1873.03.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

Τῆς 23 Μαρτίου 1873.

(Παρασκευή).

(Ὥρα 1 μ. μ.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ ποῖον λόγον;

§3Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ ἀκούσητε.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§5Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ πέρυσιν ἐπαρουσιάσθη ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐφέτος παρουσιάζεται ζήτημα σπουδαῖον. Εὐτυχῶς ἡ Βουλὴ πέρυσι τὸ ἔλυσεν ὑπὲρ τοῦ δικαίου, ὑπὲρ τοῦ νόμου. Δὲν ἔχω δὲ κᾀνένα δισταγμὸν ὅτι καὶ ἐφέτος ἡ Βουλὴ θέλει δώσει τὴν αὐτὴν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ ἐπαρχία Φθιώτιδος, ὡς γνωρίζετε, δίδει τέσσαρας βουλευτὰς, ἀτυχῶς ὅμως εἰς τὸν ἀναγινωσκόμενον κατάλογον παρατηρῶ ὅτι ἀναγινώσκονται μόνον τὰ ὀνόματα τριῶν.

§6ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§7Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ τέταρτος λείπει· ἀγνοῶ τὸν λόγον.

§8ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ τὸν λόγον.

§9Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κᾀνεὶς λόγος· διότι πρὶν ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ τοῦ οὐσιαστικοῦ μέρους τῆς ἐκλογῆς καὶ ἀποφανθῇ τίνες τῶν βουλευτῶν πρέπει νὰ εἰσέλθουν καὶ τίνες πρέπει νὰ ἐξέλθουν, οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφανθῇ πρότερον. Τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριοι, ὡς καὶ πέρυσιν ἀνεπτύχθη, εἶναι μεγίστης σπουδαιότητος. Ἐκ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου ἐξαρτᾶται αὐτὴ ἡ συγκρότησις τοῦ νομοθετικοῦ σώματος. Καὶ ἂν μὲν λυθῇ τὸ ζήτημα νομίμως, βεβαίως ἡ Βουλὴ κρατεῖ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐν ἑαυτῇ· ἄλλως, κύριοι, πιστεύσατε ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πλέον θέλει συγκροτεῖ καὶ θέλει μορφόνει τὸ σῶμα τῆς Βουλῆς. — Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἔλθουν τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. — Εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Φθιώτιδος, λέγω, ὑπῆρξαν δύω συνδυασμοί· τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων, κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀνέδειξεν ὡς πλειονοψηφήσαντας τοὺς κυρίους Χατζῖσκον, Τσιριμῶκον, Παπακώσταν καὶ Χατζόπουλον. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς τῶν διαφόρων δήμων ἔφθασεν εἰς τὴν πρωτεύουσαν· ὁ σύλλογος ὁ προβλεπόμενος ἀπὸ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου συνέρχεται· ἓξ τῶν κυρίων προέδρων τάσσονται μὲ τὴν μίαν μερίδα, ἓξ μὲ τὴν ἄλλην· οἱ μὲν λέγουν νὰ δοθῇ τὸ εἰσιτήριον εἰς τὸν πλειονοψηφήσαντα, οἱ δὲ λέγουν νὰ μὴ δοθῇ εἰς τὸν πλειονοψηφήσαντα. Ὁ δὲ κ. Νομάρχης, ὅστις εἶναι καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ συλλόγου τούτου, δὲν ἔχει κᾀμμίαν γνώμην· ἀρκεῖται μόνον εἰς τὸ νὰ δώσῃ δύω ἀντίγραφα τοῦ ἀποτελέσματος τῆς διαλογῆς ὅλων τῶν ψηφοφορησάντων κατὰ τὴν ἐπαρχίαν καὶ δὲν δίδει κᾀμμίαν γνώμην. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ὁ κ. Νομάρχης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφαίνηται ἂν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ δώσῃ τὸ εἰδοποιητήριον εἰς τὸν πλειονοψηφήσαντα; Ὄχι, κύριοι· τὸ ἄρθρον 58, ἐπαναλαμβάνω, λέγει ῥητῶς, ὅτι τὸ καθῆκον τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον καὶ μόνον νὰ ἐνεργήσῃ μίαν ἀπαρίθμησιν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ἄθροισμα τῶν ψήφων, ὅταν ὑπερτερῇ διὰ τὸν Α ἢ τὸν Β, ὀφείλει νὰ τὸ βεβαιώσῃ, διότι πᾶσα κρίσις, τὴν ὁποίαν ἤθελε φέρει ὁ σύλλογος, τὴν ὁποίαν ἤθελε φέρει ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, πᾶσα κρίσις τὴν ὁποίαν ἤθελε φέρει ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐδόθησαν αἱ ψῆφοι, εἶναι μία αὐθαίρετος ἐπέμβασις ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν ἰδικῶν σας καὶ ἀναλαμβάνει τότε ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, τί; ἀναλαμβάνει, κύριοι, τὸ μέγιστον τῶν δικαιωμάτων σας, τὴν συγκρότησιν αὐτὴν τοῦ σώματος.

§10Α. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§11Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μόλις, κύριοι, ἤρχισα νὰ ὁμιλῶ, καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς φθιώτιδος, ὁ κ. Χατζίσκος, ἀμέσως ἐζήτησε τὸν λόγον· δὲν διστάζω ὅτι θὰ ἔχῃ γνώμην βεβαίως ἐναντίαν τῆς ἰδικῆς μου. Ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθω μετὰ τὸν κ. Χατζίσκον, θὰ ὑπομνήσω εἰς αὐτὸν αὐτὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πέρυσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου αὐτὸς ὁ ἴδιος εἶπε. Τί εἶπε τότε, κύριοι, εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Χατζίσκος; — Ἐγένετο ἐκλογὴ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἠλείας; Ἐγένετο, τῷ λέγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ κατὰ τὴν διαλογὴν δὲν παρεστάθη ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, λέγει ὁ κ. Χατζίσκος· ἐγένετο ἐκλογή; ἐγένετο· ποῦ εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας; Δὲν ἔχετε κᾀνὲν δικαίωμα, λέγει, κ. ὑπουργὲ, πλέον νὰ ἐξετάσητε, ἐὰν ἡ διαλογὴ ἐγένετο νομίμως ἢ ὄχι. Τὸ δὲ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ἐλύθη ὑπὲρ τοῦ νόμου, ἦτο τὸ ἀκόλουθον· «παραδέχεται ἡ Βουλὴ ν’ ἀναβληθῇ τὸ περὶ τῆς εἰσόδου τῶν βουλευτῶν Ἠλείας ἐν τῇ Βουλῇ ζήτημα μέχρι τῆς ἐξελέγξεως τῆς οὐσίας τῆς ἐκλογῆς, ναὶ ἢ ὄχι;» καὶ ἡ Βουλὴ εἶπεν ὄχι. Ἡ Βουλὴ εἶπεν ὅτι ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, ἀφοῦ ἐγένετο ἐκλογὴ, πρέπει νὰ εὑρίσκωνται ἐν τῷ βουλευτηρίῳ καὶ εἰς ἴσην μοῖραν. Καὶ ὅταν, κύριοι, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἀρνῆται εἰς τὸν Χατζόπουλον τὸ εἰσιτήριον, ὄχι μόνον δὲν τίθεται εἰς ἴσην μοῖραν, ἀλλὰ τίθεται, ὡς πολὺ καλὰ τὸ ἀνέπτυξε πέρυσιν ὁ κύριος Χατζίσκος, εἰς ἥττονα θέσιν· καὶ διατί; διότι ὁ μὲν ἀποτυχὼν εἶναι ἐνιστάμενος, εἶναι κατήγορος καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ ἐνώπιόν της, ὁ δὲ ἐπιτυχὼν εἶναι ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου καὶ ὑπερασπίζεται, ἂν ἡ κατηγορία εἶναι ἄδικος· ἀλλ’ ὁ ἐπιτυχὼν καὶ μὴ εἰσελθὼν, μὴ ὢν δὲ καὶ ἐνιστάμενος, ποῦ εὑρίσκεται; ποία ἡ θέσις του; Πιστεύω, κύριοι, ὅτι πρὸς τιμὴν τῆς Βουλῆς αὐτὸ δὲν θέλει τὸ κάμει ποσῶς ζήτημα, ἀλλὰ μιᾷ φωνῇ καὶ ὁμοψήφως θέλομεν εἰπῆ ὅτι κακῶς ἐποίησαν μὴ δόσαντες εἰσιτήριον εἰς τὸν κύριον Χατζόπουλον καὶ ὅτι ὁ κύριος Χατζόπουλος πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς τῆς Βουλῆς· ὅταν δὲ φθάσωμεν νὰ ἐξελέγξωμεν τὴν ἐκλογήν του, θέλετε μὲ εὕρει αὐστηρότατον κριτὴν ἐπὶ τῆς οὐσίας αὐτῆς. Διὰ ταῦτα προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν εἴσοδον τοῦ κυρίου Χατζοπούλου, διὰ νὰ τεθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία τῆς Φθιώτιδος εἰς ἴσην μοῖραν μὲ ὅλας τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας, πρὶν ἢ ἀρχίσωμεν τὴν ἐξέλεγξιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν ἐκλογῶν.

§12ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί! Ἡ καί τοι ὡραία τῳόντι καὶ εὐγενὴς ἐκλογικὴ πάλη κατὰ τὴν Φθιώτιδα, ἡ παραστήσασα ὁμολογουμένως πολιτικὴν πανήγυριν, ἀτυχῶς παρήγαγε κατὰ τὸ φαινόμενον ἀτελὲς τὸ ἀποτέλεσμα. Τρεῖς μόνον βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης παρίστανται ἐν τῷ κοινοβουλίῳ, ἐλλείποντος, ὡς γινώσκετε, τοῦ τετάρτου ἀντιπροσώπου αὐτῆς. Διότι δυστυχῶς ἐκηλιδώθη ἐν μέρει ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη παρ’ ἀνθρώπων ἀναξίων νὰ φέρωσι τὸν εὐγενῆ τίτλον τοῦ ἀληθοῦς πολίτου, τοῦ ζηλωτοῦ μὲν τῶν δικαιωμάτων του, ἀλλὰ καὶ σεβομένου τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων καὶ ὑπείκοντος εἰς τὰς ὑποχρεώσεις του· τοῦ ἀληθοῦς πολίτου, λέγω, τοῦ συνειδότος τὴν ἀξίαν τῆς ἐλευθέρας ψήφου ἑαυτοῦ καὶ τῶν συμπολιτῶν του, ἥτις εἶναι ἡ παραγωγικὴ αἰτία τῆς ἀληθοῦς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους. —Καὶ ἴσως μὲν μὲ εἴπῃ τις τί πρὸς τοῦτο; τὰ λεγόμενα ἀφορῶσι τὴν οὐσίαν, ἐνῷ σήμερον πρόκειται περὶ τύπου· πρόκειται ἁπλῶς περὶ τυπικοῦ ζητήματος, ὡς ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ· τοὐτέστι πρόκειται περὶ ἐλλείψεως εἰδοποιητηρίου τοῦ τετάρτου ἀντιπροσώπου τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος.—Καὶ ἀληθῶς μὲν τὸ ἐπασχολοῦν ἡμᾶς ζήτημα εἶναι τυπικόν· ἀλλ’ ὁ τύπος καθιερώθη διὰ νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν οὐσίαν, ὁ τύπος καθιερώθη διὰ νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ἀλήθειαν, οὐδέποτε ὅμως τὸ ψεῦδος· καὶ ὅταν τὸ ψεῦδος ἐν τῷ τύπῳ καταφαίνεται, ὁ τύπος ἴσως τότε προπάντων εἰς τὸ δημόσιον δίκαιον δὲν μᾶς εἶναι ἀναγκαῖος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κατὰ τὰς περὶ τοῦ συζητουμένου ζητήματος πεποιθήσεις μου, καὶ ὁ τύπος ἐπὶ τοῦ προκειμένου παραβιάζεται, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ τὴν εἴσοδον τοῦ κυρίου Χατζοπούλου ἀντὶ τοῦ κυρίου Δυωβουνιώτου ἢ καὶ τἀνάπαλιν, καὶ τὸ ζήτημα πρέπει ν’ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς κατ’ οὐσίαν ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος καθόλα· ἑπομένως ὁ κύριος Χατζόπουλος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων καὶ φίλος μου κύριος Πετιμεζᾶς προτείνει τὴν εἴσοδον, δὲν πρέπει πλέον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὡς κατὰ τεκμήριον νόμιμον βουλευτὴς Φθιώτιδος. Κύριοι, τῳόντι πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν ἀληθῆ ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους. Πῶς δὲ πηγάζει αὕτη, καὶ ποία διαδικασία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία μαρτυρεῖ περὶ τῆς ἀληθοῦς ἀντιπροσωπείας; Ἀναγκαίως κατὰ τὸν καταστατικὸν ἡμῶν νόμον καὶ τὸν ἐκλογικόν. Ὁ καταστατικὸς νόμος λέγει· οἱ βουλευταὶ ἐκλεχθήσονται κατὰ τὸν παρὰ τῆς Συνελεύσεως ψηφισθησόμενον ἐκλογικὸν νόμον, τοὐτέστιν ὀφείλει ἡ Βουλὴ καὶ ὀφείλει ἅπασα ἡ ἐκλογὴ ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία διαγράφεται ἀπὸ τὸν νόμον. Ὁ τύπος ἐξέρχεται ἀπὸ τὸν νόμον, καὶ ἂν ἡμεῖς ἐξερχώμεθα ἐκ τοῦ νόμου, ἐξερχόμεθα ἐκ τοῦ τύπου· τοὐτέστιν ὁ ψηφισθεὶς νόμος παρὰ τῆς Συνελεύσεως διατάσσει ῥητῶς, ὅτι μετὰ τὴν περαίωσιν τῆς ἐκλογῆς οἱ πρόεδροι τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν συνέρχονται εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἀποτελοῦσι Κεντρικὴν Ἐπιτροπὴν μετὰ τοῦ Νομάρχου, ἐν γένει τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, μετὰ τοῦ εἰρηνοδίκου τῆς πρωτευούσης καὶ μετὰ τοῦ δημάρχου αὐτῆς. Συνῆλθον εἰς τὴν Λαμίαν ἢ ὄχι; Μάλιστα, καὶ ἀνεκηρύχθησαν παμψηφεὶ τρεῖς βουλευταί.

§13ΖΑΪΜΗΣ. Οὐδεμία ἀνακήρυξις, κατὰ τὸ πρακτικόν.

§14ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν τὸ ἀνεγνώσατε ἀκριβῶς.

§15ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε Χατζῖσκε, ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ζαΐμης· ἀνακήρυξις δὲν ἐγένετο διόλου.

§16ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀνεκηρύχθησαν τρεῖς βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος, διότι ῥητῶς λέγουσιν ἓξ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἀνακηρύττεται ὁ Δυωβουνιώτης μετὰ τῶν πλειονοψηφησάντων· ἄλλα δὲ ἕξ, ὅτι ἀνακηρύττεται ὁ Χατζόπουλος μετὰ τῶν πλειονοψηφησάντων· ἄρα παμψηφεὶ ἀνεκηρύχθημεν οἱ τρεῖς βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας. Ἀλλὰ τί συνέβη ὡς πρὸς τὸν τέταρτον; Ἡ ἐπιτροπὴ ἀνακηρύττει καὶ τοὺς δύω συγχρόνως· οἱ μὲν ἓξ ἀνακηρύττουν τὸν κ. Χατζόπουλον βουλευτὴν, οἱ δὲ λοιποὶ ἓξ ἀνακηρύττουν τὸν κ. Δυωβουνιώτην βουλευτὴν Φθιώτιδος. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, τί ἔπρεπε νὰ πράξῃ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ; Ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ τὸ καθῆκόν της ἐξετέλεσε κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, διότι κατὰ τὸν νόμον ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δὲν δύναται νὰ ἀνακοινώσῃ ἄλλο τι εἰς τοὺς ἀνακηρυττομένους, εἰμὴ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς· δὲν δύναται, καθὼς εἶπον, νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τοὺς βουλευτὰς, εἰμὴ τὸ πρακτικὸν τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς· καὶ ἤθελε παραβῆ τὸ καθῆκόν του ὁ Νομάρχης, πρὸς οἱονδήποτε ἐκ τῶν δύω τούτων ἐκοινοποίει ὅτι εἶσαι ὁ ὁριστικὸς βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας» διότι ῥητῶς ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπαριθμεῖ καὶ ἀκολούθως ἀνακηρύττει, ἡ δὲ διοικητικὴ ἀρχὴ κοινοποιεῖ ἁπλῶς πρὸς τοὺς βουλευτὰς τὸ ἀποτέλεσμα. Ὁ Νομάρχης λοιπὸν κατ’ ἐμὲ ἔπραξεν ἄριστα κοινοποιήσας πρὸς ἀμφοτέρους τὸ ἀποτέλεσμα τῶν πρακτικῶν· διότι ἀμφότεροι ἀνεκηρύχθησαν. Τώρα ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, τί θέλει πράξει σήμερον; θέλει νὰ ἀποφανθῇ νὰ ἔλθουν καὶ οἱ δύω; ἀδύνατον· νὰ ἔλθῃ εἷς; καὶ ποῖος; Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων μᾶς εἶπε, θὰ ἀριθμήσῃ ἡ Βουλὴ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ψήφων. Ἤθελον συμφωνήσει καὶ ἐγὼ, κύριοι, ἐὰν δὲν εἴχομεν πρακτικὸν τῆς ἐπιτροπῆς· διότι σήμερον ἔχομεν πρακτικὸν τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς, ἀριθμησάσης τὰς ψήφους, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπεμβῶμεν εἰς τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς· παραβιάζομεν, οὕτως εἰπεῖν, τὸν νόμον, καὶ ἡμεῖς, κύριοι, ἐκλήθημεν νὰ προστατεύσωμεν τὸν νόμον καὶ τὸν τύπον.

§17Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ λέγῃ περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι εἰς τὰ χαρτιὰ γραμμένα, τί θέλει γίνει;

§18ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ πράξῃ τοῦτο.

§19Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὑπάρχει πραγματικὴ ἐπιτροπή.

§20ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, κύριοι, μοὶ φαίνεται ὅτι θέλομεν παραβιάσει τὸν νόμον ἡμεῖς πρῶτοι, ἂν ἡμεῖς σήμερον διαῤῥήξωμεν τὸ πρακτικὸν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἂν θελήσετε, κύριοι, νὰ προσβάλετε, ἔστω καὶ ἐσφαλμένον, τὸ πρακτικὸν τοῦτο, εἰσέρχεται ἡ Βουλὴ κατ’ ἀνάγκην εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως· καὶ ἐπειδὴ τοιουτοτρόπως εἰσέρχεται εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, ἀνάγκη ἡ ἐξέτασις αὕτη νὰ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ θὰ ἐξελέγξῃ τὴν ἐκλογὴν κατ’ οὐσίαν. Ἐπομένως, κύριοι βουλευταὶ, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ τὴν εἴσοδον οὐδετέρου τῶν προσώπων τούτων.—Προτείνω λοιπὸν νὰ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα μέχρι τῆς κατ’ οὐσίαν ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος. Ἀλλὰ, κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύω λέξεις ὡς πρὸς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων· διότι πέρυσι τῳόντι ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω ἐνεργὸν μέρος εἰς τὰς συζητήσεις καὶ ἀπεφάνθην ὑπὲρ τῆς εἰσόδου τῶν βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας· διατί; τὰ πρακτικὰ εἶναι δημοσιευμένα· εἶπον τῳόντι, ὑπάρχει ἐκλογή; ἄρα ὑπάρχει προϊὸν ἐκλογῆς· τὸ προϊὸν τοῦτο θέλω ἐντὸς τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐξελέγξῃ καὶ ἐξελεγχθῇ συγχρόνως.

§21ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ λέγει καὶ ὁ κ. Πετιμεζᾶς.

§22ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Περιμένετε νὰ μὲ ἀκούσετε καὶ κρίνετέ με ἀκολούθως. Ἀλλ’ εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου, κύριοι, ἓν ἔντυπον πρακτικὸν ἀνακηρύξεως τῶν βουλευτῶν τῆς Ἠλείας, καὶ ἐπὶ τοῦ πρακτικοῦ τούτου στηριζόμενος ὡμίλησα. Τὰ πρακτικὰ εἶναι δημοσιευμένα· δὲν εἶμαι εἰς ἀντίφασιν παντάπασιν. Εἶχον ἓν πρακτικὸν ἀνακηρύξεως, καὶ τὸ πρακτικὸν τοῦτο ἀνεκήρυττε πάντας τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἠλείας, καὶ ὅμως ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἠρνήθη νὰ δώσῃ εἰδοποιητήρια πρὸς αὐτούς· ἰσχυρίσθην δὲ καὶ δικαίως, ὅτι τὸ εἰδοποιητήριον ἐπέρχεται αὐτοδικαίως ipso jure μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν, διότι ἡ εἰδοποίησις εἶναι ἁπλῶς καὶ καθαρῶς γραφικὸν, οὕτως εἰπεῖν, καθῆκον τῆς ἀρχῆς. Ἡ ἀρχὴ οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ἐπεμβάσεως, καὶ εἶναι μία μεταβιβαστικὴ τοῦ πρακτικοῦ τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὸ λοιπὸν ἔχων ὑπ’ ὄψιν εἶπον, ὅτι παρέβη τὸ καθῆκόν της τότε μὴ ἐγχειρίσασα εἰδοποιητήρια, καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας εἶχον δυνάμει τοῦ νόμου τὸ εἰδοποιητήριον. Ἀλλὰ σήμερον τί λέγει τὸ πρακτικὸν τῆς ἐπιτροπῆς; Ἀνακηρύττονται καὶ οἱ δύω συγχρόνως βουλευταί. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι εἶμαι πληρέστατα συνεπὴς εἰς τὴν ἰδέαν μου, εἰς τὴν ἀρχὴν ἣν ἔθεσα. Καὶ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἀνεκοίνωσε εἰδοποιητήρια πρὸς ἀμφοτέρους, ἀμφισβητησίμου οὔσης τῆς ἰδιότητος τῶν προσώπων τῶν βουλευτῶν.

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε συνετάχθη τὸ περυσινὸν πρακτικόν;

§24ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι τὴν χρονολογίαν· ἠξεύρω μόνον ποῦ ἐστήριξα τὴν ἀγόρευσίν μου.

§25ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§26ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§27ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τοιουτοτρόπως, κύριοι, προτείνω ὅπως ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα μέχρι τῆς κατ’ οὐσίαν ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν διασάφησιν. Εἴπατε ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀνεκήρυξεν ἀμφοτέρους, καὶ τὸν Δυωβουνιώτην καὶ τὸν Χατζόπουλον· αὐτὸ λέγουν τὰ ἔγγραφα; Ὁ Νομάρχης δηλ. ἐκοινοποίησεν εἰς ἀμφοτέρους, ὅτι εἶναι βουλευταὶ Φθιώτιδος;

§29ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ Νομάρχης ἐκοινοποίησεν εἰς ἀμφοτέρους ὅτι ἀμφισβητεῖται μεταξὺ αὐτῶν ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος.

§30ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι τὸ ἔγγραφον;

§31ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μάλιστα.

§32ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διατάξετε νὰ μᾶς τὸ δώσουν.

§33ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἰς τὸν κύριον Δυωβουνιώτην καὶ τὸν Κ. Χατζόπουλον λέγει τὸ εἰδοποιητήριον· «Σᾶς κοινοποιῶ τὸ πρακτικὸν τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀμφισβητεῖται μεταξὺ ὑμῶν ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ Φθιώτιδος». Συμπεραίνων λοιπὸν, κύριοι, προτείνω ὅπως ἡ Βουλὴ ἀναβάλῃ τὴν ἐξέτασιν τοῦ προκειμένου ζητήματος μέχρι τῆς κατ’ οὐσίαν ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς, διότι κατ’ ἀνάγκην εἰσερχόμεθα, ὅπως προαπέδειξα, εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας.

§34ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ μᾶς τὸ φέρουν αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, κύριε Πρόεδρε.

§35ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε ....

§36ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε, πρῶτον τὸ πρακτικόν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι νὰ ὁμιλήσουν ὁ Κ. Λιδωρίκης, κατόπιν ὁ Κ. Τσιριμῶκος καὶ ὁ κ. Ζαΐμης (ὁ κύριος Ζαΐμης προσέρχεται εἰς τὸ βῆμα). Παραιτοῦνται οἱ ἄλλοι;

§38ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν παραιτεῖται κανείς· μετὰ τὸν κύριον Ζαΐμην, ὅστις εἶναι ἐναντίος, θὰ ὁμιλήσω.

§39Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, ἄνευ προοιμίων ἔρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Ἡ ἐκλογὴ τῆς Φθιώτιδος ἔλαχεν ἐν τῷ τμήματι τοῦ ὁποίου ἀποτελῶ μέρος. Πρῶτον ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἐθέσαμεν τὸ ζήτημα τὸ προκαταρκτικὸν περὶ τῆς εἰσόδου τοῦ κ. Χατζοπούλου· τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἐξήτασε καὶ ἐβασάνισεν ὅλα τὰ ἔγγραφα, δὲν ἠδύνατο νὰ προτείνῃ τὴν εἴσοδον τοῦ κυρίου Χατζοπούλου, διότι ἐθεώρησεν ὅτι τοῦτο ἀνῆκεν εἰς τὸ σῶμα τῆς Βουλῆς νὰ τὸ ἀποφασίσῃ. Τὸ τμῆμα ἑπομένως περιωρίσθη εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐξετάσεως τῆς οὐσίας μόνον· καὶ ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τὸ τμῆμα διῃρέθη· κατὰ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας, ἀποτελουμένης ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὑπὸ ἐννέα μελῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ τμήματος κ. Ζωχιὸς καὶ ἐγὼ, προτείνεται ἡ ἀκύρωσις τοῦ δήμου μόνον Μακρυκώμης καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸν κ. Χατζόπουλον καὶ Δυωβουνιώτην· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ζήτημα οὐσιαστικὸν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου σήμερον δὲν πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Τὸ τμῆμα ὅμως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐνέργειαν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, καὶ τὸ τμῆμα κατὰ πλειονοψηφίαν ἀποφαίνεται ὅτι ἡ γνώμη τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ εἰρηνοδίκου τοῦ νὰ μὴ δώσωσι ψῆφον ὅτε συνεκροτήθη ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 58 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὡς θέλετε ἰδῆ μετ’ ὀλίγον εἰς τὴν τυπουμένην ἔκθεσιν, δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον· ἰδοὺ δὲ ἐν συντόμῳ τί ἠκολούθησε. Κατὰ τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ ἧς πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 58 τοῦ νόμου, εἰς τὸν δῆμον Μακρυκώμης ἔλαβον χώραν ἀνωμαλίαι τινές. Εἴς τινας κάλπας παρουσιάσθησαν περισσεύοντα σφαιρίδια, εἰς ἄλλας δὲ κάλπας παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον ἐλλείψεως σφαιριδίων, καὶ ἐλλείψεως σφαιριδίων, τὰ ὁποῖα ἐπηρεάζουν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν τέταρτον βουλευτὴν, ἤτοι ἐκ τῆς κάλπης τοῦ κ. Δυωβουνιώτου ἔλειπαν 33 σφαιρίδια. Ὁ σύλλογος τοῦ ἄρθρου 58 εἶναι γνωστὸς εἰς πάντας ὑμᾶς, συγκροτεῖται δὲ, ὡς γνωρίζετε, ἐκ τῶν προέδρων τῶν ἐφορ. ἐπιτροπῶν, ἐκ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ δημάρχου τῆς πρωτευούσης. Ἓξ μέλη ἰσχυρίσθησαν ὅτι πρέπει ν’ ἀνακηρυχθῇ βουλευτὴς ὁ κύρ. Δυωβουνιώτης, ἓξ ἕτερα μέλη ἰσχυρίσθησαν ὅτι πρέπει νὰ ἀνακηρυχθῇ ὁ κύριος Χατζόπουλος. Ἀλλ’ ὁ κύριος Νομάρχης καὶ εἰρηνοδίκης εἶπον, δὲν ἔχομεν ψῆφον, ἀπέχομεν τοῦ νὰ κηρυχθῶμεν ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἑτέρας τῶν δύω γνωμῶν. Οὕτω δὲ, κύριοι, παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον ὥστε νὰ μὴ ἀνακηρυχθῇ τέταρτος βουλευτὴς, ἢ μᾶλλον ἐν τῷ πρακτικῷ ἐκείνῳ φαίνεται τὸ παράδοξον φαινόμενον ὅτι ἢ ὁ σύλλογος οὗτος δὲν ἀνακηρύττει οὔτε τοὺς τρεῖς βουλευτὰς, ἐναντίον τῶν ὁποίων δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ ἡ παραμικρὰ ἔνστασις. — Διατάξατε, κ. Πρόεδρε, νὰ τὸ φέρουν.— Τὸ πρακτικὸν ἐκεῖνο καταλήγει εἰς οὐδὲν συμπέρασμα· τὸ μόνον συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ὁ Νομάρχης καὶ ὁ εἰρηνοδίκης ἀπέσχον νὰ ἐκφράσουν γνώμην· «ὁ δὲ Νομάρχης καὶ εἰρηνοδίκης οὐδεμίαν ἐξέφεραν γνώμην εἰς τὴν διαφωνίαν ταύτην.

§40ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν λέγει «μετὰ τῶν πλειονοψηφησάντων»;

§41ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ λέγει ἐν μέρει. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει). «Εἰς ταῦτα δὲ ἀντέλεξεν ὁ πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Παραχελωϊτῶν κτλ. Ἤδη δὲ πρέπει νὰ ἀνακηρυχθῇ ὁ Ἀθ. Χατζόπουλος μετὰ τῶν λοιπῶν πλειονοψηφησάντων. Αὐτὸ τὸ λέγει ὁ πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Παραχελωϊτῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει τίποτε· εἶναι μία ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἐγνώριζον πῶς πρέπει νὰ συνταχθῇ αὐτὸ τὸ πρακτικόν. Ἐν τούτοις ἡ ἀπαρίθμησις αὕτη τί παρουσιάζει; παρουσιάζει ὅτι γενομένης τῆς διαλογῆς τῶν διαφόρων πρακτικῶν, παρουσιάζονται τέσσαρες πλειονοψηφήσαντες· οἱ τρεῖς ἀξιότιμοι βουλευταὶ, οἵτινες εἰσῆλθον εἰς τὸν περίβολον τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ κύριος Χατζόπουλος. Ἐὰν ὁ Νομάρχης καὶ ὁ κύριος Εἰρηνοδίκης ἠκολούθουν τὸν νόμον, ἔπρεπε νὰ ταχθοῦν εἴτε εἰς τὴν μίαν εἴτε εἰς τὴν ἄλλην μερίδα· βεβαίως ὅμως ἔπρεπε νὰ ταχθῶσιν ὑπὲρ τοῦ σχετικῶς πλειονοψηφήσαντος, καὶ οὗτος εἶναι ὁ κύριος Χατζόπουλος. Διότι, κατὰ τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ ἄρθρου 58 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὁ σύλλογος δὲν ἔχει ἄλλο δικαίωμα εἰμὴ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀριθμεῖν· δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὐδὲν ἕτερον δικαίωμα. Διότι, ἂν θελήσητε νὰ δώσητε εἰς τὸν σύλλογον δικαιώματα ἄλλα, δικαιώματα τῆς ἐξετάσεως τῆς οὐσίας τῆς ἐκλογῆς, τότε μεταβιβάζετε εἰς τὸν σύλλογον τοῦ ἄρθρου 58 τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἀνέθηκεν εἰς ἡμᾶς καὶ μόνον ἡμᾶς. Γνώμην λοιπὸν ὁ κύριος Νομάρχης καὶ Εἰρηνοδίκης ὤφειλον νὰ ἐκφράσωσι· δι’ ἐμὲ δὲ εἶναι ἀδιάφορον ἐὰν ἐξέφραζον γνώμην ἐναντίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐξέθηκα, ὤφειλον ὅμως νὰ ἐκφράσωσι γνώμην. Ὅταν ὁ Νομάρχης καὶ Εἰρηνοδίκης λέγουν ὅτι δὲν ἠξεύρουν ὅτι ὀκτὼ καὶ εἴκοσι κάμνουν εἴκοσι ὀκτὼ, ὅταν δὲν γνωρίζουν νὰ κάμουν μίαν πρόσθεσιν, τῇ ἀληθείᾳ ἀγνοῶ ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι δύνανται νὰ κατέχωσι τοιαύτην θέσιν. Τὸ ἔργον των δὲν εἶναι ἔργον εἰμὴ ἀριθμήσεως καὶ οὐδὲν ἕτερον. Καὶ δύναται μὲν σήμερον τὸ ζήτημα νὰ μὴ ἔχῃ σημασίαν μεγάλην, διότι ἀπεκλείσθη εἷς βουλευτὴς καὶ δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου· ὑποθέσατε ὅμως ὅτι τὸ παράδειγμα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς τῆς Λαμίας ἠκολούθουν καὶ ἄλλαι τριάκοντα καὶ δὲν ἔδιδον εἰσιτήριον εἰς τριάκοντα βουλευτὰς, λέγουσαι ὅτι ἀμφιβάλλουν εἰς τίνας πρέπει νὰ δώσωσι εἰσιτήρια. Σᾶς ἐρωτῶ ἐὰν ἡ γνώμη αὕτη δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ σπουδαίως ἐπὶ τῆς μορφώσεως καὶ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς; ναὶ ἢ ὄχι; Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν δώσῃ ἓν μάθημα, εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τοῦτο καὶ εἰς περισσοτέρας ἐπαρχίας, καὶ τότε ὁ καταρτισμὸς τῆς Βουλῆς ὅλως διόλου θέλει παραμορφωθῆ. Ἔπρεπε λοιπὸν κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, ἥτις ὡς σᾶς εἶπον κατὰ τὴν οὐσίαν εἶναι γνώμη ἀκυρωτικὴ, ἐπειδὴ φρονῶ ὅτι οὔτε ὁ κύριος Δυοβουνιώτης, οὔτε ὁ κύριος Χατζόπουλος δύνανται νὰ κηρυχθῶσι νόμιμοι βουλευταὶ, σήμερον ἡ Φθιῶτις νὰ ἔχῃ τοὺς τέσσαρας βουλευτάς της καὶ ὄχι τοὺς τρεῖς· διότι τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ εἰς 40 ἄλλας ἐπαρχίας καὶ 40 βουλευταὶ νὰ μὴ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν περίβολον τοῦτον. Τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην εἶναι σπουδαιότατον καὶ ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ παρέλθῃ τὸ ζήτημα τοῦτο χωρὶς ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς εἰσόδου τοῦ Χατζοπούλου.

§42ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θέλω μιμηθῆ, κύριοι, τὸν πρὸ μικροῦ καταβάντα τοῦ βήματος· καὶ δὲν θέλω εἶσθαι παρὰ συντομώτατος, ἀποβλέπων εἰς τὴν φύσιν τοῦ ζητήματος, καὶ δὲν ἐνδιαφέρομαι ὡς πρὸς τὰ ἐνδιαφερόμενα πρόσωπα· μήτε πρόλογον, μήτε ἐπίλογον περιμένετε νὰ ἀκούσητε. Πρὶν ὅμως προχωρήσω εἰς τὸ ζήτημα θέλω νὰ διαλύσω μίαν μικρὰν πλάνην, τὴν ὁποίαν ἔπαθον οἱ προαγορεύσαντες, ὅτι δὲν ἀνεκηρύχθησαν οἱ τρεῖς ἤδη ἐντὸς τοῦ περιβόλου τῆς Βουλῆς ὑπάρχοντες βουλευταί. Τὰ πρακτικόν....

§43ΤΙΝΕΣ. Ἀφοῦ εἶσθε ἐν τῇ Βουλῇ; ....

§44ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μὴ νομίσετε ὅτι εἶμαι εἰς πλάνην βέβαια ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα νόμιμοι βουλευταί· ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ὁ Πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Λαμίας κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι μετὰ τῶν τριῶν, οἵτινες παμψηφεὶ ἀνεκηρύχθησαν, πρέπει νὰ ἀνακηρυχθῇ καὶ ὁ Δυοβουνιώτης· διαφωνεῖ ὁ πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Παραχελωϊτῶν λέγων, ὅτι μετὰ τῶν τριῶν πρέπει νὰ ἀνακηρυχθῇ ὁ Χατζόπουλος, οἱ δὲ ὀκτὼ ἄλλοι πρόεδροι συμφωνοῦσιν οἱ μὲν τρεῖς μὲ τὸν πρῶτον, οἱ δὲ ἄλλοι τρεῖς μὲ τὸν δεύτερον....

§45ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§46ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Συγχωρήσατε εἰς ἀνθρώπους προσβαλλομένους νὰ εἴπωσι δύω λέξεις.

§47ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐῤῥέθη τοιοῦτόν τι.

§48ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Παύω ὡς πρὸς αὐτό. — Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὅλοι οἱ προαγορεύσαντες δὲν ἔθεσαν τὸ ζήτημα ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἡ θέσις του· κατ’ ἐμὲ, ἡ θέσις τοῦ ζητήματος εἶναι, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἔχῃ ἢ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ σκέπτηται ὅπως ἐσκέφθη· διότι βεβαίως, ἐὰν δὲν εἶχε δικαίωμα, παρηνόμησε καὶ ὁ Χατζόπουλος ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ· ἀλλὰ ἐὰν εἶχεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, καλῶς ὁ κύριος Χατζόπουλος εἶναι ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Δὲν προτίθεμαι νὰ ὑπερασπισθῶ οὔτε τὰς ἐπιτροπὰς, οὔτε τὸν Νομάρχην, οὔτε κανένα· ἁπλῶς καὶ καθαρῶς θὰ συζητήσω. Δὲν συμφωνῶ, κύριοι, μὲ τὸν κύριον Πετιμεζᾶν, ὅστις ὡμοίασε τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, διότι τοῦτο ἔχει μεγάλην διαφορὰν ἀπὸ ἐκεῖνο. Ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας δὲν παρεστάθη ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς κατὰ τὴν διαλογὴν, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἠρνήθη τὴν ἔκδοσιν τοῦ εἰσιτηρίου· ἀλλὰ ἐνταῦθα δὲν ἔχει οὕτως· ὁ ἀντιπρόσωπος εἶναι παρὼν, διεφώνησαν δὲ οἱ πρόεδροι. Λοιπὸν οὐδεμίαν ὁμοιότητα ἔχει τὸ ζήτημα καὶ μὴ προκαταληφθῆτε, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, καὶ ὅτι ὁ κύριος Πετιμεζᾶς εἶχε δίκαιον δι’ ὅσα μὲ εὐγλωττίαν διεξῆλθε, παραδεχθεὶς τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Ζαΐμη, ὅτι τὸ καθῆκον τῆς ἐπιτροπῆς ἦτον ἀριθμητικόν. Τί ἐννοεῖτε ὅμως λέγοντες ἀριθμητικόν; δηλαδὴ νὰ πάρῃ τὰς ψήφους ὅσας εὑρίσκει εἰς τὰ πρακτικὰ χωρὶς νὰ παρατηρήσῃ ἐὰν τὰ πρακτικὰ συμφωνοῦν πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλογέων, ἐνῷ οὗτος ἔχει μεγάλην διαφοράν; Τί νομίζετε, ὅτι ὤφειλον αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ κάμουν; (παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόψητε, διότι εἶναι ὀλίγον δύσκολον τὸ ζήτημα). Αἱ ἐπιτροπαὶ, κατὰ τὰς σκέψεις μου, ὤφειλον νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν των τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαλογῆς, καὶ ἑπομένως νὰ εἴπωσι, ὁ Αʹ. ἔλαβε τόσας ψήφους εἰς τὸ ναὶ καὶ τόσας ψήφους εἰς τὸ ὄχι· ἑπομένως τὸ ναὶ καὶ τὸ ὄχι τοῦ Αʹ. ἀπαρτίζουν χιλίας ψήφους καὶ οὕτω καθεξῆς· ἀλλὰ εἰς τὸν Εʹ. δὲν εὑρίσκει τὰς χιλίας ψήφους, ἐλλείπουσι τριακοντατρεῖς ψῆφοι· ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπουν τί πρέπει νὰ γίνῃ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν;

§49ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι, διότι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ δικάζουν.

§50ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Μίληση, εἶσθε πολὺ αὐστηρὸς ὅταν σᾶς διακόπτουν, δὲν θέλετε ὅμως νὰ ᾖναι ἐπίσης τοιοῦτοι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἐσεῖς θέλετε νὰ διακόπτητε. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἦτο τοῦτο ἀδιάφορον τῶν ἐπιτροπῶν καθῆκον, διότι ἐὰν τοιούτους τοὺς θέλῃς, ὁποίους ἕνας, ὁ διακόψας με, κάμνεις καὶ ἔρχονται ἕνδεκα πρόεδροι ἀγράμματοι διὰ νὰ ἀριθμήσουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὰ μικρὰ παιδιὰ δύνανται νὰ κάμωσι. Λοιπὸν μὴν ἀρνεῖσθε, ὅτι ἔχουν καμμίαν δικαιοδοσίαν καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Προκειμένου ὅμως περὶ καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἐξήσκησε μετὰ ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν πρέπει ἀνεξετάστως νὰ ἁρπάσωμεν τὸ δικαίωμα, τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶχε, καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσῃ. Οἱ πρόεδροι λοιπὸν τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν ἠρίθμησαν τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔλαβαν εἰς ἕκαστον δῆμον, καὶ εἶπον, ὁ κύριος Χατζόπουλος ἔλαβε τόσας, ὁ κύριος Δυωβουνιώτης τόσας κτλ. ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀρίθμησιν αὐτὴν ἔλειψαν 33 ψῆφοι ἀπὸ τὸν κ. Δυωβουνιώτην· ποῦ πρέπει νὰ τὰς ζητήσουν; οὔτε εἰς τὸ ναὶ, οὔτε εἰς τὸ ὄχι τὰς εὑρίσκουν. Λοιπὸν τί εἶπον; αἱ 33 ψῆφοι ἀλλοιοῦν τὸ ἀποτέλεσμα. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἡρμήνευσε νομίμως, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εὕρῃ ἐὰν τῳόντι εἶναι ἴσος ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἕκαστος τῶν βουλευτῶν. Ἐπειδὴ δὲ τὸ τοιοῦτον δὲν συμβαίνει, δὲν εὗρε νόμιμον καὶ δικαίαν τὴν ἔκδοσιν τοῦ εἰδοποιητηρίου. Ἐννοῶ, κύριοι, ὅτι εἶχε τοιοῦτον δικαίωμα ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν ἐξετάζω τὸ ζήτημα. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Νομάρχην, φρονῶ ὅτι καλῶς ἔπραξεν ἀφήσας εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τούτου. Συμπεραίνω λοιπὸν ὅτι ἐὰν τῷ ὄντι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἐννοῶ ὅτι ἔχει τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ἐὰν τῷ ὄντι ἡ ἑρμηνεία αὕτη ὡδήγησεν αὐτοὺς, ὄχι μόνον τὸν ἐκλογικὸν νόμον δὲν παρέβλαψαν, ἀλλ’ ἐξήσκησαν δικαίωμα τὸ ὁποῖον εἶχον καὶ ἔδειξαν ὅτι δὲν θέλουν νὰ ἀφήσουν τὰ δικαιώματά των εἰς αὐθαιρέτους ἀνθρώπους, οἵτινες θέλουν νὰ ἀφαρπάσουν τὰ δικαιώματα τῶν ὑποδεεστέρων ἀρχῶν.

§51ΖΩΧΙΟΣ. Κύριοι, θὰ ὁμιλήσω ὀλίγα λόγια καὶ θὰ ἐπαναλάβω τὰ λόγια τοῦ κ. Ζαΐμη, τὰ ὁποῖα εἶπεν εἰς τὸ βῆμα κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας περὶ ἧς πρόκειται. Τί ζητοῦμεν, κύριοι, ἠρώτησεν ὁ κ. Ζαΐμης, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνήθη νὰ διακρίνῃ ποῦ ἔπρεπε νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του, καὶ δὲν ἐκηρύχθη οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἑτέρου. Εἶπεν, ἀπέχω, «οὐκ ἐμόν ἐστὶ δοῦναι.» Ποῖος θὰ τὸ δώσῃ; οἱ φύλακες τοῦ νόμου· ὀρθῶς ἀπεφάσισε τὸ τμῆμα οὔτε ὑπὲρ τοῦ πρώτου, οὔτε ὑπὲρ τοῦ δευτέρου· καὶ μὲ αὐτὴν τὴν γνώμην συνετάχθησαν ὅλοι. Τώρα μετ’ αὐτὸ ἀνέφεραν τί συνέβη εἰς μίαν ἄλλην ἐπαρχίαν καὶ σᾶς λέγουν, ὅτι ὁ δεῖνα ἔπρεπε νὰ ἀνακηρυχθῇ· τί εἶνε ὅμως αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητοῦν; πρέπει ὁ ἀμφίβολος βουλευτὴς νὰ εἰσέλθῃ, πρέπει νὰ προστεθῇ ἕνας, καί τινες συμφωνοῦν ὅτι ὡς τοιοῦτος πρέπει νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Χατζόπουλος. Ἀλλὰ ἐὰν ἐξετάσετε καλῶς, θὰ ἰδῆτε ὅτι κάτι τι τρέχει· ναὶ μὲν πλειονοψηφεῖ ὁ Χατζόπουλος, ἀλλὰ, ἀλλὰ, ἀλλὰ... ἀναπληρώσατε σεῖς τὸ ἀλλά· ἀλλ’ ἀφοῦ κατεδικάσθη καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Ζαΐμη, ἐὰν θέλετε ἠμπορεῖτε νὰ τὸ δεχθῆτε, καὶ ἐὰν δὲν θέλετε, ὄχι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος.

§53ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν παραιτοῦνται οἱ ἄλλοι οἱ πρὸ ἐμοῦ, τότε λαμβάνω ἐγὼ τὸν λόγον.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§55ΜΑΚΡΗΣ. Ἐζήτησα καὶ ἐγὼ τὸν λόγον· ἂν θελήσῃ ὁ κ. Λομβάρδος νὰ ὁμιλήσῃ πρὶν, ὁμιλῶ κατόπιν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λομβάρδος.

§57ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παραιτοῦνται οἱ ἄλλοι;

§58ΜΑΚΡΗΣ. Εἶσθε σύμφωνος μὲ τὸν προαγορεύσαντα;

§59ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν γνωρίζω.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀναστασιάδης παραιτεῖται;

§61ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§62ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἅμιλλα τίς νὰ μὴν ὁμιλήσῃ, δίδετε εἰς ἐμὲ τὸν λόγον, κ. πρόεδρε;

§63ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§64ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε ἂς ὁμιλήσῃ ὁ ἔχων σειράν.

§65ΜΑΚΡΗΣ. Κ. πρόεδρε, ἐξετάσατε κατὰ τὴν σειράν τῆς ἐγγραφῆς ποῖος εἶναι ὑπὲρ καὶ ποῖος εἶναι κατά.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασιάδης.

§67ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ καὶ παραιτοῦμαι.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης.

§69ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαράβας.

§71ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι πολὺ ἁπλοῦν καὶ ἀπορῶ πῶς ἔδοσεν ἀφορμὴν εἰς τόσον ἐκτεταμένην συζήτησιν. Ὑποθέτω ὅτι τοῦτο προῆλθε διότι ἀπ’ ἀρχῆς δὲν ἐλήφθησαν ὡς βάσις τῆς συζητήσεως τὰ πραγματικὰ γεγονότα, ὅπως φαίνονται καθαρῶς ἐκτεθειμένα εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς ἀνακηρύξεως. Συνελθοῦσα ἡ πρὸς ἀνακήρυξιν ἐπιτροπὴ, μετὰ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων προέβη εἰς τὸν καταλογισμὸν τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας εἰς τὰ διάφορα ἐκλογικὰ τμήματα τῆς ἐπαρχίας ἔλαβεν ἕκαστος. Κατὰ τὸν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης καταστρωθέντα πίνακα, ὁ κ. Χατζόπουλος φαίνεται πλειονοψηφήσας κατὰ 27 ψήφους. Ἐγένετο ὅμως κατόπιν ἡ παρατήρησις ὅτι ἔπρεπε νὰ προστεθῶσι 33 ψῆφοι εἰς τὸν κ. Δυοβουνιώτην, νὰ προστεθῶσι, σημειώσατέ το καλῶς, κύριοι, διότι εἰς τὴν κάλπην αὐτοῦ εὑρέθησαν 33 σφαιρίδια ὀλιγώτερα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων, ἐπίσης δὲ καὶ εἰς τὴν κάλπην ἑνὸς ἑτέρου ὑποψηφίου εὑρέθησαν 14 σφαιρίδια ὀλιγώτερα. Κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοῦ ναὶ, ἄρα τὰ ἐλλείποντα πρέπει νὰ προστίθενται εἰς τὸ ναί. Τοιοῦτος ὁ συλλογισμὸς, τὸν ὁποῖον ὑπεστήριξαν ἓξ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς· ἓξ ἕτερα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς δὲ, παρεδέχθησαν τοῦτο. Ἐὰν ἐλλείπωσιν ἀπὸ τὴν κάλπην ἑνὸς ὑποψηφίου σφαιρίδια, ἐνόσῳ δὲν εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τοῦ ναὶ, δὲν δύναται, ἀντέταξαν, τοῦτο νὰ παραβλάψῃ τὴν πλειονοψηφίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Χατζόπουλος. Ἐν αὐτῇ τῇ διχογνωμίᾳ, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἡ ἐπιτροπὴ, ὁ νομάρχης, προϊστάμενον μέλος αὐτῆς, ἀπέσχε νὰ ἐκφράσῃ γνώμην. Ἐὰν τὸ περὶ ἐκλογῆς τοῦ κ. Χατζοπούλου ὡς πλειοψηφήσαντος ζήτημα ἤρχετο εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς ἐν τῷ τμήματι ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς, καὶ προτοῦ ἐκφράσω γνώμην ἀκυρωτικὴν, βεβαίως θὰ ἤμην ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτοῦ, διότι ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων αὐτὸς φαίνεται ὁ τέταρτος πλειοψηφήσας. Ἀφοῦ ὅμως συνετάχθην τῇ γνώμῃ τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος, παραδεχθείσης τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Μακρυκώμης ὡς πρὸς τὸν τέταρτον βουλευτὴν, ἐνόμιζον ὅτι δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑποστηρίξω καὶ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ. Ἐνῷ λοιπὸν παραδέχομαι, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς τὸν κύριον Χατζόπουλον τὸ εἰδοποιητήριον καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐνῷ ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἤμην ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτοῦ, ἂν τὸ προκείμενον ζήτημα ἤρχετο πρὸ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ τμήματι, σήμερον δὲν δύναμαι νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτοῦ δι’ ὃν προεξέθηκα λόγον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Λομβάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπεθύμουν, κύριοι, νὰ λάβωσι τὸν λόγον ὅσοι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι πρότερον καὶ νὰ μὲ κάμωσι τὴν χάριν νὰ μὲ ἀφήσωσι νὰ ἔλθω μὲ τὴν σειράν· διότι δυστυχῶς εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὑπεκινήθη καὶ τὸ ὁποῖον ηὐχόμην νὰ μὴ ἤθελεν ὑποκινηθῆ, δὲν συμφωνῶ μὲ οὐδένα ἐκ τῶν προλαλησάντων καὶ ἐπερίμενα νὰ λάβουν τὸν λόγον οἱ ἄλλοι, μήπως ἤθελον εὕρει τινὰ μὲ τὸν ὁποῖον νὰ συμφωνήσω. Δὲν συμφωνῶ μὲ οὐδένα ἐκ τῶν προλαλησάντων· διότι κατὰ τὴν γνώμην μου ἅπαντες δὲν ἐθεώρησαν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν καθαρὰν αὐτοῦ καὶ ἀληθῆ ἔποψιν· ἔκαμε καλῶς ἢ κακῶς ἡ ἐπιτροπὴ, ἐστάθη ἐντὸς τοῦ νόμου ἢ παραβίασε τὸν νόμον, καθεὶς δύναται νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην του. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν ἔκαμε καλῶς ὁ κ. Νομάρχης, ἔπρεπε νὰ ἐκφρασθῇ· ἔκαμε καλῶς ἢ κακῶς ὁ Α. ἢ ὁ Β. ἐκ τῶν προαγορευσάντων, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξε τὴν μίαν ἢ τὴν ἑτέραν γνώμην; καθεὶς εἶναι κύριος τῆς γνώμης του. Ἐγὼ λέγω ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι σήμερον νομικὸν, δὲν εἶναι τοῦ κανονισμοῦ, εἶναι ζήτημα τῶν δικαιωμάτων μιᾶς ἐπαρχίας. Ἡ Φθιῶτις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φωνάξῃ δυνάμει τοῦ Συντάγματος εἰς καθένα ἀπὸ σᾶς· «τὸ Σύνταγμα μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχω τέσσαρας βουλευτὰς ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου, τὸ Σύνταγμα μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ῥίψω τέσσαρας ψήφους εἰς τὰς ἐκλογὰς, τὰς ὁποίας σεῖς εἴτε ὡς ὑπόδικοι, εἴτε ὡς κατάδικοι, εἴτε ὡς ἀθῶοι θέλετε νὰ δικάσητε...»

§74ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ βουλευταὶ ἀντιπροσωπεύουν τὸ ἔθνος.

§75ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα, κ. βουλευτὰ Πατρῶν, οἱ βουλευταὶ ἀντιπροσωπεύουν τὸ ἔθνος καὶ ὄχι τὴν ἐπαρχίαν, καὶ εἰς τὴν στιγμὴν ταύτην, εἰς τὴν ὁποίαν βλέπω ὅτι ἡ Φθιῶτις δὲν ἀντιπροσωπεύεται παρὰ ἀπὸ τρεῖς ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων της, ὑψόνω τὴν φωνὴν ὑπὲρ αὐτῆς καὶ ὀφείλετε νὰ τὴν ὑψώσητε καὶ σεῖς ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Φθιῶτις ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ὑπὸ τεσσάρων βουλευτῶν· λείπει ὁ εἷς, διὰ τί λείπει; Τοῦτο, καθὼς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Ζωχιὸς, ἠδύνατο νὰ τεθῇ ζήτημα κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως. Σήμερον, ὅτε ἠνοίχθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ τὸ τμῆμα τῆς Βουλῆς ἐπεξειργάσθη τὴν ἐκλογὴν καὶ λέγει, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ οὔτε ὁ εἷς, οὔτε ὁ ἄλλος, δύνασθε νὰ εἴπετε, πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Χατζόπουλος ἢ ὁ κ. Δυωβουνιώτης, χωρὶς νὰ ἐξετάσητε τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος; Ἡ Φθιῶτις ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ὑπὸ τεσσάρων βουλευτῶν, ἀλλὰ μία φωνὴ, ἡ τοῦ τμήματος, μοὶ λέγει ὁ τέταρτος εἶναι παράνομος. Τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς δὲν εἶναι κεκλεισμένα καθὼς ὁπόταν ἦλθε τὸ ζήτημα τῶν βουλευτῶν τῆς Ἠλείας· ἤδη τίθεται τὸ ζήτημα εἰς στιγμὴν, καθ’ ἣν ἡ ἐκλογὴ ἐξητάσθη ἀπὸ ἓν τμῆμα, ὑπάρχει διαμαρτύρησις ἐκ μέρους ἑνὸς τμήματος ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι παράνομος. Ἐὰν ἤθελε δοθῇ εἰς τὸν κ. Χατζόπουλον εἰσιτήριον, θὰ ἦτον ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου καὶ ἠθέλατε τὸν ἀνεχθῆ σεβόμενοι τὸν κανονισμὸν, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἡ ἐκλογὴ θέλει ἐξετασθῆ ἐν οὐσίᾳ ὅταν φθάσῃ τὸ Φ. Ἰδοὺ διὰ τί λέγω ὅτι ἦτο λίαν λογικὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζωχιοῦ περὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἰδοὺ διατὶ δὲν ἠγέρθην χθὲς μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν τὴν ἀναβολήν. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ χθεσινὴ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζωχιοῦ, ἤθελον σᾶς εἴπει, ἡ ταπεινή μου γνώμη εἶναι εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀρνηθῆτε ὅτι ἡ Φθιῶτις ὀφείλει ν’ ἀντιπροσωπεύηται ὑπὸ τεσσάρων βουλευτῶν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως δὲν δύνασθε νὰ εἰσαγάγητε τὸν κύριον Χατζόπουλον χωρὶς νὰ ἐξετάσητε ἀμέσως τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος· ἀλλ’ ἡ χθεσινὴ ἀπόφασις εἶναι τετελεσμένη· δὲν σᾶς δεσμεύει, ἡ Βουλὴ δὲν δεσμεύεται ἀπὸ τίποτε.

§76ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐνίοτε οὔτε ἀπὸ τὸν ὀρθὸν λόγον.

§77ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὔτε ἀπὸ τὸν ὀρθὸν λόγον, μοῦ φωνάζει ὁ κύριος Μίλησης. Μόνον ὁ ὀρθὸς λόγος ὀφείλει νὰ δεσμεύῃ τὴν Βουλὴν καὶ ὅταν φθάσῃ εἰς θέσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὀρθὸς λόγος τὴν ὑποχρεοῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις της, ὀφείλει νὰ τὸ πράξῃ. Λέγω λοιπὸν, ἀφοῦ τὸ ζήτημα περιεπλέχθη ὡς περιεπλέχθη, ἀφοῦ ἐξ ἀνάγκης δὲν δύνασθε ν’ ἀποφανθῆτε σήμερον περὶ τῆς εἰσόδου τοῦ κ. Χατζοπούλου χωρὶς νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν οὐσίαν τῆς ἐκλογῆς, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν ἤδη ἐνώπιόν μας τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος, διότι δὲν ἐτυπώθη, καὶ διὰ νὰ μὴ χρονοτριβῶμεν, νομίζω ὅτι πρέπει, διὰ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ὡς δικασταὶ καὶ οὐχὶ ὡς ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ ὑπὲρ τοῦ ἑτέρου προσώπου, ὅτι ὀφείλομεν ν’ ἀναβάλωμεν τὸ ζήτημα τοὐλάχιστον ἕως ὅτου λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος καὶ νὰ λύσωμεν ἐν οὐσίᾳ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος. Οὕτω κατὰ τὴν γνώμην τὴν εἰδικήν μου πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ πρότασις.

§78ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν συμφωνεῖ μὲ οὐδένα τῶν πρὸ αὐτοῦ λαβόντων τὸν λόγον. Ἐγὼ ἔχω τὴν δυστυχίαν νὰ μὴ συμφωνῶ μὲ τὸν ἴδιον προαγορεύσαντα· τὸ περιεργότερον δὲ ὅτι, ἐν ᾧ παρ’ ὀλίγον νὰ χειροκροτήσω τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας του, ἐν τέλει εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διαφωνῶ. Πῶς συμβαίνει τὸ παράδοξον τοῦτο φαινόμενον δὲν ἠξεύρω. Ἴσως πταίω ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἐνίοτε τὸν Κ. Λομβάρδον· ἴσως πταίει ὁ Κ. Λομβάρδος, ὁ ὁποῖος ἕνεκα τῆς ἐκτάκτου εὐφυΐας καὶ εὐστροφίας του μεταπίπτει ἀστραπηδὸν ἀπὸ συμπεράσματος εἰς συμπέρασμα καὶ ἀπὸ ἰδέας εἰς ἰδέαν· ἴσως πταίομεν καὶ οἱ δύω· τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι δὲν συμφωνοῦμεν. Ὅταν ἤκουσα τὸν Κ. Λομβάρδον ν’ ἀνακράζῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι ἡ Φθιῶτις ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιπροσωπεύηται ἐν τῷ περιβόλῳ ὑπὸ τεσσάρων βουλευτῶν, περιέμενον ν’ ἀκούσω τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἷς τῶν ὑποψηφίων, εἴτε ὁ Κ. Χατζόπουλος εἴτε ὁ Κ. Δυωβουνιώτης, ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν περίβολον τοῦτον πρὸ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς· μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι αὐτὸ ἦτο τὸ φυσικὸν, τὸ ἀναγκαῖον συμπέρασμα, εἰς ὃ ὤφειλε νὰ φθάσῃ ὁ ἔντιμος φίλος μου· διότι καὶ ἡ Φθιῶτις, ὡς πᾶσα ἐπαρχία τοῦ Κράτους, ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποστείλῃ βουλευτὰς, οἵτινες νὰ λάβωσι μέρος κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν· ὅταν δὲ μία ἐπαρχία, δικαιουμένη ὑπὸ τοῦ Νόμου ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ὑπὸ τεσσάρων ἀντιπροσώπων, ἔχει ἐν τῇ Βουλῇ μόνον τρεῖς, τὸ δικαίωμα τῆς ἀντιπροσωπείας αὐτῆς κολοβοῦται.

§79ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ποῖος ὁ τέταρτος;

§80ΜΙΛΗΣΗΣ. Τώρα θὰ σᾶς τὸν εἴπω, ἢ μᾶλλον θὰ μοὶ τὸν δείξητε σεῖς καὶ οἱ σύντροφοί σας (θόρυβος). Κύριοι, χωρὶς ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς θεωρίας, αἵτινες συνήθως εἶναι ἰδιότροποι, διότι μεταβάλλονται κατὰ τὰς κεφαλὰς τῶν δημιουργούντων αὐτὰς, μοὶ φαίνεται ὅτι προτιμότερον εἶναι νὰ συμβουλευθῶμεν τὸν Νόμον, ὅστις κανονίζει τὴν ἁρμοδιότητα πάσης ἀρχῆς, λαμβανούσης μέρος εἰς τὰς ἐκλογάς. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον 58 ἵνα ἴδητε πόσον σαφὴς καὶ κατηγορητικὸς εἶναι ὁ Νόμος, καὶ ἑπομένως οὐδεμία ἀμφιβολία μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένη. Ἰδοὺ κατὰ λέξιν τὸ ἄρθρ. 58. «Τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐλεύσεως τῶν Προέδρων τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν τῆς ἐπαρχίας συγκροτεῖται ἐν τῷ διοικητικῷ καταστήματι δημοσία συνεδρίασις ἐπιτροπῆς, συγκειμένης κτλ... Ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης κατατίθενται τὰ πρακτικὰ τῆς ψηφοφορίας· τούτου γενομένου, ἀναγινώσκονται ἀμέσως τὰ πρακτικὰ τῆς διαλογῆς ἑκάστου τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων εἰς ἐπήκοον τῶν παρόντων· μετὰ ταῦτα δὲ γίνεται τὸ ἄθροισμα τῶν ψήφων, καὶ ἡ σχετικὴ πλειοψηφία ἀναδεικνύει τοὺς ἐκλεχθέντας». Ἰδού, κύριοι, τὶ ὁρίζει ὁ Νόμος· ὅθεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀνακηρύξεως δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ οὐδένα λόγον ἀκυρότητος, οὐδένα ἀπολύτως, ἀλλ’ ἅμα ἡ ἐκλογὴ ἔχει τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα ἐκλογῆς νομίμου—καὶ τὰ γνωρίσματα ταῦτα ἐφρόντισε τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ διατυπώσῃ εἰς τὰς ὁδηγίας του—ἡ ἐργασία της συνίσταται ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὸ ν’ ἀθροίσῃ τὰ κατὰ μέρος ἀποτελέσματα, ἵνα εὕρῃ τοὺς σχετικῶς πλειονοψηφοῦντας· οὐδὲν πλέον. Ταῦτα διακελεύει ὁ Νόμος. Ἐὰν λοιπόν, κύριοι, ἐκλογή τις οἱαδήποτε, ἢ τῆς Φθιώτιδος ἢ ἡ τῆς Γόρτυνος ἢ ἡ τῆς Μεσσήνης, παρουσιάζῃ ἀσχημίας οἵας δήποτε φύσεως, δὲν ἀπόκειται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἀνακηρύξεως νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀσχημιῶν τούτων· διότι τότε μεταβάλλεται εἰς πρωτοβάθμιον δικαστήριον· διότι ἁρπάζει τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, ἥτις δὲν δικάζει ὡς ἐφετεῖον, ἀλλὰ δικάζει ὡς πρῶτον καὶ τελευταῖον καὶ ἀνέκκλητον δικαστήριον. Θέλετε δὲ νὰ ἴδητε ποῦ σᾶς φέρει ἡ θεωρία, ἣν ὑποστηρίζετε; Εὑρίσκετε ἐδῶ τριάκοντα ψήφους ὀλιγωτέρας καὶ σταματῶντες λέγετε ὅτι ὁ τέταρτος βουλευτὴς, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκλογὴ ἐπηρεάζεται, πρέπει νὰ μείνῃ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου. Ἐξαίρετα· ἀλλὰ διατί δὲν λέγετε τὸ ἴδιον καὶ διὰ τὴν Γορτυνίαν; Δεσμεύεσθε ἐδῶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἔλειψαν τριάκοντα ψῆφοι ἐκ τῆς κάλπης ἑνὸς ὑποψηφίου· καὶ διατί δὲν σᾶς δεσμεύει ἀλλαχοῦ τὸ γεγονὸς ὅτι πλεονάζει σωρὸς σφαιριδίων εἰς μίαν ἢ πολλὰς κάλπας, ἢ τὸ γεγονὸς ὅτι εἷς ὑποψήφιος ἔλαβεν ὑπὸ τὸ μηδενικὸν ψήφους, ἢ ἄλλη τις παρόμοια ἀσχημία; Ἐὰν ἦσθε συνεπεῖς, ἐὰν θέλητε πρὶν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς ἐκλογῆς νὰ θέσητε ταύτην ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς ψήφου σας καὶ νὰ μὴ δεχθῆτε τέταρτον κατὰ πρόληψιν βουλευτὴν, πρέπει τότε νὰ θέσητε ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τοὺς βουλευτὰς Γορτυνίας, Μεσσήνης καὶ Ναυπακτίας.

§81ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ τῆς Ἑρμιονίδος.

§82ΜΙΛΗΣΗΣ. Βλέπω ὅτι ἔθιξα ὅπου σᾶς πονεῖ· ἀλλὰ δὲν πταίω ἐγώ, πταίει τὸ τμῆμα.

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὴ προδικάζετε (θόρυβος).

§84ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω μὴ προτρέχετε.

§85ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν προτρέχω· ἔφερα τὸ ἀνωτέρω ἐπιχείρημα, διὰ νὰ πείσω ἂν ὄχι ἄλλους, τοὺς παρακαθημένους ἐνταῦθα ὡς ἀντιπροσώπους τῶν ἐπαρχιῶν Γόρτυνος καὶ Μεσσήνης, πόσον ἄτοπον εἶναι νὰ ἐπεμβαίνωσιν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος, καὶ νὰ λέγωσιν, ὅτι, ἐπειδὴ ἔλειψαν τριάκοντα ψῆφοι ἐκ μιᾶς κάλπης, δὲν παραδέχονται ἢ δὲν καταδέχονται αὐτοὶ οἱ ἀντιπρόσωποι Γορτυνίας καὶ Μεσσήνης νὰ ἔχωσιν εἰς τὸ πλευρόν των τὸν τέταρτον βουλευτὴν Φθιώτιδος κατὰ πρόληψιν.

§86ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν εἶσθε ἄξιος νὰ ὁμιλῆτε περὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Γόρτυνος (θόρυβος).

§87ΦΛΕΣΣΑΣ. ...... (θόρυβος).

§88ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Εἰς τὴν ὁμιλίαν σας συμπεριλαμβάνετε καὶ τὴν ἐκλογὴν Ναυπακτίας; ἡ ἐκλογὴ Ναυπακτίας εἶναι πολὺ καλλιτέρα τῆς ἰδικῆς σας· εἶσαι πολὺ μικρὸς διὰ νὰ ὁμιλῇς οὕτω (θόρυβος).

§89ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὴ ταράττεσθε σεῖς ὁ μεγάλος. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ προσθέσω, ὅτι διὰ τοῦ παραλληλισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔκαμα, δὲν ἐνόησα νὰ προσβάλω κἀνὲν πρόσωπον καὶ κἀμμίαν ἐκλογήν· ἠθέλησα μόνον νὰ πείσω τοὺς κραυγάζοντας καὶ θορυβοῦντας, πόσον ἄτοπον εἶναι, ἀφοῦ δὲν πρόκειται περὶ τῆς οὐσίας μιᾶς ἐκλογῆς, νὰ σταματῶσιν ἁπλῶς καὶ μόνον ἐπὶ τοῦ φαινομένου, ὅτι ἔλειψαν τριάκοντα σφαιρίδια ἀπὸ μιᾶς κάλπης, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ στηριζόμενοι νὰ μὴ δέχωνται εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἐξελέγξεως, ἕνα συνάδελφον, ὁ ὁποῖος φαίνεται κατὰ πρόληψιν ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας. Ἀλλά, κύριοι, παράδοξον ἰδίως μοὶ φαίνεται τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀντέταξε κατὰ τῆς τοιαύτης παραδοχῆς ὁ κύριος Λομβάρδος· ἂν, εἶπε, δὲν εἶχε προαποφανθῆ τὸ τμῆμα, ἂν ὁ κύριος Χατζόπουλος ἤρχετο ἐξ ἀρχῆς μὲ ἓν εἰδοποιητήριον, ἀγαθῇ τύχῃ! ἔπρεπε νὰ τὸν δεχθῶμεν ἀσμένως· ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔχει εἰδοποιητήριον καὶ τὸ τμῆμα γνωμοδοτεῖ, ὅτι ἀφίεται εἰς τὸ σῶμα τῆς Βουλῆς ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς παραδοχῆς ἢ μή, τὸ πρᾶγμα ἀλλάζει, καὶ ὑπάρχει ἀποχρῶν λόγος νὰ κολοβωθῇ ἡ ἀντιπροσωπεία τῆς Φθιώτιδος.

§90ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὤφειλεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς οὐσίας· ἐπειδὴ δὲ σήμερον δὲν ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν ν’ ἀποφανθῶμεν, εἶπον ν’ ἀναβάλωμεν τὸ ζήτημα μέχρις ὅτου λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν καὶ τότε λύομεν καὶ τὰ δύο ζητήματα.

§91ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μοὶ εἴπητε, διατί καθιεροῦτε τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην διὰ τὴν Φθιώτιδα; διατί δὲν ἀφίνετε νὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ὅπως ὁρίζει ὁ κανονισμός;

§92ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διότι εἰς τοῦτο εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζωχιοῦ.

§93ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζωχιοῦ ἀπεῤῥίφθη ἤδη, ἡ δ’ ἐκλογὴ Φθιώτιδος πρέπει νὰ ἐξελεγχθῇ, ὅπως καὶ αἱ λοιπαί· διατί, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἐξαιρετικὸν διὰ τὴν Φθιώτιδα, νὰ μὴ ἀποφασίσητε ἀμέσως τὸ προκαταρκτικὸν ζήτημα τῆς παραδοχῆς τοῦ τετάρτου βουλευτοῦ, ἀλλὰ νὰ τὸ λύσητε ὅταν ἐξετάσητε τὴν οὐσίαν τῆς ἐκλογῆς; (Θόρυβος καὶ πλεῖσται διακοπαί). Ἤμην, κύριοι, καὶ εἶμαι πάντοτε πρόθυμος ν’ ἀπαντῶ εἰς τοὺς διακόπτοντάς με, ἀλλ’ ἐννοεῖτε ὅτι δὲν ἐπαρκῶ νὰ ἀπαντῶ εἰς ἀπείρους διακοπάς, δεξιὰ καὶ ἀριστερά, ἄνωθεν καὶ κάτωθεν, εἰς θορύβους, εἰς κραυγάς, εἰς διαμαρτυρίας, ἐπὶ τούτοις δὲ καὶ εἰς ὕβρεις, τὰς ὁποίας ὅμως περιφρονῶ, διότι ἔρχονται ἀπὸ πολὺ χαμηλά (Χειροκροτήματα εἰς τὸ ἀκροατήριον). Ἐπὶ τέλους ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι ἡ δεξιὰ αὕτη πτέρυξ, ἡ ὑπερασπίζουσα τὸ ὑπουργεῖον, ὀφείλει νὰ παραδεχθῇ τὴν γνώμην μου, ἂν θέλῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς περὶ τῶν ἐκλογῶν ὁδηγίας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§94Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ὑποθέτομεν, ὅτι ὅλοι τὰς ὑποστηρίζετε.

§95ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρὸ πάντων ὅμως οἱ φίλοι σας ἔχουν ἰδιαίτερον καθῆκον νὰ τὰς ὑποστηρίξουν.

§96Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατί σεῖς ὄχι;

§97ΜΙΛΗΣΗΣ. Βλέπετε ὅτι τὰς ἐπικαλοῦμαι.

§98ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Σᾶς κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἐνέχεται εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§99ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§100ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν θέλετε νὰ ἀναγνώσω τὰς ὁδηγίας; τὰς ἀφίνω.

§101Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, νὰ τὰς ἀναγνώσητε.

§102ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἔδιδον μεγάλην σημασίαν εἰς τὰς ὁδηγίας ταύτας, διότι κάμνουν ἀληθῶς τιμὴν εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἐκ τούτων ἤθελον ἀρυσθῆ ἓν ἐπιχείρημα, ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν θέλουν νὰ τὰς ἀναγνώσω ....

§103Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ περὶ ὑπουργείου σᾶς εἶπον νὰ ἀφήσητε, ὄχι τὰς ὁδηγίας.

§104ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ ἤμην ἠναγκασμένος νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ ὑπουργείου, ἀναγινώσκων τὰς ὁδηγίας του. Ὁ κ. Λούντζης καὶ ἄλλοι, βλέπετε, δὲν τὸ ἐπιτρέπουν· διὰ τοῦτο συμπεραίνω ὅτι καὶ τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ νόμου καὶ ὁ ὀρθὸς λόγος διακελεύει, ὅτι πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς, ὀφείλομεν νὰ λύσωμεν τὸ περὶ τοῦ τετάρτου βουλευτοῦ τῆς Φθιώτιδος ζήτημα, διότι ἡ Φθιῶτις ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀντιπροσωπεύεται ἐνταῦθα ὑπὸ τεσσάρων βουλευτῶν· ποῖος δὲ ὁ τέταρτος οὗτος βουλευτὴς, σᾶς τὸ δεικνύουν τὰ πρακτικὰ, σᾶς τὸ δεικνύει τὸ ἄθροισμα τῶν ψήφων τῶν κατὰ μέρος ἐκλογικῶν τμημάτων. Ἀνοίξατε τὸν πίνακα τῶν κατὰ μέρος ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων, ἀθροίσατε τὰς ψήφους, καὶ ὁποιονδήποτε εὕρητε πλειονοψηφοῦντα, διατάξατε νὰ παρακαθήσῃ εἰς τὸ πλευρόν σας. Ἂν ᾖναι ὁ κ. Δυοβουνιώτης, αὐτὸς πρέπει νὰ εἰσέλθῃ. Ἂν ὁ κ. Χατζόπουλος, ὁ Χατζόπουλος πρέπει νὰ εἰσέλθῃ. Ἐπιφυλαχθῆτε δὲ κατόπιν, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς Φθιώτιδος, νὰ κρίνητε ἂν ᾖναι ἢ ὄχι νόμιμος ἡ ἐκλογὴ αὐτῆς. Τότε, κύριοι, ὅταν ἀποφασίσητε περὶ τῆς οὐσίας πασῶν τῶν ἐκλογῶν, ὅταν ἐξελέγξητε πᾶσαν ἐπὶ πάσης ἐκλογῆς παρανομίαν, θὰ ἔλθῃ ὁ καιρὸς νὰ στιγματίσητε καὶ ἀποκρούσητε καὶ πᾶσαν παρανομίαν διαπραχθεῖσαν τυχὸν ἐν Φθιώτιδι. Ἂν πράξητε ἄλλο τι, ἂν δὲν δεχθῆτε τὸν τέταρτον βουλευτὴν, τὸν ὁποῖον σᾶς παρουσιάζει ἐκλογὴ ἔχουσα ὅλους τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους τῆς νομιμότητος, ἡ ἀπόφασίς σας θὰ ᾖναι ἄδικος καὶ παράνομος, θὰ ᾖναι λυπηρὸν, λυπηρότατον, νὰ ἀρχίσῃ ἡ νέα Βουλὴ τὰς ἐργασίας της μὲ μίαν αὐθαίρετον πρᾶξιν, ἥτις κατ’ οὐδένα λόγον δύναται νὰ δικαιολογηθῇ.

§105ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν δύναμαι, κύριοι, νὰ κρύψω τὴν λύπην μου, διότι πολλοὶ ἐκ τῶν προαγορευσάντων ἐντίμων βουλευτῶν ἐκήρυξαν ἰδέας ἐναντίον τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας πρεσβεύουσιν· ἐνῷ πολλάκις ἐπανέλαβον ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ ἀπέχῃ ἐντελῶς ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς, πρὸ πάντων δὲ κατὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν βουλευτῶν, ἔρχονται νὰ μᾶς εἴπουν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι θέλομεν τὸν Νομάρχην νὰ ἐκδώσῃ τὸ εἰσιτήριον ὑπὲρ τοῦ δεῖνα ἢ τοῦ δεῖνα. Ὁ Νομάρχης, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δηλονότι, δὲν εἶναι παρὰ ὁ σαλπιγκτὴς τῶν ἀποφάσεων τῆς ἀνακηρυκτικῆς ἐπιτροπῆς· ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται καὶ ὁ Νομάρχης διασαλπίζει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλοίμονον ἂν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ Νομάρχης νὰ γνωμοδοτῇ καὶ δίδῃ εἰσιτήριον· τότε Νομάρχαι τινὲς ἤθελον πληρώσει τὸ Κοινοβούλιον αὐτὸ μὲ οὓς ἤθελον βουλευτάς. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου παρουσιάζεται ἔκτακτον φαινόμενον ἐπὶ τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων. Παρουσιάζεται φαινόμενον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ λύσῃ καὶ ἀφίνει εἰς τὸν Νομάρχην νὰ λύσῃ καὶ δώσῃ τὸ εἰσιτήριον εἰς ὅν τινα θέλει· παρουσιάζεται φαινόμενον ἔκτακτον, πρωτοφανὲς, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ γνωμοδοτήσῃ, διότι ὑπάρχει ἓν σπουδαῖον περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον θὰ λύσῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς. Ἡ ἐξέλεγξις λοιπὸν πρόκειται νὰ ἀποδείξῃ εἰς ποῖον ἀνήκει τὸ εἰσιτήριον, διότι δὲν συμφωνῶ ποσῶς μὲ τὸν προαγορεύσαντα ἔντιμον βουλευτὴν Ζακύνθου κ. Λομβάρδον, ὅστις εἶπεν ὅτι τὸ εἰσιτήριον δὲν ἔχει κἀμμίαν σημασίαν ἢ ὁπωσδήποτε δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζηται, ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα εἰσιτηρίων. Τὸ ζήτημα τῶν εἰσιτηρίων, ἔντιμε βουλευτὰ Ζακύνθου, ἐξετάσθη ἀμέσως ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1862.

§106ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σήμερον εἶπον δὲν εἶναι ζήτημα.

§107ΜΑΚΡΗΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν καὶ σήμερον καὶ πάντοτε τὸ ζήτημα τῶν εἰσιτηρίων.

§108ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρόκειται περὶ βουλευτοῦ, ὅστις πρόκειται σήμερον νὰ εἰσέλθῃ.

§109ΜΑΚΡΗΣ. Κατὰ πόσον δὲ ὁ σύλλογος τῶν ἐπιτροπῶν εἶχε δίκαιον νὰ διστάζῃ καὶ μὴ, δύναται νὰ ἀποφανθῇ τοῦτο, δύναται νὰ λύσῃ, ἔντιμε βουλευτὰ Ζακύνθου, τὸ τμῆμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν ἡ ἐκλογή. Τὸ τμῆμα ἀπεφάνθη κατὰ πλειονοψηφίαν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως, τουτέστι δὲν ὑπῆρξε λόγος φατριαστικὸς, ἀλλὰ κάτι σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον συνετέλεσε νὰ μὴ δοθῇ τὸ εἰσιτήριον. Ἡ διοικητικὴ λοιπὸν ἀρχὴ καλῶς ποιοῦσα ἠρνήθη τὸ εἰσιτήριον, ἠρνήθη νὰ γίνῃ σαλπιγκτὴς ἀριθμήσεως μὴ ὑπαρχούσης, μὴ διαβεβαιούσης τὴν ὕπαρξιν τετάρτου βουλευτοῦ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος (διάλογοι). Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, κύριος Πετιμεζᾶς, ἠθέλησε νὰ ἀναφέρῃ προηγούμενα γεγονότα, προηγουμένην λύσιν ὁμοίων ζητημάτων. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, κύριος Πετιμεζᾶς, νὰ τὸν εἴπω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δεσμευμένη νὰ ἀκολουθῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς προηγουμένης Βουλῆς.

§110Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§111ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ λέγω ἐγώ.

§112Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ λέγετε λοιπὸν ὅτι τὸ εἶπον ἐγώ.

§113ΜΑΚΡΗΣ. Ἄλλα περιστατικὰ, οὐχὶ τὰ αὐτὰ, ἀναγκάζουσι τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ οὕτως ἤ ἄλλως ἐπὶ ὁμοίων ζητημάτων. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κρανιδίου κ. Μίλησης ἠθέλησε νὰ ἀναφέρῃ περὶ ὑπουργῶν, περὶ ἐμπνεύσεων καὶ τοιούτων ζητημάτων. Ὑπάρχει, ἔντιμε βουλευτὰ Κρανιδίου, εὐρὺ στάδιον εἰς τὸ μέλλον, καθ’ ὅ δύναται νὰ κριθῇ ἡ διαγωγὴ ἑνὸς ἑκάστου· ἐπὶ τοῦ παρόντος μόνον ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν εἶναι ζήτημα καὶ ὄχι πλειότερον. Συμπεραίνω λοιπὸν, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ καλῶς ποιήσασα ἠρνήθη τὸ εἰσιτήριον, διότι δὲν εἶχε διδόμενα, ἐξ ὧν νὰ συμπεράνῃ τίς ἦτο ὁ τέταρτος βουλευτής· δὲν εἶχεν ἀριθμοὺς, δὲν εἶχε τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν εἶχεν ὅσα ὁ νόμος διατάττει διὰ νὰ δώσῃ τὸ εἰσιτήριον καὶ ἔλθῃ τέταρτος βουλευτὴς ἐκ τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν ἑξῆς πρότασιν, ὅτι νὰ λυθῇ σήμερον τὸ ζήτημα, καλῶς ἔπραξεν ἡ διοικητικὴ ἀρχή....

§114ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀποφανθῶμεν (διάλογοι θορυβώδεις).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀθαν. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§116Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, τρεῖς λέξεις ἔχω νὰ σᾶς προσθέσω εἰς ὅσον πρότερον εἶπον. Τὸ ζήτημα εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ ἀναντίῤῥητον. Ὅσον καὶ ἂν θέλουν νὰ τὸ περιπλέξουν, ὅσον καὶ ἂν θέλουν νὰ τὸ περιαγάγουν εἰς ἀδιεξόδους στενωποὺς, αὐτὸ ἵσταται σταθερὸν, ἀκλόνητον καὶ ἀναμφισβήτητον ἐνώπιόν σας. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀντίῤῥησις· καὶ ὅσῳ καὶ ἂν προσεπάθησαν ὁ κ. Τσιριμῶκος καὶ ὁ κ. Χατζίσκος νὰ σᾶς πείσουν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο φαίνεται ἀλλάσσον ἀπὸ τὸ περυσινόν, ὄχι μόνον δὲν ἠδυνήθησαν ἀλλὰ τοὐναντίον σᾶς ἔδειξαν ὅτι ἂν πέρυσι κατὰ Αʹ. ἦτο δίκαιον νὰ εἰσέλθουν οἱ βουλευταὶ Ἠλείας, ἐφέτος κατὰ Α+Β πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ὁ τέταρτος βουλευτὴς Φθιώτιδος. Πέρυσι κατὰ τὴν διαλογὴν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ τῆς Ἠλείας ἠδύνατο νὰ κλονισθῇ κατά τι, διότι δὲν εἶχεν ὅλα τὰ ἐξωτερικὰ στοιχεῖα, ἅτινα χρειάζονται κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, καθόσον ἡ διαλογὴ ἐγένετο ἀπουσίᾳ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς· ἀλλ’ ἐφέτος δὲν ἔχετε κἀνὲν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ σᾶς λείπῃ, τὸ ὁποῖον νὰ σᾶς φέρῃ τὸν ἐλάχιστον ἐνδοιασμὸν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς, ἔχετε μόνον ὑποθέσεις ἓξ προέδρων λεγόντων «ἐὰν προσθέσωμεν τὰς ψήφους αὐτὰς, τὸ ἀποτέλεσμα μεταβάλλεται·» ἀλλὰ δύναται ὁ κατὰ τὸ ἄρθρ. 58 τοῦ βουλευτικοῦ νόμου σύλλογος νὰ κάμῃ ὑποθέσεις, ὅτι, ἂν κάμωμεν τοῦτο, γίνεται ἐκεῖνο, καὶ ἂν κάμωμεν αὐτὸ, γίνεται τὸ ἄλλο; Ὄχι, ἂν δὲ δώσετε τοιοῦτον δικαίωμα εἰς αὐτὸν, αὔριον θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι 300 καὶ 300 κάμνουν 700.

§117Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς οἱ μισοὶ παρετήρησαν ὅτι εἰς τὸ ναὶ εἶχε περισσότερα· οἱ ἄλλοι παρετήρησαν ὅτι ὅποιον τὸν θέλουν περισσότεροι πρέπει νὰ τὸν ἀποκρούουν ὀλιγώτεροι....

§118Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ καθήσατε καὶ ὕστερον μὲ διαδέχεσθε. Λοιπὸν ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ βουλ. νόμου σύλλογος δὲν δύναται νὰ κάμῃ ὑποθέσεις. Ὁ κ. Μακρῆς ἠδίκησεν ἑαυτὸν νὰ λέγῃ ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ὁ Νομάρχης, κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 58 καθήκοντός του, δὲν εἶναι καθαρὸν ὄργανον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, διότι ἔχει μίαν ἀποστολὴν εἰδικὴν ἀπὸ τὸν νόμον, μὴ ἔχουσαν τίποτε κοινὸν ὅσῳ ἀποβλέπει τὰς σχέσεις του μὲ τὸ ὑπουργεῖον· ἑπομένως δὲν εἶναι ὄργανον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ μεμφθῇ τὸ ὑπουργεῖον. Ὁ Νομάρχης λοιπὸν ἔπταισε μὴ συμμορφωθεὶς μὲ τὸν νόμον, ὅστις τῷ ἀνέθεσε μίαν ἁπλῆν ἀπαρίθμησιν. Ὁ Νομάρχης ἀποτελεῖ μέρος τῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ὃ μέλος τοῦ συλλόγου τῶν ἐπιτροπῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Λομβάρδος καὶ ὁ κ. Σαράβας, κατόπιν ἐλθόντες, εἶπον ὁ μὲν ὅτι εἶναι tropo tardi νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Χατζόπουλος, καὶ ὁ ἄλλος μᾶς παρέπεμψεν εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας. Δὲν ἐννοῶ διατὶ εἶναι tropo tardi καὶ διατὶ τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ λυθῇ μὲ τὸ οὐσιαστικὸν ζήτημα, ἀφοῦ ὁ κ. Σαράβας καὶ ὁ κ. Λομβάρδος εἶπον ὅτι κακῶς ἐποίησαν ὁ Νομάρχης καὶ ὁ Εἰρηνοδίκης νὰ μὴ ἀποφανθῶσιν καὶ δώσωσι τὸ εἰσιτήριον εἰς τὸν πλειοψηφήσαντα χωρὶς τὴν ἐλαχίστην παρατήρησιν· διότι ἐὰν θελήσουν νὰ κάμουν παρατηρήσεις καὶ ὑποθέσεις, εἰσέρχονται εἰς τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας καὶ ἀντιποιοῦνται πλέον τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς. Πῶς μᾶς παραπέμπουν ἔπειτα εἰς τὰς ἑλλ. καλένδας; Εἶπον ὅτι ἔκαμον κακὰ, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ τὸ εἰδοποιητήριον· ἀλλ’ ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἀρνεῖται αὐτὸ εἰς τὸν κ. Χατζόπουλον· ποῦ θὰ παρασταθῇ ὁ κ. Χατζόπουλος νὰ παραπονεθῇ διὰ τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον τοῦ γίνεται ἀπὸ μέρους ἑνὸς συλλόγου, ἑνὸς ὑπαλλήλου ἐντεταλμένου νὰ ἐκπληρώσῃ ἓν καθῆκον; Ἔχει πουθενὰ ἀλλοῦ παρὰ ἐντὸς τῆς Βουλῆς; Ἀλλ’ ἔρχεται τὸ ζήτημα ἀφοῦ τὰ τμήματα συνέταξαν τὰς ἐκθέσεις των καὶ τὸ ἁρμόδιον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος τμῆμα ἀπεφάνθη ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Μακρυκώμης εἶναι παράνομος· καὶ τί ἐμποδίζει τοῦτο; καὶ ποῖοι ἄλλοι εἶναι ἁρμόδιοι νὰ προστατεύωσι τὸν ἀδικούμενον παρὰ σεῖς οἱ βουλευταί; Καὶ ὅταν σεῖς προχθὲς, ὅταν ἤνοιξεν ἡ θύρα τοῦ βουλευτηρίου, δὲν ἐκάμετε κἀμμίαν παρατήρησιν περὶ τοῦ ἀδικουμένου, καὶ ἔρχεται σήμερον καὶ σᾶς ζητεῖ νὰ προστατεύσητε τὸ δίκαιόν του, τοῦ λέγετε ὅτι εἶναι tropo tardi; Δὲν εἶναι ζήτημα, κύριοι, διὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἐπηρεάζῃ ποσῶς τὰς ἰδέας μου καὶ τὰς σκέψεις μου κομματικὸς λόγος· πιστεύσατέ το, (ἄ! ἄ!) καὶ μοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον ἂν ἐσεῖς κάμετε ἄ! ἄ! ... Ἂν τὸ ζήτημα ἦτο κομματικόν, βεβαίως θὰ ἤμην μὲ τὸν κ. Λομβάρδον εἰς συνεννόησιν, ἀλλ’ ἐγὼ πρῶτος τὸν ἀποκρούω. Ἄλλως καὶ ὑπὸ κομματικὴν ἔποψιν καὶ ἂν τὸ θεωρήσητε, δὲν εἶναι ζήτημα σπουδαῖον. Σπουδαῖον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος· διότι ἂν σήμερον εἰς τὴν ἀπόφασίν μας ἐπηρεασθῶμεν εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, συλλογισθῆτε ὅτι αὔριον, κύριοι, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι σήμερον θὰ καταδικάσωμεν τὸν Χατζόπουλον νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καθόλου παράξενον νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν καὶ εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον ὁ κύριος Χατζόπουλος. Καὶ ἠξεύρετε τότε τί θὰ λέγετε; διότι ἐδῶ ὑπάρχουν στενογραφημένα πρακτικὰ καὶ τὰ λεγόμενα ἑνὸς ἑκάστου γράφονται καὶ θὰ μείνουν ἐκεῖ γραμμένα, διὰ νὰ βλέπῃ ἕκαστος ὁποίαν ψῆφον δίδει...

§119ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα μάλιστα.

§120Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν νομίζετε, κύριε Δημητριάδη, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος πρόκειται νὰ διαγραφῇ μετά τινα καιρὸν, ἄς λείψῃ καὶ ἡ Ἱστορία του.

§121Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς ἐμὲ ἀποτείνεσθε;

§122Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι εἴπατε μάλιστα.

§123Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀπατᾶσθε καὶ μὴ ἐξάπτεσθε (θόρυβος).

§124Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, κ. Πετιμεζᾶ, ὅτι ἀμφιβάλλω ἂν ἡ Ἱστορία θὰ ἔχῃ καιρὸν νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ στενογραφημένα πρακτικά μας...... (γέλως).

§125Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι λοιπὸν τὸ ζήτημα σπουδαιότατον, ἀφορᾷ τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς τῆς ἰδίας Βουλῆς.

§126ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί;

§127Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ μοῦ γίνεται ἡ ἐρώτησις διατὶ, λέγω, ὅτι, ὅταν πλέον ἡμεῖς καθιερώσωμεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, εἰς τὸ μέλλον τὰ εἰσιτήρια θὰ ᾖναι ἐλεύθεροι οἱ ὑπάλληλοι νὰ τὰ δίδουν εἰς ὁποιανδήποτε ἐγκρίνουν.

§128Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ.....

§129Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ διακόπτετε· εἶσθε ἄνθρωπος, ὅστις ὁμιλεῖτε εὐφραδέστερα ὅλων ἡμῶν, καὶ ἠμπορεῖτε νὰ ζητήσητε κατόπιν τὸν λόγον.

§130Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εὐτυχῶς δὲν ὡμίλησα ἀκόμη. Ἐξακολουθήσατε.

§131Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τοῦτο, κύριοι, προτείνω ὅ,τι καὶ πρότερον ἐπρότεινα καὶ τὸ θέμα εἶναι τὸ ἀκόλουθον· «πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ἀπὸ τοῦδε ἐν τῇ Βουλῇ ὁ Χατζόπουλος»;

§132ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅπως τὸ ἔθεσεν ὁ κύριος Μακρῆς.

§133ΜΑΚΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν ἔκαμα πρότασιν (θόρυβος).

§134ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔκαμα ἐγὼ πρότασιν ὅπως τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος πρότερον.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§136ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα τὸ ἐπασχολοῦν σήμερον ἡμᾶς δὲν ἀφορᾷ οὔτε τὴν συμπολίτευσιν, οὔτε τὴν ἀντιπολίτευσιν· εἶναι ζήτημα ἀρχῆς καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ψηφοφορήσωμεν, ἂν ἡ Φθιῶτις δικαιοῦται νὰ ἔχῃ καὶ τέταρτον βουλευτὴν, ναὶ ἢ ὄχι.

§137Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριοι, ὁ κύριος βουλευτὴς Ἑρμιονίδος, κύριος Μιλήσης...

§138ΤΙΝΕΣ. Μίλησης.

§139Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἐπετέθη κατὰ τῆς ἀσήμου σπείρας, ἥτις εἰσεπήδησε διὰ τῶν σφαγῶν τοῦ ἀγρίου Ἀντζολίνου, λοχαγοῦ, εἰς τὸ βουλευτήριον.

§140ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶπα τοιαῦτα, κύριε Κολοκοτρώνη· μὴ διαστρέφετε τὴν ὁμιλίαν μου.

§141Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε.—Τὸν εὐχαριστῶ διότι δὲν μᾶς ἠρνήθη τοὐλάχιστον τὴν καταγωγὴν ἐκ Γόρτυνος. Λυποῦμαι μάλιστα διότι δὲν ἐγεννήθην εἰς τὴν Ἑρμιονίδα νὰ χαίρω καὶ ἐγὼ μαζῆ μὲ τοὺς ἄλλους συνεπαρχιώτας του διὰ τὸν ἀντιπρόσωπον τὸν ὁποῖον ἔστειλαν, δηλ. τὸν κ. Μιλήσην ἢ Μίλησην, δὲν ἠξεύρω ἂν ᾖναι παροξύτονον (γέλως).

§142ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂν ἐπιτρέπῃ ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τοιοῦτον στάδιον κενολογίας ἡ συζήτησις, συγχαίρω καὶ ταύτην μετὰ τοῦ ἀγορεύοντος.

§143Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς λόγους τοῦ κ. Μιλήση ἢ Μίληση, δὲν ἠξεύρω ἂν ᾖναι παροξύτονον, σᾶς λέγω ὅτι ἕκαστος ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀνατροφὴν, τὸν φανατισμὸν, τὸν φατριασμὸν ἢ τὴν πολιτικὴν ἀπόχρωσιν εἰς ἣν ἀνήκει. Ἂν οἱ λόγοι τοῦ ἀγορεύοντος ᾖναι εὐπρεπεῖς, συγχαίρω καὶ τὸν κ. Μιλήσην καὶ τὴν ἐπαρχίαν καὶ τὴν ἀπόχρωσίν του ἂν ὅμως ᾖναι ἄτοποι, ἂς μὲ συγχωρήσῃ νὰ λυπηθῶ διότι ἔῤῥιψε πρῶτος τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου. Αὐτὰ διὰ τὸν κ. Μιλήσην· εἰς δὲ τοὺς ἄλλους λέγω, ὅτι ὅπως ἐγὼ ἤκουσα μὲ ἀπάθειαν τὴν ἐπίθεσιν, οὕτω πρέπει νὰ συνηθίσουν ὅλοι νὰ μὴ διακόπτουν. Καὶ θὰ παρακαλέσω μεθαύριον, μάλιστα εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς μου, ἕνα τῶν φίλων μου νὰ μὲ ὑβρίσῃ ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν, διὰ νὰ ἴδῃ ἕκαστος, ὅτι δὲν θὰ συγχωρήσω οὔτε εἰς τὸ πρόσωπόν μου νὰ μεταβληθῇ. Ἂν ἀπὸ τοῦ βήματος ὑβρίζῃ τις, μὴ νομίσετε ὅτι εἶναι ὁ πρὸς ὃν ἀποτείνεται ὁ ὑβρισμένος, ὁ ὑβρίζων εἶναι ὁ κακοαναθρεμμένος.

§144ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὴ ἀκριβῶς θὰ ἦτο ἡ ἀπάντησίς μου· σᾶς εὐχαριστῶ διότι μὲ ἀντικατεστήσατε πληρέστατα (γέλως).

§145Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Εὖγε· ὅ,τι εἶναι πνευματῶδες τὸ παραδέχομαι, ὅσον μὲ λυποῦν οἱ ἀπὸ πικρίας λόγοι. Ἤδη ἐπὶ τοῦ ζητήματος· καὶ θὰ ἴδῃ ὁ κ. Μίλησης, ὅτι εἴμεθα ἴσως σύμφωνοι καὶ πιστεύω νὰ μείνῃ εὐχαριστημένος. Τί λέγετε ἤδη, κ. Μίληση; ὡς πρὸς τὸ ζήτημα σᾶς λέγω ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Λομβάρδος ἀρχόμενος· οὔτε μὲ τὸν Λομβάρδον, οὔτε μὲ τοὺς ἑτέρους προλαλήσαντας συμφωνῶ. Σᾶς φαίνεται περίεργον· θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἡμεῖς, ἡ μὴ κατηρτισμένη Βουλὴ, εἰς τὰ σπλάγχνα τῆς ὁποίας ἐμπεριέχονται καὶ ἀμφίβολοι, δὲν ἔχομεν δικαίωμα, λέγω, ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ νόμου σαφοῦς, τὸν ὁποῖον ἐψήφισε κατηρτισμένη Βουλὴ (θόρυβος). Τὸ κατ’ ἐμὲ, ὁ κ. Χατζόπουλος κατὰ τὸν νόμον, κύριοι, πρέπει νὰ εἰσέλθῃ αὐτοδικαίως ὡς πλειοψηφήσας, καὶ ἂν ἤμην εἰς τὴν θέσιν του, ἤθελον εἰσέλθει χωρὶς νὰ σᾶς ἐρωτήσω (Χειροκροτήματα).

§146ΜΙΛΗΣΗΣ. Βλέπετε ὅτι χειροκροτῶ καὶ ἐγὼ τὸ συμπέρασμα τοῦ λόγου σας. (Ὁ κ. Κολοκοτρώνης καταβὰς τοῦ βήματος δεξιοῦται τὸν κ. Μίλησην).

§147ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Ὀλιγίστας λέξεις παρακαλῶ, κύριοι. Αἱ παρεκβάσεις, νομίζω, κατέστησαν τὴν συζήτησιν ὀλίγον θορυβώδη εἴτε ὀλίγον ζωηρὰν, ἐνῷ ἠδυνάμεθα νὰ ἁπλοποιήσωμεν τὸ ζήτημα. Λέγω, αἱ παρεκβάσεις ἔκαμον τὴν συζήτησιν ζωηρὰν, γενομένου λόγου περὶ συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως, ἐνῷ βεβαίως ἐν τῷ σταδίῳ τῶν ἐξελέγξεων δὲν πρέπει λόγος νὰ γίνηται περὶ συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως, καθόσον ὁ βουλευτὴς ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ καθήκοντα δικαστικὰ καὶ οὐχὶ πολιτικὰ. Μετὰ τὴν κατάρτισιν τῆς Βουλῆς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ τραπῇ οἱανδήποτε πολιτικὴν πορείαν θελήσῃ. Τὸ ζήτημα ἠδύνατο νὰ ἁπλοποιηθῇ διὰ τῆς ἐξετάσεως κατὰ πόσον ἐνήργησεν ἀτόπως ἢ οὐ εἴτε ὁ κύριος Νομάρχης, εἴτε ὁ σύλλογος τῶν προέδρων τῶν ἐπιτροπῶν. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Νομάρχης καλῶς ἔπραξε, καθόσον εἶχεν ἐνώπιον αὑτοῦ ἓν πρακτικὸν τοῦ συλλόγου τῶν προέδρων, ὅπερ ὤφειλε καὶ νὰ σεβασθῇ. Ὁ κ. Μίλησης προηγουμένως εἶχεν εἰπῆ, διατὶ δὲν πράττετε τὸ αὐτὸ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γορτυνίαν καὶ τὴν Μεσσήνην; ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἀπάντησις εἶναι λίαν πρόχειρος, καθόσον τὰ πρακτικὰ τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων δὲν ἦσαν τὰ αὐτὰ ὡς εἶναι τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται τὴν σήμερον ἐνώπιον ἡμῶν. Τὰ πρακτικὰ τῶν ἄλλων ἐκλογῶν φέρουν εἰς ἓν συμπέρασμα καὶ ὑποδεικνύουν ἄνευ ἀντιῤῥήσεων τὸν βουλευτὴν, τὸν ὁποῖον ἀνέδειξεν ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπαρχίας· ἀλλὰ τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον ὑπ’ ὄψιν, δὲν ὑποδεικνύουσι τοιοῦτόν τινα. Βλέπομεν διῃρημένας τὰς ψήφους· οἱ μὲν λέγουσιν ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰσιτήριον εἰς τὸν ἕνα, οἱ δὲ ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸν ἕτερον, καὶ τοῦτο κατ’ ἰσοψηφίαν. Βεβαίως ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, νομίζω, ἐὰν ἤθελεν εἶσθαι εἰς αὐτὴν τὴν δυσχερῆ θέσιν τοῦ κ. Νομάρχου, ἤθελε προσφύγει εἰς τὴν φρόνησιν· ἐννοεῖται δὲ ὅτι ἡ φρόνησις ὑπηγόρευε νὰ ὑποβληθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν ψῆφον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἀλλὰ νομίζουσιν, ὅτι παραβιάζεται θεσμός τις, τὸ Σύνταγμα ἐὰν θέλετε, ἴσως καὶ τὰ δόγματα, διότι δὲν παρουσιάζονται ἀμέσως ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου οἱ τέσσαρες βουλευταὶ τῆς Φθιώτιδος· ἠθέλησαν ἴσως νὰ παραστήσουν οὕτω τὴν Φθιώτιδα ὡς μαθηματικὸν πρόβλημα, ὡς τετράγωνον, λέγοντες ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν τετράγωνον μὲ τρεῖς πλευράς. Παρουσιάζεται σήμερον ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου ἡ Φθιώτις οὐχὶ μὲ τὸ τετράγωνόν της, ἀλλὰ ὡς τρίγωνον· μᾶς λείπει λοιπὸν ἡ μία πλευρά. Δὲν θέλω ν’ ἀναιρέσω, οὔτε ν’ ἀντείπω· βεβαίως τὸ ζήτημα εἶναι λίαν σπουδαῖον καὶ ἤθελεν εἶσθαι δολοφονία εἰς μίαν ἐπαρχίαν τὸ νὰ λείψῃ ἡ ἀντιπροσωπεία της, ἢ νὰ εἰσέλθῃ μὲν ἡ ἀντιπροσωπεία ἐν τῷ βουλευτηρίῳ, ἀλλὰ νὰ εἰσέλθῃ ἀτελής. Οὐδεὶς βεβαίως ἐνόησε νὰ θέση τὸ ζήτημα ἐὰν ἡ Φθιώτις πρέπει νὰ στερηθῇ τοῦ τετάρτου βουλευτοῦ της, ποσῶς· πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναβολῆς εἴτε μιᾶς ἡμέρας, εἴτε δύω ἢ καὶ τριῶν ἡμερῶν· ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐθνικοῦ τινος ζητήματος, τοῦ ὁποίου καὶ ἐλαχίστη τις ἀναβολὴ ἠδύνατο νὰ φέρῃ συνεπείας ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ ἔθνους, βεβαίως ἠθέλομεν σκεφθῆ καὶ ἠθέλομεν εἴπει ὄχι μόνον ὁ εἷς ἢ ὁ ἕτερος νὰ εἰσέλθῃ ἀμέσως, ἀλλ’ ἠθέλομεν δώσει εἰσιτήρια, ἂν θέλετε, καὶ εἰς ἀμφοτέρους. Εὐτυχῶς εὑρέθην εἰς τὸ αὐτὸ τμῆμα μετὰ τοῦ κυρίου Μίληση· ὁ κύριος Μίλησης εἶπε πρὸ ὀλίγου, διατί δὲν πράττετε τὸ αὐτὸ διὰ τὰς ἐπαρχίας Μεσσήνης καὶ Γόρτυνος, καὶ κατόπιν προσέθηκεν ὅτι πρέπει τὸ αὐτὸ νὰ πράξητε καὶ διὰ τὴν Ναυπακτίαν. Ἀλλὰ τοῦτο μοὶ ἐφάνη πολὺ παράδοξον· παρὰ τοῦ κυρίου Μίληση, τὸν ὁποῖον τόσον ἐκτιμῶ καὶ σέβομαι, δὲν περίεμενα τοιοῦτόν τι, καθόσον εἶδον ὅτι τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψε, δὲν ἦτον ἀκυρωτικὸν διὰ τὴν Ναυπακτίαν. Ἐὰν λοιπὸν θέτετε τὴν Ναυπακτίαν εἰς τὴν θέσιν τῆς Μεσσήνης καὶ τῆς Γόρτυνος, διατί δὲν ἐδώκατε ψῆφον ἀκυρωτικήν; Βεβαίως τὸ τοιοῦτον ἠδύνατο νὰ προξενήσῃ ἐντύπωσιν, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ παρέτρεξεν ὁ κύριος Μίλησης καὶ δὲν εἶχε βεβαίως κατὰ νοῦν νὰ θέση εἰς παράλληλον γραμμὴν τὴν Ναυπακτίαν μὲ τὰς διαληφθείσας ἄλλας ἐπαρχίας. Ἑπομένως συμπεραίνω ὅτι ἁπλοποιοῦμεν τὸ ζήτημα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· ἂν ὁ Νομάρχης εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγξῃ τὴν πρᾶξιν ἢ τὴν ἐτυμηγορίαν, ἐὰν θέλετε, τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ συλλόγου, ἐὰν ἐστερεῖτο τοῦ τοιούτου δικαιώματος, εὑρίσκομεν ὅτι ὁ Νομάρχης δὲν εἶχεν ἰδίαν ψῆφον, καὶ κατά τινας τῶν προαγορευσάντων ἔπρεπε νὰ ἐξασθενήσωμεν τὴν ἐξουσίαν τῆς ἐπιτροπῆς· πλὴν δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐξασθενοῦντες τὴν ἐξουσίαν τοῦ συλλόγου τῶν προέδρων, ἐνισχύομεν οὕτω τὸ αὐθαίρετον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, καὶ τὸ ἀνάπαλιν, ἐξασθενοῦντες τὸ αὐθαίρετον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἴσως θέλομεν ἐπιτρέψει τὸ αὐθαίρετον εἰς τὸν σύλλογον· ὁ Νομάρχης ἐτήρησε μέσην ὁδὸν, τὴν φρόνησιν. Λοιπὸν τὴν τοῦ Νομάρχου πρέπει καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀκολουθήσῃ· δὲν πρέπει τὴν φρόνησιν τοῦ Νομάρχου νὰ ἀντικαταστήσῃ διὰ τῆς ἀφροσύνης. Προτείνω λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν αὐτῆς πορείαν καὶ οὐδὲν πλέον.

§148ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγας λέξεις, κύριε πρόεδρε, θέλω εἰπῆ· ἀπέχω καὶ ἀπὸ θεωρίας καὶ ἀπὸ αἰτιάσεις. Συνέβη τὸ ἑξῆς εἰς τὸν δῆμον Μακρυκώμης· γενομένης διαλογῆς, εὑρέθη ὅτι ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ κυρίου Δυωβουνιώτου ἔλειπον ψῆφοι 33. Ὅταν συνῆλθεν ὁ σύλλογος, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ γεγονότα αὐτὰ καὶ εἶπεν, αἱ ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι ἔλειψαν ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ Δυωβουνιώτη, ἐὰν τὰς δώσωμεν, εἶναι βουλευτὴς ὁ Δυωβουνιώτης, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι ὁ κύριος Χατζόπουλος. Ἀλλ’ ἐξετάσατε, ἔχει δικαίωμα ἐκτιμήσεως ἐπὶ τοιούτων περιστάσεων ἡ ἐπιτροπή; Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ἀθροίσῃ τὰ κατὰ μέρη ἀποτελέσματα καὶ νὰ εἴπῃ, εἶναι αὐτὸ τὸ συμπέρασμα. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ πεποιθήσεις ὅτι αὐτὸ τὸ γεγονὸς στηρίζεται εἰς ἓν ψεῦδος, εἰς μίαν παρανομίαν, εἰς ὅ,τι δήποτε. Φρονῶ ὅμως ὅτι κάμει μέγα σφάλμα ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ δικαίωμα εἰς σύλλογον νὰ εἴπῃ, τὰς ψήφους, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦσαν εἰς τὴν κάλπην τοῦ Δυωβουνιώτη, τὰς δίδω, καὶ ὄχι μόνον τὰς δίδω ἀλλὰ τὰς δίδω λευκὰς, καὶ ὄχι μόνον τὰς δίδω λευκὰς, ἀλλὰ καὶ φέρω ἄλλον ὡς ὑπερισχύοντα καὶ ὡς ἔχοντα πλειονοψηφίαν πρὸς ζημίαν ἑτέρου ἀναδειχθέντος. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ τὰ πρόσωπα· ἔχω τὴν τιμὴν μάλιστα νὰ γνωρίζω τὸν κύριον Δυωβουνιώτην καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ κρύψω τὰς πρὸς αὐτὸν συμπαθείας μου, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ξένον. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ εἴπῃ, ἐὰν δύναται νὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς σύλλογον τοιοῦτον δικαίωμα· εἰς τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ καὶ ὄχι εἰς πρόσωπα, διότι θὰ ἔχῃ κατ’ ἐμὲ συνεπείας λυπηρὰς, διότι θὰ ἀφήσῃ ἐντύπωσιν. Ὁ κύριος Χατζόπουλος, καὶ ἂν τῷ εἴπῃ ἡ Βουλὴ νὰ καθήσῃ, ἴσως ἴσως θὰ τὸ ἀρνηθῇ, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει διὰ μιᾶς ἀποφάσεως νὰ δώσῃ εἰς συλλόγους δικαίωμα ἐκτιμήσεως τοιαύτης, τόσον ἐσφαλμένως, νὰ ἀφαιρῇ καὶ νὰ προσθέτῃ.

§149ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν πρακτικὸν διαλογῆς σήμερον διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν;

§150Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἤθελε λάβει τὰς διαστάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβε σήμερον, ὅτι δὲν ἠθέλατε δαπανήσει εἰς μάτην 2½ ὥρας τῆς Βουλῆς, ἐὰν εἴχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου 58 τοῦ ἐκλογ. νόμου. Ἐὰν ἠθέλομεν ἀναγνώσει τὸ πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ νόμου, λέγω ὅτι δὲν ἠθέλομεν δαπανήσει εἰς μάτην τὰς ὥρας αὐτὰς, ὥρας πολυτίμους, διότι πρὸ πολλοῦ ὁ τόπος ἀναμένει τὴν ἀντιπροσωπείαν του. Ἐὰν εἴχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρ. 58, ἠθέλομεν ἀμέσως ἀναγνωρίσει, ποία εἶναι ἡ δικαιοδοσία τοῦ συλλόγου τῶν προέδρων τῶν ἐφ. ἐπιτροπῶν, ποία εἶναι ἡ δικαιοδοσία τῆς διοικ. ἀρχῆς, καὶ ἠθέλομεν θέσει τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον χωρίζει τὰς δικαιοδοσίας αὐτάς. Πρὸ ὀλίγου ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἡμῶν κ. Μίλησης ἠθέλησε νὰ ἐπικαλεσθῇ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν, πρὸς τὸν ὁποῖον θὰ τὰς ἐπικαλεσθῶ καὶ ἐγὼ, τὰς ὁδηγίας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν εἶναι προσβολὴ, κύριοι, μήτε πρὸς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, μήτε πρὸς τὴν συμπολίτευσιν, ἐὰν ἐπικαλεσθῇ ἔστω καὶ εἷς ἀντιπολιτευόμενος τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τοῦ ὑπουργείου. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ κάμνει τιμὴν εἰς τὸ ὑπουργεῖον· ἐὰν δ’ αἱ πράξεις του ὅλαι ἦσαν οἷα καὶ αὐτὴ, πρῶτος ἐγὼ ἤθελον ἐπικροτήσει εἰς αὐτάς, γνωρίζετε δὲ ἂν ἦμαι φίλος τῆς κυβερνήσεως. Ἂς ἔλθωμεν τώρα καὶ ἂς ἴδωμεν τίς ἡ δικαιοδοσία καὶ ἡ ἁρμοδιότης τοῦ συλλόγου τῶν προέδρων καὶ τίς ἡ δικαιοδοσία καὶ ἡ ἁρμοδιότης τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Τὸ κείμενον ἔχει οὕτω· Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 58 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἴσως ἐκ τοῦ κειμένου αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου ἤθελε γεννηθῆ μικρά τις ἀμφιβολία ὡς πρὸς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ συλλόγου τῶν προέδρων καὶ τὴν δικαιοδοσίαν τῆς διοικητ. ἀρχῆς· ἀλλ’ εὐτυχῶς ἔχομεν τὰς ὁδηγίας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Αἱ ὁδηγίαι αὗται εἶναι γλαφυρώταται, ὡραιότατα γεγραμμέναι, καὶ αὐτὰς ἠθέλησε ν’ ἀναγνώσῃ ὁ κ. Μίλησης καὶ δὲν τὸ ἠθελήσατε· καὶ εἴχατε ἄδικον, διότι ἡ ἀνάγνωσις ἤθελεν ἀποβῆ πρὸς τιμὴν τοῦ ὑπουργείου καὶ ὄχι κατ’ αὐτοῦ. Ἰδοὺ, κύριοι, τί λέγει τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς τοὺς Νομάρχας. «Μετὰ τὴν πρὸς ἀνακήρυξιν τῶν πλειονοψηφησάντων ὡς βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων, κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἡ δικαιοδοσία τῆς ἐπιτροπῆς παύει.» Ἅμα λοιπὸν ἔκαμε τὴν ἀπαρίθμησιν, ἔπαυσεν ἡ δικαιοδοσία της. Ἐὰν λάβωμεν τώρα εἰς χεῖρας τὸ πρωτόκολλον αὐτὸ τῆς συνελεύσεως τῶν προέδρων τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, ὑπὸ τὴν προεδρείαν τῆς διοικητ. ἀρχῆς, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἔλαβε χώραν ἡ ἀπαρίθμησις, τὴν ὁποίαν τὸ ἄρθρον 58 διαγράφει. Ἐδῶ ἔληξεν ἡ δικαιοδοσία καὶ ἡ ἁρμοδιότης τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦλθον αὐτοὶ οἱ κύριοι καὶ ἔγραψαν μετὰ ταῦτα, αἱ παρατηρήσεις ὡς πρὸς τὴν ἔλλειψιν τῶν 33 ψήφων, εἶναι χάρτης ἄγραφος, ὄχι κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ὄχι κατὰ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδω ἐγὼ, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδει ἐπισήμως τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς τοὺς Νομάρχας. Λοιπὸν τί μᾶς ἐνδιαφέρει ἐὰν τὰ μέλη αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ ἐτελείωσαν τὸ καθῆκόν των τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλόμενον, ἦλθον μετὰ ταῦτα—καὶ τί ἔκαμαν; ἔκαμαν κουβένταις; Οἱ ἓξ εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀνακηρύξεως καὶ οἱ ἓξ κατά. Ἀλλὰ ποῖος σᾶς ἐρωτᾷ; Εἶσθε σεῖς οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνακηρύξητε; Αἱ ὁδηγίαι τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπαντῶσιν. «Ἑπομένως ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ οὐδεμίαν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μεταγενεστέραν αὐτῆς πρᾶξιν, ἀλλὰ θὰ προβῇ εἰς τὴν κατὰ τὸ μνησθὲν ἄρθρον ἀνακήρυξιν τῶν πλειονοψηφησάντων βουλευτῶν».

§151ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐσυγχύσατε τὸ ζήτημα. Ποῖος ἀνακηρύττει;

§152ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ θέλω ἴσα ἴσα νὰ εἰπῶ. Ἔχομεν τὸ ζήτημα τῆς ἀριθμήσεως· ὡς πρὸς αὐτὸ δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἀμφιβολία ὅτι ἁρμόδιοι εἶναι οἱ πρόεδροι τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν ὑπὸ τὴν προεδρείαν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Ἔχομεν τώρα τὸ ζήτημα τῆς ἀνακηρύξεως. Ἐγὼ νομίζω, τὸ λέγω δὲ στεντωρίᾳ τῇ φωνῇ, ὅτι ὡς πρὸς τὴν ἀνακήρυξιν μόνος ἁρμόδιος εἶναι ὁ διοικητικὸς ὑπάλληλος, εἴτε Νομάρχης εἶναι αὐτὸς, εἴτε Ἔπαρχος. Εὐτυχῶς ἔχω ὑπὲρ τῆς γνώμης μου ὅλον τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§153ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Αἱ ἀποφάσεις ὅμως εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν σκέψεων τοῦ συλλόγου.

§154ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Ἀναστασιάδη, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν σᾶς ἐμποδίζω νὰ δώσητε εἰς τὸν νόμον τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν θέλετε. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ δώσω καὶ ἐγὼ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν τὸ στραβό μου κεφάλι θέλει. Δυστυχῶς ἔχετε τοὺς φίλους σας ἐναντίους, τοὐλάχιστον τὰ ἔγγραφά των. Σᾶς λέγω λοιπὸν, κ. Μαυρομαρᾶ, ὅτι ἔληξεν ἡ ἁρμοδιότης τῶν προέδρων τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἔληξεν ἡ ἀπαρίθμησις τῶν ψήφων. Τώρα ἔρχεται ἡ ἄλλη ἐργασία, ἡ ἐργασία τῆς κυρίως ἀνακηρύξεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ἡ διοικητ. ἀρχή. Τί συγχέομεν τὰς δύω ἀρχάς; Ἐγὼ νομίζω, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴν κ. Θ. Κολοκοτρώνην, ὅτι ὁ Κ. Χατζόπουλος εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ καὶ νὰ παρασταθῇ εἰς τὰς ἐξελέγξεις παρακαθήμενος μὲ ἡμᾶς.

§155ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ὀφείλω, κύριοι, νὰ ἐξηγήσω τὴν διαγωγὴν καὶ τὴν συμπεριφορὰν τῆς διοικητ. ἀρχῆς κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς Φθιώτιδος ὅσον ἀφορᾷ τὰ κατὰ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων καὶ τὴν ἀνακήρυξιν· διότι δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τινὸς τῶν ἀξιοτίμων προαγορευσάντων, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν εὐθύνεται διὰ τὴν διαγωγὴν τῆς διοικητ. ἀρχῆς περὶ τὴν ἔκδοσιν τοῦ εἰδοποιητηρίου. Ἂν καὶ ἡ ἔκδοσις τοῦ εἰδοποιητηρίου εἶναι πρᾶξις ἁπλουστάτη καὶ ὑπὸ τῶν νόμων ἀκριβῶς διαγεγραμμένη, δύναται ὅμως νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς μεγάλας ζημίας, καὶ μία πρᾶξις τοιαύτη δὲν ἠμπορεῖ ποτε νὰ μὴ περιβάλλεται μὲ τὴν σοβαρότητα, ἥτις ἐξ ἀνάγκης ἀπαιτεῖται ὅπως ὅ τε νόμος καὶ τὸ πολύτιμον τοῦτο δικαίωμα προφυλαχθῶσι. Πρέπει ἑπομένως οὐ μόνον νὰ ὀφείλῃ λόγον τὸ ἄτομον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὀφείλῃ λόγον ἐπίσης καὶ ἡ κυβέρνησις· καὶ τὴν γνώμην ταύτην ἠκολούθησε τὸ σημερινὸν ὑπουργεῖον, καὶ διὰ τοῦτο ὅταν ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα, ἐτιμώρησε διὰ τῆς ἀπολύσεως ἕνα τῶν Νομαρχῶν, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως κατὰ τὸ παρελθὸν εἶχε παρεκτραπῆ εἰς πράξεις ἀσυγχωρήτους περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ δικαιώματός του τούτου. Διὰ τί κύριοι, δὲν παρευρίσκεται ἐνταῦθα τέταρτος βουλευτὴς τῆς Φθιώτιδος; Ἡ αἰτία εἶναι διότι ἡ διοικητ. ἀρχὴ δὲν ἔδωκεν εἰς αὐτὸν εἰδοποιητήριον. Τὸ πρῶτον ζήτημα ἑπομένως τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἶναι, ἐὰν ὁ Νομάρχης ὤφειλε νὰ δώσῃ εἰδοποιητήριον, καὶ ἐὰν παραβιάζων τὸ καθῆκόν του δὲν ἔδωκεν εἰδοποιητήριον. Εἰς παρελθοῦσαν ἐποχὴν τῷ ὄντι τὸ κοινοβούλιον κατεξανέστη ἐναντίον τῆς διοικητ. ἀρχῆς ὡς μὴ ἐφοδιασάσης μὲ εἰδοποιητήρια τοὺς πλειονοψηφήσαντας ἔν τινι ἐπαρχίᾳ. Ἀλλ’ ἓν ἐκ τῶν δύω, ἢ ἦτο δικαία ἡ ἀγανάκτησις ἐκείνου τοῦ κοινοβουλίου, καὶ ἑπομένως οἱ οὕτω φρονοῦντες πρέπει κατὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν νὰ ἦναι ὑπὲρ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ νὰ ἐγκρίνωσι τὴν διαγωγὴν αὐτῆς, ἢ ἄλλως, ἐὰν τὴν ἐναντίαν γνώμην ἔχωσι, θὰ εἴπῃ, ὅτι ἀδίκως καὶ παραλόγως τὸ κοινοβούλιον τότε κατεξανέστη, καὶ ἀδίκως καὶ παραλόγως καὶ αὐτοὶ ἐξεδήλωσαν τότε τὴν ἀγανάκτησιν ἐκείνην. Ποῖος ἦτο ὁ λόγος τῆς ἀγανακτήσεως τοῦ κοινοβουλίου τότε; Ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἀπέκλεισε τοῦ κοινοβουλίου τοὺς ἀντιπροσώπους μιᾶς ἐπαρχίας διὰ τῆς παρανόμου ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκδίδειν εἰδοποιητήρια. Ἡ διοικητικὴ μάλιστα ἐκείνη ἀρχὴ δὲν εἶχε πράξει μόνον τοῦτο τὸ παράπτωμα, ἀλλὰ καὶ ἕτερον ἀδελφὸν αὐτοῦ· διότι ἐντὸς τῆς αὐτῆς νομαρχιακῆς περιφερείας παρανόμως ἐξήσκησε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκδίδειν εἰδοποιητήρια εἰς δύω ἐπαρχίας. Εἰς τὴν μὲν ἔπραξεν ὅ,τι προεῖπον, εἰς τὴν δὲ ἔπραξε κἄτι τι ἄλλο· ἐξέδωκεν εἰδοποιητήριον πρὸς οὓς δὲν ὑπῆρχε κἀμμία ἀπόφασις τοῦ συλλόγου ὅτι ἐπλειοψήφησαν, καὶ οὕτως ἐχειροτόνησε παρὰ τὸν νόμον βουλευτὰς τοὺς λαβόντας τὰ εἰδοποιητήρια. Διατὶ λοιπὸν ἠγανάκτησε τότε ἡ Βουλή; Ἠγανάκτησε διότι ἡ συμπεριφορὰ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἦτο ἀντιποίησις δικαιώματος τοῦ κατασκευάζειν βουλευτὰς ἢ τοῦ ἀποπέμπειν βουλευτὰς ἀπὸ τὸ βουλευτήριον. Τὸ πρῶτον συνέβη ὅτε ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἔδωκεν εἰδοποιητήρια ἐκεῖ ὅπου ὁ σύλλογος δὲν εἶπεν ὅτι ὑπάρχει πλειοψηφία· τὸ δεύτερον ἔπραξεν ὅταν ἠρνήθη εἰδοποιητήρια ἐκεῖ ὅπου ὁ σύλλογος εἶπεν ὅτι ὑπάρχει πλειοψηφία. Αὐτὰ, κύριοι, ὑπῆρξαν τὰ σκάνδαλα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλεται ἡ ἐξέγερσις καὶ ἡ ἀγανάκτησις τότε· καὶ ὅσοι, ἐπαναλαμβάνω, ἐξηγέρθησαν καὶ κατηγανάκτησαν τότε, ὀφείλουν νὰ εὐχαριστήσωσι καὶ νὰ ἐπαινέσωσι τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, ἡ ὁποία οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν εἰμὴ νὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας, καὶ νὰ τὰς σταυρώσῃ ἀπέναντι τῆς ἀποφάσεως ἑνὸς συλλόγου, ὁ ὁποῖος περιβάλλεται μὲ ἓν δικαίωμα.

§156ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§157ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, κύριοι, ἐὰν ὁ σύλλογος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ δικαιώματός του ἐκείνου ἔδειξεν ὀρθοφροσύνην ἢ δὲν ἔδειξεν ὀρθοφροσύνην, ἐὰν ἔκρινε καλῶς ἢ δὲν ἔκρινε καλῶς. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ τὸ ἐξετάσῃ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, διότι ὄχι μόνον ὁ σύλλογος, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ ἄλλα σωματεῖα καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι καὶ λειτουργοὶ, οἱ ὁποῖοι συμπράττουσι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, παραβιάζουσι πολλάκις τὸ δικαίωμά των καὶ κακῶς σκέπτονται, ἀλλὰ στηρίζονται ἐπὶ δικαιώματος. Καὶ τίς κρίνει περὶ τούτου; Περὶ πάντων τούτων κρίνει ἡ Βουλή· ἡ Βουλή κρίνει κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τὴν διαγωγὴν τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξασκοῦσι μεγάλην ἐξουσίαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ αἱ ὁποῖαι διὰ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης συμπεριφορᾶς των δύνανται νὰ ἀποφασίσωσι περὶ τοῦ κύρους μιᾶς ἐκλογῆς, καὶ δύνανται νὰ δώσωσι τὴν νίκην εἰς τοῦτον ἢ ἐκεῖνον. Τὸ αὐτὸ καὶ περὶ τῆς διαγωγῆς τῶν συλλόγων. Ἀλλὰ περὶ τούτου, κύριοι, δὲν πρόκειται· πρόκειται περὶ τῆς εὐθύνης τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Φθιώτιδος λέγω ὅτι εἶναι ἀξιέπαινος, διότι οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν, εἰ μὴ νὰ σεβασθῇ τὴν ἀπόφασιν τοῦ συλλόγου. Νομίζω δ’ ὅτι ἂν ἔπρεπεν ὁ νόμος ν’ ἀναζητήσῃ τινα ἀρχὴν, ὅπως ἀναθέσῃ αὐτῇ ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν συλλόγων, τίς θὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχήν; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, κύριοι, φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ δώσητε ἐξουσίαν εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν νὰ πράττῃ ἐναντίον τῆς ἀποφάσεως τοῦ συλλόγου. Δύναται τοῦτο νὰ ὑπάρξῃ ἐνίοτε ὠφέλιμον, ἀλλ’ ἔσται τυχαῖον, διότι ἐπίσης δύναται ἡ τοιαύτη ἀπόφασις καὶ νομολογία νὰ καθιερώσῃ τὸ ἐναντίον ἀποτέλεσμα. Ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ τῆς Φθιώτιδος ἐξήγησε τῷ ὄντι τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐντὸς τοῦ συλλόγου ἀπέσχε νὰ ἐκφέρῃ γνώμην· ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἰδοὺ ὁποίαν ἐξήγησιν ἔδωκεν. Εὑρέθην, εἶπε, μεταξὺ δύω γνωμῶν· αἱ δύω αὐταὶ γνῶμαι ἦσαν ἀντίθετοι· οἱ μὲν τοῦ συλλόγου ἔλεγον ὅτι πρέπει νὰ ἀνακηρυχθῇ βουλευτὴς ὁ κύριος Χατζόπουλος, οἱ δὲ ὅτι πρέπει ὁ κύριος Δυοβουνιώτης. Προθύμως, εἶπεν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἤθελον συνταχθῆ μὲ τὴν μίαν γνώμην ἢ τὴν ἄλλην, ἂν ἐγνώριζα ὅτι ἡ χεὶρ ἡ ἀφαιρέσασα τὰ σφαιρίδια ἦτο ἢ φιλικὴ ἢ ἐχθρική. Κατὰ τὴν ἐκλογὴν ὅμως αὐτὴν δὲν παρουσιάζετο κανὲν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀπεδείκνυε τὴν ἐλαχίστην καλπονόθευσιν, διαρκούσης τῆς διεξαγωγῆς αὐτῆς· ἐφαίνετο ὅτι ἡ ἁρπαγὴ τῶν σφαιριδίων, ἡ ἀπώλεια τῶν σφαιριδίων συνέβη μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῆς κάλπης· ἂν τῷ ὄντι φιλικὴ χεὶρ εἶχε ἀφαιρέσει τὰ σφαιρίδια, βεβαίως τὰ σφαιρίδια ταῦτα τὰ ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὸ ὄχι· ἐὰν ἐχθρικὴ, βεβαίως τὰ ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὸ ναί· ἀλλ’ ἐπειδὴ, εἶπεν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, οὔτε τὸ ἓν ἐγνώριζα, οὔτε τὸ ἄλλο, ἤθελα παραβιάσει τὴν συνείδησίν μου, ἂν συνετασσόμην μὲ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην γνώμην· διὰ τοῦτο ἀφῆκα τὰ λοιπὰ μέλη τοῦ συλλόγου, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὅλως διόλου ἑτερογενῆ πρός με, ὅστις ἀντιπροσωπεύω τὴν ἐξουσίαν, νὰ ἔχουν τὴν διαφωνίαν των, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ πρακτέου. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ δικαιολόγησις τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ὡς πρὸς τὴν συμπεριφορὰν αὐτῆς ἐντὸς τοῦ συλλόγου, δηλονότι τὴν σιωπήν της. Καὶ συγχωρήσατέ μοι νὰ παρατηρήσω ὅτι τὰ μέλη τοῦ συλλόγου, ὅπως συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας εἰς συλλόγους ἀνατίθεται ἓν δικαίωμα, χρεωστοῦν νὰ ἀκολουθοῦν τὴν συνείδησίν των, καὶ ἔχουν δικαίωμα νὰ στηριχθοῦν ἐπ’ αὐτῆς· εἰς τὴν διοικητικὴν ὅμως ἀρχὴν ἐπιβάλλεται καὶ ἓν ἄλλο καθῆκον, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶναι σωτήριον, τὸ καθῆκον νὰ προφυλάττεται καὶ ἀπὸ πάσης παρεξηγήσεως. Καὶ δι’ αὐτὸν ἑπομένως τὸν λόγον, ὄχι μόνον διότι ἐφρόνει ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀποφασίσῃ εὐσυνειδήτως εἴτε μὲ τὴν μίαν γνώμην συντασσομένη εἴτε μὲ τὴν ἄλλην, ἀλλὰ καὶ διότι ἔπρεπε νὰ ἀποφύγῃ τὰς παρεξηγήσεις, ἔπραξε καλῶς σιωπήσασα, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔπρεπε νὰ ἐγκρίνῃ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς τὴν συμπεριφορὰν καὶ ἐν αὐτῷ τῷ συλλόγῳ. Φρονῶ μάλιστα ὅτι ἤθελεν εἶναι πολὺ δίκαιον νὰ ἐγερθῇ φωνὴ ἐναντίον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἂν ἤθελεν αὕτη συνταχθῆ μὲ τὸ ἓν μέρος ἢ τὸ ἄλλο, διότι θὰ ἦτο δύσκολον εἰς αὐτὴν νὰ δικαιολογηθῇ καὶ νὰ σωθῇ ἀπὸ τὴν μομφὴν τῆς μεροληψίας. Περιπλέον ὅμως συγχωρήσατέ μοι νὰ προσθέσω κἄτι τι εἰς ἀπάντησιν πρὸς ἐκείνους τῶν ἀξιοτίμων προαγορευσάντων, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν σφόδρα νὰ περιορίσωσι τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ συλλόγου, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶπον, ὅτι ὁ σύλλογος δουλικῶς ὤφειλε νὰ καταμετρήσῃ τὰς ψήφους. Τοῖς ἐνθυμίζω εἰς ἀπάντησιν ὅτι δύνανται νὰ παρουσιασθοῦν περιστάσεις καθιστῶσαι ἀδύνατον τὴν δουλείαν ταύτην· παραδείγματα ἠμποροῦν νὰ παρουσιασθοῦν ἄπειρα. Λάβετε ἕν· ὑποθέσατε ὅτι τὴν στιγμὴν τῆς διαλογῆς μία κάλπη ἀνατρέπεται· δύνασθε νὰ εἴπητε εἰς τὸν σύλλογον ἐκεῖνον, τὸ καθῆκόν σου εἶναι ἁπλοῦν, μηχανικὸν, δουλικὸν, ἄθροισον τὰς ψήφους, καὶ ἀνακήρυξον βουλευτὰς, τοὺς τὰς πλείονας λαβόντας»; Ὁ σύλλογος ἀπεναντίας εἶναι ἠναγκασμένος τότε νὰ σταματήσῃ· τοὐλάχιστον ἕνα τῶν ὑποψηφίων θέλει τὸν παραλείψει· ἂν πρόκηται περὶ 4 βουλευτῶν, θὰ ἀνακηρύξῃ τοὺς τρεῖς, ἀλλὰ τοῦ ἑνὸς τὴν ἀνακήρυξιν θὰ τὴν ἀποφύγῃ ὡσαύτως ἂν ἀντὶ 33 σφαιριδίων, τὰ ὁποῖα ἔλειψαν ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ κ. Δυωβουνιώτου, ἤθελε παρουσιασθῆ ἡ κάλπη αὐτοῦ ἐντελῶς κενὴ, διότι ἡ χεὶρ ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς τῆς κάλπης πάντα τὰ σφαιρίδια ἀφῄρεσε, ὁ σύλλογος πῶς ἠδύνατο νὰ κάμῃ μηχανικὴν ἀπαρίθμησιν; Ἤθελεν εἶναι ἀδύνατον δουλικῶς νὰ ἐκτελέσῃ τὸ μηχανικὸν αὐτὸ καθῆκον. Δὲν ἠμποροῦν λοιπὸν νὰ ὑποστηρίξουν τὴν γνώμην των ὅσοι δὲν θέλουν νὰ ἀποδώσουν δικαίωμα διανοητικῆς ἐργασίας εἰς τὸν σύλλογον, διότι δὲν δύνανται νὰ ἀρνηθῶσιν εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον αὐτοῦ πεφωτισμένως. Ταῦτα λέγων, κύριοι, δὲν ἐννοῶ ὅτι ὁ νόμος δὲν χρῄζει τινὸς μεταῤῥυθμίσεως, συμπληρώσεως, ἑρμηνείας· εἶναι νόμος, τὸν ὁποῖον μετεφυτεύσαμεν πρὶν ἀποκτήσωμεν πεῖραν αὐτοῦ, εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιερώσαμεν πρὸ πάσης αὐτοῦ δοκιμῆς, εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιερώσαμεν εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐσπεύδομεν νὰ ἀποπερατώσωμεν τὰς συντακτικὰς ἐργασίας μας· διόλου ἑπομένως δὲν εἶναι παράξενον ἂν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ παρουσιάζωνται κενὰ, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν διὰ τῆς λογικῆς ἑρμηνείας νὰ συμπληρώσωμεν, χωρὶς νὰ αἰτιώμεθα τὴν ἐκτέλεσιν, πρὸ πάντων ὅταν ταύτην συνοδεύῃ ἓν προσὸν ἀνεκτίμητον ἐπὶ ἐκλογῶν, ἡ εὐσυνειδησία καὶ ἀμεροληψία τῆς διοικήσεως.

§158ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Λομβάρδος.

§160ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως, εἶπον τινὲς τῶν προαγορευσάντων ἐντίμων συναδέλφων, τὸ ζήτημα τῶν ἐξελέγξεων· καὶ τὴν δήλωσιν ταύτην καὶ αὐτὴν ἀκόμη τὴν δήλωσιν τινὲς τὴν ἐθεώρησαν ὅτι ἦτο παράκαιρος ἢ ὅτι ἦτο σπρωγμένη πέραν τοῦ σημείου ἐκείνου, ἐντὸς τοῦ ὁποίου αἱ ἐξελέγξεις ὀφείλουσι κατ’ ἀνάγκην νὰ μείνωσι. Μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν τὴν δήλωσιν ταύτην ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ, (διότι δὲν πρέπει κατ’ ἐμὲ οὐδὲ κἂν νὰ ὑπονοῆται κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ζήτημα συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως, διότι αἱ ἐξελέγξεις ἀποτελοῦν δικαστικὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς....

§161ΛΑΠΑΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σωστόν· ἐὰν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν τιμήν μας, πρέπει νὰ μὴ ἀνήκωμεν εἰς κἀνένα, νὰ κυτάξωμεν τὸ δίκαιον καὶ νὰ μὴ κάμωμεν παρατηρήσεις τοιαύτας.

§162ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Χαίρω διότι σᾶς ἔχω σύμφωνον, κύριε Λάπα, καὶ ἐλπίζω νὰ μείνωμεν σύμφωνοι μέχρι τέλους τῶν ἐξελέγξεων. — Μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν ὅτι ἦτο παράκαιρος ἢ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ δήλωσις περὶ τῶν ἐξελέγξεων ἤμην καὶ ἐγώ· ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐννοῶ πόρω κατὰ τὴν πεποίθησίν μου τὸ ζήτημα τὸ πολιτικὸν κατὰ τὰς ἐξελέγξεις. Εἰς ποίαν ὅμως δύσκολον θέσιν εὑρίσκομαι, ἀφοῦ αὐτὸς ὁ ἔντιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε ν’ ἀναμιχθῇ εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν· δὲν ἐννοῶ νὰ τῷ ἀρνηθῶ τὸ δικαίωμα· δύναται, ὀφείλει ἴσως νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἡ Κυβέρνησις, ὁσάκις νομίζει ὅτι πρέπει νὰ τὸν λάβῃ· ἀλλὰ ἐκφράζω καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμω, ἐκφράζω καὶ ἐγὼ ἂν ὄχι λύπην, ἔστω τι ἀδυνατώτερον ἂν θέλετε, ὅτι χωρὶς νὰ ᾖναι ἴσως οὔτε εἰς τὸν νοῦν τῶν προαγορευσάντων κυρίων βουλευτῶν, οὔτε εἰς τὸν νοῦν τῆς Κυβερνήσεως νὰ δοθῇ χροιὰ πολιτικὴ, χροιὰ κυβερνητικὴ εἰς τὰς ἐξελέγξεις, ἴσως αὐτὴ ἡ πρώτη ἡμέρα τῶν συζητήσεών μας ἐπὶ τῶν ἐξελέγξεων δώσῃ αἰτίαν εἴς τινας νὰ ἐκλάβωσιν ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ Βουλὴ τείνει νὰ θεωρήσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἐξελέγξεων ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἔποψιν. Ὅλως παράκαιρον νομίζω νὰ προσκληθῇ ἡ Βουλὴ ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκφράσῃ ἐπαίνους πρὸς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν Φθιώτιδος διὰ τὴν διαγωγήν της. Δὲν ἐτέθη, οὔτε δύναται νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον, τὸ λέγω μὲ ὅλον τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν, ἀδύνατον νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο σήμερον ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἦτο ἡ στιγμὴ νὰ τεθῇ εἰς παραλληλισμὸν ἡ σημερινὴ συζήτησις πρὸς τὴν συζήτησιν, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον (διότι εὐτυχῶς Περίοδοι καὶ Σύνοδοι συνταυτίζονται εἰς ἡμᾶς), κατὰ τὰς παρελθούσας ἐξελέγξεις τέλος πάντων μὲ τὰς παρατηρήσεις αἱ ὁποῖοι τότε ἐγένοντο. Εἶναι δικαίωμα, εἶπον, τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, καὶ ὑπαινίχθησαν διοικητικὰς ἀρχὰς ἄλλης ἐποχῆς· ἂς εἴπωμεν τὰ ὀνόματά των, τὸν ἔπαρχον Ἠλείας καὶ τὸν Νομάρχην Πατρῶν. Ἄλλο τὸ ἓν, καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ εἴπω καθαρὰ, ὅτι οὐδεμία σύγκρισις μεταξὺ τῆς διαγωγῆς Ἐπάρχου καὶ Νομάρχου Φθιώτιδος καὶ τῆς διαγωγῆς Ἐπάρχου καὶ Νομάρχου Ἀχαΐας. Ἐὰν ὑπῆρχον καὶ σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ ἄτομα τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον καὶ πέρυσιν, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ ἐκλογὴ Ἠλείας καὶ Πατρῶν, δὲν πιστεύω ν’ ἀντιτείνωσιν, ὅτι δὲν εἶναι παρὰ πολὺ ὀρθὸς ὁ παραλληλισμὸς μεταξὺ τοῦ τότε καὶ τοῦ τώρα· εὔχομαι ἡ ἐξέτασις προχωροῦσα τῶν ἐκλογῶν νὰ δείξῃ, ὅτι παντοῦ ἡ αὐτὴ ἀναλογία παραλληλισμοῦ ὑπάρχει. Τότε ὁ Νομάρχης (καθὼς πολὺ καλὰ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε) καὶ ὁ Ἔπαρχος Πατρῶν, ὁ μὲν ἠρνεῖτο ὅπου δὲν ἔπρεπεν, ὁ δὲ παρεχώρει εἰσιτήριον ὅπου δὲν ἔπρεπε νὰ παραχωρήσῃ. Σήμερον τὸ ζήτημα εἶναι ὅλως διόλου διάφορον. Ἂν ἐν καθαρᾷ συνειδήσει ὑπεράνω πάσης πολιτικῆς ἀποχρώσεως ἐξετάσωμεν τὴν διαγωγὴν τοῦ Νομάρχου Φθιώτιδος, ἴσως πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἰς τὸν δισταγμὸν εἰς τὸν ὁποῖον εὑρέθη ἐκεῖνος, ἴσως ἠμποροῦσε νὰ ἔλθῃ καὶ ἄλλος οἱοσδήποτε Νομάρχης, δηλ. μήπως ἤθελον τὸν εἰπῆ ὅτι μεροληπτεῖ διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ καθῆκόν του ᾖναι τὸ ἀκριβῶς ἐξετάζειν καὶ ἐκτελεῖν τὸν νόμον μόνον καὶ μόνον, ἤθελα τοῦ εἰπῆ, ὅτι ὁ νόμος τοῦ διαγράφει καὶ αἱ ὁδηγίαι τοῦ ὑπουργείου τὴν διαγωγήν του· ὤφειλε νὰ δώσῃ εἰδοποιητήριον, νὰ κοινοποιήσῃ εἰς τὸν Χατζόπουλον τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐξαγόμενον ἐκ τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων. Καὶ ἐὰν δὲν πρέπει, καθὼς πολὺ καλὰ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ δικαίωμα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων, νομίζω ὅτι ἡ ἀληθὴς ἐκπλήρωσις τῶν καθηκόντων τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς εἶναι νὰ στέκῃ ἐπιτηρητὴς εἰς τὰ ἐξαγόμενα, τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιάσῃ ἡ ἀπαρίθμησις τῶν ψήφων τῶν διαφόρων τμημάτων, καὶ ἀκριβῆ ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων τούτων νὰ κοινοποιῇ εἰς τὸν ὅστις ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν. Ἀλλὰ μιᾶς κάλπης ἀφῃρέθησαν ψῆφοι; εἰς τὸ τοιοῦτον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῇ ἡ διοικητικὴ ἀρχή· αἱ ψῆφοι αἱ ὁποῖαι ἔλλειψαν ἀπὸ τῆς κάλπης τοῦ κυρίου Δυωβουνιώτου εἶναι φιλικαί; τὰς ἥρπασε διὰ νὰ τὰς προσθέσῃ εἰς ἄλλην κάλπην χεὶρ ἐχθρικὴ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ψηφοφορίας ἢ τῆς ἀνοίξεως τῶν καλπῶν; δὲν ἔχει νὰ ἐξετάσῃ ὁ Νομάρχης, ὅταν εὑρισκόμενος ἐνώπιον συλλόγου δωδεκαμελοῦς, ὅστις διαιρεῖται εἰς δύω ἴσα μέρη κατὰ τὰς συμπαθείας ἢ ἀντιπαθείας ἑκάστου προέδρου, ὀφείλει νὰ εἴπῃ τὸ ἐξαγόμενον τὸ ἀριθμητικόν, ὁ Χατζόπουλος πλειονοψηφεῖ, ἡ Βουλὴ ἂς ἐξετάσῃ ἂν ᾖναι ἡ ἐκλογὴ εἰλικρινής. Ἀλλὰ περὶ τούτων, κύριοι, δὲν καλεῖται σήμερον ἡ Βουλὴ νὰ δικάσῃ, δὲν καλούμεθα σήμερον περὶ τούτου νὰ ἀποφανθῶμεν, ἀλλ’ ἐὰν πρέπῃ ἢ ὄχι νὰ εἰσαχθῇ ὁ Χατζόπουλος, καὶ τοῦτο, ὄχι ὅταν πρόκειται ἐνώπιόν μας τὸ ἐξαγόμενον μόνον τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων, ἀλλ’ ὅτε ἤδη τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς ἠνοίχθησαν, ἐξετάσθησαν, ἀπεφάνθη ἓν τμῆμα ἐπ’ αὐτῶν.

§163ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρεγράφη λοιπὸν τὸ δικαίωμα;

§164ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν παρεγράφη τὸ δικαίωμα τοῦ Χατζοπούλου, κ. Μίληση, ἀλλὰ προβαίνει τὸ καθῆκον τὸ ἰδικόν σου καὶ τὸ ἰδικόν μου· πέρυσι τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἠλείας παρουσιάσθη ἀπὸ τῆς πρώτης συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς, καὶ πέρυσιν αὐτὴν τὴν γνώμην ὑπεστήριξα· εἶπα πρὶν ἢ ἀνοίξωμεν τὰ ἔγγραφα, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ποῖος θὰ εἰσέλθῃ ἢ ὄχι· ὀφείλομεν νὰ ἀνοίξωμεν τὰ ἔγγραφα διὰ νὰ ἴδωμεν τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἠθέλησεν ὁ Ἔπαρχος Ἠλείας νὰ μᾶς διαβιβάσῃ, ἀλλ’ ἅμα γίνεται ἡ ἔνστασις ὅτι δὲν εἶναι νόμιμος ἡ ἐκλογὴ, ὀφείλομεν πρὸ πάσης ἄλλης αὐτὴν νὰ ἐξετάσωμεν· ἐν ᾧ ἡμεῖς πρόκειται ν’ ἀνοίξωμεν τὴν θύραν διὰ βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ περιβόλου, καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν τὸ εἰσιτήριον, δὲν ὑποχρεούμεθα νὰ ἐξετάσωμεν μόνον τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν οὐσίαν τῆς ἐκλογῆς. Ὀφείλομεν, εἶπον τότε, νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν· προσέθεσα δὲ καὶ κάτι τι περισσότερον· ἐξέφρασα τὴν ἐλπίδα ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι πρέπει νὰ ζητήσωσι νὰ ἐξετασθῇ πρώτη ἡ ἐκλογή των. Αὐτὸ εἶπα, κύριοι, καὶ λέγω καὶ ἐφέτος. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, ὁ Νομάρχης Φθιώτιδος δὲν ἔπραξε καλῶς, ὄχι ὁδηγούμενος ἀπὸ τὸν κ. νομάρχην Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἴσως εὑρέθη εἰς δισταγμόν· ἀλλὰ τὸ καθῆκόν του ἦτο νὰ δώσῃ τὸ εἰσιτήριον. Ἡμεῖς ὅμως, προσκαλούμενοι νὰ ἐκφράσωμεν ἂν πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ἢ ὄχι ὁ Χατζόπουλος, ὅστις διὰ τὴν μίαν ἢ ἄλλην αἰτίαν εἶναι ἔξω, ἐν ᾧ τὸ τμῆμα λέγει ὅτι εἶναι παράνομος ἡ ἐκλογὴ του, ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Δὲν ἔχομεν ἕνεκα ἐπισπεύσεως τῶν ἐργασιῶν μας τυπωμένην τὴν γνώμην τοῦ τμήματος, ἀλλ’ αὔριον, ἀφ’ οὗ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις καὶ τὴν ἀναγνώσωμεν καὶ τὴν μελετήσωμεν, ἂς ἀποφανθῶμεν.

§165ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ μοῦ λύσετε, παρακαλῶ, μίαν ἀπορίαν· εἴπατε ὅτι πρὶν ἀνοίξωμεν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος· αὐτὸ λοιπὸν σᾶς ἐμποδίζει νὰ ἀποφανθῆτε ἀπὸ τοῦδε ἂν πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ἢ ὄχι ὁ Χατζόπουλος εἰς τὸ βουλευτήριον; Ἂν τοῦτο ᾖναι τὸ ἐμπόδιον, παρακαλῶ τὸ προεδρεῖον νὰ φέρῃ τὰ ἔγγραφα, νὰ δείξῃ εἰς τὸν κύριον Λομβάρδον τὸν πίνακα τῆς γενικῆς διαλογῆς, διὰ νὰ ἴδῃ ποῖος εἶναι σχετικῶς ὁ πλειονοψηφῶν.

§166ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λίαν εὐφυὴς καὶ λίαν λεπτὴ ἡ παρατήρησις, ἀλλὰ πόῤῥω τῆς ἀληθείας· δὲν εἶπα ὅτι ἐμποδίζομαι διότι δὲν ἤνοιξαν τὰ ἔγγραφα· τὰ ἔγγραφα ἠνοίχθησαν, ἐξετάσθησαν καὶ ἐπὶ τῶν ἐγγράφων τούτων ἓν τμῆμα τῆς Βουλῆς ἀπεφάνθη καὶ εἶπεν, ὡς πρὸς τὸν Χατζόπουλον προτείνω ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογή.

§167ΜΙΛΗΣΗΣ. Δηλαδὴ τὸ σχετικὸν τμῆμα προτείνει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ, ἀλλὰ καὶ ἄλλα τμήματα προτείνουν τὴν ἐπανάληψιν καὶ ἄλλων ἐκλογῶν. Τί θὰ γίνῃ καὶ διὰ τοὺς βουλευτὰς τοὺς ἐκ τῶν ἐκλογῶν τούτων;

§168ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τοῦτο εἰπέτε το διὰ τὸν ἑαυτόν σας.

§169ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐξ ἀναλογίας πρέπει νὰ ἐφαρμόζετε τὸν νόμον, κ. Λομβάρδε.

§170ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τοῦτο εἰπέτε το εἰς τὸν ἑαυτόν σας, ἂν ἦσθε εἰς θέσιν, ἀφοῦ ὑπεστηρίξατε χθὲς τὴν ἀναβολὴν τῆς προτάσεως ἐκείνης τῶν βουλευτῶν Μέσης.

§171ΖΩΧΙΟΣ. Εὖγε, κ. Λομβάρδε.

§172ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ, ὅστις δὲν ἐσηκώθην νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀναβολὴν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζωχιοῦ, λέγω καὶ σήμερον ὅτι ἅμα μᾶς παρουσιάζονται ἔγγραφα μιᾶς ἐκλογῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἓν τμῆμα μᾶς λέγει ὅτι ἐδῶ εἶναι παράνομος ἐκλογὴ, εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ τὴν ἐξετάσωμεν πρὸ πάσης ἄλλης· ἐπειδὴ σεῖς ἐκάματε τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε, δὲν ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα σήμερον. Ἀλλ’ ὁ κύριος Χατζόπουλος δὲν εἶναι ἐντὸς τῆς Βουλῆς, δὲν εἰσῆλθε χωρὶς νὰ μὲ ἐρωτήσῃ καθὼς οἱ ἄλλοι καὶ πρόκειται νὰ τοῦ ἀνοίξω τὰς θύρας τοῦ βουλευτηρίου, ἐνῷ ἓν τμῆμα μοῦ λέγει ὅτι εἶναι παράνομος. Οὕτως εἶπον ἐγὼ, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἢ ὄχι. Ἡ ἐξέλεγξις ἐν οὐσίᾳ πρέπει νὰ γίνῃ ἀμέσως· ἐγὼ λέγω καὶ πάλιν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἕως οὗ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς.

§173Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λαμβάνω τὸν λόγον ἵνα εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐπασχολεῖ τὴν Βουλὴν, διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι μέλος τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον ἐξήλεγξε τὴν ἐκλογὴν Φθιώτιδος. Ἡ ἐκλογὴ αὕτη παρουσιάζει δύω ζητήματα· τὸ μὲν ἓν τυπικὸν, ἀφορῶν τὴν ἔλλειψιν τοῦ τετάρτου βουλευτοῦ Φθιώτιδος ἐκ τοῦ βουλευτικοῦ περιβόλου, καὶ τὸ ἕτερον οὐσιαστικὸν, ἀφορῶν τὸ ἔγκυρον ἢ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς ταύτης· καὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου τούτου ζητήματος βεβαίως πρόκειται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ὅμως ζητήματος φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀποφανθῇ ἀπὸ τοῦδε, ἀφοῦ τὸ ζήτημα τοῦτο ἦλθεν ἐνώπιόν της προκαταρκτικῶς. Πρῶτον μὲν, διὰ νὰ ἀναπληρώσῃ μίαν ἔλλειψιν τῆς διοικητ. ἀρχῆς, μὴ ἀνακηρυξάσης καὶ τὸν τέταρτον βουλευτὴν, δεύτερον δὲ, διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὴν κενὴν θέσιν τοῦ βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης· ἑπομένως ὅσοι τῶν κυρίων προλαλησάντων συνεσχέτισαν τὰ δύω ταῦτα ζητήματα νομίζω ὅτι περιέπεσαν εἰς πλάνην· εἶναι ὅλως διόλου τὰ ζητήματα ταῦτα χωριστὰ ἀπ’ ἀλλήλων· οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ ζήτημα τὸ τυπικὸν, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν, μὲ τὸ ζήτημα τὸ οὐσιαστικὸν, τὸ ἀφορῶν τὸ ἔγκυρον ἢ ἄκυρον, ὡς προεῖπα, τῆς ἐκλογῆς. Ἡ ἐπαρχία τῆς Φθιώτιδος ὀφείλει νὰ ἔχῃ τέσσαρας βουλευτὰς ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, καὶ ὅμως ἔχει τρεῖς. Ἡ Βουλὴ ὀφείλει, ἔχει καθῆκον, νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἔλλειψιν ταύτην, ἀποφασίζουσα ἀπὸ τοῦδε τίς πρέπει νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ τετάρτου βουλευτοῦ. Δὲν ὁμιλῶ, κύριοι, περὶ προσώπων· μοὶ εἶναι ἀδιάφορον ἂν ὁ τέταρτος βουλευτὴς θὰ ἦναι ὁ κ. Χατζόπουλος ἐκ Φθιώτιδος, ἢ ὁ κύριος Δυοβουνιώτης· ὁμιλῶ περὶ τοῦ ζητήματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον σοβαρῶς πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλὴ, διότι ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης λύσεως αὐτοῦ ἐξαρτᾶται εἰς τὸ ἑξῆς ἡ συγκρότησις τοῦ κοινοβουλίου. Διὰ τοῦτο νομίζω, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κυρίου Λομβάρδου περὶ ἀναβολῆς τῆς προκειμένης ἀποφάσεως εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς....

§174ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶπα αὐτὸ, ἀλλὰ αὔριον, ἀφοῦ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις.

§175ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν κακῶς ἀντελήφθην, ὅπως ὁ κ. Λομβάρδος μὲ διορθόνει αὐτὴν τὴν στιγμὴν, καὶ ἐννοεῖ τὴν ἀναβολὴν αὐτὴν προσωρινῶς μέχρι τῆς τυπώσεως καὶ τῆς διανομῆς τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος, τὸ πρᾶγμα διαφέρει καὶ δὲν ἔχει κἀμμίαν σημασίαν ἢ σπουδαιότητα ἡ ἀναβολὴ ἀπὸ τῆς σήμερον ἕως τὴν αὔριον· οὐδὲν ἧττον ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ πρὸ πάσης ἄλλης πράξεως περὶ τοῦ βουλευτοῦ Φθιώτιδος. Ἀλλὰ, κύριοι, παρακαλῶ νὰ μὴ ταραχθῇ κἀνεὶς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, διότι καθόλου δὲν προτίθεμαι νὰ προσβάλω κἀνένα ἐξ αὐτῶν διὰ τῆς μικρᾶς ταύτης παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον πρωθυπουργόν· ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τοῦ πρώτου μέρους τῆς ὁμιλίας τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, τοῦ ἀφορῶντος τὸ παρελθὸν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ὁ ἔντιμος κύριος πρωθυπουργὸς ὡμίλησε περὶ τοῦ παρελθόντος διὰ νὰ κατακρίνῃ διοικητικάς τινας ἀρχὰς, αἵτινες, εἶπε, παρεβίασαν τὸ καθῆκόν των καὶ τὸν νόμον σχετικῶς πρὸς τὰς ἐκλογάς.

§176ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί θέλεις τώρα νὰ ἀναμίξῃς αὐτὰ εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν;

§177ΤΙΝΕΣ. Δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§178ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναλαμβάνω, κύριοι, τὴν ὑπεράσπισιν τῶν διοικητικῶν ἐκείνων ἀρχῶν, διότι σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Δὲν θέλω νὰ θίξω αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ θέλω μόνον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κύριον πρωθυπουργὸν, ὅτι ἠκολούθησε τὴν νομολογίαν τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους κατέκρινε πρὸ μικροῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μετὰ τοσαύτης σφοδρότητος· διὰ τοῦτο εἶπα, ὅτι δὲν προτίθεμαι οὐδένα νὰ προσβάλω καὶ οὐχὶ δικαίως ἐταράχθησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅσοι ἀνήκουν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας. Κύριοι, τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ Πατρῶν δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς δήμου τινὸς, διότι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη εἰς ἄλλον τόπον παρὰ τὸν προσδιορισθέντα διὰ τοῦ προγράματος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἡ δὲ διοικητικὴ ἀρχὴ Ἠλείας δὲν ἔλαβεν ἐπίσης ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς ἑνὸς δήμου, διότι αὕτη ἐνεργήθη ἄνευ τῆς συμπράξεως τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἢ τοῦ ἀντιπροσώπου της. Τὰς πράξεις δὲ ταύτας τῶν διοικητικῶν ἐκείνων ἀρχῶν κατέκρινε πρὸ ὀλίγου μετὰ πικρίας ὁ κ. πρωθυπουργὸς, λησμονήσας ὅτι διὰ τῶν ὁδηγιῶν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὰς ὁποίας καὶ οὗτος εἶναι προσυπογεγραμμένος, πρὸς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς περὶ τοῦ τρόπου τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐφετεινῶν ἐκλογῶν, καθιεροῦται ἡ νομολογία αὕτη· καὶ διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τούτου, σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξετε εἰς τὸ μέρος τὸ ὁποῖον θ’ ἀναγνώσω, ἔχον ὡς ἑξῆς· «Μετὰ τὴν πρὸς ἀνακήρυξιν τῶν πλειονοψηφησάντων ὡς βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων κατὰ τὸ ἄρθρ. 58 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἡ δικαιοδοσία τῆς ἐπιτροπῆς παύει· ἑπομένως ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ οὐδεμίαν θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν μεταγενεστέραν αὐτῆς πρᾶξιν, ἀλλὰ θέλει προβῆ εἰς τὴν κατὰ τὸ μνησθὲν ἄρθρον ἀνακήρυξιν τῶν πλειονοψηφησάντων ὡς βουλευτῶν, τὴν δηλοποίησιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ καὶ τὴν γνωστοποίησιν εἰς ἕκαστον αὐτῶν, ἐκτὸς ἐὰν κατὰ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων ἡ ἐπιτροπὴ ἐβασίσθη εἰς πρακτικὰ ἐκλογῆς μὴ παραδοθέντα ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς, ἢ γενόμενα ἐν ἄλλῳ τόπῳ καὶ οὐχὶ τῷ διὰ τῶν προγραμμάτων νομίμως προσδιορισθέντι, ἢ εἰς πρακτικὰ διαλογῆς διεξαχθείσης ἄνευ τῆς παρουσίας τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἢ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτῆς.» Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐκεῖνο ὅπερ ἔπραξαν αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ Πατρῶν καὶ Ἠλείας καὶ τὸ ὁποῖον μετὰ δριμύτητος κατέκρινεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, αὐτὸ τοῦτο καθιέρωσαν αἱ ὁδηγίαι τοῦ παρόντος ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡς νομολογίαν σταθερὰν, ὡς κανόνα ἀπαράβατον κατὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν βουλευτῶν. Εὐτυχεῖς λοιπὸν οἱ ἤδη ἀδίκως μεμφόμενοι ὑπὸ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, διότι τὰς πράξεις αὐτῶν ἔλαβεν ὡς ὑπογραμμὸν ἡ ἐνεστῶσα κυβέρνησις. Διατί δὲ ὁ κ. πρωθυπουργὸς κατακρίνει τὰς πράξεις ταύτας ὡς δῆθεν παρανόμους, τοῦτο εἶναι εὔληπτον εἰς πάντα. Ἠθέλησε νὰ κατακρίνῃ ὁπωσδήποτε τὸ παρελθὸν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, καὶ εὗρε τὴν πρόφασιν ταύτην τῆς ἐκνόμου δῆθεν ἐνεργείας τοῦ Νομάρχου Πατρῶν καὶ τοῦ ἐπάρχου Ἠλείας, ἐν ᾧ ἴσια ἴσια τὸ ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ Κ. Δεληγεώργη ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐνομολόγησε, ά) νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν πρακτικὰ ἐκλογῆς ἐνεργηθείσης εἰς ἄλλον τόπον παρὰ τὸν διὰ τῶν προγραμμάτων νομίμως προσδιορισθέντα, ὡς συνέβη πέρυσιν εἴς τινα δῆμον τῶν Πατρῶν, καὶ βʹ) νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν πρακτικὰ διαλογῆς διεξαχθείσης ἄνευ τῆς παρουσίας τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ὡς συνέβη πέρυσιν εἴς τινα δῆμον τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας. Τὰ ὀλίγα ταῦτα ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. πρωθυπουργὸν ἵνα ἀποδείξω αὐτὸν παλινῳδοῦντα καὶ ἀντιφάσκοντα, ὅπερ ἂν δὲν εἶναι βεβαίως ἐπιτετραμμένον εἰς οἱονδήποτε, κατὰ μείζονα λόγον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἀρχηγὸν κυβερνήσεως.

§179ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ γενικοὶ κανόνες δὲν βλάπτουν ποτέ.

§180ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἀναγνώρισις μιᾶς ἀρχῆς ἀναμφισβητήτου, τουτέστιν ὅτι προκειμένου περὶ ἐξελέγξεως ἐκλογῶν, ἡ Βουλὴ εἶναι δικαστήριον, αὕτη εἶναι ἡ κυρία ἀρχὴ, ἥτις μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐκτελέσω ἔργον δικαστικόν. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπασχολεῖ πρὸ δύω ἢ τριῶν ὡρῶν, εἶναι ἔργον ἑρμηνευτικὸν καὶ τίποτε περισσότερον. Ἡ σημασία, τὴν ὁποίαν τὰ ἄρθρα 56, 57 καὶ 58 ὁρίζουν, εἶναι λίαν καθαρά· κατὰ πρῶτον ὁ νομοθέτης λέγει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἐκ τῶν προέδρων συνέρχεται καὶ ἀποτελεῖ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον δικάζει ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει· καὶ ἠξεύρετε, ὅτι εἰς τὴν ἀνακήρυξιν τῶν βουλευτῶν πάντοτε τρέχουν νὰ ἀκροῶνται αὐτῶν· τέλος πάντων ὁ νόμος ὁρίζει ὅτι πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ συνέρχηται εἰς δημόσιον συνεδρίασιν. Οὕτως ὁ νόμος ἐννοεῖ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν ὡς ἐπιτροπὴν δικαστικήν. «Ἅμα περαιωθείσης τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων, ὁ πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἢ, τούτου κωλυομένου, ὁ μετ’ αὐτὸν κληρωθεὶς, παραλαμβάνει τὰ πρακτικὰ αὐτῆς καὶ συνοδευόμενος ὑπὸ τῆς δημοσίας δυνάμεως μεταβαίνει ἄνευ ἀναβολῆς εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας. Τὴν ἐπιοῦσαν δὲ τῆς ἐλεύσεως ἁπάντων τῶν προέδρων τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν τῆς ἐπαρχίας συγκροτεῖται ἐν τῷ διοικητικῷ καταστήματι δημοσία συνεδρίασις....»

§181ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Διαβάσατε παρακάτω.

§182ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. «Τοῦ εἰρηνοδίκου, τοῦ δημάρχου τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας καὶ τῶν προέδρων τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν· ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης κατατίθενται τὰ πρακτικὰ τῆς ψηφοφορίας. Τούτου γενομένου....»

§183ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακάτω.

§184ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. «Εἰς ἐπήκοον τῶν παρόντων». (Ψιθυρισμοί). Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ κάμει δημοσίαν συνεδρίασιν. Σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀκούσητε τὰς συνεπείας. Τί γίνεται; τί κάμει, κύριοι, ἡ ἐπιτροπή; Ἰδοὺ τὶ κάμει· «Ἡ ἐπιτροπὴ ἀναγινώσκει εἰς ἐπήκοον τῶν παρόντων· μετὰ ταῦτα δὲ γίνεται τὸ ἄθροισμα τῶν ψήφων καὶ ἡ σχετικὴ πλειονοψηφία ἀναδεικνύει τοὺς ἐκλεχθέντας».

§185ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§186ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς σᾶς τὸ ἠρνήθη; «καὶ ἡ σχετικὴ πλειονοψηφία ἀναδεικνύει τοὺς ἐκλεχθέντας». Τί κάμνει ἡ ἐπιτροπὴ κατόπιν αὐτῆς τῆς ἐργασίας; «Οἱ οὕτω πλειονοψηφήσαντες ἀνακηρύσσονται πάραυτα βουλευταί». Τί σημαίνει ἡ λέξις ἀνακηρύττει δημοσίᾳ; Γίνεται ὅ,τι γίνεται καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνοίγονται αἱ κάλπαι καὶ γίνεται ἡ διαλογὴ τῶν ψήφων ἐν τοῖς τόποις τῆς ψηφοφορίας· τοὐτέστιν ὁ πρόεδρος ἀνακηρύττει ἐνώπιον τῶν παρόντων ἐκείνους, οἵτινες ἔλαβον τὰς περισσοτέρας ψήφους. Ὑπάρχει λοιπὸν μία πρᾶξις ὁμολογουμένη ἀνακηρύξεως. Ἐὰν συμφωνῇ εἰς τοῦτο, θὰ συμφωνῇ καὶ εἰς τὸ ἑπόμενον. Ὁ νόμος λέγει· «οἱ οὕτω πλειονοψηφήσαντες ἀνακηρύσσονται πάραυτα βουλευταὶ καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν καθίστανται γνωστὰ εἰς τὴν ἐπαρχίαν διὰ δηλοποιήσεως......» Κύριοι, τώρα ἐρωτῶ, εἰς τὸ πρακτικὸν, τὸ ὁποῖον ὑπ’ ὄψιν ἔχομεν, ὑπάρχει ἀνακήρυξις; Ἐὰν ὑπάρχῃ, τότε δὲν ἔχετε ἀνάγκην οὔτε εἰδοποιητηρίου, οὔτε τίποτε· ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, τότε εἶχε δίκαιον ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ μὴ ἐκδώσῃ εἰσιτήριον, καὶ ἡμεῖς δικάζοντες σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ εἰσέλθωσιν ἄνθρωποι, οἵτινες οὔτε ἀνεκηρύχθησαν, οὔτε εἰδοποιήθησαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαδικασία, ἥτις ἀκολουθεῖται, καὶ πρέπει ν’ ἀκολουθῆτε αὐτὴν ὡς τὴν μόνην ἀληθῆ. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἐὰν ἀκολουθήσητε τὴν ἀληθῆ ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, δύνασθε νὰ φθάσητε εἰς τὴν ἀληθῆ κρίσιν, μολονότι εἶναι μηδαμινόν, καὶ τοῦτο διότι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ ἔλθετε εἰς τὴν θέσιν ν’ ἀποφασίσητε περὶ αὐτοῦ. Δὲν ἤθελον νὰ προσθέσω τίποτε δι’ ὅσα εἶπεν ὁ τελευταῖον ἀγορεύσας, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω ν’ ἀδικήσω τὸν κύριον Ῥάλλην, ὅστις ἐπλησίασε περισσότερον ὅλων τῶν ἄλλων εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ Νόμου. Ὁ κύριος Ῥάλλης ἐπλησίασε περισσότερον ὅλων τῶν ἄλλων, κύριοι, εἰς τὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν ἀνέγνωσεν ἀκριβῶς τὰς ὁδηγίας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁ Πρόεδρος, κύριοι, τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εὑρέθη συμφωνότατος μὲ τὸν Νόμον, καθὼς σᾶς τὸν ἡρμήνευσα, καὶ ἰδοὺ, κύριοι, τί γράφει· «Ἅμα περαιωθείσης τῆς διαλογῆς κτλ... Μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν πλειονοψηφησάντων καὶ ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἡ δικαιοδοσία τῆς ἐπιτροπῆς παύει». Ἡ ἀπαρίθμησις, λέγει τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, γίνεται πρὸς ἀνακήρυξιν, ὥστε ἡ ἀπαρίθμησις εἶναι ἀναγκαία διὰ νὰ δοθῇ εἰσιτήριον. Ἕνεκα τούτου, ὅταν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ εὑρίσκῃ μίαν τόσῳ σπουδαίαν διαφωνίαν, τί θέλετε νὰ κάμῃ; Ὑμεῖς, ἐὰν ἦσθε διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, τί ἠθέλετε κάμει; ὅ,τι ἔκαμον ἄλλαι ἀρχαὶ κατὰ τὰς ἐκλογάς; νὰ δώσητε εἰσιτήρια εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν κἀνὲν δικαίωμα νὰ εἰσέλθουν ἐνταῦθα;

§187ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§188Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τί θέλετε νὰ κάμωμεν;

§190ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφωτίσθημεν.

§191ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐμποδισθῇ ὁ λόγος.

§192ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐν ὅσῳ ὑπάρχει βουλευτὴς νὰ ὁμιλήσῃ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸν ἐμποδίσητε, κύριε Πρόεδρε· ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος.

§193Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀνέμεινα, κύριοι βουλευταὶ, ἐκείνους οἵτινες μὲ διέκοψαν πρὸ ὀλίγου, καθόσον ἤλπιζον ὅτι ἤθελον λάβει τὸν λόγον πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τὸ ἄρθρον 58, ἀλλ’ οὐδεμία κατ’ αὐτῆς ὑπῆρξεν ἀπάντησις· ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον εἶναι εὐτύχημα δι’ ἐμὲ, εἶναι ὅτι καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπῆλθον ὅπως βεβαιώσωσι τὴν ἑρμηνείαν μου αὐτήν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ οὐδεμίαν λέξιν κατ’ αὐτῆς· ἐτίμησε τὴν ὑπογραφήν του, διότι ἡ ἐγκύκλιος αὕτη φέρει αὐτήν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐνέχεται εἰς τὰς ὁδηγίας ταύτας, δὲν ἔχει κάτωθεν αὐτῶν τὴν ὑπογραφήν του· διὰ τοῦτο κατ’ ἀρχὰς δὲν ἐξεφράσθη καθαρῶς ἐπ’ αὐτῶν, ἔδωκεν ὅμως μεγαλειτέραν δικαιοδοσίαν καὶ ἁρμοδιότητα εἰς τὸν σύλλογον τῶν προέδρων ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν δίδουν αὐτῷ αἱ ὁδηγίαι τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸς τὰς διοικητικὰς ἀρχάς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἑρμηνεία αὕτη, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισεν ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ὡς στενὴν, εἶναι ἡ μᾶλλον ἀληθής. Σᾶς ἔφερεν ὡς παράδειγμα ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως τὴν ἀνατροπὴν κάλπης· ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι καταπίπτει κεραυνὸς καὶ φονεύει ὁλόκληρον τὴν ἐπιτροπὴν ἑνὸς δήμου· θὰ γίνῃ τότε ἀνακήρυξις; Θέλω ν’ ἀποδείξω διὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης τὸ ἄτοπον καὶ σοφιστικὸν καὶ ἐκείνης τοῦ κ. προέδρου τῆς κυβερνήσεως. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν ἄλλην ἑρμηνείαν, παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν αἱ ὁδηγίαι τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Τώρα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠθέλησε νὰ προσθέσῃ κἄτι τι· σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν συνίσταται εἰς ἁπλῆν ἀρίθμησιν τὸ ἔργον τοῦ συλλόγου· ὁ σύλλογος εἶναι δικαστήριον καὶ ὡς δικαστήριον ἔχει δικαίωμα νὰ λύσῃ τὰ ἐνώπιόν του φυόμενα ζητήματα· ἐδῶ δὲ προστίθεται τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Τσιριμώκου, ὅστις σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν ἐννοεῖ τὴν συνέλευσιν ὅλων τῶν προέδρων, ἐὰν πρόκειται περὶ ἁπλῆς προσθέσεως· ὅταν δ’ ἐγὼ τῷ παρετήρησα, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ σύλλογος κάμνει ἀφαίρεσιν, μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν βλάπτει, διότι καὶ αὐτὴ εἶναι πρᾶξις τῆς ἀριθμητικῆς. Ἀλλὰ καὶ ὁ πολλαπλασιασμός, καὶ ἡ διαίρεσις, καὶ τότε θὰ ἔχωμεν ψήφους πολλαπλασιασμένας. Ἀφ’ ἑτέρου ὁ κ. πρόεδρος σᾶς εἶπεν, ὅτι ὅταν πρόκειται νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν προέδρων καὶ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ὀφείλομεν μᾶλλον νὰ κλίνωμεν ὑπὲρ ἐκείνων, δίδοντες αὐτοῖς μεγαλειτέραν δικαιοδοσίαν, διότι αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ἐνεργῶνται ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεως τῆς κυβερνήσεως. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ νόμος ὥρισεν ἀκριβέστατα τὰ ὅρια τῆς δικαιοδοσίας τοῦ συλλόγου τῶν προέδρων καὶ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς· δοῦλος τοῦ Νόμου εἶναι ὁ σύλλογος τῶν προέδρων, δουλικῶς ὁ σύλλογος κάμνει τὴν ἀπαρίθμησιν, καὶ ἅμα ὡς πράξῃ τοῦτο, ἔληξεν ἡ δικαιοδοσία του, ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του. Δουλικῶς πάλιν ὀφείλει ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ κάμῃ τὴν ἀνακήρυξιν, νὰ ἐκδώσῃ τὰ εἰδοποιητήρια, καὶ ἀφοῦ πράξῃ τοῦτο, ἔληξε καὶ αὐτῆς τὸ καθῆκον. Τώρα εἰς τί χρησιμεύει ἡ παράστασις ὅλων τῶν προέδρων; ἐρωτᾷ ὁ κ. Τσιριμῶκος· δὲν ἠδύνατο ἁπλούστερα νὰ γίνῃ ἡ ἀπαρίθμησις τῶν ψήφων, τὸ εὐτελὲς αὐτὸ ἔργον; Ἀλλὰ πρόκειται, κύριοι, περὶ μηδαμινοῦ πράγματος; δὲν πρόκειται περὶ ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους; καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ κἄτι τι πανηγυρικὸν ἡ ἀνακήρυξίς των; Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ πανηγυρικοῦ θὰ εὕρωμεν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Τσιριμώκου. Ἀλλ’ ὅτι οὐδεμίαν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἔχει ὁ σύλλογος αὐτὸς, ἐξάγεται καὶ ἐξ ἑνὸς ἑτέρου ἄρθρου, τοῦ 57. Ἰδοὺ δὲ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκω εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ὑπὲρ τῆς γνώμης μου.

§194ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Καὶ τίς εἶναι ἡ γνώμη σας;

§195Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἰδού· ἡ ἀνακήρυξις διαιρεῖται εἰς δύω στάδια, τὸ πρῶτον εἶναι ἡ ἀπαρίθμησις, ἥτις ἀνήκει εἰς ὁλόκληρον τὸν σύλλογον τῶν προέδρων, τὸ δεύτερον εἶναι ἡ κυρίως ἀνακήρυξις, ἥτις ἀνήκει εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχήν.

§196ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Τὸ οὕτω αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐμπεριέχεται εἰς τὸ ἄρθρον, ἀναφέρεται εἰς τὰ προηγούμενα· ὅταν ὅμως δὲν γίνεται ἡ ἀπαρίθμησις, δὲν γίνεται καὶ τὸ οὕτω.

§197Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὀλίγη καλὴ πίστις, κύριε Ἀναστασιάδη· εἴμεθα ἀμφότεροι νομικοὶ καὶ γνωρίζετε, ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσῃ τις ἕνα νόμον, πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁλόκληρον τὸ κείμενον, ὁλόκληρον τὴν πρότασιν, νὰ ἐξετάσῃ ποῖον εἶναι τὸ ὑποκείμενον, ποῖον εἶναι τὸ ἀντικείμενον αὐτῆς κτλ. Τούτου τεθέντος, ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον. «Οἱ οὕτω πλειονοψηφήσαντες ἀνακηρύσσονται πάραυτα βουλευταὶ καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν καθίστανται γνωστὰ εἰς τὴν ἐπαρχίαν διὰ δηλοποιήσεως τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς». Λοιπὸν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἔχει διπλοῦν καθῆκον, τὴν ἀνακήρυξιν καὶ τὴν δηλοποίησιν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποτείνεσθε.

§199Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ πράττω, κ. πρόεδρε. Ἀλλ’ ἄλλο τὸ καθῆκον τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς τὸν σύλλογον τῶν προέδρων, καὶ ἄλλο τὸ εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχήν. Τώρα ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησα νὰ ἐξαγάγω ἐκ τοῦ ἄρθρου 57. Κύριοι, γνωρίζομεν ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἐκλογὴ μιᾶς ἐπαρχίας δὲν λαμβάνει χώραν εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν τόπον· γίνεται χωριστά, εἰς διάφορα μέρη, κατὰ δήμους. Πότε, κυρίως, γίνεται ἡ διαλογὴ τῶν ψήφων; Κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς λήξεως τῆς ψηφοφορίας συνέρχεται ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐνώπιον τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ κάμνει τὴν διαλογήν. Τότε ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει δικαιοδοσίαν δικαστικήν, τότε δύναται ν’ ἀφαιρέσῃ τὰ σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα θὰ εὑρεθῶσι πλεονάζοντα· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔκαμε χρῆσιν τοῦ δικαιώματός της τούτου ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ ἐντὸς τοῦ τόπου, ὅπου ἔγινεν ἡ διαλογή; καὶ ὅταν ἔφερε τὰ ἀποτελέσματα ὁ πρόεδρος αὐτῆς, τί ἔπρεπε νὰ κάμῃ; εἶχε δικαίωμα κατόπιν μόνος καὶ τῇ συμπράξει τῶν προέδρων τῶν ἄλλων ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν νὰ λύσῃ ζητήματα; Ἔληξεν ἡ δικαιοδοσία τῆς ἁρμοδίας ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἔληξε τὸ δικαίωμά της τοῦ νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἀναφυέντος ζητήματος, ἅμα ἐπεραιώθη ἡ διαλογή. Λοιπὸν ὁ πρόεδρος ἐκεῖνος, ὅστις ἔθεσε τὸ ζήτημα, λίαν κακῶς τὸ ἔθεσεν εἰς τὸν σύλλογον, διότι τὸ δικαίωμα τῆς λύσεως ἀμφισβητουμένων ζητημάτων εἶχε λήξει διὰ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν ἧς ἦν μέλος. Τώρα λίαν κακῶς καὶ ἐσφαλμένως ἐνήργησε καὶ ὁ Νομάρχης, καὶ ἂς μοι ἐπιτρέψῃ ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπω τοῦτο, καθόσον ὤφειλε ν’ ἀκολουθήσῃ τὰς ὁδηγίας τοῦ ὑπουργείου, ὤφειλε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 58 καὶ ν’ ἀνακηρύξῃ τὸν κ. Χατζόπουλον, τοῦ ὁποίου τὸ δικαίωμα οὐδεὶς ἠδύνατο ν’ ἀμφισβητήσῃ, ἀφοῦ ἐκ τοῦ ἀθροίσματος ἤρχετο πρὸ τοῦ κ. Δυωβουνιώτου. Ἔρχεται νῦν ἕτερον ζήτημα, τὸ τοῦ κ. Λομβάρδου ἀπαράδεκτον· σᾶς εἶπεν ὅτι ἔγεινε μία πρότασις, ἡ τοῦ κ. Ζωχιοῦ, τὴν ὁποίαν ἀπεῤῥίψατε, ἢ μᾶλλον ἐστάλη εἰς τὰς Calendas Graecas. Ἀφοῦ τὴν ἀπεῤῥίψατε χθές, εἶπε, σήμερον δὲν δύνασθε νὰ τὴν ἐπανεφέρητε. Δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ σχέσις τις μεταξὺ τῆς προτάσεως ταύτης καὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐπασχολοῦντος ἡμᾶς.

§200ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§201Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξηγήσατε τὴν ἰδέαν σας.

§202ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι σήμερον προκειμένου ν’ ἀποφανθῶμεν, κατ’ ἐμὲ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν οὐσίαν, ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπρότεινα ἀναβολήν.

§203Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Διατί ἐπεκαλέσθητε τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ζωχιοῦ;

§204ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶπον ὅτι αὕτη δικαιολογεῖται, ἀλλὰ σήμερον, ἐνῷ ἡ ἐκλογὴ προσβάλλεται, ὀφείλομεν νὰ ἐκφρασθῶμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας· ἐπειδὴ δὲ τὸ τμῆμα ἔκαμεν ἔκθεσιν, ν’ ἀναβληθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἕως ὅτου δημοσιευθῇ ἡ ἔκθεσις.—Κύριε πρόεδρε, θ’ ἀργήσουν νὰ τυπωθοῦν αἱ ἐκθέσεις;

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ ἦναι ἕτοιμοι.

§206Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἐκπρόθεσμον, τὸ ὁποῖον ἀντιτάττει ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει κἀμμίαν ὑπόστασιν.

§207ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶπον τίποτε ἀπὸ αὐτά.

§208Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶσθε ὡς τὸ χέλι, δὲν δύναται κανεὶς νὰ σᾶς πιάσῃ, κ. Λομβάρδε.

§209ΖΩΧΙΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω δύω λόγια. Νομίζω, ὅτι ἀσχολούμεθα περισσότερον τὶ ἔπρεπε νὰ κάμουν αἱ ἐπιτροπαὶ, παρὰ τί ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ἡμεῖς. Ἡ ἐκλογὴ τῆς Φθιώτιδος εἶναι ὑπ’ ὄψιν μας· δὲν τὴν συζητοῦμεν αὔριον, διὰ νὰ σᾶς περάσῃ αὐτὸς ὁ ζῆλος, αὐτὸ τὸ βάσανον; Τί καθήμεθα καὶ συζητοῦμεν ἀπὸ τὸ πρωῒ καὶ μᾶς ἀκούει ὁ κόσμος; Πρόκειται περὶ τοῦ τετάρτου βουλευτοῦ Φθιώτιδος· δὲν θὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος, ὁρίσατε αὔριον νὰ τὸ συζητήσωμεν. Τί τὰ θέλετε τὰ νομικὰ ζητήματα καὶ τὰ διοικητικὰ, αὐτὸν τὸν λαβύρινθον; Διὰ τί νὰ μᾶς δεσμεύῃ αὐτὸ τὸ θηρίον, ὁ κανονισμός (θόρυβος); Αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ ἀλφάβητον, ποῦ νὰ ἐγνώριζεν, ὅτι ἤθελε εὑρεθῆ βουλευτήριον, τὸ ὁποῖον νὰ δεσμεύεται ἀπὸ τὸ ἄλφα καὶ βῆτα! Ἂν τὸ ἀλφάβητον ἦτο γαλλικὸν, ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Λομβάρδου ἤθελε ψηφισθῆ τελευταία. Ἂν θέλετε, γυρίσατέ το ἀνάποδα νὰ ἔλθῃ ἡ Φθιῶτις πρώτη (ἱλαρότης).

§210ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ τετάρτου βουλευτοῦ μέχρις οὗ διανεμηθῇ ἡ περὶ τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος ἔκθεσις.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι θέλουν τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πολλοὶ τῶν βουλευτῶν).

§212ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐνοήσαμεν.

§213Ν. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἐννοῆτε τὴν ἀναβολὴν μέχρις οὗ φθάσῃ τὸ Φ, τὸ ἐννοῶ, ἄλλως δὲν ἐννοῶ τὴν ἀναβολήν. Ἐδῶ πρόκειται νὰ τεθῇ θέμα, ἂν πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ὁ τέταρτος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβεν εἰσιτήριον· θέλετε ἢ δὲν θέλετε τὴν ἀναβολὴν (θόρυβος); Ἐὰν θέλετε νὰ ψηφοφορήσωμεν τὴν ἀναβολὴν, πρέπει ὁ κ. Ζωχιὸς νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τὴν πρότασίν του.

§214ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος εἶπεν ὅτι θέλει τὴν ἀναβολὴν μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις, διὰ νὰ ἴδῃ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐκδίδει εἰσιτήρια.

§215ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ εἰσέρχεσθε εἰς τὴν οὐσίαν.

§216ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰσέρχομαι, διότι ὁ κ. Πρόεδρος δὲν μοὶ ἔδωκε τὸν λόγον, ἀφοῦ τὸν ἐζήτησα. Ἐὰν, κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ, ὁ σύλλογος τῶν ἐπιτροπῶν, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της, δὲν ἐννοῶ δυνάμει τίνος Νόμου ἔρχεσθε νὰ κάμετε ὅ,τι δὲν ἔκαμεν ἡ διοικητικὴ ἀρχή. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὁ βουλευτικὸς νόμος εἶναι ἀτελὴς, ἀλλ’ ἡ ἀτέλεια εἶναι ἀντικείμενον νομοθετικὸν, ἢ πρέπει νὰ ἐξαχθῇ ἐκ τῆς νομολογίας τῆς διαλυθείσης Βουλῆς; Ἐὰν, κύριοι, νομίζετε ὅτι νομοθετοῦμεν, τοῦτο εἶναι μία πρότασις τὴν ὁποίαν πρέπει ἕκαστος τῶν βουλευτῶν νὰ μελετήσῃ. Ἐμβαίνομεν εἰς τὴν οὐσίαν μιᾶς ὑποθέσεως, ἑνὸς νόμου ὁ ὁποῖος δὲν ὑφίσταται. Ὁ κ. Λομβάρδος, διὰ νὰ διευκολύνῃ τὰς ἐλευθερίας τῶν λαῶν, εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἴδωμεν τοὐλάχιστον τὰ χαρτιὰ, διότι δὲν ἔχομεν ἤδη ἐνώπιόν μας ἀριθμούς· εἷς μάλιστα τῶν βουλευτῶν, ὁ κ. Ῥούκης, εἶπε γεγονὸς, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ὁ ἀκούσας αὐτὸν δὲν ἀπήντησεν, ὅτι ὁ κ. Χατζόπουλος εἶχεν εἰς τὸ Ναὶ τόσον ἀριθμὸν ψήφων, ἀλλ’ εἶχεν εἰς τὸ Ὄχι περισσοτέρας ἀπὸ τὸν κ. Δυωβουνιώτην. Πρέπει λοιπὸν, ὡς βλέπετε, νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος, ὅπερ ἐζήτασεν ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ ὅπερ σύγκειται ἀπὸ ἄνδρας νομομαθεῖς. Ἠπόρησα δὲ ὅταν εἶδον, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης ἦτο ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως, σήμερον δὲ μετέβαλε γνώμην.

§217ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν μετέβαλε γνώμην, δὲν ἐνοήσατε.

§218ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πιθανὸν νὰ ἔχω λάθος. Οἱ μὲν λέγουν νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Χατζόπουλος, οἱ δὲ ὁ κ. Δυωβουνιώτης· ἡμεῖς νομίζω ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἴδωμεν τὰ ἔγγραφα καὶ κατόπιν νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς συζήτησιν.

§219ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζωχιοῦ, ἀνατρέπει τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν.

§220ΜΑΚΡΗΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν. Ἡ περὶ εἰσαγωγῆς Δʹ βουλευτοῦ Φθιώτιδος συζήτησις ἀναβάλλεται μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμόν.

§221ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος διετύπωσε λίαν εὐκρινῶς τὴν πρότασίν του καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ἐνοήθη· δὲν εἶπε ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις περὶ τοῦ ἂν ὁ κ. Χατζόπουλος εἶναι εἰσακτέος, μέχρις ὅτου ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἡ οὐσία τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ εἶπεν ἁπλῶς ὅτι ἔχει ἀνάγκην διὰ ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ πρακτικοῦ τούτου ζητήματος τοῦ ἂν πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ἐκ τῶν προτέρων, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος· ἑπομένως ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς οὕτω πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, δηλ. ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρι τῆς ἐκτυπώσεως τῆς ἐκθέσεως.

§222Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸν κανονισμόν, ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Μακρῆ, ἡ παραπέμπουσα τὸ ζήτημα μέχρι τῆς ἐκδικάσεως τῆς ἐκλογῆς.

§223ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει ὁ κ. Δημητριάδης, τουτέστι τὴν ἀναβολὴν μέχρι τῆς ἐκδικάσεως τῆς ἐκλογῆς, ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν ἀπόῤῥιψιν· ἡ Βουλὴ ἠσχολήθη σήμερον περὶ τοῦ ἂν ἡ Φθιῶτις πρέπει νὰ ἔχῃ τέσσαρας βουλευτὰς κατὰ πρόληψιν· ὁ κ. Λομβάρδος ἐπρότεινεν, ὅτι διὰ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Τμήματος, ὅπερ ἐπεξειργάσθη τὴν ἐκλογήν, καὶ τότε δύναται ἕκαστος τῶν βουλευτῶν νὰ δώσῃ ψῆφον κατὰ συνείδησιν καὶ πεποίθησιν· ἑπομένως ἐζήτησε νὰ μὴ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ μέχρις ὅτου τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις. Ἤδη μᾶς φέρουν ἄλλην πρότασιν, τὴν ὁποίαν κηρύσσουν ἀπωτέραν καὶ ἡ ὁποία ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν ἀπόῤῥιψιν. Ὅλοι εἴμεθα κατὰ πρόληψιν βουλευταί. Ἡ Φθιῶτις δίδει τέσσαρας βουλευτάς, ἀλλ’ ὁ σύλλογος, εἴτε ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἠθέλησε νὰ στερήσῃ τοῦ δικαιώματος τούτου τὴν ἐπαρχίαν ταύτην.

§224ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι, τὴν ἐπαρχίαν μήτε ὁ Νομάρχης, μήτε ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δύναται νὰ στερήσῃ τοῦ δικαιώματος νὰ δίδῃ τέσσαρας βουλευτάς. Μόνον περὶ τοῦ προσώπου πρόκειται.

§225ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος τοῦ οὐσιαστικοῦ, βεβαιωθῆτε ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ οὕτω πως, ἂν ἡ Φθιῶτις πρέπει νὰ ἔχῃ τέσσαρας βουλευτάς.

§226ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπουν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Φθιώτιδος νὰ θέσητε τοιοῦτον ζήτημα· εἶναι δικαίωμα κεκτημένον.

§227ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι ἁπλούστατον· ὁ κ. Λομβάρδος ἐπρότεινε τὴν ἀναβολήν, διότι εἶπεν ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ μελετήσῃ τὰ ἔγγραφα, ὅπως ἴδῃ ἂν πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ὁ τέταρτος καὶ οὐχὶ ἂν ἦναι νόμιμος· τοῦτο ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν. Ὁ κ. Μακρῆς ἔφερε πρότασιν, δι’ ἧς ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἐκδικάσεως τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη ἰσοδυναμεῖ, ὡς εἶπον, μὲ ἀπόῤῥιψιν.

§228ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε πρόεδρε, εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Λομβάρδου ἔρχεται ἑτέρα πρότασις ὡς τροπολογία, ὡς ἀντίστασις· ἐν τοιαύτῃ περιστάσει συμβουλευθῆτε τὸν κανονισμὸν τὶ λέγει· θὰ ψηφοφορηθῇ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἦλθεν ἐναντίον τῆς προτάσεώς σας, καὶ ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Λομβάρδου εἶναι ἀπαράδεκτος, ὡς ἀντιβαίνουσα εἰς τὰ προαποφασισθέντα καὶ εἰς τὸν κανονισμόν.

§229ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρότασίς μου εἶναι αὕτη· ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἢ μὴ ἑνὸς τῶν τεσσάρων βουλευτῶν Φθιώτιδος, ἐπειδὴ ἔχομεν ἐνώπιόν μας μίαν πρότασιν ἐκ μέρους τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη, ἐξήτασε καὶ ἠρεύνησε τὰς ἐκλογάς, καὶ ἐπειδή, καθὼς ἀκούω, τοῦ τμήματος τούτου ἓν μέρος λέγει νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Χατζόπουλος, τὸ ἕτερον δὲ μέρος, ὁ Κ. Δυοβουνιώτης, εἶπον ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς. Θέλετε νὰ ἀναβληθῇ μέχρις οὗ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς Φθιώτιδος; θέλετε νὰ τὸ ἀναβάλετε μέχρις οὗ τυπωθῶσι τὰ ἔγγραφα; μοὶ εἶναι ἀδιάφορον. Ἐγὼ θέλω νὰ ἴδω τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος, διότι θὰ ᾖναι κἄτι τι λίαν ἐσπευσμένον, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἑτέραν ἔκφρασιν, σήμερον, ἐνῷ δὲν ἐλάβομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος, ν’ ἀποφασίσωμεν οὕτως ἢ ἄλλως.

§230ΜΑΚΡΗΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος θέλει μετὰ τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος νὰ γίνῃ νέα συζήτησις· ἐγὼ λέγω νὰ γίνῃ σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν, νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν σειράν της.

§231Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς ἴδωμεν ποία εἶναι ἀπωτέρα ἐκ τῶν δύω προτάσεων. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Λομβάρδου ἐκθέτει, ὅτι ἐνῷ ἡ ἐπαρχία ὤφειλε νὰ δώσῃ τέσσαρας βουλευτὰς, ἐν τῷ περιβόλῳ τῆς Βουλῆς εὑρίσκονται μόνον τρεῖς καὶ ὅτι κακῶς ἔκαμεν ὁ σύλλογος νὰ μή....

§232ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπανέρχεσθε εἰς τὴν οὐσίαν (θόρυβος).

§233Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασις ἡ ὁποία ἦλθεν ὅπως ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ νὰ ἐξετασθῇ ὅταν ἔλθῃ τὸ οὐσιαστικὸν ζήτημα, ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Λομβάρδου. Ἡ ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ τοῦ κ. Λομβάρδου, διότι σᾶς λέγει, ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω τυπωμένην τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος ὅπως ψηφοφορήσω ἐν ἐπιγνώσει. Αὐτὰ τὰ πράγματα οὔτε κἂν πρέπει νὰ συζητῶνται.

§234ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐκκλησ.). Ἐπαναλαμβάνω, ὅταν ὑποκείμεθα εἰς ἕνα κανονισμὸν, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸν παραβιάσωμεν. Ὁ κ. Λομβάρδος ὡμίλησε δὶς, καὶ ἡ ὁμιλία του κατέληξεν εἰς ἓν συμπέρασμα καὶ ἔφερε μίαν πρότασιν· ἡ πρότασις αὕτη βεβαίως πρέπει νὰ συζητηθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ κατὰ τὸν κανονισμὸν, ὅταν ἀπέναντι αὐτῆς γίνεται ἑτέρα πρότασις τροπολογοῦσα αὐτὴν, ὅπως εἶναι ἡ παροῦσα, προηγεῖται ἡ δευτέρα· τί ἀπώτερον καὶ πλησιέστερον ζητεῖτε; Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κανονισμός. «Ἄρθρον 41. Αἱ ὑποτροπολογίαι συζητοῦνται καὶ ψηφοφοροῦνται πρὸ τῶν τροπολογιῶν, αἱ δὲ τροπολογίαι πρὸ τοῦ κυρίου ζητήματος εἰς ὃ ὑπάγονται»· τροπολογία δὲ, κύριοι, λέγεται ἡ πρώτη, ἡ ὁποία προτείνεται. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ὁ Χατζόπουλος πρέπει νὰ εἰσέλθῃ· ἡ τροπολογία ἦτο ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἵνα τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις· ἡ ὑποτροπολογία λέγει ὅτι τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὸν κανονισμόν.

§235Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Μὲ συγχωρεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν· ἔκαμε σύγχυσιν μεταξὺ προτάσεων, τροπολογιῶν καὶ ὑποτροπολογιῶν. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἐπρότεινε τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κ. Χατζοπούλου ὡς τετάρτου βουλευτοῦ πρὶν ἢ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς του. Ἡ γνώμη αὕτη εἶναι ἡ κυρία πρότασις· τὴν πρότασιν ταύτην ἐπολέμησαν ἄλλοι ἀξιότιμοι βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν νὰ μὴ προέλθῃ ἡ Βουλὴ σήμερον εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν, ἀλλὰ ν’ ἀφήσῃ ν’ ἀποφασίσῃ ὅταν ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας· μετὰ ταῦτα ἦλθεν ἡ πρότασις τοῦ κ. Λομβάρδου, ὁ ὁποῖος εἶπε, δὲν θέλω ν’ ἀποφασίσω σήμερον περὶ τῆς εἰσόδου τοῦ κυρίου Χατζοπούλου, δὲν θέλω ν’ ἀποφασίσω οὔτε ὅταν ἔλθῃ ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος, ἀλλ’ ὅταν τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ ἁρμοδίου τμήματος, ὅπως ἰδῶ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ποία εἶναι ἡ τροπολογία καὶ ὑποτροπολογία; Τοῦ κ. Λομβάρδου δὲν εἶναι τροπολογία, εἶναι πρότασις ἀναβολῆς, ἡ ὁποία πάντοτε ψηφίζεται πρὸ τῆς κυρίας προτάσεως. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν τροπολογία καὶ ὑποτροπολογία· κυρία πρότασις εἶναι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ Χατζοπούλου, ἡ ὁποία ἀπεκρούσθη ἀπὸ τοὺς περισσοτέρους. Ἔρχεται ἡ τῆς ἀναβολῆς, ἡ ὁποία κατὰ τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρότερον.

§236ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂν δὲν παραδεχθῇ ἡ ἀναβολὴ, τότε ἔρχονται αἱ ἄλλαι.

§237Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Διότι ἐκάμετε μίαν τοιαύτην τροπολογίαν, νομίζετε ὅτι ἐμποδίζετε ἄλλον νὰ κάμῃ μίαν ἄλλην τροπολογίαν;

§238Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Τροπολογία εἶναι τὸ νὰ ἔμβῃ ὁ Χατζόπουλος καὶ νὰ μείνῃ ἔξω ὁ ἄλλος.... (θόρυβος).

§239Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ὅσα καὶ ἂν εἴπητε, ὁ κανονισμὸς αὐτὸ θέλει. Κατὰ τὸν κανονισμὸν, προτείνεται μία τροπολογία, ἀπέναντι αὐτῆς δύναται νὰ προταθῇ καὶ μία καὶ δύω τροπολογίαι, καὶ συζητοῦνται. Δὲν δύνασθε νὰ παραβιάζητε τὸν κανονισμόν. (διάλογοι θορυβώδεις).

§240ΜΙΛΗΣΗΣ. Διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. ὑπουργὸν, ἔρχομαι νὰ ὑποβάλω ἐγὼ ἄλλην ὑποτροπολογίαν, ἣν διατυπώνω ὡς ἑξῆς· «Ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ τετάρτου βουλευτοῦ Φθιώτιδος προτάσεως μέχρι τῆς τυπώσεως καὶ διανομῆς τῆς περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας ταύτης ἐκθέσεως τοῦ τμήματος».

§241Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ὑποτροπολογία ἐννοεῖ ὅτι μεταβάλλει τὴν ὑπάρχουσαν τροπολογίαν. Βάλε τῆς ἰδικῆς σου κἄτι τι ποῦ νὰ μεταβάλλῃ τὴν τροπολογίαν, διὰ νὰ ᾖναι ὑποτροπολογία.

§242ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ δὲ σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς μέχρι τῆς συζητήσεως τῆς οὐσίας τῆς ἐκλογῆς εἶναι ὑπὸ ἄλλην μορφὴν αὐτὸ τὸ οὐσιαστικὸν ζήτημα. Ἅμα δεχθῆτε τὴν ἀναβολὴν μέχρι τῆς οὐσιαστικῆς συζητήσεως, λύετε κατ’ οὐσίαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα.

§243ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ θέλομεν.

§244ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὸ θέλετε; εἶσθε κύριοι· ἀλλ’ ἡ πρότασις ἡ ἰδική μας ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ θέματος τούτου εἶναι προδήλως ἀπωτέρα.

§245Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία καμμία, ὅτι οἱ κύριοι ἔχουν δίκαιον. Οἱ κύριοι ἰσχυρίζονται, ὅτι θέλομεν τὴν συζήτησιν νὰ τὴν διακόψωμεν, διότι δὲν ἔχομεν τὰ στοιχεῖα πρὸς φωτισμὸν οὐ μόνον ἡμῶν, ἀλλὰ τοῦ σώματος αὐτοῦ· φρονοῦν ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ προβῇ οὔτε πρὸς παραδοχὴν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, οὔτε πρὸς ἀπόῤῥιψιν, ἂν δὲν φερθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος. Εἶναι πρότασις παραιτήσεως τῆς συζητήσεως, ἣν ἔχομεν σήμερον διὰ μιᾶς διακοπῆς. Κατὰ συνέπειαν ἂν ἐπιμένουν εἰς τοῦτο, ἡ Βουλὴ ὀφείλει ν’ ἀποφανθῇ πρῶτον, διότι τὰ ζητήματα τῆς διακοπῆς καὶ ἀναβολῆς ἑνὸς ζητήματος προηγοῦνται πάντοτε. Ἡ δὲ πρότασις τοῦ κ. Μακρῆ λέγει, ὅτι νομίζομεν ἡμεῖς ὅτι ἐξηγήθησαν καὶ ἐσυζητήθησαν τὰ πράγματα δι’ ὅλων τῶν ἐπιχειρημάτων, ὥστε νομίζομεν ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς κατάστασιν ν’ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ζητήματος, ὅπερ ὁ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς ἔφερεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Μακρῆ εἶναι καὶ τὸ τέρμα τῆς συζητήσεως καὶ ἡ ἀποπεράτωσις τοῦ ζητήματος. Θὰ προηγηθῇ λοιπὸν ἡ πρότασις τοῦ κ. Λομβάρδου ἢ τοῦ κ. Ζωχιοῦ, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖος τὴν ἔκαμεν, ἡ ὁποία εἶναι ἄσχετος μὲ τὸ καθαρὸν ζήτημα καὶ ἀφορᾷ καθαρῶς τὸν χρόνον τῆς συζητήσεως.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λομβάρδου· «Ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς περὶ εἰσαγωγῆς τετάρτου βουλευτοῦ Φθιώτιδος προτάσεως μέχρι τυπώσεως καὶ διανομῆς τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἁρμοδίου τμήματος»· θέλετε δι’ ἀναστάσεως;

§247ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λομβάρδου νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πολλοί).

§249Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἀπεῤῥίφθη.

§250ΤΙΝΕΣ. Παρεδέχθη.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἀμφιβάλλῃ ἡ Βουλὴ, νὰ ἐρωτήσω πάλιν.

§252Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἐπείσθη τὸ προεδρεῖον ὅτι παρεδέχθη ἡ πρότασις, νὰ προχωρήσωμεν. Δὲν ἔχομεν συμφέρον, οὔτε πολιτικὸν, οὔτε ἐκλογικὸν, οὔτε κυβερνητικὸν, οὔτε τίποτε (διάλογοι).

§253ΟΘ. ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐρωτήσατε τὸ ἀντίθετον, κ. Πρόεδρε.

§254ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀμφιβάλλει τὸ προεδρεῖον; ὅταν δὲν ἀμφιβάλλῃ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ζητήσητε τὸ ἀντίθετον (θόρυβος).

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλην μίαν φορὰν θὰ ἐρωτήσω, κύριοι. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη· ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας.

§256ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§257ΕΤΕΡΟΙ. Ἐμπρὸς, κύριε πρόεδρε.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἔχων τὸν λόγον ἂς ἔλθῃ.

§259ΑΡ. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ πρόκειται δι’ ὀλίγας στιγμὰς ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος.... (θόρυβος).

§260Α. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις.

§261Α. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ζητῶ τὴν ἀναβολὴν, κύριοι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ὁμιλήσω, καθόσον ἔχω νὰ ὑποστηρίξω διὰ μακρῶν τὴν γνωμοδότησιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος· παρακαλῶ αὔριον νὰ ἔλθωμεν καὶ ἐξακολουθήσωμεν· τώρα ἡ ὥρα παρῆλθε (θόρυβος).

§262Α. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος διὰ νὰ ἠξεύρῃ ἡ Βουλὴ τί λέγει.

§263ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). «Διὰ ταῦτα γνωμοδοτεῖ κατὰ πλειονοψηφίαν νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν δήμων Αἰγίου καὶ Βουρῶν, νὰ ἀκυρωθῇ δὲ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Αἰγείρας καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου».

§264ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ ποῖα ταῦτα;

§265ΤΙΝΕΣ. Ἀναγνώσατε τὸ σκεπτικόν.

§266ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). «Ἐπειδὴ, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν δήμων Αἰγίου καὶ Βουρῶν, οἱ προτεινόμενοι ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων λόγοι δὲν εἶναι ἀποχρῶντες πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων τούτων. Ἐπειδὴ, ὡς πρὸς τὸν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Αἰγείρας, ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου τούτου, ἐνεργηθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου οὐχὶ τοῦ ἔτους 1872, ἀλλὰ τοῦ ἔτους 1871, δὲν παριστᾷ τὴν ἀληθῆ ἔκφρασιν τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου τούτου...»

§267Α. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἀναγνωρίζω ὅτι μετὰ ζωηροτάτην συζήτησιν, οἵα ἡ σήμερον, εἶσθε λίαν κεκμηκότες καὶ ὀφείλω βεβαίως νὰ φεισθῶ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, ἀφοῦ ἅπαξ ἀνέλαβον νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος τὴν γνωμοδοτοῦσαν τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Αἰγείρας, ὀφείλω νὰ σᾶς ὑποβάλω τὰς ὀλίγας ἐπὶ τούτου ταπεινὰς σκέψεις μου. Προβαίνομεν, κύριοι, εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν καθήκοντος καθαρῶς δικαστικοῦ, εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ ἐγκύρου ἢ τοῦ ἀκύρου τῶν ἐκλογῶν, ἵνα ἀποφανθῶμεν ἐὰν αὗται διεξήχθησαν κατὰ τὰς νομίμους διατυπώσεις, μεθ’ ὧν περιέβαλεν αὐτὰς ὁ νόμος. Εἰς τὴν συζήτησιν πολιτικῶν ἢ οἰκονομικῶν ζητημάτων παρίσταται συνήθως διαφωνία· οἱ μὲν δίδουσιν ὡς συμφέρουσαν τῷ τόπῳ τοιαύτην ἢ τοιαύτην λύσιν, ἄλλοι δὲ ἄλλην. Ἀλλὰ νῦν δὲν πρόκειται εἰσέτι περὶ τοιούτων ἀντικειμένων, οὐδὲ ἐπίσης νὰ ἐπαινέσωμεν ἢ νὰ κατηγορήσωμεν, ν’ ἀσπασθῶμεν ἢ ἀποκρούσωμεν τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου· πρόκειται, ὡς εἶπον, περὶ καθαρῶς δικαστικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ ζητήματος λίαν ζωτικοῦ διὰ τὸν τόπον καὶ περισπουδάστου. Οὐδὲν ὠφελεῖ, κύριοι, ἡ ὀρθὴ λύσις ζητημάτων πολιτικῶν, οἰκονομικῶν ἢ νομοθετικῶν, οὐδόλως ἀνορθοῖ τὰ κακῶς κείμενα ἡ καλὴ, ἡ πατριωτικὴ διάθεσις καὶ καρδία τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ἐκ τῶν πολιτευομένων, ἐκ τῶν κατὰ καιροὺς διοικησάντων καὶ διεπόντων τὰ κοινὰ, καὶ ὅλα ταῦτα ἀποβάλλουσι τὴν σπουδαιότητα καὶ χρησιμότητά των, ἐὰν δὲν παραδεχθῶμεν, ἐὰν δὲν ἀναγράψωμεν ὡς τὸ πρώτιστον καὶ σπουδαιότατον ζήτημα, ὡς τὴν ἄγκυραν σωτηρίας τὴν ἰσχὺν, τὸν σεβασμὸν, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ὁ ἀνώτατος ἄρχων σέβεται τὸν νόμον, ἀγαπᾷ τὴν πατρίδα, μεριμνᾷ περὶ αὐτῆς. Αἱ κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις τὰ αὐτὰ δοξάζουσιν ἢ ἰσχυρίζονται ὅτι πρεσβεύουσιν, ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἀρκοῦσιν. Ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν νόμον, ἡ ἀκριβής, ἡ εἰλικρινὴς καὶ θρησκευτικὴ αὐτοῦ τήρησις πρέπει νὰ γίνῃ πρᾶγμα. Διὰ νὰ γίνῃ δὲ τοιοῦτον, πρέπει νὰ καταβληθῇ ἡ προσπάθεια, ὥστε καὶ ὅλα τὰ ὄργανα τοῦ νόμου τὰ πρὸς τοῦτο νενομοθετημένα, ὁ Ὑπουργός, ὁ νομάρχης, ὁ ἔπαρχος, ὁ ταμίας, ὁ τελώνης, ὁ δικαστής, ὁ στρατιωτικός, ὁ πολίτης πάσης τάξεως καὶ βαθμοῦ, τοῦτο νὰ ἔχῃ ὡς κανόνα εἰς πᾶσάν του πρᾶξιν, εἰς πᾶν διάβημά του. Τοῦτο ἂν ἐπιτευχθῇ, ἐκερδήσαμεν πᾶν ὅ,τι ἐπεθυμοῦμεν, βαίνομεν πρὸς τὸν ἀληθῆ πολιτισμόν, ἑτοιμάζομεν μέλλον ἀσφαλὲς καὶ εὔδαιμον εἰς τὴν πατρίδα. Καὶ τοῦτο, κύριοι, ἐπιτυγχάνεται, τολμῶ νὰ ἐλπίσω, ἐὰν ἀρχίσωμεν σπουδαίως, θαῤῥαλέως, μὲ πατριωτισμὸν καὶ αὐταπάρνησιν, νὰ φαινώμεθα αὐστηροὶ κριταὶ πάσης παρανομίας. Ἐάν, κύριοι, πᾶσα παρανομία ἔχῃ τὴν ἀσχημίαν της, ἡ ἀσχημία αὕτη καθίσταται τερατώδης, ἐὰν συλλαμβανομένη ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου δὲν καταστραφῇ. Τοιοῦτος εἶναι ὁ ὅρκος μας, τοῦτο μᾶς ἐπιβάλλει τὸ πρὸς τὴν πατρίδα ἱερὸν καθῆκον, τοῦτο θέλει, τούτου ἔχει ἀνάγκην τὸ ἔθνος, αἱ ἐπαρχίαι, αἵτινες ἐνταῦθα μᾶς ἀπέστειλαν ἵνα τὰς ἀντιπροσωπεύσωμεν καὶ συνεργασθῶμεν ὑπὲρ τοῦ καλοῦ τοῦ τόπου, ὅπερ δὲν ἐπιτυγχάνεται, εἰ μὴ ἐὰν ἡμεῖς πρῶτοι δώσωμεν τὸ παράδειγμα τῆς αὐταπαρνήσεως, εἰ μὴ ἐὰν ἀναγράψωμεν ὡς ἀρχήν μας, ὅτι μόνη ἡ ἀλήθεια, μόνον τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, διὰ τῆς ἰσχύος τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ νόμου, πρέπει τοῦ λοιποῦ νὰ βασιλεύσωσι (ἐπιδοκιμασίαι). Τοιούτου ὄντος τοῦ ζητήματος καὶ τοῦ καθήκοντος, ὅπερ πρόκειται νὰ ἐκπληρώσωμεν, πέποιθα ὅτι ἅπαξ ἅπαντες εὑρισκόμεθα ἐν πλήρει ὁμοφωνίᾳ. Καὶ τῳόντι, πολλοὶ ἐξ ὑμῶν εἶσθε ἐκ τῶν πρὸ πολλοῦ κοπιώντων ὑπὲρ τῆς τοιαύτης ἀναμορφώσεως, πολλοὶ δὲ ἤδη εἰσερχόμενοι εἰς τὸ εὐγενὲς αὐτὸ στάδιον κατεχόμεθα ὑπὸ τῆς αὐτῆς διακαοῦς ἐπιθυμίας, ἵνα ἐνδόξως καὶ πατριωτικῶς διανύσωμεν αὐτό. Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν τελευταίων ἐκλογῶν ἠκούσθησαν, κύριοι, καί πού παράπονα, ὀλίγα μὲν, ἀλλὰ καὶ ταῦτα δὲν πρέπει νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Μόνη ἡ πρὸς τοῦτο ἐπιμέλεια, προσοχὴ καὶ ἀνεξαρτησία μας δύναται νὰ ἐνταφιάσῃ διὰ παντὸς τὴν κακοβουλίαν, τὴν ἀτιμίαν, τὴν παρανομίαν, καὶ νὰ καταστήσῃ ἐλευθέραν τὴν ὁδὸν ἡμῶν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἱεροῦ πόθου μας, τῆς βελτιώσεως, καὶ προόδου τῶν τῆς πατρίδος. Ὑπάρχουσι, κύριοι, ἐγγεγραμμέναι ἐνστάσεις καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας, ἥτις μὲ ἐτίμησε καὶ μὲ ἐνέδυσε μὲ τὸ τῆς ἀντιπροσωπείας ἀξίωμα. Βεβαιωθῆτε εὐγενεῖς καὶ ἔντιμοι συνάδελφοι, ὅτι κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐξελέγξεως καὶ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, ἐὰν αἱ ἐνστάσεις ἐκεῖναι ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ κρίσιν σας καὶ τύχωσιν ἀναπτυσσόμεναι καὶ συζητούμεναι οἱασδήποτε ὑποστάσεως, πρῶτος ἐγὼ θέλω παρακαλέσει νὰ φανῆτε καὶ ἐκεῖ αὐστηρότατοι. Τούτων ἕνεκα, προκειμένου σήμερον περὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας, πέποιθα ὅτι, ἐὰν σᾶς ὑποβάλω παρατηρήσεις μου τινάς, ἕνεκα τῶν ὁποίων θεωρῶ αὐτὴν πλημμελῆ, τὸ τοιοῦτον οὐδόλως θέλει δυσαρεστήσει τὸν ἔντιμον κύριον Μιχαλόπουλον. Τοῦτον ἐθαύμασα διὰ τὰ πατριωτικὰ πάντοτε αἰσθήματά του, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα φρονῶ, ὅτι καὶ αὐτὸς θέλει εὐχαρίστως ἴδει ἐξελεγχομένην τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην. Ἐπιθυμῶ πολύ, κύριοι, νὰ συμπαρακαθήσῃ μεθ’ ἡμῶν ὁ κύριος οὗτος, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ ἐπίσης νὰ μὴ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη μομφὴ, νὰ μὴ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια καὶ δισταγμὸς, ὅτι καθ’ ὅλα νομίμως ἔρχεται ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν Αἰγιάλειαν. Ἐπιθυμῶ δὲ τοῦτο κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἐνιστάμενος καὶ παραπονούμενος δι’ ἀσχημίας καὶ πλημμελείας τῆς ἐκλογῆς παρίσταται πρόσωπον πολὺ ἀγαπητὸν καὶ σεβαστὸν παρά τε τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, καὶ παρὰ πάσῃ, φρονῶ, ἑλληνικῇ καρδίᾳ, ἐννοῶ τὸν κ. Μεσσηνέζην. Ἐὰν τῳόντι ἡ ἐκλογὴ ἀπέβη πλημμελὴς, παράτυπος, ἀναγκαία εἶναι ἡ ἀκύρωσις, ἀναγκαῖον διδακτικὸν μάθημα εἰς τοὺς παρεκτραπέντας· ἡ ἀκύρωσις, ἐὰν ὑπάρχουν λόγοι καὶ ἀφορμαὶ ἀκυρώσεως, οὐδένα κίνδυνον, οὐδὲν δυσάρεστον παρουσιάζει. Ἐνδέχεται νὰ ἐπιφέρῃ μάλιστα ἓν ἀξιόλογον ἀποτέλεσμα. Τίς δύναται Ἕλλην ν’ ἀμφιβάλλῃ, ὅτι ἡ ἐπαρχία Αἰγιαλείας δὲν ἐπιθυμεῖ, ὅτι τοιαύτη δὲν ἦτο καὶ δὲν εἶναι ἡ ἀληθὴς αὐτῆς θέλησις, νὰ ὑπάρχῃ ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου τούτου ὡς ἀντιπρόσωπος αὐτῆς, καὶ ὁ οὐχὶ ὀλιγώτερον τοῦ κυρίου Μιχαλοπούλου πατριώτης, ὁ κεκοσμημένος μὲ πλείστας σπανίας ἀρετὰς πολιτικὰς, πατριωτισμὸν καὶ ἀνεξαρτησίαν χαρακτῆρος κ. Μεσσηνέζης; Τὸ τμῆμα λέγει, πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Αἰγείρας, διότι ἐνηργήθη ἐπὶ τῇ βάσει ἐκλογικοῦ καταλόγου οὐχὶ τοῦ 1872, ἀλλὰ τοῦ 1871, καὶ διὰ τοῦτο δὲν παριστᾷ τὴν ἀληθῆ ἔκφρασιν τῶν ἐκλογέων. Τὸ περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ζήτημα, σπουδαιότατον ὄν, ἀπησχόλησε τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἐπὶ δύω συνεδριάσεις. Καὶ κατὰ μὲν τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 23 καὶ 24 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἷς πληρεξούσιος πρότεινε νὰ θεωρηθῇ περιττὴ ἡ κατ’ ἔτος ἀναθεώρησις, ἀλλ’ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον ὡς ἐν τῷ σχεδίῳ τοῦ νόμου εἶχε. Τοῦτο παραδεχθεῖσα ἡ Συνέλευσις, παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν, ὅτι οἱ κατάλογοι εἰσὶν ὁριστικοὶ δι’ ἓν μόνον ἔτος. Ἕτερος δὲ πληρεξούσιος ἐζήτησε τὴν διαγραφὴν τῆς εἰς τὸ ἄρθρον 24 τρίτης παραγράφου, καθ’ ἣν ὁ Δήμαρχος μόνος ἐνεργῶν τὴν ἀναθεώρησιν ἠδύνατο νὰ διαγράψῃ ἐκ τοῦ καταλόγου καὶ τοὺς ἀνακαλυφθέντας ὅτι ἐνεγράφησαν, χωρὶς νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως, καὶ τοῦτο πρότεινεν ἐκ δυσπιστίας πρὸς τοὺς δημάρχους, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ περιορίζεται ἡ ἀναθεώρησις μόνον εἰς τοὺς νομίμως προσκτήσαντας καὶ ἀπολέσαντας τὸ τοῦ ἐκλογέως δικαίωμα. Καὶ ἀντέκρουσαν τὴν γνώμην ταύτην οἱ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπουργοὶ Δεληγιάννης καὶ Κουμουνδοῦρος, εἰπόντες, ὁ μὲν πρῶτος ὅτι ἡ ὁριστικότης τοῦ καταλόγου, ὡς ἐκ πείρας ἀπεδείχθη, καλύπτει πολλὰ ἀδικήματα, ὁ δὲ δεύτερος, ὅτι τὸ δεδικασμένον ὑπάρχει δι’ ὡρισμένον χρόνον, ἅμα δὲ παρέλθῃ ὁ χρόνος, δὲν ὑπάρχει δεδικασμένον. Ἡ δὲ Ἐθνοσυνέλευσις, μετὰ πολλὰς ἐπὶ τούτῳ συζητήσεις, ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν περὶ διαγραφῆς τῆς τρίτης παραγράφου, καὶ παρεδέχθη ὅτι κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἀνάκρισιν ἐπὶ τῇ αἰτήσει δημοτῶν, ὁλόκληρος ὁ κατάλογος. Ἐκ τῶν συζητήσεων δὲ τούτων καὶ τῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου προκύπτει ὅτι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι θεωροῦνται ὁριστικοὶ ἐφόσον δὲν ἐπέστη ὁ χρόνος τῆς ἀναθεωρήσεως, ταύτης δὲ ἐπιστάσης, παύει ὁ ὑποβληθεὶς εἰς ἀναθεώρησιν κατάλογος νὰ θεωρῆται ὁριστικός. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος, καθόσον ἐκ τούτων προκύπτει ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ἕπεται ὅτι ἐκλογὴ ἐνεργηθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγου, ὅστις δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὁριστικὸς, ὑποβληθεὶς ἅπαξ εἰς ἀναθεώρησιν, οὐδὲν προσὸν νομιμότητος φέρει καὶ πρέπει κατὰ συνέπειαν νὰ κηρυχθῇ ἄκυρος καὶ μὴ ὑπάρχουσα. Ἐὰν, κύριοι, ἔχωμεν δύω καταλόγους, τὸν ἀναθεωρηθέντα καὶ τὸν ἐκ τῆς ἀναθεωρήσεως προκύψαντα, οὐδεὶς βεβαίως ὑπάρχει ὁ ὑποστηρίζων, ὅτι ἐκλογὴ ἐνεργηθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πρώτου καὶ οὐχὶ τοῦ δευτέρου, δὲν εἶναι αὐτοδικαίως ἄκυρος· ἀλλ’ εἰς περίστασιν καθ’ ἣν δὲν ἀνεθεωρήθη ὁ κατάλογος, οὐδὲ συνετάχθη νέος, πολλοὶ οἱ διστάζοντες νὰ παραδεχθῶσιν ὅτι εἶναι ἀκυρωτέα ἡ ἐκλογή. Καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἔλλειψις τῆς ἀναθεωρήσεως προῆλθεν ἐξ ἀνωτέρας βίας, ἡ Βουλὴ ἐξελέγχουσα ἐκλογὴν ἐνεργηθεῖσαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου, μὴ ἀναθεωρηθέντος ἐξ ἀνωτέρας βίας, δύναται νὰ δώσῃ κῦρος εἰς αὐτὴν, καλύπτουσα οὕτω τὴν ὑπάρχουσαν παρανομίαν, διότι εἰς οὐδένα δυνατὸν ν’ ἀποδοθῇ αὕτη· ἐὰν ὅμως ἡ ἔλλειψις τῆς ἀναθεωρήσεως ἀποδίδεται, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἰς δολίαν προαίρεσιν τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἀναθεώρησιν, παραλειψάντων δὲ ταύτην ὅπως διὰ τῆς τοιαύτης περιγραφῆς τοῦ νόμου ἀποφύγωσι τὰς ἐπιβλαβεῖς δι’ αὐτοὺς συνεπείας τῆς ἀναθεωρήσεως, ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου καὶ εἰς τὸ γράμμα καὶ πνεῦμα τοῦ νόμου καὶ εἰς τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας τὸ νὰ δώσῃ ἡ Βουλὴ κῦρος εἰς τοιαύτην ἐκλογήν. Κατὰ τὸ δίκαιον, ἐκ τοῦ κατὰ νόμον ἀκύρου ἔγκυρόν τι δὲν δύναται νὰ προκύψῃ· ὁ μὴ ἀναθεωρηθεὶς ἐκ δολιότητος κατάλογος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι περιέχει τοὺς κατὰ τὴν δεδομένην περίστασιν τῆς ἐκλογῆς πολίτας ἐκλογεῖς, ἑπομένως δὲν εἶναι νόμιμος, κατὰ συνέπειαν ἄκυρος, ἄρα ἡ ἐκλογὴ ἐπὶ τῇ βάσει τούτου ἐνεργηθεῖσα ἀκυρωτέα. Κατὰ τὸ γράμμα καὶ πνεῦμα τοῦ νόμου, αἱ περὶ ἀναθεωρήσεως διατάξεις εἰσὶν ἐπιτακτικαὶ καὶ ἀποβλέπουσι τὴν βάσιν τῆς ἀντιπροσωπείας· παραβιαζόμεναι κατὰ συνέπειαν ἐπιφέρουσι τὴν ἀκύρωσιν πάσης ἐκλογῆς. Ἐὰν, διδομένου κύρους εἰς τοιαύτας ἐκλογὰς, καθιερωθῇ ὅτι οἱ δήμαρχοι δύνανται νὰ καθιστῶσι διαρκεῖς καταλόγους, οὓς αὐτοὶ ἔπλασαν, δίδοντες εἰς ἑαυτοὺς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τοὺς ἀντιπροσώπους, τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν σύστημα καταῤῥέει ἐν Ἑλλάδι· διότι καθ’ ὃν λόγον ἀντιπροσωπεία προερχομένη ἐξ ἐπεμβάσεως τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, κατὰ τὸν αὐτὸν καὶ μείζονα λόγον ἀντιπροσωπεία προερχομένη ἐκ καταλόγων μὴ ὑφισταμένων πλέον, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντιπροσωπεία δυναμένη νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ὅτι ἡ ἀναθεώρησις τοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Αἰγείρας δὲν ἐγένετο, καὶ τοῦτο ἐκ δολίας προαιρέσεως τοῦ δημάρχου, προκύπτει ἐκ τοῦ περιστατικοῦ, ὅτι εἰς τὸν μὴ ἀναθεωρηθέντα κατάλογον περιλαμβάνονται πολλοὶ ἑτεροδημόται, πάμπολλοι ἀνήλικες, καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ ἐνεγράφησαν εἰς τὸν κατάλογον τοῦ 1871 παρὰ τοῦ ἰδίου δημάρχου· ἑπομένως ἀνήκουσιν εἰς τὴν αὐτὴν πολιτικὴν μερίδα, εἰς ἣν καὶ ὁ δήμαρχος· ἄρα ὁ δήμαρχος ἀπέφυγε τὴν ἀναθεώρησιν, ὅπως μὴ διαγραφῶσιν οἱ ἑτεροδημόται καὶ οἱ ἀνήλικες, οἵτινες ἐψηφοφόρησαν κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν εἰς ἀριθμὸν ἐπηρεάζοντα τὸ ἀποτέλεσμα. Ἡ διαγραφὴ τούτων ἐκ τοῦ καταλόγου, ἐὰν ἀνεθεωρεῖτο, ἦτο βεβαία, διότι κατὰ τὸ 1872, ἐνεργουμένης τῆς ἐκλογῆς, ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς ἀνικάνους ἐκείνους νὰ ψηφοφορήσωσιν, ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ ἀνὰ χεῖράς μου πιστοποιητικοῦ.

§268ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ὁποῖοι ἐψηφοφόρησαν ἐφέτος.

§269ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μάλιστα.

§270ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν τοὺς ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπή;

§271ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μάλιστα.

§272ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἀναγνώσατε, παρακαλῶ, τὸ πιστοποιητικὸν, διότι δὲν ἐκφράζει αὐτὸ ὅπερ λέγετε.

§273ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον).

§274ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δηλαδὴ δὲν προσῆλθον;

§275ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἀλλά, κύριοι, καὶ ἂν δὲν θεωρηθῇ ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀκυρωτέα διὰ τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι ἐνεργήθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τοῦ 1871 καὶ οὐχὶ τοῦ 1872, βεβαίως, ἐπειδὴ ὁ εἰρημένος κατάλογος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνηργήθη, ὡς προεξετέθη, ἡ ἐκλογὴ, δὲν φέρει κατὰ νόμον τὸ κῦρος καὶ τὴν αὐθεντίαν τοῦ ὁριστικοῦ καταλόγου, ἀπολέσας οὕτως, ἅμα ἐπῆλθεν ἡ στιγμὴ τῆς ἀναθεωρήσεως, τὴν ὁριστικότητα, ἐπιτρέπεται ἡ ἐναντία ἀπόδειξις κατὰ τοῦ περιεχομένου αὐτοῦ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Βουλὴ δύναται, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ προσαγόμενα πιστοποιητικὰ, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι εἰς τὸν κατάλογον τοῦ 1871 περιείχοντο πολλοὶ ἑτεροδημόται καὶ ἀνίκανοι, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ παραδεχθῇ ὅτι ἐκ τῶν πιστοποιητικῶν τούτων ἀποδεικνύεται ὁ ἰσχυρισμός μας, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ κηρύξῃ ἄκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου τούτου.

§276ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὑποθέσατε ὅτι ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸν ἰσχυρισμόν σας καὶ ἀκυροῖ τὴν ἐκλογὴν· μὲ ποῖον κατάλογον θὰ γίνῃ ἡ νέα;

§277ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Θὰ διαταχθῇ ἀμέσως ἡ ἀναθεώρησις.

§278ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις θ’ ἀναβληθῇ ἡ ἐκλογή;

§279ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ναὶ, μέχρι τέλους τῆς διαδικασίας, ἡ ὁποία ἐξαιρετικῶς δύναται νὰ ἐπιταχύνῃ. Ἀλλά, κύριοι, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται, δὲν ἔχει καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ τὶ θέλει συμβῆ· ὀφείλει μόνον, ἂν εὕρῃ λόγους ἀκυρώσεως, ν’ ἀκυρώσῃ, ἡ δὲ διοικητικὴ ἀρχὴ ἂς φροντίσῃ διὰ τὰ περαιτέρω. Τὸ κατ’ ἐμὲ, φρονῶ ὅτι αἱ πλημμέλειαι αὗται εἰσὶν οὐσιώδεις καὶ σπουδαῖαι, ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Αἰγείρας. Περὶ τῶν ἄλλων δήμων δὲν θέλω νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἄν τις ὑποστηρίξῃ τὴν ἀκύρωσιν καὶ αὐτῶν, εἰμὶ ἕτοιμος νὰ τὴν ἀποδεχθῶ. Κύριοι, βεβαιωθῆτε ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη εἶχεν ὀρθότατα ἀμέσως μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς σχηματισθῆ. Δὲν διστάζω νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι πρόσωπα πολὺ κατάλληλα, σεβαστὰ διὰ τὸ δικαστικὸν ἀξίωμα ὅπερ φέρουσι, καὶ τὸ ἔντιμον καὶ ἀνεξάρτητον τοῦ χαρακτῆρός των, ἐπανελθόντα εἰς Πάτρας ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, εἰς ἣν εἶχον μεταβῆ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ νόμου, εἶχον σχηματίσει πεποίθησιν ἀκλόνητον ὅτι ὁ Μεσσηνέζης δὲν ἀπέτυχεν εἰμὴ κατὰ τὸ φαινόμενον, πλᾶσμα παρανομίας καὶ αὐθαιρεσίας. Ἀποφανθῆτε λοιπὸν κατὰ τὴν κρίσιν σας. Ἐγὼ φρονῶ καὶ προτείνω μάλιστα ὅτι, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι αἱ κατὰ τῶν ἄλλων δήμων αἰτιάσεις δὲν εἶναι ἀρκούντως ἰσχυραὶ, ἡ ἐκλογὴ ὅμως Αἰγείρας δὲν δύναται νὰ σταθῇ. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ πράξῃ ἔργον δικαιοσύνης ἐὰν ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν ταύτην, ἵνα δικαιώσῃ οὕτω τὰς προσδοκίας τῆς κοινωνίας, ἀναμενούσης νὰ μάθῃ, ἂν ἡ πρώτη αὕτη ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν θέλετε ἐκφράσει, θέλει εἶσθαι ἀπόφασις ἀληθοῦς δικαστηρίου.

§280ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει, κύριοι, νὰ μοῦ κάμητε τὴν χάριν νὰ μὲ ἀκούσητε μὲ ὑπομονὴν, ἐὰν εἴπω ὀλίγα, καθ’ ὅσον μάλιστα ἀσθενῶν δὲν παρευρέθην εἰς τὸ τμῆμα καὶ ἄκριτος κανεὶς δὲν δικάζεται. Δυστύχημα εἶναι εἰς ἐμὲ, διότι καθ’ ὅλους τοὺς ἀγῶνας τοὺς ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου τούτου παρουσιάζομαι πρῶτος καὶ οἱ πρῶτοι σκληρῶς πάντοτε προσβάλλονται. Ἀφοῦ, κύριοι, εἰς τὸ τμῆμα εἷς συγγενὴς ἀξιοτίμου συναγωνιζομένου μὲ τὸν φανὸν τοῦ Διογένους εἰς τὰς χεῖρας ἰχνηλάτησεν ὅλα τὰ μέρη καὶ τῶν τριῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας καὶ δὲν εὗρε κἀμμίαν παρανομίαν, κανὲν στοιχεῖον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ νόμος προβλέπει καὶ ἡ Βουλὴ δικάζει, ἔφθασε τέλος πάντων εἰς τὸ μέγα τῷ ὄντι ἔγκλημα, εἰς μίαν ἁπλουστάτην παρανομίαν, εὐθύνουσαν τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τοὺς ἀναθεωροῦντας τοὺς καταλόγους δημάρχους, εἰς τὸ ὅτι ἡ ἐφετεινὴ ἐκλογὴ τοῦ Αἰγίου ἔγεινεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἔγεινε καὶ πέρυσιν· ἐνῷ πέρυσιν οἱ ἐκ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἀνακηρυχθέντες βουλευταὶ ἦσαν νόμιμοι, διατί ἐφέτος οἱ ἐκ τῆς αὐτῆς ἐκλογῆς παρουσιαζόμενοι εἶναι παράνομοι; Ἀλλά, κύριοι, τί ἠμπορῶ νὰ εἴπω ἐγὼ εἰς συγγενεῖς θέλοντας ἐκ συμπαθείας φυσικῆς, τὴν ὁποίαν λίαν ἐκτιμῶ, νὰ προστατεύσωσιν τοὺς ἀποτυχόντας συγγενεῖς των; Ἓν μόνον λέγω εἰς τὸν ἀξιότιμον συγγενῆ, τὸν προλαλήσαντα κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ὅτι οἱ παλαιοὶ πρόγονοί μας ἐμπόδιζον τοὺς μὴ ὑπὲρ τὰ 50 ἔτη γενομένους νὰ ὁμιλῶσι περὶ τῶν σπουδαίων ὑποθέσεων τῆς πολιτείας, τὸ δὲ Σύνταγμά μας ἐμποδίζει τοὺς μὴ ὑπὲρ τὰ 30 ἔτη γενομένους νὰ ὁμιλῶσι περὶ παρομοίων πραγμάτων.

§281ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἔχετε λάθος, κύριε Μιχαλόπουλε· ἐγὼ δὲν εἰσέρχομαι διὰ τῶν παραθύρων, ἀλλὰ διὰ τῆς μεγάλης θύρας.

§282ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλως, κύριοι, ἤθελον ἐρωτήσει τὸ τμῆμα, ἤθελον ἐρωτήσει ἀκόμη καὶ τὴν Βουλὴν, καὶ καθ’ ἣν περίπτωσιν ἤθελε μὲ λύσει τὴν ἀπορίαν ταύτην, συνηγορῶ νὰ ἀκυρώσῃ ἄρδην τὴν ἐκλογήν· τί ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ὅταν ἤγγιζεν ἡ ἐκλογὴ καὶ κατάλογον ἄλλον δὲν εἴχομεν παρὰ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ παρουσίαζον, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος εἶπεν ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογή; Ποῦ λοιπὸν τὸ παράνομον ὡς πρὸς ἡμᾶς τοὺς συναγωνιζομένους; ποῦ οἱ παρανόμως ψηφοφορήσαντες; ποῦ οἱ διπλοψηφοφορήσαντες; ποῦ οἱ ψηφοφορήσαντες εἰς ἄλλους δήμους; Ὁ κατάλογος, κύριοι, εἶναι συνεχῶς εἷς καὶ ὁ αὐτὸς καὶ ἀδιαίρετος κατὰ τὸ Σύνταγμα· ἡ δὲ ἀναθεώρησις μόνον σκοπὸν ἔχει τὸ νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ μέσου ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ψήφου, τοῦτ’ ἔστιν οἱ ἀποβιώσαντες, καὶ τοιοῦτον παράδειγμα δὲν παρουσιάζεται ὅτι εἰς τὴν ἐκλογήν μας ἐψηφοφόρησαν ποτὲ ἀποβιώσαντες. Ἐὰν οἱ δημόται Αἰγείρας ἐψηφοφόρησαν καὶ εἰς ἄλλον δῆμον, νομίζω ὅτι εἶναι ἄλλο δικαστήριον, εἶναι τὸ πλημμελειοδικεῖον, διότι τοιοῦτον ἐκάμετε τὸν νόμον, πλημμελῆ. Τί σχέσιν ἔχει τοῦτο μὲ τὰς παρανομίας τὰς κατὰ τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς δικαζομένας ἀπὸ τὴν Βουλήν; ἄλλως τε πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τιμωρήσητε ἡμᾶς διὰ τὰ παραπτώματα τῶν κυρίων ὑπαλλήλων σας, διὰ τὰ κενὰ τὰ ὁποῖα ἀφήσατε εἰς τὸν νόμον; Τοῦτο θὰ συμβαίνῃ πάντοτε, ἐὰν δὲν τροποποιήσητε τὸν νόμον. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, εἶναι ἡ δευτέρα καὶ ἡ τρίτη, ὅπου εἰς τὸν δῆμον Αἰγίου, τὸν πρωτεύοντα, ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ διὰ καταλόγου μὴ ἀναθεωρηθέντος καὶ μὴ περιέχοντος τὰς ἀποφάσεις τοῦ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον εἶχε διαγράψει καὶ ἐγγράψει ψηφοφόρους, διότι ὁ Δήμαρχος ἐκκαλέσας τὸν κατάλογον τὸν δικασθέντα ἀπὸ τὸ δικαστήριον ἐνώπιον τῆς διοικήσεως, τοῦτ’ ἔστι τοῦ ὑπουργείου, καὶ ἀναμένων ἀπόφασιν, λόγῳ ἐκκρεμοδικίας δὲν ἀναθεώρησε τὸν κατάλογον· τότε τὸ ὑπουργεῖον διατάττει νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τοῦ 1864.

§283ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκεῖ.

§284ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμπεραίνων λοιπὸν λέγω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι κἀμμίαν παρανομίαν ἡ ἐκλογὴ δὲν ἔχει. Τοῦτο πρὸ πάντων μὲ ἐνδιαφέρει· δὲν θέλω νὰ πιστεύσῃ κἀνεὶς, ὄχι μόνον οἱ βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι μὲ γνωρίζουν, ὅτι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διὰ μίαν ψῆφον περιποιούμεθα τὸν μὲν καὶ τὸν δὲ ἐρχόμενοι διὰ νόθων ψήφων, διὰ νὰ κατέχωμεν μίαν γωνίαν εἰς τὸ βουλευτήριον αὐτό. Βλέπετε ὅτι εἶναι μία ἁπλουστάτη παρατυπία, διὰ τὴν ὁποίαν σᾶς ζητοῦσι νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ ἐμὲ τὸ δικαίωμα νὰ παρίσταμαι εἰς τὸ βουλευτήριον.

§285ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ὡς ἠκούσατε, κύριοι, ὁ δῆμος τῆς Αἰγείρας προσβάλλεται ἰδίως διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη κατὰ τὸν δῆμον τοῦτον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου τοῦ ἔτους 1871 καὶ ὄχι ἐκείνου τοῦ 1872· τὸ ἄτοπον τοῦτο συνέβη διότι αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, κατὰ μὲν τὸν δήμαρχον, ἀπωλέσθησαν ἐκ τύχης, κατὰ δὲ τοὺς ἐνισταμένους, ἐξηφανίσθησαν ἐκ προνοίας ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ δημάρχου, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει δὲν εὑρέθησαν αἱ ἀποφάσεις αὗται καὶ οὕτω δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ νόμιμος ἐκλογικὸς κατάλογος διὰ τὸ εἰρημένον ἔτος. Τὸ κατ’ ἐμὲ, κ. βουλευταὶ, ὁ λόγος ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τοῦ προηγουμένου ἔτους, μὴ ὑπάρχοντος καταλόγου τοῦ τελευταίου ἔτους, αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν θεωρούμενος, δὲν ἀρκεῖ ὅπως δικαιολογήσῃ τῆς ἐκλογῆς τὴν ἀκύρωσιν· ἡ ἐκλογὴ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἦτον ἀνάγκη νὰ γίνῃ, ἡ δὲ ἀνάγκη φέρει ἐν ἑαυτῇ τὴν δικαιολόγησίν της. Ἀλλ’ οἱ ἐνιστάμενοι διϊσχυρίζονται ὅτι ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ εἰρημένου δήμου τῆς Αἰγείρας περιείχοντο καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐψηφοφόρησαν ἐκλογεῖς μὴ κεκτημένοι τὰ κατὰ τὸν νόμον προσόντα, δηλ. ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀνῆκον εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, ἐκείνην τῶν Καλαβρύτων, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον ψηφοφορήσει εἰς αὐτὴν, ἐπίσης δὲ καὶ ἀνήλικοι, εἰς ἀριθμὸν ἀλλοιοῦντα τῆς ἐκλογῆς τὸ ἀποτέλεσμα. Τούτου τεθέντος, ἐγείρεται τὸ ζήτημα περὶ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου τούτου· λέγω τοῦ καταλόγου τούτου καὶ ὄχι περὶ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου ἐν γένει, διότι, ὡς γνωρίζετε, αἱ ἑλληνικαὶ Βουλαὶ ἐσταμάτησαν πάντοτε ἀπέναντι τῆς ὁριστικότητος ταύτης, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησαν ἀπολύτως ὑποχρεωτικὴν, καλύπτουσαν ἑπομένως καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς πᾶσαν ἔνστασιν καὶ πᾶσαν παρατυπίαν, ἀντιθέτως πρὸς τὰ ἐν Γαλλίᾳ παραδεδεγμένα, ἔνθα ἡ Βουλὴ, ἐν τῇ κυριαρχίᾳ αὑτῆς, ἐπελήφθη πάντοτε τῆς κατ’ οὐσίαν ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Εἶπον, κύριοι, ὅτι ὁ λόγος τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τοῦ 1871 δὲν ἀποτελεῖ, καθ’ ἑαυτὸν καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν συνεπειῶν του ἐξεταζόμενος, λόγον ἀκυρώσεως· φρονῶ ὅμως οὐδὲν ἧττον ὅτι ὁ λόγος οὗτος φέρει ἐμμέσως εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀκυρώσεως, διότι καταῤῥίπτει τὴν ἐξηγηθεῖσαν γενικὴν ὁριστικότητα τῶν καταλόγων καὶ καταστρέφει τὸν τυπικὸν φραγμὸν, ὁ ὁποῖος κωλύει τὴν Βουλὴν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν ἐξέτασιν τῶν προσόντων τῶν ἐκλογέων. Πράγματι ἡ ὁριστικότης τῶν καταλόγων ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τῆς ὑποχρεωτικῆς αὐτῶν ἰσχύος, ἀποτελεῖ νόμιμον τεκμήριον, κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν χωρεῖ ἀνταπόδειξις· ἀλλὰ πρὸς παραδοχὴν παντὸς νομίμου τεκμηρίου, κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, πρέπει πρὸ παντὸς ἄλλου ἡ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας τὸ τεκμήριον τοῦτο ἐρείδεται νὰ ᾖναι βεβαία καὶ ἀναμφισβήτητος. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ποία εἶναι ἡ βάσις αὕτη; ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἀπαντᾷ, ὅτι εἶναι ἡ κατ’ ἔτος παρ’ αὐτοῦ ἀπαιτουμένη ἀναθεώρησις· ὅταν ἑπομένως δὲν ἐπέλθῃ ἡ ἀναθεώρησις, ἡ βάσις αὕτη ἐκλείπει καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ κατάλογος χάνει ἀναγκαίως τὴν ὁριστικότητά του, ὡς ἐκ τούτου δὲ ὅλαι αἱ ψῆφοι τῶν ψηφοφορησάντων χωρὶς νὰ ἔχωσι τὸ πρὸς τοῦτο δικαίωμα, πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσιν. Ὁ λόγος δὲ τὸν ὁποῖον ἐμνημόνευσεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας κ. Μιχαλόπουλος, ὅτι ὁ νόμος ἀποδίδων διάρκειαν εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον ἀποκλείει τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι βάσιμος, διότι ἡ διάρκεια αὕτη ἀναφέρεται προδήλως εἰς τὸ μὴ μεταβληθὲν μέρος τοῦ καταλόγου, οὐχὶ δὲ εἰς τὸ μεταβαλλόμενον, διότι, ἐὰν ἦτο ἄλλως, ἤθελεν ὑπάρχει ἀντίφασις ἀσυμβίβαστος εἰς αὐτὸν τὸν νόμον. Ἄλλως τε φρονῶ ὅτι καὶ ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν πρέπει νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἑρμηνείαν ταύτην, ὅτι δηλ. οἱ κατάλογοι μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ ἔτους, μὴ ἀναθεωρούμενοι, χάνουν τὴν ὁριστικότητά των, διότι ἄλλως θέλομεν παραδώσει τὰς ἐκλογὰς εἰς τὴν διάκρισιν τῶν δημάρχων, οἱ ὁποῖοι, ὅταν τύχῃ νὰ ὦσιν αὐθαίρετοι, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου συμβαίνει, καὶ νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ διαθέσεις ἐγκληματικὰς, θέλουν ἐκ βάθρων καταστρέφει τὴν πρώτην ταύτην βάσιν τοῦ πολιτεύματος. Τούτων οὕτως ἐχόντων, φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Αἰγείρας πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ, διότι ἀφοῦ, καταστρεφομένης νομικῶς τῆς ὁριστικότητος, ἀνοίγεται ἡ θύρα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ τὰ προσόντα τῶν ἐκλογέων, ἐξελέγχουσα κατ’ οὐσίαν τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ὑπάρχουν δὲ, ὡς ὁ προαγορεύσας κ. βουλευτὴς Πατρῶν ἀπέδειξε, πιστοποιήσεις ὅτι πολλοὶ τῶν ἐν Αἰγείρᾳ ψηφοφορησάντων ἦσαν δημόται καὶ ἐκλογεῖς ἄλλων δήμων, καὶ πρὸς τούτοις ἄλλοι ἐξ αὐτῶν ἀνήλικοι, οἱ ὁποῖοι ἐψηφοφόρησαν εἰς ἀριθμὸν ἀλλοιοῦντα τὸ ἀποτέλεσμα, γίνεται δῆλον ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή.

§286Α. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν κάμνω· ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο εἰς τὸ σχολεῖον τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου.

§287ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ, καλά.—Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε.

§288ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι, διὰ ποίους λόγους οἱ προαγορεύσαντες παρέτρεξαν τὰ ἀληθῆ γεγονότα κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, ἐγὼ ὅμως θέλω νὰ δικαιολογήσω τὴν διαγωγὴν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησα ἐν τῷ τμήματι. Δὲν ἤμην μόνον ἀκυρωτικὸς διὰ τὸν δῆμον Αἰγείρας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν δῆμον τῶν Βουρῶν, ὄχι μόνον διὰ τὸν λόγον τοῦ καταλόγου τοῦ 1871, τοῦ ὁποίου τὸ μὴ ἀληθὲς θὰ ἀποδείξω κατὰ τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ διότι οἱ ἐνιστάμενοι παραπονοῦνται ὅτι τὸ ἀληθὲς ἀποτέλεσμα τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας παρεμορφώθη ἐκ τῆς ἠθικῆς πιέσεως τῆς κυβερνητικῆς· ἠλλοιώθη, λέγω, ἐκ τῆς ἠθικῆς κυβερνητικῆς πιέσεως, διότι ἤλλαξε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Βουρῶν, καὶ ἠλλοιώθη τὸ ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὸν ἀποτυχόντα κ. Μεσσηνέζην διὰ τὴν πίεσιν, ἥτις ἐγένετο, καὶ ἐνθυμεῖσθε ποῖος πάταγος ἐγίνετο. Ὡς πρὸς τὸν χωρισμὸν τῶν δήμων Βουρῶν καὶ Αἰγίου, εἶναι γεγονὸς, κύριοι, ὅτι τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον προσεκλήθη νὰ ὑποβάλῃ τὴν διαίρεσιν τῶν δήμων ἐκείνων. Εἶναι γεγονὸς, ὡς διατείνονται οἱ ἐνιστάμενοι, ὅτι τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο, μὴ συνελθὸν, ἐτιμωρήθη διὰ τῆς παύσεώς του, καὶ εἶναι γεγονὸς ἔτι περισσότερον, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰδοποίησε τὰς ἀρχὰς τῆς Αἰγιαλείας, ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ διαίρεσις τῶν δήμων ἐκείνων γίνεται ἀφεύκτως. Ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν, κύριοι, ἐὰν ἡ ἐνέργεια αὕτη δὲν ἦτο ἀρκοῦσα νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν ἀποτυχόντα κύριον Μεσσηνέζην ὀγδοήκοντα ἐννέα (89) ψήφους. Ἡ προσπάθεια ἐγένετο, κύριοι, ἵνα τὸ δρέπανον αὐτὸ καὶ τοὺς δύω θερίσῃ, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ ἄκρα τοῦ δρεπάνου δὲν ἐθέρισε καὶ τὸν κύριον Θεοδώρου, ἐθέρισεν ὅμως τὸν κύριον Μεσσηνέζην. Ἀκούω παρὰ τινος συναδέλφου ἀγαῖαν ἔχοι ἐλαφράν! καὶ τῷ ὄντι οὕτω πρέπει νὰ ἀποφασίζουν τὰ κοινοβούλια! Συγχαίρω ὑμᾶς. Λοιπὸν πρέπει, κύριοι, νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι αὐτὴ ἡ ἠθικὴ ἐνέργεια ἐγένετο πρὸς πίεσιν τοῦ ἀποτυχόντος, καὶ νομίζω ὅτι ἦτο ἀρκοῦσα νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔφερεν. Οἱ λόγοι αὐτοὶ, κύριοι, μὲ ἔπεισαν καὶ μὲ πείθουσιν ἀδιστάκτως, ὅτι αἱ ἐνέργειαι αὗται τῆς κυβερνήσεως ὑπῆρξαν ἀρκοῦσαι νὰ ἀποτύχῃ ὁ ἀποτυχὼν κύριος Μεσσηνέζης. Ἕκαστος κατὰ τὴν συνείδησίν του σκέπτεται περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου· εἶναι κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του· ἐγὼ ὅμως ἐν πεποιθήσει καὶ ἐν συνειδήσει πείθομαι ὅτι ἡ ἐνέργεια αὕτη ἡ κυβερνητικὴ ἦτο ἀρκοῦσα, ὥστε ὁ ἀποτυχὼν νὰ ἀποτύχῃ. Δὲν περιορίζομαι λοιπὸν, κατὰ τὸν προαγορεύσαντα κύριον Μιχαλόπουλον, εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας· βλέπει ὅτι ἡ πεποίθησίς μου ἡπλώθη περισσότερον ἀπὸ τὸν δῆμον τῆς Αἰγείρας καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ πραγματικὸν μέρος τῆς ἐκλογῆς, εἰς τὴν κυβερνητικὴν πίεσιν, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς, εἰς τὴν πίεσιν ἥτις ἐγένετο διὰ τὴν διαίρεσιν τῶν δήμων, εἰς τὴν ἀδικαιολόγητον, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, παῦσιν τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων καὶ εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ διαίρεσις τῶν δήμων λαμβάνει χώραν ἀφεύκτως. Νομίζετε, κύριοι, ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπόσχεσις ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν ἐῤῥίφθη; νομίζετε ὅτι δὲν εἶχε τὸν σκοπόν της;

§289ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά. Ὁ κ. Κούστας ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§290ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§291ΚΟΥΣΤΑΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε· ὁ κ. Μιχαλόπουλος ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα, εἶπεν ὅτι ἡ ἐκλογή του εἶναι ἄμωμος, γνησία καὶ καθαρὰ, καὶ ὅτι συγγενής τις ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων ἐπῆρε τὸν φανὸν εἰς τὰς χεῖρας καὶ ἔτρεχε νὰ εὕρῃ αἰτίαν τινὰ ἵνα κατηγορήσῃ τὴν ἐκλογήν του· εἰς αὐτὸ δὲν ἔχει δίκαιον. Ἴσως ὑπαινίττεται ἐμὲ ἢ τὸν προλαλήσαντα βουλευτὴν Πατρῶν κ. Κοντογούρην· νομίζει ὁ κ. Μιχαλόπουλος ὅτι ἐγὼ εἶμαι εἰσηγητὴς τῆς ἐκλογῆς του· λανθάνεται, εἶναι ὁ κ. Μπούμπουλης, καὶ τὸν προκαλῶ μάρτυρα.

§292ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα· καὶ θὰ εἴπω καὶ τοὺς λόγους μου τώρα.

§293ΚΟΥΣΤΑΣ. Μοὶ κακοφαίνεται· ἀκυρωτικοὶ ἦσαν ὁ κ. Μπούμπουλης καὶ λοιποὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Αἰγείρας· ἔρχομαι λοιπὸν νὰ ἀναιρέσω πρῶτον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μπούμπουλης.

§294ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἤμην καὶ εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν ἀκυρωτικός;

§295ΚΟΥΣΤΑΣ. Σταθῆτε· ὅτι ὁ τόπος τοῦ δήμου Βουρῶν ἤλλαξεν εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς δὲν εἶναι ἀληθές· εἶναι τὸ πρόγραμμα τοῦ ἐπάρχου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ τόπος τῆς ἐκλογῆς ἤλλαξεν, ἀλλὰ πρὸ ἓξ ἢ ἑπτὰ ἡμερῶν, καὶ τοῦτο ἔγεινε τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ εἰρηνοδίκου Αἰγίου. Δὲν ἔγεινε λοιπὸν κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς· οὐχ ἧττον ὅμως ὑπάρχουν ἄλλοι λόγοι ἀκυρωτικοὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Βουρῶν. Εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον εἶχε σταλῆ ὁ ἀνακριτὴς κ. Ἠλιάδης, πρωτοδίκης Πατρῶν· ὁ κ. αὐτὸς ἔλαβε τὴν σημαίαν, ἑνωμένος μετὰ τοῦ δημάρχου τοῦ τόπου, νὰ ὑπερασπισθῇ τοὺς ἀντιθέτους τοῦ ἐπιτυχόντος κ. Μιχαλοπούλου καὶ Μελετοπούλου. Τί ἔκαμε, κύριοι; εἰσήρχετο καὶ ἐξήρχετο πᾶσαν ὥραν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, ἠπείλει τὴν ἐπιτροπήν, τῆς ἔλεγεν ὅτι θὰ τὴν φυλακίσῃ, ἐλάμβανε ψηφοφόρους κατὰ τὴν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμνον οἱ φίλοι τοῦ κ. Θεοδώρου καὶ Μεσσηνέζη, καὶ τοὺς εἰσήγαγεν ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐψηφοφόρουν κατὰ προτίμησιν τῶν ἄλλων, καὶ ἐμπόδιζε τοὺς ἄλλους νὰ ψηφοφορήσουν. Αὐτὰ ποῦ στηρίζονται, νομίζετε; ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ κάμνει τὴν αἰτιολογίαν εἰς τὸ πρωτόκολλον τῶν πράξεών της, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐδῶ καὶ τὸ λέγει ῥητῶς· «Ὁ κ. ἀνακριτὴς Ἠλιάδης εἰσηγήσεσι δολίαις τῶν ἀντιθέτων ἐλάμβανε τοὺς ψηφοφόρους, τοὺς ἔφερεν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐψηφοφόρουν κατὰ προτίμησιν τῶν ἄλλων.» Συνέβη δὲ καὶ ἄλλο τι πολὺ οὐσιῶδες· ὁ κύριος δήμαρχος Βουρῶν ἐπὶ κεφαλῆς πολλῶν ἐνόπλων ὑπῆγε καὶ περιώρισε μίαν οἰκίαν ἑνὸς κομματάρχου, Μιχαλακοπούλου καλουμένου, εἰς τὴν ὁποίαν ἦσαν ἑξήκοντα ψηφοφόροι τοῦ κ. Μελετοπούλου· αὐτοὺς λοιπὸν ἐξέβαλε τῆς οἰκίας καὶ τοὺς ἐξεδίωξε μακρόθεν διὰ τῶν ὅπλων. Ποῖος τὸ ἀναφέρει; ἡ ἰδία ἐπιτροπή· φαίνεται ὅτι τὸ σπίτι ἦτο πλησίον τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας. Δὲν ἐπέτρεψε δι’ ὅλου νὰ ψηφοφορήσουν, ἀλλὰ τοὺς ἐξεδίωξε, λέγει, καὶ τὸ πρωτόκολλον εἶναι ἐδῶ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὑπάρχουν ἐδῶ δύω λόγοι οὐσιώδεις· ὁ κ. ἀνακριτὴς μετὰ τοῦ δημάρχου κάμνει τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Βουρῶν! Ἐὰν λοιπὸν ἐνεργῶνται ἐκλογαὶ δι’ αὐτῶν τῶν ὀργάνων, τότε τί πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὸ ἑξῆς; Κατὰ τοῦτο λοιπὸν ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος, ὄχι δὲ καὶ διὰ τὸν τύπον τῆς ψηφοφορίας, ὅπως φρονεῖ ὁ κ. Μπούμπουλης, διότι πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἤλλαξε τὸ πρόγραμμα ὁ ἔπαρχος.

§296ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἤλλαξεν ἐν τούτοις.

§297ΚΟΥΣΤΑΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Αἰγείρας, ἔρχομαι εἰς τὸ πραγματικὸν μέρος. Ἀκούσατε, κύριοι, διότι ἐσπούδασα καλὰ τὸ πρᾶγμα αὐτό. Πλέον τῶν 120 ψηφοφόρων, ὄχι ἑτεροδημοτῶν, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς δήμους Καλαβρύτων ὀνομαστὶ ἀναφερόμενοι, ὁ Γιάννης, ὁ Κώστας καὶ ὁ Δημήτρης, ἦλθαν καὶ ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας καὶ τοῦ Αἰγίου αὐτοῦ· ὑπῆρχον ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν δήμων Αἰγείρας, Αἰγίου καὶ εἰς τοὺς δήμους Φελλόης τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Αὐτὸ πιστοποιεῖται ἀπὸ τοὺς δημάρχους καὶ τὰ ὀνόματά των ὑπάρχουν καὶ εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας τόσον τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, ὅσον καὶ τῶν Καλαβρύτων. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους λοιπὸν νομίζω καὶ προτείνω ὅτι ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ταύτην δὲν ὑπῆρξε γνησία· παρηνόμησεν ὅ τε δήμαρχος καὶ ὁ ἀνακριτὴς εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν, ἐψηφοφόρησαν δὲ ἑτεροεπαρχιῶται εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀκύρωσιν ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας.

§298ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά. Ὁ Κ. Μιχαλόπουλος ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§299ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετὰ (φωναὶ καὶ θόρυβος).

§300ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις, κύριοι· διὰ τί φέρεσθε τόσον ἀδίκως εἰς ἐμὲ, ὑπερασπιζόμενον τὴν τιμήν μου; Σᾶς ὀμνύω δὲν μὲ μέλει ἂν μὲ βγάλετε, διότι ἔχω δώσει τέσσαρας παραιτήσεις ἕως τώρα, ὑπερασπίζομαι ὅμως τὴν τιμήν μου· λέγουν ψεύματα, κύριοι. Ἀπὸ πότε ἐμόρφωσε τὸ τμῆμα τὴν πεποίθησίν του; Ἰδοὺ τί λέγουν περὶ τῶν δύω δήμων Βουρῶν καὶ Αἰγείρας· «Ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὸν δῆμον Βουρῶν καὶ Αἰγείρας οἱ προτεινόμενοι λόγοι δὲν εἶναι ἀποχρῶντες πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων τούτων· ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Αἰγείρας, ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου τούτου, ἐνεργηθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου οὐχὶ τοῦ ἔτους 1872, ἀλλὰ τοῦ ἔτους 1871, δὲν παριστᾷ τὴν ἀληθῆ ἔκφρασιν τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου τούτου...» Καὶ πότε; κάθε στιγμὴν, νομίζουν, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ μορφόνουν γνώμην; Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρανομίας τὰς γενομένας, ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. Κούστας λαβὼν αὐτὰς ἐκ τῶν ἐνισταμένων, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ προσθέσῃ ψήφους ἀκόμη· διότι αὐτὸ ἔγεινε κατ’ ἐμοῦ καὶ οὐχὶ ὑπὲρ ἐμοῦ. Ἐννοεῖται λοιπὸν ποῦ στηρίζονται διὰ νὰ προσβάλουν αὐτὴν τὴν ἐκλογήν.

§301ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετὰ, κύριε Πρόεδρε.

§302ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ βουλευτὴς Σύρου κύριος Μπούμπουλης εἶπεν...

§303ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως, κύριε Πρόεδρε, ἡ ψηφοφορία.

§304ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§305ΔΡΟΣΟΣ. Ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διέλυσεν ἐπαρχιακὰ συμβούλια.

§306ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀκούομεν· ἀπὸ τὸ βῆμα.

§307ΔΡΟΣΟΣ (Ἀπὸ τοῦ βήματος). Ὁ κ. Μπούμπουλης εἶπε πρὸ ὀλίγου ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διέλυσεν ἐπαρχιακὰ συμβούλια, ὅτι ὑπεσχέθη ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς θέλει διαιρέσει τὸν δῆμον Βουρῶν, καὶ εἶπε καὶ περὶ τῆς ἀλλαγῆς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας. Ἰδοὺ, κύριοι, τὶ ἔτρεξεν. Ἀπὸ τοῦ 1869 ζητεῖται ἡ διαίρεσις τοῦ δήμου αὐτοῦ.

§308ΤΙΝΕΣ. Ποίου;

§309ΔΡΟΣΟΣ. Βουρῶν.

§310ΤΙΝΕΣ. Καὶ Αἰγίου.

§311ΔΡΟΣΟΣ. Καὶ προσεκαλεῖτο τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον νὰ ἐκφέρῃ γνώμην· ἐζητεῖτο καὶ ἐσχάτως καὶ ἀπὸ ἄλλας ἐπαρχίας ἡ διαίρεσις δήμων. Ἐγὼ εἶπον ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν δὲν ἠμπορῶ νὰ προβῶ εἰς διαιρέσεις δήμων, διότι ὅσῳ δικαιολογημέναι καὶ ἂν ἦναι αἱ αἰτήσεις, δὲν δύναται νὰ γίνῃ· μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα. Ἐπαρχιακὸν δὲ συμβούλιον κανένα δὲν διέλυσα.—Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, μετετέθη ἀπὸ μίαν ἐκκλησίαν εἰς τὸ σχολεῖον· ἦτο δὲ κακὸν προηγούμενον εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτήν. Κατὰ προηγουμένην ἐκλογὴν συνέβη ἓν δυσάρεστον· ἐπυροβόλησαν καὶ ἐχύθη αἷμα καὶ ὁ τόπος ἐκεῖνος ὀνομάζεται τόπος αἵματος· μετεφέρθη λοιπὸν εἰς τὸ σχολεῖον ἀπὸ τὴν ἐκκλησίαν, τὸ ὁποῖον σχολεῖον ἦτον ὀλίγα βήματα ἔξω, καὶ ἐκεῖ ἔγειναν πολλαὶ ἄλλαι ἐκλογαί.

§312ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά, κύριε Πρόεδρε.

§313ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως, κύριε Πρόεδρε.

§314ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, ἀκούσατε. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας καὶ νομίμους βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς κυρίους Κωνστ. Θεοδώρου καὶ Ἀνδρέαν Μιχαλόπουλον.

§316ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Γραμματεύς). «Ἐκλογὴ Αἰγίνης».

§317ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§318ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ἐμπρός.

§319ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. «Διὰ ταῦτα τὸ τμῆμα γνωμοδοτεῖ νὰ κηρυχθῇ ἔγκυρος ἡ βουλευτικὴ ἐκλογὴ Αἰγίνης καὶ νὰ θεωρηθῇ ὡς νόμιμος βουλευτὴς αὐτῆς ὁ κύριος Σ. Λογιωτατίδης, ἔχων καὶ τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα».

§320ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίῤῥησις.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης καὶ νόμιμον βουλευτὴν αὐτῆς τὸν κ. Λογιωτατίδην.

§322ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐκλογὴ Ἄνδρου. «Ἅπασαι αἱ ἐνστάσεις αὗται ἐθεωρήθησαν ὑπὸ τοῦ τμήματος ὡς ἀνυπόστατοι καὶ ἀβάσιμοι· ἑπομένως τὸ τμῆμα γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου καὶ τῆς παραδοχῆς ὡς νομίμων αὐτῆς βουλευτῶν τῶν κυρίων Ἰωάννου Α. Κυριακοῦ, Μιχαὴλ Δ. Καΐρη Ὀρφανοῦ καὶ Νικολάου Α. Μαυροκορδάτου, ὡς ἐχόντων καὶ τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα».

§323ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου καὶ νομίμους αὐτῆς βουλευτὰς τοὺς κυρ. Ἰωάν. Α. Κυριακόν, Μιχ. Δ. Καΐρην Ὀρφανὸν καὶ Νικ. Α. Μαυροκορδάτον.

§325ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐκλογὴ Ἄργους. «Διὰ ταῦτα τὸ τμῆμα γνωμοδοτεῖ παμψηφεὶ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Ἄργους καὶ ν’ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κύριοι Νικόλαος Τσώκρης, Ἀνδρέας Δανόπουλος καὶ Λεωνίδας Βούλγαρης, ὡς ἔχοντες τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα».

§326ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἄργους καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κυρίους Νικόλαον Τσώκρην, Ἀνδρέαν Δανόπουλον καὶ Λεωνίδαν Βούλγαρην.

§328ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐκλογὴ Ἀττικῆς. «Διὰ ταῦτα προτείνει τὸ τμῆμα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας ταύτης τῶν κυρίων Ὄθωνος Μακρυγιάννη, Δημητρίου Καλλιφρονᾶ, Σκαρλάτου Σούτσου, Περικλέους Πετράκη, Στυλιανοῦ Κολιάτσου καὶ Δημητρίου Ῥάλλη».

§329ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς κυρίους Ὄθωνα Μακρυγιάννην, Δημήτριον Καλλιφρονᾶν, Σκαρλάτον Σοῦτσον, Περικλῆν Πετράκην, Στυλιανὸν Κολιάτσον καὶ Δημήτριον Ῥάλλην.

§331ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐκλογὴ Βάλτου. «Διὰ ταῦτα καὶ διότι αἱ ἐνστάσεις ἐν γένει εἰσὶν ἀναπόδεικτοι καὶ ἀβάσιμοι, τὸ τμῆμα παμψηφεὶ γνωμοδοτεῖ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου καὶ νὰ ἀναγνωρισθῶσι νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ οἱ πλειονοψηφήσαντες Ἀθανάσιος Ἴσκος καὶ Κων. Στράτος, ἔχοντες καὶ τὰ νόμιμα προσόντα».

§332ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Βάλτου καὶ νομίμους αὐτῆς βουλευτὰς τοὺς κυρ. Ἀθ. Ἴσκον καὶ Κων. Στράτον.

§334ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐκλογὴ Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου. «Διὰ ταῦτα προτείνομεν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν κυρίων Δ. Γρίβα, Γ. Γεροθανάση καὶ Χρήστου Κατσικογιάννη ὡς νομίμων βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου».

§335ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου καὶ νομίμους αὐτῆς βουλευτὰς τοὺς κ. Δ. Γρίβαν, Γ. Γεροθανάσην καὶ Χρῆστον Κατσικογιάννην.

§337ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐκλογὴ Γορτυνίας.

§338ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον, κύριε πρόεδρε (ἀναχωροῦν).

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρα 7 παρὰ 10|60 μ. μ.