1873.03.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

Τῆς 24 Μαρτίου 1873.

(Σάββατον).

(Ὥρα 1½ Μ. Μ.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον, κύριοι, θὰ τελεσθῇ ἡ ἑορτὴ τῆς 25 Μαρτίου· ὁ κανονισμὸς δὲν προβλέπει περὶ ἐπιτροπῆς· θέλετε νὰ κάμωμεν;

§2ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἠξεύρομεν.

§3ΕΤΕΡΟΙ. Ὅσοι θέλουν θὰ ὑπάγουν.

§4ΣΑΡΑΒΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἁπαξάπαντες θὰ ὑπάγωμεν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται, κύριοι, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, ὥστε κατόπιν ὁ θέλων τὸν λόγον ἂς ἀναβῇ εἰς τὸ βῆμα.

§6ΡΑΛΛΗΣ (Γραμματεὺς ἀναγινώσκει). «Διὰ τοὺς λόγους τούτους, προσεπικυρωμένους καὶ ὑπὸ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς διαλογῆς, ὅπερ παρεστάθη ἀνωτέρω, ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος δὲν κρίνει γνησίαν καὶ νόμιμον τὴν ἐν τῷ δήμῳ Τρικολλώνων τῆς Γόρτυνος ἐνεργηθεῖσαν ἐκλογὴν καὶ προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ καὶ τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς. Ἐπὶ τέλους τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῶν ἐκλογῶν τῶν λοιπῶν ὀκτὼ δήμων τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας». «Γ. Κούστας, ἐπικυρωτικὸς τῶν ὀκτὼ δήμων, ἀκυρωτικὸς τῶν δήμων Μυλάοντος καὶ Τρικολλώνων καὶ ἐπιφυλακτικὸς εἰς τὸν δῆμον Ἐλευσῖνος, Π. Β. Κωσταντᾶς, ἐπιφυλακτικός, Χ. Κατσικογιάννης, ἐπικυρωτικὸς εἰς ὅλους τοὺς δήμους, ἐκτὸς τοῦ δήμου Μυλάοντος ἀκυρωτικός, Ε. Βιρβίλης ὁμοίως, Ἰω. Σαφάκας ὁμοίως, Σ. Ζερβὸς ὁμοίως, Ἰω. Δεστούνης ὁμοίως».

§7ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐγὼ ἤμην ὁ πρῶτος ἐκλεχθεὶς ὡς εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας ἀλλ’ ἐπειδὴ διεφώνησα ἐν τῷ τμήματι, παρῃτήθην τῆς εἰσηγήσεως, ἥτις ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Θερμογιάννην. Ἑπομένως πρέπει πρῶτον νὰ ἀναπτύξῃ τὴν γνωμοδότησιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος ὁ κ. Θερμογιάννης, διότι ἐγὼ εἶμαι τῆς ἀπολύτου μειονοψηφίας.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, διότι σεῖς ἐμελετήσατε τὴν ἐκλογὴν, καὶ εἶσθε ἐναντίος εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας....

§9ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Πολὺ καλὰ, ἐγὼ εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς ἐκθέσω τί μόνον ἀντελήφθην ἐκ τῶν ἐγγράφων.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ, ἀπὸ τοῦ βήματος.

§11Κ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ (ἀναβαίνει καὶ καταβαίνει τὸ βῆμα).

§12ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐὰν, κύριοι, ᾖναι δυσάρεστον τὸ ν’ ἀναμιγνύηταί τις ὁπωσδήποτε εἰς ἐξελέγξεις ἐκλογῶν, διότι προσβάλλονται ἀμέσως ἀτομικὰ συμφέροντα, εἶναι ἔτι μᾶλλον δυσάρεστον τὸ νὰ ἀναμιγνύηται εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐκείνων τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐνδιαφέρονται εἴτε κυβερνήσαντες, εἴτε ἐπίδοξοι κυβερνῆται (θόρυβος).

§13ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡσυχίαν εἰς τοὺς διαδρόμους νὰ τηρήσετε, κύριε πρόεδρε, ἐὰν θέλητε νὰ κάμωμεν συνεδρίασιν.

§14ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Διότι, κύριοι, ἡ εἰλικρινεστέρα ἔκφρασις ὁποιασδήποτε γνώμης ἀφορώσης ἐξελέγξεις ἐκλογῶν θεωρεῖται συνήθως ὡς προϊὸν πολιτικῆς ἐμπαθείας. Τοῦτο δὲ δύναται νὰ συμβῇ, προκειμένου περὶ ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος, διότι εἰς αὐτὴν ἐνδιαφέρονται κυβερνήσαντες καὶ ἐπίδοξοι κυβερνῆται, ἰδίως δὲ ὁ κ. Θεόδωρος Δηλιγιάννης· οὗτος ἐνδέχεται νὰ μὲ θεωρῇ καὶ πολιτικὸν ἐχθρόν του, διότι συνετέλεσα τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς τὸ νὰ μεταβληθῇ ἡ πολιτικὴ τύχη του. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ὅτε, ὅπως καὶ πρότερον εἶπον, τὸ τμῆμα ἤθελε ν’ ἀναθέσῃ εἰς ἐμὲ τὴν ἐξέλεγξιν, ἀπέφυγα ν’ ἀναλάβω τὴν εἰσήγησιν ταύτην· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπέμενεν, ἀπεφάσισα ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ ἐκθέσω εἰς αὐτὸ ἱστορικῶς τὰ συμβάντα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Τὴν ἀπόφασίν μου ταύτην ἐξετέλεσα ἀκριβέστατα, διότι παρέλαβον τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς, ἐμελέτησα καὶ κατόπιν παρουσιάσθην ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ἀφηγήθην τὰ γεγονότα καὶ κατέληξα εἰς τὴν ἰδέαν τῆς καθολικῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, διότι παρετήρησα, ὅτι ἐγένοντο πολλαὶ παρανομίαι καὶ ἀπὸ τὰ δύω κόμματα, καὶ ἅμιλλα φοβερὰ ἀνεπτύχθη ποῖον ἐκ τῶν δύω νὰ ὑπερβῇ τὸ ἕτερον εἰς τὴν παραβίασιν τοῦ νόμου. Μετὰ τὴν ἀντιπαράστασιν ὅμως ἐνώπιον τοῦ τμήματος, καὶ ἀφοῦ ἤκουσα τὸν κ. Δηλιγιάννην, μετέβαλον γνώμην ὡς πρὸς τὴν ὁριστικὴν γνωμοδότησιν, διότι δὲν ἤμην πλέον εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἤμην πρὸ τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν. Ἐξ ὅσων ἐξετέθησαν ἐκ τῶν δύω μερίδων ἀντὶ νὰ φωτισθῇ ἡ συνείδησίς μου παρετήρησα, ὅτι ἔλειπον τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦτο ἀπολύτως ἀναγκαῖα διὰ νὰ μὲ φωτίσωσι, ποία τῶν ἐν λόγῳ μερίδων ἐνήργησεν ἢ προεκάλεσε τὰς γενομένας παρανομίας. Τούτου ἕνεκα μετὰ τὴν ἀντιπαράστασιν ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἀνακεφαλαιώσας ὅλα τὰ γεγονότα, κατέφυγον εἰς τὸ νὰ προτείνω τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς, ὅπως ἐπιτοπίως συλλέξῃ πληροφορίας καὶ διὰ τῆς ἐξακριβώσεως τῶν γεγονότων εὑρεθῇ ἡ Βουλὴ εἰς κατάστασιν νὰ παραδεχθῇ ἢ νὰ ἀποῤῥίψῃ τὰς ἐνστάσεις τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἀλλὰ τὸ τμῆμα δὲν παρεδέχθη τὰς σκέψεις μου καὶ κατέληξεν εἰς τὴν ἀκύρωσιν δύω μόνον δήμων. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἀνέθηκε τὴν εἰσήγησιν τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸν κύριον Θερμογιάννην, ὅστις εἰσήγαγε τὴν ἐνώπιόν σας ὑπάρχουσαν ἔκθεσιν. Ἐνταῦθα δὲ παρατηρεῖτε, ὅτι γίνεται λόγος καὶ περὶ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος, ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις δὲν διαλαμβάνει τοὺς λόγους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἠναγκάσθη τὸ τμῆμα νὰ καταλήξῃ εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα, τοὐτέστιν εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῶν δήμων Τρικολώνων, Ἐλευσῖνος καὶ Μυλάοντος, καὶ εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῶν ἐκλογῶν κατὰ τοὺς λοιποὺς δήμους. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔχω δι’ ὅλου σκοπὸν νὰ ἐπικρίνω τὴν ἔκθεσιν ταύτην, περιορίζομαι μόνον εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐξετέλεσα ἐνώπιον τοῦ τμήματος καὶ τὸ ὁποῖον ἔρχομαι νὰ ἐκτελέσω καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· τοὐτέστι δὲν θέλω ἐκφέρει κρίσεις ὡς πρὸς τὰ παράπονα τῶν ἐνισταμένων, ἀλλὰ θέλω διηγηθῆ τὰ γεγονότα καὶ θέλω ὑποδείξει τὸ πρακτέον, ἡ δὲ Βουλὴ ἄς πράξῃ ὅ,τι θεωρήσῃ νόμιμον καὶ συμφέρον εἰς τὴν πολιτείαν. Ὅτε ἐπεχείρησα νὰ μελετήσω τὴν ψηφοφορίαν, τὴν γενομένην κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος, ἤρχισα ἀπὸ τὸν δῆμον Γόρτυνος, ἔνθα παρετήρησα ὅτι ἡ παρανομία καθίστατο καταφανής. Τῷ ὄντι εἰς τὸν δῆμον τοῦτον ὑπάρχουσι 1214 ἐκλογεῖς, ἐξ ὧν ἐψηφοφόρησαν μόνον 704· ἡ ἐπιτροπὴ ἀνῆκεν εἰς τοὺς ἀποτυχόντας· αὕτη διώρισε περισσοτέρους σφαιριδιοδότας ἀπὸ ὅσους ὁ νόμος ὁρίζει· γνωρίζετε δὲ ὅτι ὁ νόμος πέντε μόνον σφαιριδιοδότας ἐννοεῖ ὅτι δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ διορίσῃ. Δὲν λέγεται ῥητῶς, ἀλλ’ ἐννοεῖται ἀπὸ τὸ γράμμα αὐτοῦ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι δὲν δύναται εἰμὴ ἀνὰ πέντε νὰ εἰσέρχωνται οἱ ἐκλογεῖς, ἐξ ὧν ἕκαστος σφαιριδιοδότης πρέπει νὰ λαμβάνῃ ἕνα, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὥστε κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου πέντε σφαιριδιοδόται ἐπιτρέπεται νὰ διορίζωνται. Ἀλλὰ εἰς τὸν δῆμον τοῦτον, καθὼς καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, ἡ ἔννοια τοῦ νόμου ἐντελῶς παρηρμηνεύθη χάριν τῶν πολιτικῶν καὶ φατριαστικῶν τοῦ τόπου συμφερόντων. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν αὕτη διώρισε πλείους σφαιριδιοδότας ἐκ τῶν ὀπαδῶν τῶν ἀποτυχόντων καὶ ἀπέκλεισε τοὺς ὑποδειχθέντας ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου. Ἐφέτος μάλιστα παρετηρήθη ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ὑπεδείκνυε τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ λάβῃ τοὺς σφαιριδιοδότας· ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπή, ὡς εἶπα, ἀπέκλεισε τοὺς ὑποδειχθέντας ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου Γόρτυνος. Μετὰ ταῦτα πρὶν ἀρχίσῃ ἡ ἐκλογὴ ὥρισε μέγαν χῶρον πέριξ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐμπόδιζε νὰ εἰσέλθωσιν οἱ ὑπάλληλοι, ὥστε ἡ ἐποπτεία τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν ἀπεμακρύνετο ἢ ἐμηδενίζετο, καὶ ὁ τόπος ἦτον ἐντελῶς ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν καὶ τὴν ἀνεξέλεγκτον τῆς ἐπιτροπῆς ἐνέργειαν. Παρετηρήθη προσέτι, ὅτι καθὼς εἰσήρχοντο ἐκλογεῖς νὰ ψηφοφορήσωσι, δὲν παρελαμβάνοντο μόνον ὑπὸ τῶν σφαιριδιοδοτῶν, ἀλλ’ ἕκαστον ἄτομον παρηκολουθεῖτο καὶ ἀπὸ ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὰς παρατηρήσεις δὲ τῶν ἀντιπάλων, οἵτινες εἶναι οἱ ἐπιτυχόντες ἐν συνόλῳ, τὸ μέλος τοῦτο συνίστα εἰς τὸν ἐκλογέα, τίνα συνδυασμὸν πρέπει νὰ ψηφίσῃ εἰς τὸ Ναὶ καὶ τίνα εἰς τὸ Ὄχι. Ἐγένοντο παράπονα, ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἰσηκούοντο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὴν πρώτην, δευτέραν καὶ τρίτην ἡμέραν φαίνεται ὅτι τακτικῶς ἐπεβεβαιοῦτο ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καί τινων ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων· κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Κορομάντζου παρετήρησεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παρακολουθῇ τὸν σφαιριδιοδότην μόνον ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ὅτι ὤφειλε νὰ συνοδεύηται καὶ ὑφ’ ἑνὸς ἀντιπροσώπου τῶν συναγωνιζομένων· ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως δὲν παρεδέχθη τοῦτο καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἐπιτυχόντας. Τοῦτο εἶναι βεβαίως ἓν τεκμήριον φατριασμοῦ, διότι, ἐὰν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐλάμβανον τὸν κόπον τοῦτον, ὅπως ἐμποδίζωσι τοὺς σφαιριδιοδότας νὰ ἐπηρεάζωσι τοὺς ἐκλογεῖς, ἔπρεπε νὰ παραδεχθῶσι καὶ τὸ προταθὲν ἕτερον μέτρον πρὸς διασκέδασιν τῆς ὑπονοίας, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ παρηκολούθει τὸν ἐκλογέα ὅπως ἀναγκάζῃ αὐτὸν νὰ καταψηφίζῃ τοὺς ἐπιτυχόντας. Ὁ νόμος ὁρίζει μόνον ὅτι τὰ σφαιρίδια δίδονται ὑφ’ ἑνὸς τῶν σφαιριδιοδοτῶν, ἀλλὰ δὲν λέγει, ὅτι πρέπει νὰ παρακολουθῶσι τοὺς σφαιριδιοδότας κατὰ τὴν διανομὴν τῶν σφαιριδίων καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὴν τετάρτην ἡμέραν, ἀφοῦ ἐβεβαιώθη τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων, ἤρξατο ἡ ψηφοφορία καὶ ἔπαυσε κατὰ τὴν πέμπτην ὥραν καὶ ὡρίσθη διὰ τὴν διαλογὴν ἡ 7η, ἂν ἠμπορῇ νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ἀπὸ τῆς 5 μέχρι τῆς 7, τοὐτέστιν αἱ δύω αὗται ὧραι ἀφέθησαν ὅπως παρασκευασθῶσι τὰ πρὸς διαλογὴν, διότι ὁ νόμος διατάσσει νὰ γίνεται ἀμέσως ἡ διαλογὴ ἀφοῦ κηρυχθῇ ἡ λῆξις τῆς ψηφοφορίας. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει εἰς κἀνὲν μέρος τοῦ Κράτους, διότι, ἅμα ὁρισθῇ ἡ λῆξις τῆς ψηφοφορίας, ἀμέσως ἐνεργεῖται ἡ διαλογή. Εἰς οὐδὲν μέρος παρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ληφθῶσι δύω ὧραι μεταξὺ τῆς λήξεως καὶ τῆς διαλογῆς τῶν ψήφων διὰ τὰς προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας· τὸ τοιοῦτον εἶναι ἐντελῶς παράνομον. Ἡ παρανομία αὕτη ἔσχε τὰ ἀποτελέσματά της, διότι κατὰ τὴν διαλογὴν παρετηρήθη ὅτι τὰ σφαιρίδια τοῦ Ναὶ καὶ Ὄχι συναθροιζόμενα δὲν ἀποτελοῦν τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων ἐν συνόλῳ. Τῷ ὄντι, ἐὰν λάβωμεν κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν πρῶτον τὰς ψήφους τοῦ κυρίου Ἀναστασιάδου, τὰς εἰς τὸ ναὶ 226 καὶ εἰς τὸ ὄχι 470, εὑρίσκομεν ὅτι δὲν ἀποτελοῦν τὸν ὅλον ἀριθμὸν 704 τῶν ψηφοφόρων, ἀλλ’ ὑπάρχει διαφορὰ ἐκ ψήφων 8. Εἰς τὴν κάλπην τοῦ κυρίου Γόντικα εὑρέθησαν ἐπίσης ψῆφοι ὀλιγώτεραι 8. Εἰς τὴν κάλπην τοῦ κυρίου Ἰωάννου Δεληγιάννη 1, Νικολοπούλου 12 καὶ Γεωργίου Πλαπούτα 2. Τοῦτο ἠθέλησεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ δικαιολογήσῃ, εἰποῦσα, ὅτι εὑρέθησαν ἐντὸς τῶν τσοχῶν τὰ σφαιρίδια ταῦτα· τοῦτο ὅμως δυσκολεύομαι νὰ τὸ πιστεύσω, διότι ἡ τελευταία ἐπιδιόρθωσις τῶν καλπῶν δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸν ἐκλογέα νὰ εἰσαγάγῃ τὸ σφαιρίδιον μεταξὺ τοῦ ἐριούχου. Ἀπ’ ἐναντίας αὐτὸ μαρτυρεῖ, ὅτι συνέβη παράνομος πρᾶξις, ἥτις εἶναι ἀδύνατον νὰ περιγραφῇ· διότι αἱ ὀλιγώτεραι ψῆφοι εὑρίσκονται ἢ διότι ὁ ἐκλογεὺς κρατεῖ τὴν ψῆφον ὅπως ῥίψῃ αὐτὴν εἰς ἄλλην κάλπην, ἀλλὰ τότε τινὲς τῶν καλπῶν περιέχουσιν ἐπὶ πλέον τὰς ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰς τῶν ἄλλων, ἢ διότι δὲν ψηφίζει τινὰς τῶν καλπῶν, ἢ διότι πίπτουσι τὰ σφαιρίδια ἐκτὸς τοῦ σωλῆνος· ἀλλ’ εἰς ἀμφοτέρας τὰς τελευταίας περιστάσεις γίνεται μνεία εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ τιμωρεῖται ὁ ἐκλογεύς, ἢ εὑρίσκονται ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἐῤῥιμμένα. Ἀλλ’ οὐδὲν τούτων συνέβη. Ἄρα συνέβη καλπονόθευσις· ἢ τὸ κατ’ ἐμὲ εἴτε διὰ τὸν ἕνα λόγον, εἴτε διὰ τὸν ἄλλον ἡ ἐκλογὴ αὕτη δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν νόμον. Ἰδίως δὲ ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ δήμου τούτου κατὰ τὸ παρελθὸν, θέλει ἰδῆ, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ εἶναι προϊόν βεβαίας παρανομίας, διότι καὶ πέρυσι καὶ κατὰ τὰ 1868 ἐγένετο εἰς τὸν δῆμον τοῦτον μεγάλη καλπονόθευσις. Ὁ ἀναγινώσκων τὰ πρακτικὰ τοῦ 1868 παρατηρεῖ ὅτι ἄλλοι ἔχουν μίαν ψῆφον, ἄλλοι δὲ οὐδεμίαν· ὥστε ὅ,τι σήμερον παρατηρεῖται εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος, ἐγένετο τότε εἰς τὸν δῆμον Γόρτυνος. Ἡ ἐν τοῖς πρακτικοῖς λοιπὴ διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον τῶν ψήφων δὲν προῆλθεν, ὡς ἡ ἐπιτροπὴ διϊσχυρίζεται, ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ψήφων ἐντὸς τῶν τσοχῶν, ἀλλ’ ἐκ λάθους τῶν καλπονοθευσάντων τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐλευθέρας ψήφου τοῦ πολίτου. Μεταβαίνοντες εἰς τὸν δῆμον Ἐλευσῖνος, παρατηροῦμεν τὰ ἑξῆς περίεργα ἐξαγόμενα. Εἰς τὸν δῆμον τοῦτον πλεονάζουσι σφαιρίδια εἰς ὅλας τὰς κάλπας. Καὶ εἰς μὲν τὸν συνδυασμὸν τῶν ἐπιτυχόντων τὰ πλεονάζοντα εἶναι ὀλιγώτερα, εἰς δὲ τῶν ἀποτυχόντων τὰ πλεονάζοντα εἶναι διπλάσια ἢ τριπλάσια. Ἐὰν δὲ ἐξετάσωμεν τὴν ἐκλογὴν ταύτην κατὰ τὰς τέσσαρας ἡμέρας, εὑρίσκομεν ὅτι ἐν συνόλῳ ἐψήφισαν 1117 ἐκ τῶν 1876 ἐκλογέων, τοὺς ὁποίους ἔχει ὁ δῆμος· τὴν πρώτην ἡμέραν ἐψήφισαν 209, τὴν δευτέραν 492, τὴν τρίτην 184 καὶ τὴν τετάρτην 232. Ἡ πρόοδος αὕτη τῆς ἐκλογῆς οὐδὲν ἔκτακτον παρουσιάζει, διότι εἰς ἑκάστην ἡμέραν ψηφίζει ἀριθμὸς ἐκλογέων οὐχὶ δυσανάλογος ὡς πρὸς τὸ ὅλον τοῦ πλήθους αὐτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ διχάζεται ὡς πρὸς τὰς συμπαθείας αὐτῆς, διότι ἀνήκει εἰς τοὺς ἀποτυχόντας ἐν μέρει καὶ ἐν μέρει εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας· καὶ ὁ μὲν πρόεδρος καὶ δύω ἕτερα μέλη ἦσαν ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων, πάντες ὅμως οἱ λοιποὶ ἦσαν ὑπὲρ τῶν ἀποτυχόντων, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο σύμφωνος νὰ πράξῃ ἔγκλημά τι. Πρώτη ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς ἦτον ὁ διορισμὸς σφαιριδιοδοτῶν, διορισθέντων, ἐκτὸς ἐκείνων τοὺς ὁποίους ὑπέδειξεν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἑτέρων ἕξ· ἐτοποθέτησε δύω στρατιώτας, ὅπως ἐμποδίζωσι τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ἔρχωνται σωρηδὸν, καὶ διέταξε τὸν λοχίαν ὅπως εὑρίσκηται ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας. Καθ’ ἑκάστην ὅμως ἡμέραν δηλοῦται, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο νόμιμος, τὰ πρακτικὰ ὑπογράφονται ὑπὸ ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐνίοτε ὑπὸ ὀκτώ, ἐνίοτε δὲ ὑπὸ δέκα τῶν ἀντιπροσώπων, καὶ οὐδέποτε παρουσιάζεται ἔνστασις ἀφορῶσα τὰς σφραγίδας, ἢ ταραχὰς συμβάσας κατὰ τὴν ἐκλογήν. Τὴν δευτέραν ὅμως ἡμέραν παρουσιάσθη αἴφνης ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη Λογιωτατίδης, ὅστις φαίνεται ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν δὲν ἦτο παρών, καὶ ἀπήτησε νὰ καταχωρισθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἡ ἔνστασις, ὅτι οἱ σφαιριδιοδόται διωρίσθησαν ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν φίλων τῶν ἐπιτυχόντων, ὅτι οὗτοι πειθαναγκάζουσι τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ψηφίζωσι τοὺς ἐπιτυχόντας καὶ οὐχὶ τοὺς ἀποτυχόντας. Ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπὴ σύσσωμος κατεξανέστη κατὰ τῆς ἐνστάσεως καὶ ἀποῤῥίπτει αὐτὴν ὡς ἀβάσιμον. Τὴν τρίτην ἡμέραν, ἀφοῦ ἐκλείσθησαν αἱ κάλπαι, ἐνῷ οὐδεμία ἔνστασις ἐγένετο καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν, καὶ ἐνῷ ἡτοιμάζετο ἡ ἐπιτροπὴ νὰ σφραγίσῃ τὰ πρακτικὰ ἐντὸς τῶν κιβωτίων, ἐγένετο ἔνστασις ὑπὸ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ κυρίου Λαδοπούλου, ὅτι εἶδε Σοφιανόπουλόν τινα ῥίπτοντα πλεῖστα σφαιρίδια εἰς τὴν κάλπην τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη. Ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Ἀναστασιάδου διέψευσεν αὐτόν, εἰπὼν ὅτι εἶδε τὸν Σοφιανόπουλον ψηφίσαντα, ἀλλὰ ῥίψαντα ἓν μόνον σφαιρίδιον· εἰς τὴν σκηνὴν ταύτην παρευρέθη καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη, ἀλλὰ ἐτήρησεν ἄκραν σιωπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ κατεχώρισε τὴν ἔνστασιν ταύτην ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἄνευ οὐδεμιᾶς παρατηρήσεως βεβαιούσης ἢ ἀρνουμένης τὴν ἀλήθειαν τοῦ γεγονότος. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἠγέρθη καὶ ἕτερος ἀντιπρόσωπος, ὁ τοῦ κυρίου Ἀντωνοπούλου, καὶ διεμαρτυρήθη κατὰ τῶν σφαιριδιοδοτῶν ὡς μεροληπτησάντων κατὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ ὡς παραβιαζόντων τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ψηφοφορῶσιν ἐναντίον τῆς πεποιθήσεώς των. Ὁ πρόεδρος ἐσυμφώνησε μὲ τοὺς ἐνισταμένους διὰ τὰς παρανομίας τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, διαδηλώσας συγχρόνως, ὅτι ὑπέγραψε κατὰ τὰς παρελθούσας ἡμέρας τὰ πρακτικά, καὶ βεβαιώσας τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς δὲν ἠννόει τὴν ἔννοιαν τῆς φράσεως ταύτης. Οὐδεὶς ὅμως δύναται νὰ πεισθῇ ὅτι ὁ πρόεδρος δὲν ἠννόει τῳόντι τί ὑπέγραψεν· ἀποδεικνύεται δ’ ἐντεῦθεν, ὅτι ὁ πρόεδρος μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν πρακτικῶν διεφθάρη ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ ἔσπευσε νὰ πλάσῃ λόγον ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς, ἐν ᾗ οἱ ἀποτυχόντες ἔβλεπον, ὅτι δὲν ἐλάμβανον ψήφους. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς διαγωγῆς τοῦ ἰδίου προέδρου, βεβαιοῦντος ἀφ’ ἑτέρου κατ’ ἀντίφασιν ἑαυτοῦ καὶ τῶν ἐνισταμένων, ὅτι ἐκ τῶν ἐνστάσεων μία εἶναι ἀληθής, ὅτι δηλαδὴ ἀντὶ τοῦ Γεωργίου Κακούρη, ἀποβιώσαντος, ἐψήφισεν ὁ Δημήτριος Κακούρης, ζῶν· καὶ ὅτι ἡ ἔνστασις, ὅτι ἐψήφισαν πολλὰ πρόσωπα ἀντὶ ἄλλων ἀπουσιαζόντων καὶ ἀποθανόντων δὲν εἶναι ἀληθής. Τὴν τετάρτην ἡμέραν ἐπίσης ἐβεβαιώθη τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων καὶ ἡ ψηφοφορία ἐξηκολούθει μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ διαλογὴ τῶν ψήφων. Ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος προέκυψαν ψῆφοι πλεονάζουσαι, διότι αἱ ψῆφοι τοῦ ναὶ καὶ ὄχι ἀναβαίνουσιν εἰς ἀριθμὸν πολὺ μεγαλείτερον τῶν ψηφισάντων· ὁ κύριος Ἀναστασιάδης ἔχει εἰς τὸ ναὶ 716, εἰς τὸ ὄχι 447, ἄρα παραβαλλόμεναι πρὸς τοὺς ψηφίσαντας εὑρίσκονται πλεονάζουσαι 46· τὸ αὐτὸ παρατηροῦμεν καὶ εἰς τὴν κάλπην τοῦ κυρίου Ἀντωνοπούλου, ὅστις ὑπερτερεῖ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφόρων κατὰ ψήφους 79· ὁ κύριος Γεωργιάδης κατὰ 46, ὁ Γόντικας κατὰ 47, ὁ Θ. Δηλιγιάννης 116, ὁ Ι. Δελιγιάννης 88, Κολοκοτρώνης 43, Κορομάντζος 46, Λαδόπουλος 76, Νικολόπουλος 66, Κ. Πλαπούτας 43, καὶ Γ. Πλαπούτας 76. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου παρατηρεῖται ὅτι εἰς μὲν τὰς κάλπας τῶν ἐπιτυχόντων πλεονάζουσι σφαιρίδια κατ’ ἴσον σχεδὸν ἀριθμὸν, τὸ αὐτὸ δὲ φαίνεται καὶ εἰς τὰς κάλπας τῶν ἀποτυχόντων κατ’ ἴσον ἀλλὰ μείζονα ἀριθμὸν, ἐξαιρουμένης τῆς κάλπης τοῦ κυρίου Θ. Δηλιγιάννη, ὅπου ὁ πλεονάζων ἀριθμὸς εἶναι διπλάσιος. Συμβουλευθεὶς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ περὶ τοῦ δήμου τούτου, δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ ἂν τὸ φαινόμενον τοῦτο προῆλθεν ἐκ κακῆς διαλογῆς, ἢ ἐκ τῆς δολιότητος τῶν συναγωνιζομένων· ὁ κύριος Φιλέρης ἦτο ὁ περιοδεύων κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀνακριτὴς καὶ ἐκθέτει τὰ ἑξῆς ἐν συνόψει· «Ἐκτὸς τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος, ἔνθα κατὰ τὴν διαλογὴν ἐῤῥίφθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια πλείονα τοῦ ἑνὸς εἰς τὴν κάλπην τῶν ὑποψηφίων Θ. Δηλιγιάννη καὶ συντροφίας, τὰ ὁποῖα ἀφαιρεθέντα ἐκ τοῦ ναὶ, προφανῶς ἐῤῥίφθησαν διὰ λαθροχειρίας». Οὐδὲν λοιπὸν λέγει θετικὸν καὶ ὡρισμένον, ἀλλὰ κάμνει ὑποθέσεις διὰ νὰ ἐξηγήσῃ τὰς πλεοναζούσας ψήφους, ὅπως ψέξῃ τὴν ἀφαίρεσιν αὐτῶν ἐκ τοῦ ναί.

§15ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πόσον μακρὰν ἦτον ὁ εἰρηνοδίκης; ἦτο παρών;

§16ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν ἦτο παρών· τώρα ἐάν τις ὀλίγον σκεφθῇ ἐπὶ τῶν ἀριθμητικῶν τούτων ἐξαγομένων, δύναται νὰ συμπεράνῃ ὅτι ἀμφότεραι αἱ μερίδες συνηγωνίζοντο εἰς τὴν ἐπίῤῥιψιν τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων, καὶ ὅτι εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Θ. Δηλιγιάννη πιθανὸν ἀμφότεραι αἱ μερίδες νὰ διέπραξαν παράνομον ἐπίῤῥιψιν σφαιριδίων, ἡ μὲν ἐν τῷ ναὶ, καὶ ἡ ἄλλη ἐν τῷ ὄχι, καὶ διὰ τοῦτο τὰ πλεονάζοντα εἰς τὴν κάλπην αὐτοῦ σφαιρίδια ἦσαν διπλάσια τῶν ἄλλων· διότι, ἐὰν αἱ ψῆφοι τοῦ Ναὶ ἦσαν ἴσαι τὸν ἀριθμὸν ἢ περισσότεραι τῶν ψηφοφορησάντων, τότε βεβαίως ἤθελε πεισθῆ τις ὅτι ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ Ὄχι· ἐὰν πάλιν τοῦ Ὄχι ἦσαν ἴσοι ἢ πλείονες τῶν ψηφοφορησάντων, εἰς τὸ Ναὶ ἠθέλαμεν ἔχει 0, ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ ψῆφοι τοῦ Ναὶ καὶ τοῦ Ὄχι εἶναι πολλαὶ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν ποῦ ἐῤῥίφθησαν αἱ πλεονάζουσαι· ἑπομένως συμπεραίνομεν, ὅτι ἡ μία μερὶς ἔῤῥιψεν εἰς τὸ Ὄχι τῆς ἑτέρας, καὶ αὕτη πάλιν εἰς τὸ Ναὶ, ὅπως αὐξήσῃ τὸ κεφάλαιον τῶν ψήφων· καὶ οὕτως ἐξηγεῖται εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Θ. Δηλιγιάννη ὁ ὑπερβάλλων ἀριθμὸς τῶν ψήφων. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὸν δῆμον Θεισώας. Οὗτος παριστᾷ ἔννομον ἐξαγόμενον, ἀλλ’ οἱ ἐνιστάμενοι διὰ τῶν ἐνστάσεών των, τῶν δοθεισῶν ἐντὸς τῶν πέντε ἡμερῶν μετὰ τὴν ἐκλογὴν, ἰσχυρίζονται ὅτι εἰς τὸν δῆμον τοῦτον ἐγένοντο στρατιωτικὰ ὄργια, ὅτι διεπράχθησαν αἱ μεγαλείτεροι παρανομίαι, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς ἐπιέζοντο ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν, ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ὄφελος τῶν ἐπιτυχόντων· δυστυχῶς ὅμως ἢ εὐτυχῶς ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν οὐδὲν ἀποδεικνύεται, οὔτε ὁ ἀνακριτὴς ἀναφέρει τι εἰς τὴν ἔκθεσίν του. Ἐκ τῶν ἐπισήμων δὲ πρακτικῶν τῆς ἐκλογῆς προκύπτουσι τὰ ἑξῆς· ὅτι οἱ ἐκλογεῖς τοῦ δήμου εἶναι 1118, ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἐξ αὐτῶν 844, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν 135, τὴν δευτέραν 336, τὴν τρίτην 102, τὴν τετάρτην 41, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀνῆκεν εἰς τοὺς ἀποτυχόντας, διότι ἐκ τοῦ συνόλου τῶν πρακτικῶν προκύπτει, ὅτι ἡ συμπάθεια τῆς ἐπιτροπῆς ἦτον ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ αὐτῶν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη διώρισεν ἓξ σφαιριδιοδότας· σημειῶ δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν διορισθέντων σφαιριδιοδοτῶν, διότι τινὲς θεωροῦσιν ὡς λόγον ἀκυρώσεως τῶν ἐκλογῶν καὶ τὸ ὑπεράριθμον τῶν σφαιριδιοδοτῶν· ὅτι τὴν δευτέραν ἡμέραν ἀπεμάκρυνεν ἡ ἐπιτροπὴ τὸν στρατὸν ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς καὶ ἀπέλυσε τὸν σφαιριδιοδότην Πετρόπουλον ἄνευ λόγου· ὅτι ὁ ἔπαρχος κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν πληροφορηθεὶς περὶ πολλῶν παρανομιῶν, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν δῆθεν εἰς τὸν δῆμον τοῦτον καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἔλαβεν ἐξωδίκους πληροφορίας, ἔσπευσε καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐξύβρισε τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ παρανομίᾳ· ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ διεμαρτυρήθη κατὰ τοῦ ἐπάρχου ὡς παραβιάσαντος τὸν νόμον διὰ τῆς ἐλεύσεως αὐτοῦ ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας καὶ διὰ τῆς διαγωγῆς, τὴν ὁποίαν διετήρησε καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ἐκλογικῶν ἐργασιῶν. Τὴν τετάρτην ἡμέραν οὐδὲν παράπονον σημειοῦται εἰς τὰ πρακτικὰ, ἡ δὲ διαλογὴ ἔδωκεν ἀθροίσματα οὐδεμίαν ἐπὶ πλέον ἢ ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν παρουσιάζοντα, παραβαλλόμενα μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος. Ὁ δῆμος οὗτος παριστᾷ περίεργον ἐξαγόμενον· καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας παρατηρεῖται ὅτι ἐτηρήθη νομιμότης καὶ τάξις· παράπονα δὲν ἀπαντῶνται, ἀλλὰ τὰ ἐξαγόμενα εἶναι καταπληκτικά. Ὁ δῆμος Μυλάοντος ἔχει ἐκλογεῖς 1586, ἐξ αὐτῶν ἐψηφοφόρησαν 782· σημειῶ δὲ καὶ πόσοι ἐψήφισαν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν, ἵνα σκεφθῇ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ἂν ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων ἐκλογέων εἶναι ἀληθὴς ἢ εἰκονικός, διότι πολλοὶ διϊσχυρίζονται ὅτι εἰς τὸν δῆμον τοῦτον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφοφορήσωσι πλείονες τῶν 200 ἐκλογέων. Τὴν πρώτην λοιπὸν ἡμέραν ἐψήφισαν 46 ἐκλογεῖς, τὴν δευτέραν 145, τὴν τρίτην 342, τὴν τετάρτην 250. Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι φαίνονται πιθανώτατοι· ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ δήμου τούτου ἀνήκει εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας· τὴν πρώτην, δευτέραν καὶ τρίτην ἡμέραν βεβαιοῦται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων, ἡ νομιμότης καὶ τάξις, ἀλλὰ τὴν τετάρτην ἡμέραν τὴν πρωΐαν, ὅτε ἐπρόκειτο ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἐκλογὴ, ὁ πρόεδρος δὲν παρουσιάσθη καθὼς καὶ ἓν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ συνεπληρώθη ὑπὸ παραπληρωματικῶν.

§17ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὴν δευτέραν ἡμέραν, οὐχὶ τὴν τετάρτην.

§18ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὴν τετάρτην ἡμέραν ὁ ἀντιπρόσωπος κ. Γρητσόπουλος ἐπέδωκεν ἔνστασιν εἰς τὸν ἀνακριτὴν Κριεζῆν, κοινοποιηθεῖσαν διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος εἰς τὸν προεδρεύοντα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Διὰ τῆς ἐνστάσεως ταύτης ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Λαδοπούλου, παραπονεῖται ὅτι τὴν πρώτην ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν 40 ἐκλογεῖς μὴ ὑπάρχοντες ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας, ἤτοι ἀντὶ ἑτέρων ἀπόντων, ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν ψηφισάντων κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν ἦσαν ἀπόντες εἰς ἑτέρους δήμους, ὅτι ἓν τῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐξεπλήρου καθήκοντα σφαιριδιοδότου καὶ ὅτι οἱ σφαιριδιοδόται παρεβίαζον τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων. Ὁ πρόεδρος κατεξανέστη ἐναντίον τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Λαδοπούλου, διέψευσεν αὐτὸν, καὶ ἐδήλωσεν ὅτι οὗτος ἀπεπειράθη νὰ δωροδοκήσῃ αὐτὸν ὅπως πράξῃ καλπονόθευσιν πρὸς ζημίαν τῶν ἐπιτυχόντων. Εἰς τὰ πρακτικὰ φαίνονται παρόντες ἐννέα ἀντιπρόσωποι πιστοποιοῦντες, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο ἐν τάξει καὶ νομιμότητι. Ἀφοῦ ὅμως ἠνοίχθησαν αἱ κάλπαι καὶ ἐγένετο ἡ διαλογὴ, παρουσιάσθη τὸ ἑξῆς ἐξαγόμενον· ὁ κ. Ἀναστασιάδης ἔλαβεν εἰς τὸ Ναὶ 772, εἰς τὸ Ὄχι ἐννέα, τὸ ὅλον 781· παραβαλλομένου τοῦ ἐξαγομένου τούτου μὲ τοὺς 782 ψηφίσαντας ἐκλογεῖς, ἔλαβε μίαν ψῆφον ἐπὶ ἔλαττον. Ὁ Ἀντωνόπουλος 6 εἰς τὸ Ναὶ καὶ 795 εἰς τὸ Ὄχι, ἤτοι ἐν συνόλῳ ψήφους 801, δηλαδὴ ἐπὶ πλέον 19. Ὁ Γόντικας 759 εἰς τὸ Ναὶ καὶ 16 εἰς τὸ Ὄχι, τὸ ὅλον 775, ἐπὶ ἔλαττον 7. Ὁ Γεωργιάδης εἰς τὸ Ναὶ 802 καὶ εἰς τὸ Ὄχι 36, τὸ ὅλον 838, ἐπὶ πλέον 56. Ὁ Ι. Δεληγιάννης εἰς τὸ Ναὶ 1, καὶ εἰς τὸ Ὄχι 791, τὸ ὅλον 792, ἐπὶ πλέον 9. Ὁ Θ. Δηλιγιάννης εἰς τὸ Ναὶ 12, εἰς τὸ Ὄχι 789, τὸ ὅλον 801, ἐπὶ πλέον 19. Ὁ Κολοκοτρώνης εἰς τὸ Ναὶ 764, εἰς τὸ Ὄχι 18, τὸ ὅλον 782, οὔτε ἐπὶ πλέον, οὔτε ἐπὶ ἔλαττον. Ὁ Κορομάντζος εἰς τὸ Ναὶ 759, εἰς τὸ Ὄχι 66, τὸ ὅλον 825, ἐπὶ πλέον 48. Ὁ Λαδόπουλος εἰς τὸ Ναὶ 19, εἰς τὸ Ὄχι 763, τὸ ὅλον 782, οὔτε ἐπὶ πλέον, οὔτε ἐπὶ ἔλλατον. Ὁ Νικολόπουλος εἰς τὸ ναὶ οὐδεμίαν, εἰς τὸ ὄχι 790, ἤτοι ἐπὶ πλέον ἀρνητικὰς ψήφους 8. Ὁ Κ. Πλαπούτας εἰς τὸ ναὶ 781, εἰς τὸ ὄχι 1, τὸ ὅλον 782, οὔτε ἐπὶ πλέον, οὔτε ἐπὶ ἔλαττον. Ὁ Γ. Πλαπούτας εἰς τὸ ναὶ 24, εἰς τὸ ὄχι 782, τὸ ὅλον 806, ἐπὶ πλέον 24. Τοιοῦτον εἶναι τὸ ὡραῖον ἐξαγόμενον τοῦ δήμου Μυλάοντος! Δὲν ἔχομεν ἀποδείξεις καθαρὰς περὶ διαπράξεως παρανομίας, οἱ ἀριθμοὶ ὅμως καταδεικνύουσι στεντορίᾳ τῇ φωνῇ τοιοῦτόν τι, διότι εἶναι ἀδύνατον ἐκλογὴ νὰ δώσῃ ἐξαγόμενον μηδενικὸν ἢ μονάδα, ἢ νὰ λάβῃ τις ψήφους ἀρνητικὰς ἢ βοηθητικὰς πλειοτέρας τῶν ψηφισάντων ἐκλογέων. Ἐγὼ, πιστὸς εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ μὴ ἐκφέρω οὐδεμίαν ἰδίαν κρίσιν, ἀλλὰ νὰ ἐκθέσω μόνον τὴν ἱστορίαν τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ νὰ ἀφήσω τὴν συνείδησίν σας νὰ ἀνεύρῃ τὰς παρανομίας καὶ νὰ συμπεράνῃ τί τὸ πρακτέον κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας ταύτης πρὸς παραδειγματισμὸν, δὲν ἐνοχοποιῶ οὐδένα. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὴν παρατήρησί τινων, ὅτι οὔτε τὸ μηδενικὸν, οὔτε ἡ μονὰς ἀποδεικνύουσιν παρανομίαν, διότι τὰ αὐτὰ ἐξαγόμενα ἐδόθησαν καὶ πέρυσι καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1868, καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐκλογὴ ἦτο νόμιμος. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὰ 1868 εἰς τὸν δῆμον Γόρτυνος τ’ αὐτὰ ἀποτελέσματα παρουσιάσθησαν, διότι ἡ κάλπη τοῦ κ. Πέτρου Δεληγιάννη εἶχεν εἰς τὸ Ὄχι μίαν ψῆφον, καὶ ἡ τοῦ κ. Νικολοπούλου εἰς τὸ Ὄχι 0. Τὰ αὐτὰ συνέβησαν καὶ πέρυσιν, ἀλλὰ πάντοτε ἠγέρθη φωνὴ περὶ καλπονοθεύσεως· τὸ προγενέστερον δὲ τοῦτο καὶ ἡ ἐπικύρωσις τοιούτων ἐκλογῶν δὲν δικαιολογοῦσιν ὅ,τι διεπράχθη σήμερον. Εἰς τὸν δῆμον Ἡραίας διεπράχθησαν πολλαὶ παρανομίαι ἀποδεικνυόμεναι οὐχὶ μόνον ἐκ τοῦ ἀριθμητικοῦ ἐξαγομένου, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἱστορίας αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς. Ὁ δῆμος ἔχει ἐκλογεῖς 1844, ἐψηφοφόρησαν δὲ ἐξ αὐτῶν 724· καὶ τὴν μὲν πρώτην ἡμέραν δὲν ἐψηφοφόρησεν οὐδεὶς, διότι ἡ ἐπιτροπὴ κρυφθεῖσα ἔν τινι οἰκίᾳ δὲν ἦλθεν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας διὰ νὰ κάμῃ ἔναρξιν τῶν ἐκλογικῶν ἐργασιῶν. Ἀφοῦ ὅμως ἡ δικαστικὴ καὶ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ διέταξε τὸν εἰρηνοδίκην νὰ μεταβῇ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας καὶ μετὰ τῶν δύω ἢ τριῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα προσῆλθο, νὰ διευθύνῃ τὴν ἐκλογὴν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἡ ἐπιτροπὴ πρὶν ἢ ὁ εἰρηνοδίκης φθάσῃ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, συνῆλθε καὶ ἤρξατο δῆθεν τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων της, ἀλλ’ ἦτο ἡ τρίτη ὥρα μ. μ. καὶ μέχρις οὗ περατώσωσι τὰς προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας, ἐπῆλθεν ἡ πέμπτη ἑσπερινὴ ὥρα, ὅτε ἐκήρυξε τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας, ὡς παρελθούσης δῆθεν τῆς τεταγμένης ὑπὸ τοῦ δημάρχου ὥρας. Τὴν δευτέραν ἡμέραν πρὶν ἢ κηρυχθῇ ἡ ἔναρξις τῆς ψηφοφορίας, ἡ ἐφορ. ἐπιτροπὴ ἐξέδοτο προκήρυξιν, ἣν ἀπέστειλεν εἰς τὸν δήμαρχον, ὃν διέταξε νὰ δημοσιεύσῃ εἰς τὰ χωρία· δι’ αὐτῆς παρέτεινεν αὐτοβούλως τὴν ἐκλογὴν ἐπὶ μίαν ἡμέραν καὶ προσεκάλει τὸν λαὸν νὰ ἔλθῃ νὰ ψηφίσῃ μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου, θέλουσα διὰ τούτου νὰ συμπληρώσῃ τὴν ἡμέραν, ἡ ὁποία ἐπὶ ματαίῳ ἀπωλέσθη. Τὴν δευτέραν ταύτην ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν 256, τὴν τρίτην 160, τὴν τετάρτην 171 καὶ τὴν πέμπτην 144. Ἐκ τῶν πρακτικῶν φαίνεται, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς εἰργάσθη κανονικώτατα, καὶ ὅτι οὐδεμία ἔνστασις ἐγένετο. Ἀφοῦ ἐγένετο ἡ διαλογὴ, παρουσιάσθη τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα· ὁ κ. Ἀναστασιάδης ἔλαβεν εἰς τὸ ναὶ ψήφους 461, εἰς τὸ ὄχι 269, τὸ ὅλον 730, ἐπὶ πλέον 6· ὁ Ἀντωνόπουλος εἰς τὸ ναὶ 350, εἰς τὸ ὄχι 378, τὸ ὅλον 728, ἐπὶ πλέον 4· ὁ Γεωργιάδης εἰς τὸ ναὶ 469, εἰς τὸ ὄχι 257, τὸ ὅλον 726, ἐπὶ πλέον 2· ὁ Γόντικας εἰς τὸ ναὶ 468, εἰς τὸ ὄχι 261, τὸ ὅλον 709, ἐπὶ πλέον 5· ὁ Θ. Δηλιγιάννης εἰς τὸ ναὶ 345, εἰς τὸ ὄχι 379, τὸ ὅλον 724, οὔτε ἐπὶ πλέον, οὔτε ἐπὶ ἔλαττον· ὁ Ι. Δεληγιάννης εἰς τὸ ναὶ 326, εἰς τὸ ὄχι 400, τὸ ὅλον 726, ἐπὶ πλέον 2· ὁ Κολοκοτρώνης εἰς τὸ ναὶ 453, εἰς τὸ ὄχι 275, τὸ ὅλον 728, ἐπὶ πλέον 4· ὁ Κορομάντζος εἰς τὸ ναὶ 459, εἰς τὸ ὄχι 270, τὸ ὅλον 729, ἐπὶ πλέον 5· ὁ Λαδόπουλος εἰς τὸ ναὶ 335, εἰς τὸ ὄχι 397, τὸ ὅλον 732, ἐπὶ πλέον 8· ὁ Νικολόπουλος εἰς τὸ ναὶ 343, εἰς τὸ ὄχι 389, ἐπὶ πλέον 8· ὁ Κ. Πλαπούτας εἰς τὸ ναὶ 487, εἰς τὸ ὄχι 241, ἐπὶ πλέον 4· ὁ Γ. Πλαπούτας εἰς τὸ ναὶ 393, εἰς τὸ ὄχι 331, τὸ ὅλον 728, ἐπὶ πλέον 4· ὥστε βλέπετε ὅτι καὶ τὸ ἐξαγόμενον τὸ ἀριθμητικὸν καταδεικνύει ὅτι διεπράχθησαν καταφανεῖς παρανομίαι, καὶ ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν παριστῶσιν ἱστορίαν τῆς ἐκλογῆς ἀνεπίδεκτον μομφῆς καὶ ὑπονοίας. Εἰς τὸν δῆμον Τρικολλώνων εἶναι οἱ ἐκλογεῖς 1435, ἐξ ὧν φαίνεται ὅτι ἐψηφοφόρησαν 739· ἡ ἐπιτροπὴ ἀνῆκεν εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας. Καὶ τὴν μὲν πρώτην ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν 83, τὴν δευτέραν 234, τὴν τρίτην 72, καὶ τὴν τετάρτην 350. Καθ’ ὅλας τας ἡμέρας βεβαιοῦται τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων καὶ ἡ ἄκρα νομιμότης καὶ τάξις, ἡ ὁποία ἐτηρήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὑπὸ τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων ἐν τῇ ἐκλογῇ. Ἀλλὰ τὴν πρώτην ἡμέραν συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ὀγδόην ὥραν εἰς τὸ κατάστημα τῆς ψηφοφορίας ἄνευ τοῦ προέδρου Σακελλαριάδου, δὲν παρουσιάσθη δὲ ὁ πρόεδρος αὐτῆς κ. Σακελλαριάδης. Ἡ ἐπιτροπὴ ὥρισεν ἕν τῶν μελῶν της ὡς πρόεδρον, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτον ὁ ἀμέσως ἐπιλαχὼν κατὰ τὸν νόμον, ἀλλὰ θὰ ἦτον ὁ ἱκανώτερος, ὡς γίνεται καὶ ἀλλαχοῦ. Ἀλλὰ μετὰ ταῦτα παρουσιάσθη ὁ κ. Σακελλαριάδης καὶ ἐζήτησε νὰ λάβῃ μέρος, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἀπέῤῥιψε τὴν αἴτησίν του, λόγῳ ὅτι μὴ ἐλθὼν ἀπὸ τὴν πρωΐαν δὲν εἶναι δεκτός. Ὁ Σακελλαριάδης ἐξελθὼν ἀμέσως ἀνεμίχθη μετὰ τῶν πολιτῶν καὶ ἤρξατο νὰ θορυβῇ, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ διέταξε τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς δημοσίας δυνάμεως ν’ ἀποδιώξῃ αὐτὸν καὶ τοὺς λοιποὺς πολίτας ἐκ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας· τὰ πρακτικὰ λέγουσιν ὅτι τοῦτο συνέβη τὴν δωδεκάτην ὥραν.

§19ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος παρέλαβε τὰ ἐκλογικὰ εἴδη;

§20ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὁ κ. Σακελλαριάδης τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς.

§21ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω πῶς ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἀναφέρει ὅτι παρέδωκε τὰ ἐκλογ. εἴδη εἰς τὸν πρόεδρον Σακελλαριάδην.

§22ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἰδοὺ τὸ πρακτικόν· δὲν λέγει τίποτε περὶ παραδόσεως τῶν ἐκλογ. εἰδῶν. Συνετάχθη ἰδιαίτερον πρωτόκολλον ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ ἐνωμοτάρχου, ὅπερ δὲν ὑπάρχει ἐντὸς τῶν πρακτικῶν καὶ λοιπῶν ἐγγράφων τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἑπομένως τὸ τμῆμα δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν.

§23ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πρόεδρος Σακελλαριάδης τὰ παρέλαβε, διότι δὲν φαίνεται ἄλλος προεδρεύσας.

§24ΣΑΡΑΒΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν;

§25ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὁρίστε, κύριε Σαράβα.

§26ΣΑΡΑΒΑΣ. Εἴπετε ὅτι περὶ τῆς ἀποβολῆς τοῦ προέδρου συνετάχθη πρακτικόν, ἀλλὰ σεῖς δὲν τὸ εἴδατε· ἐγὼ παρατηρῶν τὸν φάκελλον τὸ εὗρον.

§27ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· εἶπον ὅτι συνετάχθη πρακτικὸν περὶ τῆς ὥρας τῆς ἀποβολῆς τοῦ προέδρου, καὶ ὅτι τοῦτο λέγει ὅτι συνέβη ἡ ἀποβολὴ τὴν δωδεκάτην ὥραν· δὲν εἶπον ὅμως περὶ πρακτικοῦ ἀφορῶντος τὴν παράδοσιν τῶν ἐκλογικῶν εἰδῶν.

§28ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸ πρωτόκολλον τὸ συνταχθὲν παρὰ τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ ἀνακριτοῦ περὶ ἀποβολῆς τοῦ προέδρου, εἴπετε ὅτι δὲν τὸ εἴδετε.

§29ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν τὸ εἶδον.

§30ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τὸ πρωτότυπον (δεικνύει).

§31ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ ἐφτιάσατε τώρα.

§32ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Προσβάλετέ το ὡς πλαστόν.

§33ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ προσβάλλω.

§34ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Εἴτε ὑπῆρχεν, εἴτε δὲν ὑπῆρχε, κύριε Βαλασόπουλε, ἓν μόνον γνωρίζω ἐγὼ νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὸ χαρτὶ αὐτὸ δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν συλλογὴν τῶν ἐκλογικῶν ἐγγράφων. Ἐάν τὸ ἔχετε σεῖς, δι’ ἐμὲ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον. Ἐν τούτοις διαρκούσης τῆς ψηφοφορίας, τὴν τελευταίαν ἡμέραν ὁ εἰρηνοδίκης ἐπέδωκεν εἰς τὸν προεδρεύοντα ἀναφορὰν τοῦ Ἀλεξανδροπούλου, ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Θ. Δηλιγιάννη, δι’ ἧς κατεμήνυε πολλὰς παρανομίας τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, αἵτινες διεπράχθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ἰδὼν ταύτην ὁ ἐκεῖ παρευρισκόμενος Ἀλεξανδρόπουλος, διεμαρτυρήθη κατὰ τῆς γνησιότητος αὐτῆς, εἰπὼν ὅτι δὲν εἶναι ἐδική του, καὶ ἐπεφυλάχθη νὰ καταγγείλῃ αὐτὸν ἐπὶ πλαστογραφίᾳ. Εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ δήμου Τρικολώνων εἶναι προσηρτημένον ἀντίγραφον τῆς τοιαύτης ἀναφορᾶς καὶ βεβαιοῦται τὸ γνήσιον τοῦ ἀντιγράφου ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Φαίνεται ὅτι τὸ πρωτότυπον μετεβιβάσθη εἰς τὸν ἀνακριτὴν πρὸς ἐνέργειαν τῶν περαιτέρω ἀνακρίσεων. Ἐν τούτοις διὰ τῆς βεβαιώσεως ταύτης αἴρονται ἀμέσως ὅλαι αἱ ἐνστάσεις περὶ παρανομιῶν εἰς τὸν δῆμον Τρικολώνων, ἐξαιρουμένου τοῦ συμβάντος τῆς ἀποβολῆς τοῦ Σακελλαριάδου ἐκ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, τὸ ὁποῖον βεβαιοῦται ὑπὸ πάντων. Μετὰ τὴν διαλογὴν εὑρέθησαν τὰ ἑξῆς ἐξαγόμενα. Ὁ Ἀντωνόπουλος ἔλαβεν εἰς τὸ ναὶ 63, εἰς τὸ ὄχι 697, τὸ ὅλον 760, ἐπὶ πλέον 21. Ὁ Ἀναστασιάδης εἰς τὸ ναὶ 680, εἰς τὸ ὄχι 78, τὸ σύνολον 758, ἐπὶ πλέον 19. Ὁ Γεωργιάδης εἰς τὸ ναὶ 696, εἰς τὸ ὄχι 64, τὸ ὅλον 760, ἐπὶ πλέον 21. Ὁ Γόντικας εἰς τὸ ναὶ 711, εἰς τὸ ὄχι 50, τὸ ὅλον 761, ἐπὶ πλέον 22. Ὁ Ι. Δεληγιάννης εἰς τὸ ναὶ 95, εἰς τὸ ὄχι 699, τὸ ὅλον 794, ἐπὶ πλέον 55. Ὁ Θ. Δηλιγιάννης εἰς τὸ ναὶ 107, εἰς τὸ ὄχι 692, ἐπὶ πλέον 60. Ὁ Κολοκοτρώνης εἰς τὸ ναὶ 699, εἰς τὸ ὄχι 61, τὸ σύνολον 760, ἐπὶ πλέον 21. Ὁ Κορομάντζος εἰς τὸ ναὶ 728, εἰς τὸ ὄχι 31, ἐπὶ πλέον 20. Ὁ Λαδόπουλος 93 καὶ 665, ἐπὶ πλέον 19. Ὁ Νικολόπουλος 98 καὶ 663, ἐπὶ πλέον 22. Κ. Πλαπούτας 680 καὶ 79, ἐπὶ πλέον 20. Ὁ Γ. Πλαπούτας 91 καὶ 668, ἐπὶ πλέον 20. Ἐνταῦθα παρατηροῦμεν, ά) ὅτι ὁ συνδυασμὸς τῶν ἐπιτυχόντων ἔλαβεν ὅλας τὰς ψήφους, ὁ δὲ τῶν ἀποτυχόντων κατ’ ἐλάχιστον ἀριθμόν. βʹ) ὅτι αἱ διαφοραὶ τῶν πλεοναζουσῶν ψήφων ἦσαν μικραὶ καὶ σχεδὸν ἴσαι, ἐξαιρουμένου τοῦ Θ. Δηλιγιάννη, ὅπου ἡ διαφορὰ τῶν πλεοναζουσῶν ψήφων εἶναι διπλασία. Αἱ παρατηρήσεις αὗται συνδεόμεναι μετὰ τῆς ἄκρας τάξεως καὶ νομιμότητος, ἥτις παρατηρεῖται εἰς τὰ πρακτικὰ, ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ καλπονόθευσις ἐγένετο εὐρεῖα. Ἐν τῷ δήμῳ Τρικολώννων ὁ ἀντεισαγγελεὺς Τρόνος, περιοδεύων τοὺς πλησιοχώρους δήμους, ἀναφέρει πρὸς τὸν εἰσαγγελέα Τριπόλεως τὰ ἑξῆς· «Ἐν τῷ δήμῳ Τρικολώνων, καθὰ ἀναφέρει ὁ ἐκεῖ εἰρηνοδίκης, δὲν ἐγένετο δεκτὸς παρὰ τῆς συνεδριαζούσης ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν εἶχον παραδοθῆ κατὰ τὸ ἄρθ. 40 τοῦ ἐκλ. Νόμου τὰ ἐκλογικὰ εἴδη, ὁ πρόεδρος αὐτῆς Σακελλαριάδης. Τοῦτο δὲ ἐγένετο διὰ πράξεως τῆς ἐπιτροπῆς, βεβαιούσης ὅτι ὁ ἄνω πρόεδρος ἠρνήθη νὰ λάβῃ μέρος ἐξ ἀρχῆς, ὅτε δηλαδὴ ἦν ἡ ὡρισμένη παρὰ τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς ὥρα, καὶ δὲν παρευρέθη κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἐκλογικῶν εἰδῶν». Ὥστε, βλέπετε, τὰ ἐκλογικὰ εἴδη παρεδόθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὄχι εἰς τὸν Σακελλαριάδην, ὡς τινὲς διισχυρίζονται, βεβαιοῦντες ὅτι συνετάχθη καὶ πρωτόκολλον περὶ τούτου, ὅπως δώσωσι μεγαλειτέραν βαρύτητα εἰς τὴν ἀπουσίαν τοῦ Σακελλαριάδου.

§35ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὁ ἄλλος ἀνακριτὴς τί λέγει περὶ τῆς ἐκλογῆς;

§36ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος ἀνακριτής.

§37ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ τὸ διαβάσω ἐγώ· τὸ ἔχω κατὰ μέρος.

§38ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐννοεῖτε ἴσως τὴν ἔκθεσιν τοῦ Φίλερη, ὅστις περιγράφει τί ἤκουσε διερχόμενος τοὺς δήμους μετὰ τὴν ἐκλογήν. Ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ μνήμης τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ· λέγει ὅτι περιερχόμενος τοὺς πλησιοχώρους δήμους, ἤκουσε λεγόμενον παρὰ τῶν πολιτῶν ὅτι ἡ ψῆφός των εὐρέως ἐνοθεύθη κατὰ τοὺς δήμους Μυλάοντος καὶ Τρικολώνων. Ταῦτα ἀναφέρει ὡς ᾀδόμενα, ὄχι ὅτι ἀντελήφθη αὐτὸς τῶν πραγμάτων. Καὶ ταῦτα περὶ τοῦ δήμου Τρικολώνων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Λαγκαδίων παρετήρησα τὰ ἑξῆς· ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων ἀνέρχεται εἰς 1035, ἐξ ὧν ἐψηφοφόρησαν 610. Ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀνήκει εἰς τοὺς ἀποτυχόντας. Καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν 117, τὴν δευτέραν 200, τὴν τρίτην 56 καὶ τὴν τετάρτην 247. Διωρίσθησαν καὶ ἐνταῦθα ἓξ σφαιριδιοδόται. Καθ’ ὅλας δὲ τὰς ἡμέρας βεβαιοῦται τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων καὶ ἡ τήρησις τῆς ἄκρας τάξεως καὶ νομιμότητος καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ὁ περιοδεύων εἰσαγγελεὺς Τριπόλεως δι’ ἐγγράφου του ἐπιπλήττει τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ παρανομίᾳ, καὶ ὅτι παραβιάζει τὰς πεποιθήσεις τῶν ἐκλογέων πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἀποτυχούσης μερίδος. Ἐκτὸς τοῦ ἐγγράφου τούτου, τοῦ ὁποίου ἡ ὕπαρξις καὶ τὸ περιεχόμενον προκύπτει ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τῆς ἐπιτροπῆς, οὐδὲν ἄλλο εὑρέθη εἰς τὰ πρακτικά. Τὸ ἐξαγόμενον τῆς διαλογῆς παρουσιάζει ἀποτελέσματα κανονικά, μολονότι μεταξὺ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἐπιτυχόντος καὶ τοῦ ἀποτυχόντος ὑφίσταται ἡ μεγίστη διαφορὰ τῶν ψήφων ἡ παρατηρηθεῖσα εἰς τοὺς ἄλλους καλπονοθευθέντας δήμους· διότι ὁ Ἀναστασιάδης ἔλαβε ψήφους εἰς τὸ ναὶ 93, εἰς τὸ ὄχι 517· ὁ Ἀντωνόπουλος εἰς τὸ ναὶ 527, εἰς τὸ ὄχι 83· ὁ Γεωργιάδης εἰς τὸ ναὶ 123, εἰς τὸ ὄχι 487· ὁ Γόντικας εἰς τὸ ναὶ 96, εἰς τὸ ὄχι 514· ὁ Θ. Δηλιγιάννης εἰς τὸ ναὶ 564, εἰς τὸ ὄχι 46· ὁ Ι. Δηλιγιάννης εἰς τὸ ναὶ 554, εἰς τὸ ὄχι 56· ὁ Κολοκοτρώνης εἰς τὸ ναὶ 85, εἰς τὸ ὄχι 525· ὁ Κορομάντζος εἰς τὸ ναὶ 96, εἰς τὸ ὄχι 514· ὁ Λαδόπουλος εἰς τὸ ναὶ 567, εἰς τὸ ὄχι 43· ὁ Νικολόπουλος εἰς τὸ ναὶ 548, εἰς τὸ ὄχι 62· ὁ Γ. Πλαπούτας εἰς τὸ ναὶ 554, εἰς τὸ ὄχι 56· ὁ Κ. Πλαπούτας εἰς τὸ ναὶ 107, εἰς τὸ ὄχι 503. Καὶ ἐνταῦθα ὁ ἀποτυχὼν συνδυασμὸς λαμβάνει ὅλας τὰς ψήφους καὶ ὁ ἕτερος ἐλάχιστον μόνον ἀριθμόν, δηλαδὴ συνέβη καὶ εἰς τὸν δῆμον τοῦτον ὅ,τι καὶ εἰς ὅσους ἐπλειοψήφησαν οἱ δυνάμενοι νὰ διαθέτωσι τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπάς. Εἰς τὸν δῆμον Κλείτορος ὑπάρχουσι ψηφοφόροι 1226, ἐξ ὧν ἐψηφοφόρησαν 623. Ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο τῶν ἐπιτυχόντων. Καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν 30, τὴν δευτέραν 210, τὴν τρίτην 130 καὶ τὴν τετάρτην 252.

§39ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰς τοὺς ἀποτυχόντας ἀνῆκεν ἡ ἐπιτροπή, οὔτε σφαιριδιοδότην δὲν εἴχομεν.

§40ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐνόμισα ὅτι ἀνῆκεν εἰς σᾶς, διότι καθ’ ὅσον ἀντελήφθην, ἐδείκνυε μεγαλειτέρας συμπαθείας εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας. Ἤθελεν εἶσθαι ὅμως ἐπιθυμητὸν νὰ μὴ ἀνῆκεν εἰς οὐδένα, ἀλλ’ εἰς τὸν νόμον καὶ εἰς τὸ καθῆκόν της. Καθ’ ὅλας δὲ τὰς ἡμέρας βεβαιοῦται ὑπὸ τῶν ὀλίγων παρευρισκομένων ἀντιπροσώπων καὶ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων καὶ ἡ τήρησις τάξεως καὶ νομιμότητος καθ’ ὅλον τὸ τετραήμερον διάστημα. Ἐξάγεται δὲ ἐκ τῶν πρακτικῶν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε τοποθετήσει τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν καὶ τὸν ἐπὶ τῆς δημοσίας δυνάμεως ἀποσπασματάρχην ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας. Δικαιολογεῖ δὲ τοῦτο ἡ ἐπιτροπή, ἀποφαινομένη ὅτι ἔπραξε τοῦτο ὅπως διατηρήσῃ τὴν τάξιν καὶ τὴν ἡσυχίαν, ἥτις ἐκλονίζετο ὡς ἐκ τῆς συσσωρεύσεως πολλῶν πολιτῶν τῶν δύω ἀντιθέτων μερίδων. Ἡ διαλογὴ δὲ ἔδωκεν ἀποτελέσματα ἀποδεικνύοντα ὅτι ὁ συναγωνισμὸς ὑπῆρξεν ἐλεύθερος καὶ ἡ ψῆφος τῶν πολιτῶν ἀπεδόθη ὅπου ἡ πεποίθησις αὐτῶν κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς κρίσεώς των εὐηρεστήθη νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της. Ἡ ἐπιτυχοῦσα δὲ μερὶς ἔλαβε τὰς πλειοτέρας καὶ ἡ ἀποτυχοῦσα τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους. Καθὼς δὲ προηγουμένως παρετήρησα, οὐδὲν ἀντικανονικὸν παρουσιάζεται ὡς πρὸς τὰ ἐξαγόμενα, ἐκτὸς μιᾶς ψήφου πλεοναζούσης εἰς τὴν κάλπην τοῦ Θ. Κολοκοτρώνη, ἥτις ἀποδεικνύει τὴν κακοήθειαν ἑνὸς μόνου ἐκλογέως. Ὁ δῆμος Θελπούσης οὐδὲν ἔκτακτον ἀποτέλεσμα παρουσιάζει. Οἱ ψηφοφορήσαντες εἶναι 470· ὅλος δὲ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων εἶναι 677. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀνῆκεν εἰς τοὺς ἀποτυχόντας καὶ βεβαιοῦται τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων καὶ ἡ τήρησις τάξεως καὶ νομιμότητος· οὔτε παράπονον ὑπάρχει τῶν ἐνισταμένων ἐναντίον τοῦ δήμου τούτου. Εἰς τὸν δῆμον Νυμφασίας ἠγέρθησαν παράπονα ἐπὶ διαπράξει παρανομιῶν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ δῆμος οὗτος παρουσιάζει ἀνώμαλον ἀριθμητικὸν ἐξαγόμενον, διότι ἔχει ψήφους ἐπὶ ἔλαττον· τοὐτέστιν, ἂν ἀθροίσωμεν τὰς ψήφους τοῦ Ναὶ καὶ Ὄχι, δίδεται ἐξαγόμενον μικρότερον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων. Ὁ δῆμος Νυμφασίας ἔχει ψηφοφόρους 503, ἐξ ὧν ἐψηφοφόρησαν 338. Καθ’ ὅλας δὲ τὰς ἡμέρας βεβαιοῦται τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων καὶ ἡ τήρησις τῆς τάξεως καὶ νομιμότητος. Ἀλλὰ καθ’ ὅλην ὅμως τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας ἐγένετο χρῆσις μεγάλη τῆς δημοσίας δυνάμεως, ὅπως μὴ διαταραχθῇ ἡ τάξις· ὡς λέγει δὲ ἡ ἐπιτροπὴ, διεκινδύνευσεν ὡς ἐκ τῆς συσσωρεύσεως μαχαιροφόρων καὶ ῥοπαλοφόρων, ἠγέρθησαν ἐνστάσεις καὶ παράπονα ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἀνήλικες, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἠρνήθη νὰ ἀποφανθῇ, διότι ἐθεώρησε τὸ ζήτημα τοῦτο δεδικασμένον ὑπὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου. Ἀπεπέμφθησαν δύω πολῖται, περὶ τῆς ταὐτότητος τῶν ὁποίων ὑπῆρχεν ἀμφισβήτησις. Προσκληθέντες οἱ δήμαρχοι τῆς προηγουμένης καὶ τῆς ἐνεστώτης δημαρχικῆς περιόδου, ἐβεβαίωσαν περὶ τῆς ταὐτότητος ὅτι δὲν εἶναι οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ καταλόγῳ. Ἐγένετο παράπονον ὅτι ὁ γραμματεὺς τοῦ Πρωτοδικείου Τριπόλεως ἵστατο ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ἐπηρεάζων τοὺς ἐκλογεῖς. Κατεμηνύθη ἡ πρᾶξις αὕτη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ περὶ τούτου γίνεται μνεία εἰς τὰ πρακτικά. Τὸ ἐξαγόμενον τῆς διαλογῆς εἶναι τὸ ἀκόλουθον. Ἀντωνόπουλος ἔλαβε 227 εἰς τὸ Ναὶ, καὶ 111 εἰς τὸ Ὄχι· Ἀναστασιάδης 66 Ναὶ καὶ 263 Ὄχι, ἀλλ’ 9 ἐπὶ ἔλαττον· τὸ αὐτὸ παρατηρεῖται καὶ εἰς τὴν κάλπην τοῦ κυρίου Γόντικα, Ἰω. Δεληγιάννη καὶ Θεοδ. Δηληγιάννη. Τῶν λοιπῶν καλπῶν αἱ ψῆφοι τῶν Ὄχι καὶ τοῦ Ναὶ ἀθροιζόμεναι ἀποτελοῦν τὸν ὅλον ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων, ὅστις εἶναι καὶ ὁ τελευταῖος. Εἴς τινας κάλπας μετὰ τὴν διαλογὴν παρουσιάσθησαν ἐξαγόμενα, τὰ ὁποῖα δὲν συμφωνοῦν μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων, διότι εἰς τὴν κάλπην τοῦ Ἀντωνοπούλου εὑρέθησαν σφαιρίδια ὀλιγώτερα 34, εἰς τὴν τοῦ Ἀναστασιάδου 35, εἰς τὴν τοῦ Γεωργιάδου 5, εἰς τὴν τοῦ Γόντικα 1. Καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς βεβαιοῦται ὅτι ἐτηρήθη πλήρης τάξις καὶ ἡσυχία καὶ τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων. Οὐδεμία δὲ ἄλλη παρανομία κατηγγέλθη ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων, διαρκούσης τῆς ψηφοφορίας. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν γενικὴν διαλογὴν, παραπονοῦνται οἱ ἐνιστάμενοι ὅτι, ἅμα ἡ ψηφοφορία ἔληξεν, ἡ στρατιωτικὴ δύναμις συνέλαβέ τινας τῶν Προέδρων τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, ἔθηκεν αὐτοὺς εἰς περιορισμὸν καὶ ἐσυνόδευσεν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, ὅπου ἔμελλε νὰ γίνῃ ἡ γενικὴ διαλογή· ἀλλὰ τὴν ἔνστασιν ταύτην οὐδόλως βεβαιοῦσιν οὔτε τὰ πρακτικὰ, οὔτε κατὰ τὴν ἀντιπαράστασιν οἱ παρουσιασθέντες. Κατὰ τὴν γενικὴν διαλογὴν καὶ ἀνακήρυξιν δὲν ἠθέλησαν νὰ ὑπογράψωσι δύω πρόεδροι. Ὁ Σακελλαριάδης δι’ ἐγγράφου, ἐπιδοθέντος πρὸς τὸν ἔπαρχον διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, ἐζήτησε νὰ παρακαθήσῃ μεταξὺ τῶν ἄλλων προέδρων τῶν ἀποτελούντων τὸν ἐπαρχιακὸν σύλλογον, ἰσχυρισθεὶς ὅτι διὰ τῆς ἀποβολῆς του ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Τρικολλώνων δὲν ἔχασε τὴν ἰδιότητα τοῦ προέδρου τῆς δημοτικῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὅτι δικαιοῦται ἑπομένως νὰ παρακαθήσῃ μεταξὺ τῶν ἄλλων προέδρων ὡς τοιοῦτος· ἀλλ’ ὁ ἔπαρχος δὲν ἐδέχθη αὐτὸν ἐν τῷ συλλόγῳ, ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου, ὅπου ἀντὶ τοῦ Σακελλαριάδου εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ προεδρεύσας Σφήκας. Κύριοι, ἐκ τῆς μελέτης τῶν ἐγγράφων τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας οὐδὲν πλέον τῶν ἐκτεθέντων ἀνεκάλυψα. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντιπαράστασιν τῶν ἀποτυχόντων πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας παρουσιάσθησαν ἕτερα ἔγγραφα ὑπὸ τοῦ κυρίου Θεοδ. Δηλιγιάννη, διαφωνοῦντα πρὸς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὧν τὴν αὐθεντίαν οὐδεὶς προσέβαλεν. Ἐπομένως ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ μὴ λάβω αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν, διότι προήρχοντο ἐκ πηγῆς μὴ καθαρᾶς καὶ μὴ δυναμένης νὰ διαφωτίσῃ τὰ διάφορα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐκλογὴ αὕτη παριστᾷ ὡς πρὸς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς εἰλικρινοῦς καὶ καθαρᾶς θελήσεως τῆς πλειοψηφίας τῶν πολιτῶν τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, ἥτις μόνον καθιστᾷ νόμιμον τὴν συζητουμένην ἐκλογήν. Τῷ ὄντι, τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀντιφάσκοντα πρὸς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ καὶ προελθόντα ἐκ προσπαθειῶν τῶν ἀποτυχόντων μετὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκ τῆς πολιτικῆς φιλαληθείας πολιτικῶν ὀργάνων τῆς μερίδος, εἰς ἣν ἀνήκουσιν οἱ ἀποτυχόντες, δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐρείσματα πρὸς εὕρεσιν τῆς ἀκριβοῦς ἐκείνης ἀληθείας, ἧς ἔχει ἀνάγκην ὁ ἀμερόληπτος δικαστὴς διὰ νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησίν του καὶ ἐκφέρῃ τιμίαν καὶ δικαίαν ἐτυμηγορίαν, ἀξίαν πολίτου ἐλευθέρου καὶ ἀντιπροσώπου ἀξίου τοῦ λαοῦ, ὅστις ἐξελέξατο αὐτὸν ὅπως ἀντ’ αὐτοῦ παρουσιασθῇ εἰς τὸ ἐθνικὸν τοῦτο συνέδριον. Ἡ ἐκλογὴ αὕτη οὐδὲν ἄλλο εἶναι εἰμὴ ἡ καθαρὰ ἔκφρασις τῶν κακῶν τοπικῶν ἕξεων, τὰς ὁποίας παρατηροῦμεν ἀδιακόπως ἐπικρατούσας ἐν Γορτυνίᾳ, ὅπως αἱ διάφοροι πολιτικαὶ μερίδες παραβιάζωσι τὴν καθαρὰν θέλησιν τοῦ λαοῦ, καὶ διὰ τῶν παρανόμων ἐπιῤῥίψεων σφαιριδίων ἀλλοιόνωσι τὰ ἐξαγόμενα τῆς ἐλευθέρας καὶ ἀνεπηρεάστου ψήφου τῆς ἐπαρχίας ταύτης. Παντοῦ ἐν Γορτυνίᾳ αἱ πολιτικαὶ μερίδες συνηγωνίζοντο, ὡς καὶ κατὰ τὸ γνωστὸν εἰς πάντας παρελθὸν τῆς ἐπαρχίας ταύτης, ποία νὰ ὑπερβῇ τὴν ἄλλην εἰς τὴν παρανομίαν, ὅπως ἀναδειχθῇ νικήτρια κατὰ τὰς ἐκλογάς. Τὸ κακὸν τοῦτο δὲν προέρχεται ἀπὸ ἔκτακτα πολιτικὰ συμβάντα, εἶναι ἀρχαῖον καὶ ἐῤῥιζοβόλησε, διότι πολλάκις τὰ βουλευτικὰ σώματα ὡδηγήθησαν εἰς τὰς κρίσεις καὶ ἀποφάσεις αὐτῶν ἐκ τοῦ λόγου τῆς πολτικῆς ἀνάγκης καὶ οὐχὶ ἐκ τοῦ συμφέροντος τῆς ἐλευθερίας τοῦ κοινοβουλίου καὶ τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας. Τὴν κατάστασιν ταύτην ἔχων ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκριζώσεως τῶν κακῶν ἕξεων, προέτεινα εἰς τὸ τμῆμα τὴν γενικὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἔμεινα μόνος, διότι τὸ τμῆμα ἀπέδωκε τὴν καλπονόθευσιν ἅπασαν εἰς τὴν ἐπιτυχοῦσαν μερίδα, καὶ ἐσκέφθη ὅτι ἡ ἀκύρωσις πρέπει νὰ γίνῃ ὅπου εἶναι καταφανεστέρα ἡ καλπονόθευσις. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ τιμωρήσῃ τὴν πολιτικὴν μερίδα, ἥτις τὰς παρανομίας διέπραξεν, ὀφείλει νὰ διατάξῃ ἀκριβεστέρας ἐρεύνας διὰ τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν, διότι ἡ μὲν παρανομία εἶναι καταφανὴς, οἱ δὲ διαπράξαντες αὐτὴν ἄγνωστοι. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ θέλῃ μόνον τὸν νόμον νὰ ἱκανοποιήσῃ, ὀφείλει ν’ ἀκυρώσῃ ἅπασαν τὴν ἐκλογὴν, διότι ἡ ἑνιαία θέλησις ἑκάστης ἐπαρχίας καθιστᾷ νόμιμον τὴν ἐκλογήν· διὰ τῆς καλπονοθεύσεως δὲ ἑνὸς ἢ πλειοτέρων δήμων δὲν ὑφίσταται ἡ ἑνιαία θέλησις, καὶ ἑπομένως ἐκλείπει ἡ νομιμότης καὶ καθίσταται ἡ ἐκλογὴ αὐτοδικαίως ἄκυρος. Διὰ τοὺς λόγους τούτους διαφωνῶν πρὸς τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας, προτείνω ἢ τὴν ὁλικὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, ἢ τὴν ἀποστολὴν βουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως τῇ βοηθείᾳ τῆς ἀνακριτικῆς ἀρχῆς συλλέξῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας πρὸς ἀκύρωσιν δήμων τινῶν εἰς βλάβην τῆς μερίδος, ἥτις ἐκαλπονόθευσε τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε διαταχθῆ ἡ ἐπανάληψις ἐκλογῆς, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐκλέξῃ βουλευτικὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως ἐνεργηθῇ ἡ ἐκλογὴ ὑπὸ τὴν ἄμεσον αὐτῆς ἀντίληψιν. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη μου ὡς μειοψηφίας, ἡ δὲ Βουλὴ εἶναι κυρία ἐν τῇ κυριαρχικῇ ἐξουσίᾳ, ἣν παρέχει αὐτῇ τὸ Σύνταγμα, νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι δέον, δίκαιον καὶ ὠφέλιμον εἰς τὸ ἔθνος.

§41Κ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί. Πολλάκις ἐπεθύμησα νὰ εἰσέλθω ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου τῆς πατρίδος μας, ἀλλ’ οὐδέποτε ἠδυνήθην ν’ ἀπολαύσω τῆς εὐχαριστήσεως ταύτης, διότι ἄλλοι ἔχοντες βεβαίως ἀντίθετον ἐπιθυμίαν, προσεπάθησαν πάντοτε διὰ δολίων ἢ ἐκνόμων μέσων νὰ μὲ ἀπομακρύνωσι ἀπ’ αὐτοῦ· διὰ τοῦτο δὲν ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ λάβω τὴν ἕξιν τοῦ νὰ ὁμιλῶ ἐνώπιον πολυμελῶν σωμάτων. Σᾶς παρακαλῶ ἑπομένως νὰ μὲ ἀκούσητε ἐπιεικῶς καὶ μοὶ συγχωρήσητε τὰς τυχὸν ἐλλείψεις μου, μολονότι δὲν ἔχω νὰ εἴπω παρὰ μόνον τὴν ἀλήθειαν καὶ ἑπομένως δὲν ἔχω ἀνάγκην ῥητορικῆς δεινότητος, διότι ἡ ἀλήθεια ἐπιβάλλεται μόνη της. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος, περὶ ἧς μέγας θόρυβος καὶ πάταγος πρὸ 50 ἡμερῶν γίνεται, Ἂν, κύριοι, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γόρτυνος συνεκροτοῦντο δύω συνδυασμοὶ, ὁ μὲν ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ κ. Γόντικα, ὁ δὲ ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ κ. Γεωργιάδου, καὶ ἐπετύγχανε κατὰ φυσικὸν λόγον ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν, βεβαίως ἡ ἐκλογὴ Γόρτυνος ἤθελε θεωρηθῆ ὡς ἡ νομιμωτέρα ὅλων τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἡ Βουλὴ διὰ χειροκροτήσεων ἤθελεν ἐπικυρώσει αὐτήν· ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ πράγματα δὲν ἔχουσιν οὕτω. Συνεκροτήθησαν μὲν δύω συνδυασμοὶ, ἀλλ’ ὁ εἷς ἐμπεριεῖχε δύω πρώην ὑπουργοὺς, οἵτινες εἶναι καὶ στενοὶ συγγενεῖς δύω πρώην πρωθυπουργῶν· οὗτοι δὲ καὶ ἀπέτυχον. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ αἰτία τοῦ θορύβου καὶ τοῦ πατάγου ὁ θόρυβος καὶ ὁ πάταγος γίνονται ὄχι διὰ τὰ πράγματα, ἀλλὰ διὰ τὰ πρόσωπα. Τοῦτο πολὺ μὲ λυπεῖ, διότι τὸ θεωρῶ κακὸν σύμπτωμα διὰ τὴν πατρίδα μας. Φωνάζουν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτύχουν ὁ Θεόδωρος Δηλιγιάννης καὶ ὁ Βασ. Νικολόπουλος, ἡνωμένοι μάλιστα ὄντες; Ἐγὼ ὑπεστήριξα ἀπεναντίας, ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωσιν ἡνωμένοι· τοῦτο λέγω καὶ θέλω ἀποδείξει καὶ ἤδη. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωσι, διότι οὐδέποτε ἐπέτυχον· καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι εἰσῆλθον ὁ μὲν εἷς δὶς, ὁ δὲ ἕτερος ἅπαξ εἰς τὸ βουλευτήριον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ δὲν εἰσῆλθον διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, ἤτοι τῆς θύρας, ἀλλὰ διὰ τῆς παρανόμου, ἤτοι τοῦ παραθύρου. Ὁ κ. Νικολόπουλος ἐξετέθη κατὰ πρῶτον εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα κατὰ τὸ 1865, ὅτε δὲν εἶχεν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὴν ἐξουσίαν, δὲν τὴν εἶχεν ὅμως καὶ κατ’ αὐτοῦ· εἶχε δὲ σύντροφον τὸν ἀείμνηστον στρατηγὸν Ι. Κολοκοτρώνην, ἀλλ’ ἀπέτυχε· καὶ ἡ ἀποτυχία του ἦτο βεβαία, ἦτο νόμιμος, ἦτο ἀποτυχία προελθοῦσα ἐκ τῆς θελήσεως αὐτῆς τοῦ λαοῦ. Κατόπιν ὁ κύριος Νικολόπουλος ἐξετέθη εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα κατὰ τὰ 1868, ἀλλὰ τότε ἦτο πρωθυπουργὸς ὁ κ. Βούλγαρης, καὶ ἂς μὲ συγχωρήσῃ νὰ εἴπω μίαν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν εἶπον, διότι ἐγὼ σέβομαι τὸν ἄνδρα καὶ οὐδέποτε λέγω φράσεις, αἱ ὁποῖαι προσβάλλουν τινὰ, ἀλλ’ ἄλλοι τὴν λέγουν καὶ ἐγὼ τὴν ἤκουσα· «ὅτι ὁ κ. Βούλγαρης δὲν κάμνει ἐκλογὰς, ἀλλὰ κάμνει βουλευτάς». Ἐπέτυχε λοιπὸν ὁ κ. Νικολόπουλος κατὰ τὰ 1868, ἀλλ’ ἡ ἐπιτυχία του ἦτο εἰκονικὴ, διότι καὶ ὁ κ. Κωσταντᾶς πρὸ ὀλίγου σᾶς εἶπεν ὅτι ἡ καλπονόθευσις ἐν τῷ δήμῳ Καρυταίνης ἦτο τότε καθαρὰ καὶ οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην τὰ πρακτικὰ τοῦ δήμου Λαγκαδίων συνετάχθησαν ἅπαξ μὲν εἰς τὰ Λαγκάδια, ὅτε ἐσημειώθησαν ὅτι ἐψηφοφόρησαν 1500, ἐξ ὧν ὁ κ. Νικολόπουλος ἔλαβε 1,475· δευτέραν δὲ φορὰν συνετάχθησαν ἐν Δημητσάνῃ, καὶ ὁ ἀριθμὸς ἠλαττώθη καὶ ἐσημειώθη ὅτι ἐψηφοφόρησαν μόνον 900 περίπου. Ἐὰν θέλετε δέ, τὰ πρακτικὰ ἐκεῖνα μετεβλήθησαν καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ὅπως ὁ ἀποθανὼν Π. Δεληγιάννης προβιβασθῇ ἀπὸ 6ος εἰς 5ον. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ἡ ἐπιτυχία τότε τοῦ κ. Νικολοπούλου ἦτο φαινομενικὴ καὶ οὐχὶ πραγματική· ἑπομένως καὶ εἰς τὰ 1868 ὁ κ. Νικολόπουλος ἀπέτυχεν. Ὁ κύριος Θεόδωρος Δηλιγιάννης ἐπέτυχεν ἅπαξ κατὰ τὰ 1869, ἀλλὰ τότε τὴν ἐξουσίαν εἶχεν αὐτὸς ὁ κύριος Δηλιγιάννης· καὶ ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἠξεύρει ὅταν κρατῇ τὴν ἐξουσίαν νὰ μεταχειρίζηται αὐτὴν καλῶς ὑπὲρ τῶν ἰδίων συμφερόντων· μόνον σᾶς ἐνθυμίζω, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἔκαμεν ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας 142 μεταβολὰς εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων. Τοῦτο τὸ μαρτυρῶ ἐγὼ διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου καὶ ὁ νῦν σύντροφος τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη κύριος Πλαπούτας, στενός μου συγγενής. Ὁ κύριος Δηλιγιάννης λοιπὸν εἶχε τότε τὴν ἐξουσίαν καὶ δύω συντρόφους λίαν ἰσχυροὺς, τὸν κ. Κωνστ. Πλαπούταν καὶ τὸν Ἰωάν. Ῥοϊλόν, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς ὅλους ὅτι ἐξασκοῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην ἐπιῤῥοὴν καὶ εἶναι κομματάρχαι αὐτοκέφαλοι, συνδυάζονται δὲ κατὰ τὰς περιστάσεις μὲ ὅποιον θέλουν ἐκ τῶν ἄλλων· καὶ μολαταῦτα ὁ κ. Δηλιγιάννης διὰ νὰ κατορθώσῃ τότε τὴν ἐπιτυχίαν ὁλοκλήρου τοῦ συνδυασμοῦ του συνεχώρησεν ἢ μᾶλλον ἠνέχθη, ἢ διὰ νὰ τὸν ἀπαλλάξω ἀπὸ πᾶσαν εὐθύνην, διότι ὑπολήπτομαι τὸν ἄνδρα, ἡ συντροφία αὐτοῦ ἔκαμε τὰς περιβοήτους ἐκείνας καλπονοθεύσεις διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ σωθῇ ὅλη ἡ συντροφία, διότι ἦτο μέγας κίνδυνος τοῦ νὰ ἀποτύχουν δύω ἐκ τῶν συντρόφων του. Ἑπομένως καὶ ὁ κύριος Δηλιγιάννης οὐδέποτε ἐπέτυχεν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γορτυνίας. Ἔρχομαι εἰς τὰ 1872· τότε πάλιν φαίνεται ὅτι ὁ κ. Νικολόπουλος ἐπέτυχεν, ἀλλὰ καὶ τότε εἰς τὴν ἐξουσίαν ἦτο ὁ κ. Βούλγαρης ὡς πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Νικολόπουλος ὡς ὑπουργός· δὲν εἶχεν ἕνα πέλεκυν, εἶχε δύω, καὶ ὁ Ἐθνοφύλαξ συντασσόμενος ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη, ἔγραψε μυρία ὅσα περὶ τῶν ἐπεμβάσεων, αἵτινες ἐνηργοῦντο τότε πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ κ. Νικολοπούλου. Καὶ φαίνεται μὲν ὅτι ἐπέτυχεν, ἀλλ’ ὁ κ. Λομβάρδος δύναται νὰ ὁμιλήσῃ κάλλιον ἐμοῦ ἐὰν ἡ ἐπιτυχία του ἐκείνη ἦτο πραγματικὴ ἢ φαινομενική· αἱ καλπονοθεύσεις καὶ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἦσαν ὁμολογούμεναι. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὅ,τι εἶπον εἶναι ἀληθές· οἱ κύριοι οὗτοι ἀπέτυχον καὶ σήμερον, διότι οὐδέποτε ἐπέτυχον. Μόνον εἰς τὴν γραμματικὴν ὑπάρχει εἷς κανὼν, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δύω ἀρνήσεις ποιοῦσι μίαν κατάφασιν· εἰς τὴν πολιτικὴν ὅμως τοιοῦτος κανὼν δὲν ὑπάρχει, ὑπάρχει ὅμως ὁ ἐναντίος, ὅτι δύω ἀποτυχίαι ποιοῦσι καὶ ἑτέραν ἀποτυχίαν πλέον καταστρεπτικήν. Τοιαύτην ἀποτυχίαν ἔλαβον καὶ οἱ κύριοι Νικολόπουλος καὶ Δηλιγιάννης. Θέλω, κύριοι, σᾶς ἀποδείξει, ὅτι οἱ κύριοι οὗτοι ἀπέτυχον, διότι ἔπρεπε νὰ ἀποτύχουν καὶ ὅτι ἡ ἀποτυχία των ἦτον ἀναγκαία καὶ φυσικὴ συνέπεια τῶν πραγμάτων· καὶ ὅταν ἀποδείξω τοῦτο, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἔμβω εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν προσβαλλομένων ἐκλογῶν τῶν τριῶν δήμων. Εἶπον καὶ ὑπεστήριξα καὶ ἄλλοτε, ὅτι οὔτε ὁ κ. Θ. Δηλιγιάννης, οὔτε ὁ κ. Β. Νικολόπουλος εἶχον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γόρτυνος ἐπιῤῥοὴν ἑδραίαν καὶ ἱκανὴν νὰ ἀναδεικνύωσι δι’ αὐτῆς βουλευτάς. Πολλοὶ ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω, γνωρίζουν ὅτι ὑπεστήριξα τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον πολλάκις. Δὲν ἔχω δ’ ἀνάγκην νὰ εἴπω πολλὰ διὰ νὰ ἀποδείξω αὐτὸν καὶ ἤδη ἐπανέρχομαι εἰς τὰ ἴδια ἔτη. Εἰς τὸ 1868, ὅτε ἡ ἐξουσία ἦτο εἰς χεῖρας τοῦ κ. Νικολοπούλου, ὁ κ. Δηλιγιάννης καταβαίνει εἰς τὴν ἐπαρχίαν διὰ νὰ συγκροτήσῃ συνδυασμόν, βλέπει ὅμως ὅτι ἡ ἐπιῤῥοή του δὲν ἦτο ἱκανὴ νὰ κατορθώσῃ τίποτε· ἀναγκάζεται λοιπὸν νὰ παρακαλέσῃ τὸν κ. Νικολόπουλον διὰ νὰ παραλάβῃ αὐτὸν εἰς τὸν ἰδικόν του συνδυασμόν· μάλιστα ἡ δευτέρα συνέντευξις ἐγένετο πανηγυρικῶς εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ἀῤῥένων τῆς Δημιτσάνης ἐνώπιον πολλοῦ κόσμου, ἀλλ’ ὁ κ. Νικολόπουλος δὲν ἠθέλησε νὰ δεχθῇ τὸν κ. Δηλιγιάννην καὶ οὕτως ὁ κ. Δηλιγιάννης ἔλαβε τὴν πρὸς τὰς Ἀθήνας ἄγουσαν· ἀπόδειξις, ὅτι ὁ κ. Δηλιγιάννης δὲν εἶχεν ἐπιῤῥοὴν νὰ ἀντιταχθῇ κατὰ τῆς ἐξουσίας τοῦ κ. Νικολοπούλου. Ἔρχεται τὸ 1869, ὅτε ἡ ἐξουσία ἦτο εἰς χεῖρας τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ὁ δὲ κ. Νικολόπουλος καταβαίνει εἰς τὴν ἐπαρχίαν, προσπαθεῖ νὰ συγκροτήσῃ συνδυασμόν, ἀλλὰ δὲν δύναται· φωνάζει δεξιά, φωνάζει ἀριστερά, ἀλλ’ οὐδεὶς τὸν ἀκούει, καὶ οὕτως ὁ κ. Νικολόπουλος βλέπει ὅτι εἶναι γυμνός· μιμούμενος δὲ τὸν κ. Δηλιγιάννην λαμβάνει καὶ οὗτος τὴν πρὸς Ἀθήνας ἄγουσαν, καὶ ἀφίνει τὸν κ. Δηλιγιάννην ἐλεύθερον καὶ ἥσυχον. Εἷς καὶ μόνος εὑρέθη τολμηρὸς νὰ ἀντιταχθῇ τότε κατὰ τοῦ κ. Δηλιγιάννη, εἷς ἄνθρωπος, τὸν ὁποῖον τινὲς εἶχον τὴν καλωσύνην νὰ ὀνομάσουν ἄσημον καὶ ἀδύνατον, καὶ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ἤμην ἐγώ. Ἐγὼ εἶχον τὴν τόλμην νὰ ἀντιταχθῶ κατὰ τοῦ κ. Δηλιγιάννη μετὰ τοῦ ἀγαπητοῦ μου συγγενοῦς Γεωργίου Πλαπούτα καὶ ἠγωνίσθημεν καὶ ἠναγκάσαμεν τὸν κ. Δηλιγιάννην νὰ καταφύγῃ εἰς τὰς καλπονοθεύσεις, περὶ ὧν ὡμίλησα ἤδη, ὅπως κατορθώσῃ τὴν ἐπιτυχίαν ὁλοκλήρου τοῦ συνδυασμοῦ του. Ὁ κ. ὅμως Νικολόπουλος, ὁ ὁποῖος πρὸ πέντε ἡμερῶν εἶχε πέσει ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, δὲν εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ θέσῃ κάλπην, ἀλλ’ ἀνεχώρησε. Καὶ τὸ 1872 πρέπει νὰ μνημονεύσω· ὁ κ. Δηλιγιάννης καὶ τότε, ὅτε πάλιν ἡ ἐξουσία ἦτο εἰς χεῖρας τοῦ κ. Βούλγαρη καὶ τοῦ κ. Νικολοπούλου, ἀπεφάσισε νὰ καταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν διὰ νὰ συγκροτήσῃ συνδυασμὸν καὶ μόλις κατώρθωσε νὰ ὑπάγῃ μέχρι Τριπόλεως, καὶ ἐκεῖ βλέπων τὴν ἀδυναμίαν του ἔγραψε τὴν περίφημον ἐκείνην ἐγκύκλιον πρὸς τοὺς Γορτυνίους καὶ ἔλαβε πάλιν τὴν εἰς Ἀθήνας ἄγουσαν. Ὅλα ταῦτα, κύριοι, ἀποδεικνύουν ὅτι οὔτε ὁ κ. Νικολόπουλος, οὔτε ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶχον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ ἐπιῤῥοὴν τοιαύτην, ὥστε νὰ ἀναδεικνύωσι βουλευτάς. Ἐπετύγχανον δὲ ὅτε εἶχον τὴν ἐξουσίαν, καὶ δὲν ἐξετίθεντο εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ὅταν δὲν τὴν εἶχον. Ἡ ἐξουσία λοιπὸν ἦτον ἡ ἐπιῤῥοή των, ἀπέτυχον δὲ καὶ τώρα, διότι μὴ ἔχοντες τὴν ἐξουσίαν δὲν εἶχον ἐπιῤῥοήν. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπῃ τις, ναί, δὲν εἶχον μὲν μεγάλην ἐπιῤῥοὴν οἱ κύριοι οὗτοι, ἀλλ’ εἶχον τινά, εἶχον μετρίαν. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι διὰ τὸν κ. Θεόδωρον Δηλιγιάννην· ὁ κ. Θ. Δηλιγιάννης ἔχει ἐπιῤῥοὴν, ὁ κ. Νικολόπουλος δὲν εἶχεν, οὔτε ἔχει, οὔτε θὰ ἔχῃ. Ὁ κ. Νικολόπουλος εἶναι ἱκανός, ἂν τὸν θέσετε εἰς τὸ μεγαλεῖτερον κόμμα, ἐντὸς δύω μηνῶν νὰ τὸ καταστρέψῃ· εἰς τὸ νὰ καταστρέφῃ καὶ νὰ κατασυντρίβῃ ἐπιῤῥοὰς εἶναι ἱκανὸς καὶ οὐχὶ νὰ μορφώνῃ· τοῦτο καλῶς γνωρίζετε οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν. Λοιπὸν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἀφοῦ ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶχεν ἐπιῤῥοὴν τινά, εἶχε δὲ καὶ ὁ κύριος Νικολόπουλος ὀλιγωτέραν, καὶ ἀφοῦ ἡνώθησαν οἱ δύω, δὲν ἦσαν ἱκανοὶ νὰ συγκροτήσουν μίαν ἐπιῤῥοὴν, ἥτις νὰ ἀναδείξῃ βουλευτάς; Τῳόντι ἡ ἐρώτησις εἶναι ἀρκετὰ σπουδαία, καὶ θέλω ἀπαντήσει καὶ ἐγὼ ἐπίσης σπουδαίως. Ἐὰν ἡ ἕνωσις αὕτη ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ ἡνοῦντο οἱ κομματάρχαι καὶ τῶν δύω ὅπως ἡνώθησαν καὶ οὗτοι, τότε βεβαίως ἤθελε συγκροτηθῆ μία ἐπιῤῥοὴ, ἡ ὁποία νὰ ἠδύνατο νὰ ἀναδείξῃ ἐὰν ὄχι ὅλον τὸν συνδυασμὸν, τοὐλάχιστον τοὺς δύω αὐτούς. Ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν ἡ ἕνωσίς των δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἡ ἕνωσίς των, ὡς θέλω ἀποδείξει, ἔφερε τὰ ἐναντία ἀποτελέσματα, ἐπομένως δὲν ἡνώθησαν αἱ δύω ἐπιῤῥοαί. Ἰδοὺ δὲ διατί δὲν ἀνταπεκρίθη καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἡ ἕνωσις αὐτῶν. Συμπίπτει, οἱ δύω κύριοι, περὶ ὧν ὁ λόγος, ν’ ἀναφανῶσιν εἰς τὸ κυρίως πολιτικὸν στάδιον κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν, ἤτοι μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ μακαρίτου βασιλέως Ὄθωνος. Τότε ἐπαναστατικῷ δικαιώματι ἐξελέχθησαν ἀμφότεροι ὡς ἀντιπρόσωποι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Γόρτυνος· ἐλθόντες ἐν τῇ Συνελεύσει, ἐτάχθησαν εἰς ἀντίθετον σημεῖον ἕκαστος, ὁ μὲν εἷς εἰς τὸ λεγόμενον πεδινὸν κόμμα, ὁ ἕτερος εἰς τὸ λεγόμενον ὀρεινόν. Τοῦτο ἴσως δὲν ἤθελε βλάψει αὐτοὺς, ἐὰν ἡ διαίρεσίς των αὕτη περιωρίζετο εἰς εὐγενὲς στάδιον· ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύω ἀνθρώπων ἀνεπτύχθη μία διαμάχη, μία ἔρις, ἓν μῖσος ἀκατανόητον. Ἐὰν ἀναγνώσῃ τις τὰς ἐφημερίδας τὰς ἐκδιδομένας ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις αὐτῶν τῶν δύω κυρίων, δὲν θέλει ἰδῆ παρὰ τὰς πλέον σκληρὰς ὕβρεις, ἃς ἀπέδιδεν ὁ εἷς πρὸς τὸν ἄλλον· διὰ τοῦ τρόπου δὲ τούτου ἐπροσπάθει ὁ εἷς νὰ ταπεινώσῃ τὸν ἄλλον. Καὶ σημειώσατε ὅτι ὅλα τὰ φύλλα, τὰ ὁποῖα ἐγράφοντο κατὰ τῶν προσώπων αὐτῶν, ἐστέλλοντο καθ’ ἑκατοντάδας εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γόρτυνος, διότι ἕκαστος ἐνόμιζεν ὅτι ἠδύνατο διὰ τοῦ τοιούτου τρόπου νὰ ταπεινώσῃ τὸν ἀντίπαλόν του. Κατὰ τὸ 1869 ἐπῆλθε καὶ ὁ κ. Γιάγκος Δεληγιάννης, ἀποτυχὼν ἤδη καὶ σύντροφος τοῦ κ. Θεοδώρου Δηλιγιάννη καὶ τοῦ Β. Νικολοπούλου. Ἐνθυμοῦμαι, καὶ ἴσως ἐνθυμεῖσθε καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, ὅτι ἀφ’ οὗ ἐπαύθη τοῦ νὰ ᾖναι πρέσβυς ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἦλθεν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἔγραψεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸ Πανελλήνιον. Ἡ ἐπιστολὴ αὕτη εἶναι ὅλη κατὰ τοῦ κ. Θ. Δηλιγιάννη, καὶ ἐνθυμοῦμαι τὴν τελευταίαν φράσιν διὰ τῆς ὁποίας ἔλεγεν, ὅτι τοιοῦτος εἶναι ὁ Θεόδωρος Δηλιγιάννης, ὥστε ἐγὼ, καί τοι πρῶτος ἐξάδελφος αὐτοῦ, δὲν καταδέχομαι οὔτε τὰς κοινωνικὰς σχέσεις νὰ ἔχω μετ’ αὐτοῦ. Καὶ τὸ φύλλον αὐτὸ καθ’ ἑκατοντάδας ἐστάλη εἰς τὴν Γορτυνίαν, διότι καὶ ὁ Γιάγκος Δεληγιάννης ἐπεθύμει νὰ καταβάλῃ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τὸν ἐξάδελφόν του. Βεβαίως ὁλόκληρος ἡ ἡμέρα καὶ ὁλόκληρος ἡ νὺξ δὲν ἤθελε μοὶ ἀρκέσει, ἐὰν ἔφερον ὅλα τὰ φύλλα, τὰ ὁποῖα ἐγράφοντο ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις ἀμφοτέρων τῶν κυρίων, διὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ πυρώδη ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ὁ εἷς ἔγραφε κατὰ τοῦ ἄλλου. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως νὰ ὑπομνήσω εἴς τινας ἐξ ὑμῶν, οἵτινες δὲν εἴχετε τὴν περιέργειαν ν’ ἀναγνώσητε τὰς ἐφημερίδας, πῶς ὁ εἷς προσεφέρετο κατὰ τοῦ ἄλλου. Ὁ μὲν κ. Νικολόπουλος εἶχεν ὡς μεγαλείτερον ἐπιχείρημα κατὰ τοῦ κ. Θεοδώρου Δηλιγιάννη τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πρωτοκόλλου. Τοῦτο ἔγραφε καὶ τοῦτο ἐκοπάνιζεν εἰς ὅλα τὰ φύλλα, τὰ ὁποῖα ἐξεδίδοντο ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις του. Δὲν ἠδυνήθην νὰ φέρω τὸν Πρωϊνὸν Κήρυκα, διότι τὸ τυπογραφεῖον ἠρνήθη νὰ μοὶ δώσῃ. Εὗρον ὅμως ἓν φύλλον μιᾶς ἐφημερίδος «Ἐπανόρθωσις,» τὴν ὁποίαν ἐξέδιδεν ἀνεψιὸς πρῶτος τοῦ κ. Νικολοπούλου, ὁ Παλαμίδης, δικηγόρος ἤδη καὶ ἄλλοτε ὑπουργικὸς γραμματεὺς παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν.

§42ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι περιττὸν, περὶ τῆς ἐκλογῆς πρόκειται.

§43ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Περὶ τῆς ἐκλογῆς ὁμιλῶ, διότι θέλω ν’ ἀποδείξω πῶς οἱ κύριοι οὗτοι δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐπιβάλουν τὴν ἕνωσίν των καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἰδοὺ τί γράφει ἡ ἐφημερὶς ἐκείνη περὶ τοῦ κ. Θ. Δηλιγιάννη καὶ περὶ τοῦ ὑπουργείου Ζαΐμη· «Τυφλώττουσα, φαίνεται, ἢ μᾶλλον ἀγνοοῦσα τὰς ἱστορικὰς ἀληθείας ἡ παροῦσα κυβέρνησις, ἀφ’ οὗ πρῶτον κατέλαβε τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς ἀτιμώσεως τοῦ ἔθνους, ἐνταφιάσασα πᾶσαν ἐθνικὴν ἰδέαν διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ πρωτοκόλλου, διέφθειρε τὰ δημόσια ἤθη, κατεσπατάλευσε τὸν δημόσιον πλοῦτον εἰς ἐξαγορὰν συνειδήσεων, ἀνύψωσε τὸν φατριασμὸν εἰς τὸ ἔπακρον διαπράττουσα τὰ αἴσχιστα πολιτικὰ ὄργια». Μὴ νομίσετε, κύριοι, ὅτι δέχομαι αὐτὰ τὰ ὁποῖα γράφει, ἀλλὰ τὰ ἀναγινώσκω διὰ νὰ ἀποδείξω ὁποία ἔχθρα ὑπῆρχε μεταξὺ αὐτῶν.

§44ΤΙΝΕΣ. Εἶναι γνωστόν.

§45ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι. Βλέπετε λοιπὸν τὰς ἰδέας τοῦ κ. Νικολοπούλου περὶ τῆς κυβερνήσεως Ζαΐμη, καὶ ἰδίως περὶ τοῦ ὑπουργοῦ Δηλιγιάννη. Ἔπειτα ἔρχεται ὁ Ἐθνοφύλαξ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος καὶ λέγει. (Ἀναγινώσκει τὴν ἐφημερίδα).

§46ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἱστορίας τοῦ παρελθόντος, μὴ ἀνοίγετε τοιαύτην θύραν (θόρυβος).

§47ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλομεν ν’ ἀκούσωμεν περὶ τῆς ἐκλογῆς, ὄχι ἐφημερίδας παλαιάς.

§48ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). Ἡμεῖς θέλομεν νὰ τὰ ἀκούσωμεν.

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ καταίβῃς κάτω, ἐὰν θέλῃς νὰ ὁμιλήσῃς.

§50ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶσαι ἁρμόδιος σὺ νὰ μοῦ εἴπῃς νὰ καταίβω (θόρυβος).

§51ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε Γεωργιάδη, μὴ προσθέτετε πάθος εἰς τοὺς λόγους σας.

§52ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριε Ζωχιὲ, σᾶς ὁρκίζομαι εἰς ὅ,τι ἔχω ἱερὸν ὅτι δὲν ἀποδέχομαι ὅσα γράφουσιν αἱ ἐφημερίδες, θέλω ὅμως νὰ τὰ ἀναγνώσω διὰ ν’ ἀποδείξω τὸ πάθος τὸ μεταξὺ τῶν δύω αὐτῶν ἀνθρώπων (θόρυβος). Λοιπὸν, κύριοι, δύω κομμάτια ἀκόμη καὶ παύω.

§53ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὅλα.

§54ΜΑΚΡΗΣ. Ἕκαστος δύναται νὰ ὁμιλήσῃ ὅπως θέλει, δὲν ἠμπορεῖ ἄλλος νὰ σᾶς κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως.

§55ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Λοιπὸν συγχωρήσατέ με διὰ τὰς ἐλλείψεις, ἐξακολουθῶ. (Ἀναγινώσκει). «Καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς τὸν νοῦν ἄλλου τινος ἡ ἐπαρχία Γόρτυνος, ἠδύνατο νὰ λησμονήσῃ αὐτὴν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου Βούλγαρης, ὅστις γαμβρὸν ἔχει ἐπὶ τῇ πρωτοτόκῳ θυγατρὶ ἄνδρα ἐκ Γόρτυνος τὸ γένος ἕλκοντα, τὸν πρῶτον διδάκτορα τῆς νομικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν μεταφραστὴν τοῦ μακαρίτου Τροπλῶνος, ὅστις ἐγένετο μᾶλλον γνωστὸς ἐκ τοῦ ὀνόματος τοῦ παρ’ ἡμῖν μεταφραστοῦ του ἢ ἐκ τῶν ἄλλων ἐπιστημονικῶν ἔργων του, τὸν δικηγόρον τοῦ κ. Σερπιέρη; «Ἡ πρὸς αὐτὸν (τὸν Νικολόπουλον) ἀγάπη τοῦ κ. Βούλγαρη εἶναι ἀμύθητος· ἐὰν δὲ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς ζυγοῦ τῆς πλάστιγγος τεθῇ ὁ κ. Νικολόπουλος καὶ ἐπὶ τοῦ ἄλλου ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς, ὁ κ. Βούλγαρης θέλει ἀναφωνήσει, ἐῤῥέτω ἡ Ἑλλὰς πρὸ τοῦ ὄνυχος τοῦ κ. Νικολοπούλου». Εἰς τὸ ἄλλο φύλλον λέγει· «Διότι ἐν Γορτυνίᾳ συμβαίνει νὰ ᾖναι ἐξαιρετικὴ κατάστασις, α) διότι πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν λαὸν ὁ εὐτελέστερος μὲν τῶν θνητῶν, ὁ γαμβρὸς ὅμως τοῦ πρωθυπουργοῦ (Βούλγαρη) Νικολόπουλος.... Τὸ ἔργον ὅσον εἶναι δυσχερὲς ἢ μᾶλλον ἀδύνατον διὰ πάντα ἔντιμον κυβερνήτην, τόσον εἶναι εὔκολον διὰ τὸν Βούλγαρην, ἀφ’ οὗ δι’ αὐτὸν τὸν ἀναθεματισμένον γαμβρόν του πολλὰ μέχρι τοῦδε ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη, κινδυνεύει δὲ ν’ ἀπολέσῃ καὶ τὸν ὑπολειφθέντα θησαυρόν της, τὸ Λαύριον». Πολλὰ ἔχω νὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ τὸ κάμω καὶ παύω.

§56ΤΙΝΕΣ. Ὅπως θέλετε.

§57ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὀλίγα τώρα καὶ περὶ τοῦ δήμου Μυλάοντος (γέλως).

§58ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Πολὺ καλὰ, τώρα ἔρχεται, κύριοι, ἓν ἄλλο τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω νὰ μ’ ἐμποδίσητε νὰ ἀναφέρω καὶ ν’ ἀναγνώσω· εἶναι μία ἀπόδειξις τῆς μεγάλης τοῦ κ. Θ. Δηλιγιάννη κατὰ τοῦ Νικολοπούλου καταφορᾶς. Ὅτε περὶ τὰ τέλη τῶν ἡμερῶν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βούλγαρης διέλυσε, συνῆλθεν ἡ Βουλή, τρεῖς ἀξιότιμοι βουλευταὶ, ἐν οἷς καὶ εἷς ἐκ τῶν συντρόφων τοῦ κ. Δηλιγιάννη, κατέθεσαν εἰς τὸ προεδρεῖον μίαν τροπολογίαν εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, περὶ τῆς ὁποίας τότε μέγας θόρυβος καὶ πάταγος ἐγένετο, διότι ἡ μὲν ἀντιπολίτευσις ἤθελεν ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία ἐκείνη, τὸ δὲ ὑπουργεῖον νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ. Ἡ τροπολογία αὕτη σὺν τοῖς ἄλλοις ἔλεγε καὶ τὰ ἑξῆς· «ἀλλ’ ἡ Βουλή, Βασιλεῦ, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς ὑπουργεῖον, οὗ τινος μέρος ἀποτελεῖ εἷς τῶν δικηγόρων τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη, ἐν ᾧ ἡ ὑπόθεσις τοῦ Λαυρίου εἶναι εἰσέτι ἐκκρεμὴς καὶ κατὰ τὸν Β. λόγον κατέστη, ὡς μὴ ὤφελε, ζήτημα πολιτικὸν καὶ διεθνές». Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἠγέρθη μόνος ὁ κύριος Δηλιγιάννης νὰ ὑποστηρίξῃ ὅπως ἀναγνωσθῇ, ἀλλ’ ὁ κ. Βούλγαρης διὰ νὰ προλάβῃ τὴν ἀνάγνωσίν της ἀνέβη τὸ βῆμα καὶ ἀνέγνωσε τὸ περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς διάταγμα. Τοιαύτη ἦτο, κύριοι, ἡ ἔχθρα μεταξὺ τῶν δύω τούτων ἀνθρώπων, καὶ ἀμφιβάλλω ἐὰν ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουν δύω ἄνθρωποι ἐχθρευόμενοι ὅπως οἱ δύω οὗτοι κύριοι. Ἀλλ’ ἡ ἔχθρα των, κύριοι, δὲν περιωρίσθη ἕως ἐδῶ· μετεφυτεύθη καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, καὶ ἐκεῖ οἱ φίλοι των εἶχον φθάσει εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ δύω ἀρχηγοί των· καὶ μάλιστα κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τὰ πράγματα εἶχον φθάσει εἰς τοιοῦτον δυσάρεστον σημεῖον, ὥστε οἱ ἄνθρωποι ἔλαβον τὰ ὅπλα καὶ ἤρχισεν εἰς πολλοὺς δήμους ἡ ἐμφύλιος ῥῆξις. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, ἐπειδὴ ἦτο τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὁ δὲ κ. Νικολόπουλος ἦτο ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας, ὁ κ. Νικολόπουλος προσεπάθει νὰ ῥίψῃ ὅλα τὰ βάρη εἰς τὸν κ. Δηλιγιάννην· διὰ τοῦτο ἐνθυμοῦμαι ἓν παράρτημα, ἐκδοθὲν καὶ δημοσιευθὲν ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἐν ἐφημερίδι ἐκδιδομένῃ ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις τοῦ κ. Νικολοπούλου, διὰ τοῦ ὁποίου παραρτήματος ἔλεγεν· «Αἱ ἐκλογαὶ ἤρχισαν, ὅπου Δηλιγιάννης ἐκεῖ καὶ αἵματα.» Προσεπάθησα νὰ εὕρω τὸ παράρτημα τοῦτο, ἀλλὰ δὲν τὸ εὗρον· εὗρον ὅμως ἓν ἄλλο φύλλον, τὸν «Λύχνον», ὅστις μνημονεύει τὸ παράρτημα τοῦτο· «Παράρτημα κυκλοφορῆσαν ἐν τῇ πρωτευούσῃ προχθὲς ἤρχιζεν οὕτως· «αἱ ἐκλογαὶ ἤρξαντο, ἀλλ’ ἤρξαντο συνάμα καὶ αἱ αἱματοχυσίαι· ὅπου Δηλιγιάννης ἐκεῖ καὶ αἵματα. Ἡ Γορτυνία παρουσιάζει οἰκτρὸν θέαμα· ὁ ἐμφύλιος πόλεμος ἤρξατο πρῶτον ἐν Λαγκαδίοις, τόπῳ τῆς γεννήσεως τοῦ Δηλιγιάννη κτλ».

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποίας ἡμερομηνίας εἶναι;

§60ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τοῦ 1870, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅτε ἐγένοντο αἱ ἐκλογαί. Τῷ ὄντι «ὅπου Δηλιγιάννης ἐκεῖ καὶ αἵματα». Ὁ δὲ κ. Δηληγιάννης ἀνταποδίδει τὰ ἴσα διὰ τοῦ «Ἐθνοφύλακος» εἰς τὸν Νικολόπουλον· κατὰ τὰ 1872, Φεβρουαρίου 24 λέγει· «τὸ ἀθῷον αἷμα ἤρχισε νὰ ῥέῃ καὶ ἐν Γορτυνίᾳ καὶ ὅλα τὰ μέσα τῆς διαφθορᾶς καὶ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς στρατιωτικῆς εἰσὶν ἐν πλήρει ἐνεργείᾳ». Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων, ὅτι τὰ πάθη ἐνεφυτεύθησαν καὶ ἐν Γορτυνίᾳ εἰς βαθμὸν ἐπίσης τερατώδη, ὅπως καὶ εἰς τὴν καρδίαν τῶν κυρίων τούτων δύω πολιτικῶν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἐν μιᾷ νυκτὶ τελεῖται ἡ παράδοξος ἕνωσις τοῦ κ. Νικολοπούλου καὶ Δηλιγιάννη. Ἐὰν, κύριοι, ἔπιπτε κεραυνὸς καὶ κατέκαιε διὰ μιᾶς τὸ ὡραῖον δάσος τῆς Γορτυνίας τὸ ὀνομαζόμενον Πατερίτσα, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁρατὸν ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς ἐπαρχίας, δὲν ἤθελε κάμει τόσην αἴσθησιν, ὅσην ἡ ἕνωσις αὐτῶν τῶν δύω. Οἱ ἄνθρωποι ἔμειναν μὲ ἀνοικτὸν τὸ στόμα, δὲν ἠδύναντο νὰ τὸ πιστεύσωσι, καὶ διὰ τοῦτο ἀφ’ οὗ παρῆλθεν ἡ ἔκπληξις, ἤρχισαν νὰ σκέπτωνται· ἡ ἀγανάκτησις διεδέχθη τὴν ἔκπληξιν. Καὶ ὁ μὲν εἷς ἔλεγε· «τί ἄνθρωποι εἶναι αὐτοί; αὐτοὶ δὲν σέβονται ἑαυτοὺς, ἑπομένως δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσουν σεβασμὸν ἀπὸ ἡμᾶς»· ἄλλος ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἔλεγε· «δὲν ἀρκεῖ ὅτι ἡνώθησαν, ἀλλ’ ἔκαμαν καὶ τὸν συνδυασμόν των ἐν Ἀθήναις κατὰ τὴν ἰδίαν νύκτα· ἐνόμισαν ὅτι εἴμεθα κτήνη; σκοπεύουν νὰ μᾶς μεταχειρισθοῦν ὡς ἀνδράποδα;» Ἤρχισε δὲ τοιουτοτρόπως νὰ ἀναπτύσσεται κατὰ τῶν δύω προσώπων ἡ ἀγανάκτησις τῶν ἐπαρχιωτῶν. Καὶ συγχωρήσατέ μοι, κύριοι, νὰ ἀναγνώσω καὶ ὀλίγας ἐπιστολὰς, ἐπειδὴ βλέπω ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν Γορτυνίας αἱ ἰδιαίτεραι ἐπιστολαὶ παίζουν μεγάλον ῥόλον, καθότι ἐπὶ τοιούτων ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐστηρίχθη καὶ ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Γορτυνίας. Ἐγὼ ὅμως θέλω σᾶς ἀναγνώσει ἐπιστολὰς διὰ νὰ ἴδητε τὴν ἀγανάκτησιν, ἥτις κατέλαβε τὴν ἐπαρχίαν Γόρτυνος κατὰ τῶν προσώπων αὐτῶν, ἅμα ἠκούσθη ἡ ἕνωσίς των· καὶ πρῶτον ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Γόντικας μοὶ ἔπεμψε καὶ τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τὸ ὅλον τῆς ἀγανακτήσεως τῶν ἀνθρώπων, διότι λέγει «οἱ ἑνωθέντες σωτηρίᾳ πατρίδος τιμωρηθήσονται».

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίνος εἶναι τὸ τηλεγράφημα;

§62ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τοῦ κ. Γόντικα, συναδέλφου μου. Ἄλλοι, κύριοι, κομματάρχαι, 4 τὸν ἀριθμὸν, γράφουσιν εἰς ἐμὲ, καὶ λυποῦμαι διότι ἡ ἐπιστολὴ αὕτη προσβάλλει τὸν πλέον ἀγαπητόν μου συγγενῆ, τὸν Γ. Πλαπούταν, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν ἀναγνώσω διὰ νὰ ἴδητε τὴν ἀγανάκτησιν τῶν κατοίκων. «Τὴν προδοτικὴν ἕνωσιν τοῦ κ. Γεωργίκου μετὰ τοῦ Δηλιγιάννη καὶ Νικολοπούλου μαθόντες, καιρίως ἐλυπήθημεν· βεβαιωθῆτε, ὅτι ὁ τόπος μας ὡς ἐκ τῆς διαγωγῆς ταύτης πενθεῖ σήμερον, γεγονὸς ὅπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις δήμοις λαμβάνει χώραν· ἑπομένως διὰ ν’ ἀποδοκιμασθῶσιν ἅπαξ διὰ παντὸς οἱ ἔχοντες τοιαύτην διαγωγὴν, συνεννοήθημεν ἅπαντες οἱ φίλοι ὅπως ἀνακοινώσωμεν εἰς ὑμᾶς τὴν κατάστασιν ταύτην, παρακαλοῦντες ἵνα μεριμνήσητε ἐντόνως περὶ συστάσεως ἀντισυνδυασμοῦ, καὶ βεβαιωθῆτε ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ἔσεται ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ ἡ Γορτυνία θὰ κατακερματίσῃ εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς τοὺς ὑποτιθεμένους τρακούς...» Ἄλλος κομματάρχης ἐκ Γόρτυνος μοῦ γράφει τὰ αὐτά· ἂν ᾖναι ἀνάγκη νὰ τὰ ἀναγνώσω, νὰ τὰ ἀναγνώσω· ἐάν τις θέλῃ νὰ τὰς ἴδῃ, τὸν παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ πλησίον νὰ τὰς ἀναγνώσῃ.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δυνατώτερα.

§64ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Σήμερον ἐσηκώθηκα ἀπὸ τὸ κρεββάτι. — Ἡ ἀγανάκτησις λοιπὸν, κύριοι, κατέλαβε τὴν ἐπαρχίαν κατὰ τῶν ἑνωθέντων, καὶ ῥεῦμα λαοῦ ἐσχηματίσθη κατ’ αὐτῶν· καὶ γνωρίζετε ὅτι ὅταν ὁ λαὸς ἐγερθῇ, δὲν παύει εἰμὴ μετὰ τὸ τέλος. Καὶ τῷ ὄντι ὁ λαὸς τῆς Γορτυνίας ἠγέρθη κατὰ τῶν ἑνωθέντων καὶ δὲν ἔπαυσεν, εἰμὴ μετὰ τὸ τέλος τῶν ἐκλογῶν. Δύναται δὲ τοῦτο νὰ βεβαιώσῃ καὶ ὁ ἀγαπητός μου φίλος ὁ κύριος Ἀθανάσιος Π. Πετιμεζᾶς, ὅστις εἶναι γείτων, διότι ἤκουσα ὅτι εἰς ἄλλο μέρος εἶπε τοῦτο.

§65ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖος Πετιμεζᾶς;

§66ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὁ μικρός.

§67Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶπα μὴ λέγετε δι’ ἐμέ.

§68ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὄχι· εἶπα Ἀθ. Π. Πετιμεζᾶς. Ἕνεκα λοιπὸν, κύριοι, τῆς ἀγανακτήσεως, ἥτις κατέλαβε τὴν ἐπαρχίαν κατὰ τῶν ἑνωθέντων, συνέβησαν τὰ ἑξῆς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γόρτυνος, τὰ ὁποῖα εὐτυχῶς καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐν τῇ προχθεσινῇ ἀγορεύσει του ἐν τῷ τμήματι ὡμολόγησεν. Ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶχε φίλον ἕνα τῶν ἰσχυροτέρων κομματαρχῶν, τὸν κ. Ἰωάννην Ῥοϊλόν· οὗτος, καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. βουλευτὰς νὰ δώσωσι προσοχὴν εἰς αὐτὸ διότι εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων τῶν ὅσα ἔχω νὰ εἴπω, ἐγκατέλειψεν αὐτόν. Ἔχασε λοιπὸν ὁ κ. Δηλιγιάννης τὸν σπουδαιότερόν του φίλον ἐν τῷ δήμῳ Τρικολώνων, τὸν Ῥοϊλόν· ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸν αὐτὸν δῆμον ἔχασεν ὁ κ. Νικολόπουλος τὸν φίλον καὶ κομματάρχην του Λεωνίδαν Σακελλαριάδην. Τοῦτο δὲ ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης εἰς τὴν ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἀνάπτυξιν τῆς ἐκλογῆς. Ἄλλος ἐπίσης κομματάρχης, ὁ κ. Μιχαλόπουλος, γνωστὸς εἴς τινας ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν, μένων ἐν τῇ Γορτυνίᾳ, ὁμοῦ μὲ τὸν ἐξάδελφον τοῦ κ. Νικολοπούλου Π. Δημητρακόπουλον καὶ μετὰ τῶν οἰκογενειῶν Ταγκαλάκιδων καὶ Χαροκόπων, ἐγκατέλειψαν τὸν κ. Νικολόπουλον καὶ προσῆλθον πρὸς ἡμᾶς. Εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος ἦσαν δύω κόμματα, τὸ τοῦ κ. Γόντικα μετὰ τοῦ δημάρχου, φίλου ἀρχαίου τοῦ κ. Δηλιγιάννη, καὶ τὸ ἕτερον τοῦ Μπούκουρα· τὸ ἓν ἐγκατέλειψε τὸν κ. Δηλιγιάννην, καὶ τὸ ἕτερον τὸν κ. Νικολόπουλον, ὅπως ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης· ὥστε ἔχασαν καὶ εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ἀμφότεροι οἱ ἑνωθέντες τοὺς φίλους των. Εἰς τὸν δῆμον Κλείτορος ἐπίσης ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶχεν ἕνα τῶν μεγάλων κομματαρχῶν, τὸν κ. Δ. Μπούμπουλην, τὸν ὁποῖον γνωρίζει ὁ κ. Πετιμεζᾶς καὶ Παπαζαφειρόπουλος, ὁ ἴδιος δὲ κ. Δηλιγιάννης ὡμολόγησεν ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ κομματάρχης του τὸν ἐγκατέλιπε. Καὶ εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων ὁ Λεβεντάκος ἐγκατέλιπε τὸν κ. Νικολόπουλον καὶ εἰς τὸν δῆμον Θελπούσης ὁ Καφετζῆς ἐγκατέλιπε τὸν ἴδιον. Ἀφοῦ λοιπὸν ὅλοι αὐτοὶ οἱ κομματάρχαι τοὺς ἐγκατέλειψαν, πῶς ἠδύναντο νὰ ἐπιτύχωσιν; Ἐν τῷ προσώπῳ ἐκείνων ἐπετύγχανον ἄλλοτε, ἢ ἐδείκνυον τοὐλάχιστον τὴν ἐπιτυχίαν των· ἀλλὰ οὗτοι τοὺς ἄφησαν. Ποῖοι ἤθελον τοὺς συντρέξει; Ἰδοὺ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους οἱ κύριοι οὗτοι ἀπέτυχαν εἰς τὴν βουλευτικὴν ἐκλογήν. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἂν ὄχι ὅλοι, οἱ πλεῖστοι τοὐλάχιστον τῶν βουλευτῶν, ἂν καλῶς μελετήσωσι τὰ ὅσα εἶπον, θέλουσι πεισθῆ ὅτι καὶ ὁ Νικολόπουλος καὶ ὁ Δηλιγιάννης ἀπέτυχον, διότι ἐκ τῆς ἑνώσεώς των ἔχασαν καὶ ὁ μὲν καὶ ὁ δὲ τοὺς φίλους των. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι καὶ ὁ Νικολόπουλος καὶ ὁ Δηλιγιάννης, ἑνωθέντες, δὲν ἠδύναντο εἰμὴ ν’ ἀποτύχωσι, καὶ φρονῶ ὅτι τοῦτο ἀπεδείχθη. Ἤδη, κύριοι, φρονῶ ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ εὐχαριστήσω καὶ τὸν ἀνυπόμονον φίλον μου κ. Μίλησην καὶ νὰ ἔλθω εἰς τὰ καθέκαστα τῆς ἐκλογῆς· καὶ ἄρχομαι πρὸς εὐχαρίστησίν του ἀπὸ τὸν δῆμον Μυλάοντος. Φρονῶ ὅτι ὁ κ. Μίλησης καὶ ὅλοι οἱ κ. βουλευταὶ δέχονται ὅτι κατηγορητήριον κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μυλάοντος δὲν εἶναι παρὰ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, καὶ δὲν ἔχω νὰ προσφύγω νὰ ἀναιρέσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐῤῥέθησαν ἢ ἐγράφησαν εἰς τὸν τύπον, ἢ ἐλέχθησαν ἐν ταῖς συναναστροφαῖς καὶ καφενείοις. Αὐτὸ εἶναι τὸ κατηγορητήριον ἔγγραφον, καὶ αὐτὸ ὀφείλω νὰ ἀναιρέσω· καὶ ἂν ἀναιρέσω τοῦτο, τότε ἡ ἐκλογὴ Μυλάοντος εἶναι ἔγκυρος, ἄλλως εἶναι ἄκυρος. Εἶπον, κύριοι, ἐν ὀλίγοις ὅτι εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος οὔτε ὁ κ. Δηλιγιάννης, οὔτε ὁ κ. Νικολόπουλος εἶχον φίλους, ἀλλ’ ἴσως δὲν δύνασθε νὰ στηριχθῆτε εἰς ὅ,τι ἐγὼ λέγω, διότι ἡ ἰδική μου μαρτυρία μόνη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν· ἀλλὰ μαζῆ μὲ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ὁμολογήσαντος τὰ αὐτὰ ἐνώπιον τοῦ τμήματος, εἶναι ἱκανὴ πρὸς τοῦτο. Καὶ ἐγὼ καὶ ὁ Δηλιγιάννης ὡμολογήσαμεν ὅτι εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος δὲν εἶχεν οὗτος φίλον ἀρχαῖον παρὰ τὸν κ. Παπαγιαννακόπουλον, ὅτι ὁ κ. Γόντικας ἀποτελεῖ ἰδίαν μερίδα αὐτοτελῆ ὅπως καὶ ὁ κ. Μπούκουρας. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ Δηλιγιάννης εἶπεν ὅτι αὐτὸς ὁ δήμαρχος τὸν ἐγκατέλειψε· καὶ ἀνέγνωσε καὶ ἐπιστολὴν αὐτοῦ, δι’ ἧς τῷ ἔλεγεν ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸν ἀκολουθήσῃ, διότι θὰ ἀκολουθήσῃ τὸν συγγενῆ του κ. Γόντικαν. Εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ Δηλιγιάννη πρὸς τὴν ἐπιστολὴν ταύτην, ἂν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ τὴν ἀναγνώσω ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, ἠθέλετε ἰδῆ, ὅτι ὁ κ. Δηλιγιάννης ἔγραψεν εἰς τὸν δήμαρχον, ὅτι οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν εἶναι εἰς θέσιν πλέον οὔτε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος, καὶ διὰ τοῦτο οὔτε ὁ κ. Δηλιγιάννης, οὔτε ὁ Νικολόπουλος εἰσῆλθον εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, διότι οὔτε οἰκίαν, οὔτε καλύβην εἶχον νὰ κατοικήσουν, ἂν καὶ ὁ δήμαρχος τῷ ἔλεγεν ὅτι πρὸς φιλοξενίαν μόνον εἶναι ἡ ἰδική του οἰκία ἑτοίμη. Εἰς τὸν δῆμον λοιπὸν Μυλάοντος δὲν εἶχεν ὁ κ. Δηλιγιάννης οὐδὲ μίαν ψῆφον· προεκλήθη μάλιστα διὰ τοῦ τύπου νὰ ὀνομάσῃ φίλους του τινὰς ὀνομαστὶ, τοὺς ὁποίους εἶχεν εἰς τὰ Μαγούλιανα, ἀλλ’ οὔτε διὰ τοῦ τύπου ἀπήντησεν, οὔτε εἰς τὸ τμῆμα ἔκαμε λόγον, ἀλλ’ ἐβεβαίωσεν ὅτι εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος δὲν ἔχει οὐδένα φίλον. Οὐδένα λοιπὸν φίλον εἶχεν ὁ κ. Δηλιγιάννης, οὐδεμίαν λοιπὸν ψῆφον ἐδικαιοῦτο νὰ ἀπαιτῇ ἀπὸ τὸν δῆμον ἐκεῖνον. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ τοῦτο, δὲν φαίνεται ὅτι εἶναι παράλογον νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ ψήφους ἀπ’ αὐτὸν τὸν δῆμον; Ἂς ἴδωμεν λοιπὸν ποῦ τὸ τμῆμα στηρίζει τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Μυλάοντος. «Ἐκ τῶν διαφόρων μεταβολῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ προσωπικὸν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἔπρεπε νὰ ἀντικατασταθῶσιν οἱ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας λαβόντες μέρος κ. Πολυζωΐδης καὶ Μαριαλόπουλος, ὡς ἄτολμοι, διὰ τῶν ἀντικαταστησάντων αὐτοὺς τολμηροτέρων»· τὴν τελευταίαν φράσιν δὲν τὴν ἐννοῶ, καὶ ἀπορῶ πῶς εὑρέθη εἰσηγητὴς νὰ τὴν ἐγγράψῃ εἰς τὴν ἔκθεσιν, καὶ πῶς τὰ μέλη τοῦ τμήματος ὑπέγραψαν τοιαύτην ἔκθεσιν. Πόθεν ἐξάγεται ὅτι ἐγένετο ἡ μεταβολὴ αὕτη διὰ νὰ φύγουν οἱ ἄτολμοι καὶ νὰ εἰσέλθουν οἱ τολμηρότεροι; Ὑπάρχει κἀνὲν πρακτικὸν, ἢ πρωτόκολλον ἢ ἐπιστολή; Ὄχι· μόνον ὁ κ. Δηλιγιάννης τὸ εἶπε, καὶ τὸ τμῆμα, φρονῶ, δὲν ἔπρεπε νὰ καταδεχθῇ νὰ δώσῃ πίστιν εἰς ἓν συμπέρασμα τοῦ κ. Δηλιγιάννη, διότι, ἂν πρόκειται νὰ δώσωμεν πλήρη βαρύτητα εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Δηλιγιάννης, τότε ἦτο καλλίτερον νὰ εἴπῃ τὸ τμῆμα. «ἐπειδὴ ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶπεν ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις εἰς 3 δήμους, καὶ ἐπειδὴ ὑπολήπτομαι τὸν κύριον Δηλιγιάννην καὶ ἑπομένως τὸν πιστεύω, προτείνω τὴν ἀκύρωσιν τῶν 3 δήμων». Ἰδοὺ τί ἐγένετο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην· τὴν πρώτην ἡμέραν ἦλθεν ὁ πρόεδρος, ὅστις εἶναι στενός μου φίλος, ὡς ἀπέδειξα ὅταν ἀνέγνωσα εἰς τὸ τμῆμα ἐπιστολήν του τινὰ, ἣν θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀναγνώσω καὶ ἤδη· δι’ αὐτῆς μοὶ γράφει ὅτι εἶναι ἀτομικός μου φίλος καὶ ὅτι λυπεῖται διατί δὲν κατορθόνει νὰ τὸν ἀκούσω ὅπως τρέξω ἰδίαν ὁδὸν κλπ.

§69ΑΘ. Π. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπόντος μου, εἴπατε κἄτι περὶ ἐμοῦ· ἐπεθύμουν νὰ τὸ ἀκούσω.

§70Κ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἶπα ὅτι εἰς ἄλλο μέρος εἴπατε ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς Γορτυνίας ἠγέρθη κατὰ τῆς ἑνώσεως καὶ ὅτι ἐὰν ἡμεῖς οἱ ἀνθενωτικοὶ ὀνομασθέντες εἴχομεν καιρὸν νὰ μεταβῶμεν ἕνα μῆνα προτήτερον, θὰ εἴχομεν πλέον εὐάρεστα ἀποτελέσματα.

§71ΑΘ. Π. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὰ Καλάβρυτα;

§72ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ποῦ.

§73ΑΘ. Π. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶπα τέτοια πράγματα.

§74ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐκεῖνος ὅστις τὰ εἶπε μὲ ἐγέλασε· δὲν εἶναι μεγάλον ζήτημα αὐτό. Τῳόντι, κύριοι, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν Μυλάοντος τὴν πρώτην ἡμέραν ἔλαβε μέρος ὁ Πολυζωΐδης, πρόεδρος, ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος οὗτος πάσχων ἀπὸ τοὺς ὀφθαλμούς του καὶ παραμείνας ἐπὶ ὁλόκληρον τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, τόπον ὑγρὸν, παρετήρησεν ὅτι τοῦτο τὸν ἔβλαψεν εἰς τοὺς ὀφθαλμούς· καὶ πραγματικῶς οἱ ὀφθαλμοί του ἐξωγκώθησαν περισσότερον, ὅθεν ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ ἀναφορὰν εἰς τὸν δήμαρχον καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἀσθενεῖ ἕνεκα τοῦ πάθους τῶν ὀφθαλμῶν του, καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ μεταβῇ πλέον εἰς τὸν τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· ὁ δὲ δήμαρχος διεύθυνε τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν δευτέραν ἡμέραν γράφει, ὅτι, ἀσθενοῦντος τοῦ Προέδρου, ἔλαβε μέρος ἓν ἐκ τῶν ἀναπληρωτικῶν μελῶν. Δὲν βλέπω λοιπὸν ὁποία εἶναι αὐτὴ ἡ μεγάλη ἔλλειψις, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξάγουσιν ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις· ὁ κύριος Πολυζωΐδης ἀπουσίασε διότι ἠσθένησε· ποῦ λοιπὸν τὸ παράνομον; Τὴν τρίτην ἡμέραν λαμβάνει μέρος καὶ ἓν ἄλλο μέλος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἔκαμε λόγον, εὐτυχῶς ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ δὲν κάμνει. Οὗτος εἶναι ὁ Μπούκουρας, καὶ ἔλαβε μέρος τὴν τρίτην ἡμέραν, διότι τότε ἐπανῆλθεν ἐκ τῆς Ἠλείας, ὅπου εἶχεν ὑπάγει διὰ νὰ φέρῃ ψηφοφόρους, ὡς ὁ κύριος Στεφανόπουλος δύναται νὰ τὸ ὁμολογήσῃ, διότι εἶδε τὸν κύριον Μπούκουραν εἰς Ἠλείαν. Ἐξ αὐτῶν λοιπὸν τῶν ὑποθέσεων τῶν ἀποτυχόντων δύναταί τις νὰ ἐξαγάγῃ συμπέρασμα ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις; Πιστεύω ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐξαγάγῃ ἓν τοιοῦτον συμπέρασμα, ἀφοῦ μάλιστα τὰ πρακτικὰ μέχρι τῆς τρίτης ἡμέρας εἶναι ὑπογεγραμμένα καὶ παρ’ αὐτοῦ, ὅστις ἔκαμε τὴν κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Μυλάοντος ἔνστασιν. Δεύτερος λόγος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξάγει τὸ τμῆμα τὴν καλπονόθευσιν, εἶναι ὅτι ἐψηφοφόρησαν τὴν τρίτην ἡμέραν 342, ἐν ᾧ τὴν δευτέραν ἡμέραν, ἥτις ἦτο Κυριακὴ, ἐψηφοφόρησαν μόνον 145. Καὶ ἂς μὲ συγχωρήσῃ τὸ τμῆμα νὰ μὴν ἐννοῶ πόθεν ἐξάγει τὸ συμπέρασμα τοῦτο· διότι ἐψηφοφόρησαν τὴν τρίτην ἡμέραν 342, ἄρα ἔγεινε καλπονόθευσις; Ἀλλὰ νὰ τῷ ἐξηγήσω ἐγὼ τὶ ἔτρεξε. Συνήθως τὴν πρώτην ἡμέραν δὲν ψηφοφοροῦν πολλοὶ, ὅπερ εἰς ὅλους τοὺς δήμους συμβαίνει. Τὴν δευτέραν ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν ἀρκετοὶ, 145· τὴν τρίτην ὅμως ἡμέραν, ἥτις ἦτο Δευτέρα, παρέστη εἷς ἀριθμὸς ἀρκετὰ μεγάλος καὶ μὴ ἀντιστοιχῶν εἰς τὰς δύω ἄλλας ἡμέρας· ἀλλὰ διατί; διότι τὴν τρίτην ἡμέραν φθάνουν ἐκ τῶν χειμερινῶν χωρίων παμπληθεῖς ψηφοφόροι, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ὁ Γεώργιος Μπούκουρας, ὅστις ὡδήγει αὐτοὺς, τὴν τρίτην ἡμέραν ἦλθεν ἐκ τῶν χειμερινῶν μερῶν. Ἐδῶ, κύριοι, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω κάτι τι, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε δὲν ἠκούσθη, διότι δὲν τὸ εἶπον εἰς τὸ τμῆμα, ἐπειδὴ δὲν τὸ ἐνθυμήθην· Ἐγνωρίζαμεν ὅτι ὁ ἀγὼν θὰ ἦτο μέγας εἰς τὴν Γορτυνίαν, καὶ πρῶτος ἐγὼ ἀπεφάσισα νὰ ἔλθουν ψηφοφόροι ἐκ τῶν χειμερινῶν μερῶν καὶ ἀνήκοντες εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους, ἵνα ψηφοφορήσουν τὴν δευτέραν ἢ τὴν τρίτην ἡμέραν. Ἀλλ’ ἐσκέφθην ὅτι ἐὰν τοῦτο ἐγίνετο γνωστὸν, ὁ κύριος Δηλιγιάννης καὶ ὁ κύριος Νικολόπουλος ἦσαν εἰς κρείττονα θέσιν νὰ φέρωσι περισσοτέρους παρ’ ὅσους ἐγώ. Διὰ τοῦτο τὸ μέτρον μου τοῦτο ἐκράτησα λίαν μυστικόν· ἔγραψα εἰς τοὺς συγγενεῖς μου νὰ στείλωσι ψηφοφόρους, ἀλλὰ τὴν δευτέραν ἢ τὴν τρίτην ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς· καὶ πραγματικῶς καὶ οἱ ἐν Κυπαρισσίᾳ συγγενεῖς καὶ οἱ ἐν Αἰγίῳ ἐφρόντισαν νὰ μοῦ ἀποστείλουν τοιούτους ἐκλογεῖς. Τὴν παραμονὴν δὲ τῶν ἐκλογῶν ἀπέστειλα καὶ τὸν Γεώργιον Μπούκουραν μετὰ τοῦ Ἀγγελῆ Γόντικα εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἠλείας διὰ νὰ φέρουν ψηφοφόρους. Καὶ ἐὰν τοῦτο ἐγίνετο γνωστὸν, ὁ κύριος Δηλιγιάννης θὰ ἠδύνατο νὰ φέρῃ Λαγκαδιώτας ἢ Βιτηνιώτας νὰ ψηφοφορήσουν. Τὴν τρίτην λοιπὸν ἡμέραν πραγματικῶς παρουσιάζονται ἐκ πολλῶν μερῶν, καὶ ἐξ Αἰγίου καὶ ἐκ Πατρῶν καὶ ἐξ Ἠλείας, καὶ προσέρχονται εἰς τὰ Μαγούλιανα καὶ ψηφοφοροῦν· καὶ διὰ τοῦτο φαίνεται ὅτι ἐψηφοφόρησε τὴν τρίτην ἡμέραν ὁ περισσότερος ἀριθμὸς, διότι εἶναι ὅλοι ἐκεῖνοι οἵτινες προσῆλθον. Ἰδοὺ λοιπὸν καὶ ἡ ἐξήγησις τῶν τῆς τρίτης ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας. Μέχρι δὲ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὰ πρακτικὰ τοῦ δήμου Μυλάοντος ὑπεγράφοντο παρ’ ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀποτυχόντων, καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἥρωος Γρητσοπούλου. Ὅταν ὅμως ὁ Γρητσόπουλος εἶδε τὴν πλησμονὴν αὐτῶν τῶν ψηφοφόρων, ἐνόησεν ὅτι ἡμεῖς κάπως στρατηγηματικῶς ἐφέρθημεν εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην, καὶ ἠθέλησε διὰ τρόπου τινος νὰ περιπλέξῃ τὰ πράγματα· διὰ τοῦτο ἔδωκε τὴν παράδοξον ἐκείνην καὶ ἀόριστον ἔνστασιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας καὶ μόνης στηρίζουσιν οἱ ἀντίθετοι τοὺς ἰσχυρισμούς των, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Μυλάοντος εἶναι νόθος. Τί λέγει ὁ κ. Γρητσόπουλος εἰς τὴν ἔνστασιν ἐκείνην, ἡ ὁποία καί τοι δυστυχῶς μὴ οὖσα ἐντὸς τῶν ἐγγράφων, χρησιμεύει ὅμως ὡς βάσις τῆς κατὰ τῆς ἐκλογῆς κατηγορίας; Ἂς ἴδωμεν ἀπὸ τὸ βιβλίον τῶν πράξεων τί εἶπεν ὁ κ. Γρητσόπουλος εἰς τὴν ἔνστασίν του. Ἰδοὺ, κύριοι, τί λέγει ὁ Γρητσόπουλος· ά. «ὅτι κατὰ τὴν συνεδρίασιν τὴν προχθεσινὴν 40 ὀνόματα ἐψηφοφόρησαν ἀντὶ ἀποδημούντων». Σημειώσατε ὅτι κάμνει ἔνστασιν διὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς 2ας ἡμέρας, ἐνῷ ἔχει ὑπογεγραμμένον τὸ πρακτικὸν, δι’ οὗ βεβαιοῦται ὅτι ὅλα καλῶς ἐγένοντο· ἤτοι τὴν 4ην ἡμέραν κάμνει ἔνστασιν διὰ τὴν 2αν ἡμέραν, ἐνῷ τὰ πρακτικὰ τῆς 2ας ἡμέρας ἔχει ὑπογεγραμμένα ὡς καλῶς γενόμενα· βʹ. «ὅτι ἐκ τῶν 342 ψηφοφορησάντων οἱ ἡμίσεις ἐψηφοφόρησαν ἀντὶ ἀπόντων». Σημειώσατε δὲ ὅτι καὶ κατὰ τὴν 3ην ἡμέραν ἦτον παρὼν ὁ Γρητσόπουλος, διότι φαίνεται ἡ ὑπογραφή του εἰς τὰς πράξεις τῆς ψηφοφορίας, τὸ ἑσπέρας δὲ μόνον δὲν ὑπέγραψε τὴν ἔνστασιν δὲ ταύτην ἡ ἐπιτροπὴ τὴν καταχωρεῖ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ τὴν ἀναιρεῖ, ἡ δὲ πρᾶξις αὕτη εἶναι παρ’ ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων ὑπογεγραμμένη. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ ἀμέσως μετὰ τὸ τέλος τῆς ἐκλογῆς ἔκαμε μήνυσιν ἐπὶ ψευδεῖ καταγγελίᾳ κατὰ τοῦ Γρητσοπούλου· τὴν μήνυσιν αὐτὴν εἶναι καλὸν νὰ τὴν ἀναγνώσω· «Μήνυσις Παναγιώτη Τσούμπα, προεδρεύοντος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Μυλάοντος, καὶ λοιπῶν μελῶν κατὰ τῶν Π. Γρητσοπούλου καὶ Ἀθανασίου Ῥηγοπούλου ἐπὶ συκοφαντίᾳ καὶ ψευδεῖ καταμηνύσει κλπ. Πρὸς τὸν κ. εἰσαγγελέα τῶν ἐν Τριπόλει πλημμελειοδικῶν...»

§75ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς ποίαν μερίδα ἀνήκει;

§76ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν ἐδικήν μας· «Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, καταγγέλλομεν τοὺς ἀνωτέρω Γρητσόπουλον καὶ Ῥηγόπουλον ἐπὶ συκοφαντίᾳ ἢ ψευδεῖ καταμηνύσει, καὶ παρακαλοῦμεν ὑμᾶς, κ. εἰσαγγελεῦ, ὅπως καταδιώξητε αὐτοὺς κατὰ τὸν νόμον ἀμέσως». Προτείνουν δὲ μάρτυρας τοὺς κ. κ. Ἰωάν. Ε. Κριεζῆν, ἀνακριτὴν, διότι γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς ὁ ἀνακριτὴς ἦτο παρὼν, Σπυρ. Ζούβελον, Ἀθ. Γιαβῆν, Γεώργιον Ζούβελον, Γεώργιον Κώτσου, Ἀθ. Παπαγιαννόπουλον, Ἰωάννην Ζούβελον, Χαράλαμπον Λούπην, Γ. Β. Κοσμόπουλον κλπ. Ὅλοι αὐτοὶ, τοὺς ὁποίους ἠκούσατε, εἶναι ἀντιπρόσωποι καὶ μάλιστα τῶν ἀποτυχόντων, οἵτινες παρέμειναν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς καὶ ὑπέγραψαν τὰ πρακτικὰ καὶ ἐβεβαίωσαν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη καλῶς, ὅπως καὶ ὁ κ. Κωσταντᾶς σᾶς τὸ εἶπεν. Ἡ ἔνστασις λοιπὸν τοῦ κ. Γρητσοπούλου οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν δύναται νὰ ἐξασκήσῃ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, διότι αὐτὸς κατήγγειλεν ὅτι πολλοὶ ψηφοφόροι ἐψηφοφόρησαν δὶς, ποῖοι δὲ εἶναι οἱ ψηφοφόροι οὗτοι δὲν τὸ λέγει· ὁ δὲ ἀνακριτὴς τὸν προσεκάλεσε νὰ τὸν ἐξετάσῃ, καθὼς καὶ τὸν κ. Ῥηγόπουλον, καὶ τοῦ δώσουν πληροφορίας, ἀλλὰ δὲν προσῆλθον, ὥστε ὁ ἀνακριτὴς στέλλει πάλιν τὸν κλητῆρα νὰ τοὺς καλέσῃ διὰ νὰ τοὺς ἐξετάσῃ, ἀλλ’ ὁ κλητὴρ μανθάνει ὅτι οὗτοι ἀνεχώρησαν. Ταῦτα βεβαιοῖ ὁ ἀνακριτὴς διὰ τῆς ἐκθέσεώς του, καὶ μολαταῦτα ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος λέγει καὶ ἐδῶ τὰ ἑξῆς· «τότε καὶ αὐτὸς ὁ Γρητσόπουλος καὶ ὁ ἕτερος Ἀθ. Ῥηγόπουλος πνευστιῶντες ἔφυγον ἐκ Μαγουλιάνων, πρωτευούσης τοῦ δήμου Μυλάοντος, διασωθέντες εἰς Βιτήνην, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Νυμφασίας». Τίς εἶπεν αὐτὸ, κύριοι, «ὅτι πνευστιῶντες ἔφυγον», Οὐδεὶς εἶπε τοῦτο, μόνος ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶπεν αὐτὸ ἐνώπιον τοῦ τμήματος· ὁ ἀνακριτὴς εἶπεν ὅτι τοὺς προσεκάλεσε δὶς διὰ νὰ τοὺς ἐξετάσῃ, ἀλλ’ ὅτι ἐκεῖνοι εἶχον ἀναχωρήσει, καὶ ὅτι ἔχων ἀνάγκην νὰ κάμῃ τὴν ἀνάκρισιν, διέταξε τὸν εἰρηνοδίκην διὰ νὰ τοὺς ἐξετάσῃ, ἀλλ’ οὗτοι εἶχον φύγει καὶ ἐκεῖθεν. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ ἀνακριτὴς, ὁ αὐτοπροσώπως παραμείνας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, δὲν τὸ λέγει, ἀρκεῖ ὅτι ὁ κ. Δηλιγιάννης τὸ εἶπεν, ὅπως τὸ τμῆμα τὸ παραδεχθῇ; Εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν, διότι μόνον ὁ κ. Δηλιγιάννης τὸ εἶπε, νὰ τὸ παραδεχθῇ τὸ τμῆμα; Σᾶς λέγω ὅτι οὔτε ὁ ἀνακριτὴς, οὔτε ἡ στρατιωτικὴ, οὔτε ἄλλη τις ἀρχὴ εἶπεν ὅτι ἠθέλησαν νὰ φονεύσουν αὐτοὺς καὶ δι’ αὐτὸ ἔφυγον πνευστιῶντες· μόνος ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶπε τοιαῦτα. Ὄχι, κύριοι· ἔφυγον ἀπὸ τὰ Μαγούλιανα, διότι ἡ ἔνστασις τὴν ὁποίαν ἔκαμον ἦτον διὰ νὰ πουλήσουν δούλευσιν· καὶ ἐὰν ἐγνωρίζατε τὸν Γρητσόπουλον, δὲν ἠθέλατε καταδεχθῆ νὰ ῥίψητε ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς ἐνστάσεώς του. Λυποῦμαι διότι κωλύομαι ἤδη νὰ ἀναγνώσω μίαν ἐπιστολὴν, ἣν ἀνέγνωσα εἰς τὸ τμῆμα, ὅπως γίνῃ γνωστὴ ἡ ποιότης τοῦ Γρητσοπούλου. Ὡς τρίτον λόγον πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ἐκθέτει τὸ τμῆμα τὸν ἑξῆς· «Ἐκ τῆς ἀρνήσεως τοῦ τε Ἐπάρχου Γόρτυνος καὶ τοῦ δημάρχου Μυλάοντος καὶ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ν’ ἀποστείλωσι πρὸς τὸν ἀνακριτὴν, τὸν ἐν Μυλάοντι διατρίβοντα, τὸ παρ’ αὐτοῦ ζητηθὲν κατὰ τὴν 31 Ἰανουαρ. ἀντίγραφον τοῦ βουλευτικοῦ καταλόγου, ὡς καὶ ἀντίγραφον τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας κλπ. ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἀνάκρισιν τῆς καταγγελθείσης καλπονοθεύσεως». Ἡ ἔκθεσις λοιπὸν τοῦ τμήματος λέγει ὅτι ὁ ἀνακριτὴς ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν ἔπαρχον, ἀπὸ τὸν δήμαρχον καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν δύω ἀντίγραφα, ἀντίγραφον τοῦ καταλόγου καὶ ἀντίγραφον τοῦ πρωτοκόλλου. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας τὴν 31 Ἰανουαρίου εἶναι ἐσφραγισμένον, διότι μετὰ τὸ τέλος τῆς ἐκλογῆς ἐδιπλώθησαν καὶ ἐσφραγίσθησαν· ποῦ δὲ νὰ εὕρῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἀντίγραφον τοῦ πρωτοκόλλου, καὶ μάλιστα ὅτε μετὰ τὴν διαλογὴν, γενομένην τὴν ἑσπέραν τῆς 30 Ἰανουαρίου, δὲν ὑφίστατο ἐπιτροπὴ εἰμὴ μόνον ὁ πρόεδρος; Ἐπιτροπὴ τότε δὲν ὑπάρχει, μόνον ὁ πρόεδρος ὑπάρχει, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἔχει τὰ πρακτικὰ ἐσφραγισμένα, ἔχει καὶ φρουρὸν ὁ ὁποῖος τὸν φυλάσσει. Ἐπειδὴ δὲν ἐδόθη ἀντίγραφον, ἄρα ἔγεινε καλπονόθευσις! Ἐπειδὴ ἠρνήθη ὁ ἔπαρχος καὶ ὁ δήμαρχος νὰ δώσωσι τοιοῦτον, διὰ τοῦτο ἔγεινε καλπονόθευσις! ὡραῖαι σκέψεις, διὰ νὰ μὴ εἴπω γελοῖαι· δὲν ἐπίστευον ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα ἤθελε καταδεχθῆ τὸ τμῆμα νὰ τὰ ἐγγράψῃ εἰς τὴν ἔκθεσίν του. Ὡς τέταρτον λόγον φέρει τὸ τμῆμα τὸν ἑξῆς· «ὅτι ὁ ἔπαρχος διέταξε τὸν ἐν Μυλάοντι ἀνακριτὴν νὰ μεταβῇ εἰς Νυμφασίαν καὶ κάμῃ τὴν διαλογὴν, τὸν δὲ εἰρηνοδίκην Νυμφασίας νὰ μεταβῇ εἰς Μυλάοντα καὶ κάμῃ τὴν ἐκεῖ διαλογήν. Παρακαλῶ ὅλους τοὺς βουλευτὰς νὰ μοὶ εἴπωσι τί ἐξάγουν ἐκ τούτου; Παραπονοῦνται ὅτι ἔγεινε καλπονόθευσις· εἰς τί ἐχρησίμευσε πρὸς τοῦτο ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τοῦ ἐπάρχου;

§77ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Παρεπονέθησαν ὅτι τὴν τελευταίαν ἡμέραν ὁ ἀνακριτὴς αὐτὸς ἠναγκάσθη νὰ μεταβῇ εἰς ἄλλο μέρος καὶ ἄφησε νὰ γίνῃ ἡ καλπονόθευσις.

§78ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτὸ, ἢ τίς τὸ εἶπε;

§79ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸ λέγει ὁ κ. Δηλιγιάννης.

§80ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Λοιπὸν σᾶς λέγω ὅτι ὁ κύριος Δηλιγιάννης δὲν τὸ λέγει καθὼς καὶ ὁ ἀνακριτής. Ὁ ἀνακριτὴς εἶπε, «διατί δὲν μὲ ἀφίνετε ἐδῶ, ἀλλὰ μὲ ἀναγκάζετε νὰ κάμω ταξείδια; ἀναθέσατε τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Νυμφασίας εἰς τὸν εἰρηνοδίκην» ὁ δὲ κ. Δηλιγιάννης εἶπεν «ὅτι ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην εἶμαι πάρα πολὺ εὐχαριστημένος καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον σημείωσιν καὶ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ». Πραγματικῶς δ’ ἐπῆγεν ὁ εἰρηνοδίκης Ἀντωνιάδης εἰς Μυλάοντα καὶ κατόπιν μετέβη ὁ ἀνακριτὴς εἰς τὴν Βιτήνην· οὔτε λόγος ἄλλος ἐγένετο τότε περὶ τούτου. Καὶ ἐὰν ἦναι, λέγω, αὐτὸ τὸ παράπονον ὑποφερτὸν, ἔπρεπε νὰ εἴπουν, ὅτι ἡ καλπονόθευσις ἔγεινε τὴν τετάρτην ἡμέραν καὶ οὐχὶ τὴν τρίτην, καὶ τότε ἔπρεπε νὰ κάμῃ καὶ τὴν ἔνστασίν του ὁ κ. Γρητσόπουλος, ὅστις ὅμως ἔκαμεν αὐτὴν διὰ τὴν 3ην ἡμέραν. Ἐξ αὐτῶν ἐξάγεται, ὅτι ἐκ τῆς ἐνεργείας τοῦ ἐπάρχου οὐδὲν καλὸν ἐγένετο.

§81ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τί εἴπατε περὶ τοῦ παρασταθέντος κατὰ τὴν διαλογὴν εἰρηνοδίκου;

§82Κ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἶπον ὅτι ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐπῄνεσε τὸν εἰρηνοδίκην.

§83ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ εἰρηνοδίκου εἰς τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς;

§84ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τοῦτο εἶπον· εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον τὸν ἐπῄνεσεν ἐνώπιόν σας;

§85Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀλλὰ θέλω νὰ βεβαιωθῶ τοῦτο, ἂν εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ ὁμοῦ μὲ τοῦ Φιλέρη ὑπάρχῃ ἔκθεσις καὶ τοῦ εἰρηνοδίκου Νυμφασίας.

§86ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει, διότι ὁ ἀνακριτὴς συνέταξε τὴν ἔκθεσιν. Ἔρχεται ὁ πέμπτος λόγος, ὁ ἐκ τῆς γενικῆς φωνῆς, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Φιλέρης βεβαιοῖ· ὁ κ. Φιλέρης ἦτον ἀνακριτὴς διατεταγμένος νὰ ἑδρεύσῃ εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀκούσῃ ὅ,τι ἔχω νὰ εἴπω περὶ τούτου. Ἡ διαταγὴ λοιπὸν, τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει ὁ Φιλέρης, ἦτο νὰ ἑδρεύσῃ εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, ὅπου ἦτον ἐνδεχόμενον οἱ ἀποτυχόντες νὰ κάμουν καλπονόθευσιν· τοσοῦτον ἦτο βέβαιον τοῦτο, ὥστε καὶ ἐκ μιᾶς σημειώσεως, τῆς ὁποίας ἔκαμον χρῆσιν εἰς τὸ τμῆμα, ἐξάγεται, ὅτι οἱ ἀντίπαλοι ὑπελόγιζον, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων ἤθελον λάβει 1100 ψήφους, ἡμεῖς δὲ 20 ἢ 80, εἶναι κακογεγραμμένος ὁ πρῶτος ἀριθμός. Αὐτὴ ἡ σημείωσις εἶναι γεγραμμένη μὲ τὰς χεῖρας τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων δὲν ἐψήφισαν ποτὲ 1200 ψηφοφόροι. Ὁ κύριος Φιλέρης δὲν ὑπήκουσε καὶ μετέβη εἰς τὸν δῆμον Ἡραίας· καλῶς ἔκαμεν, ἀλλὰ παρέβη διαταγὴν τοῦ προϊσταμένου του, τὸ ὁποῖον δεικνύει, ὅτι ἐνήργει κατὰ τὰς ἰδέας τὰς ἰδικάς του καὶ ὄχι τοῦ προϊσταμένου του. Ἔφυγεν ἀπὸ τοῦ Παλούμπα καὶ ἦλθεν εἰς Δημιτσάνην καὶ μετὰ τοῦ κ. Δηλιγιάννη ἀνεχώρησαν διὰ Τρίπολιν, ὅπου καθ’ ὁδὸν συνηντήθην ἐγὼ μετ’ ἀμφοτέρων. Ὁ κύριος Φιλέρης ἦτον ὑποχρεωμένος νὰ βεβαιώσῃ πῶς ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ εἰς τοὺς δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους παρευρέθη· μόνος ὁ ἀνακριτὴς Κριεζῆς, ὅστις ἦτον εἰς Μυλάοντα, εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσῃ πῶς ἐνηργήθη ἐκεῖ ἡ ἐκλογὴ, ὁ δὲ ἀνακριτὴς οὗτος λέγει, ὅτι «δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἔγεινε καλπονόθευσις»· καὶ τὸ λέγει ὁ ἀνακριτὴς τοῦ τόπου. Ἔρχεται δ’ ἄλλος ἀνακριτὴς, ὅστις εὑρίσκετο εἰς ἄλλους δήμους, καὶ λέγει, ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος καὶ Τρικολλώνων. Ὁ ἀνακριτὴς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ βεβαιοῖ ἐκεῖνα τὰ γεγονότα, τῶν ὁποίων αὐτὸς ὁ ἴδιος ἔλαβεν ἰδίαν ἀντίληψιν, καὶ ὄχι ν’ ἀκούῃ τ’ ἀκούσματα· ἐξ αὐτῆς ἑπομένως τῆς πράξεως ὁ κύριος Φιλέρης ἀποδεικνύεται ὅτι εἶναι φατριαστὴς, καὶ ἑπομένως ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποστρέψῃ τὸ πρόσωπόν της ἀπὸ ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους δυστυχῶς κατεστήσαμεν καὶ ἰσοβίους. Οὗτοι εἶναι, κύριοι, οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους προτείνουν διὰ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Μυλάοντος. Κατόπιν ἔρχονται δύω τρία πιστοποιητικὰ παρέδρων καὶ δημάρχων, φίλων τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ὅτι οἱ Μαγουλιανῖται, οἵτινες παραχειμάζουν εἰς τὴν γείτονα ἐπαρχίαν τῆς Ἠλείας, δὲν ἀπεμακρύνθησαν κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν. Ἂν καὶ δὲν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι καὶ ἄλλοτε βουλευτὴς, οὐχ ἧττον γνωρίζω, ὅτι τοιαῦτα πιστοποιητικὰ πάντοτε ἀπέῤῥιψεν ἡ Βουλή, ὡς μὴ δυνάμενα νὰ ἔχωσι σημασίαν τινὰ ἀπέναντι ἐπισήμων πρακτικῶν, γενομένων κατὰ τοὺς νομίμους τύπους· εἶναι ὡσὰν νὰ ἐπαρουσιάζοντο ἐνώπιον δικαστηρίου δικάζοντος διαφορὰν ἐπὶ συμβολαίου στηριζομένην καὶ νὰ ἔλεγον, ὅτι τὸ συμβόλαιον πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἄκυρον, διότι ὁ σταθμάρχης Καρδαμύλης πιστοποιεῖ, ὅτι, καθ’ ἣν ἡμέραν συνετάχθη τὸ συμβόλαιον, εἶδε διελθόντα ἐκεῖθεν ἕνα τῶν ὑπογεγραμμένων εἰς αὐτὸ μαρτύρων. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει σήμερον καὶ ἐδῶ· παρουσιάζουν πέντε πιστοποιητικὰ, ὅλα γενόμενα, ὡς σᾶς εἶπον, ἀπὸ φίλους παρέδρους καὶ δημάρχους· ἀλλ’ ἐρωτῶ δύναταί τις νὰ βεβαιώσῃ ὅτι 180 ἄνθρωποι διεσπαρμένοι εἰς τοὺς ἀγρούς των, εἰς τὰ δάση, τέλος εἰς τὰ ἔργα των, ὅτι δὲν ἀπεδήμησαν κατὰ τὰς 4 ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν; Καὶ 180 ἄλλους ἀνθρώπους ἐὰν εἶχε διὰ νὰ φυλάττουν τοὺς πρώτους, πάλιν εἶναι λίαν εὔκολον ν’ ἀπατηθῇ· ἐγὼ οὐδέποτε ἤθελον ἐκδώσει τοιοῦτον πιστοποιητικόν. Οὐδεμίαν λοιπὸν πίστιν δὲν πρέπει νὰ δώσητε εἰς τὰ πιστοποιητικὰ ταῦτα, διότι ἡ μᾶλλον καθαρὰ ἐκλογὴ εἶναι ἡ τοῦ κ. Λομβάρδου, καὶ μὅλαταῦτα, ἐὰν παραδεχθῆτε τὴν ἰσχὺν τῶν τοιούτων πιστοποιητικῶν, δύνασθε νὰ τὴν ἀκυρώσητε, διότι ἠμπορεῖ ἕνας πάρεδρος νὰ ἔλθῃ νὰ σᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι τόσοι ψηφοφόροι διαμένοντες εἰς Ἠλείαν δὲν μετέβησαν εἰς τὴν Ζάκυνθον· λοιπὸν κάτω ἡ ἐκλογὴ τῆς Ζακύνθου! Ἔρχεται, κύριοι, ἓν ἄλλο ζήτημα, ὅτι ἐκλογεῖς τινες, διαμένοντες εἴς τινας ἐκ τῶν ἄλλων δήμων καὶ ἀνήκοντες εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος, φαίνονται ὅτι ἐψηφοφόρησαν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τούτους δήμους· εἷς νομίζω εἰς τὴν Ἀττικὴν, 13 εἰς τὸν δῆμον Ὀλυμπίων καὶ 21 εἰς τὸν δῆμον Ἤλιδος. Πρῶτον δὲν γνωρίζω ἐὰν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς Θερμογιάννης ἐξήτασε τὰ πρακτικὰ τῶν δήμων αὐτῶν· δὲν ἠξεύρω ἂν συνεκέντρωσεν ὅλα αὐτὰ τὰ πρακτικὰ καὶ ἔκαμε παραβολήν. Θέλω νὰ ἠξεύρω ἐὰν ἐξητάσθησαν αὐτὰ τὰ πρακτικὰ, διότι διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ τις τὰ πρακτικὰ τῶν δήμων Ἀττικῆς, Ἤλιδος, Ὀλυμπίων καὶ Μυλάοντος καὶ νὰ τὰ παραβάλῃ, ἐργασία, ἥτις ἠμπορεῖ νὰ διαρκέσῃ ὁλόκληρον ἡμέραν· καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶχε καιρὸν νὰ ἐργασθῇ, παρέλειψε βεβαίως τοῦτο. Ἴσως τὰ εἶδεν ὁ κ. Κωσταντᾶς, ὅστις δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ἐὰν ἔγεινεν αὐτὴ ἡ ἐργασία, καὶ τοῦτο ἐπειδὴ ὁ κ. Θερμογιάννης δὲν εἶναι παρών· ὥστε παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. Κωσταντᾶς.

§87ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν ἤκουσα.

§88ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἀναφέρετε, ὅτι ἐκ τῶν ψηφοφορησάντων εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος εἷς ἐψηφοφόρησεν εἰς τὴν Ἀττικὴν, 13 εἰς τὸν δῆμον Ὀλυμπίων καὶ 21 εἰς τὸν δῆμον Ἤλιδος· ἐκάμετε αὐτὴν τὴν παραβολήν; εἶναι ἀληθὲς τοῦτο;

§89ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὰ τοιαῦτα ἐξαγόμενα ἐξάγονται μόνον ἔκ τινων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν εἰς τὸ τμῆμα ὁ κ. Θ. Δηλιγιάννης.

§90ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἀμφίβολον καὶ ἀναπόδεικτον, ἄνευ δὲ τούτου οὐδεὶς ἄλλος λόγος ὑπάρχει κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μυλάοντος· αὐτὸς εἶναι ὁ κυριώτερος. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει δώσει μεγάλην προσοχὴν εἰς ὅ,τι εἰς τὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται, ἀφοῦ ὁ κ. εἰσηγητὴς δὲν ἠθέλησε νὰ κάμῃ παραβολὴν καὶ νὰ εὕρῃ ἂν τοῦτο ᾖναι ἀληθές.

§91ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὰ παρεβάλατε ἵνα ἰδῆτε ἐὰν ᾖναι ἀληθῆ;

§92ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ παραβληθοῦν, καὶ ἂς διορίσῃ ἡ Βουλὴ ἀνθρώπους νὰ ὑπάγουν νὰ τὰ ἰδοῦν. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι τὸ πρᾶγμα λέγεται μόνον, ἀλλὰ δὲν ἀποδεικνύεται· καὶ ἐπειδὴ εἶναι τὸ σπουδαιότερον, πρέπει ν’ ἀποδειχθῇ, διότι ἐγὼ πείθομαι, ὅτι ἐξ ἐλλείψεως χρόνου ὁ Κ. Θερμογιάννης ἐδέχθη ὅ,τι εὗρεν εἰς τὰς σημειώσεις τοῦ κ. Θεοδώρου Δηλιγιάννη, χωρὶς νὰ κάμῃ τὴν παραβολήν. Ἀλλὰ πρὸς στιγμὴν δέχομαι ὅτι εἶναι ἀληθῆ. Οἱ 35 ἄνθρωποι φαίνονται ψηφοφορήσαντες καὶ εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος καὶ εἰς τοὺς ἑτέρους δήμους, ἑπομένως τὸ δικαίωμα ὅπερ ἔχει τὸ τμῆμα νὰ προτείνῃ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Μυλάοντος, τὸ αὐτὸ δικαίωμα ἔχουν καὶ τὰ λοιπὰ τμήματα νὰ προτείνουν τὴν ἀκύρωσιν τῶν δήμων Ὀλυμπίας καὶ Ἤλιδος, διότι καὶ ἐκεῖ φαίνονται ψηφοφορήσαντες οἱ αὐτοί, δὲν εἶναι δὲ γνωστὸν ποῦ ἐψηφοφόρησαν πράγματι. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶναι Μαγουλιανῖται· οἱ δήμαρχοι πιστοποιοῦν τοῦτο εἰς τὰ πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ κ. Θεόδ. Δηλιγιάννης, ἀλλ’ εὑρίσκονται ἐγγεγραμμένοι καὶ εἰς τοὺς καταλόγους τῶν δήμων αὐτῶν. Ποῖος τοὺς ἐνέγραψε; βεβαίως ὁ δήμαρχος. Ἐνταῦθα παρατηρεῖται ἓν ἔγκλημα καὶ πρέπει νὰ τιμωρηθῇ (Διάλογος μεταξὺ Γεωργιάδου καὶ Βαλασοπούλου). Τοιαῦται πράξεις τῶν δημάρχων γίνονται παντοῦ καὶ ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἀκόμη, ὅπως αὐξήσωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλογέων. Εἰς τοὺς δήμους λοιπὸν τούτους φαίνεται ὅτι οἱ δήμαρχοι, οἵτινες ἐνέγραψαν εἰς τοὺς καταλόγους των Μαγουλιανίτας, παρουσίασαν ἄλλους ἀνθρώπους, εἰς οὓς ἔδωκαν τὰ ὀνόματα τῶν ἐγγεγραμμένων. Ἔπειτα, κύριοι, ἂν τοῦτο ἐγίνετο εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Νικολοπούλου καὶ Δηλιγιάννη ἦσαν Μαγουλιανῖται, καὶ ἐὰν ἔβλεπον ἄλλους ψηφίζοντας, δὲν ἤθελον κάμει ἔνστασιν; Ἀλλὰ καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι ἐν Μυλάοντι ἐγένετο τοῦτο, τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἐπηρεάζεται. Ἂν δὲ ἐπιμένωσιν, ὅτι πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ὁ δῆμος Μυλάοντος, ἐγὼ ἐπιμένω ν’ ἀκυρωθῶσιν οἱ δῆμοι Ὀλυμπίων καὶ Ἤλιδος, διότι ἐκεῖ ἤρξατο τὸ ἔγκλημα καὶ ἐκεῖ ἐπεραιώθη. Ἕτερον ἐπιχείρημα κατὰ τῆς ἐκλογῆς μένει ἡ ἀταξία περὶ τὰ σφαιρίδια.

§93ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀταξίαν τὴν ὀνομάζετε;

§94ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. Ἔπειτα, κύριοι, πρὸ τούτου μοὶ ὑπενθυμίζουν κἄτι τι. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι οἱ 35 ἐψήφισαν δίς, διὰ τῆς ψηφοφορίας ταύτης δὲν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ δεύτερον οἱ ψηφοφορήσαντες δὶς εἶναι ἄξιοι τιμωρίας καὶ οὐχὶ ἡ ἐκλογή, διότι ὁ νόμος λέγει, ὅτι ὁ δὶς ψηφίζων τιμωρεῖται. Εἷς λόγος λοιπὸν ὑπάρχει ἀκόμη ὡς πρὸς τὸν δῆμον Μυλάοντος, ἡ ἀταξία περὶ τὰ σφαιρίδια· διότι ἀλλοῦ μὲν εὑρέθησαν περισσότερα, ἀλλοῦ δὲ ὀλιγώτερα. Τοῦτο ὅμως παρουσιάσθη εἰς πολλὰς ἐκλογάς, καὶ εἰς τὴν Καρυστίαν καὶ εἰς τὴν Φθιώτιδα. Ἡ ἀταξία δὲν παρουσιάσθη εἰς ὅλας τὰς κάλπας, διότι, ἂν παρουσιάζετο εἰς ὅλας, ἤθελε βάλει καὶ ἐμὲ εἰς κἄποιον πειρασμόν. Διὰ τὴν ἀταξίαν ταύτην, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ παραπονεθῇ εἶμαι ἐγώ, διότι εἰς τὴν κάλπην μου εὑρέθησαν τὰ περισσότερα· δὲν πιστεύω ὅμως ὅτι διὰ τοιαύτην ἀταξίαν, ἥτις εἶναι ἔργον κακοήθους τινὸς ἀνθρώπου, πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ μία ἐκλογή.

§95ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἴπατε ὅτι 782 ἐν συνόλῳ ἐψηφοφόρησαν, εἰς δὲ τὴν κάλπην σας εὑρέθησαν 802 εἰς τὸ ναί· πόσα σᾶς ἀφῄρεσαν; (θόρυβος).

§96ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ πῶς ἐγένετο. Ἔλαβον εἰς τὸ ναὶ 802, ἤτοι περιπλέον 20 ψήφους παρ’ ὅσοι ἐψηφοφόρησαν· ἔλαβον δὲ καὶ εἰς τὸ ὄχι 36, ἤτοι 56 περιπλέον, αἵτινες μ’ ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὸ ναί (Θόρυβος. Διάλογος μεταξὺ Λομβάρδου καὶ τοῦ ἀγορεύοντος).

§97ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Νικολαπούλου καὶ Δηλιγιάννη ἦσαν Μαγουλιανῖται· πῶς λοιπὸν δὲν ἔλαβον κἀμμίαν ψῆφον; αὐτοὶ οἱ ἀντιπρόσωποί των δὲν ἐψηφοφόρησαν;

§98ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἔλαβον ὀλίγας. Εἶπον, κύριοι, πρὸ ὀλίγου τὰ περὶ τούτου, ἅτινα ὡμολόγησεν ἐν τῷ τμήματι καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης· ἑπομένως ἔχετε πλήρη ἀπόδειξιν, ὅτι δηλαδὴ εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος ὁ κ. Δηλιγιάννης δὲν ἔχει φίλους. Εἶχε μόνον σχέσεις τινὰς μετὰ τοῦ δημάρχου, ὅστις ὅμως τὸν ἐγκατέλιπεν. Ὁ κ. Δηλιγιάννης οὔτε εἰσῆλθεν εἰς τὰ Μαγούλιανα, καθὼς καὶ ὁ κ. Νικολόπουλος. Εἰς ἕνα τοιοῦτον λοιπὸν δῆμον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ οὔτε ὁ Δηλιγιάννης, οὔτε ὁ Νικολόπουλος οὔτε μίαν ψῆφον, διότι ἡμεῖς εἴχομεν καταβάλει μεγίστην προσοχὴν εἰς τοῦτο. Θὰ εἴπῃ ὁ κ. Βαλασόπουλος, μὰ τόση προσοχὴ ἐφυλάχθη; Μάλιστα, ἐφυλάχθη, διότι ὅταν ἄνθρωποι ἔρχονται ἀπὸ ἄλλας ἐπαρχίας νὰ ψηφίσωσι, καὶ διαβαίνουσι τὸν Ἐρύμανθον καὶ τὸν Ἀλφειὸν κινδυνεύοντες, ἵνα φθάσωσιν εἰς τὰ Μαγούλιανα, προσέχουσι νὰ δώσωσι τὴν ψῆφόν των εἰς ἐκεῖνον διὰ τὸν ὁποῖον ἔρχονται. Ἄλλως τε, κύριοι, πότε ἐγένετο τόσος θόρυβος διὰ τὸ μικρὸν ποσὸν τῶν ψήφων; Οὐδέποτε, σήμερον μόνον· καὶ διὰ τοῦτο εἶχον δίκαιον εἰπὼν, ὅτι τὰ πρόσωπα ἐγέννησαν τὸν θόρυβον. Ἄλλοτε, κύριοι, καὶ θὰ φέρω ἕνα σωρὸν πρακτικῶν, καὶ ἰδοὺ, πέρυσιν εἰς τὴν ἐκλογὴν Πατρῶν ἐν τῷ δήμῳ Φαρῶν ὁ κ. Θάνος Κανακάρης, τοῦ ὁποίου εἶναι γνωστὴ ἡ καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν ἐπιῤῥοὴ, ἔλαβε μόνον 9 ψήφους ἐκ 1750 ψηφοφορησάντων.

§99Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Παρομοιάζετε τὴν ἐκλογήν σας μετὰ τῆς ἐκλογῆς Πατρῶν;

§100ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὄχι, ἀλλὰ λέγω, ὅτι τότε δὲν ἐγένετο πάταγος.

§101ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πῶς δὲν ἔγεινε;

§102ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τέλος πάντων, σᾶς φέρω ἄλλο παράδειγμα αὐτῆς τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας· κατὰ τὸ 1869 παρουσιάσθησαν ἐκεῖ τοιαῦτα ἀποτελέσματα, καθ’ ἃ ὁ κ. Δηλιγιάννης μετὰ τῶν συντρόφων του ἔλαβον μηδὲν εἰς τὸ ὄχι, ἐγὼ δὲ μετὰ τοῦ Γεωρ. Πλαπούτα μηδὲν εἰς τὸ ναί, καὶ ὅμως ἀντίῤῥησις οὐδεμία ἐγένετο τότε καὶ ἡ ἐκλογὴ ἐπεκυρώθη ἄνευ συζητήσεως. Πῶς λοιπὸν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε, ὅτι σήμερον χάριν τῶν προσώπων ὁ πάταγος γίνεται καὶ οὐχὶ χάριν τῆς δικαιοσύνης;

§103Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Δηλιγιάννης καὶ οἱ σύντροφοί του δὲν εἶχον φίλους, πῶς κατώρθωσαν νὰ καλπονοθεύσουν τὰς κάλπας σας;

§104ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς λύσω καὶ αὐτὴν τὴν ἀπορίαν, κ. Ῥάλλη. Εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος, ὡς ἀνεγνώσατε μίαν καταμήνυσιν, ἐγένετο ἀπόπειρα δωροδοκίας· τοῦτο δ’ ἐβεβαίωσε καὶ ὁ κ. Κωσταντᾶς· ἡμεῖς δ’ ἐπιστεύσαμεν, ὅτι ἀπέτυχε.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Τίνες ἐδωροδοκήθησαν;

§106ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐπιστεύσαμεν, λέγω, ὅτι ἀπέτυχε, ἀλλὰ δὲν εἶναι διόλου παράδοξον καὶ νὰ ἐπέτυχε καὶ νὰ ἐγένετο ἡ καλπονόθευσις παρὰ τοῦ δωροδοκηθέντος (θόρυβος). Μεταβαίνω εἰς τὸν δῆμον Τρικολλώνων, θεωρῶν ἀνάξια συζητήσεως τὰ περὶ τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος. Εἰς τὸν δῆμον Τρικολλώνων ἓν εἶναι τὸ οὐσιῶδες, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀποκρούσω, ὅλα τὰ λοιπὰ εἶναι γελοῖα. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ προέδρου. Ἔχουν παράπονον ὅτι ὁ συνδυασμὸς τῶν ἀπέτυχε, διότι ἀπεβλήθη ὁ πρόεδρος. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ἀπεβλήθη, ἀλλ’ ἀνεχώρησε, καὶ ἰδοὺ πῶς συνέβη τὸ γεγονός. Ὁ πρόεδρος Δημήτριος Σακελλαριάδης, γέρων ἄνθρωπος, εἶναι φίλος τοῦ κ. Νικολοπούλου, ὁ υἱός του δὲ, ὁ ὁποῖος διεύθυνε τὴν τοπικὴν μερίδα, εἶναι φίλος ἰδικός μας· ὁ πατὴρ δὲν ἐμπόδιζε τὸν υἱὸν νὰ ᾖναι φίλος ἰδικός μας, διότι εὐχαριστεῖτο νὰ τὸν βλέπῃ μετὰ τῶν νέων· δὲν ἤθελεν ὅμως ὡς γέρων νὰ φανῇ ὅτι ἐγκαταλείπει τοὺς ἀρχαίους φίλους του, τὸν κ. Νικολόπουλον. Ἀπεφάσισαν ἑπομένως δι’ ἑνὸς τεχνάσματος νὰ ἐπιτύχωσι καὶ τὰ δύω, ἤτοι καὶ ὁ υἱὸς νὰ εὐχαριστηθῇ καὶ ὁ πατὴρ νὰ φανῇ εὐπρόσωπος πρὸς τὸν κ. Νικολόπουλον. Πρὸ 5 ἡμερῶν λοιπὸν ἤρχισεν ὁ πατὴρ νὰ φωνάζῃ ὅτι τὸν ἀπειλοῦν νὰ τὸν ἐκβάλουν ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. Καὶ ποῖος τὸν ἠπείλει; οὐδείς. Τέλος ἦλθεν ἡ ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς, ὁ δὲ κ. Σακελλαριάδης μεταβαίνει εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς καὶ παραλαμβάνει μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ἐκλογικὰ εἴδη· καὶ τοῦτο εἶναι γεγονὸς μαρτυρούμενον ὑπὸ ἐπισήμων πρακτικῶν. Ἀφοῦ δὲ ὑπέγραψε τὰ πρακτικὰ τῆς παραλαβῆς, ἀνεχώρησεν ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ στέλλει καὶ τὸν φωνάζει, αὐτὸς δὲ δὲν μεταβαίνει· τότε ἡ ἐπιτροπὴ συνεπληρώθη ἀπὸ ἓν ἀναπληρωματικὸν μέλος καὶ ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν της. Τὴν 12 ὅμως ὥραν παρουσιάζεται ὁ Σακελλαριάδης καὶ λέγει, ὅτι θέλει νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λέγει, ὅτι δὲν δύναται· τοιοτοτρόπως ἑρμήνευσε τὸ ἄρθρον 40 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὁ κύριος Σακελλαριάδης, θυμώδους χαρακτῆρος, ἐξέρχεται τῆς ἐκκλησίας, καὶ ἤρχισε νὰ φωνάζῃ καὶ ν’ ἀπειλῇ· ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῷ δικαιώματί της, ἵνα διατηρήσῃ τὴν τάξιν ἔκαμεν ἔγγραφον εἰς τὸν ἐνωμοτάρχην, ὃν διατάσσει νὰ ἀποβάλῃ τοὺς ταραξίας, μηδὲ τοῦ Σακελλαριάδου ἐξαιρουμένου, ὅστις τότε δὲν ἦτο πρόεδρος, ἀλλ’ ἁπλοῦς πολίτης. Οὕτως ἐπανῆλθεν ἡ τάξις καὶ ἐξηκολούθησεν ἡσύχως ἡ ἐκλογή, ἡ ὁποία ἔχει παρὰ πᾶσαν ἄλλην τὰ ὡραιότερα πρακτικά.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Καλλιγραφημένα;

§108ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὄχι κεκαλλιγραφημένα, ἀλλὰ τακτικά. Τοῦτο βεβαιοῦσι διὰ τῆς ὑπογραφῆς των καὶ αὐτοὶ οἱ φίλοι τοῦ κ. Δηλιγιάννη καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Δηλιγιάννης τί σᾶς εἶπεν; «Ὑπέγραψαν οἱ ἀντιπρόσωποί μας, διότι ἐφοβοῦντο μήπως ἀρνούμενοι ἐρεθίσουν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐξαντλήσῃ ὅλον τὸν κατάλογον». Ὁ κ. Δηλιγιάννης ὅμως, λέγων ταῦτα, ὑποπίπτει εἰς ἀντίφασιν, διότι ἀφ’ ἑνὸς εἶπεν ἐνώπιον τοῦ τμήματος ὅτι εἶχεν ἰσχυροὺς κομματάρχας ἐν Στεμνίτσῃ, ἰσχυροὶ δὲ κομματάρχαι εἶναι οἱ ἔχοντες λαόν, ἤτοι ψήφους· ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἶπεν ὅτι ἦσαν δειλοὶ, ἀλλὰ δειλοὶ εἶναι οἱ μὴ ἔχοντες λαὸν, ἤτοι ψήφους. Ἀλλ’ ἂν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ψηφοφορίας δὲν ἠδύναντο νὰ κάμωσιν ἐνστάσεις, ἅμα παρῆλθεν ὁ φόβος, ἤτοι ὅτε μετέβη ἐκεῖ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐπάρχου, δὲν ἠδύναντο νὰ κάμουν αὐτὰς καὶ νὰ εἴπουν, ὅτι τότε μὲν ὑπεγράψαμεν τὰ πρακτικὰ ἐκ δειλίας, ἤδη ὅμως λέγομεν ὅτι συνέβησαν παρανομίαι καὶ τὰ τοιαῦτα; Τοιοῦτόν τι ὅμως δὲν φαίνεται, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν διαλογὴν παρευρέθησαν οἱ ἀντιπρόσωποί των, καὶ συνετάχθη πρακτικὸν καὶ τὸ ὑπέγραψαν, μεταξὺ δὲ τῶν ὑπογραφῶν διακρίνεται καὶ ἡ τοῦ Γ. Οἰκονομοπούλου, ἀντιπροσώπου ἑνὸς τῶν συντρόφων τοῦ κ. Θ. Δηλιγιάννη, ὅστις εἶναι ὁ ἐντιμότερος πολίτης τῆς Γορτυνίας. Ἦτο ἐποχὴ, καθ’ ἣν ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐλάμβανεν ἐν Στεμνίτσῃ 600 ψήφους, ἀλλ’ ἤδη οἱ φίλοι του τὸν ἐγκατέλειψαν καὶ μάλιστα οἱ Ῥοϊλοὶ, διότι οὗτοι ἦσαν οἱ ἰσχυρότεροι ἐν Τρικολλώνοις καὶ οὗτοι ἔδιδον εἰς αὐτὸν τὰς 600 ψήφους. Ἑπομένως ὄχι τὸ καλὸν γράψιμον, ἀλλ’ αἱ ὑπογραφαὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀποτυχόντων καὶ ἡ ἱστορία τοῦ δήμου Τρικολλώνων μαρτυροῦσι περὶ τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς ταύτης.

§109ΣΑΡΑΒΑΣ. Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ψηφοφορίας ὑπῆρχεν ἀνακριτὴς ἐν τῷ δήμῳ Τρικολλώνων καὶ συνέταξεν ἔκθεσιν;

§110ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἰρηνοδίκης ὑπῆρχεν, ἀνακριτὴς δὲν γνωρίζω ἂν ὑπῆρχε· τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι ὁ Φιλέρης, ὁ ἀνακριτὴς, ὅπως ὁμιλεῖ περὶ τοῦ δήμου Μυλάοντος, ὁμιλεῖ καὶ περὶ τοῦ δήμου Τρικολλώνων, ἀλλὰ περὶ τούτου ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Ἔκθεσις δὲ εἰς τὰ ἔγγραφα δὲν ἀπαντᾶται. Ἓν μόνον ἔγγραφον θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ συγχωρήσῃ ν’ ἀναγνώσω ὡς πρὸς τὴν δῆθεν ἀποβολὴν τοῦ Σακελλαριάδου. Εἶναι ἔγγραφον τοῦ δημάρχου Τρικολλώνων· ἐξ αὐτοῦ θέλει ἰδῆ ἡ Βουλὴ ὅτι ἐκεῖ ἔμαθον τὰ περὶ ἀποβολῆς τοῦ προέδρου ἔκ τινος πρωτοκόλλου δημοσιευθέντος εἰς τὸν Πρωϊνὸν Κήρυκα (Ἀναγινώσκει). Ἀριθ. 75. Ἐν Στεμνίτσῃ, τῇ 20 Φεβρουαρίου 1873. Πρὸς τὸν κ. ἔπαρχον Γορτυνίας. Εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1118 τῆς 15 Φεβρουαρίου ε. ε. φύλλον τῆς ἐφημερίδος ὁ Πρωϊνὸς Κῆρυξ ὑπάρχει καταχωρημένον πρωτόκολλον ἐνυπόγραφον ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου Τρικολλώνων Ἰωάν. Λεοναρδάκη καὶ Ν. Γουνελίδου, ἐνωμοτάρχου, ὅτι αὐτοὶ ἐπὶ τῆς προφορικῆς μηνύσεως πρὸς αὐτοὺς τοῦ Δημ. Σακελλαριάδου ὅτι δῆθεν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ὁποίου προΐσταμαι δήμου ἐπὶ τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς προτίθεται ὡς πρόεδρον ν’ ἀποβάλῃ αὐτὸν ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, καὶ ὅτι τὴν περίστασιν ταύτην ἀνεκοίνωσεν οὗτος πάραυτα πρὸς ἐμὲ καὶ μὲ παρεκάλεσεν ὅπως προλάβω πᾶσαν παρεκτροπήν. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅθεν ὅτι τὰ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ διαβεβαιούμενα παρ’ αὐτῶν εἶναι ὅλως ψευδέστατα καὶ ὅτι οὗτοι οὔτε κἂν λόγον μὲ ἔκαμον πρὸς ἀποβολὴν τοῦ Σακελλαριάδου ἢ μ’ ἐπαρεκάλεσαν νὰ προλάβω τὴν παρεκτροπήν». Ὁ Δήμαρχος εἶναι Ῥοϊλός. Ταῦτα, κύριοι, εἶχον νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν δύω δήμων· ὡμίλησα ἐν ἀληθείᾳ καὶ δικαιοσύνῃ καὶ πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐκδώσει ἀπόφασιν στηριζομένην εἰς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν δικαιοσύνην. Γνωρίζω τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας καταβάλλουν πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος, καὶ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκουσιν οἱ καταβάλλοντες τὰς προσπαθείας αὐτάς. Ἐλπίζω ὅμως ὅτι ὅλα ταῦτα θέλουσι ναυαγήσει ἀπέναντι τῆς συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος ὑμῶν. Ἀφίεμαι λοιπὸν εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν κ.κ. βουλευτῶν.

§111Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, ἐννοεῖται ὅτι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ περιστραφῶ εἰς συζητήσεις ἀντεγκλήσεων. Τὸ βῆμα τοῦτο δὲν ὡρίσθη ὡς βῆμα ἀναγνωστηρίου τοῦ κ. Νικολοπούλου· ὅστις θέλει νὰ ἀναγινώσκῃ τὰς ἐφημερίδας, εἴτε τὰς ἤδη ἐκδιδομένας, εἴτε ἄλλας παρελθόντων ἐτῶν, δύναται νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ ἀναγνωστήριον. Ὅστις θέλει, συζητουμένης ἐκλογῆς τινος, νὰ συζητήσῃ καὶ ἐπαναφέρῃ ἐπὶ τῆς σκηνῆς τὴν πάλην τῶν ἀτόμων, ἢ τὴν πάλην τῶν κομμάτων, δὲν ἐπιζητεῖ βεβαίως τὴν ἀλήθειαν· θέλει δι’ ὑπεκφυγῶν νὰ παραπείσῃ τὴν Βουλὴν νὰ πράξῃ ὅ,τι δὲν πρέπει. Τὰ ζητήματα τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι ζητήματα ἐπιῤῥοῶν, δὲν εἶναι ζητήματα πολιτικὰ, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θίξωσιν εἴτε τὰ κόμματα εἴτε τὴν κυβέρνησιν. Ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν πρέπει νὰ ἔχῃ, τὴν τήρησιν τοῦ νόμου καὶ τὸν νόμιμον καταρτισμὸν τοῦ κοινοβουλίου, ὅστις εἶναι ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος καὶ βάσις τῆς ζωῆς τῆς Βουλῆς. Δὲν θέλω λοιπὸν ἐνδιατρίψει εἰς ὅσας ἐξετόξευσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὕβρεις ὁ κ. Γεωργιάδης κατὰ τῶν ἀντιπάλων του, διότι θεωρῶ αὐτοὺς ἀνωτέρους τῶν τοιούτων ὕβρεων· θέλω προσπαθήσει νὰ μείνω ἐντὸς τοῦ κανονικοῦ κύκλου τῆς συζητήσεως, ἐξετάζων καὶ ἐρευνῶν μόνον, καὶ λίαν συντόμως, τὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω τὴν ἀπόκρουσιν γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας εἰπὼν, ὅτι κατὰ τὸ 1869 ἐνηργήθη καλπονόθευσις ἐν Γορτυνίᾳ. Ἀρκεῖ, κύριοι, νὰ ἀνακαλέσω εἰς τὴν μνήμην ὑμῶν ὅ,τι αὐτὸς ὁ προλαλήσας εἶπεν, ὅτι κατὰ τὰ 1869 δὲν ἐσχηματίσθη ἀντίθετος συνδυασμὸς κατὰ τῶν ἐπιτυχόντων τότε. Ὅταν λοιπὸν ἀντίθετος συνδυασμὸς δὲν ἐσχηματίσθη, δὲν ἦτο οὐδεμία ἀνάγκη καλπονοθεύσεως. Καὶ ὅταν εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν ἀνεδεικνύεται βουλευτὴς εἰς πολλὰς περιόδους ἄλλος ἔντιμος ἀνὴρ ἄνευ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ, οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ κατηγορήσῃ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκείνου βουλευτοῦ ὡς προϊὸν καλπονοθεύσεως. Τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις προτάξας οὐδεμίαν ἔχω ὄρεξιν ν’ ἀνασκευάσω τὸ πολιτικὸν δόγμα, ὅτι δύω ἀποτυχίαι ἰσοδυναμοῦσι πρὸς τρίτην, διότι τότε πολλοὶ ἐξ ἡμῶν δὲν ἔπρεπε κατὰ τὸ δόγμα τοῦτο νὰ κάθηνται ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου τούτου. Ἀλλὰ τὰ δόγματα ταῦτα δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἀναιρέσεως· εὐτυχῶς ἴσως διὰ πρώτην φορὰν ἀκούονται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ τοιαῦτα. Προβαίνω λοιπὸν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς, καὶ ὅ,τι θὰ εἴπω ἂς πιστεύσουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς τὰ πρόσωπα· θέλω ἐξετάσει ἁπλῶς τὴν ἐκλογήν· οὐδὲ ἦλθον ν’ ἀποδείξω εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας, ὅτι δὲν ἔχουν ἐπιῤῥοὴν καὶ τοὺς ὑβρίσω, οὔτε ὅτι ὁ ἀντίθετος συνδυασμὸς ἔχει ἐπιῤῥοήν· θέλω μείνει ἐντὸς τῶν πραγμάτων, ὡς ἐξετέθησαν ὑπὸ τοῦ τμήματος τοῦ προεξετάσαντος τὴν ἐκλογὴν, καὶ θέλω μόνον περιορισθῆ εἰς ἀντίκρουσιν τινῶν ἐπιχειρημάτων, διὰ τῶν ὁποίων ὁ κ. Γεωργιάδης ἠθέλησε νὰ ὑπερασπισθῇ τὴν δυστυχῆ ὑπόθεσίν του. Πρῶτος, κύριοι, δῆμος τοῦ ὁποίου προτείνεται ἡ ἀκύρωσις ὑφ’ ὁλοκλήρου τοῦ τμήματος εἶναι ὁ τοῦ Μυλάοντος· οὐδεμία φωνὴ ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ, τὸ ὁποῖον περιέχει βουλευτὰς ἀνήκοντας εἰς διαφόρους ἀποχρώσεις, ἠγέρθη ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τοῦ δήμου ἐκείνου. Καὶ τῷ ὄντι, δὲν ἦτο ἀνάγκη μεγάλης συζητήσεως, μεγάλης βασάνου, διὰ νὰ πεισθῇ τὸ τμῆμα, ὅτι ὁ δῆμος τοῦ Μυλάοντος εἶναι ἐντελῶς ἄκυρος· τὸ ἀποτέλεσμα μόνον ὅτι εἷς ἀντίθετος συνδυασμὸς, ὁ ὁποῖος περιεῖχεν ἄνδρας πολιτευθέντας, ἂν ὄχι ἄνδρας διακεκριμένους, ἀλλ’ ἄνδρας πολιτευθέντας καὶ κατελθόντας πολλάκις εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον, ὅταν βλέπετε ὅτι δὲν λαμβάνει ὁ συνδυασμὸς οὗτος οὐδεμίαν ψῆφον, τίς θέλει πεισθῆ ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο νομίμως; Ἂν εἷς ἐξ ἡμῶν μετέβαινεν εἰς τοὺς Παρισίους καὶ διέμενεν ἐπὶ ἕνα μῆνα καὶ ἐζήτει μίαν ψῆφον, βεβαιωθῆτε ὅτι ἤθελε λάβει δύω καὶ τρεῖς. Λοιπὸν τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τοσοῦτον καταπληκτικὸν, ὥστε δὲν εἶχεν ἀνάγκην τὸ τμῆμα νὰ φέρῃ ἄλλους λόγους πρὸς ἀκύρωσιν τοῦ δήμου τούτου. Διϊσχυρίσθη ὁ κύριος Γεωργιάδης, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀποτυχόντων ἢ οἱ ἀναπληρωταὶ αὑτῶν παρέμενον καὶ ὑπέγραφον τὰ πρακτικὰ καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα οὐδὲ τὴν ψῆφον τῶν ἀντιπροσώπων των ἔλαβον οἱ ἀντίθετοι. Καὶ ἔπειτα θέλουν νὰ σᾶς πείσουν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη εἶναι νόμιμος! Ἀλλὰ καὶ ἄλλο φαινόμενον παρουσιάζει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς τῶν ψήφων. Ἐνῷ ἐψηφοφόρησαν 772 καὶ εἰς τὸ ναὶ καὶ ὄχι τῶν διαφόρων ὑποψηφίων εὑρίσκονται πλεονάζοντα ἢ ἐλλείποντα σφαιρίδια εἰς ὅλας τὰς κάλπας, ἠθέλησεν αὐτὸς ὁ κ. Γεωργιάδης ν’ ἀποδείξῃ ὅτι καὶ ἐζημιώθη. Τί δύναμαι, κύριοι, νὰ τῷ εἴπω, παρ’ ὅτι πρέπει νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὸν δῆμον Ὀλυμπίων τῆς περυσινῆς ἐκλογῆς. Ἐκεῖ δύναται μόνον νὰ προστρέξῃ. Μόνον τὸ γεγονὸς τοῦτο δύναται νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι ὀφείλει νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν. Τὸ τμῆμα λοιπὸν δὲν προέβη ἀβασανίστως, δὲν προέβη μεροληπτικῶς εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Παραλείπω ὅλους τοὺς ἄλλους λόγους, τοὺς ὁποίους ἔφερε τὸ τμῆμα πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς ταύτης, καὶ περιορίζομαι μόνον εἰς ἐκεῖνα τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Γεωργιάδης ἐθεώρησεν ὡς ἐντελῶς ἀδιάφορα, ὡς μὴ δυνάμενα νὰ ἐπηρεάσουν τὴν ψῆφόν σας. — Τί, κύριοι, σᾶς εἶπε τὸ τμῆμα; «Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω, λέγει ἡ ἔκθεσις, καὶ ἀποδεικτικὰ δημοτικῶν ἀρχῶν προσαχθέντα εἰς τὸ τμῆμα ἐβεβαίωσαν, ὅτι ἐκ τῶν φαινομένων ὡς ψηφοφορησάντων ἐν Μυλάοντι 80 διέμενον κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας ἐν τῷ δήμῳ Λετρίνων τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, μηδόλως ἐκεῖθεν ἀπομακρυνθέντες κατ’ αὐτὰς (ὅρα πιστοποιητικὸν ὑπ’ ἀριθ. 116 καὶ ἀπὸ 26 Φεβρουαρίου ε. ε. τοῦ δημοτικοῦ ἀστυνόμου Λετρίνων).» Ἀπὸ πιστοποιητικὸν, κύριοι, τοῦ δημαστυνόμου Λετρίνων βεβαιοῦνται ταῦτα. Ἀλλὰ σᾶς εἶπεν· «αὐτὰ τὰ πιστοποιητικὰ δὲν εἶχον οὐδεμίαν σημασίαν»· καὶ ἐν τούτοις ὁ νόμος ἐπιβάλλει ποινὴν αὐστηρὰν κατὰ δημοσίας ἀρχῆς, ἥτις ἐν γνώσει καὶ τῇ ἐπισημότητι αὐτῆς χορηγεῖ τοιαῦτα. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσητε ὅτι τέσσαρες δήμαρχοι καὶ εἷς ἀστυνόμος ἀπεφάσισαν νὰ φερθοῦν ἐνώπιον τοῦ κακουργιοδικείου διὰ νὰ δώσουν τοιαῦτα πιστοποιητικὰ, δυνάμενα νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς; Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ πιστεύσητε. Καὶ ἐν τούτοις οἱ ἀποδεικνυόμενοι, ὅτι ἦσαν ἀπόντες, εὑρίσκονται ὅτι ἐψηφοφόρησαν. Καὶ θέλετε μεγαλειτέραν ἀπόδειξιν, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο εἰκονική; Τὰ πιστοποιητικὰ, κύριοι, ταῦτα μέχρι προσβολῆς αὐτῶν ἐπὶ πλαστογραφίᾳ παρέχουσι πλήρη πίστιν περὶ τῆς ἀληθείας τῶν περιεχομένων, καὶ ὡς τοιαῦτα ὀφείλει ἡ Βουλὴ, ὡς ἔπραξε κάλλιστα τὸ τμῆμα, νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ κύριος Γεωργιάδης ἠμφισβήτησε 35, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐκλογεῖς, οἵτινες φαίνονται ἐγγεγραμμένοι καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν τῷ δήμῳ Ὀλυμπίων καὶ ἐν τῷ δήμῳ Ἤλιδος τῆς Ἠλείας, καὶ ἐζήτησε νὰ ἀποδείξῃ ὁ εἰσηγητὴς, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθές· ὁ κύριος Γεωργιάδης ὤφειλε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους φέρει τὸ τμῆμα εἶναι ψευδεῖς, πλαστοὶ, καὶ μολαταῦτα μικρὰ ἐπεξεργασία, ἥτις ἐγένετο ἤδη, συνεδριαζούσης τῆς Βουλῆς, ἀπέδειξεν ὅτι οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι εἶναι ἀληθεῖς καὶ πραγματικοί. Ἀλλὰ σᾶς εἶπεν, ὅτι οἱ φίλοι τῆς ἑτέρας τῶν δύω ἀνταγωνιζομένων μερίδων ἐγκατέλειψαν αὐτούς, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεμίαν ψῆφον ἔλαβον. Ὅσῳ μεγάλην καὶ ἂν ὑποθέσητε τὴν ἐπιῤῥοὴν τῶν ὑποψηφίων ἔν τινι δήμῳ, καὶ ἂν ὑποθέσητε ὅτι ὅλοι οἱ φίλοι τοὺς ἐγκατέλιπον, τὰ τοπικὰ πάθη καὶ αἱ διαιρέσεις θέλουν ὠθήσει ἕν μέρος πρὸς τοὺς ἀντιθέτους, καὶ οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ φανῇ παράδειγμα τοιαύτης ὁμοφροσύνης ἔν τινι δήμῳ τοῦ Κράτους. Καὶ ἂν ἄφησαν κομματάρχαι τινὲς τοὺς ἀποτυχόντας, εἶναι ἀδύνατον εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον, ἀνταγωνιζομένων ἐκείνων οἵτινες ἐπολιτεύθησαν καὶ κατῆλθον πολλάκις εἰς τὸ στάδιον τὸ ἐκλογικὸν, νὰ μὴ λάβουν ποσόν τι ψήφων. Ἀδύνατον δὲ μετὰ τὰ πιστοποιητικὰ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ δήμου Μυλάωντος νὰ πιστεύσητε ὅτι ἐγένετο νομίμως ἡ ἐκλογὴ καὶ προβῆτε εἰς τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῆς. Ἄλλως τε, κύριοι, θεωρῶ ὅλως περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὸν δῆμον τοῦτον τοῦ Μυλάοντος, διότι ὁμοφώνως τὸ τμῆμα τὸ περιέχον βουλευτὰς, ἀνήκοντας εἰς ὅλας τὰς ἀποχρώσεις, σᾶς ἐπρότεινε παμψηφεὶ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου τούτου. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸν δῆμον τῶν Τρικολώνων. Ὁ δῆμος τῶν Τρικολώνων παρουσιάζει γεγονὸς ἔκτακτον, γεγονὸς, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐξασκήσῃ μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ πάσης ἐκλογῆς. Παρουσιάζει τὸ γεγονὸς τῆς ἀποβολῆς τοῦ προέδρου τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ὅσον καὶ ἂν ἐπροσπάθησαν νὰ διαμφισβητήσουν τὴν ἀποβολὴν τοῦ Προέδρου τῆς ἐφορ. ἐπιτροπῆς, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὸ κατορθώσωσιν. Ὡμολόγησαν, ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς ἐφορ. αὐτῆς ἐπιτροπῆς ἀπεβλήθη ὑπὸ τῶν λοιπῶν μελῶν. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον εἴτε τὴν δεκάτην εἴτε τὴν δωδεκάτην ὥραν ἀπεβλήθη, εἴτε τὴν δευτέραν ἂν ἀπεβλήθη· δι’ ἐμὲ εἶναι ὅλως ἀδιάφορον ἡ ὥρα, καθ’ ἣν ἀπεβλήθη, τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἀπεβλήθη. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀδιάφορον δι’ ἐμὲ ἂν ὁ Πρόεδρος δὲν ἦλθε κατὰ τὴν τεταγμένην ὥραν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα, διότι ἔπρεπε νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν του, καὶ οὐδεὶς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ καταστρέψῃ τὸν Νόμον, ὑποστηρίζων ὅτι ἅμα δὲν ἦλθε τὴν τεταγμένην ὥραν, ἔχασε τὸ δικαίωμα καὶ ἔπρεπεν ἄλλος νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν του. Καὶ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον, πρὶν συμπληρωθῇ, ἐξέδωκεν ὁδηγίας περὶ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν, ἀξιεπαίνως προέβλεψε καὶ περὶ τούτου. Ἐπαινῶ δὲ ἐγὼ τὸ ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου δὲν εἶμαι φίλος, καὶ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ δὲν θὰ περάσωμεν πολὺ καλὰ μαζῆ του (ἱλαρότης)· ἀλλ’ ἐπειδὴ θὰ ἦμαι αὐστηρὸς, πρέπει νὰ ἦμαι καί δίκαιος. Τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον λοιπὸν ἐν ταῖς ὁδηγίαις του πρὸς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς ἐπρόβλεψε καὶ περὶ τούτου, καὶ εἶπεν, ἂν λείψῃ ἓν μέλος τῆς ἐφορ. ἐπιτροπῆς ἀκολούθως δὲ φθάσῃ, πρέπει νὰ καταλαμβάνῃ τὴν θέσιν του. Τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἡρμήνευσεν ὀρθῶς τὸν νόμον καὶ ἔπραξεν ἀξιεπαίνως ἐκδόσαν τοιαύτας ὁδηγίας. Ἀλλ’ ἡ ἐφορ. ἐπιτροπὴ τοῦ δήμου Τρικολλώνων ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον καλλίτερα ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ διὰ διαταγῆς τὴν ὁποίαν δὲν διεφιλονείκησαν διέταξε τὸν ἀποσπασματάρχην ν’ ἀποβάλῃ τὸν Πρόεδρον τῆς ἐφορευτ. ἐπιτροπῆς. Ποίαν ἄλλην ἀπόδειξιν θέλετε διὰ νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν αὐτήν; Ἀποδεχόμενοι τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἐφορ. ἐπιτροπῆς, καταστρέφετε μεγάλην ἐγγύησιν, τὴν τῆς μειονοψηφίας, ἂν ἀποδεχθῆτε ὅτι ἡ πλειοψηφία τῶν ἐφορ. ἐπιτροπῶν εἶναι κυρία ν’ ἀποβάλλῃ τὰ λοιπὰ μέλη, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι σύμφωνα μὲ αὐτὴν, διότι εἶναι εἴτε ταραξίαι, εἴτε κακῆς διαγωγῆς, εἴτε ὁπωσδήποτε ἤθελε νὰ τοὺς χαρακτηρίσῃ, καταστρέφετε πᾶσαν ἐγγύησιν εἰς τὰς ἐκλογὰς, καὶ παραδίδετε αὐτὰς εἰς τὰς διαθέσεις τῶν ἐφορευτ. ἐπιτροπῶν. Αἱ ἐφορ. ἐπιτροπαὶ ἔχουν ὑπερόριον ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω εἷς νέος νόμος νὰ περιορίσῃ· ἀλλ’ ἂν δὲν γίνῃ ὁ νόμος αὐτὸς, καὶ ἂν θελήσητε εἰς τὴν ὑπερόριον αὐτὴν ἐξουσίαν νὰ προσθέσητε καὶ τὸ δικαίωμα ν’ ἀποβάλλῃ τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας, ἀπελπισθῆτε ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Δὲν θέλω κἀνένα ἄλλον λόγον, παρ’ αὐτὸν, ἵνα δώσω τὴν ψῆφόν μου κατὰ πάσης ἐκλογῆς οἱουδήποτε δήμου, ὅπου ἤθελε παρουσιασθῆ τὸ γεγονὸς τοῦτο. Εἶναι λοιπὸν ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Τρικολλώνων ἡ πλειοψηφία τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀπέβαλε τὸν πρόεδρον Δ. Σακελλαριάδην καὶ τὸν ἀντικατέστησεν ὡς ἐκείνη ἤθελεν, ἔστω καὶ διὰ τοῦ καλλιτέρου ἢ ἱκανωτέρου μέλους. Οὐδὲ ἡ ἀναπλήρωσις ὅμως αὕτη ἐγένετο κατὰ τὸν νόμον. Ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Τρικολλώνων παρουσιάζει καὶ ἄλλο φαινόμενον, παρουσιάζει τὸ φαινόμενον σφαιριδιοδοτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν μετά τινων μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς οἰκογενειακὸν συμβούλιον, διότι ἀνῆκον εἰς τὴν αὐτὴν οἰκογένειαν καὶ ἔφερον καὶ τὸ αὐτὸ ὄνομα. Τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔδωκε μεγάλην σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τῶν σφαιριδιοδοτῶν κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογάς. Καὶ ἠδύνατό τις νὰ ἐπικρίνῃ τὴν πρᾶξιν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁρίσαντος τὸν ἀριθμὸν τῶν σφαιριδιοδοτῶν εἰς πέντε, ἢ κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς ἑπτὰ, καὶ διατάξαντος ἵνα προτείνωνται οὗτοι ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἠδύνατο τάχα νὰ κατακρίνῃ τὴν πρᾶξίν των ὡς μὴ ἑρμηνεύουσαν ὀρθῶς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον τοῦ βουλευτικοῦ νόμου· ἐγὼ ὅμως δὲν τὴν κατακρίνω· ἴσως δὲν εἶναι σύμφωνος ἀκριβῶς πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, οὐχ ἧττον νομίζω, ὅτι ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἠθέλησε νὰ δώσῃ, καλῶς ἐκτελουμένη ἠδύνατο νὰ παράσχῃ ἐγγυήσεις περισσοτέρας εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Τοιαύτην δὲ σημασίαν ἔδωκεν εἰς τοὺς σφαιριδιοδότας ὄχι μόνον τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς τῆς Κερκύρας κ. Κωνσταντᾶς ἐθεώρησεν ὡς λόγον ἀκυρότητος δήμου τινὸς τῆς Γορτυνίας τὸν πλεονασμὸν ἑνὸς καὶ μόνου σφαιριδιοδότου· ἀπεδείχθη, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι μόνον πέντε σφαιριδιοδόται, καὶ ἐπειδὴ εἴς τινας δήμους ἔτυχον πλέον τῶν πέντε, ἐνόμισεν ὅτι τοῦτο εἶναι λόγος ἀκυρότητος. Βεβαίως δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Κωνσταντᾶ, ἀλλὰ θέλετε νὰ μὴ ἀποδεχθῆτε, ὅτι σφαιριδιοδόται περισσότεροι καὶ ἀνήκοντες εἰς τὴν αὐτὴν οἰκογένειαν μετά τινων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν διωρίσθησαν ἐπίτηδες εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον διὰ νὰ πιέζωσι τοὺς ψηφοφόρους; Ἀναμφισβητήτως, κύριοι, τοῦτο εἶναι ἀληθές. Δὲν θέλω νὰ προσφύγω εἰς ἐπιστολάς, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν τί ἐγένετο εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον· τὰ παραλείπω· ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ὅτι σφαιριδιοδόται ἐλήφθησαν ἀπὸ μίαν καὶ μόνην οἰκογένειαν, καὶ οἰκογένειαν, τῆς ὁποίας δύω μέλη ἀπετέλουν μέρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Περὶ τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ προλαλήσας δὲν ἔκαμε λόγον καὶ φαίνεται ὅτι ἀποδέχεται ὡς πρὸς τοῦτο τὴν γνώμην τοῦ τμήματος.

§112ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ὄχι, ἐπιφυλαττόμεθα.

§113ΖΑΪΜΗΣ. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ εἶναι ἡ μεγάλη ἔκτασις τοῦ λόγου, τὴν ὁποίαν ὁ προλαλήσας ἔδωκε διὰ ν’ ἀποδείξῃ τὴν μεγάλην ἐπιῤῥοὴν τοῦ ἐπιτυχόντος συνδυασμοῦ καὶ τὴν ἐλαχίστην καὶ μηδαμινὴν ἐπιῤῥοὴν τῶν ἀποτυχόντων. Ἐζήτησα, κύριοι, ὄχι εἰς τὴν ἱστορίαν, οὐδὲ εἰς τὰς ἐφημερίδας ν’ ἀνεύρω τὴν ἀλήθειαν· ἐζήτησα ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐκλογῇ, ἐν τοῖς πρακτικοῖς αὐτῆς νὰ πεισθῶ ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Γεωργιάδης. Κατ’ εὐτυχίαν αἱ πηγαί, εἰς τὰς ὁποίας κατέφυγον καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι τὰ πρακτικὰ τῆς διαλογῆς τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας ταύτης, ἀποδεικνύουν ὅτι ὁ κ. Γεωργιάδης ἠπατήθη πολύ, διότι ἐὰν ἀφαιρέσητε τὰς ψήφους τοῦ Μυλάοντος, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς ὑπεστήριξε, καὶ συμπεριλάβητε μόνον τοὺς λοιποὺς δήμους, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ὁ σφοδρῶς καὶ νομίμως προσβαλλόμενος δῆμος Τρικολλώνων, θέλετε ἰδῆ ὅτι πλειοψηφοῦσι ἅπαντες οἱ ἐξ τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ.

§114ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Βγάλε κ’ ἕνα δῆμον ἀπ’ αὐτούς.

§115ΖΑΪΜΗΣ. Εἰς τοὺς ἄλλους δήμους ἐλάβετε ψήφους, καὶ οὐδαμοῦ ἐλάβετε οὐδεμίαν· λοιπὸν δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅ,τι ἐλέχθη· διότι ὄχι ἡ ἱστορία καὶ ὁ Πρωϊνὸς Κῆρυξ καὶ ὁ Ἐθνοφύλαξ, καὶ δὲν ἠξεύρω ποία ἄλλη ἐφημερίς, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ πρακτικὰ ἀποδεικνύουσιν ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅ,τι εἶπον· διότι ἀφαιρουμένου τοῦ δήμου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει οὐδεμίαν ὕπαρξιν, ἀποδεικνύονται ἀπολαμβάνοντες τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης οἱ ἀποτυχόντες. Περὶ τούτου δὲν ἤθελον κάμει κἂν μνείαν· διότι, ὡς σᾶς εἶπον, δὲν πρόκειται ἐξελέγχοντες τὰς ἐκλογὰς νὰ ἀποφασίσωμεν τίς ἔχει ἢ τίς δὲν ἔχει ἐπιῤῥοήν· πρόκειται ἁπλῶς ν’ ἀποφασίσωμεν ἐὰν ἐτηρήθη ὁ νόμος, καὶ πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν ἐὰν θὰ καταρτισθῇ ἡ Βουλὴ αὕτη νομίμως, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἡ ζωὴ τῆς Βουλῆς, ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος τῆς ὑπάρξεώς της εἶναι μόνον ὁ νόμιμος καταρτισμὸς αὐτῆς.

§116ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Συγχαίρω τῷ κ. Ζαΐμῃ καὶ εὐχαριστῶ αὐτῷ διότι κατέβη μὴ ποιήσας λόγον περὶ τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος· τοιαύτη μικρὰ ὑπόθεσις δὲν εἶναι ἀνάλογος τῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνει ὁ κ. Ζαΐμης, καὶ τὴν ὁποίαν τῷ ἀποδίδω. Ταπεινοτέραν ὑπόθεσιν δὲν δύναταί τις νὰ φαντασθῇ παρὰ νὰ κατηγορήσῃ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος. Ὁ κ. Ζαΐμης περαίνων τὸν λόγον του ἐσύστησε νὰ ἐξελεγχθῶσιν αὐστηρῶς αἱ ἐκλογαὶ καὶ νὰ σχηματισθῇ τὸ κοινοβούλιον ἁγνὸν καὶ καθαρόν· τοῦτο καὶ ἐγὼ ζητῶ. Εἶμαι ὅμως τοσοῦτον ἀσύμφωνος πρὸς αὐτὸν ἐπὶ τῶν νομικῶν ζητημάτων, ὥστε θαυμάζω πῶς ὁ κ. Ζαΐμης εἶπεν ὅτι ὁ δῆμος Τρικολλώνων εἶναι ἄκυρος διότι ἐξεβλήθη ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς· ὅ,τι παρήγγειλε τὸ ὑπουργεῖον ἀναφορικῶς πρὸς τὰς ἐκλογάς, τοῦτο εἶναι γνώμη τοῦ ὑπουργείου συμβουλευτική. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἠννόει βεβαίως νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον, ἀλλὰ διοικητικῶς ὑπέδειξε τί εἴς τινας περιπτώσεις δύναται νὰ γίνῃ· ἐδῶ πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν τὴν παραγγελίαν τοῦ ὑπουργείου, ὅτι ἐὰν ἓν τῶν μελῶν μιᾶς ἐπιτροπῆς ἀπουσιάσῃ, δύναται νὰ ἐπανέλθῃ, καὶ ὅσα τὸ ὑπουργεῖον παρήγγειλε περὶ τῶν σφαιριοδοτῶν. Ἀλλὰ, κύριοι, πῶς ἔγεινεν ἡ λεγομένη ἀποβολὴ τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Τρικολλώνων; Κατὰ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, τὴν πρωΐαν προσῆλθεν ὁ πρόεδρος καὶ ἔλαβε τὰ τῆς ἐκλογῆς, κατόπιν ἀπουσίασεν, ἡ ἐπιτροπὴ προσλαμβάνει τὸ ἀναπληρωτικὸν μέλος· κατόπιν ἐπανέρχεται κατὰ τοὺς μὲν τὴν 12ην, κατ’ αὐτὸν δὲ τὴν 10ην. Ἡ ἐπιτροπὴ τῷ λέγει «il est trop tard.» Δὲν μοὶ λέγει ὁ κ. Ζαΐμης τίς νόμος ὑποχρεοῖ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν της εἰς τὸν πρόεδρον; Ἡ ἐκλογὴ, κύριοι, συμφωνῶ ὅτι εἶναι ἀδιαίρετος, ἀλλὰ τὸ ἀδιαίρετον τῆς ἐκλογῆς δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἐκτείνωμεν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν· θὰ τὸ δεχθῶμεν τὸ πολὺ πολὺ ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν. Τοῦτο δὲ σημαίνει ὅτι ὅταν ἓν μέλος ἀπουσιάσῃ, δὲν δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τῆς ἡμέρας νὰ ἐπανέλθῃ καὶ νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν του. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ὑπῆρχε, δὲν μὲ λέγει ὁ κ. Ζαΐμης, ὁ ὁποῖος ἐπ’ αὐτοῦ καὶ μόνου τοῦ λόγου στηριζόμενος ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Τρικολώνων, τίνα ζημίαν ἐπήγαγεν ἡ ἀπουσία τοῦ κ. Σακελλαριάδου; Ὁ κ. Σακελλαριάδης, ἐκτὸς εὑρισκόμενος, ἦτο χρησιμώτατος εἰς τοὺς ἀντιπάλους μας, ἐνῷ ἐντὸς ἦτο ἄχρηστος. Ἀλλὰ εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης, ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Σακελλαριάδης εὑρίσκετο ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς, ἤθελε προλάβει τὰς καλπονοθεύσεις· τίνες ἦσαν αἱ καλπονοθεύσεις αὗται; Δὲν μᾶς λέγει μίαν τοὐλάχιστον; Λέγει ὅτι ἦσαν δύω Ῥοΐλοι μέλη τῆς ἐπιτροπῆς· ἂς αἰτιῶνται τὴν τύχην διότι ἐκληρώθησαν· διωρίσθησαν καὶ τρεῖς ἢ τέσσαρες σφαιριδιοδόται· διατί εἰς τὸν δῆμον Θεισώας οἱ ἀντίπαλοί μας εἶχον 10 σφαιριδιοδότας ἰδικούς των; Εἶναι πιστευτὸν τὸ γραφόμενον, ὅτι ἐλάμβανον τὰ σφαιρίδια ἀπὸ τῶν χειρῶν τῶν σφαιριδιοδοτῶν καὶ τὰ ἐῤῥίπτομεν εἰς τὰς κάλπας; Μὲ τοιούτους κενοὺς λόγους προτείνετε, κ. Ζαΐμη, νὰ ἀκυρωθῇ μία ἐκλογή; εἶναι βεβαιωμένον τοῦτο; Φέρετε μίαν ἀπόδειξιν ἔγγραφον, μίαν ἐπιστολὴν τουλάχιστον 10 ψηφοφόρων σας, ἀπὸ τῶν ὁποίων τὰς χεῖρας ἥρπαζον οἱ σφαιριδιοδόται τὰ σφαιρίδια· μὲ κενοὺς λόγους, μὲ ἔπεα πτερόεντα ζητεῖτε τὴν ἀκύρωσιν; Τοιούτους κενοὺς λόγους δὲν πρέπει ἕνας ἀξιῶν νὰ φέρῃ τὰ πρῶτα ἐν τῇ πολιτείᾳ νὰ προτείνῃ δημοσίᾳ καὶ νὰ γράφωνται καὶ νὰ μένωσι εἰς μνήμην αἰώνιον· μόνον καὶ μόνον διότι ἦσαν 4 σφαιριδιοδόται, ἐκ τῶν ὁποίων κανὲν κακὸν δὲν ἐπῆλθε, δὲν ἀκυροῦται μία ἐκλογή. Ἀλλ’ εἶναι ἓν φαινόμενον, λέγει, ἀπίστευτον πῶς δὲν ἔλαβον οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν ψήφους· αὐτὸ τὸ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Γεωργιάδης προηγουμένως καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, διότι εἷς μόνος ἔμεινε φίλος τοῦ κ. Νικολοπούλου καὶ Δηλιγιάννη, ὁ Σακελλαριάδης, τοῦ ὁποίου ὁ υἱὸς, ἰατρὸς πολὺ χρήσιμος καὶ ὑποχρεωτικὸς, ἦν φίλος ἡμῶν· ἐκεῖνος καὶ οἱ φίλοι του, 50 ἢ 60 ἔστω, ἰδοὺ αἱ 64 ψῆφοι τὰς ὁποίας ἔχουν. Τώρα ὀλίγα καὶ περὶ τοῦ δήμου τῆς Ἐλευσῖνος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐπεφυλάχθη ὁ κ. Ζαΐμης· ὅ,τι ἀσθενέστερον ἢ ὅ,τι μᾶλλον ἀδικαιολόγητον καὶ μὴ περιποιοῦν καθ’ ὅλου ἀξίαν εἰς τοὺς γνωμοδοτήσαντας εἶναι ἡ πρότασις νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη, διότι ἐκεῖ ἀπεδείχθη καὶ ἐβεβαιώθη ὅτι ἐψηφοφόρησεν εἷς Γεώργ. Ἰωάννου ἀντὶ Γεώργ. Ν. Ἰωάννου, προαποβιώσαντος· καὶ ἐὰν αὐτὸς ὁ ψηφοφόρος ἦτο 21 ἔτους καὶ ἐὰν εἶχε γραφῇ κατὰ λάθος τὸ ὄνομά του, τέλος πάντων διότι παρουσιάζεται αὐτὴ ἡ ἐκτρωματικὴ ἀνωμαλία πρέπει νὰ ἀκυρώσωμεν τὸν δῆμον Ἐλευσῖνος; Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ μόνον, εἶναι καὶ ἄλλο, ὅτι δύω μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα ἦσαν φίλοι κατ’ ἀρχὰς τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Κορομάντζου, τὸν ἐγκατέλιπον καὶ προσετέθησαν πρὸς τοὺς ἄλλους, καὶ αὐτοὶ κατόπιν μετὰ τρεῖς ἡμέρας εἶπον ὅτι ἐκεῖ διωρίσθησαν 10 σφαιριδιοδόται, καὶ αὐτοὶ κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ δόντος τὴν ἔνστασιν ἐπηρεάζουν τοὺς ψηφοφόρους. Ποῖος ὁ ἐπηρεασμὸς αὐτός; τί σᾶς ἔκαμνε ἐὰν ἦσαν 7 ἢ 8 ἢ 10; ποῖον τὸ κακὸν ἀποτέλεσμα τὸ προελθόν; Ὅλα τὰ πράγματα κρίνονται ἐκ τοῦ κακοῦ ἀποτελέσματος· ὁ νόμος δὲν προσδιορίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν σφαιριδιοδοτῶν, ἀλλ’ ἑκάστη ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν κρίσιν της διορίζει. Ἐπίστευσε ποτὲ κἀνεὶς σπουδαίως νὰ προτείνῃ τὴν ἀκύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς, διότι ἀντὶ πέντε διώρισε μία ἐπιτροπὴ 7 ἢ 8, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ἔκαμον κανὲν κακόν; Ἀλλ’ ἦσαν καὶ ἔνοπλοι περὶ τοὺς 10, 20, 30, καὶ αὐτοὶ εἰσήρχοντο καὶ ἐξήρχοντο, τοῦτο δὲν ἀποδεικνύεται· ἀλλ’ ἔστω, τί κακὸν ἔκαμαν; ποία ἡ ὑλικὴ ζημία ἡ προελθοῦσα ἐξ αὐτῶν;

§117ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§118ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἀλλ’ εἰς τὰς κάλπας ὅλας τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος εὑρίσκεται μία ἀνωμαλία, ἡ ὁποία εἶναι δυσεξήγητος, διότι εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Δηλιγιάννη εὑρίσκονται 116 σφαιρίδια περισσότερα, εἰς τοῦ κ. Νικολοπούλου 66 καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς· αὐτὸ εἶναι εὐεξήγητον, καὶ λυποῦμαι πολὺ ὅτι ὁ κ. Κωνσταντᾶς δὲν τὸ ἠννόησεν· ἀλλ’ εἶναι εὐεξήγητον καὶ εὐκατάληπτον εἰς ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι εἶσθε ὅλοι λίαν πεπειραμένοι καὶ νοημονέστατοι. Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ ἔγεινεν ἢ τὴν Κυριακὴν ἢ τὴν Τρίτην, ἀλλὰ τὴν Κυριακήν· ἐὰν παρατηρήσητε, τὴν Κυριακὴν ἐψηφοφόρησαν 492· αὐτοὶ ἤρχοντο ἀπὸ τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἀπέχουν 2, 3 καὶ 4 ὥρας ἀπὸ τὴν ἕδραν τοῦ δήμου. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι πόσον βαρὺς ἦτο ὁ χειμών· διὰ νὰ ἔλθουν θὰ ἐξεκίνησαν τὴν πρωΐαν περὶ τὴν 8 ὥραν, θὰ ἔφθασαν περὶ τὴν 10 καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθωσιν οἴκαδε, διότι οὔτε καταλύματα ὑπάρχουν, οὔτε ξενοδοχεῖα· λοιπὸν ἐν διαστήματι 3 ἢ 4 ὡρῶν πρέπει νὰ ψηφοφορήσουν 490 ἄνθρωποι. Καὶ δὲν εἶναι πρωτοφανὲς εἰς τὸν δῆμον τοῦτον, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους· οἱ σφαιριδιοδόται ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἐλάμβανον, ἀλλὰ δὲν ἐπρόφθανον, καὶ ὁ γραμματεὺς, ὅσον καὶ ἂν ἀνήκει εἰς τὴν ἄλλην μερίδα, δὲν ἐπρόφθανε νὰ ἐγγράψῃ τοὺς ψηφοφοροῦντας. Ἰδοὺ λοιπὸν πῶς ἐξηγεῖται, διότι ἐψηφοφόρουν ἀνὰ ἑπτὰ ὡς δέκα, ἀλλ’ ὁ γραμματεὺς δὲν ἐπρόφθανε νὰ ἐγγράψῃ ὅλους τοὺς ψηφοφοροῦντας.

§119Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Συνήθως πρέπει νὰ σημειωθῇ τὸ ὄνομά του εἰς τὸν κατάλογον, νὰ πιστοποιηθῇ ἡ ταυτότης του καὶ κατόπιν νὰ ψηφοφορήσῃ.

§120ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ὅλα αὐτὰ γίνονται ἐν ἀκαρεῖ· πλησίον τοῦ γραμματέως εἶναι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι βοηθοῦν τὸν γραμματέα. Τώρα ποία κακοήθης χεὶρ ἔῤῥιψεν εἰς τὰς κάλπας αὐτὰ τὰ σφαιρίδια; Δὲν εἶναι ἀπίθανον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Κωνσταντᾶς, ὅτι φιλικὴ χεὶρ ἔῤῥιψεν εἰς τὸ ναὶ τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν μερικὰ σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα, φαίνεται, κατὰ τὴν διαλογὴν ἐξώγκωσαν τὸν ἀριθμὸν τῶν περιττῶν τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν εἰς 60, τοῦ δὲ κ. Δηλιγιάννη εἰς 111. Ἀλλὰ, κύριοι, χωρὶς νὰ ζητήσωμεν τὴν αἰτίαν τοῦ φαινομένου, ἂς ἴδωμεν ἐὰν κατὰ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος πρέπει νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν. Ὁ νόμος λέγει ὅτι τὰ εὑρεθέντα πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ ναὶ, ὅπερ ἐγένετο καὶ ἐνταῦθα, καὶ τοῦτο ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή. Ἀλλ’ ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος λέγει, ἡ στηριζομένη καὶ εἰς τοῦτον τὸν λόγον τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Ἐλευσῖνος, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου ἦτο διαφορετικὴ, ὅτι φιλικὴ χεὶρ ἤθελε ῥίψει εἰς τὸ ναὶ τὰ σφαιρίδια, καὶ διὰ νὰ μὴ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς κακοηθείας ταύτης οἱ φίλοι καὶ ζημιωθῶσιν οἱ ἀνταγωνιζόμενοι ὁ νόμος διέταξε νὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ σφαιρίδια ἐκ τοῦ ναί· ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, λέγει ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος, δὲν φαίνεται πιθανὸν ὅτι χεὶρ ἀντίπαλος ἡμῶν ἔῤῥιψε τὰ περισσότερα σφαιρίδια εἰς τὸ ναί. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν δύναται νὰ συμβῇ καὶ τοιοῦτόν τι, ἀλλ’ ὅταν ὁ νόμος διέταξεν ἅπαξ τοιαύτας διατάξεις, αὐστηρῶς πρέπει νὰ ἐφαρμόζωνται. Ἀλλ’ ἂν, κύριοι, θέλετε νὰ φανῆτε ἐπιεικέστατοι εἰς τὸν κύριον Δηλιγιάννην καὶ Νικολόπουλον, φέρετέ μας εἰς τὸν αὐτὸν παρανομαστὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Ἐλευσῖνος· ἀφαιρέσατε 16 ἀπὸ τὸν κ. Δηλιγιάννην, ἀλλὰ καὶ τότε πάλιν ὁ ἀντίθετος συνδυασμὸς ἐλαττοῦται πάρα πολύ, καὶ τότε ἐὰν ὑποθέσητε, ὅπερ εἶναι ἀναπόδεικτον καὶ ἀδύνατον, ὅτι ἐχθρικὴ χεὶρ ἔῤῥιψεν αὐτὰ εἰς τὰς κάλπας ἡμῶν, πάλιν τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ᾖναι τὸ αὐτὸ καὶ θέλει μείνει τὸ αὐτὸ δι’ ἐκείνους τοὺς λόγους, οὓς ἀνέφερεν ὁ κ. Γεωργιάδης, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ ἕνωσις τοῦ κ. Δηλιγιάννη καὶ κ. Νικολοπούλου ἔβλαψεν αὐτοὺς ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ.

§121ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν μιᾶς ἐπαρχίας δὲν ἐπεθύμουν, κύριοι, νὰ μετονομασθῇ Γορτυνιακὸς ἀγών· δὲν ἐπεθύμουν τοῦτο, καθ’ ὅσον ἡ συζήτησις, ὡς εἴδατε, ἐγένετο θορυβώδης ὡς ἐκ μόνης τῆς ἀναγνώσεως ἐφημερίδων τινῶν. Ἐὰν τὰ ὑπὸ τῶν ἐφημερίδων ὁμολογούμενα ἀμοιροῦσαν πάσης σπουδαιότητος, πρὸς τί ὁ θόρυβος; ἂν τοὐναντίον στενῶς ἐσχετίζοντο μετὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογῆς, διὰ τί νὰ μὴ φωτισθῇ ἡ Βουλή; Δὲν ἦλθον ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου ὅπως συζητήσω τὰ ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ἀλλὰ νὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους μου ὅπως μὴ συζητήσωσι, καὶ εἰ δυνατὸν, νὰ παραιτηθῶσι τῶν περαιτέρω συζητήσεων. Βεβαίως, προκειμένου λόγου νὰ φέρωμεν ψῆφον ἐπὶ τῆς τύχης μιᾶς ἐκλογῆς, πρέπει νὰ φέρωμεν ψῆφον πεφωτισμένην· ἐὰν ἐπρόκειτο, φερ’ εἰπεῖν, περὶ τῆς ἐκλογῆς Πυλίας, Νάξου, Θήρας, Σύρου καὶ ἄλλων, ἐννοεῖτε ὅτι εἴχομεν τὴν ἀνάγκην συζητήσεων, καθόσον δὲν τυγχάνομεν ἐνήμεροι τῶν διατρεξάντων εἰς τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ἐκλογήν. Εὐτυχῶς ὅμως, εἴτε δυστυχῶς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γορτυνίαν τὰ ἐκλογικὰ αὐτῆς κατέστησαν πολύκροτα· γνωρίζομεν, ὅτι ἡ κοινωνία πρὸ ἡμῶν ἐπελήφθη τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ἡ δημοσιογραφία ἐπίσης, ἐν τῷ τμήματι δὲ συνεζητήθησαν τὰ ὑπὲρ καὶ κατὰ κατ’ ἀντιπαράστασιν τῶν ἐνδιαφερομένων καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν, καὶ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ τῆς Βουλῆς μάλιστα, ὅπου σχεδὸν εἴμεθα πάντες οἱ βουλευταί· ἔχομεν συγχρόνως καὶ τὰς συζητήσεις τῶν προαγορευσάντων, αἱ ὁποῖαι, ἐννοεῖται κατ’ ἐμὲ, δὲν ἐπρόσθεσαν τίποτε εἰς ὅ,τι ἐγνωρίζομεν προηγουμένως, καθ’ ὅσον παρόντες εἴμεθα, ὡς ἤδη εἶπον, κατὰ τὴν προεξέλεγξιν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι δὲν ἦλθον ἐπὶ τοῦ βήματος ὅπως συζητήσω ἀλλ’ ὅπως μὴ συζητήσω καὶ παρακαλέσω καὶ τοὺς ἡμετέρους συναδέλφους ὅπως παραιτηθῶσι τῆς περαιτέρω συζητήσεως.

§122Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι ἔτσι.

§123ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Εἶναι μία προτροπή, μία γνώμη, δὲν εἶναι πρότασις.

§124Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν εἴχετε σκοπὸν νὰ μὴν ὁμιλήσητε περὶ τῆς ἐκλογῆς, δὲν ἔπρεπε διόλου νὰ λάβητε τὸν λόγον· εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ.

§125ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Δύνασθε ἀξιόλογα νὰ συζητήσητε· εἶναι μία προτροπὴ ἣν ἀπευθύνω, δὲν εἶναι πρότασις. Νομίζω ὅτι ἡ φωνή μου δὲν θέλει τύχει ἀπηχήσεως, ἀλλ’ ἀδιάφορον· ἐγὼ ἐπετέλεσα τὸ καθῆκόν μου, καθότι καλῶς γνωρίζομεν ὅτι ἡ ἔσω καὶ ἔξω Ἑλλὰς περιμένει νὰ ἴδῃ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἐπασχολουμένην ἐπὶ σοβαρῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπουλώσουν τὰς πληγὰς τοῦ ἔθνους· ἐντεῦθεν ἔκρινα καθῆκον νὰ ὑποβάλω αὐτὴν τὴν προτροπήν.

§126ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν θέλετε νὰ γίνῃ συζήτησις· διατί; εἶσθε ἄραγε πεπεισμένος περὶ τῆς ἀκυρότητος ἢ μήπως....

§127ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Ὄχι, δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ μόνον ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ περὶ τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος εἴμεθα ἀρκούντως ἐνήμεροι.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅστις θέλει τὸν λόγον ἂς ἔλθῃ νὰ ὁμιλήσῃ.

§129ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Πυλαρινὸν, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ἐὰν ᾖναι καὶ αὐτὸς σύμφωνος μαζῆ μου, δηλαδὴ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη συζητήσεως διότι ὅλοι εἰσὶ πεπεισμένοι ὅτι ἡ ἐκλογὴ Μυλάοντος εἶναι ἄκυρος.

§130ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριοι, δὲν εἶχα σκοπὸν πράγματι νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ μὲ ἀναγκάζει ν’ ἀναβῶ τὸ βῆμα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ ἀκριβὸς φίλος μου ἰδιαίτερος, ὁ κύριος Πυλαρινὸς, ὅστις ἐκέντησεν ἓν ἐλάττωμα τῆς ῥωμιοσύνης. — Πολλάκις εἶναι ἀνάγκη νὰ συντομεύωνται αἱ συζητήσεις, ἀλλὰ γίνεται ἐκ συνεννοήσεως. Ἐδῶ ὅμως ἀπὸ τὸ βῆμα ν’ ἀναβαίνῃ τις, νὰ προτείνῃ τὴν παῦσιν τῆς συζητήσεως μιᾶς ἐκλογῆς...

§131ΤΙΝΕΣ. Συμβουλεύει....

§132ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ συμβουλεύῃ, ἔστω, τὴν παῦσιν τῆς συζητήσεως.

§133ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Δὲν ἔδωκα συμβουλὴν, ἐξέφρασα γνώμην, ἢ προτροπὴν πρὸς τοὺς συναδέλφους.

§134ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον, ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Πυλαρινὸς νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν ἔρχεται μὲ τὰ ἤθη τὰ ἑλληνικὰ, μὲ τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἰδιοσυγκρασίας. Ἤθελα τοῦ κάμει αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἰδιαιτέρως, βιάζομαι νὰ τὴν κάμω δημοσίᾳ, διότι δημοσίᾳ ἀπὸ τοῦ βήματος ἦλθε νὰ μᾶς προτρέψῃ. Καὶ τὸν λόγον τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὀφείλω ν’ ἀποκρούσω ὅτι δηλ. ὁ ἔσω καὶ ἔξω κόσμος μᾶς φωνάζουν νὰ ἴδουν ταχέως τὶ θὰ κάμωμεν διὰ τὰ μεγάλα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνώπιόν μας. Δὲν εὑρέθης σὺ, φίλε Πυλαρινὲ, εὑρέθη ὅμως ὁ πατήρ σου εἰς ἄλλο κοινοβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον τὰ αὐτὰ μᾶς ἔφερεν ἐμπροστὰ μία ξένη πολιτικὴ, ἡ ὁποία ἤθελε νὰ μᾶς ἀποσπᾷ τὰ ἀντικείμενα τὰ δυσάρεστα εἰς αὐτήν. — Καὶ πρῶτον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ μετ’ ἐπιστασίας, εἶναι ἡ νόμιμος συγκρότησίς της διὰ νὰ θέσῃ θεμέλια τῆς ὑπάρξεώς της (χειροκροτήματα). Ἐὰν τῷ ὄντι εὑρίσκουν οἱ ἐχθροὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος αἰτίαν κατὰ τῆς ὑπάρξεως τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ παράνομος συγκρότησις τῆς Βουλῆς. Δὲν ἔχει λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὴν στιγμὴν ταύτην ἄλλο ἀντικείμενον σοβαρώτερον, σπουδαιότερον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξετάσῃ, παρὰ τὸ ἀντικείμενον τῆς συγκροτήσεως αὐτῆς (Εὖγε, εὖγε). (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι.

§136ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Συγκροτηθῆτε νομίμως καὶ μὴ φοβεῖσθε πλέον τὰς ἐπεμβάσεις ἄλλης ἐξουσίας· ἀποβάλετε ἀπὸ τὸν περίβολον τοῦτον πάντα ὅστις τυχὸν εὑρίσκεται ἐδῶ διὰ παρανομίας, καὶ μὴ φοβηθῆτε ὅτι οἱ ἐχθροί μας φωνάζουν ὅσα ἕως τώρα ἐφώναζαν ἐναντίον τῆς Βουλῆς. — Εἶσθε νέος, φίλε ἀγαθὲ κύριε Πυλαρινὲ, πρῶτον βῆμα κάμνετε ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου· σταματήσατε ἐπ’ αὐτοῦ καὶ στρέψατε τοὺς ὀφθαλμούς σας πρὸς ἡμᾶς τοὺς γεροντοτέρους ἀπὸ ἐσέ· ἴδε ποῦ μᾶς ἔφερε, ποῦ μᾶς ἔχει φερμένους ἡ μὴ ἀκριβὴς τήρησις τοῦ Νόμου, ποῦ μᾶς ἔφερεν ἡ ἀπερισκεψία, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἄλλο, μὲ τὴν ὁποίαν ἐβαδίσαμεν ἕως τώρα εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ σώματος τούτου (Εὖγε, εὖγε). Καὶ νομίζετε, φίλε Πυλαρινὲ, ὅτι ὅταν χαθοῦν δύω ἢ τρεῖς, πέντε ἢ δέκα ἡμέραι περισσότεραι διὰ νὰ συγκροτηθῶμεν νομίμως, εἶναι τίποτε; Ὄχι. Λυποῦμαι διὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ἀλλ’ ὤφειλα ἐγὼ ὡς φίλος νὰ τὰς κάμω φιλικῶς καὶ ἀδελφικῶς. Δὲν ἤθελα, κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Γορτυνίας καὶ νομίζω ὅτι πολλὰ ἐῤῥέθησαν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ περιττὰ· τὴν γνωρίζετε καὶ ἐν συνόλῳ καὶ εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα. Δὲν μᾶς κινοῦσι συμπάθειαι ἢ ἀντιπάθειαι προσωπικαί. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Γεωργιάδης νὰ τῷ εἴπω ὅτι ἠξεύρει ποῦ αἱ ἀτομικαὶ συμπάθειαι ἢ ἀντιπαθείαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο κλίνουσι. Τὴν αὐτὴν παρατήρησιν μὲ ἔκαμε καὶ πέρυσι καὶ ἄλλος φίλος ἐκ Γόρτυνος ὡς τὸν κ. Γεωργιάδην, ὁ κ. Γ. Πλαπούτας, ἐναντίον τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁποίου ἐλάλησα· μᾶς εἶπεν ὅτι ὁδουγούμεθα ἀπὸ συμπαθείας ὑπὲρ τοῦ κ. Δηλιγιάννη· τοῦ ἀπέκρουσα τὴν ἰδέαν ταύτην· μὲ διέκοπτεν ὅταν ὡμίλουν ἐπὶ τοῦ τμήματος τούτου κατὰ τῆς τότε ἐκλογῆς Γόρτυνος, μὲ διέκοπτεν ἐπανειλημμένως ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης. Τοῦ εἶπα, φίλε Πλαπούτα, προσβάλλω τὴν ἐκλογὴν σήμερον σοῦ τοῦ φίλου μου, ὅτε εἶσαι ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, ἴσως ἠμπορέσω νὰ σὲ ὑπερασπισθῶ αὔριον, ἐὰν ᾖσαι ἐκτός. Ἡ ἱστορία τῆς ἐπαρχίας σου ἀποδεικνύει ὅτι ἐὰν ἄλλως γυρίσουν τὰ πράγματα, σὺ θὰ ᾖσαι ἔξω, ἡ τῆς ἰδικῆς μου ὅτι ἐγὼ θὰ ᾖμαι μέσα· τ’ αὐτὰ θὰ εἴπω καὶ ὅταν θὰ ᾖσαι ἔξω. Τὸ αὐτὸ λέγω σήμερον καὶ εἰς τὸν κ. Γεωργιάδην· δὲν εἶναι ἡ ἐκλογή σου νόμιμος, τὴν προσβάλλω σήμερον ὅπως, ἐὰν αὔριον συμπέσῃ νὰ ᾖσαι ἔξω, ᾖμαι εἰς θέσιν νὰ σὲ ὑπερασπισθῶ. Δὲν εἶναι ἡ ἐκλογή σου νόμιμος, οὔτε καὶ ἂν θελήσητε νὰ μεταχειρισθῆτε ἐπιχειρήματα, οὐδέποτε θὰ πιστεύσῃ λογικὸς ἄνθρωπος, ὅτι ἐνῷ 70 ἢ 80 ψῆφοι πλέον τῶν ψηφοφορησάντων εὑρίσκονται εἰς τὰς κάλπας σας, ὅλαι εἰς τὸ ναί, ὅτι ἡ ἐκλογή σου εἶναι νόμιμος. Ἀλλ’ ἔχεις καὶ ἔχεις βεβαίως συμπαθείας καὶ φίλους ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου· πρέπει σὺ πρῶτος νὰ τοὺς εἴπῃς, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ, κύριοι, λογικὸς ἄνθρωπος νὰ τὸ φαντασθῇ τοῦτο, καὶ λυποῦμαι ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔρχονται νὰ ὑποστηρίξωσιν ὡς νομίμους αὐτὰς τὰς ἐκλογὰς ἀξιότιμα ἄλλως πρόσωπα. Εἶναι τοῦτο μία ἔκπτωσις θνητή· ὁ κύριος Γεωργιάδης ἔκαμε τὴν ἱστορίαν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας του. Εἶναι ἀληθῶς πικρὰ, ἀλλὰ ἀλήθεια τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εἴπωμεν καὶ νὰ κηρύξωμεν, ὅτι ἡ ἐκλογικὴ ἱστορία τῆς Γορτυνίας εἶναι ἱστορία καλπονοθευτικὴ (εὖγε, εὖγε)· πικρὰ, ἐπαναλέγω, ἀλήθεια τῆς ἱστορίας τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, ἀλλ’ εἶναι ἀλήθεια καὶ ἦλθε στιγμὴ νὰ εἰπωθῇ· εἶναι ἱστορία, ἐπαναλαμβάνω, παραβιάσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ πολίτου. Δὲν πταίουσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται ὡς ὑποψήφιοι, δὲν θέλω νὰ τοὺς ἐνοχοποιήσω· πταίουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τοὺς ὑποστηρίζουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν· τὸ ἐξαγόμενον ὅπως δήποτε εἶναι τοῦτο, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἄλλο καθῆκον αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἰμὴ νὰ ἐπιφέρῃ ἀδυσωπήτως τὸν πέλεκυν τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς. Ἂν ἐπρόκειτο σήμερον κατὰ πρώτην φορὰν νὰ ἴδωμεν τὴν ἐκλογὴν τῆς Γορτυνίας καλπονοθευμένην, ἐὰν σήμερον κατὰ πρώτην φορὰν μᾶς ἐπαρουσιάζετο ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ τὸ φαινόμενον τοῦτο τῆς καλπονοθεύσεως εἰς ἕνα ἢ δύω δήμους, δυσάρεστον ἤθελεν εἶναι ἀλλὰ καὶ σωστὸν ἡ ἀκύρωσις τῶν δύω δήμων, ἵνα εἰδοποιηθῇ ἡ ἐπαρχία ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ ἐκλογὰς νομίμους· ἀλλ’ ἐνώπιον ἑνὸς φαινομένου τοσοῦτον παραδόξου ἀρκεῖ ἡ ἀκύρωσις ἑνὸς δήμου; Εἰς ἄλλα κοινοβούλια, μία καλπονόθευσις ἐὰν παρουσιασθῇ, ἡ ἐπαρχία τιμωρεῖται διὰ 10, 20 ἔτη νὰ μὴ στέλῃ ἀντιπροσώπους. Ἐδῶ εἶναι σειρὰ ἐκλογῶν καλπονοθευτικῶν καὶ ὀφείλομεν νὰ σταματήσωμεν τὸ κακὸν τοῦτο, νὰ δείξωμεν ὅτι δὲν τὸ ἀνεχόμεθα πλέον· ὀφείλομεν πράγματι νὰ δείξωμεν ὅτι ἐὰν ἤμεθα κατὰ τῆς ἐκλογῆς Γορτυνίας, κινούμεθα ὄχι ἀπὸ συμπαθείας ἢ ἀντιπαθείας, καὶ πρέπει ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ν’ ἀκυρωθῇ ἅπασα. Θέλομεν νὰ εἰδοποιήσωμεν, ἐπαναλέγω, εἴτε τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην εἴτε τοὺς κυρίους ἐκείνους, οἵτινες εἴτε ἐδῶ εἴτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν εὑρίσκονται καὶ οἱ ὁποῖοι μᾶς παρουσιάζουν τοιαῦτα ἀποτελέσματα καὶ προσπαθοῦν νὰ μᾶς πείσουν νὰ τὰ ἐπικυρώσωμεν, πρέπει νὰ τοὺς δείξωμεν ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ τοῦτο τὸ κακὸν, καὶ πρέπει νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν ὁλόκληρον τῆς ἐπαρχίας, διὰ νὰ μάθωσιν ὅτι ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ κάμωσι νομίμους ἐκλογάς. Δὲν προχωρῶ περαιτέρω, διότι πράγματι ἀρκούντως ἀνεπτύχθη τὸ ἀντικείμενον. Συμπεραίνω προτείνων τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας (χειροκροτήματα).

§137ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας καὶ δικαστικῆς ἐκτιμήσεως πρέπει ἐφέτος.....(Τινὲς ἀποσύρονται).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί φεύγετε;

§139ΤΙΝΕΣ. Δὲν φεύγουν.

§140ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λοιπὸν ὅταν δὲν θέλετε νὰ μὲ ἀκούσητε, καταβαίνω. Πρόκειται νὰ μὲ ἐξώσητε τοῦ βουλευτηρίου, νὰ στερήσητε τὴν ἐπαρχίαν ἐπὶ δέκα ἔτη, σᾶς λέγει ὁ κύριος Λομβάρδος, τῶν πολιτικῶν δικαίων της, καὶ δὲν θέλετε ν’ ἀκούσητε; Μετὰ δικαστικῆς ἐκτιμήσεως, μ’ ἔλεγεν ὁ κύριος Λομβάρδος, πρέπει νὰ ἐξελέγξωμεν τὰς ἐκλογὰς εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν, κύριε Γόντικα, νὰ μονιμοποιήσωμεν τὸ Σύνταγμα, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰς ἐλευθερίας μας, ἄλλως νὰ ζητήσωμεν ἀλλαχοῦ καταφύγιον. Ναί, κύριοι! χάριν τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν καὶ τῆς μονιμοποιήσεως τοῦ Συντάγματος, ὅπερ εἶνε τὸ πολιτικὸν εὐαγγέλιον, ἐγὼ πρῶτος δέχομαι νὰ γίνω θῦμα καὶ νὰ τεθῶ ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος τοῦ οἰκοδομήματος αὐτοῦ, τῆς ἑδραιώσεως τοῦ μεγαλείου τῆς πατρίδος μας, ἐὰν πρόκειται νὰ ἐξελέγξητε τὰς ἐκλογὰς ὅλου τοῦ Κράτους μὲ τὴν αὐτὴν στάθμην ἢ δικαστικὴν ἀκρίβειαν· ὅπως οἱ Ἀπόστολοι πρὸ 1873 ἐτῶν διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ἐστερέωσαν τὴν πίστιν τοῦ Χριστοῦ, οὕτω καὶ ἡμεῖς διὰ τῆς πιστῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Συντάγματος ἐξασφαλίσωμεν τὰς ἐλευθερίας μας. Ἀλλὰ τοῦτο πράττετε σήμερον; ἢ ἐξαιρετικῶς πρόκειται νὰ δικάσητε τὴν Γορτυνίαν πολιτικῶς, φατριαστικῶς; Καὶ κατὰ τοῦτο δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ζαΐμην, εἰπόντα ὅτι αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξελέγχονται φατριαστικῶς, ἀλλὰ καθαρῶς δικαστικῶς, διότι τὰ πράγματα δεικνύουν τὸ ἐναντίον οὐ μόνον κατὰ τὰς παρελθούσας περιόδους ἐπὶ ἐκλογῶν, ὧν τὰς ἐκθέσεις ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἐφετεινῶν ἐκθέσεων τοῦ ἰδίου τμήματος εἰς τὰς χθὲς καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν κυρωθείσας ἐκλογὰς Αἰγιαλείας καὶ Αἰγίνης ἐπὶ ὁμοίων ἐνστάσεων. Καὶ πρὶν νὰ κάμω τὸν παραλληλισμὸν τοῦτον ἐπανέρχομαι εἰς τὸν ἐπίλογον τοῦ κ. Λομβάρδου. Τί σᾶς εἶπεν οὗτος; νὰ Σιγματίσητε τὴν ἐπαρχίαν Γόρτυνος ἐπὶ δεκαετίαν, ἀλλ’ ἡ Γορτυνία, κ. Λομβάρδε, δὲν στιγματίζεται ἀπὸ ἐσᾶς... Ἡ Γορτυνία ἔχυσεν αἵματα ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας κατὰ τῶν βαρβάρων· ἐδῶ ὅπου λαλεῖς ἐγέννησε τόσους μεγάλους ἄνδρας, εἶναι ἡ ἡρωὶς τῆς Ἑλλάδος καὶ ὀφείλει σέβας πᾶς τις, καὶ σὺ, ὅστις θρασέως ὑβρίζεις αὐτὴν καὶ τὰ τέκνα της. Διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀναγνώσω τὰς ἐκθέσεις, διὰ νὰ ἀκούσῃ τὸ πανελλήνιον, αὐτὸ τὸ πολυπληθὲς ἀκροατήριον, τὸ ὁποῖον ἦλθε ν’ ἀκούσῃ τὰς ἀποφάσεις σας, ἐὰν μόνον τὴν ἐκλογὴν Γορτυνίας θὰ δικάσητε μὲ τὴν δικαστικὴν λεπτότητα ἢ ὅλας τὰς ἐκλογὰς τοῦ κράτους. Ἀκούσατε, κύριοι, ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας ποίας ἐνστάσεις οἱ ἀποτυχόντες ἐπρότειναν.

§141ΤΙΝΕΣ. Εἶναι δεδικασμένον.

§142ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θέλω διὰ τὸ ἀκροατήριον, διὰ σᾶς τοὺς ἰδίους (θόρυβος). Ἀκούσατε διὰ τὸν δῆμον Αἰγείρας· «ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου τούτου ἐνηργήθη ἐπὶ τῇ βάσει ἐκλογικοῦ καταλόγου οὐχὶ τοῦ 1872, ἀλλὰ τοῦ 1871, μὴ ἀναθεωρηθέντος ἔκτοτε (θόρυβος)· ὅτι ἐψηφοφόρησαν 18 ἀναφερόμενοι ὀνομαστὶ κάτοικοι Βελλῶν καὶ δημόται Φελλόης, 22 κάτοικοι Βαλημῆς τοῦ δήμου Κραθίδος» (θόρυβος).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι.

§144ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι ὁ Κοντογούρης, ὅστις ἔλαβε πρῶτος τὸν λόγον ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως, παρουσίασε μαρτυρικὰ τῶν δημάρχων, ὅτι οἱ δεῖνα καὶ δεῖνα ψηφοφορήσαντες εἰς τὴν Αἰγιαλείαν ἦσαν δημόται ἄλλων ἐπαρχιῶν. Εἶναι τὸ ἴδιον, τὸ ἕκτον τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἐδίκασε τὴν ἰδικήν μου ἐκλογὴν· «Τὰ μέλη Μπούμπουλης, Μαυρομιχάλης, Σαῤῥηγιάννης, Κουνουπιώτης, Κοντόσταυλος, Θερμογιάννης, Βαρβαρίγος, Βάρβογλης». Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ Γορτυνία ἔχει δίκαιον νὰ λέγῃ σήμερον εἰς τὸν κόσμον, ὅτι δικάζεται φατριαστικῶς καὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ δικάζονται μόνον δικαστικῶς, ἀλλὰ καὶ φατριαστικῶς. Καὶ ὑπὸ τὰς δύω αὐτὰς ἐπόψεις δικαιόνω τὴν Βουλὴν, διότι ναὶ μὲν πρέπει νὰ δικάζωνται μὲ τὴν στάθμην τὴν δικαστικὴν αἱ ἐκλογαί, μὅλα ταῦτα εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις ἐπιτρέπεται εἰς μίαν Βουλὴν, ὅταν πρόκειται περὶ μεγάλου συμφέροντος τῆς πατρίδος, νὰ δικάζῃ κάπως καὶ πολιτικῶς, οἱονεὶ φατριαστικῶς. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐξετάσω αὐτὸ τὸ ζήτημα ὑπὸ ἀμφοτέρας τὰς ἐπόψεις, καὶ ὑπὸ τὴν δικαστικὴν ἐν γένει καὶ ὑπὸ τὴν πολιτικὴν, τουτέστιν ἐξ ὅλων τῶν προηγουμένων, τὰ ὁποῖα σήμερον φαίνονται (θόρυβος). Ἀκούσατε τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν σᾶς φέρουν εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος· ἐκεῖ φαίνεται ὅτι τὴν πρώτην ἡμέραν ἐψήφισαν 46 ἄνθρωποι (θόρυβος). Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦναι ἐν ἀπαρτίᾳ, καλῶς.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς διαλύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§146ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν ἐκουράσθητε, ἠμποροῦμεν ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συνεδρίασιν, διότι ἔχω ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω δύω ὥρας τοὐλάχιστον.

§147ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον (θόρυβος).

§148ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πῶς θὰ σὲ ἀφήσουν ἐσένα, ἀφοῦ δὲν ἀφίνουν ἐμένα;

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι.

§150ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰς τὸν δῆμον τοῦ Μυλάοντος, κ. βουλευταί, ἐψηφοφόρησαν 782 ψηφοφόροι· τὴν πρώτην ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν μόνον 46, διότι αἱ κάλπαι ἐβράδυναν μέχρι τῆς δείλης ὅπως ἑτοιμασθῶσιν, καὶ ὡς ἐκ τούτου, ὅπως ἠξεύρετε, εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς τὴν πρώτην ἡμέραν δὲν ψηφοφοροῦν παρὰ ὀλίγιστοι· καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφοφορήσουν περισσότεροι. Τὴν δευτέραν ἡμέραν ὁ πρόεδρος ὁ λεγόμενος Πολυζωΐδης καὶ ἕτερον μέλος ἔκαμαν ἀναφορὰν, ὅτι ἦσαν ἀσθενεῖς, καὶ ὁ μὲν ὑπῆγεν εἰς Βιτήνην ὅπως ἐπισκεφθῇ ἀπὸ ἰατροὺς, καθὰ λέγει διὰ τῆς πρὸς τὸν δήμαρχον ἀναφορᾶς του, ἣν ἂν θέλετε ζητήσατε, ὁ δὲ ἕτερος ἔμεινεν εἰς τὴν οἰκίαν του, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν οἱ ἀκόλουθοι. Τὴν δευτέραν, κύριοι, ἡμέραν... ἀκούσατε τὸ ἀκόλουθον, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπουδαῖον, ὁ εἷς ἐκ τῶν δύω Δημητσανιτῶν....(θόρυβος).

§151ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἀκούομεν τίποτε, κ. Πρόεδρε.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν, καθήσατε νὰ τὸν ἀκούσετε· ἢ θὰ ἡσυχάσετε ἢ θὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν.

§153ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λοιπὸν, κύριοι, τὴν δευτέραν ἡμέραν ὁ εἷς τῶν δύω Δημητσανιτῶν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀντιπάλων μας ἔφυγε καὶ ὑπῆγεν εἰς τὴν Δημητσάνην διὰ νὰ λάβῃ διδασκαλίαν ἀπὸ τὸν κ. Δηλιγιάννην, τί νὰ κάμῃ, καὶ μένει μόνον ὁ ἄλλος, ὁ Παναγιώτης Γρητσόπουλος· ὁ ἀναχωρήσας τὴν δευτέραν ἔρχεται τὴν τρίτην τῆς ἐκλογῆς μετὰ τὸ δείλι καὶ δίδει τὴν ἔνστασιν αὐτὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀφοῦ εἶχον σφαλίσει αἱ κάλπαι. Τί λέγει, κύριοι, ἡ ἔνστασις, τὴν ὁποίαν κατεχώρισαν εἰς τὸ πρακτικὸν τῶν ἐνστάσεων; ὅτι 40 ἐψηφοφόρησαν τὴν δευτέραν ἡμέραν, καὶ τὴν τρίτην 70· αὐτοὶ εἶναι τὸ ἥμισυ τῶν ὑπερτριακοσίων κατὰ τὸν κ. Δηλιγιάννην, ἀλλ’ αὕτη ἐνῷ λέγει αὐτὸ, ὅτι τὴν πρώτην ἐψηφοφόρησαν 40, τὴν δὲ δευτέραν 70, ὁ μένων Π. Γρητσόπουλος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπραξε κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν, ὅτι δηλ. τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἐψηφοφόρησαν 40 ὑπὸ ψευδὲς ὄνομα, διατί νὰ μὴ τὸ πράξῃ τὴν δευτέραν; διατί δὲν τὸ ἀνέφερεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν; Δὲν ἦτο λοιπὸν σπουδαῖον τὸ γεγονὸς αὐτό, ἀλλὰ τὴν ἔνστασιν αὐτὴν τὴν ἔκαμεν ἀπὸ διδασκαλίαν, ὅταν ἦλθεν ἀπὸ τὴν Δημητσάνην, τὴν τρίτην ἡμέραν. Λοιπὸν, κύριοι, θέλετε ἰδῆ ὅ,τι ὁ ἀνακριτὴς λέγει, ἀφοῦ ἀναφέρει, ὅτι τοῦ ἐπέδωκαν ἔνστασιν τὸ δείλι τῆς τρίτης ἡμέρας ...(Θόρυβος).

§154ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἀκούσωμεν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὑπάγετε εἰς τὰς ἕδρας σας.

§156ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ἀναγινώσκει). Ἐὰν ἀγαπᾶτε, σᾶς παρακαλῶ, νὰ τὸ ἀναγνώσω, ἐκ δὲ τῆς ἀναγνώσεως ἐξάγεται ὅτι ἐκλήθησαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀποτυχόντων ὑπὸ τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ ἠρνήθησαν νὰ προσέλθουν πρὸς ἀνάκρισιν, τὴν δὲ πρωΐαν κρύφα ἀνεχώρησαν χωρὶς νὰ τοὺς ἴδῃ κἂν ὁ ἀνακριτής· οὗτος δὲ λέγει «δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ἔγεινε καλπονόθευσις». Ὑποθέσατε, ὅτι ἔγινε τὴν τετάρτην ἡμέραν· καὶ εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ἐπεθύμουν νὰ κάμω καλπονόθευσιν τὴν τετάρτην, τί ἤθελον φοβηθῆ τὸν ἀνακριτὴν, ὅστις καὶ κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας ἦτο ἐκεῖ, καὶ μολαταῦτα κατηγορούμεθα διὰ καλπονόθευσιν. Βλέπετε, ὅτι ὁ συλλογισμὸς ὅτι ὑπῆγεν εἰς τὴν Βιτήνην ὁ ἀνακριτὴς τῇ διαταγῇ τοῦ Ἐπάρχου, δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιῤῥοὴν, διότι ἦτον εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς δήμους διωρισμένος ὡς καὶ εἰς τὸν δῆμον Νυμφασίας, δηλ. Βιτήνης. Ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι τοὺς ἐβοήθησαν, ἐνῷ καθ’ ἡμῶν ἦσαν οἱ πάντες ἐναντίοι, καὶ οἱ ἀνακριταὶ, καὶ εἴχαμεν χιλίους φόβους διὰ τοὺς δήμους Λαγκαδίων καὶ Τροπαίων· καὶ ἀντὶ νὰ ὑπάρχουν ἀνακριταὶ πλείονες εἰς τοὺς δήμους τῶν ἀντιπολιτευομένων, μόλις κατωρθώθη νὰ σταλῇ μόνον ὁ ἀντεισαγγελεὺς εἰς Λαγκάδια, ἐνῷ εἰς τὸν ἐδικόν μου δῆμον ἦτον εἷς ἀνακριτὴς καὶ εἰς τοῦ συναδέλφου μου κ. Πλαπούτα ἕτερος· οἱ Ἕλληνες συνήθως ὑπὲρ τῶν ἀντιπολιτευομένων πάσχουν, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ αἴσθημα προτιμότερον εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων καὶ οὐχὶ τῶν ἀδικούντων. Λοιπὸν αὐτὸς ὁ φιλέρης... (θόρυβος).

§157ΡΟΥΚΗΣ. Βλέπετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκουράσθη· ν’ ἀναβάλωμεν.

§158ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§159ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου συναδέλφου εἶναι φυσικωτάτη. Οἱ ἄνθρωποι ἔχουν δίκαιον νὰ ὑπερασπισθοῦν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ διάθεσιν νὰ τοὺς ἀκούσῃ, καλῶς· ἄλλως προτιμότερον ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§160ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Μάλιστα.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ (ἐγειρόμενος). Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (Ἀπέρχονται τινὲς τῶν βουλευτῶν τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος). (Ὥρα 7 καὶ 25|60 Μ. Μ. (Ἡ δεξιὰ πτέρυξ ἐγειρομένη). Νὰ καθήσῃ ὁ Πρόεδρος.

§162ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος ἀπερχόμενοι). Διελύθη ἡ συνεδρίασις.

§163Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ καθήσῃ ἕνας γεροντότερος.

§164ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§165ΕΤΕΡΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι· διελύθη ἡ συνεδρίασις (θόρυβος). Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ κύριος Μπούμπουλης.

§166ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν ἠμπορεῖς νὰ καταλάβῃς τὴν ἕδραν. (Ὁ κ. Μπούμπουλης ἀφίνει τὴν ἕδραν καὶ τὴν καταλαμβάνει ὁ κ. Ζωχιός).

§167ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Κάτω, κάτω· (προσέρχονται περὶ τὸ Προεδρεῖον ὡς καὶ τινες ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος, οἱ μὲν πρῶτοι ἐπιμένοντες νὰ κατέλθῃ ὁ Ζωχιὸς τῆς ἕδρας, οἱ δὲ ὑπερασπιζόμενοι αὐτὸν ὡς Πρόεδρον).

§168Θ. Ι. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριοι! τί εἶναι αὐτό; (θόρυβος πανταχόθεν). Ὁ πρόεδρος κρούει τὸν κώδωνα.

§169ΔΕΞΙΑ ΠΤΕΡΥΞ. Καθήσατε, κύριοι, καθήσατε· εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§170ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΠΤΕΡΥΞ. Διελύθη ἡ συνεδρίασις· δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν· δὲν θὰ σᾶς ἀφήσωμεν.

§171ΔΕΞΙΑ ΠΤΕΡΥΞ. Μέχρι πρωΐας θὰ καθήσωμεν.

§172ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΠΤΕΡΥΞ. Κάτω, κάτω ὁ Πρόεδρος (θόρυβος, ποδοκροτήματα, λογομαχίαι μεταξὺ διαφόρων βουλευτῶν).

§173ΜΙΧ. Κ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (προσερχόμενος εἰς τὸ προεδρεῖον). Θέλω καὶ ἐγὼ νὰ ἦμαι γραμματεύς!

§174ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Διελύθη ἡ συνεδρίασις (θόρυβος).

§175Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἀναγνώσωμεν τὸν κατάλογον· ἅμα δὲν ᾖναι ἀπαρτία, θ’ ἀναχωρήσωμεν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἔλθῃ ὁ πρόεδρος.

§177ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Κάτω, κάτω! (ταραχή). Καταλαμβάνουν τὸ βῆμα ἐκ τῶν δύω πτερύγων βουλευταὶ καὶ δὲν θέλουν νὰ κατέλθουν, ὁ δὲ σάλος καὶ ὁ θόρυβος ἐξακολουθεῖ.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται, κύριοι, ἡ συνεδρίασις ἐπὶ δέκα λεπτά.

§179ΔΕΞΙΑ ΠΤΕΡΥΞ. Καθήσατε, κύριοι, εἰς τὰς ἕδρας σας (αἱ λογομαχίαι ἐξακολουθοῦν).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω δύω λόγια;

§181ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ. Μάλιστα, μάλιστα.

§182ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ. Ὄχι· κάτω, κάτω (ταραχή).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων τὸν κώδωνα). Νὰ σᾶς εἴπω δύω λόγια (σάλος)· σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ (ἐξακολουθεῖ ἡ ταραχὴ καὶ αἱ λογομαχίαι). Κύριοι, ὁ κατάλογος ἀναγινώσκεται (Ἐπιτείνεται ὁ θόρυβος καὶ ἡ ταραχή).

§184ΙΩΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, κ. Πρόεδρε, ὁ κατάλογος διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ᾖναι ἀπαρτία (θόρυβος).

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ (θόρυβος).

§186Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καθήσατε, κύριοι, κάτω νὰ ψηφίσητε ἐὰν θέλετε νὰ γίνῃ ἡ ἀναβολὴ (θόρυβος καὶ λογομαχίαι).

§187ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἔφυγαν οἱ βουλευταί.

§188Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔφυγε, κύριοι, κἀνεὶς· εἶναι 180 ἐδῶ· μὴ νομίζετε ὅτι ὀχλαγωγικῶς θὰ λάβητε ἓν ζήτημα (ταραχή).

§189Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Δὲν θὰ φύγωμεν, κύριοι, δὲν θὰ φύγωμεν· θὰ μείνωμεν ἐδῶ· ὅποιος δὲν θέλει, ἂς φύγῃ (θόρυβος, χειροκροτήματα καὶ ποδοκροτήματα).

§190Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις· νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν πρέπει νὰ διαλυθῇ (θόρυβος)· ἂς ἔλθῃ ὁ πρόεδρος νὰ ἐρωτήσῃ τακτικῶς ἐὰν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀναβολή (θόρυβος καὶ ἐξακολουθοῦν πανταχόθεν οἱ διάλογοι).

§191ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ καθήσητε, κύριοι, νὰ ψηφίσωμεν, καὶ ἂν ἦσθε περισσότεροι, θὰ δεχθῶμεν βέβαια τὴν ἀναβολήν (θόρυβος).

§192Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν; πάρετε τὴν ἀναβολὴν (θόρυβος).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ (ταραχή). Νὰ καθήσητε νὰ σᾶς ἐρωτήσω.

§194ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι! ὄχι!

§195Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐδῶ θὰ καθήσωμεν ὅλην τὴν νύκτα (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου καὶ ταραχὴ ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου).

§196ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἡ Βουλὴ διελύθη, δὲν ὑπάρχει πρόεδρος.

§197Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ, ὅταν ᾖναι ἀπαρτία, δύναται νὰ ἐργασθῇ καὶ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἕνα Πρόεδρον.... Ἐπειδὴ τινὲς κινοῦνται ἀπὸ φατριαστικὰ πάθη, δι’ αὐτὸ ἡμεῖς θὰ ὑποχωρήσωμεν; Ὄχι· ἐδῶ θὰ μείνωμεν (ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος).

§198ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, θὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας τῆς, ἢ θὰ τὰς διακόψῃ; (ταραχή).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐκφράσητε τὴν γνώμην σας καὶ θὰ ὑπακούσωμεν εἰς τὴν ἀπόφασίν σας.

§200ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν εἶναι πρόεδρος.

§201ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὑπάρχει πρόεδρος.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, νὰ γίνῃ ὅ,τι θέλετε.

§203ΔΕΞΙΑ ΠΤΕΡΥΞ. Μάλιστα, μάλιστα (θόρυβος)· καθήσατε, κύριοι (θόρυβος).

§204ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ ἔπρεπε ν’ ἀγορεύσω ἢ ὄχι; (θόρυβος).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, καθήσατε σᾶς παρακαλῶ.

§206ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν κροτοῦντες διὰ τῶν ῥάβδων των). Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ ἡσυχάσατε, καθήσατε (θόρυβος).

§208ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν θέλω ἀναπολόγητον νὰ μὲ καταδικάσητε.

§209ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὔριον, κύριοι, εἶναι 25 Μαρτίου ὅταν οἱ πατέρες μας ὤμνυον εἰς τὴν σημαίαν τοῦ Γερμανοῦ, τὸ φαντάζεσθε; (Ῥαγδαῖα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου καὶ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος χειροκροτήματα καί τινα ποδοκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§210Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἐν ὀνόματι τῆς αὐριανῆς ἡμέρας πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§211ΤΙΝΕΣ (εἰρωνικῶς). Μπράβο, μπρᾶβο! (χειροκροτήματα καὶ ποδοκροτήματα).

§212Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Κ. πρόεδρε, θέλουν ἀναβολὴν εἰς τὴν συζήτησιν; ἀπὸ τὸ βῆμα, διότι δὲν πρέπει νὰ παραβιάζουν αὐτὸ τὸ ἱερώτερον πρᾶγμα (θόρυβος).

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί δὲν θέλετε νὰ εἴπητε νὰ μείνωμεν ἢ νὰ φύγωμεν; (ἐξακολουθοῦν οἱ διάλογοι).

§214ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Γόντικα, ὁμιλήσατε.

§215ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἡμέρας εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν δύω πρόεδροι;

§216ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅταν ὁ πρόεδρος ἄφησε τὴν ἕδραν του...;

§217ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ὁ πρόεδρος· ἡμεῖς δὲν ἐξαρτώμεθα ἀπὸ τὸν πρόεδρον, ἡμεῖς κάμνομεν τὸν πρόεδρον (θόρυβος).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, εἴμεθα ὅλοι εἰς μίαν κακὴν θέσιν· νὰ ἐρωτηθῶμεν.

§219Μ. ΚΑΠ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅποιος ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν τὸ εὑρίσκομεν αὔριον (θόρυβος).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ῥούκη, εἶσθε ἄνθρωπος φρόνιμος· μεταχειρισθῆτε τὴν φρόνησίν σας.

§221ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἆ! ἆ! ἆ! (θόρυβος).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή· δὲν ὑπάρχει ἄλλη κυριαρχία ἐδῶ μέσα (θόρυβος).

§223ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Τὸν κατάλογον ν’ ἀναγνώσητε, κ. πρόεδρε (ταραχὴ εἴς τινα τῶν θεωρίων)· ποῖος, κ. πρόεδρε, διέταξε νὰ κενώσωσι τὸ ἀκροατήριον; (ταραχὴ καὶ φωναί). Ἔξω, ἔξω οἱ ἔνοπλοι στρατιῶται.

§224Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν τὸν γνωρίζω ἐγὼ καὶ θὰ δώσῃ λόγον αὔριον.

§225ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὲ λόγχας ἀπειλοῦσι τὴν Βουλήν! ἐντροπή! (κενοῦνται σχεδὸν τινὰ τῶν θεωρείων).

§226ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Κύριε πρόεδρε, εἶσαι πρόεδρος.

§227ΕΙΣ (ἐκ τῶν θεωρείων). Κλητὴρ τῆς Βουλῆς ἦλθε νὰ μᾶς ἐκβάλῃ.

§228ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Μὴν ἀποχωρεῖτε.

§229ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, κ. πρόεδρε (θόρυβος).

§230ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Αὔριον τὰς 9. (Πληροῦνται πάλιν τὰ κενωθέντα θεωρεῖα).

§231Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, διευθύνομεν ἓν ἔγγραφον εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τῆς φρουρᾶς, νὰ μὴ ἐγκίξῃ κἀνένα ὑπὸ ἀτομικήν του εὐθύνην.

§232ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Μάλιστα, μάλιστα.

§233ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὡς βουλευτὴς τὸ ἀνακοινόνεις αὐτὸ τὸ ἔγγραφον; (θόρυβος).

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σαράβα, σοὶ δίδω τὸν λόγον ὡς μετριώτερον ἄνθρωπον (θόρυβος). Κύριε Σαράβα, σᾶς ἐκάλεσα διὰ τὸ ἤπιον τοῦ ὕφους σας (θόρυβος)· νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Σαράβας.

§235ΣΑΡΑΒΑΣ (ἀναβαίνει τὸ βῆμα). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι, νὰ μὲ ἀκούσητε (θόρυβος καὶ ποδοκροτήματα ἐξ ἀριστερῶν).

§236ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν.). Αὐτὰ εἶναι τραμπούκικα.

§237ΕΤΕΡΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Τραμποῦκοι εἶσθε σεῖς. (Θόρυβος συνεχής).

§238ΣΑΡΑΒΑΣ. Θέλετε νὰ μὲ ἀκούσητε;

§239ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Κάτω (θόρυβος καὶ ταραχή).

§240Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Σημειώσατε ὅτι τὰ ὀνόματά σας θὰ γραφοῦν εἰς τὰς ἐφημερίδας (διάλογοι πανταχόθεν).

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ φύγωμεν.

§242ΙΩΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δυνάμεθα νὰ συνεδριάσωμεν καὶ εἰς ἄλλο κατάστημα (θόρυβος.)

§243Μ. ΚΑΠ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν σᾶς ἐμποδίζει κἀνεὶς νὰ πᾶτε ὅπου θέλετε (θόρυβος).

§244Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐναντίον τοῦ πολιτισμοῦ (τινὰ χειροκροτήματα, καὶ μπράβο εἰρωνικῶς ἐξ ἀριστερῶν).

§245ΦΩΝΗ ΤΙΣ ΕΚ ΤΟΥ ΑΚΡΟΑΤΗΡΙΟΥ. Σιώπα, Σιώπα, βουλευτὰ τοῦ Μυλάοντος (πρός τινα τῶν βουλευτῶν). Λογομαχία μεταξὺ Δ. Ῥάλλη καὶ Καπ. Μαυρομιχάλη.

§246Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ὄνομά μου τὸ ἠξεύρεις;

§247Μ. Κ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ἠξεύρω, κ. Ῥάλλης· μάθε σὺ τὸ δικό μου, Μ. Κ. Μαυρομιχάλης (ἐξακολουθοῦν αἱ ἰδιαίτεραι συζητήσεις καὶ ὁ θόρυβος εἰς διάφορα μέρη τοῦ βουλευτηρίου).

§248Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Νὰ γίνῃ ἓν ἔγγραφον πρὸς τὴν κυβέρνησιν, ὅτι θὰ κάμωμεν συνεδρίασιν.

§249Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τί ἔχομεν νὰ κάμωμεν μὲ τὴν κυβέρνησιν; Ἡμεῖς δὲν τὴν ἀναγνωρίζομεν.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔφυγαν, τί νὰ κάμωμεν. Κύριε Σαράβα, ὁρίστε, σᾶς παρακαλῶ (ὁ κύριος Σαράβας προσέρχεται εἰς τὸ προεδρεῖον).

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Πρὸς τὸν κύριον Σαράβαν). Δὲν εἴπατε ὅτι ἤθελαν νὰ ὑπάγουν εἰς τὸν Πρόεδρον; (θόρυβος).

§252Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὔριον θὰ τὰ εὕρωμεν.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσύχασε, κ. Ῥάλλη· (Συνομιλεῖ μετὰ τοῦ κ. Σαράβα ἰδιαιτέρως). Κύριε Μπούμπουλη, ὁρίσατε (προσέρχεται ὁ κ. Μπούμπουλης καὶ λαμβάνει μέρος εἰς τὴν ἰδιαιτέραν συνομιλίαν). Κύριε Σωτηρόπουλε, κ. Λομβάρδε, ὁρίσατε (προσέρχονται καὶ λαμβάνουν ἐπίσης μέρος εἰς τὴν ἰδιαιτέραν συνομιλίαν· κατόπιν προσέρχονται κατὰ σειρὰν οἱ κύριοι Αὐγερινὸς, Κεχαγιᾶς, Παπαμιχαλόπουλος καὶ πλεῖστοι ἄλλοι βουλευταὶ περὶ τὸ προεδρεῖον καὶ συζητοῦν ἰδιαιτέρως).

§254ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μεταγίνῃ πάλιν (θόρυβος).

§255Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἡ τελευταία ἡμέρα τοῦ συνταγματικοῦ βίου τῆς Ἑλλάδος! (θόρυβος).

§256ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§257Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ κάμετε ἓν ἔγγραφον καὶ νὰ ὑπογράψωμεν ὅτι εἴμεθα ἀπαρτία (θόρυβος).

§258ΔΗΜ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (προσέρχεται εἰς τὸ προεδρεῖον). Τί κάθεσθε, κύριε πρόεδρε, καὶ δὲν ἀναγινώσκετε τὸν κατάλογον; Ὅσοι θέλουν νὰ φύγουν ἂς φύγουν, ἡμεῖς δὲν θὰ φύγωμεν.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἡσυχάσουν πρῶτον.

§260Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Πολὺ καλὰ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ ἂν περάσουν ὀλίγα λεπτὰ, εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν θὰ εὑρεθῶμεν. (Ὥρα 8 καὶ 10 μ. μ.) Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§261Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (γραμματεύς). Εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντες εἴμεθα (ἀριθμεῖ) .... 96, 97, 98, 99, 100. Ζωηραὶ ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου χειροκροτήσεις.

§262ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡσυχία εἰς τὸ ἀκροατήριον (θόρυβος).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Ζωγιός). Αἱ ὑποχρεώσεις μας ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης εἶναι πολὺ βαρύτεραι· ἡ φρόνησις πρέπει νὰ πολλαπλασιασθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Ἐπειδὴ ὁ κύριος Λομβάρδος σᾶς ἐξάπτει πολὺ, δίδω τὸν λόγον εἰς τὸν κύριον Σαράβαν.

§264ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ζητῶ τὸν λόγον (θόρυβος).

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σαράβα, σᾶς ἐξορκίζω εἰς ὅ,τι ἔχετε ἱερόν....(θόρυβος).

§266ΜΙΧ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία (θόρυβος).

§267ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ζητήματος ἀφορῶντος μίαν πολιτικὴν μερίδα, δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἐκ τῆς συγκρούσεως τῶν κομμάτων. Ἐπὶ τοιούτου ζητήματος ὁμολογῶ, ὅτι ἤθελον εἶσθαι ὀλιγώτερον κατάλληλος νὰ λάβω τὸν λόγον. Τὸ προκείμενον ζήτημα ἀφορᾷ τὴν ἀξιοπρέπειαν, αὐτὴν τὴν αὐτονομίαν τοῦ κοινοβουλίου. Κοινοβούλιον ἐλευθέρως πολιτευομένου κράτους ὡς πρῶτον καὶ θεμελιώδη ὅρον τῆς αὐτονομίας καὶ τῆς αὐτοδιοικήσεώς του ἔχει τὴν μόρφωσιν τοῦ Προεδρείου κατ’ ἰδίαν θέλησιν. Διὰ τοῦτο ὅπου δὲν ἀναγνωρίζουσι τὴν ἀπόλυτον αὐτονομίαν τοῦ κοινοβουλίου ἐφρόντισαν νὰ μορφώσωσι τὸ Προεδρεῖον κατὰ τὰς διαθέσεις τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας. Τὸ Προεδρεῖον εἶναι ὁ φρουρὸς καὶ ὁ τηρητὴς τοῦ κανονισμοῦ, τοῦ περιέχοντος τοὺς ὁρισμοὺς, οἱ ὁποῖοι κανονίζουν τὰς συνεδριάσεις τοῦ σώματος. Ἂν ἕκαστος ἡμῶν ὀφείλῃ νὰ τηρῇ τὸν κανονισμὸν, ἄνευ τοῦ ὁποίου οὔτε εὐκοσμία περὶ τὰς συνεδριάσεις δύναται νὰ ὑπάρχῃ, οὔτε αἱ ἀποφάσεις μας νὰ ᾖναι τὸ προϊὸν πλήρους καὶ ἐλευθέρας συζητήσεως, ποίαν ὑποχρέωσιν δὲν ἔχει ὁ πρόεδρος, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ κανονισμὸς ἀνέθεσε τὴν φρούρησιν τῶν διατάξεών του; Ἀτυχῶς ὅμως, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν ὅσον καὶ ἂν ᾖναι λυπηρὸν, ὁ πρόεδρος παρεβίασε τὸν κανονισμόν....

§268ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν ἐπροκάλεσαν.

§269ΣΑΡΑΒΑΣ. Ναὶ, τὸν παρεβίασεν εἰς μίαν τῶν θεμελιωδῶν διατάξεών του. Ὁ κανονισμὸς ῥητῶς διατάσσει, καὶ τοῦτο πρὸ παντὸς ἄλλου ὁ πρόεδρος ὤφειλε νὰ τὸ γινώσκῃ, ὅτι οὐδέποτε δύναται νὰ λυθῇ συνεδρίασις ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ σώματος. Ἡ διάταξις αὕτη στηρίζεται ἐπὶ τῆς μεγάλης ἀρχῆς τῆς αὐτονομίας καὶ αὐτοδιοικήσεως τῆς Βουλῆς· ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐργάζηται ὁπόταν θέλει ἢ ὅσον θέλει. Ἐὰν ὁ πρόεδρος πλανώμενος διότι εἷς τῶν συναδέλφων μας ὑπέβαλεν ἐμμέσως πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, εἰπὼν ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει ν’ ἀκούσῃ τοὺς ἐνδιαφερομένους, ἀνέβαλε τὴν συνεδρίασιν, ἠδύνατο κάπως νὰ ᾖναι συγγνωστός· ἀλλ’ αἱ πανταχόθεν ἐγερθεῖσαι ζωηραὶ διαμαρτυρήσεις, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἕδραν του καὶ ἀναχωρήσῃ καὶ οὕτω νὰ διαλύσῃ τὴν συνεδρίασιν ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Βουλῆς, ἐγκαίρως τὸν εἰδοποίησαν, ὅτι ἡ πρᾶξίς του ἀντέβαινεν εἰς τὸν κανονισμὸν, παρεβίαζε τὸ κυριώτερον καθῆκόν του. Τοιοῦτο προηγούμενον δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν νὰ καθιερωθῇ, πρέπει νὰ τὸ καυτηριάσωμεν εἰς τὴν γέννησίν του, διότι ἀπειλεῖ νὰ καταστρέψῃ τὴν αὐτονομίαν τοῦ σώματος. Ποίαν ἀξίαν δύνανται νὰ ἔχουν αἱ συνεδριάσεις μας, ἡ ψῆφός μας, ἡ ἀσφάλεια τέλος τῆς πλειονοψηφίας, ὅταν αἱ συνεδριάσεις τοῦ σώματος δύνανται ἐν τῇ ἀκμῇ τῆς συζητήσεως νὰ διαλύωνται ἀπὸ τὸν πρόεδρον κατὰ τὸ αὐτῷ δοκοῦν; Διὰ ταῦτα προτείνω τὴν ἀκόλουθον πρότασιν· «Ἡ Βουλὴ ἐκφράζει τὴν λύπην της, διότι ὁ πρόεδρος χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ αὐτὴν καὶ ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ διέλυσε τὴν συνεδρίασιν....

§270ΖΑΪΜΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι· ἐγκατέλιπε τὴν ἕδραν του.

§271ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διατυπώσατε καλλίτερον τὴν πρότασίν σας. (Ὁ κ. Σαράβας διατυπόνει ἐγγράφως τὴν πρότασίν του).

§272Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Μέχρις οὗ ὁ κ. Σαράβας γράψῃ τὴν πρότασίν του συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις. Καθήμενος εἰς ἐκείνην τὴν γωνίαν, ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε μὲ ἀρέσουν, νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἀλήθειαν, οἱ θόρυβοι, προσεῖχον τί ἔτρεχεν. Εἶδον λοιπὸν ὅτι ἀληθῶς εἶχε γεννηθῆ εἷς μικρὸς θόρυβος, ὡς παρετηρήσατε πάντες, ἀλλ’ ἐκ τῆς συγχύσεως δὲν παρετηρήσατε τί ἔτρεξεν. Ὁ κ. Μίλησης ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν· ὁ κ. πρόεδρος, ὁ ὁποῖος ἄλλως εἶναι ἀξιοσέβαστος καὶ ὑπερέτησε τὴν πατρίδα, ἅμα ἤκουσεν ὅτι εἶναι πρότασις ἀναβολῆς καὶ εἶπον πέντε ἕξ, δὲν ἠξεύρω πόθεν, νὰ φύγωμεν, κτυπᾷ τὸ κουδοῦνι καὶ φεύγει, ὥστε διὰ τοῦτο νὰ ἐπιτιμήσωμεν τὸν πρόεδρον εἶναι ἄδικον.

§273ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦ ἐφωνάξαμεν νὰ ἔλθῃ.

§274Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε. Κατ’ ἐμὲ, κύριοι, πιστεύω, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν παράστασιν ὁ κ. πρόεδρος συμπαρεσύρθη· ὁ κ. πρόεδρος εἶναι ἕνας ἁπλούστατος ἄνθρωπος τοῦ ἀγῶνος, δὲν ἠννόησε τί τρέχει (ἱλαρότης). Ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ εἰλικρινῶς, ὁ κ. πρόεδρος δὲν τὸ ἔκαμεν ἐκ προθέσεως· δὲν πιστεύω νὰ ὑποθέσῃ κανεὶς, ὅτι ὁ κ. Γεωργαντᾶς εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ τὸ ἔκαμεν ἐκ προθέσεως καὶ νὰ ἐπέλθουν τὰ δυστυχῆ ἐπακόλουθα, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον· τὰ λέγω δυστυχῆ, διότι τοιοῦτος θόρυβος ἠδύνατο νὰ γίνῃ προκειμένου λόγου περὶ σπουδαίου τινὸς ζητήματος καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ ζητήματος μιᾶς ἐκλογῆς. Τώρα θὰ εἰπῆτε ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Λομβάρδος, ὅτι ἀπὸ τὴν καλὴν ἐκλογὴν ἐξαρτᾶται ἡ κατάρτισις τοῦ κοινοβουλίου· δὲν τὸ ἀρνοῦμαι· ἀλλὰ προκειμένου περὶ μιᾶς μόνον ἐκλογῆς, νὰ ἐπέλθῃ τοιοῦτος θόρυβος, μοὶ φαίνεταί τι τρομερόν. Δὲν πρέπει λοιπὸν ν’ ἀποδώσητε κακὴν πρόθεσιν εἰς τὸν κ. πρόεδρον. Σεῖς ἀκόμη ἤδη, συγχωρήσατέ μοι διὰ τὴν ἔκφρασιν, εὑρίσκεσθε ὑπὸ τὸν ἀναβρασμόν· θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Σαράβαν ν’ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον δὲ μέρος, περὶ τοῦ ὁποίου πολλοὶ ἐξέφρασαν γνώμην, ν’ ἀντικασαθῇ ὁ πρόεδρος, εἶμαι σύμφωνος. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, ἡ ὁποία, πιστεύσατε, εἶναι εἰλικρινὴς, διότι μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς ἀποχαιρετήσω.

§275ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅ,τι ὑπεστήριξεν ὁ κ. Κολοκοτρώνης ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἀληθὲς, ἠμπορεῖ ν’ ἀντελήφθη ἄλλως· μὲ τοῦτο ὅμως δὲν ἐδικαιολόγησε τὸν πρόεδρον ποσῶς. Ὁ πρόεδρος εἰς τὴν φωνὴν ἑνὸς βουλευτοῦ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συνεδρίασις, δὲν ἔχει κανὲν καθῆκον νὰ διαλύσῃ τὴν συνεδρίασιν. Δὲν δικαιολογεῖται ἑπομένως ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Κολοκοτρώνη. Ἐνταῦθα ὑπάρχει, ὡς εἶπεν ὁ κ. Σαράβας, παράβασις τοῦ κανονισμοῦ, ἐπέμβασις εἰς αὐτὴν τὴν αὐτονομίαν τοῦ σώματος. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Σαράβα εἶναι ὀρθοτάτη· ὅ,τι ἐπρότεινεν ὁ κ. Κολοκοτρώνης δὲν εἶναι ὀρθὸν, πρὸς δὲ καὶ ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ.

§276ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον· εἶναι προσωπικόν.

§277Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία ἅπαξ ἀπεφάνθη ὅτι γεροντότερος εἶναι ὁ κ. Γεωργαντᾶς, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ἤδη δὲν εἶναι ὁ γεροντότερος. Ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας λοιπὸν, ἣν ἕκαστος ἔχει, ἀποκτᾷ ἕνα δικαίωμα, τὸ ὁποῖον σεῖς οἱ ἴδιοι τοῦ ἐδώκατε διὰ τοῦ κανονισμοῦ καὶ τὸ ὁποῖον δὲν δύνασθε ν’ ἀναιρέσητε χωρὶς ν’ ἀναιρέσητε τὸν κανονισμόν. Ὅ,τι θὰ σᾶς παρακαλέσω ἤδη μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως εἶναι, ἡμεῖς ν’ ἀποχωρήσωμεν· δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς οὐσιαστικὰ ἔργα τῆς Βουλῆς, διότι αἱ ἀποφάσεις μας πρέπει νὰ ᾖναι τὸ προϊὸν τῆς λογικῆς συζητήσεως, τῶν πεποιθήσεων ἑνὸς ἑκάστου βουλευτοῦ· διότι, ἂν προχωρήσωμεν, οἱ ἀποχωρήσαντες θὰ ἔχωσι τὸ παράπονον, ὅτι ἠθελήσαμεν νὰ ὠφεληθῶμεν ἀπὸ τὴν περίστασιν. Προτείνω λοιπὸν νὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις καὶ ν’ ἀναβληθῇ κατόπιν ἡ συνεδρίασις.

§278ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ δύω λέξεις, διότι ὀφείλω νὰ σᾶς ἐξηγήσω τί ἔτρεξε. Βλέπετε, ὅτι ἐγὼ παρίσταμαι ὑποβαλὼν πρότασιν ἀναβολῆς, ὅπερ δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβές. Ὅταν ἠγόρευεν ὁ κ. Γόντικας, ἵνα ὑποστηρίξω αὐτὸν, διότι ὁμολογῶ ὅτι ἤθελον νὰ πεισθῶ, ἀπετάθην εἰς τὸν κ. πρόεδρον καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ φέρῃ τάξιν εἰς τὴν συζήτησιν, ἢ μᾶλλον ἔκαμε τὴν περὶ τούτου πρότασιν πρὸ ἐμοῦ ἄλλος, ὁ κ. Ῥούκης, ἂν δὲ μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη.

§279Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπα ὅτι προκειμένου νὰ γίνωνται συνδιαλέξεις, καλὸν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ.

§280ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, τότε, ἀποτεινόμενος εἰς τὸν πρόεδρον, εἶπον ὅτι εὑρίσκω λίαν λογικὴν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥούκη. Προκειμένου νὰ γίνωνται συνδιαλέξεις καὶ νὰ μὴ ἀκούῃ κἀνεὶς, προτιμότερον θὰ ἦτο βέβαια ν’ ἀναβάλῃ ἡ Βουλὴ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς δι’ ἄλλην συνεδρίασιν. Ἡ κυρία ἰδέα μου λοιπὸν ἦτο προδήλως νὰ παρακαλέσω τὸν κ. πρόεδρον νὰ προστατεύσῃ τὸν ἀγορεύοντα· δὲν διετύπωσα καθαρὰ, ὡρισμένως, ἄνευ ὅρου, πρότασιν ἀναβολῆς.

§281ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§282ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ ἂν διετύπουν τοιαύτην πρότασιν, καὶ ἂν εἶχον τὴν ἰδέαν ὅτι εἶχε παραταθῆ ὑπερμέτρως ἡ συζήτησις καὶ ἔπρεπε ν’ ἀναβληθῇ, εἶναι πρόδηλον ὅτι τὸ χρέος τοῦ κ. προέδρου ἦτο νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συμμορφωθῇ μὲ τῆς πλειονοψηφίας τὴν ἀπόφασιν. Ὅ,τι ἔπραξεν ὁ κ. πρόεδρος εἶναι ἀδικαιολόγητον. Ἓν μόνον πρᾶγμα εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Γεωργαντᾶς ἐνήργησεν ἐν ἀγνοίᾳ, μὲ τὴν πεποίθησιν τὴν πεπλανημένην ὅτι ὁ κανονισμὸς ἔδιδεν εἰς αὐτὸν τοιοῦτον δικαίωμα (θόρυβος)· παρακαλῶ, ἕκαστος ἔχει τὴν ἰδέαν του. Ἀλλὰ, κύριοι, παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σαράβα, διόλου δὲν ἐπιτιμῶμεν τὸν κ. πρόεδρον· τὸ σῶμα ἀπέναντι ἑνὸς τόσον σοβαροῦ τῆς ἀντιποιήσεως τῶν δικαιωμάτων του γεγονότος δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὸν πρόεδρον, δὲν θίγει τὴν καλὴν ἢ κακὴν προαίρεσιν τούτου, ἀλλ’ ἐκφράζει ἁπλῶς τὴν λύπην του, διότι διελύθη ἡ συνεδρίασις χωρὶς νὰ ἐρωτηθῇ, χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἀπόφασις περὶ τούτου. Διὰ τοῦτο, κύριοι, παραδέχομαι πληρέστατα τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σαράβα καὶ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτῆς. Δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς δολίας ἢ μὴ προαιρέσεως τοῦ κ. προέδρου, τὸ σῶμα ὀφείλει νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην του διὰ τὸ γενόμενον ἄτοπον.

§283ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά. (Ὁ κύριος Μακρῆς ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§284ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, κύριε πρόεδρε, πρῶτον ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Σαράβα.

§285ΡΑΛΛΗΣ (Γραμματεύς, ἀναγινώσκει αὐτήν). «Προτείνω ἵνα ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ τὴν λύπην της, διότι ὁ πρόεδρος αὐτῆς ἐναντίον τῆς διαμαρτυρήσεώς της ἐγκατέλιπε τὴν ἕδραν, καὶ ἀναθέτει εἰς τὸν κύριον Ζωχιὸν ὡς πρεσβύτερον τὴν διεύθυνσιν τῶν συνεδριάσεων».

§286ΜΑΚΡΗΣ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἑρμιονίδος εἶπεν, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ δώσωμεν καιρὸν εἰς τὸν ἀγορεύοντα ν’ ἀπολογηθῇ, εἶναι καλὸν νὰ ἐπέλθῃ μία διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως, μία ἀναβολή. Ὁ λόγος ἦτο ἁπλούστατος. Ὁ πρόεδρος μὴ ἀκούσας ἢ ἀκούσας τινὰς τῶν βουλευτῶν, ἐκήρυξε τὴν διάλυσιν κατὰ τὸν κανονισμόν· ὤφειλε νὰ ἐρωτήσῃ τὸ σῶμα. Νομίζω, ὅτι ὅσον ἡ ὥρα προχωρεῖ, τόσον κατευνάζονται τὰ πάθη· δὲν ἐννοῶ πάθη ἐξημμένα, τόσον κατευνάζεται ὁ ἐρεθισμὸς ὁ ἐπικρατήσας· καὶ διὰ τοῦτο μόλις ἐπροτάθη μία πρότασις ἀπὸ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Οἰτύλου, ἀμέσως ἐφάνη αὐστηρά. Ἐπροτάθη ἄλλη πρότασις, νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ τὴν λύπην της· ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ πρότασις κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι λίαν αὐστηρά· διατί; διότι γίνεται ἐρήμην τοῦ προέδρου, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν ν’ ἀκούσωμεν, διότι οὐδεὶς δικάζεται κατ’ ἀρχὴν ἀναπολόγητος, κατ’ οὐδενὸς δύναται ν’ ἀποδοθῇ μομφὴ χωρὶς ν’ ἀκουσθῇ διατὶ ἔπραξε τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Ὁ κανονισμὸς τί προβλέπει περὶ τῶν προτάσεων ἑνὸς ἑκάστου βουλευτοῦ; ὅτι αἱ προτάσεις τυπόνονται, διανέμονται....

§287ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ἔκτακτον.

§288ΜΑΚΡΗΣ. Παρακαλῶ. Αἱ προτάσεις διανέμονται, τυπόνονται καὶ συζητοῦνται· ἡμεῖς λοιπὸν τώρα ἐν τῷ μέσῳ τῆς ὥρας αὐτῆς ἀποφαινόμεθα κατὰ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ ᾖναι παρών· χωρὶς νὰ τυπωθῇ ἡ πρότασις, χωρὶς ν’ ἀπολογηθῇ, πῶς θὰ χαρακτηρισθῇ ἡ πρότασις αὕτη;

§289ΤΙΝΕΣ. Ὅταν ἐγκατέλιπε τὴν θέσιν του τί θὰ κάμωμεν;

§290ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν δικαιολογεῖται ἡ πρότασις διότι ἐγκατέλειψε τὴν θέσιν του. Ὁ πρόεδρος πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν προσδιωρισμένην ὥραν, τὴν Δευτέραν, ἢ ὅταν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν ἀποφασίζει καὶ ἀκούει· χωρὶς ν’ ἀκούσητε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ δικάσητε.

§291ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν σᾶς τὸ εἴπομεν νὰ μᾶς φέρετε τὸν πρόεδρον;

§292ΜΑΚΡΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἀτομική μου γνώμη νὰ θέσω πέρας εἰς πᾶσαν διένεξιν, διότι δὲν εἶμαι φίλος τῶν διενέξεων. Ὑπῆρξα εἰς ἓν σωματεῖον προηγούμενον· εἶχον τὰς ζωηρὰς ἐντυπώσεις, ἤμην ὁ πρῶτος, ἀλλ’ ἡ ἡλικία προχωρεῖ καὶ ἕκαστος συναισθάνεται, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ πρέποντος. Ἐμίσησα λοιπὸν τοὺς θορύβους. Καὶ ἂν θέλετε, ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία ἀπεπεράτωσε τόσα ἔργα, ἡ ὁποία ἔδειξε τόσην αὐταπάρνησιν, ἐν τούτοις διὰ τοὺς διαπληκτισμοὺς αὐτοὺς πολλάκις κατεκρίθη παρὰ τοῦ τύπου, παρὰ τῆς κοινῆς γνώμης· πολλάκις παρουσιάσθησαν προτάσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἐπεψήφισεν, ἀλλ’ ἦσαν ἁπλαῖ γνῶμαι· πολλάκις ὡρίμασαν τὴν ἰδέαν κατὰ τῆς Συνελεύσεως, ὅτι αἱ προτάσεις αὗται ἐπέρασαν ἐπὶ βλάβῃ τοῦ ἔθνους. Ἐνθυμοῦμαι μίαν πρότασιν. Ὅταν ἦτο ὁ ἔντιμος καὶ μέγας πολίτης τῆς Ἑλλάδος, κύριος Βούλγαρης, ὅταν ἐψηφίσθη μία ἁπλουστάτη πίστωσις τῶν χρήσεων ἐκείνων, δὲν ἤργησαν, συκοφαντοῦντες καὶ θορυβοῦντες τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην, νὰ εἴπωσιν, ὅτι ἐξωδεύθησαν δέκα ἑκατομμύρια, καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐπῆλθεν ἡ στάσις τῆς ἐννάτης Φεβρουαρίου. Λοιπὸν ἔχω προηγούμενα, καὶ δὲν ἔχω οὐδεμίαν ὄρεξιν εἰς τὰς ἔριδας. Καὶ τώρα, ἐὰν ψηφισθῇ μία τοιαύτη πρότασις καὶ ἔλθῃ μία ἑτέρα πρὸς ἀνόρθωσιν αὐτῆς ἐκ μέρους τοῦ προέδρου τοῦ διαλύσαντος, ὅπως θέλετε, τοῦ ἀναβαλόντος, τοῦ ἀποχωρήσαντος, ἐὰν ἔλθῃ, λέγω, μία τοιαύτη πρότασις καὶ ζητήσῃ ὅτι πρέπει ὁ πρόεδρος ν’ ἀπολογηθῇ, νὰ ὑπάρξῃ παρὼν καὶ τότε νὰ ἐκφρασθῇ ἡ Βουλὴ, ποῖα ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ μία τοιαύτη πρότασις; Θὰ ἔχῃ τὰ ἀποτελέσματα σάλου, θορύβου καὶ διενέξεων. Τὸ ἀρνεῖσθε τοῦτο; Οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ. Λοιπὸν ἡ βάσις καὶ τὸ θεμέλιον πρέπει νὰ ᾖναι νὰ ἐξευρεθῇ τὸ δίκαιον, ἡ ἀλήθεια, νὰ μὴ δικάζωμεν ἐρήμην ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἀναβρασμοῦ.

§293ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§294ΜΑΚΡΗΣ. Προτείνω νὰ τυπωθῇ ἡ πρότασις σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν, νὰ διανεμηθῇ καὶ ἀκολούθως νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν τάξιν.

§295ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Μόνον λέγει ὁ κανονισμὸς περὶ νομοσχεδίων ὅτι τυποῦνται.

§296ΠΕΤΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, μετὰ τὸν σάλον ἐπῆλθεν ἡ νηνεμία. Εἰς τὴν κρίσιν ἡμῶν καὶ τὸν πατριωτισμόν σας ἀναθέτω τὴν ἐπίσης πατριωτικὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου καὶ βουλευτοῦ Οἰτύλου κ. Σαράβα. Ἔρχομαι ἀμέσως χωρὶς προλόγους καὶ ῥητορικὰ σχήματα ν’ ἀντικρούσω τὸν ἔντιμον βουλευτὴν τοῦ Μεσολογγίου, ὅστις εἶπεν ὅτι ἡ πρότασις αὕτη πρέπει κατὰ τὸν κανονισμὸν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Κύριοι, φαίνεται, ὁ κ. Μακρῆς, ὅστις ἔχει καὶ μέλλον, δὲν ἐσυμβουλεύθη ποτὲ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς τύπους καὶ δὲν γνωρίζει ὅτι τοιούτου εἴδους προτάσεις δὲν εἶναι προτάσεις καθὼς διερμηνεύει ὁ κανονισμός. Αὐτὴ εἶναι ἀπόφασις τῆς στιγμῆς, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐν ἐκτάκτοις περιστάσεσι φέρει, εἶναι ἀπόφασις ἐπιτιμητικὴ κατὰ τοῦ προέδρου της, διότι λειποτάκτης ὢν ἐγκατέλειψε τὴν θέσιν του (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Κύριοι, εἶναι λυπηρὸν πρὸ πάντων διὰ τὸν πρόεδρον τὸν ἀποχωρήσαντα, πῶς ἄνθρωπος γεγηρακὼς καὶ διελθὼν στάδιον πολιτικὸν ἠνέχθη τοιαύτην κατάστασιν καὶ ἠνέχθη νὰ διαλύσῃ ἓν κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον ἦλθε μὲ τὰς μεγαλειτέρας ἐλπίδας. Καὶ πότε, κύριοι — αὐτὸ προσέξατε, παρακαλῶ — καὶ πότε ἔρχεται ὁ Πρόεδρος νὰ διαλύσῃ τὴν συνεδρίασιν; ὅτε ἐπρόκειτο ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, τὸ νομοθετικὸν σῶμα περὶ μιᾶς ἐκλογῆς, ἡ ὁποία πράγματι ἔχει καὶ τὴν θέσιν καὶ τὴν φύσιν καλπονοθευτικὴν ἐξ ἀμνημονεύτων ἐτῶν, ὡς εὐφραδέστατα ἀνέπτυξεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ζακύνθου κ. Λομβάρδος. Δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ οὐδένα, νὰ κατηγορήσω οὐδένα, ἀλλὰ τὰ πάθη ἀνακινοῦνται εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν καὶ γνωρίζετε, κύριοι, κάλλιον ἐμοῦ ὅτι ἀνεχώρησαν διὰ νὰ κερδήσουν δύω ἡμέρας, διὰ νὰ κερδήσουν δύω ψήφους. Ἐπιλέγων, κύριοι, λέγω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Σαράβα εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν κανονισμὸν καὶ ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι ἀπὸ τὰς προτάσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι τυπόνονται καὶ διανέμονται, ἀλλὰ πρότασις ἐπιτιμητικὴ, εἶναι πρότασις τῆς στιγμῆς, τὴν ὁποίαν περιστάσεις ἔκτακτοι ὑπαγορεύουν τὸ κοινοβούλιον νὰ φέρῃ.

§297ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, κύριε Πρόεδρε, ἀρκετά.

§298ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριοι, καθὼς χθὲς ἦλθον εἰς μικρὰν φιλονεικίαν μὲ τὸν φίλτατόν μου συνάδελφον κύριον Μίλησην καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ μὴ ἀναφέρῃ ἐκτὸς τοῦ προκειμένου πράγματα, τοιουτοτρόπως ἔρχομαι καὶ σήμερον νὰ ἀντικρούσω τὸν κ. Πέτρον Μαυρομιχάλην, ὅστις ἀνέμιξε πάλιν τὴν ἐκλογήν μας. Τί τοῦ πταίει ἡ δυστυχὴς Γορτυνία; Ἐὰν ἐξετάσετε ποῖος πταίει, θὰ ἴδητε ὅτι σήμερον εἴμεθα ἡμεῖς ὀλιγώτερον ἔνοχοι.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε, κύριοι, τὴν στιγμὴν αὐτήν.

§300ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἐπανέρχομαι, κύριοι, εἰς τὴν πρότασιν.

§301ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§302ΡΑΛΛΗΣ (Γραμματεὺς ἀναγινώσκει). «Ἡ Βουλὴ ἐκφράζει τὴν λύπην της, διότι ὁ Πρόεδρος αὐτῆς ἐναντίον τῆς διαμαρτυρήσεώς της ἐγκατέλιπε τὴν ἕδραν καὶ ἀναγνωρίζει ὅτι ὁ κύριος Ζωχιὸς ὡς πρεσβύτερος τῶν παρόντων κατέλαβε τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ».

§303Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. (Ἀναγινώσκει καὶ πάλιν τὴν πρότασιν). Κύριοι, ἐπαναλέγω ὅ,τι εἶπον ἐξ ἀρχῆς καὶ μὲ συγχωρεῖτε διότι σᾶς κρατῶ τοιαύτην ὥραν ἐδῶ. Ὁ κ. πρόεδρος ἐξετέλεσεν ἔργον κατὰ τὸν κανονισμὸν, καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω.

§304ΤΙΝΕΣ. Ἄ! ἄ!

§305ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Μὴ κάμνετε θόρυβον, κύριοι· εἶμαι ὁ ἀπαθέστερος ἄνθρωπος· ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε, ὡς προβλέπω, θ’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή μου, φωνάζετε ὅλοι γιοῦχα αὔριον, διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι δὲν θὰ μεταβληθῇ τὸ πρόσωπόν μου διόλου· πρέπει νὰ συνηθίσωμεν εἰς τὴν ἀπάθειαν. Ὁ κ. Πρόεδρος οἱονεὶ ἐνήργησε κατὰ τὸν κανονισμόν· εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς ἀντελήφθη, ἤκουσε τὸν κύριον Μίλησην νὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ συνεδρίασις· γυρίζουν καὶ τοῦ λέγουν ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἀπὸ ἐκεῖνο καὶ ἐκεῖνο τὸ μέρος (δεικνύει καὶ τὰς δύω πτέρυγας) μάλιστα, μάλιστα! Ἦτο περιττὸν νὰ ἐρωτήσῃ· εἶναι ὡς νὰ ἠρώτησεν, ὥστε ἀδίκως τὸν ἐπιτιμῶμεν. Τώρα εἴμεθα ἡσυχώτεροι· λοιπὸν ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἀκολούθως αὐτὴ ἡ πρότασις· «ἡ Βουλὴ ἐκφράζει τὴν λύπην της διὰ τὰ γενόμενα, ἐπειδὴ ὁ κύριος Πρόεδρος ἀνεχώρησε· παραδέχεται δὲ τὸν κύριον Ζωχιὸν ὡς πρεσβύτερον νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ κτλ.»

§306ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§307ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Μὴ εἴπητε τὴν φράσιν «ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ» ἡ Βουλὴ ἐκφράζει τὴν λύπην της ἐπειδὴ ἀπεχώρησεν ὁ Πρόεδρος Γεωργαντᾶς, ἀντικατασταθεὶς παρὰ τοῦ κ. Ζωχιοῦ.

§308ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος τὸν λόγον. — Ἡ πρότασις, κύριοι, τὴν ὁποίαν ἐγὼ κάμνω περὶ τῆς ἀναβολῆς εἶναι ἀπωτέρα· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωνήσητε ὡς πρὸς τοῦτο.

§309ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§310ΜΑΚΡΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ καὶ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτῆς τῆς προτάσεως τῆς ἰδικῆς μου τῆς ἀναβολῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§311ΤΙΝΕΣ. Εἶναι 15 νὰ τὸ ζητήσουν;

§312Α. ΡΟΥΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε, τί ψηφοφορίαν λέγει ὁ κύριος Μακρῆς;

§313ΜΑΚΡΗΣ. Ἐγὼ ζητῶν νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, θέλω ν’ ἀποδείξω μὲ τοῦτο ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία. Λοιπὸν ν’ ἀποδειχθῇ ἂν δὲν συναινῇ ἡ Βουλή, ὅπερ δὲν πιστεύω.

§314ΤΙΝΕΣ. Ὄχι! ὄχι!

§315ΜΑΚΡΗΣ. Πρέπει νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου ἔκαμε τὴν πρότασιν νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ ὅτι τοῦτο πράττει διότι νομίζει ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία. Τότε εἶσθε κύριοι νὰ πράξετε ὅ,τι θέλετε, ὅταν ἦσθε ἐν ἀπαρτίᾳ.

§316ΤΙΝΕΣ. Τί προτείνετε;

§317ΜΑΚΡΗΣ. Πρότασιν περὶ ἀναβολῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§318ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ δι’ αἰτήσεως 15· εἶναι;

§319ΜΑΚΡΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι μόνος· ἐν τούτοις τὸ ζητῶ, καὶ ζητῶ νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§320ΤΙΝΕΣ. Τὸ λέγουν τὰ πρακτικά.

§321ΜΑΚΡΗΣ. Παρακαλῶ· πράττω τοῦτο καὶ ζητῶ τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου τῆς ἀναβολῆς, διότι ἔχω ἰδέαν ὅτι δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§322ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, κύριε.

§323ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σταθῆτε καὶ ψηφολέκτης.

§324ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀντικρούσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Μακρῆ, διότι αὕτη ἀντιστοιχεῖ μὲ τὴν ἔνστασιν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§325ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀκούσατε καὶ ἐμέ.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§327ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ κυρίου Σαράβα, καθὼς εἶπε πολὺ καλὰ ὁ κύριος Μαυρομιχάλης, ἔγκειται εἰς τὴν τιμὴν τῆς Βουλῆς νὰ τὴν ψηφίσῃ· παραδέχομαι, κύριοι, ὅτι μακρὰν τῆς ἰδέας τοῦ κυρίου Μακρῆ εἶναι νὰ φέρῃ πρότασιν, ἡ ὁποία διὰ πλαγίου μέσου νὰ ἐμποδίσῃ τὸν τύπον. Γνωρίζω τὴν παῤῥησίαν τοῦ κυρίου Μακρῆ· τὸν προσκαλῶ τὸν ἴδιον νὰ σκεφθῇ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος· θέλει νὰ ἐξακριβώσῃ ἐὰν ᾖναι ἀπαρτία, ναὶ ἢ ὄχι. Δὲν θέλω λοιπὸν διὰ πλαγίου μέσου νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως μία πρότασίς του, ἡ ὁποία κατὰ τὸν κανονισμὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐὰν τοῦτο δὲν προταθῇ ὑπὸ 15. Τὴν ἰδέαν νὰ διαπιστωθῇ ἐὰν ἤμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, τὴν ὑποστηρίζω.

§328ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§329ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Μακρῆ ὀφείλει νὰ ψηφισθῇ δι’ ἀναστάσεως, ἡ πρότασις τοῦ κ. Σαράβα θέλει ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· εἶναι ἡ περίστασις νὰ φανερωθῇ ἐὰν ᾖναι ἀπαρτία. Ἐὰν δὲν εὑρεθῇ ὁ νόμιμος ἀριθμὸς εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῆς προτάσεως ταύτης, τότε ὁ κ. Μακρῆς ἐπέτυχε τὸν εἰλικρινῆ σκοπόν του, τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ καὶ ὑποστηρίζετε πάντες, νὰ βεβαιωθῇ ἐὰν ᾖναι ἀπαρτία εἰς τὴν Βουλὴν, ναὶ ἢ ὄχι· διότι ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῆς κυρίας προτάσεως, ὅσοι δὲν θέλουν νὰ ᾖναι παρόντες πρέπει νὰ ἀναχωρήσουν· νὰ ἐνθυμηθοῦν ὅτι καὶ εἰς τὰ δωμάτια ἐὰν ᾖναι, ὁ κανονισμὸς τοὺς θεωρεῖ ὡς παρόντας. Ἑπομένως ἡ τήρησις τοῦ κανονισμοῦ, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ τηρήσωμεν τὴν στιγμὴν αὐτὴν, ἡ ὁποία εἶναι σοβαρὰ καὶ σπουδαία, νὰ ἀποδειχθῇ ἐὰν 15 ὑποστηρίζουν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μακρῆ, δὲν παραβιάζεται. Νὰ ἐρωτηθῇ λοιπὸν ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως ἐὰν παραδέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μακρῆ καὶ μετὰ τοῦτο νὰ προβῶμεν εἰς τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Σαράβα, ὅπου θὰ φανῇ ἐὰν ἤμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ· διὰ νὰ ἡσυχάσῃ ὁ κ. Μακρῆς, λέγω ὅτι θὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν του, εἴτε αὔριον εἴτε μεθαύριον νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Γεωργαντᾶς, νὰ ὁμιλήσῃ, νὰ ἀπολογηθῇ καὶ νὰ τὸν ἀκούσωμεν. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποχωρήσῃ ἐδῶθεν· τῆς ἐπιβάλλει ἡ τιμὴ νὰ ἀναχωρήσῃ μετὰ μίαν ἀπόφασιν.

§330ΜΑΚΡΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§331ΤΙΝΕΣ. Ὡμιλήσατε τρὶς, ἀρκεῖ.

§332ΜΑΚΡΗΣ. Ὄχι τρὶς, ἀλλ’ ἅπαξ ὡμίλησα· ἠξεύρετε ὅτι τίποτε δὲν μὲ πτοεῖ· ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου ὅλη πρέπει νὰ μὲ δοθῇ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι πρότασις, ἔντιμε βουλευτὰ Ζακύνθου, ἢ ὄχι;

§333ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ποῖος τὸ ἀρνεῖται;

§334ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν τὸ ἀρνεῖσθε, εἶναι πρότασις. Ἡ πρότασίς μου αὕτη διὰ νὰ γίνῃ παραδεκτὴ ἢ ὄχι, πρέπει νὰ ᾖναι τὸ σῶμα ἐν ἀπαρτίᾳ, ναὶ ἢ ὄχι;

§335ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§336ΜΑΚΡΗΣ. Ἐν ἀπαρτίᾳ.

§337Δ. ΡΑΛΛΗΣ (ἐγκαταλείπων τὴν ἕδραν του). Πρέπει νὰ ἀνεχώμεθα, κύριοι, τὴν τυραννίαν ἑνὸς μέλους, ὅπερ ἔρχεται καὶ ἐπιβάλλει.... (θόρυβος).

§338ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν ἐννοῶ τὴν τυραννίαν τῶν πολλῶν ἐναντίον ἑνός.

§339ΤΙΝΕΣ. Ὁρίστε, κύριε Μακρῆ, ἐξακολουθήσατε.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ἀφήσετε ἐλευθέρως νὰ λαλῇ, ἐγὼ παραιτοῦμαι.

§341ΜΑΚΡΗΣ. Λοιπὸν, κύριοι, εἶναι πρότασις ἀναβολῆς καὶ εἶναι πρότασις ἀπωτέρα καὶ πρέπει νὰ συζητηθῇ· πρέπει ἄρα νὰ ᾖναι ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἐγὼ κάμνω τὴν πρότασιν....

§342ΖΑΪΜΗΣ. Κάμετε μίαν ἔνστασιν ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§343ΜΑΚΡΗΣ. Κάμνω λοιπὸν τὴν ἔνστασιν, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§344ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλὰ, ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, κύριε πρόεδρε. (Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§345ΙΩ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Γραμματεύς). 96 εἶναι παρόντες.

§346ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία μὲ 96.

§347ΠΟΛΛΟΙ. Κύριε πρόεδρε, ἐμπρός· θέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σαράβα.

§348ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§349Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Σὺ δὲν ἦσο παρών.

§350ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Εἶπα παρών.

§351ΠΟΛΛΟΙ. Ἔκλεισεν ἡ συζήτησις, κ. πρόεδρε· θέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σαράβα.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, καθήσατε. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν νὰ σηκωθοῦν. (Ἐγείρονται ὅλοι). Αὔριον εἶναι ἡ 25 Μαρτίου.

§353ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθοῦν, κύριε πρόεδρε, τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ ἐπικυρωθοῦν· ἐμπρός.

§354ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι κατεπείγουσα, κύριοι, ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν· ὅταν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι λείπουν, θέλουν νὰ φέρουν τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ θάῤῥος ἐδῶ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν γνώμην μας.

§355ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε, εὖγε.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν λοιπὸν εἰς τὴν 1 ὥραν.

§357ΤΙΝΕΣ. Ἀπαγγείλατε τὸ ἀποτέλεσμα, κ. πρόεδρε.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Σαράβα. — Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9½ Μ. Μ.