1871.05.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 88

Τῆς 25 Μαΐου 1871.

(Τρίτη.)

Ὥρᾳ 4 παρὰ 15|60 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθέντων παρόντων τῶν ἑξῆς βουλευτῶν:

Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΜΠΟΥΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἔχω ἐγὼ ἀντίῤῥησιν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι βουλευταί, ὅτι πρὸ τριῶν περίπου μηνῶν οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ Καλαμῶν καὶ Μεγαλοπόλεως ὑπέβαλον πρότασιν περὶ κατασκευῆς τῆς ἀπὸ Μεγαλοπόλεως μέχρι Θουρίας ὁδοῦ κατὰ προτίμησιν. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἐζητήθη διὰ τῆς αὐτῆς προτάσεως ἵνα τὰ δημοτικὰ καὶ ἐπαρχιακὰ χρήματα τῆς ἐπαρχιῶν Μεσήνης, Καλαμῶν καὶ Μεγαλοπόλεως χρησιμεύσωσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν κατασκευὴν αὐτῆς τῆς ὁδοῦ. Ὅταν, κύριοι, τὸ πρῶτον ἦλθεν ἡ πρότασις αὕτη, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐγὼ ἀντέστην κατ’ αὐτῆς. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον· διότι, ὡς γνωρίζετε καλλίτερά μου, ἔχετε ψηφίσει ἕνα νόμον καὶ αὐτὸς διαιρεῖ τὰ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν προωρισμένα χρήματα εἰς τρεῖς κατηγορίας· πρῶτον διὰ τὴν ἐθνικήν, δεύτερον διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ τρίτον διὰ τὴν δημοτικὴν ὁδοποιΐαν. Ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἐν ἰσχύϊ ἀπὸ τὸ 1867 καὶ κατ’ ἔτος τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον συντάττει καταστάσεις καὶ τὰς τυπώνει ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐμφαίνεται, ὅτι ἑκάστη ἐπαρχία καὶ ἕκαστος δῆμος ἔχει ἓν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διαθέσῃ κατὰ τὰς τοπικὰς ἀνάγκας του. Ἐνθυμεῖσθε πρὸς τούτοις βεβαίως, ὅτι ἐπολέμησα τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως αὐτῆς, ὄχι διότι τὴν εὑρῆκα καὶ τὴν εὑρίσκω ἄδικον κατὰ τύπους καὶ ἐναντίον τῶν κειμένων νόμων, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ πρότασις αὕτη ἔρχεται ν’ ἀφαιρέσῃ τοὺς πόρους μιᾶς ἐπαρχίας καὶ τοὺς διαθέσῃ διὰ μίαν ὁδὸν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς οὐδεμίαν ὠφέλειαν ἔχουσι δηλ. ὡς νὰ ἐζήτει τις νὰ πάρῃ τὰ χρήματα τῆς ὁδοποιΐας τῆς ἐπαρχίας Μεγάρων καὶ διαθέσῃ πρὸς κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ. Αὐτὴ περίπου εἶναι ἡ ἀναλογία καὶ ἡ σύγκρισις εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὁμιλῶ. Εἶπον τότε, ὅτι ἡ ἐπαρχία Μεσήνης ἀπὸ τὴν ὁδὸν αὐτὴν, ἡ ὁποία θέλει ἀρχίσει ἀπὸ Μεγαλοπόλεως καὶ θέλει φθάσει μέχρι Θουρίας καὶ ἐκεῖθεν μέχρι Καλαμῶν, δὲν ἔχει οὐδεμίαν ὠφέλειαν, διότι ὅλοι οἱ οἱ δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Μεσήνης εἶναι ἐκτὸς αὐτῆς τῆς ὁδοῦ καὶ οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Μεσήνης ἐνῷ περιμένουν μὲ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δίδουν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, καὶ τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον κατατίθενται εἰς τὴν Τράπεζαν, νὰ κάμουν ὁδοὺς εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ εἰς τοὺς δήμους των, θὰ εὑρεθῶσιν ἐκτεθειμένοι, ὅταν τὰ χρήματά των πάρετε ἀπ’ ἐκεῖ ὅπου μένουσιν καὶ τὰ διαθέσητε διὰ μίαν ἄλλην ἐπαρχίαν.

§3ΤΙΝΕΣ. Περὶ τίνος πρόκειται, κ. Πρόεδρε;

§4ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἔχετε ὑπομονήν· ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ὁμιλῶ. Ἐνθυμεῖσθε πρὸς τούτοις βεβαίως ὅτι ἡ Βουλὴ, ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως, ἐδέχθη τὴν πρότασιν ἐπίσης καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ ἔκτοτε ἔμεινεν ἐκκρεμὴς, καὶ μόλις προχθὲς ἡ πρότασις αὕτη κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἔλαβε σειρὰν ὡς πέμπτον ἢ ἕκτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐγὼ, κύριοι, μετὰ τὰς συζητήσεις αὐτὰς, εἶχον ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν, διότι μοὶ ἔλεγον, διατὶ νὰ ἦμαι ἐναντίος τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἔχει σκοπὸν (διακοπαὶ). Ἔχουν συνήθειάν τινες νὰ διακόπτουν ἐνῷ λαλοῦν ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συνόδου μέχρι τοῦδε πλειστάκις καθ’ ἑκάστην καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ εἰς τὰ καθέκαστα καὶ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν παρουσιαζομένων νομοσχεδίων.

§5ΔΑΓΡΕΣ. Ποτὲ ὅμως ἐκτὸς τοῦ προκειμένου.

§6ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὄχι μόνον ἐκτὸς τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ καὶ τοῦ παραπροκειμένου καὶ συλλογίσθητε ποσάκις σᾶς ἐγένοντο παρατηρήσεις (θόρυβος).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι.

§8ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ ἐπαναφέρητε τὴν συζήτησιν, κύριε πρόεδρε, εἰς τὸ προκείμενον περὶ τῶν πρακτικῶν, καὶ δὲν διακόπτει κανείς. Ὅταν λέγῃ περὶ ἀέρων καὶ ὑδάτων, ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτῃ. (θόρυβος).

§9ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἶχον καταθέσει, λέγω, εἰς τὸ προεδρεῖον μίαν τροπολογίαν· διότι μοὶ ἔλεγον, διατὶ νὰ ἦμαι ἐναντίος αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία ἔχει σκοπὸν νὰ κάμῃ μίαν ὁδὸν ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ὠφεληθοῦν πολλοὶ καὶ διάφοροι κάτοικοι καὶ ἐπαρχίαι ὁλόκληροι· εἶχον κάμει, ἐπαναλαμβάνω, τροπολογίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλεγον, ὅτι (καὶ πρέπει νὰ ἠξεύρετε ἐγένετο καὶ προηγουμένη συνεννόησις, καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἂν ἦτο καὶ ὁ κ. Δαγρὲς σύμφωνος μετὰ τοῦ κ. Κατριβάνου, βουλευτοῦ Μεγαλοπόλεως καὶ τοῦ κ. Πεῤῥωτοῦ βουλευτοῦ Καλαμῶν), ἐπειδὴ θέλει διέλθει ἡ ὁδὸς ἀπὸ τὸν δῆμον Οἰχαλίας, ὅστις ἀνήκει εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσήνης, συγκατατίθεμαι νὰ γίνῃ, δι’ ἐξόδων τῆς ἐπαρχίας Μεσήνης ἡ ὁδὸς, ἥτις θὰ διέρχεται διὰ τοῦ δήμου Οἰχαλίας, ἂν καὶ δὲν ἔχῃ ἡ ἐπαρχία οὐδὲν συμφέρον, καὶ τὴν πρότασιν αὐτὴν τὴν κατέθεσα εἰς τὸ προεδρεῖον· ἐνόμιζον λοιπὸν, ὅτι καθ’ ἣν ἡμέραν ἔμελλε νὰ ἔλθῃ εἰς τρίτην συζήτησιν ἡ πρότασις, βεβαίως θὰ ἤρχετο καὶ ἡ τροπολογία. Ἐν τούτοις, κύριοι, μ’ ἔκπληξίν μου βλέπω εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς χθὲς, ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις, ἀλλ’ ἡ τροπολογία μου δὲν ἀνεγνώσθη. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν ὑπομονὴν ὁ βουλευτὴς Καλαμῶν ἵνα ἴδῃ, ὅτι δὲν ἔχω νὰ ὁμιλήσω περὶ ἀνέμων καὶ ὑδάτων (ὡς αὐτὸς ὁ ἴδιος συνειθίζει ἐνίοτε, πλειστάκις θὰ μοὶ εἴπουν ἄλλοι, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τὸ παραδέχομαι, τοῦτο ἂς κρίνῃ ἡ Βουλὴ), οὔτε νὰ προσβάλω τὰ πρακτικὰ ὡς πλαστὰ, ἢ ὅτι δὲν περιέχουν τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ νὰ φέρω μίαν διόρθωσιν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, κύριοι, ὅτι ἐψηφίσατε ἕνα νόμον καὶ παρελείφθη ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν εἶχον καταθέσει εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἀπαντῶ, κύριοι, εἰς τὸν βουλευτὴν Ξηροχωρίου εἰπόντα μοι ὅτι τὸ προεδρεῖον εὐθύνεται. Τοῦτο, κύριοι δὲν τὸ δέχομαι, διότι καὶ τὸν Πρόεδρον καὶ λοιπὰ μέλη τὰ σέβομαι καὶ τὰ τιμῶ. Ἀλλ’ ἠξεύρετε πολὺ καλὰ, ὅτι κατατίθενται εἰς τὸ προεδρεῖον πολλαὶ προτάσεις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθουν κατὰ σειρὰν αἱ προτάσεις καὶ αἱ τροπολογίαι, καὶ πολὺ περισσότερον, διότι πέρνετε ἓν ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἔχει σειρὰν 15, 13, ἢ 10 ἢ 8 καὶ ἀμέσως τὸ θέτετε εἰς τὸν πρῶτον ἀριθμὸν καὶ τοιουτοτρόπως τὸ βάλλετε εἰς συζήτησιν κατὰ προτίμησιν, ἐνῷ δὲν ἦτον ἡ σειρά του. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσωμεν τὴν τροπολογίαν διότι πρῶτον ὁ νόμος, ὅπως ἔγεινε, εἶναι καὶ ἀτελὴς καὶ ἄσκοπος· διότι, ἂν θελήσητε νὰ εἴπητε τώρα εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσήνης, σοῦ ἀφαιρῶ τὰ χρήματά σου καὶ τὰ διαθέτω πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν, καὶ ἡ ἐπαρχία ἔχει εἰς ἐνέργειαν 2 ἢ 3 ὁδοὺς, καὶ οἱ δῆμοι ἔχουν εἰς ἐνέργειαν 4, 5, 8 ἢ 10 ὁδοὺς, θὰ εἴπητε ὅτι καταστρέφετε τὰ ὑπάρχοντα ἔργα καὶ προσδιορίζητε τὰ χρήματα δι’ ἄλλον σκοπόν. Καὶ ἡ ἐργασία, ἥτις ἤρχισε, τὶ θὰ γίνῃ; Ἂν μείνῃ ἀτελὴς βεβαίως θέλει καταστραφῆ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω, κύριοι, ὁ νόμος σας δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν, καθόσον οἱ δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Μεσήνης καὶ ἡ ἐπαρχία Μεσήνη ἔχουσι κεκτημένον δικαίωμα ἀπὸ τὰ 1867 μέχρι τοῦδε δυνάμει ἑνὸς νόμου, τὸν ὁποῖον ἐσεῖς οἱ ἴδιοι ἐψηφίσατε, νὰ θεωρῶνται τὰ χρήματα αὐτὰ ἀναφαίρετος ἰδιοκτησία των. Ἂν δὲ ἐννοῆτε, ὅτι εἰς τὸ μέλλον αἱ εἰσπράξεις, αἵτινες ἔρχονται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Μεσήνης, θὰ διατίθενται πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε τὸν νόμον αὐτὸν, τότε ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης θὰ πληρώνῃ φόρους ἐφεξῆς ἵνα καλλιεργήσῃ καὶ προαγάγῃ συμφέροντα ἄλλων ἐπαρχιῶν· ὡραία τῳόντι δικαιοσύνη! Ἰδοὺ διατὶ λέγω, ὅτι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε, δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν καὶ εἶναι καὶ ἄσκοπος καὶ ἄδικος, ἐνῷ ἡ τροπολογία μου λύει τὸ ζήτημα· διότι ἐρχόμεθα καὶ ἡμεῖς χωρὶς νὰ ᾖναι ἀνάγκη καὶ λέγομεν καὶ τοὶ μὴ ἔχοντες συμφέρον ἀπὸ τὴν ὁδὸν, καί τοι ἔχοντες εἰς ἐνέργειαν τόσα ἄλλα ἔργα ἐπὶ τῇ βάσει ψηφισμάτων τῶν δημοτικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν καὶ Βασ. Διατάγματα, ἡμεῖς προσφερόμεθα νὰ συνεισφέρωμεν, διὰ νὰ μὴ εἴπητε, ὅτι γινόμεθα παραίτιοι τοῦ νὰ ἐμποδίσωμεν ἓν καλὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ γίνῃ εἰς τὸν τόπον. Ἰδοὺ τὶ ἔλεγε περίπου ἡ τροπολογία μου, ὅτι ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης ἀναδέχεται τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, ἡ ὁποία θέλει διέλθει ἀπὸ τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς αὐτήν. Λοιπὸν θέλω νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ εἰς συζήτησιν τὴν τροπολογίαν μου· ἀλλ’ ἂν εἴπῃ τὸ ἐναντίον, σᾶς εἶπον τὰς συνεπείας, αἵτινες θὰ παρακολουθήσωσι τὸν νόμον· πλὴν ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, δὲν θὰ ὑποβάλῃ αὐτὸν εἰς κύρωσιν ἐνώπιον τῆς Α. Μεγαλειότητος, καθὸ ἄδικον καὶ ἄσκοπον (διάλογοι). «ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν σύνοδον ἐτηρήθη ἡ ἡμερησία διάταξις, ὅπως κατηρτίσθη ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς καὶ οὔτε κατά τι παρεβιάσθη. Ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι χθὲς καὶ προχθὲς ἐγένοντο κατά τι θορυβώδεις αἱ συνεδριάσεις μας. Εἰς ἄλλα, κύριοι, πλέον γεγηρακότα ἔθνη εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ, τὰς τελευταίας ἡμέρας τὰς ὀνομάζουν «σφαγὴ τῶν ἀθώων»· διότι καὶ ἐκεῖ τὰ ἴδια κάμνουν. Λοιπὸν δὲν πιστεύω ὁ κ. βουλευτὴς νὰ ἔχῃ παράπονον.

§10ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὄχι, ἐγὼ δὲν ἐξέφρασα παράπονον κατὰ τοῦ προέδρου.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι εἶναι ἁπλᾶ λάθη διὰ τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου βουλευτοῦ εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασίς του. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ δὲν ἦτο παρὼν ὁ προτείνας τὴν τροπολογίαν, ἐννοήθη ὡς ἐγκαταλειφθεῖσα, ἀφοῦ καὶ ἄλλος τις δὲν τὴν ὑπεστήριξε.

§12Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς, ἦτον ὁ ἀντιπρόεδρος εἰς τὴν ἕδραν του.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ προεδρείου.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, βεβαίως δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἂν δὲν μοῦ ἐγεννᾶτο ἡ ἰδέα, ὅτι ὅσα ἐῤῥέθησαν δὲν ἐῤῥέθησαν διὰ νὰ ματαιώσουν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, ὅπερ ἀποτελεῖ τὸ δεδικασμένον, ἀλλ’ ὅτι ἐῤῥέθησαν διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ἡ μὴ ὑποβολὴ εἰς κύρωσιν τῆς ψηφισθείσης προτάσεως περὶ τῆς κατὰ προτίμησιν κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Θουρίας εἰς Μεγαλόπολιν. Ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἄνευ τούτου πολλὴν ὀλίγην πεποίθησιν εἶχον ἂν ἤθελεν κυρωθῆ νόμος ἀφορῶν τὴν συγκοινωνίαν τῆς Μεσσηνίας, νόμος ἀποβλέπων τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου αὐτοῦ.

§15ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον (θόρυβος).

§16ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπαρχίαι τινὲς εὐτυχήσασαι νὰ ἀναδείξωσιν ὑπουργοὺς διασχίζονται κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἀπὸ ὁδούς· ἡ Μεσσηνία δὲν ἔχει τοιαύτας, ἐκτὸς μιᾶς εἰς ἀπόστασιν 2 ἢ ὀλιγώτερον ὡρῶν, τοὐτέστιν ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν συγκοινωνεῖ μετὰ τῆς πόλεως τῆς Μεσσήνης. Οἱ διερχόμενοι τὴν ὁδὸν αὐτὴν συνεισφέρουν κατ’ ἔτος 15,000 δραχμῶν φόρον διοδίων. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς Συνόδου καὶ εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν νομίζω, ἔκαμον λόγον, καὶ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, κ. Κουμουνδούρου, νὰ προλάβῃ καὶ νὰ μὴν ἐγκρίνῃ τὴν δημοπρασίαν, ἡ ὁποία εἶχε γίνει ὀλίγον πρὶν καὶ νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς κινδυνευούσης ἐκ τοῦ χειμάρου πόλεως Καλαμῶν· διότι τὰ ἐπιβαλλόμενα διόδια ἦσαν λίαν ἐπαχθῆ καὶ δυσβάστακτα. Δυστυχῶς ἐπὶ τῶν συστάσεών μου αὑτῶν, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, οὐδεμία προσοχὴ ἐδόθη, καὶ διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι καὶ εἰς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασίν σας οὐδεμία θέλει δοθῇ προσοχὴ, καὶ οὐδὲν κῦρος, ἂν καὶ ἡ πρότασις αὐτὴ ᾖναι δικαιοτάτη· διότι ἡ ὁδὸς, περὶ τῆς ὁποίας χθὲς ἀπεφασίσατε, πρόκειται νὰ καταστήσῃ εὔκολον τὴν συγκοινωνίαν τῶν λαῶν τῶν ἐπαρχιῶν Γορτυνίας, Μεγαλοπόλεως, Τριπόλεως, Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν, νὰ καταστήσῃ εὐκολωτέραν τὴν δίοδον τῶν ἐμπορευμάτων εἰς τὴν μεγάλην ἀγορὰν τῶν Καλαμῶν. Ἀκούσατε πόσον διάστημα διέρχεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν καὶ πόσον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης, διὰ νὰ ἰδῆτε, ἂν ᾖναι δίκαιαι αἱ ἐπιτιμήσεις καὶ τὰ παράπονα κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς. Ἡ πρότασις διαλαμβάνει ν’ ἀρχίσῃ ἡ κατασκευὴ ἀπὸ Θουρίας μέχρις ἁγίου Φλώρου, ὅπου ἄρχονται τὰ ὅρια τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, ἅτινα καταλήγουν εἰς τὰ Δερβαίνια. Ὁ πρῶτος σταθμὸς εἶναι ὀλιγώτερον τῶν δύο ὡρῶν, ἐνῷ ὁ δεύτερος εἶναι τεσσάρων. Βλέπετε, ὅτι τὸ διάστημα, τὸ ὁποῖον θὰ διέλθῃ ἡ ὁδὸς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης εἶναι διπλάσιον ἀπ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ διέλθῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν. Ἄρα δὲν πολεμεῖται ὡς ἄδικος ἡ πρότασις αὐτή. Ἄλλως, ἂν δὲν συγκοινωνοῦν δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, τοιοῦτος εἶναι καὶ τῶν Καλαμῶν καὶ τῆς Ἀλαγονίας. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς θέλει πράξει ἄδικον, ἂν δὲν ὑποβάλῃ τήν πρότασιν αὐτὴν, τὴν ψηφισθεῖσαν, εἰς κύρωσιν καὶ θ’ ἀδικήσῃ τὴν Μεσσηνίαν, ἥτις ἐτίμησε, αὐτὸν πολλάκις διὰ τῆς ἀντιπροσωπείας της. Ἡ Βουλὴ ἄλλως δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης, ἂν ἔχῃ νέαν πρότασιν, δύναται νὰ τὴν φέρῃ, καὶ ἐγὼ θέλω τὴν ὑποστηρίξει, ἂν ἦναι δικαία.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη παρατήρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ αὐτά;

§21ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκονται ἤδη τὰ πρακτικὰ τῆς 86 συνεδριάσεως, τῆς 23 Μαΐου ε. ε.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται.

§25ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τρεῖς κλητῆρες τῆς Βουλῆς μὲ παρεκάλεσαν ν’ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν ἀναφοράν των· (Ἀναγινώσκει ἀναφορὰν τριῶν ἀρχαίων κλητήρων τῆς Βουλῆς, ἐξαιτουμένων τὴν εἰς αὐτοὺς πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας των ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου· ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς μέχρι σήμερον τακτικῆς ὑπηρεσίας των.) — Αὐτοὶ πράγματι ὑπηρέτησαν καὶ ὀφείλουν νὰ λάβουν κἄτι τι.

§26ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὑπηρέτησαν αὐτοὶ καὶ πρέπει νὰ πληρωθοῦν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σᾶς εἰπῶ δὲν γνωρίζω ποῖα πρόσωπα εἶναι· τὸ τωρινὸν προεδρεῖον ἐστοχάσθη, ὅτι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ κάμῃ ὅ,τι ἐγένετο καὶ ἄλλοτε, ὅτε ἀπεκόπτετο μισθὸς ἀπὸ πολλοὺς ὑπαλλήλους καὶ κλητῆρας καὶ ἐμισθοδοτοῦντο ἄλλοι πρόσθετοι. Τὸ τωρινὸν προεδρεῖον ἔμεινεν ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ.

§28ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ εἶναι ἀρχαῖοι κλητῆρες.

§29ΡΩΜΑΙΟΣ. Τότε ἔπρεπεν, ἀφοῦ δὲν ἐπληρόνοντο, νὰ μὴ δεχώμεθα τὴν ὑπηρεσίαν των.

§30ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ ΚΑΙ ΛΕΚΚΑΣ. Αὐτοὺς ἐβλέπαμεν καθημερινῶς νὰ μᾶς ὑπηρετῶσιν, ἐνῷ ἄλλοι κλητῆρες οὔτε ἤρχοντο εἰς τὸ κατάστημα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχομεν πίστωσιν.

§32ΔΑΓΡΕΣ. Κατὰ τὸ 69 διεχειρίσθη τὸ χρηματικὸν μέρος τῆς Βουλῆς ὁ κύριος Καρασπῦρος· ὑπέβαλεν, ὡς ἔμαθον, πρὸ πολλοῦ τοὺς λογαριασμοὺς τῆς λογοδοσίας του· ἐπιμένω λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσίς του, διότι πρὸ καιροῦ μοὶ ἔκαμε λόγον, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὸ λάθος μου, ὅτι δὲν τὸ ἀνέφερα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐτελείωσε τὴν ἐπ’ αὐτοῦ ἔκθεσίν της.

§34ΛΕΚΚΑΣ. Περὶ τῶν κλητήρων τί γίνεται; ἕνα, ἕνα.

§35ΜΠΟΥΤΟΣ. Πρέπει νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα τῶν κλητήρων, τὸ περὶ τοῦ κυρίου Καρασπύρου δὲν ἔχει σχέσιν.

§36ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχει σχέσιν, διότι ὁ διαχειριστὴς αὐτὸς ὑπέπεσεν εἰς ζημίαν 210 δραχμῶν, καὶ ἐνῷ δίδομεν τόσα καὶ τόσα χρήματα καὶ ψηφίζομεν καθ’ ἑκάστην πιστώσεις, διαμφισβητοῦμεν ἓν τόσῳ μικρὸν ποσόν.

§37ΛΕΚΚΑΣ. Εἰς τοὺς τρεῖς κλητῆρας, ἂς δώσωμεν διὰ τοὺς πέντε μῆνας 300 δραχμὰς (θόρυβος).

§38ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τί τρέχει· ἔχομεν κλητῆρας τακτικούς· αὐτοὶ πῶς εἰργάζοντο χωρὶς νὰ ἦναι κλητῆρες καὶ ἀνεμιγνύοντο μεταξὺ τῶν βουλευτῶν εἰς τὰ μυστικά μας, εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἐνῷ δὲν ἦσαν κλητῆρες (θόρυβος).

§39ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Ἂς δώσωμεν 100 δραχμὰς εἰς ἕκαστον καὶ οὕτω τελειώνει τὸ ζήτημα (θόρυβος καὶ συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ καθιερώσῃ τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ προϋπολογισμοῦ κάμνει ἐκτάκτους πιστώσεις. Ἂν οἱ τρεῖς οὗτοι εἶναι ἄξιοι περιθάλψεως καὶ προστασίας τινὸς, τότε τὸ ὑπουργεῖον εἰμπορεῖ ἀπὸ τὰ βοηθήματα νὰ τοὺς δώσῃ τι· ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποκρούσῃ τὸ σύστημα τῶν πιστώσεων.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς. «Πρὸς τὴν Βουλὴν. Ἡ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ, ἐπεξεργασθεῖσα τὸν ἀπολογισμὸν τῆς διαχειρίσεως τοῦ προεδρείου ἐπὶ τοῦ ὅλου τῶν ἐξόδων, καὶ παραβαλοῦσα ἁπάσας τὰς γενομένας δαπάνας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, εὗρεν αὐτὰς γενομένας ἐν πλήρει τάξει καὶ ἀκριβείᾳ, καὶ συνδεδεμένας μὲ τὰ ἀνήκοντα δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, ἅτινα ἓν πρὸς ἓν ἐπεθεώρησεν. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἔργον δικαιοσύνης πράττουσα, δὲν δύναται παρὰ νὰ ἀπονείμῃ τὸν προσήκοντα ἔπαινον πρὸς τὸν ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τότε ὑπάλληλον τῆς Βουλῆς Καρασπῦρον διὰ τὴν ἀκρίβειαν, μεθ’ ἧς διεξήγαγε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς Συνόδου. Ὁ ῥηθεὶς ὑπάλληλος διατείνεται, ὅτι ἐζημιώθη διακοσίας δέκα δραχμὰς, ἕνεκα λάθους ἐπισυμβάντος κατὰ τὴν πληρωμὴν, ἃς καὶ προκατέβαλεν ἐξ ἰδίων του. Ἐπειδὴ εἰς διαχείρισιν ἐκ 400 χιλιάδων δραχμῶν δύναται νὰ συνέβῃ τοιαύτη ζημία ἀπρόβλεπτος εἰς τὸν ὑπάλληλον, ὅστις, διὰ τοῦτο, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ζημιωθῇ, δὲν διστάζει νὰ συστήσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν, ἁρμοδίαν οὖσαν νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἤθελεν ἐγκρίνει. Τὰ τῆς διαχειρίσεως ἔγγραφα παρακατατίθενται εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ἵνα ὅστις τῶν κυρίων βουλευτῶν θελήσῃ, δύναται νὰ ἐρευνήσῃ ὅ,τι ἤθελεν. Ἡ Ἐπιτροπή. Ὁ πρόεδρος Κ. Θεοδώρου. Κ. Πεταλᾶς. Μ. Ε. Παρίσης. Π. Μποῦτος.»

§43ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς διὰ τοὺς κλητῆρας νὰ γίνῃ καὶ δι’ αὐτόν.

§44ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἐζημιώθη καὶ ἀπὸ τὰ δικαιολογικὰ ἔγγραφα, ἐὰν ἐτυποῦντο, ἡ Βουλὴ ἤθελε πεισθῆ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐλαχίστη ἀμφιβολία.

§45ΜΠΟΥΤΟΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τυπωθῶσιν ὅλα τὰ δικαιολογικὰ ἔγγραφα, διότι τὰ δικαιολογικὰ ἔγγραφα εἶναι αἱ καταστάσεις, εἶναι ἀποδείξεις τῶν πληρωμῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξήτασε τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑπολόγου αὐτοῦ καὶ εὗρεν ἐκ τῶν ἐγγράφων, ὅτι ὅσα χρήματα παρέλαβεν ἀπὸ τὸ κεντρικὸν ταμεῖον τὰ διέθεσεν εἰς τοὺς δικαιούχους, κατὰ τοὺς πίνακας καὶ τὰς καταστάσεις, τὰς ὁποίας τὸ προεδρεῖον συντάττει καὶ ἡ λογιστικὴ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ, καὶ τὰς ἀποδείξεις τῶν δικαιούχων. Ἡ ζημία, περὶ ἧς κάμνει λόγον ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ ἐκ τῶν ἐγγράφων· ὁ ὑπόλογος διατείνεται, ὅτι ἐκ λάθους ἐζημιώθη, ἀλλ’ ἡ ζημία δὲν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐγγράφων. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ γεγονὸς, καὶ ἀφίνει εἰς αὐτὴν νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§46ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔφερε μίαν ἔκθεσιν καὶ τὴν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τῆς ὁποίας λέγει, ὅτι ἐπεξειργάσθη τὴν διαχείρισιν τοῦ κυρίου Καρασπύρου καὶ εὗρεν αὐτὴν ὀρθὴν, ἀλλ’ ἐπὶ διαχειρίσεως 400,000 δραχμῶν δὲν εἶναι μοὶ φαίνεται ὀρθὸν νὰ ἔρχηται νὰ λέγῃ ἡ Βουλὴ ἐγκρίνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ λογιστικὴ ἐπιτροπὴ, χωρὶς νὰ προσαρτᾶται καὶ ἕνας ἀναλυτικὸς πίναξ, ὅστις νὰ δεικνύῃ πῶς διεχειρίσθη τὸ ποσόν ὁ πίναξ οὗτος εἶναι ἀναγκαῖος καὶ χρήσιμος· ὁ κ. Καρασπῦρος εἶναι διαχειριστὴς καὶ λογιστικὸς ἄνθρωπος πολὺ ἱκανός· τοιοῦτον πίνακα καθυπέβαλεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἐξήλεγξε τοὺς λογαριασμούς του, διὰ τί αὐτὸς ὁ πίναξ νὰ μὴ τυπωθῇ καὶ νὰ ᾖναι ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Βουλῆς; Τώρα ὡς πρὸς τὴν ἀπαίτησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, μένει εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς· καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος διεχειρίσθη ποσὸν 400,000 δρ. εἰς βραχύτατον διάστημα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ὑποπέσῃ εἰς λάθος. Ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ τυπωθῇ ὁ ἀναλυτικὸς πίναξ τῆς διαχειρίσεως τοῦ κ. Καρασπύρου εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Βουλῆς.

§47ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ ὑπάλληλος οὗτος διεχειρίσθη μὲ ἄκραν τιμιότητα (θόρυβος).

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ εἶπε ἡ ἐπιτροπὴ, εἶναι περιττά.

§49ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει δισταγμὸς ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἐζημιώθη.

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρὸς, κύριε πρόεδρε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς; ἐγκρίνει νὰ πληρωθῶσιν αἱ 210 δραχμαί;

§52ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§53ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν νὰ τυπωθῇ ὁ πίναξ, ἡ ἔκθεσις τῆς διαχειρίσεώς του εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Βουλῆς.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἡ ἔκθεσις ἔχει ὡς ἕπεται. Πρὸς τὸν Κύριον Δημήτριον Χρηστίδην, Πρόεδρον τῆς ληξάσης Αʹ. Συνόδου τῆς Γʹ. Περιόδου τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Ἀφοῦ πρῶτον, κύριε Πρόεδρε, σᾶς ἐκφράσω, κατὰ χρέος, τὴν εὐγνωμοσύνην μου, δι’ ἣν εὐηρεστήθητε ἐξ ἰδιαιτέρας ἐμπιστοσύνης σας νὰ μοὶ ἀναθέσητε διαχείρισιν τῶν δημοσίων χρημάτων πρὸς τὴν ἀπ’ εὐθείας ὑφ’ ἡμῶν πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεων τῶν κ. κ. Βουλευτῶν καὶ τῶν λοιπῶν δαπανῶν τῆς ληξάσης Αʹ. Συνόδου τῆς Γʹ. Περιόδου τῆς Βουλῆς, ἀνερχομένων περὶ τὰς τριακοσίας ἑξήκοντα περίπου χιλιάδας δραχμῶν, ἀρχίζω εὐθὺς νὰ σᾶς ὑποβάλω τὴν παροῦσάν μου ἐν εἴδει ἰσολογισμοῦ καὶ ἀπολογισμοῦ ἐπὶ τῆς ὅλης διαχειρίσεώς μου ἔχουσαν καὶ τὸν προορισμὸν νὰ διευθυνθῇ πρὸς τὴν ἁρμοδίαν λογιστικὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐλευσομένης Βʹ. Συνόδου τῆς Βουλῆς, ἥτις θὰ ἐξελέγξῃ τοὺς ἐν γένει λογαριασμοὺς τῆς προκειμένης διαχειρίσεως καὶ τοὺς ὑποβάλῃ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν κύρωσιν τῆς ὁλομελείας αὐτῆς. Ἐπειδὴ δὲ, κ. Πρόεδρε, ἐπῆλθεν ἡ λῆξις τῆς Αʹ. Συνόδου, οἱ προκειμένοι λογαριασμοὶ δὲν εἶχον συγκεφαλαιωθῆ διὰ νὰ γένῃ πρὸ τῆς λήξεώς της ἡ ἐξέλεγξις καὶ κύρωσίς των, καθόσον πολλοὶ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν δὲν εἶχον προσέλθει μέχρι τῆς εἰκοστῆς Νοεμβρίου, καθ’ ἣν ἐκηρύχθη ἡ λῆξις, διὰ νὰ πληρωθῶσιν ἐν γένει, ἢ ὅ,τι ὑπελείπετο αὐτοῖς ἐκ τῶν ἀποζημιώσεών των, οὔτε οἱ ὑπάλληλοι καὶ κλητῆρες τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἰδιαιτέρας βιβλιοθήκης αὐτῆς, τὴν μισθοδοσίαν των, καὶ ἄλλοι δικαιοῦχοι, τὰ διάφορα ἔξοδα τῆς Βουλῆς, διότι ὁ Νοέμβριος δὲν εἶχε τελειώσει εἰσέτι, ὡς περὶ τούτου κατωτέρω θὰ κάμω τὸν προσήκοντα λόγον. Ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν φέρει τὸν ἀριθμὸν 187. Ἐξ αὐτῶν ἐκπίπτεται ὁ τοῦ Βουλευτοῦ Οἰτύλου, δι’ ὃν εἶχε διαταχθῆ ἡ ἐπανάληψις τῆς ἐκλογῆς μετὰ τὴν παραίτησιν ἐκεῖθεν τοῦ κ. Α. Γ. Κουμουνδούρου, προτιμήσαντος τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης. Δὲν προσῆλθε καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ληξάσης Συνόδου ὁ βουλευτὴς Λακεδαίμονος κ. Λ. Κορφιωτάκης, ἑπομένως μὴ ὁρκισθείς, οὔτ’ ἐγκατασταθεὶς εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του, δὲν δικαιοῦται λαβεῖν οὔτ’ ἔλαβε τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσίν του. Διὰ τὴν τέως λήξασαν Αʹ. Σύνοδον. Ἐκ τοῦ ἀνωτέρω ἀριθμοῦ τοῦ βουλευτικοῦ καταλόγου δὲν ἔλαβον βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν οἱ ἑξῆς ἑπτὰ κύριοι βουλευταί, καθὸ ἀπαρτίζοντες τὴν Κυβέρνησιν τῆς Α. Μ. καὶ ὡς λαμβάνοντες ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἀνώτερον μισθὸν τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως· ἤτοι 1) ὁ κ. Θ. Α. Ζαΐμης, ὡς πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, λαμβάνων μισθὸν κατὰ μῆνα δραχ. 1200. 2) ὁ κ. Σοῦτσος ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. 3) ὁ κ. Θ. Π. Δηλιγιάννης ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. 4) ὁ κ. Ἀνδρ. Δ. Αὐγερινὸς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. 5) ὁ κ. Σ. Σαράβας ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ Δημ. Ἐκπαιδεύσεως. 6) ὁ κ. Ἀθ. Πετσάλης ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ 7) ὁ κ. Δ. Τριγγέτας ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, λαμβάνοντες ἕκαστος ἀνὰ δραχ. 800. Ἤδη, κύριε πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐκπεσθῶσιν ἐκ τοῦ ἀνωτέρω ἀριθμοῦ τοῦ βουλευτικοῦ καταλόγου καὶ οἱ ἑξῆς κύριοι βουλευταί, ἐν οἷς καὶ ὑμεῖς, ὡς λαμβάνοντες πολιτικὰς συντάξεις, ἢ στρατιωτικοὺς μισθούς, ἢ ναυτικὰς συντάξεις, ἀνωτέρας τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως. 1) ὁ κ. Δ. Γ. Βούλγαρης, λαμβάνων πολιτικὴν σύνταξιν κατὰ μῆνα δραχ. 644, 2) ὁ Δ. Χρηστίδης 554, 3) ὁ Ἰάκωβ. Παξιμάδης 487, 4) ὁ Ἀθ. Γρηγοριάδης 427, 5) ὁ Χαρ. Χρηστόπουλος 416, 6) ὁ Δ. Χατζίσκος 376, 7) ὁ Β. Σκαλτσοδῆμος στρατιωτικὴν σύνταξιν 376 καὶ 86/00 καὶ 8) ὁ Κ. Νικόδημος ναυτικὴν σύνταξιν 500. Οὕτω μένουσιν πρὸς πληρωμὴν οἱ μὲν ἐν γένει τὰς βουλευτικὰς ἀποζημιώσεις των, οἱ δὲ τὸ ὑπόλοιπον, μετὰ τὸν ἐκπεσμὸν τῆς λαμβανομένης ὑπ’ αὐτῶν πολιτικῆς, στρατιωτικῆς ἢ ναυτικῆς συντάξεως, βουλευταὶ τὸ ὅλον ἑκατὸν ἑβδομήκοντα. Καὶ οἵτινες, κ. Πρόεδρε, ἐπληρώθησαν ὡς ἑξῆς· 1. Α. Μιχαλόπουλος, 2. Ἀντώνιος Βενιζέλος, 3. Ἀναγ. Γιαννουλίδης, 4. Ν. Π. Καΐρης, 5. Μ. Καΐρης Ὀρφανός, 6. Ν. Τσώκρης, 7. Ἀνδρ. Δ. Ζαΐμης, 8. Ἀνδρ. Σ. Δανόπουλος, 9. Δημ. Καλλιφρονᾶς, 10. Περ. Α. Πετράκης, 11. Στυλ. Κολιάτσος, 12. Ἰω. Καραγιαννόπουλος, 13. Π. Πετιμέζης, 14. Α. Δ. Ἀντωνόπουλος, 15. Χ. Ῥηγόπουλος, 16. Ἰω. Ῥοϊλός, 17. Κ. Λαμπρυνόπουλος, 18. Θεόδ. Τσανετάκης, 19. Κωνστ. Κοσσονάκος, 20. Ν. Κατσικαπῆς, 21. Ἀριστομ. Λιδωρίκης, 22. Ν. Παπαμιχαλόπουλος, 23. Ἰω. Καπιτσίνης, 24. Γ. Μίλησης, 25. Π. Μανωλίδης, 26. Εὐθ. Γουβέλης, 27. Κ. Λομβάρδος, 28. Α. Γαΐτας Φοσκάρδης, 29. Σπ. Λεονταράκης, 30. Ἰω. Σούλης Βάρκας, 31. Α. Γκοῦσκος, 32. Θ. Δαραλέξης, 33. Ἐπ. Κρεστενίτης, 34. Αὐγερ. Πετραλιᾶς, 35. Λ. Κατσίνας, 36. Ἀναγν. Δημητρίου, 37. Γ. Δελένδας, 38. Σπ. Μαλασπίνας, 39. Μ. Παΐζης, 40. Ἀθ. Γ. Πετιμεζᾶς, 41. Γ. Κ. Παπαδαῖος, 42. Κ. Δαγρές, 43. Ἰω. Φλέσσας, 44. Α. Κοντόσταυλος, 45. Δ. Λένωσης, 46. Γ. Παπανικολάου, 47. Ἰω. Μπαλάφας, 48. Ν. Μ. Κοζαδίνος, 49. Ν. Ἀγγελίδης, 50. Ἰάκ. Πολυλᾶς, 51. Α. Παπαδάτος, 52. Ἰω. Τοπάλης, 53. Ἰω. Ν. Δεληγιάννης, 54. Ἀναστ. Δημητριάδης, 55. Α. Μεταξᾶς, 56. Σ. Μονόπωλης, 57. Ἀγ. Μαντζαβίνος, 58. Γ. Δρακονταειδής, 59. Δ. Ῥαπτάκης, 60. Γ. Ἀρώνης Παναγιωτόπουλος, 61. Κ. Πανάρετος, 62. Α. Καρδαρᾶς, 63. Θ. Θερμογιάννης, 64. Δ. Σαῤῥιγιάννης, 65. Ἰω. Βαλασόπουλος, 66. Ν. Θ. Λεώπουλος. 67. Φ. Ἰ. Φίλωνος, 68. Γερ. Σέρβος, 69. Σπυρ. Βαλαωρίτης, 70. Α. Σταματόπουλος, 71. Ἰω. Παπαζαφειρόπουλος, 72 Ἰω. Ταμπακόπουλος 73. Χ. Α. Χρηστόπουλος, 74. Δ. Ζέγγελης. 75. Ἠλ. Φλέσσας, 76. Ἀθ. Κατριβάνος, 77 Γ. Μαλέας, 78. Ν. Παγκράτης, 79. Κ. Κοκκινώρης, 80. Ἐπ. Δεληγεώργης, 81. Γ. Γουλιμῆς, 82. Ἀλεξ. Κουμουνδοῦρος, 83. Περ. Μποῦτος, 84 Ἰω. Προβελέγιος, 85. Ἰω. Ταταράκης, 86. Α. Ῥαυτόπουλος, 87. Μ. Δαμιράλης, 88. Κ. Κρίσπης, 89. Ν. Φαρμάκης, 90. Ἀθ. Ῥοντήρης, 91. Εὐθ. Πλαστήρας, 92. Γρηγ. Δημητριάδης, 93 Κ. Εὐθυμιόπουλος, 94. Κίμων Χριστοδούλου, 95. Ζαρ. Ζαρειφόπουλος, 96 Δ. Παπαλέξης, 97. Π. Κωσταντᾶς, 98. Θ. Ῥωμαῖος, 99. Ν. Λοῦβρος. 100. Γ. Ἰακωβάτος, 101. Χ. Ἰακωβάτος, 102. Μ. Χαριτάτος, 103. Δ. Μουρίκης, 104. Εὐθ. Κεχαγιᾶς, 105. Λ. Καραλίβανος, 106. Περ. Καλαμογδάρτης, 107. Θ. Κανακάρης, 108. Γ. Ῥοῦφος, 109. Γ. Πράτσικας, 110. Ἀθ. Μισυρλῆς, 111. Γ. Δελλαπόρτας, 112 Γ. Ἄννινος Καβαλλιεράτος, 113. Ἰω. Δεστούνης, 114. Κ. Ἐπιφανίου, 115. Γ. Δ. Γεωργιάδης, 116. Δ. Ἰ. Κουνουπιώτης, 117. Ἀνδ. Α. Χ. Ἀναργύρου, 118. Π. Σεβαστόπουλος. 119Α. Βαφιαδάκης, 120. Ἰω. Ζαλώνης, 121. Μ. Ε. Παρίσης, 122 Δ. Ν. Πονηρόπουλος, 123. Κ. Στεργιαλόπουλος, 124. Στ. Κοριζῆς, 125. Ν. Πιπίνος, 126. Ἰω. Καλογιάννης, 127. Θ. Ν. Γκίκας, 128. Δ. Τσιριμῶκος, 129. Κ. Ζουλούμης, 130. Δ. Κριεζώτης, 131. Δ. Οἰκονόμου, 132. Κ. Πεισάλης, 133. Μ. Ἀβέρωφ, 134 Ἰω. Κοτσιᾶς.

Ἤτοι δραχμαὶ τὸ ὅλον τριακόσιαι εἴκοσι μία χιλιάδες ἑξακόσιαι τεσσαράκοντα μία καὶ λεπτὰ ἐνενήκοντα δύω.

Αἱ δὲ πληρωμαὶ, κ. Πρόεδρε, ἐγένοντο δι’ ἀποδείξεων ἐν ὅλῳ 484 καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἑξῆς χρηματικῶν ἐνταλμάτων, ἑτοίμως ἐκδοθέντων ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἑτοίμως ἑκάστοτε πληρωθεισῶν ἡμῖν τῶν χρηματικῶν ποσοτήτων ὑπὸ τοῦ κεντρικοῦ ταμίου.

ἤτοι ὅσας φέρει καὶ ἡ ὄπισθεν ἄθροισις τῶν κατ’ ὄνομα καὶ μέχρι λεπτοῦ ἀποπληρωθέντων κκ. βουλευτῶν. Ἐνταῦθα εἶναι ἡ θέσις, κ. Πρόεδρε, νὰ σᾶς σημειώσω τίνες ἐκ τῶν βουλευτῶν ἀπεπληρώθησαν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου, δι’ ὃν λόγον, ὡς προεμνημόνευσα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξελεγχθῶσιν οἱ λογαριασμοί μας καὶ κυρωθῶσιν ὑπὸ τῆς ληξάσης Βουλῆς.

Πληρωθεῖσαι διὰ τῶν εἰς τὸ ταμεῖόν μας κατὰ τὴν 20 Νοεμβρίου ὑπαρχόντων μετρητῶν, καὶ διὰ τῶν ληφθέντων τῇ 24 ἰδίου καὶ διὰ τοῦ τελευταίου χρηματικοῦ ἐντάλματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸ, ὡς ἐῤῥέθη, ἰσοζύγιον τῶν λογαριασμῶν μας καὶ τὴν ἀποπληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεων τῶν κκ. βουλευτῶν. Αἱ 87 πρῶται ἀποδείξεις τῶν κκ. βουλευτῶν τῶν πληρωθεισῶν δρ. 80,000 παρεδόθησαν εὐθὺς τὴν 25 Ἰουλίου 1869 εἰς τὸ Κ. Ταμεῖον ἐπὶ ἀποδείξει εἰς ἐξόφλησιν τοῦ ἀ. ὑπ’ ἀριθ. 4375 ἐντάλματος, αἱ δὲ λοιπαὶ 398 μετὰ τῶν ἀναγκαίων ὀνομαστικῶν πινάκων εὑρίσκονται εἰς χεῖράς μας ἐν τάξει, κ. πρόεδρε, καὶ εὐχερὴς ἐστὶν καὶ ὁμαλὴ ἡ ἐν δέοντι ἐξέλεγξίς των. Τώρα, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς λοιπὰς δαπάνας, ἤτοι τὰς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς, τῶν κλητήρων καὶ τὰ ἄλλα ἔξοδα αὐτῆς, ὡς καὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ κλητῆρος τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Σώματος. Ἀπέναντι τῶν κάτωθι πιστώσεων διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς ἐπληρώθησαν τὰ ἀντίστοιχα χρηματικὰ ποσὰ διὰ τὰς μισθοδοσίας των.

Ἐκ μεταφορᾶς δραχ. 17,931.19 Ἀπέναντι τῶν κάτωθι πιστώσεων διὰ τοὺς κλητῆρας τῆς Βουλῆς ἐπληρώθησαν τὰ ἄντικρυ ποσά.

ἤτοι τὴν ψηφισθεῖσαν πίστωσιν τῆς ὑπερβάσεως

τοῦ προσωρινοῦ προεδρείου τῆς Βουλῆς ······························ 1600

Τὸ ὅλον························································ δρ. 8080

Δαπάναι ὑπὸ ὁριστικοῦ προεδρείου δρ. 6090.75

Δαπάναι ὑπὸ προσωριν. προεδρείου δρ. 1746······················ δρ. 7836.75

Διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον············································ δρ. 243.25

Ἀπέναντι τῆς κάτωθι πιστώσεως διὰ τοὺς στοιχειοθέτας τῆς ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς. Ἐπληρώθησαν τὰ ἄντικρυ ποσά.

Καὶ δὲν ἐξηκολούθησε, κύριε Πρόεδρε, ἡ πληρωμὴ τῶν ἐν λόγῳ στοιχειοθετῶν, ὡς ἔγραψεν ἐφημερίς τις, διὰ νὰ σπαταλευθῶσιν αἱ ὑπόλοιποι δραχμαὶ 769 01|00, ἀλλ’ ἀπελύθησαν εὐθὺς οὗτοι ἅμα τῇ λήξει

τῆς Συνόδου································································ 21692.93

Ἀπέναντι τῆς κάτωθι πιστώσεως διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθοδοσιῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ κλητῆρος τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ἐπληρώθησαν τὰ ἄντικρυ χρηματικὰ ποσά.

Σημειωτέον ἐνταῦθα ὅτι πρὸς τὰς ἄντικρυ δραχμὰς 2236.63 ἐπληρώθησαν καὶ δραχ. 396.63 ὑπὸ τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου διὰ τὸν μῆνα Ἰούνιον. Ὥστε ἡ ὅλη δαπάνη ἀνέρχεται εἰς δραχ. 2633 26|00

αἵτινες ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τὰς ἄντικρυ δραχ. 2760 ἀφίνουσιν ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν······ δραχ. 126.71

······························································································· 26929.56

Εἰς ἐνοίκιον τῆς ἰδιαιτέρας βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς πληρωθὲν μέχρι τῆς 30 Αὐγούστου τοῦ 1870 κατὰ τὸ ἐνοικιαστῆριον συμβόλαιον τοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς Προέδρου Κ. Λαζα-

ρέτου, ἤτοι ἅπασα ἡ ἐπὶ τοῦ Κεφ. Εʹ. ἄρθρ. 2 ψηφισθεῖσα πίστωσις·················· δραχ.······· 2400.00

Καὶ δι’ ἀποδείξεων τριῶν. ·····································································29,329.56

Ἐνταῦθα, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἡ θέσις νὰ σημειωθῇ, ὅτι δραχ. 854 καὶ 40|00 αἵτινες, ἐκρατήθησαν εἰς χεῖράς μας ἀπὸ τοὺς ἀφίνοντας ἐκ τῆς κατὰ μῆνα μισθοδοσίας των διὰ τὸ ταμεῖον τῶν πολ. συντάξεων ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ βιβλιοφύλακος αὐτῆς, ἀπεδόθησαν τὴν 20 Δεκεμβρίου π. ε. διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 524 ἐγγράφου μας εἰς τὸν κεντρικὸν ταμίαν εἰς παραλαβὴν τοῦ ταμίου τῶν πολ. συντάξεων, ὅπερ ἔχει ὁμολογουμένως ἀπολύτους ἀνάγκας, καὶ ἐλάβομεν τὴν 19 Ἰανουαρίου ε. ε. τὰ ὑπ’ ἀριθ. 60 καὶ 61 γραμμάτια παρακαταθήκης, χρήσιμα ἡμῖν διὰ τὴν ἐν καιρῷ ἐξέλεγξιν τῶν λογαριασμῶν μας. Ἐπληρώθησαν ὡς καθυστερούμεναι ἐκ τῆς παρελθούσης ἐκτάκτου συνόδου αἱ ἀποζημιώσεις τῶν βουλευτῶν Λο-

κρίδος καὶ Οἰτύλου Δ. Λεώνη καὶ Ἰωάννου Κατσάκου ἀνὰ δραχ. 1500························3,000

Αἱ τοῦ Β. Δημητρακοπούλου (ἀρτίως ἀποβιώσαντος) δραχμαὶ 1,500 δὲν ἐπληρώθησαν, συμψηφισθεῖσαι ὑπὸ τοῦ Κεντρ. Ταμίου ἀπέναντι χρεῶν αὐτοῦ ἐκ τῆς διαχειρίσεώς του, ὡς προσωρινοῦ προέδρου τῆς διαλυθείσης Βας Βουλῆς, κατὰ τὸ πρὸς ὑμᾶς ὑπ’ ἀριθ. 3,191 ἀπὸ 16 8βρίου ἔγγραφον τοῦ Κεντ. Ταμίου. Ἐπληρώθησαν ἐπίσης πρὸς τὸν κ. Μποῦτον ὑπάλληλον τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς διὰ καθυ-

στερουμένην μισθοδοσίαν του ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου ἕως 6 Μαΐου τοῦ 1868··················δρ. 420 ···3,420

··························································································Δρ. 32,749.56

Εἰς μεταφορὰν··········································································· Δρ. 32,749.56

Ἐκ μεταφορὰς············································································δραχ. 17,931.19

Ἀπέναντι τῶν κάτωθι πιστώσεων διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐν γένει ἐξόδων τῆς Βουλῆς ἐπληρώθησαν τὰ ἄντικρυ χρηματικὰ ποσά.

Δαπάναι ὑπὸ ὁριστικοῦ προεδρείου δρ. 2201.94

Δαπάναι ὑπὸ ὁριστικοῦ προεδρείου δρ. 361 ····························2562.94

Διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον ············································ Δραχ. 875.06

Ἤτοι ὅσαι ἡ ἄνω πίστωσις ······································ Δραχ. 3438

Σημειωτέον ἐνταῦθα, ὅτι πρὸς τὰς ἄντικρυ δραχμὰς 2201.94 ἐπληρώθησαν καὶ δραχ. 361 ὑπὸ τοῦ προσωρινοῦ προέδρου διὰ διάφορα ἔξοδα τοῦ μηνὸς Ἰουνίου, ὥστε ἡ ὅλη δαπάνη τῶν ἐν γένει ἐξόδων τῆς Βουλῆς ἀνέρχεται

εἰς··························· δρ. 2562.94

αἵτινες ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τὰς ἄν-

τικρυ ἐψηφισμένας δραχ············ 3438

ἀφίνουσιν ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν δρ. 875.06 Ἐπληρώθησαν τὰ ἔξοδα τῆς εἰς Νάξον ἀποσταλείσης τριμελοῦς βουλευτικῆς ἐπιτροπῆς δι’ ἀποδείξεων τριῶν

αἱ ψηφισθεῖσαι δραχμαὶ··········································································································· 300

Τὸ ὅλον δραχμαὶ·················································································································· 35,251.50

Καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπληρώθησαν διὰ τῶν ἑξῆς χρημ. ἐνταλμάτων

ἐκδοθέντος πρὸς τὸ ἰσοζύγιον τῶν λογαριασμῶν μας καὶ τὴν ἀποπληρωμὴν ὅλων τῶν δαπανῶν τῆς Βουλῆς. Ἀνακεφαλαιοῦμεν ἤδη, κύριε πρόεδρε, τ’ ἀνωτέρω λέγω ὑμῖν ὅτι ἐπὶ τῆς προεδρείας σας ἐπληρώθησαν ἅπασαι αἱ βουλευτικαὶ

ἀποζημιώσεις τῶν κ. βουλευτῶν ἐκ····························································································· δρ. 321,641.92

Καὶ ἅπαντες οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ κλητήρων καὶ λοιπὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς καὶ τῆς βιβλιοθήκης ····························· δρ. 35,251.50

καὶ δι’ ἀποδείξεων ἐν ὅλῳ 935.

Ἐν ὅλῳ······················································································································· Δρ. 356,893.42

ἐπληρώθησαν διὰ τοῦ Κεντρ. Ταμία καὶ δυνάμει τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4649 ἐντάλματος τῆς 30 Ἰουλίου 1869 καὶ διὰ δύω ἀποδείξεων········ Δρ. 2,000

πρὸς τοὺς ἀπελθόντας εἰς Νέαν Κόρινθον δέκα ΚΚ. Βουλευτὰς, ἵνα παρασταθῶσι κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἀκυρωθείσης βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῶν πέντε δήμων Κορινθίας.

····························································································································Δραχ. 358,893.42

Ἀλλ’ ὡς ἔξοδα τῆς ληξάσης συνόδου τῆς Βουλῆς προστίθενται καὶ τὰ ἑξῆς, ὑπὸ τοῦ προκατόχου σας προσωρινοῦ προέδρου Κ. Νικοδήμου πληρωθέντα, καὶ ὅστις παρέδωκε τὸν λογαριασμὸν εἰς τὸν Κεντρ. Ταμίαν,

κατὰ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3906 ἀπὸ 28 Ἰουνίου ἔνταλμα.

Ὥστε τὸ ὅλον ἔξοδον τῆς ληξάσης Βουλῆς ἀνέρχεται εἰς····································································· δραχμὰς 364,512.83

Ἀπέναντι τῶν ἀντικρὺ ποσῶν μνημονεύω ἐνταῦθα, κύριε πρόεδρε, καὶ τὰ ἐκ τῶν οἰκονομικῶν σας μέτρων μείναντα ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου χρηματικὰ ποσά.

μενόντων ἔτι καὶ τῶν 95 δρ. τῶν ἀγορασθέντων ξύλων διὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον.

Τώρα, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἄνευ ἐντροπῆς, ὅτι ἐκ τῆς ὅλης ἀνωτέρω χρηματικῆς διαχειρίσεώς μου μ’ ἔλλειψαν δραχμαὶ 218 καὶ 47|00· ἀγνοῶ ποῦ ἐλανθάσθην ἀπέναντι ἀπείρων τραπεζικῶν γραμματίων, ἅτινα ἐλάμβανον καὶ ἔδιδον· ταύτας κατέβαλον ἐξ ἰδίων μου· μὴ θέλων οὔτε εὐχαριστούμενος νὰ χρεωστῶ οὐδενὶ, πολλῷ δὲ μᾶλλον τῷ δημοσίῳ τῷ ἐκ τοσούτων ἀναγκῶν περικυκλουμένῳ. Ὡς πρὸς τὰς δικαστικὰς δηλώσεις μας, ἃς μοὶ εἴχατε, πρὸς τὰς πληρωμὰς, ἀναθέσει, καὶ ἃς ἐνήργουν ἑκάστοτε ἐμπροθέσμως ἐνώπιον τοῦ κ. γραμματέως τῶν Πρωτοδικῶν, καὶ τῶν δύω εἰρηνοδικῶν Ἀθηνῶν, καὶ ὧν ὁ ἀριθμὸς ἀνέβη τὰς 34, ἀπέναντι πλείστων ὅσων κατασχέσεων τῶν κ. κ. βουλευτῶν, ἑνὸς στενογράφου καὶ δύω κλητήρων τῆς Βουλῆς, οὐδὲν λάθος ἐκάμαμεν, ἢ ἐκπροθέσμως ἢ παρατύπως ἐνηργήσαμεν, διὰ νὰ περιβληθῶμεν μὲ ἀτομικὴν εὐθύνην, ἢ ἐμπλέξωμεν εἰς δίκας τὸ δημόσιον. Ἀλλὰ, κύριε πρόεδρε, κατωρθώσαμεν καὶ ἓν ἄλλο· ἀπεπληρώσαμεν ἐγκαίρως πάντας τοὺς δικαιούχους μέχρι λεπτοῦ, καὶ ἔμειναν ὅλοι εὐχαριστημένοι· ὁ δὲ βουλευτὴς Καλαμῶν κ. Περωτῆς, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ προσθέσῃ ζωηρῶς μίαν ἡμέραν «ὅτι πρώτην φορὰν βλέπει νὰ καταζητῶμεν τοὺς βουλευτὰς νὰ τοὺς πληρώσωμεν καὶ μὲ μεγάλην ἀκρίβειαν, καὶ ὄχι νὰ μᾶς καταζητῶσιν οὗτοι.» Δίδω τέλος εἰς τὴν παροῦσάν μου ἤδη, κ. πρόεδρε, ὅτ’ ἔλαβον (19 Ἰανουαρίου 1870) ἅ. ἐκ τοῦ κεντρ. ταμείου τ’ ἀντίγραφα τῶν γραμματίων παρακαταθήκης καὶ τὰ ἐτοποθέτησα εἰς τὴν οἰκείαν θέσιν, ὁποῦ καὶ αἱ λοιπαὶ ἀποδείξεις τῶν πληρωμῶν τῶν κ. κ. βουλευτῶν καὶ ὑπαλλήλων τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἰδιαιτέρας βιβλιοθήκης αὐτῆς, σημειώσας καὶ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτῶν ἐν τῷ προσήκοντι τόπῳ τῆς παρούσης μου· καὶ βʹ. καὶ παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τὸ τελευταῖον διὰ τὸ ἰσοζύγιον τῶν λογαριασμῶν μας (χωρὶς νὰ κρατήσωμεν εἰς χεῖράς μας οὔτε λεπτὸν) ὑπ’ ἀριθ. 11292 ἀπὸ 28 Ἰανουαρίου ε. ε. χρηματικὸν ἔνταλμα ἐκ δραχ. 251 50|00· ἐξοφληθὲν χθές, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε πάσας, μετὰ τῶν ἀναγκαίων καταστάσεων, τὰς ἀποδείξεις τῶν πληρωμῶν, ὡς εἰσὶν ἐν τάξει, πρὸς φύλαξιν ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ ὑμῶν οἰκίᾳ, καθὸ ἀτομικῶς ὑπολόγου, πρὸς τὸ δημόσιον, ἕως τῆς ἐπανόδου τῆς νέας συνόδου τῆς Βουλῆς, πρὸς ἣν τότε θὰ ὑποβληθῶσι πρὸς ἐξέλεγξιν καὶ κύρωσιν, καὶ εἶτα ἀποστολὴν εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον διὰ νὰ διέλθωσιν ἐγκαίρως τὸν ἔλεγχον τοῦ τε γενικοῦ λογιστηρίου καὶ τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 29 Ἰανουαρίου 1870. Ὑποσημειοῦμαι εὐσεβάστως Εὐπειθέστατος Ὁ βοηθὸς τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς καὶ ἐπιφορτισμένος τὰς πληρωμὰς τῶν ἀποζημιώσεων τῶν βουλευτῶν κλπ.

Δ. ΚΑΡΑΣΠΥΡΟΣ.

Ἐπιστρέφεται εἰς τὸν ἀναφερόμενον βοηθὸν τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς κ. Δ. Καρασπῦρον τὸν παρ’ ἐμοῦ ἐπιφορτισθέντα καὶ περαιώσαντα τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως τὰς δαπάνας τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς προεδρείας μου, διὰ νὰ κρατήσῃ παρακατατεθειμένους παρ’ αὐτῷ τούτῳ τοὺς λογαριασμοὺς καὶ τὰς διαφόρους ἀποδείξεις τῆς διαχειρίσεώς του ἁπάσας, καὶ ἅμα συνέλθῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν προσεχῆ αὐτῆς σύνοδον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς λογιστικῆς τῆς Βουλῆς ἐπιτροπῆς αὐτοὺς μὲ τὴν παροῦσαν ἔκθεσιν, φροντίζων συνάμα ὥστε νὰ δώσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν ὅσας ἀπαιτήσει αὕτη διασαφήσεις. Ἐν Ἀθήναις, 29 Ἰανουαρίου 1870. Ὁ Πρόεδρος τῆς ληξάσης Συνόδου τῆς Βουλῆς

Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ.

Υ. Γ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τῆς ζημίας, ἣν ὑπέστη ὁ διαχειριστὴς, ἐλπίζομεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θέλει ὑποστηρίξει τὴν ἀποζημίωσιν αὐτοῦ ὡς δικαίαν καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἐγκρίνῃ. Αὐθημερόν.

Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρνόπουλος ὑποβάλλει ἀναφορὰν, δι’ ἧς ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη καὶ ἐντὸς τῆς ὁποίας ὑπάρχει καὶ ἡ γνωμοδότησις αὐτῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς του, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε τὴν 22 Φεβρουαρίου.

§56ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ ἄλλαι ἀναφοραί.

§57ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§58ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. Μανθάνω, ὅτι μετ’ ὀλίγας ὥρας....

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὥρας ὄχι.

§60ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ Παυσανία (γέλως). Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μοὶ εἴπητε, ἂν ἡ Βουλὴ θὰ σεβασθῇ τὴν ἡμερησίαν διάταξίν της.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι τὸ περὶ ἀεριόφωτος.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πρῶτον τοῦ Φιλίππου Ἰωάννου.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, τὸ περὶ Φιλίππου Ἰωάννου νομοσχέδιον (ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα γίνεται ἡ μυστικὴ καὶ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία ἐπὶ τῆς μισθοδοσίας τοῦ Φιλίππου Ἰωάννου.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 99, 83 εἰς τὸ ναὶ καὶ 16 εἰς τὸ ὄχι. Τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν. Ἔχομεν ἤδη τὴν πρότασιν περὶ τοῦ κ. Βενδεβῆ· ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ χορηγήσῃ πρὸς τὸν φαρμακοποιὸν κ. Β. Βενδεβῆν προνόμιον ἐφευρέσεως, ἵνα μόνος κατεργάζηται τῆς ῥητινώδους ἰλύος τῆς ἐξαγομένης ἀχωρίστως ὡς καθίζημα τῶν κατ’ ἔτος καθαριζομένων οἰνοδοχείων. Ἄρθρ. 2. Τὸ προνόμιον περιορίζεται εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, Μεγαρίδος καὶ Αἰγίνης.»

§65ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὴ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἤδη μεταβαίνομεν εἰς τὸ περὶ ἀεριόφωτος.

Ἀναγινώσκεται, ἔχον ὡς ἕπεται·

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχ. 50,000 εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον. Ἄρθρον μοναδικόν. Χορηγεῖται ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχ. 50,000, καταλογιζομένη ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον καὶ ἄρθρον τοῦ εἰρημένου προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τὸν τίτλον «Συνδρομὴ τοῦ δημοσίου πρὸς τὸν δῆμον Ἀθηναίων πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ δι’ ἀερίου φωτισμοῦ τῆς πόλεως Ἀθηνῶν.»

§67ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, πόσον ἀναγκαῖον εἶναι ἡ πρωτεύουσα νὰ μὴ ᾖναι εἰς τὸ σκότος οὔτε εἰς τὸν βόρβορον.

§69ΤΙΝΕΣ. Αἱ ἐπαρχίαι;

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οὔτε αἱ ἐπαρχίαι νὰ πνίγωνται ἀπὸ τοὺς ποταμούς· ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ θεραπεύσωμεν ὅλας τὰς ἀνάγκας δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἐκείνας τὰς ὁποίας ἠμποροῦμεν νὰ θεραπεύσωμεν. Μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀδιάφορον νὰ ἔχητε τὴν πρωτεύουσαν βορβορωμένην καὶ σκοτεινήν· ἡ πρωτεύουσα χρησιμεύει ὡς κατοικία ὅλων ἡμῶν περιοδικῶς· δεύτερον δὲ εἶναι καὶ ἡ διάβασις καὶ κατοικία τῶν πλείστων ξένων· ἑπομένως ἡ Ἑλλὰς εἰς τὰ ὄμματα αὐτῶν εἶναι ἡ πρωτεύουσα· ἡ πρωτεύουσα εἶναι ἡ κατοικία τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ εἰκὼν τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς ξένους, Ἕλληνας καὶ Εὐρωπαίους· καὶ δὲν εἶναι ἀδιάφορον λοιπὸν ὁ κόσμος νὰ βλέπῃ εἰς καλὴν κατάστασιν τὴν πρωτεύουσαν. Ἐκτὸς τούτου, ἡ συμφωνία αὕτη μεταξὺ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἀερόφωτος καὶ τῆς κυβερνήσεως ὑπάρχει παλαιὰ, νομίζω ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Δεληγεώργη καὶ Χρηστίδου ἐγένετο αὐτὴ ἡ συμφωνία· ὁ διευθυντὴς, στηριζόμενος εἰς τὴν ὑπόσχεσιν τῆς κυβερνήσεως, ἐπελήφθη καὶ εἰργάσθη, ἔκαμεν ὀχετοὺς, ἔθεσε σωλῆνας, ὕψωσε φανοὺς καὶ τὰ τοιαῦτα, ὥστε ἐξώδευσεν ἀρκετὸν ποσὸν χρημάτων, στηριζόμενος εἰς τὰς ὑποσχέσεις μας. Εἰς τοιαύτην κατάστασιν εὕρομεν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ὅτε ἤλθομεν εἰς τὰ πράγματα. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἂν δὲν ἦτο, ἠθέλαμεν προθυμοποιηθῆ νὰ θέσωμεν καὶ ἡμεῖς συνδρομήν τινα, ὥστε νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ καλὸν εἰς τὴν πρωτεύουσαν· νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀφήσωμεν νὰ καταστραφῇ ὁ ἐργολάβος δοὺς πίστιν εἰς τὰς ὑποσχέσεις ἡμῶν. Διὰ τὰς ἐπαρχίας δὲν εἶναι ἀνάγκη οὔτε εἰς τὴν παροῦσαν ἐποχὴν νὰ γίνῃ λόγος· ὅλη ἡ Ἑλλὰς, ὅλα τὰ χωρία εἶναι χωρία καὶ πόλεις τῆς Ἑλλάδος· ἑπομένως ὅ,τι ἐξοδεύομεν δι’ ἕκαστον μέρος, ἐξοδεύομεν διὰ τὴν Ἑλλάδα ὅ,τι δυνάμεθα. Ἐὰν δὲν ἠμποροῦμεν λοιπὸν νὰ ἐξοδεύσωμεν δι’ ὅλα ὁμοῦ, ἂς ἐξοδεύσωμεν δι’ ὅσα ἠμποροῦμεν καὶ ὅπου εἶναι ἀναγκαιότερον. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ ἀκούσω κανένα ὑποστηρίζοντα ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο τὴν ἐναντίαν ἰδέαν, ἡ ὁποία δὲν θέλει ὠφελήσει ποτὲ, ἀλλὰ μᾶλλον θέλει φέρει βλάβην εἰς τὴν πατρίδα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη ἀντίῤῥησις;

§72ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη διὰ τρίτην ἀνάγνωσιν. — Ἐρχόμεθα εἰς τὸ περὶ αὐξήσεως τόκου διὰ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1853 ἐπιτρεπόμενα δάνεια. (Ἀναγινώσκεται). Ἄρθρον μοναδικόν. Διὰ τὰ δυνάμει τοῦ ἀπὸ 14 Ὀκτωβρίου 1853 ΣΝΒʹ. νόμου συνωμολογημένα μετὰ τὸ ἔτος 1869 ἢ ἐφεξῆς συνομολογηθησόμενα δάνεια, ἐπιτρέπεται πληρωμὴ τόκου μέχρις 8% κατ’ ἔτος.

§74ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη διὰ τρίτην φοράν. — Ἔχομεν τὸ «περὶ Ναυτιλιακοῦ δικαιώματος.» Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Νικοδήμου.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν;

§77ΠΕΤΡΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἡ προθεσμία τῶν 18 μηνῶν εἶναι ἀρκετή. Κύριοι, κατὰ τὸν κείμενον νόμον περὶ ἐμπορικῆς ναυτιλίας τὸ ναυτιλιακὸν ἔγγραφον εἶχε διάρκειαν ἑνὸς ἔτους, ἐδίδετο δὲ καὶ μία παράτασις παρὰ τῶν Ἑλλήνων προξένων, ὅταν ἦτον ἀνάγκη, καὶ ἑτέρα παράτασις ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Τὸ ἐμπορικὸν γραφεῖον τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐπέφερε διάφορα παράπονα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ζητοῦν νὰ ἀπαλλαχθοῦν τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ ζητοῦν παράτασιν (θόρυβος). Κατὰ συνέπειαν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν πλοίων ὑπέβαλον ἄλλην πρότασιν, ὅτι διὰ τῶν παρατάσεων ἐκείνων τὰ πλοῖα δὲν ἔρχονται εἰς τοὺς οἰκείους λιμένας (θόρυβος). Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπέβαλε δύω ζητήματα εἰς τὸ ἐπιμελητήριον Σύρου καὶ Πατρῶν· πρῶτον, ἐὰν πρέπει εἰς τὰ πλοῖα, εἰς τὰ ναυτιλιακὰ ἔγγραφα νὰ ὑπάρχῃ προθεσμία ὡρισμένη, καὶ δεύτερον ἐάν (θόρυβος). Κατὰ συνέπειαν τούτου ὑπέβαλον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι συμβιβάζει καὶ τὸ δικαίωμα τῶν ναυτιλομένων καὶ τῶν πλοίων· διότι νομίζω, ὅτι ἡ διάρκεια ἡ δεκαοκτάμηνος εἶναι ἀρκετὴ, καθ’ ὅσον μάλιστα ἠξεύρομεν διὰ μιᾶς διατάξεως τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ὅτι δίδομεν ἀκόμη καὶ τὸ πλεονέκτημα νὰ ἔχῃ καὶ τὸν τελευταῖον πλοῦν, δηλαδὴ ἐὰν ὁ πλοίαρχος μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἰσχύος τοῦ ναυτιλιακοῦ διπλώματος εὑρεθῇ ὑπόχρεως νὰ ναυλώσῃ, νὰ τῷ δοθῇ καὶ ὁ τελευταῖος πλοῦς, μία προθεσμία 5, 6 μηνῶν· μετὰ ταῦτα δὲ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν οἰκεῖον λιμένα. Νομίζω, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα παράτασις ὄχι μόνον δὲν θὰ εὐκολύνῃ τοὺς ναυτιλομένους, ἀλλὰ καὶ θὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντά των. Διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν νὰ μείνωμεν εἰς τοὺς 18 μῆνας, καθ’ ὅσον ἡ προθεσμία αὕτη, τὴν ὁποίαν δίδει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἀρκετή.

§78ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ, καλά· ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε.

§79ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Κύριοι, δὲν ἐπεμβαίνω εἰς τὴν ὑποχρέωσιν ὅπου εὑρέθη ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν νὰ φέρῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, παρὰ μόνον τὸ ἐξετάζω, ὅτι ἡ ναυτιλία δεσμεύεται καὶ πρέπει νὰ τὴν εὐκολύνωμεν. Βλέπετε, κύριοι, ἂν ἡ δεκαοκτάμηνος ἰσχὺς τοῦ ναυτιλιακοῦ διπλώματος ἀρκεῖ διὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ πλοίου εἰς τὸν ἀνήκοντα λιμένα πρὸς ἀνανέωσιν τῶν ναυτιλιακῶν ἐγγράφων· παρατηρεῖτε, κύριοι, ὅτι τὰ πλοῖα πηγαίνουν εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ ἐκεῖ ναυλόνονται καὶ διὰ τὴν Ἀλεξάνδρειαν καὶ Συρίαν καὶ Κύπρον καὶ ἄλλους λιμένας· λοιπὸν ἐδῶ ἐμποδίζει ὁλοτελῶς τοὺς ἐμποροπλοιάρχους νὰ ναυλώσουν τὰ πλοῖα των. Πρέπει νὰ δώσωμεν κάθε εὐκολίαν. Δευτέρα παρατήρησις· τὰ πλοῖα αὐτὰ ἐκφορτόνονται εἰς τοὺς λιμένας τῆς Μεσογείου· ἐπειδὴ αὐτὴ ἡ δεκαοκτάμηνος παράτασις λήγει, δὲν ἠμποροῦν νὰ ναυλωθοῦν, διότι εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ νόμου. Λοιπὸν, ἐὰν ἓν πλοῖον θελήσῃ νὰ ναυλωθῇ, δὲν ἠμπορεῖ, πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ν’ ἀνανεώσῃ τὰ ναυτιλιακά του ἔγγραφα. Ἐδῶ λοιπὸν πρέπει νὰ δώσωμεν μίαν ἄλλην εὐκολίαν εἰς τοὺς ἐμποροπλοιάρχους. Τρίτον γνωρίζετε, ὅτι εἰς τοὺς λιμένας τῆς Εὐρώπης ναυλώνονται πλοῖα καὶ δι’ ἄλλους λιμένας τῆς Εὐρώπης, καὶ πολλάκις καὶ διὰ τὸν Ὠκεανὸν καὶ τὴν Λόνδραν. Εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν οἱ πλοίαρχοι δὲν εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ναυλώσουν. Εἶναι ἄλλη περίστασις, καθ’ ἣν οἱ ἐμποροπλοίαρχοι, ὅταν εὑρίσκωνται εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, καὶ πηγαίνουν εἰς τοὺς λιμένας τῆς Μαύρης θαλάσσης, καὶ δι’ ἐκείνους σᾶς προτείνω νὰ δεχθῆτε αὐτὴν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν κάμνουν οἱ ἐμποροπλοίαρχοι (θόρυβος). Φρονῶ τώρα πῶς πρέπει νὰ δώσωμεν αὐτὴν τὴν εὐκολίαν εἰς τοὺς ἐμποροπλοιάρχους· τὰ πλοῖα ἀπὸ τὴν Εὐρώπην νὰ ἠμποροῦν νὰ ναυλωθοῦν διὰ τὴν Ἀλεξάνδρειαν, τὴν Συρίαν καὶ Κύπρον, τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ κάμῃ μίαν ἐγκύκλιον εἰς τὰς λιμενικὰς ἀρχὰς νὰ δίδουν τὰ ναυτιλιακὰ ἔγγραφα εἰς τὰ πλοῖα, εἰς ὅποιον λιμένα τῆς Ἑλλάδος ἐλλιμενισθοῦν, νὰ διευθύνωνται ὅπου πρέπει, ἡ δὲ λιμενικὴ ἀρχὴ αὕτη νὰ εἰδοποιῇ τὸν λιμενάρχην εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι ἐγγεγραμμένον τὸ πλοῖον.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ, καλὰ, ἐκαταλάβαμεν.

§81ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν, τὰ πλοῖα ὅπου θὰ ναυλωθοῦν διὰ τὴν Μαύρην θάλασσαν εἴτε διὰ Σμύρνην ἢ Θεσσαλονίκην, ἂν π. χ. αὐτὰ τὰ πλοῖα ἀνήκουσιν εἰς τὸ Γαλαξεῖδι, εἰς τὴν Σκίαθον, εἰς τὴν Σκόπελον, αὐτὰ δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπάγουν ἐκεῖ, καὶ ἑπομένως θὰ χάσῃ καὶ ὁ ναυλωτὴς, διότι αὐτὸς θὰ ᾖναι ὑποχρεωμένος καὶ εἰς τὸν νόμον (θόρυβος)... Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν νὰ δώσωμεν αὐτὴν τὴν εὐκολίαν, νὰ τοῖς δίδεται ἡ ἀνανέωσις τῶν ναυτιλιακῶν ἐγγράφων καὶ νὰ εἰδοποιοῦν τὴν λιμενικὴν ἀρχὴν τοῦ τόπου ὅπου ἀνήκουν. Ἡ τρίτη περίπτωσις εἶναι ἐκείνη ὅπου εἰς τοὺς λιμένας τῆς Μεσογείου ναυλόνονται διὰ τὸν Ὠκεανὸν, ἤτοι διὰ τὸ Σύρα–Λυὼν καὶ διὰ τὴν Ἀγγλίαν, καὶ δὲν ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀνανεώσουν τὰ ναυτιλιακὰ ἔγγραφα. Εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἐγὼ προτείνω τοῦτο, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς τὸ κάμῃ ὅπως τὸ θεωρῇ καλλίτερον. Εἰς αὐτὴν, λέγω, τὴν περίπτωσιν φρονῶ, ὅτι ὁ πρόξενος, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ναυλοσυμφωνητικὸν, νὰ δίδῃ μίαν παράτασιν διὰ νὰ ὑπάγῃ νὰ κάμῃ τὸν ναῦλόν του καὶ νὰ ἐπιστρέφῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ νὰ ἀνανεώνῃ τὰ ἔγγραφά του. Αὐτὴ ἡ ἄλλη τετάρτη περίπτωσις, τὴν ἔχουν οἱ ἐμποροπλοίαρχοι τῆς Σύρου, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ τὴν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ, διότι διὰ τὸ δίπλωμα δὲν φθάνουν 18 μῆνες καὶ παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ τὴν κυβέρνησιν νὰ τὸ κάμῃ διὰ 2 ἔτη.

§82ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι 18 μηνῶν προθεσμία δὲν εἶναι ὀλίγη, διότι ἐξασφαλίζει ὅλων τὰ συμφέροντα.

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ προτεινομένη τροπολογία εἶναι....

§85ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, δύω λέξεις.

§86ΠΟΛΛΟΙ. Χά! χά! χά!

§87ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Θὰ μετανοήσητε, διότι ἐκαγχάσατε· τὸ ἐπήρατε τὸ πρᾶγμα ἁπλοῦν, καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἀπὸ ὅσα συζητοῦμεν, τὸ σπουδαιότατον ἐκεῖνο ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὴν ναυτιλίαν μας· εἶναι σπουδαῖον καὶ ἀκούσατε. Λυποῦμαι, διότι δὲν τυγχάνει παρὼν ὁ κ. Καραλίβανος, ὅστις ἤθελε διαφωτίσει τὴν Βουλὴν κάλλιον ἐμοῦ.

§88ΤΙΝΕΣ ΥΠΟΥΡΓΟΙ. Εἶναι σύμφωνος.

§89ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται· τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα λαμβάνουν καὶ ἐφοδιάζονται μὲ ναυτιλιακὰ ἔγγραφα καὶ μεταβαίνουν εἰς τὴν Εὐρώπην διὰ νὰ κάμουν τὰ φορτειά των· ἀλλὰ συμβαίνει νὰ ἐκπνέῃ ἡ προθεσμία αὐτῶν καθ’ ὃν χρόνον εὑρίσκονται εἰς τὴν Συρίαν, ὅπως εἶπεν ὁ προλαλήσας, εἰς τὴν Μασσαλίαν ἢ Λυὼν ἢ οἱονδήποτε λιμένα τῆς Εὐρώπης.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§91ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὸ Τουλὸν ἤθελον νὰ εἴπω.

§92ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§93ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Παρακαλῶ, κύριοι....

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§95ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶναι ἠναγκασμένον λοιπόν....

§96ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§97ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Παρακαλῶ, κύριοι,— Μὰ κύριοι, ὑπηρετεῖτε τὰ συμφέροντα τῶν κερδοσκόπων καὶ καταστρέφετε τὰ συμφέροντα....

§98ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά· ἀρκετά.

§99ΤΙΝΕΣ. Τί προτείνετε τέλος πάντων;

§100ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας εἰς δύο ἔτη, καὶ νὰ ἐπιτρέπηται ἡ παράτασις εἰς πάντα λιμένα· ἂν τοῦτο δὲν κάμετε, τὰ συμφέροντα τῆς ναυτιλίας εἶναι καταστρεμμένα. Ὑποθέτατε· ὁ κ. Μπούμπουλης δὲν ἐλάπτεται, ὁ κ. Γιαννουλίδης ὀλιγώτερον καὶ πᾶς ἄλλος κατοικῶν εἰς τὸ Αἰγαῖον πέλαγος· οἱ ναυτικοὶ τοῦ Γαλαξειδίου ὅμως καταστρέφονται· διότι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἔλθουν εἰς τὸ Γαλαξείδιον, ἐνῷ ὄντες εἰς τὴν Συρίαν, Ἀγγλίαν ἢ ὁπουδήποτε ἔχουν μεγάλας εὐκολίας. Μὴ τὸ λαμβάνετε τὸ πρᾶγμα ὡς ἁπλοῦν. Λοιπὸν ὑποστηρίζω τὴν γνώμην νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία εἰς δύο ἔτη, καὶ νὰ ᾖναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοὺς πλοιάρχους νὰ ἀνανεώνουν τὰ ἔγγραφά των εἰς πάντα ἑλληνικὸν λιμένα.

§101ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει καμμίαν δυσκολίαν, ἀπαντῶ εἰς τοὺς προλαλήσαντας, νὰ παρατείνῃ τὴν ἐπιθεώρησιν αὐτῶν τῶν πλοίων ἐπὶ τρεῖς χρόνους· τὸ συμφέρον τῶν πλοιάρχων εἶναι νὰ ἐπιστρέφουν εἰς τοὺς λιμένας ὅσον τάχιον, διότι συνέβησαν πολλαὶ καταχρήσεις καὶ οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ κεφαλαιοῦχοι δὲν τοὺς ἐμπιστεύονται, πέρνουν τὰ χρήματα καὶ φεύγουν.

§102ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§103ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐκεῖνο ὅπου σᾶς λέγω ἐγώ· ὑπάρχει ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ὑπάρξῃ ἕνας περιορισμὸς ὡς πρὸς τοὺς ξένους πλοιάρχους, δὲν ἠξεύρω, ὅτι καὶ τρία ἔτη ἂν θέσωμεν παράτασιν, ἂν θὰ ᾖναι πρὸς ὄφελος τῶν πλοιάρχων. Αὐτὴ ἡ μεγάλη εὐκολία, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε εἶναι καταστροφὴ τῆς ναυτιλίας, διὰ τοῦτο λέγω ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι καλόν.

§104ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ἐπιθυμῶ ὁ κύριος Χρηστίδης νὰ μοῦ εἴπῃ πῶς καταστρέφεται ἡ ναυτιλία (θόρυβος).

§105ΓΙΑΝΝΟΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι προτείνουν, ὅτι καταστρέφονται τὰ συμφέροντα, ἂν παραδεχθῶμεν (θόρυβος)...

§106ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§107ΓΙΑΝΝΟΥΛΙΔΗΣ. Ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀναχωρήσουν ἀπὸ τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκουν (θόρυβος). Παρῆλθεν ἡ προθεσμία τοῦ ἑνὸς ἔτους· εὑρίσκει ἕνα ναῦλον νὰ κάμῃ ὄχι πλέον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ δι’ ἄλλα μέρη μακρότερα· δὲν ἠμπορεῖ νὰ ναυλωθῇ, διότι δὲν ἔχει προθεσμίαν. Τί θὰ κάμνουν τότε; (θόρυβος). Ὅταν ἓν πλοῖον εὑρίσκεται ἐκεῖ, νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς προξένους νὰ τοῖς ἐπιτρέπουν τὴν ἄδειαν, ὅταν παρουσιάζωνται, νὰ ναυλώνουν (διάλογοι θορυδώδεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§108ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κ. πρόεδρε, δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Κατσικαπῆ, καθήσατε· ἡσυχάσετε, κύριοι.

§110ΚΑΣΤΙΚΑΠΗΣ. Θὰ δώσω πρότασιν.

§111ΓΙΑΝΝΟΥΛΙΔΗΣ. Ὅταν εὑρίσκωνται εἰς ἕνα τόπον, νὰ ἐπιτρέπηται νὰ πληρώνουν τὰ δικαιώματα καὶ νὰ ναυλόνωνται· διότι ζημιοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται τῶν πλοίων (θόρυβος), καὶ τότε τὸ πλοῖον αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ταξεῖδι. Ἐνῷ τώρα προτιμότερον, ὅταν εὑρίσκωνται καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἠμπορεῖ αὐτὸ τὸ πλοῖον εἰς μίαν τρικυμίαν νὰ ναυλωθῇ (θόρυβος), καὶ δὲν τῷ ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸ συμφωνητικὸν καὶ τῷ εἶναι ἀδύνατον νὰ ναυλωθῇ (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν πόσον εἶναι ἄδικον (θόρυβος). Λέγω λοιπὸν νὰ ἐπιτραπῇ, ὅταν εὑρίσκηται ἓν πλοῖον, νὰ πληρώνῃ τὰ δικαιώματα καὶ νὰ ἐξακολουθῇ τὸν διάπλουν, ἀδιάφορον ἂν ἐντὸς τοῦ ἔτους ἢ δύω ἐτῶν.

§112Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριοι, ὡς σᾶς ἐξέθεσα, δύο συστήματα ὑπάρχουν, ἢ νὰ μὴ ἔχουν τὰ ναυτιλιακὰ ἔγγραφα καμμίαν διάρκειαν, κανένα περιορισμὸν, ἢ νὰ ἔχουν ὡρισμένον χρόνον. Ἡ πρότασις τοῦ προλαλήσαντος ἀφορᾷ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἔχωσι κανένα ὡρισμένον χρόνον, νομίζει δὲ ὅτι αὐτὸ παρέχει ὠφελείας εἰς τὴν Ναυτιλίαν. Ἀλλ’ αὐτὸ θὰ ᾖναι ἡ μεγαλειτέρα βλάβη, ἂν δὲν θέσωμεν μίαν ὡρισμένην προθεσμίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ πλοίαρχος νὰ δώσῃ λόγον καὶ εἰς τὰς λιμενικὰς ἀρχὰς καὶ τοὺς δανειστὰς, ἂν ἔχῃ, καὶ εἰς τὸν κύριον τοῦ πλοίου. Ἡ γνώμη αὕτη, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, δὲν εἶναι ἄλλη, εἰμὴ ἐκείνη, ἥτις ὑπεβλήθη εἰς τὰ δύο ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια τῆς Σύρου καὶ Πατρῶν· καὶ μάλιστα εἶπον ἑνὸς μόνου ἔτους προθεσμίαν· ὅτι αἱ εὐκολίαι, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο κατὰ τὸν νόμον περὶ ναυτιλιακῶν ἐγγράφων, δίδουν χώραν εἰς καταχρήσεις, καὶ πολλάκις πλοῖα ἐπὶ 3 καὶ 4 ἔτη δὲν ὑπογράφουν νὰ δώσουν λόγον. Λοιπὸν τὴν κατάχρησιν ταύτην θέλων νὰ περιορίσω, καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ναυτιλίας ἀπέναντι ἄλλων καταχρήσεων νὰ ἐξασφαλίσω, καὶ θέλων νὰ δώσω τὴν παράτασιν ἐκείνην, ὑπέβαλα τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν· διότι ἔχετε δύο συμφέροντα ὅλως ἀντίθετα· νομίζω ὅτι ἡ 18μηνος προθεσμία μὲ τὴν προθεσμίαν νὰ ἔχουν καὶ τὸν τελευταῖον πλόα, ὅτι εἶναι πολὺ ἀρκετὴ, διότι δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἀναχωροῦν ἓν πλοῖον καὶ μεταβαῖνον εἰς τὸν Εὔξεινον ἢ εἰς ἄλλον Εὐρωπαϊκὸν λιμένα, ὅτι δὲν ἔχει τὸν καιρὸν νὰ ἐπιστρέφῃ εἰς τὸν οἰκεῖον λιμένα, ἀρκεῖ ὁ πλοίαρχος νὰ ἔχῃ τὴν καλὴν θέλησιν, διότι ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ἂν δώσωμεν αὐτὴν τὴν παράτασιν, ὅπως τὴν λέγει ὁ προλαλήσας, καὶ ἀφήσωμεν καὶ τὸν τελευταῖον πλόα, κάμνομεν ὥστε νὰ παρουσιάζωνται πάντοτε παρατάσεις, καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ τετάρτη ἢ πέμπτη παράτασις· ἔρχονται καὶ μὲ στενοχωροῦν μὲ τὸ δικαίωμα αὐτό. Καὶ θέλομεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τῆς καταχρήσεως νὰ τὴν περιορίσωμεν, θέτοντες μίαν προθεσμίαν 18 μηνῶν· ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι καὶ δύο καὶ τρεῖς μῆνες πρέπει νὰ προστεθοῦν, νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ προθεσμία θὰ συμβιβάσῃ τὰ συμφέροντα.

§113ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§114ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Παρατηρῶ, κύριοι, ἀκόμη ὡς πρὸς μίαν δευτέραν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος ναύαρχος κ. Νικόδημος, νὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν τὸ πλοῖον εἰς οἱονδήποτε λιμένα προσπελάσῃ νὰ ἀνανεόνῃ καὶ τὰ ναυτιλιακὰ ἔγγραφα· ἀλλὰ τῷ παρατηρῶ, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ περὶ ἐμπορικῆς ναυτιλίας νόμου ἀντίκεινται εἰς τοῦτο, διότι αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὴν λιμενικὴν ἀστυνομίαν τῆς Ναυτιλίας, εἰς καταμέτρησιν, εἰς συμφέροντα τῶν δανειστῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου. Λοιπὸν θέλετε νὰ καταστρέψωμεν αὐτὰς τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ ὁ ἐμπορικὸς νόμος περὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν πλοίων; αὐτὸ εἶναι καταστρεπτικὸν, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ παραδεχθῶμεν.

§115ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τοὺς αὐτοὺς πλοιάρχους καὶ ἰδιοκτήτας;

§116Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Οὔτε αὐτὰ, διότι δύνανται νὰ ἔχουν δάνεια· βέβαια, ὅπου ὑπάρχει μία ἐπιχείρησις, μία βιομηχανία, πρέπει νὰ ὑπάρχουν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συντρέχουν, τὴν συντηροῦν· πρέπει λοιπὸν αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις νὰ ᾖναι καὶ ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν πλοίων καὶ ὑπὲρ τῶν δανειστῶν, διότι τότε καταστρέφομεν καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δέ. Τὸ νομοσχέδιον ἀκόμη περιέχει διατάξεις περὶ ἀναγνωρίσεως Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων. Ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπάρχουν περισσότερα τῶν 50 ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν ὡς ῥυμουλκά, ὅτι εὐτυχῶς τὰ πλειότερα τῶν ἀτμοπλοίων τούτων ἠγοράσθησαν παρ’ Ἑλλήνων, ὅτι αὐτοὶ ἀνεφέρθησαν πολλάκις διὰ τῆς πρεσβείας τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἐζήτησαν νὰ τοῖς δοθῇ εὐκολία, νὰ ἀναγνωρισθοῦν ὡς Ἑλληνικά, χωρὶς νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένα κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου νὰ ἔλθουν εἰς Ἑλληνικὸν λιμένα νὰ ἐκπληρώσουν τὰς διατάξεις ταύτας τοῦ νόμου· καὶ νομίζω, ὅτι εἶχον δίκαιον, διότι βεβαίως ἤθελον ζημιωθῇ τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἀναβαίνουν εἰς 250 λίρας, καὶ τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας ἤθελον χάσει. Νομίζω, ὅτι ἦτο ὠφέλιμον διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν νὰ ἀναγνωρισθοῦν τὰ πλοῖα ταῦτα ὡς Ἑλληνικά, νὰ ἐκπληροῦν δὲ τὰς διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται κατὰ τὸν περὶ ναυτιλίας νόμον περὶ τῆς χωρητικότητος κτλ. Ἐπίσης καὶ τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν τῷ Ἴστρῳ ποταμῷ, αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ ᾖναι παρὰ εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, καὶ ἀνατίθενται κατὰ τὸν ὑπὸ ἐπιψήφισιν νόμον εἰς τὰς λιμενικὰς ἀρχὰς τοῦ Ἴστρου νὰ ἐνεργήσωσι τὰ δέοντα ὅπως καὶ αὐτὰ ἀναγνωρισθῶσι.

§117ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§118ΤΙΝΕΣ. Λοιπὸν παρατείνετε τὴν προθεσμίαν εἰς 20 μῆνας;

§119ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Μάλιστα.

§120ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§121ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, περὶ ναυτιλίας εἶναι ὁ λόγος, δὲν εἶναι οὔτε διοικητικά, οὔτε οἰκονομικά, εἶναι ναυτικά, κύριοι, δὲν ἐμβῆκα καθόλου εἰς συζήτησιν μὲ τὸν κύριον ὑπουργὸν διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἀπὸ τὰ ἐπιμελητήρια καὶ τὴν γνωμοδότησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσαν, διότι αὐτὸ ἦτον τὸ συμφέρον των καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐρωτηθῶσιν αὐτὰ μόνον, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἐρωτηθῶσι καὶ οἱ πλοίαρχοι. Βλέπετε, ὅτι ὁ ἐνδιαφερόμενος δὲν ἐρωτᾶται, ἐρωτήθησαν τὰ ἐπιμελητήρια, ἐνῷ ἄλλος εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν ἐπιμελητηρίων καὶ ἄλλος ὁ σκοπὸς τῶν ἐμποροπλοιάρχων. Λοιπὸν ἔρχομαι εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ εἴπω· εἶπον ὅτι θέλουν καταμετρήσει τὰ πλοῖα, ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ καταμετρήσεως. Ὅταν ναυλωθῇ ἓν πλοῖον εἰς Μασσαλίαν, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Σύρον, καὶ ἐὰν ἔληξεν ἡ προθεσμία του, τί θὰ κάμῃ; ἢ νὰ μένῃ ὅπως εἶναι, ἢ, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον, θὰ δεσμεύσωμεν τὴν ναυτιλίαν καὶ ἐλπίζω ἔπειτα ἀπὸ ἕνα μῆνα νὰ τὸ μεταῤῥυθμίσωμεν.

§122ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, εἶναι λίαν σοβαρόν, πρόκειται περὶ μεγάλων συμφερόντων, τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ δυσχερὲς καὶ ἡ προθεσμία ἔχει τὰ κακά της καὶ ἡ ἀπόλυτος ἐλευθερία ἔχει τὰ κακά της. Τοιοῦτον εἶναι τὸ ζήτημα εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, διότι τὰ συμφέροντα τῆς ναυτιλίας δὲν συμφωνοῦν. Τὰ ἐπιμελητήρια ἔχουν δίκαιον, διότι μονομερῶς, οὕτως εἰπεῖν, ἐγνωμοδότησαν καὶ ἐν τῷ συμφέροντι τῶν ἀσφαλιστῶν καὶ τῶν δανειστῶν ἐγνωμοδότησαν, ὅπως ἐγνωμοδότησαν, εἶναι ὅμως καὶ ἄλλα συμφέροντα τῶν ἰδιοκτητῶν, τὰ ὁποῖα ἀντίκεινται εἰς αὐτά, καὶ τὰ ὁποῖα σήμερον ζητοῦμεν νὰ δεσμεύσωμεν. Εἰς τὴν περίστασιν ταύτην εὑρίσκομαι πράγματι εἰς δυσχερῆ θέσιν ὁριστικῶς νὰ γνωμοδοτήσω. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τοὺς δανειστὰς, τοὺς ἀσφαλιστὰς, ὁ περιορισμὸς οὗτος εἶναι λίαν ἀναγκαῖος καὶ ὠφέλιμος εἰς τὴν ναυτιλίαν, διότι προλαμβάνει τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει διὰ πάσης θυσίας νὰ ἀρθῶσιν. Εἶναι ὅμως καὶ ἄλλα περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα ἐμποδίζουν τὴν ἀναθεώρησιν, καὶ ἐνταῦθα εἶναι δίκαιον νὰ σκεφθῶμεν, πῶς ἠμποροῦμεν νὰ συμβιβάσωμεν τὴν μίαν περίστασιν μὲ τὴν ἄλλην. Ἐγὼ ὁμολογῶ τῇ ἀληθείᾳ, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν πῶς νὰ συμβιβάσω καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα καὶ ὀφείλω νὰ τὸ μελετήσω· ὀφείλω ὅμως ἀφ’ ἑτέρου νὰ σᾶς δώσω νὰ ἐννοήσητε, πῶς τὰ συμφέροντα αὐτὰ εὑρίσκονται εἰς σύγκρουσιν μεταξὺ τῶν πράγματι ἰδιοκτητῶν τῶν πλοίων καὶ τῶν πλοιάρχων ἐκείνων, οἵτινες ἔχουν πλοῖα ἐπιφορτισμένα μὲ δάνεια καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις. Π. χ. ἐγὼ ὁ ἰδιοκτήτης, ὅστις εἶμαι περιωρισμένος ἀπὸ τὸν νόμον αὐτὸν, εὑρισκόμενος ἐν Μασαλίᾳ μανθάνω, ὅτι εἰς λιμένα τινὰ τῆς Αἰγύπτου μὲ συμφέρει νὰ μεταβῶ νὰ φορτώσω πετζιᾶ, καὶ εἰξεύρετε, ὅτι τὸ ἐμπόριον τῶν πετζῶν εἶναι πλουσιώτατον, διότι ἠξεύρω, ὅτι εἰς τόπον τινὰ αὐτὰ τὰ πετζᾶ ἔχουν τιμὴν μεγάλην, καὶ ἐν τούτοις ἐγὼ μετὰ ἕνα μῆνα εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην κατὰ νόμον νὰ ἐπιστρέψω εἰς τὸν λιμένα μου. Τί γίνεται εἰς τὴν περίστασιν ταύτην; Τὸ ἓν τὸ ἐσυμβιβάσαμεν, τὸ ἄλλο δὲν τὸ ἐσυμβιβάσαμεν· ἐδῶ λοιπὸν ἐρωτῶ, πῶς θὰ συμβιβασθῇ ἡ ὑπόθεσις; Νομίζω, ὅτι εἰς τοιαύτην περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τὰ πλοῖα ὁλοσχερῶς ἰδιόκτητα, ἡ προξενικὴ ἀρχὴ νὰ δύναται νὰ δώσῃ ἄδειαν ὡρισμένου ταξειδίου. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰ ὑπὸ ναῦλον, ἐὰν παρασταθῇ ἡ ἀνάγκη αὕτη, νὰ δύναται εἰδικῶς νὰ τὴν δίδῃ ἐφ’ ἅπαξ ὅμως, νὰ ᾖναι δὲ ὑποχρεωμένος ὁ πλοίαρχος νὰ τηλεγραφῇ εἰς ὃν λιμένα ἀνήκει τὴν πρᾶξίν του ταύτην, ἵνα λάβωσι γνῶσιν οἱ δανεισταὶ καὶ οἱ ἀσφαλισταὶ αὐτοῦ καὶ οὕτω πως οὗτοι νὰ κανονίζωσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὀφείλουσι νὰ λαμβάνωσι πρὸς ἀσφάλειαν τῶν χρημάτων των. Τοιουτοτρόπως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συμβιβασθῇ τὸ πρᾶγμα. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ συνταχθῇ μετὰ μεγάλης προσοχῆς, διότι σᾶς εἶπον ἀφ’ ἑνὸς ἔχει τὰ καλά του, ἀφ’ ἑτέρου ἔχει τὰ κακά του, καὶ πρέπει νὰ πιστεύσητε, ὅτι ταῦτα εἶναι ἴσα μεταξύ των, ἂν ὄχι περισσότερα· ἤθελον δὲ παρακαλέσει τὸν ὑπουργὸν, ἐὰν θέλῃ, διότι εἴτε 18, εἴτε 24 εἶναι οἱ μῆνες, τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον, διότι εἰς τὸν αὐτὸν παρανομαστὴν θὰ ἔλθητε, νὰ ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ νὰ συζητηθῇ κατόπιν, καὶ ἐπέλθῃ ἐμβριθὴς ἡ ὁριστικὴ λύσις αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει καθεκάστην τὴν ναυτιλίαν μας εἰς ἀναστάτωσιν. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ ἰδέα μου, καὶ ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησα εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον μου τὸν πρακτικόν. Εἴθε κύριοι νὰ ἀποφασίσητε ὅπως θέλετε.

§123Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς ναυτικῶν). Λυποῦμαι, κύριοι, διότι ὁ προλαλήσας, εἴτε φαίνεται ὅτι δὲν ἐμελέτησε τὸ ζήτημα, εἴτε διότι τὸ νομίζει τόσον σπουδαῖον, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς δώσῃ τὴν γνώμην του. Λυποῦμαι πολὺ, ἀλλὰ ἕνεκα τούτου δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας νὰ ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον. Διότι, ὅπως σᾶς εἶπον, εἶναι ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον, ἐὰν τὸ λάβητε ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν, δὲν θὰ τὸ λύσητε, ἐὰν ὅμως θέλετε νὰ συμβιβάσητε δύο ἀντίθετα συμφέροντα, τότε εἶσθε εἰς θέσιν νὰ τὸ λύσητε. Δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχουν διάρκειαν 18 μηνῶν, τοὺς δίδομεν διάρκειαν καὶ 20 μηνῶν, τοὺς δίδομεν καὶ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητοῦν, καὶ τὸν τελευταῖον πλοῦν. Ὑποτίθεται, ὅτι εὑρίσκεται ἓν πλοῖον ἐν Μασσαλίᾳ, ὅτι εὑρίσκει ἕνα τελευταῖον πλοῦν, ἔχει τὸ δικαίωμα κατὰ τὸ νομοσχέδιον νὰ τὸν κάμῃ· ἀλλὰ τέλος πρέπει νὰ ᾖναι ἕνας τελευταῖος πλοῦς, διότι ἄλλως τε δύνανται νὰ καταστραφῶσι τὰ δικαιώματα τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν ἄλλων. Δὲν εἰξεύρω, κύριοι, ποίας περισσοτέρας πληροφορίας ὤφειλον νὰ λάβω. Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κύριος Καραλίβανος, ὅστις μὲ ἐβίαζε νὰ τὸ εἰσαγάγω. Πρῶτον ἐζήτησα τὴν γνώμην τοῦ ἐπιμελητηρίου τῆς Σύρου, καὶ ἐκεῖ ἔλαβον γνῶσιν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν πλοίων καὶ θερμῶς ἐσύστησαν νὰ δοθῇ ἑνὸς ἔτους προθεσμία. Τὰ αὐτὰ ἐπανέλαβε καὶ τὸ ἐπιμελητήριον τῶν Πατρῶν. Νομίζω λοιπόν, κύριοι, ὅτι, ὅταν ψηφίζητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δίδετε περισσοτέραν προθεσμίαν καὶ τοὺς δίδετε 20 μῆνας, ἐνῷ εἶχον ἕνα μῆνα καὶ τοὺς δίδετε καὶ τὸν τελευταῖον πλοῦν, ὅστις δύναται νὰ ᾖναι καὶ 6 μῆνες, διότι ἔχουν καιρὸν νὰ ὑπάγωσι καὶ νὰ ἐκφορτόσωσι καὶ νὰ ἐπιστρέψωσιν. Ἐὰν δὲν θέλητε νὰ θέσητε ἕνα τελευταῖον πλοῦν, τότε θέλετε νὰ μὴ δίδουν λόγον εἰς τὴν ἀρχὴν, εἰς τοὺς δανειστὰς, εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τοὺς ἄλλους. Νομίζω ὅτι, ὅσῳ καὶ ἂν ἀναβληθῇ, θέλετε πεισθῆ, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον μέσον.

§124ΓΙΑΝΝΟΥΛΙΔΗΣ. Λυποῦμαι διότι δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. ὑπουργόν· εἶπεν ὅτι νὰ μείνωμεν εὐχαριστημένοι, διότι εἶχε σύντομον προθεσμίαν ὁ ὑπάρχων νόμος καὶ προσδιώριζεν ἓν καὶ μόνον ἔτος. Ἀλλ’ ἂς μὴ συγχωρήσῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι κατ’ ἐκείνας τὰς ἐποχὰς δὲν εἴχομεν ναυτιλίαν εἰς τὸν ὠκεανὸν, εἴχομεν πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἐταξείδευον ἐντὸς τοῦ κύκλου τῆς Ἑλλάδος, οὐχὶ δὲ καὶ παραπάνω. Σήμερον τὰ πλοῖά μας δὲν ταξιδεύουν μόνον ἐντὸς, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς εἰς τὸν ὠκεανὸν, καὶ θὰ τῷ φέρω ἓν παράδειγμα, ἓν, τὸ ὁποῖον χθὲς ἀκόμη συνέβη. Ἓν πλοῖον ἐκ Πατρῶν εἶχεν ὑπάγει εἰς τὴν Μαύρην θάλασσαν, ἠναγκάσθη νὰ μείνῃ διὰ νὰ ναυλωθῇ διὰ τὸ Λονδῖνον ἐπὶ 6 μῆνας, ἀπὸ ἐκεῖ δὲ ἐναυλώθη διὰ τὴν Μαύρην θάλασσαν καὶ ἀπὸ ἐκεῖ διὰ τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἠναγκάσθη νὰ ἐπιστρέψῃ δὶς διὰ νὰ διορθώσῃ τὸ πλοῖόν του καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν πλοῦν. Βλέπετε, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ διαστήματα ἔφθασαν μέχρι 4 ἐτῶν, καὶ πρὸ ὀλίγου ἦτο ναυλωμένον διὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν ἀλλ’ ἐκεῖθεν δὲν τοῦ ἔδιδον ναυλωτικὰ ἔγγραφα καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν οἰκεῖον λιμένα ν’ ἀναθεωρήσῃ τὰ ἔγγραφά του καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν πλοῦν. Συλλογισθῆτε πόσαι δαπάναι ἀπαιτοῦνται νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ περίστασις ἐκείνη, ἥτις ὑπηγόρευσε τὸ ἓν ἔτος· διότι ἡ ναυτιλία περιωρίζετο ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, σήμερον δὲ ἐξετάθη καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος.

§125ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Σᾶς δίδω τὸν τελευταῖον πλοῦν.

§126ΓΙΑΝΝΟΥΛΙΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω πρὸς τί ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ, τὸ νὰ δεχώμεθα τὰ ναυτηλιακὰ ἔγγραφα νὰ χορηγῶνται ἀπὸ τοὺς προξένους, καὶ διὰ νὰ μὴ γίνηται τοῦτο καὶ διὰ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸν πλοῦν των ἐφοδιαζόμενα μὲ τὰ ναυτηλιακὰ ἔγγραφα· τάχα οἱ πρόξενοι δὲν ἐκπληροῦν τὰ λιμενικὰ χρέη; μήπως δὲν εἶναι λιμενάρχαι; μήπως τὰ πλοῖα δὲν ὑπάγωνται ὑπὸ τὴν ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν αὐτῶν; Δὲν βλέπω, διατί νὰ ἐμποδίσητε αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξακολουθήσωσι τοὺς πλόας των· σᾶς ἔφερα αὐτὸ τὸ παράδειγμα, ὅτι 4 ἔτη ἔκαμε, καὶ μόλα ταῦτα αὐτὸς ἦτον ἰδιοκτήτης τοῦ πλοίου.

§127ΣΕΡΒΟΣ. Εἶναι θαῦμα, ἐγὼ ὁ πᾶν ἄλλο παρὰ ναυτικὸς νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον ἐσυζητήθη, ἦτο δὲ παρὼν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ μᾶς ἔδωσεν ὅλας τὰς πληροφορίας ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἴσως τὸ ἐλησμόνησε· τὸ ἐπιπροσθέτω, εἶναι τοῦτο· τὸ πλοῖον, καθ’ ὃ πλοῖον, δύναται νὰ παραγάγῃ πλοῦτον καὶ τὸν παράγει, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην προαγωγῆς, καὶ ἀνάγκην κεφαλαίων, καὶ αὐτὰ τὰ κεφάλαια ἐὰν δὲν τὰ ὑποστηρίξωμεν τὸ πλοῖον, θέλει μείνει εἰς τὸν λιμένα. Διὰ ποῖον λόγον νομίζετε προσδιωρίσθη ἡ προθεσμία; διὰ νὰ ἀνανεώσωσι τὰ κεφάλαιά των· τὸ πλοῖον ἔχει ἀνάγκην κεφαλαίων καὶ δανείζεται αὐτὰ τὰ κεφάλαια, καὶ οἱ κεφαλαιοῦχοι δίδουν τὰ κεφάλαιά των εἰς τὸ πλοῖον ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τοῦτο. Ἐὰν ὅμως καθιερώσητε νὰ περιμένουν δύο ἢ τρία ἢ τέσσαρα ἔτη διὰ νὰ ἴδωσι τὴν τύχην τῶν κεφαλαίων των, βεβαιωθῆτε ὅτι ποτὲ δὲν θέλουν δανείσει, διότι τὶ γίνεται εἰς τὸ ἐμπόριον; ὁ δανείζων τὰ κεφάλαιά του πρῶτος λαμβάνει ἐγγραφὴν προτεραιότητος καὶ προτιμᾶται τοῦ δανείζοντος κατόπιν, ὁ δεύτερος προτιμᾶται τοῦ τρίτου καὶ καθεξῆς· ἀλλ’ εἰς τὴν ναυτιλίαν συμβαίνει τὸ ἐναντίον, ὁ δεύτερος δανειστὴς προτιμᾶται τοῦ πρώτου, ὁ τρίτος τοῦ δευτέρου, ὁ τέταρτος τοῦ τρίτου καὶ καθεξῆς, ὥστε εἰς τοιαύτας περιστάσεις ὁ πρῶτος κινδυνεύει νὰ χάσῃ τὰ κεφάλαιά του. Ἐὰν παρατείνωμεν τὴν προθεσμίαν δὲν θέλει δανείσει κανεὶς, διότι εἶναι πιθανὸν τὸ πλοῖον νὰ ἐπανέλθῃ μετὰ δύο, τρία ἔτη, καὶ νὰ ἦναι ἐξηντλημένα τὰ κεφάλαιά του, διότι θέλουν ληφθῆ ἀπὸ τοὺς μεταγενεστέρους δανειστάς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος· διότι ὅταν ἐπανέλθῃ εἰς μικρὸν διάστημα ὁ δανειστὴς δύναται νὰ εἰσπράξῃ τὰ κεφάλαιά του, ἐνῷ παραδεχόμενοι αὐτὸν τὸν χρόνον κινδυνεύετε νὰ ἐξαλείψητε τὴν πίστιν, ἥτις εἶναι ὁ μοχλὸς τῆς ἀναπτύξεως. Ἐπιμένω λοιπὸν νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχῃ.

§128ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν θέλω, κύριοι νὰ πολεμήσω τὸ νομοσχέδιον, ἀπεναντίας· ἀλλ’ ὀφείλω καὶ καθῆκόν μου εἶναι νὰ σᾶς δώσω ἁπλῶς μίαν ἐξήγησιν, διότι πρέπει νὰ ἦσθε ἐντὸς τοῦ πράγματος, ὅπερ δὲν εἶναι ἁπλοῦν. Ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ τε κυρίου ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κυρίου Σέρβου παρετήρησα μόνον μέριμναν ἐπὶ ἑνὸς εἴδους πλοίων, ἐπὶ τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι δάνεια καὶ ὑποχρεώσεις, οὐδόλως δὲ ἐμερίμνησαν περὶ τῆς ἄλλης μερίδος τῆς ἄνευ ὑποχρεώσεων. Ὁ νόμος αὐτὸς, κύριοι, ἦτο ἀπηρχαιωμένος καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἦλθεν ὁ ὑπουργὸς νὰ φέρῃ βελτιώσεις. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ἦτο σύμφωνος μὲ τὴν κατάστασιν τῆς τότε ναυτιλίας μας, διότι οὕτω μικρὰ εὑρίσκετο πάντοτε ἐντὸς τῆς Μεσογείου θαλάσσης, σήμερον ὅμως, κύριοι, ἔλαβεν ἀνάπτυξιν καὶ ἐξῆλθεν ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς Μεσογείου θαλάσσης καὶ ἐξῆλθεν ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκωσι τροφὴν ὅλα τὰ πλοῖα, διότι ἡ Μεσόγειος ἐξηράνθη δυστυχῶς διὰ τὴν ἑλληνικὴν ταύτην ναυτιλίαν, διότι οἱ ναῦταί μας ἔστρεψαν τὴν προσοχήν των μακρύτερα, καὶ κατὰ συνέπειαν ἔπρεπε νὰ ἐξέλθουν τῶν δεσμῶν τοῦ ἀπηρχαιωμένου αὐτοῦ νόμου. Καὶ, κύριοι, θέλετε νὰ ἦσθε πρότυπον ὅλων τῶν ναυτιλιῶν; καὶ διατὶ πρότυπον; ἐνταῦθα, σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι! Ἡ ναυτιλία τῆς Γαλλίας, τῆς Αὐστρίας, τῆς Ἀγγλίας, τῆς Βαλτικῆς θαλάσσης εἶναι ἐλευθέρα, ἐμπορευομένη 4, 5 καὶ 10 ἔτη. Ὑποθέτετε δὲ ὅτι αὐτὰ τὰ πλοῖα δὲν εἶναι βεβαρυμένα μὲ χρέη; ποῖος σᾶς εἶπε τοῦτο; Ἐν τούτοις ποτὲ ὁ νομοθέτης δὲν ἐφρόντισε νὰ τὰ περιορίσῃ. Τοὐναντίον τὰ πλοῖα αὐτὰ ταξειδεύουσιν ὅλας τὰς θαλάσσας ἐλευθέρως· παρατηρήσατε εἰς τοῦτο ὅλους τοὺς νόμους τῶν κρατῶν. Βλέπετε λοιπὸν ποῖον εἶναι τὸ ἄτοπον; Βλέπετε ὅτι τὴν ναυτιλίαν μας δὲν πρέπει νὰ περιορίσετε; Ἡ ναυτιλία μας σήμερον ἔλαβεν ὀργασμὸν μεγάλον, διότι τὰ μέσα τῆς συντηρήσεώς της ἐξηντλήθησαν ἐκ τῆς λεκάνης αὐτῆς τῆς Μεσογείου θαλάσσης. Εἶναι ἀληθὲς καὶ συμφωνῶ, ὅτι πρέπει νὰ προστατεύσωμεν τὰ κεφάλαια τῶν δανειστῶν· ἐδῶ ὅμως τὸ νομοσχέδιον τὶ ἐπρονόησε δι’ ἐκεῖνα τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ὑποχρεώσεις καὶ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς κατάστασιν ἐλευθέραν, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ εὑρεθοῦν εἰς περίστασιν νὰ κάμουν συμφωνητικὰ εὑρισκόμενα εἰς Ἀγγλίαν π. χ. διὰ 5 ἢ 6 ταξείδια διὰ τὴν Ἀφρικήν; Ἐδῶ εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος, οὔτε οἱ 18 μῆνες εἶναι ἀρκετοὶ, οὔτε οἱ 24, οὔτε ἀπεριόριστον πρέπει νὰ μείνῃ. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι πλῆρες.

§129ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ θέλετε νὰ γείνῃ;

§130ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν πολεμῶ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῆτε σπουδαιότερον. Ἐπειδὴ ὅμως βλέπω, κύριοι, τὴν ἀναβολὴν δύσκολον καὶ ἄνευ ἀποτελέσματος, διότι τὰ προηγούμενα εἶναι χειρότερα, πρέπει νὰ δεχθῶμεν πρὸς τὸ παρὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ, καὶ εἰς τὴν ἄλλην σύνοδον τὸν παρακαλῶ ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ φέρῃ πληρέστερον πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς ναυτιλίας.

§131ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶμαι, κύριε πρόεδρε, κατὰ παντὸς περιορισμοῦ τῆς ἐλευθέρας ἐνεργείας τοῦ ἀτόμου, καὶ ἑπομένως δὲν ἤθελα παραδεχθῆ τὸν προτεινόμενον περιορισμὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται, καὶ ὁ ὁποῖος ὑπῆρχεν, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπε· δέχομαι ὅμως τὸν περιορισμὸν ἐν μέρει πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῆς τῆς ναυτιλίας· δέχομαι δηλ. τὸν περιορισμὸν διὰ τοὺς πλοιάρχους ἐκείνους, οἵτινες μὴ ἔχοντες ἴδια κεφάλαια ἐδανείσθησαν παρ’ ἄλλων· ἀλλὰ διατὶ χάριν τῶν ἐχόντων ἀνάγκην νὰ δανεισθῶσι νὰ θέσωμεν περιορισμοὺς καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν κανὲν χρέος; Τὰ πλοῖα ὅλα εἶναι ἐφωδιασμένα μὲ βιβλία, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐγγράφονται τὰ χρέη των. Εἰς τὰ πλοῖα λοιπὸν, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνονται μὲ δάνεια ὁ περιορισμὸς ἔχει λόγον τὴν ἀσφάλειαν τῶν δανειστῶν, ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῶν ὁποίων δὲν ἠδύναντο νὰ ὑπάρχωσι τὰ πλοῖα αὐτά. Ἑπομένως πρέπει οἱ δανεισταὶ ν’ ἀσφαλίζωνται, καὶ ἀσφαλίζονται, ὅταν τὰ πλοῖα αὐτὰ ᾖναι ἠναγκασμένα μετὰ παρέλευσιν δύο τὸ πολὺ ἐτῶν νὰ ἐπιστρέφωσιν εἰς τοὺς Ἑλλην. λιμένας· ἀλλὰ διὰ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν κανὲν χρέος, εἶναι ἀδικώτατον καὶ παράλογος ὁ περιορισμός. Ὑποθέσατε πλοῖον εὑρισκόμενον εἰς λιμένα ἀπομεμακρυσμένον καὶ καλῶς ἐκεῖ ἐργαζόμενον καὶ ὑποχρεώσατε αὐτὸ μετὰ παρέλευσιν δύο ἐτῶν νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ λάβῃ νέα ναυτιλιακὰ ἔγγραφα. Ὅστις ἐξετάσῃ κατὰ βάθος τοιαύτην διάταξιν, βεβαιωθῆτε, ὅτι θὰ γελάσῃ. Ὁ περιορισμὸς αὐτὸς δὲν ἐξασφαλίζει κανένα διότι πλοίαρχος κακῆς πίστεως δύναται καὶ μὲ τὸν περιορισμὸν αὐτὸν νὰ πωλήσῃ ἀκωλύτως τὸ πλοῖον του καὶ νὰ μὴν ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ μὰ τὴν ἀλήθειαν δὲν εἰξεύρω, ἐὰν εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν πρέπει νὰ λάβωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅ,τι ἐγένετο πρὸ 30 ἐτῶν· δὲν διστάζω δὲ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι εἶναι ὅλως περιττὸς ὁ περιορισμὸς αὐτὸς καὶ ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, ἀφοῦ ἅπαξ ἓν πλοῖον ἐφοδιασθῇ μὲ τὰ ἔγγραφά του, δύναται νὰ ταξειδεύσῃ ἐνόσῳ θέλει. Μολαταῦτα προτείνω, νὰ ἐξαιρεθοῦν τὰ πλοῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐπιβεβαρυμένα μὲ χρέη καὶ εἰς αὐτὰ μόνον νὰ ἐπιτραπῇ ὥστε καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρισκόμενα νὰ λαμβάνουν παράτασιν.

§132ΠΕΡ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριοι, ἀναγνωρίζουν ὅλοι, ὅτι ὁ κείμενος νόμος εἶναι λίαν περιοριστικὸς καὶ μολαταῦτα δὲν θέλουν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος δίδει μεγαλειτέραν ἐλευθερίαν· δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν τακτικήν. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον θέλει νὰ θεραπεύσῃ ἓν κακὸν τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, δὲν δυνάμεθα ὅμως ἀπὸ τῆς μιᾶς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει τόσα συμφέροντα νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἄλλην ἀποτόμως, εἶναι πρᾶγμα τόσον σπουδαῖον, τοῦ ὁποίου τὴν εὐθύνην δὲν δύναμαι ν’ ἀναλάβω. Κύριοι, δὲν εἶναι μόνον, καθὼς λέγει ὁ ἔντιμος προλαλήσας βουλευτὴς, Κ. Κεχαγιᾶς, τὸ συμφέρον τῶν δανειστῶν, τῶν ἰδιοκτητῶν, εἶναι καὶ τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, τὸ συμφέρον τῶν ναυτιλλομένων, διότι γνωρίζετε, ὅτι διὰ νὰ ἐγγραφῇ πλοῖον εἰς ἕνα λιμένα, θὰ τὸ ἐπιθεωρήσῃ ὁ λιμενάρχης, θὰ ἰδῇ ἂν ᾖναι ἱκανὸν νὰ ταξειδεύσῃ, καὶ ὅταν θὰ ἀνανεῶνται τὰ ἔγγραφα κατὰ τὸν κείμενον νόμον, θὰ ἰδῇ εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι. Δὲν εἶναι μόνον τὸ συμφέρον τῶν ἰδιοκτητῶν, εἶναι καὶ τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, εἶπον, καὶ δὲν γνωρίζω κανὲν κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἐλευθέρα ἡ ναυτιλία· εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὸ πλοῖον λαμβάνει δι’ ἕνα πλοῦν τὴν ἄδειαν καὶ ὀφείλει ἔπειτα νὰ ἐπιστρέψῃ. Διατὶ θέλετε νὰ δώσητε μεγαλειτέραν ἐλευθερίαν, παρ’ ὅσον ἔχουν τὰ ἄλλα κράτη;

§133ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρότασις ἀναβολῆς· ἐπιμένετε;

§135ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§136ΠΕΡ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Κ. πρόεδρε, δέχομαι διὰ νὰ συμβιβάσω τέλος πάντων, τὴν διαφωνίαν νὰ γείνουν δύο ἔτη.

§137ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔπεται.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον 1. Δίπλωμα ναυτιλιακὸν ἐμπορικοῦ πλοίου ἐλάσσονος τῶν 15 τόνων ἰσχύει ἐπὶ ἓν ἔτος· μείζονος δὲ ἐπὶ 2 ἔτη. Ἄρθρον 2. Τὰ τοῦ ναυτιλιακοῦ διπλώματος τέλη ὁρίζονται κατὰ χωρητικότητα τόνων ὡς ἑξῆς.

Ἄρθρον 3. Παράτασις ἰσχύος ναυτιλιακοῦ διπλώματος δίδεται μόνον παρὰ τοῦ προξένου, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου καταπλεύσει πλοῖον ὑπὸ φορτίον πρὸς ἐκφόρτωσιν, ἐὰν μετὰ τὴν φόρτωσιν ἤθελεν ἐκπνεύσει ἡ διετὴς τοῦ ναυτιλιακοῦ διπλώματος ἰσχύς. Ἡ παράτασις αὕτη ἰσχύει μόνον διὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ πλοίου εἰς ὃν ἀνήκει λιμένα πρὸς ἀνανέωσιν τῶν ναυτιλιακῶν ἐγγράφων. Ὁ παραβάτης πλοίαρχος ἢ κυβερνήτης στερεῖται τοῦ διπλώματός του ἀπὸ ἑνὸς μέχρι δύο ἐτῶν δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν. Ἐὰν πρὸ τῆς διετοῦς προθεσμίας πλοῖον ἤθελε καταπλεύσει εἰς τὸν οἰκεῖον ἑλληνικὸν λιμένα, δύναται νὰ λάβῃ νέα ναυτιλιακὰ ἔγγραφα διετοῦς διαρκείας. Ἄρθρον 4. Τὰ παρ’ Ἑλλήνων ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀγοραζόμενα καὶ ἐν τῷ Βοσπόρῳ ὡς ῥυμουλκὰ χρησιμεύοντα ἀτμόπλοια ἀναγνωρίζονται ἑλληνικά, ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης αὐτῶν ἐνεργήσῃ τὰ διὰ τῶν ἄρθρων 6, 7, 9 κλ. τοῦ ἀπὸ 15 Νοεμβρίου 1836 νόμου ὁριζόμενα παρὰ τῷ λιμενάρχῃ Κωνσταντινουπόλεως, ὅστις ὑποβάλλει τὴν αἴτησιν μετὰ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Τοῦτο, ἐὰν παραδεχθῇ τὴν αἴτησιν, διατάσσει τὴν οἰκείαν λιμενικὴν ἀρχὴν τοῦ Κράτους νὰ ἐγγράψῃ τὸ ῥυμουλκὸν ἀτμόπλοιον ἐν τῷ νηϊολογίῳ καὶ ἐκδώσῃ τὸ ναυτιλιακὸν δίπλωμα. Ὁ λιμενάρχης Κωνσταντινουπόλεως ἐνεργεῖ καὶ τὰ περὶ χωρητικότητος τῶν ἀτμοπλοίων τούτων. Ἄρθρον 5. Τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 ὁριζόμενα ἰσχύουσι καὶ διὰ τὰ ἐν τῷ Ἴστρῳ ῥυμουλκὰ καὶ Ἕλλησιν ἀνήκοντα ἀτμόπλοια καὶ ἄλλα πλοῖα. Ὁ οἰκεῖος λιμενάρχης ἐνεργεῖ τὰ δέοντα ὡς ἐν ἄρθρῳ 4. Ἄρθρον 6. Τὰ ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ Ἴστρῳ ῥυμουλκὰ ὑποβάλλονται εἰς δικαίωμα ἀναγνωρίσεως μὲν δραχ. 10, διπλώματος δὲ δραχμῶν 20. Ταῦτα εἰσπράττονται παρὰ τῆς ἐκδιδούσης τὰ ἔγγραφα ἐν τῷ κράτει λιμενικῆς ἀρχῆς ἐπὶ τῇ βάσει διπλοτύπου τοῦ λιμενάρχου Κωνσταντινουπόλεως ἢ τῶν ἐν Ἴστρῳ. Ἄρθρον 7. Πᾶσα ἐναντία διάταξις τοῦ παρόντος νόμου καταργεῖται.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις περὶ τῶν πιστώσεων. Πρὸς τούτοις σᾶς ὑποβάλλω ἀναφορὰν διαφόρων ὑπηκόων Ἑλλήνων ἐν Ἰσμαηλίῳ, οἵτινες ἔχουν παράπονα κατὰ τῶν προξένων.

§139ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§140ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§141ΓΡ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἦτο ἐδῶ εἰς τὸ γραφεῖον καὶ ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθῇ ἐν ἀρχῇ, παραβαίνετε τὸν κανονισμόν.

§142ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μὴ ἀκούσωμεν τοὺς ὁμογενεῖς μας· θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω ἐγώ.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πλειοψηφία δὲν θέλει νὰ διακόψῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§144ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὸν κανονισμὸν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κανονισμὸς δὲν τὸ ἐπιτρέπει: ἰδοὺ τὶ λέγει. Ὁ πρόεδρος ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ.

§146ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν δὲν εἶμαι ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ, ἀποσύρομαι.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ περὶ τῶν πιστώσεων. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, ὅπως ἡ βουλὴ δεχθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος τὰς ἑξῆς τρεῖς πιστώσεις. Αʹ.) Ἔκτακτον πίστωσιν, καταλογιζομένην εἰς τὸ κεφ. ΙΑʹ. τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργείου ὑπὸ τὸν τίτλον «ἀπόδοσις εἰς λογαριασμὸν τῶν ἀπαιτήσεων τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας δι’ ἐγγυηθέντας τόκους κτλ.» δραχ. 800,000; Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§148Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὀλίγας παρατηρήσεις θέλω ἐπιφέρει ἐπὶ τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἡ ἐπιτροπὴ λίαν φειδωλὴ καὶ προσεκτικὴ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν πιστώσεων αὐτῶν ἐπρότεινεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δοθῶσιν ἀπέναντι τοῦ χρέους πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν 800,000 δραχ. ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ 1,250,000 περίπου· ἐπειδὴ εἰς τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ὅτε ἐσυζητεῖτο ἡ σύμβασις, ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν χρεῶν τοῦ δημοσίου πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, καὶ ἀνεφέρθη καὶ ἡ ἐκκαθάρισις ἡ γενομένη παρ’ ἐμοῦ καὶ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν εἶχον διορίσει, ὀφείλω νὰ κάμω παρατηρήσεις τινάς. Κατὰ τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, παρατηρεῖτε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο ἀνεβίβασαν τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἑταιρίας μόνον εἰς 700,000 δραχ. Ὡς θὰ παρατηρήσατε, ἐγὼ δὲν εἶχον ἀποφασίσει περὶ ποσοῦ, διότι ὤφειλον νὰ λάβω πληροφορίας τινὰς, τὰς ὁποίας ἔλαβον μετὰ ταῦτα παρὰ τοῦ ἀποσταλέντος εἰς Σύρον ἐλεγκτοῦ κ. Καλοῦ· βλέπετε δὲ, ὅτι ἐσημειώθη ποσὸν 343,000 δρ. διὰ γαιάνθρακας χορηγηθέντας εἰς τὰ ἀτμόπλοια τὰ ἐκτελέσαντα πλόας εἰς Κρήτην, καὶ εἶναι σημειωμένον, ὅτι δὲν ἀπεφασίσθη τίποτε. Πραγματικῶς, κύριοι, ἐδίστασα τότε νὰ ἀποδεχθῶ τὸ κονδύλιον αὐτὸ, ἀλλ’ ὅταν ἐστάλη ὁ κ. Καλὸς ἐκεῖ καὶ ἐπέστρεψε καὶ μὲ ἔδωσε πληροφορίας, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀμφισβητήσω τὸ κονδύλιον αὐτὸ, περὶ τοῦ ὁποίου ἴσως δὲν εἶναι φρόνιμον καὶ νὰ γίνῃ πολὺς λόγος ἐνταῦθα· ἓν κονδύλιον, τὸ ὁποῖον οὐδεμία κυβέρνησις καὶ οὐδεμία βουλὴ σήμερον δύναται ν’ ἀρνηθῇ· οὕτω ἐὰν προσθέσητε τὰς 343,000 δρ. εἰς τὰς 800,000, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκκαθαρισμέναι καὶ ἀναμφισβήτητοι, διότι ἐξελέγχθησαν παρὰ ἐπιτροπῆς, ἥτις συνεκροτεῖτο ἐξ ἀνθρώπων σπουδαίων, αὐστηρῶν, καί τινων ἐξ αὐτῶν μὴ φίλα φρονούντων πρὸς τὴν ἑταιρίαν, αἱ 700,000 δρ. γίνονται 1,043,000· ὥστε μένει ἓν ποσὸν 150 περίπου χιλιάδων δρ. διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον τὸ σημερινὸν ὑπουργεῖον ζητεῖ, τοῦτο δὲ πηγάζει πάλιν ἐκ τόκων, τοὺς ὁποίους ἐγὼ προσεπάθησα νὰ ἐλαττώσω καὶ νὰ συστήσω εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ λάβῃ ὀλιγώτερον τόκον ἀπὸ 8%, ὥστε κατ’ ἐμὲ, ἐὰν ἡ βουλὴ δεχθῇ τὴν πληρωμὴν τόκου πρὸς 8%, νομίζω, ὅτι οἱ λογαριασμοὶ τῆς ἑταιρίας εἶναι καθαροί. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον δὲν πρέπει νὰ πληρώσωμεν πρὸς τὴν ἑταιρίαν τὸ χρέος αὐτὸ τοῦ δημοσίου καὶ τί θὰ κερδίσωμεν, ἐὰν ἀναβάλωμεν τὴν πληρωμήν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὅστις ὀφείλει, καὶ μάλιστα τὸ δημόσιον, πρέπει νὰ πληρώνῃ. Ἀναβάλλοντες τὴν πληρωμὴν τίποτε δὲν θὰ κερδίσωμεν, διότι εἰς τὴν ἐρχομένην σύνοδον ἐὰν ἡ βουλὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ ποσὸν τῶν ὑπολειπομένων 400, 000 δραχμῶν θὰ πληρώσωμεν καὶ τὸν τόκον πρὸς 8%, ἐξ ἐναντίας ἡ βουλὴ εἰς τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἔδειξε τὸ φρόνημα αὐτῆς ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας καὶ ἀπεφάσισε νὰ τὴν στηρίξῃ· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ καὶ τὴν τελευταίαν αὐτὴν ὄχι θυσίαν, ἀλλὰ παραχώρησιν, διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἑταιρίαν, καὶ θὰ τὴν ἐνισχύσῃ, διότι ἡ ἑταιρία ἔχει ἀνάγκην ἀτμοπλοίων, καὶ καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας πρόκειται ἐντὸς τοῦ θέρους ν’ ἀποκτήσῃ δύο μεγάλα ἀτμόπλοια διὰ τὰς ἐξωτερικὰς γραμμάς. Δυνάμεθα δὲ νὰ ἐξελέγξωμεν καὶ τοὺς λογαριασμούς· διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν, βραδέως ἴσως, ἀλλὰ κατέθεσεν ἔκθεσιν, ἐκ τῆς ὁποίας καταφαίνονται κάλλιστα τὰ ποσὰ ἐκ τῶν ὁποίων πηγάζει τὸ χρέος πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, διατί ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν πληρωμὴν χρέους, τὸ ὁποῖον μετὰ 5 μῆνας ἢ 6 θὰ ἀποφασίσωμεν νὰ πληρώσωμεν εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ἐννοῶ τοὺς δισταγμοὺς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ ν’ ἀποδεχθῇ τὰ ποσὰ τῶν 2½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν δι’ ἔξοδα διαγεγραμμένων καὶ κεκλεισμένων χρήσεων, διότι δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ ἐξελέγξῃ τοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι συνώδευαν τὰ ἔξοδα ταῦτα. Ἀλλὰ διὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν αἱ ἀπαιτήσεις τῆς ἑταιρίας, ἡ ἐκκαθάρισις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ 1869 καὶ ἡ ἐκκαθάρισις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐφέτος, δὲν βλέπω τὸν λόγον, ν’ ἀναβάλωμεν, ἀφοῦ ὑπάρχουν ἐνώπιον ἡμῶν ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μᾶς φωτίσουν εἰς ὀρθὴν καὶ δικαίαν ἀπόφασιν. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ἔδειξε τὸ φρόνημά της ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας, ν’ ἀποδεχθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, διὰ νὰ τελειώσωμεν τέλος αὐτὸν τὸν λογαριασμόν.

§149ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν τί λέγει; διότι μοὶ φαίνεται ὅτι ἦτο παρὼν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ εἶπεν ὅτι εἶναι σύμφωνος νὰ δοθῇ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἐπιτροπή.

§150ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐγὼ, κύριοι, ἐθεώρουν ἐκκαθαρισμένην τὴν ἀπαίτησιν καὶ διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τὴν πίστωσιν αὐτήν· ἀλλ’ ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ ἰσχυριζομένη, ὅτι δὲν ἔχει καιρὸν καὶ δὲν ἤθελε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν, τί ἠδυνάμην νὰ εἴπω; Ἀλλὰ τοῦτο δὲν κωλύει τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ καλλήτερον.

§151ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι, τῆς ὁποίας ἀποτελῶ μέρος, χθὲς πρώτην φορὰν συνῆλθεν, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πίστωσιν τῶν 5,346,000 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν τὸ ζητούμενον ἀφ’ ἑνὸς, ἀφ’ ἑτέρου ἡ βραδύτης, ἡ ὁποία ἦτο ἀπολύτως ἀναγκαία διὰ νὰ γείνῃ μία ἐξέλεγξις καὶ παρουσιασθῇ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ πληροφορίας, ἔκαμε νὰ θορυβηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἀντιτάξῃ ἔλλειψιν χρόνου, ἂν ὄχι διαθέσεως πρὸς ἐργασίαν, διότι εἶχε πληρέστατα τοιαύτην διάθεσιν. Διὰ τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν καὶ τὸ σπουδαῖον τῆς ἀπαιτήσεως, ἡ ἐπιτροπὴ κατεθορυβήθη, ἀλλ’ οὐχ ἧττον παρίστατο ἀνάγκη ἀναπόφευκτος νὰ ληφθῇ μέτρον ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς ὅσον ἀφορᾷ τὸ κονδύλιον τῶν συντάξεων, τὸ κονδύλιον τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Πρῶτον ὅλων ἐτέθη τὸ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, διότι ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τὰ δαπανηθέντα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ναυτικῶν καθ’ ὑπέρβασιν, ὄχι μόνον τῶν προϋπολογισμῶν καὶ τῶν εἰδικῶν νόμων, τοὺς ὁποίους οἱ ὑπουργοὶ δὲν δύνανται νὰ παραβαίνωσι, ἀλλὰ καὶ ἄνευ ἐνταλμάτων, ὡς πρὸς αὐτὰς λέγω τὰς πιστώσεις ἡ ἐπιτροπὴ ᾐσθάνθη βαρὺ τὸ καθῆκόν της καὶ ἐνόμιζεν ὅτι εἶναι πρέπον διὰ τὴν ἄκρατον αὐτὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδειξαν οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ πρὸς περιφρόνησιν καὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς καὶ τῶν νόμων τοῦ κράτους, νὰ προέλθῃ εἰς μίαν ὁριστικὴν καταδίκην τῶν παρανομησάντων. Ἐπειδὴ ὅλα ταῦτα ἐν διαστήματι 24 ὡρῶν δὲν ἐτελείονον καὶ ἤθελεν εἶσθαι ἀκαταλόγιστος, ὅστις ἤθελεν ἀναλάβει τὸ τοιοῦτον, ἀπεφασίσθη ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ θεραπεύσῃ ἡ Βουλὴ πρῶτον τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Εἶπε λοιπὸν ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου εἴμεθα ὑπόχρεοι εἰς πληρωμὴν 626 χιλιάδων δραχμῶν ἀπέναντι τοῦ τόκου, τὸν ὁποῖον ἠγγυήθη τὸ ἔθνος διὰ τοῦ νόμου· νὰ δώσωμεν δὲ καὶ ἀπέναντι ὅλων τῶν ἀπαιτήσεων, τὰς ὁποίας ἡμεῖς δὲν θεωροῦμεν ἐκκαθαρισμένας, δραχ. 800 χιλ. ἐγὼ ἐπρότεινα μόνον 700,000, ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι τὸ ἀνεβίβασαν εἰς 800,000 καὶ ἐκεῖ συγκατετέθημεν ὅλοι, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς παρὼν ἐσυμφώνησεν εἰς τοῦτο. Διατὶ, κύριοι, ἀντιτάσσομαι ἤδη εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ζαΐμη; διότι μ’ ὅλην τὴν ἄκραν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ εἰς τὰς τρεῖς κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξήλεγξαν τοὺς λογαριασμοὺς, μ’ ὅλην τὴν ὑπόληψιν τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις εἰδικῶς ἐπεξειργάσθη αὐτοὺς, μὲ ὅλα ταῦτα, ἐπειδὴ ἔχω καθῆκον ὡς βουλευτὴς ν’ ἀμφιβάλλω καὶ νὰ μὴ δώσω πίστιν εἰς τρίτα πρόσωπα, ἅτινα ἐνδέχεται νὰ ἐπλανήθησαν, καὶ ἐπειδὴ ἐνδέχεται ν’ ἀνακαλύψω καὶ ὡς ἄτομον ἔχον σχέσεις ὅ,τι μία κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀνακαλύψῃ, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐσυμφωνήσαμεν ἅπαντες νὰ δοθῶσιν 800,000, ἀπέναντι τῶν ἀπαιτήσεων τῆς ἑταιρίας. Ἰδοὺ, κύριοι, ἓν κονδύλιον 135,000 δραχ. τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, εἶναι ἄδικον νὰ δοθῇ, καὶ εἶπον πάντοτε ὅτι ἀφορᾷ ἐμὲ αὐτὴ ἡ ἰδέα, ὄχι τὴν ἐπιτροπήν. Αἱ 135,000 δραχ. εἶναι οἱ τόκοι τῶν ἀπαιτήσεων, τὰς ὁποίας εἰσέτι δὲν ἔχομεν ἀνεγνωρισμένας. Λοιπὸν ἀφαιρουμένων τῶν 135,000 ἀπὸ τὸ 1,199,000, βλέπετε ὅτι ἔχομεν ἀπαίτησιν 1,064,000. Διατὶ θεωρῶ ἄδικον αὐτὴν τὴν ἀπαίτησιν θὰ τὸ εἴπω εἰς μεταγενεστέραν συνεδρίασιν, ἂν ἡ Βουλὴ δὲν προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὅλου ποσοῦ τῶν 1,199,000. Δὲν θεωρῶ ἀκόμη ἐκκαθαρισμένας τὰς ἀπαιτήσεις, διότι περιῆλθεν εἰς τὰς ἀκοάς μου τὸ ἑξῆς περιστατικόν. Σημειοῦται ἐν τῷ λο)σμῷ κονδύλιον ὡς ἀποζημίωσις πλοίου χρησιμεύσαντος ὡς ἀκταιωρὸς εἰς Δῆλον, ὅτι τὸ πλοῖον τοῦτο ἦτο ἐντελῶς ἄχρηστον, μοὶ τὸ διαβεβαίωσαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν παρόντες καὶ ἔκαμνε νερὰ καὶ ἀντὶ νὰ κάθηται εἴς τινα λιμένα ἄχρηστον ἔμενεν εἰς Δῆλον καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ζητεῖ ἀποζημιώσεις· (διακοπαί). Ἠμπορεῖ, κύριοι, νὰ μὴ εἶναι ἀληθές, ἐγὼ δὲν τὸ βεβαιῶ, εἶναι μία πληροφορία, ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀκριβὲς, διατὶ νὰ πληρώσωμεν 8,000 δραχ. τόκον; Ἡ μεγίστη ἀπαίτησις, κύριοι, εἶναι ἡ τῶν ἀνθράκων, διότι εἶναι 336,000 δραχ. νομίζω καὶ περὶ τούτου χρειάζεται περισσοτέρα ἔρευνα καὶ ἀκριβεστέρα, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ πιστεύσω, ὅτι ἡ ἑταιρία ἔδιδε διαλεκτοὺς τοὺς ἄνθρακας ἕνα, ἕνα εἰς τὰ πλοῖα τὰ μεταβαίνοντα εἰς τὴν Κρήτην καὶ ἐκράτει αὐτὴ τὴν κόνιν· καὶ ἡ ἐντεῦθεν προερχομένη ἀπαίτησις ὅπως ἔμαθον εἶναι μὴ ἀληθής· (διακοπαί). Ἐγὼ εἶπον δὲν πιστεύω, μὴ μοῦ κάμνετε τὸ ἄδικον νὰ ὑποθέσητε ὅτι δίδω πλήρη πίστιν εἰς ὅσα ἀκούω, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν τάχα καθῆκον νὰ τὸ ἐξετάσωμεν; Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ ἐπιτροπὴ εὗρε δίκαιον νὰ λάβῃ τὰ προτεινόμενα συντηρητικὰ οὕτως εἰπεῖν μέτρα· διατί αὐτὴ ἡ σπουδὴ τῆς ἑταιρίας; δὲν ἐμπιστεύεται τὸ ἔθνος διὰ 200,000 δραχ.; μετὰ 5 ἢ 9 μῆνας θὰ ἤμεθα πάλιν ἐδῶ.

§152ΤΙΝΕΣ. Πρόκειται ν’ ἀγοράσῃ ἀτμόπλοια.

§153ΕΤΕΡΟΙ. Θὰ πληρώσωμεν τόκον.

§154ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πρῶτον ἀπαντῶ εἰς τὸ ὅτι θὰ πληρώσωμεν τόκον. Δὲν θὰ πληρώσωμεν τόκον διὰ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ διὰ νὰ πληρώσωμεν τὴν ἑταιρίαν; 8% θὰ πληρώσωμεν καὶ εἰς τὴν ἑταιρίαν, 8% καὶ διὰ τὸ δάνειον.

§155Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Λοιπὸν συμφωνεῖτε μὲ τὴν ἰδέαν μου, ὅτι ἡ ἀναβολὴ δὲν μᾶς ἀπαλλάττει τοῦ τόκου· (διάλογοι).

§156ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ πληρώσωμεν. Λοιπὸν ἡ ἑταιρία δὲν κινδυνεύει κατὰ τοῦτο· τὸ ἔθνος δὲν πρόκειται νὰ χρεωκοπήσῃ, ἂν εὐπορῇ σήμερον, θὰ εὐπορῇ καὶ μετὰ 5 μῆνας. Ἀλλ’ ἀκούω ὅτι θ’ ἀγοράσῃ ἀτμόπλοια· τὸ εὔχομαι καὶ πιθανὸν νὰ ᾖναι ἀληθές, καὶ ἀπὸ τοῦδε ὡς μέλος τῆς κοινωνίας ἀγαπῶ νὰ κηρύξω ὅτι εἶναι ἀληθές· ἀλλὰ μὲ τὰς 200,000 θὰ ἀγοράσῃ ὅλα της τὰ πλοῖα; Ὁ κύριος Ζαΐμης εἶπεν 1,043,000· ἡμεῖς σᾶς λέγομεν 800,000, λοιπὸν 243,000 μένουν.

§157ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κύριος Ζαΐμης ἐπρότεινε τὸ ὅλον.

§158ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πλανᾶσθε.

§159Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς ἐξηγήσω πόθεν ἀνέρχεται τὸ ποσὸν εἰς 1,043,000 δραχ. Σᾶς εἶπον δέ, ὅτι εἶναι ἐκκαθαρισμένον τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἂν δὲ ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ, ὅτι πρέπει νὰ πληρώσωμεν τόκους, τότε θὰ προστεθοῦν 135,000 καὶ τότε θὰ συμπληρωθῇ τὸ ποσὸν τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλ’ ἐρωτῶ ἠμπορεῖ νὰ μὴ πληρώσῃ τὸ δημόσιον τόκους; Ἂν ἡ ἑταιρία ἐκινεῖτο ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, βεβαίως τὸ δημόσιον ἤθελε καταδικασθῆ.

§160ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ βεβαίως μὴ τὸ λέγετε, διότι νομικῶς ὑπόχρεων δὲν εἶναι τὸ δημόσιον, διότι τόκοι, οἵτινες δὲν εἶναι συμπεφωνημένοι, δὲν πληρόνονται. Καὶ τὸ ἔθνος ἠθικῶς μόνον ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ὑπόχρεων, λογικῶς ὅμως ὄχι, τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε αἱ διατάξεις αὗται ἰσχύουσιν. Ἀλλ’ ὅ,τι μοὶ ἔκαμε πρὸ πάντων ἐντύπωσιν θλιβερὰν εἶναι τὸ ἑξῆς, ἡ σπουδὴ μὲ τὴν ὁποίαν φερόμεθα. Ἡμεῖς, κύριοι, εἴχομεν εὐθύνην, αἱ κυβερνήσεις ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των· διατί ἡμεῖς ὄχι; Σεῖς πῶς εἶσθε δικαιολογημένοι; Κλείσατε τοὺς ὀφθαλμούς, πιστεύσατε τὰς κυβερνήσεις, ἀλλὰ μὴ λέγετε ὅτι εἶσθε ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους· διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶσθε παρὰ τυφλὰ ὄργανα τῆς κυβερνήσεως, πιστεύοντες ἀδιστάκτως εἰς τοὺς λόγους αὐτῆς (θόρυβος). Ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἑταιρίας, διότι καὶ ἐγὼ ἀνήκω ὅπως ὅλοι σας εἰς αὐτὴν τὴν οἰκογένειαν, ἀπεναντίας εἶμαι ὑπὲρ αὐτῆς. Τὸ ἠκούσατε βεβαίως διὰ τῆς προχθεσινῆς ψηφοφορίας, θὰ τὸ ἀκούσητε καὶ εἰς τὴν ψήφισιν τῶν 800,000, θὰ τὸ ἀκούσητε ἴσως καὶ διὰ τὸ ὑπόλοιπον, ὅταν πεισθῶ ἀνενδοιάστως. Ἡ συντηρητικὴ αὐτὴ πρόνοια, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὴν ὑπέβαλεν εἰς τὴν βουλὴν δὲν βλέπω νὰ φέρῃ οὔτε τὴν ἐλαχίστην βλάβην· ἐκ τοῦ ἐναντίου ἐπίστευσα, ὅτι καὶ οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὴν ἑταιρίαν ἀπέναντι τῶν ἀποφάσεων αὐτῆς τῆς βουλῆς, ἤθελον ἐκθύμως ἀποδεχθῆ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς καὶ εὐχαρίστως ὑποβληθῆ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς βουλῆς ἐχούσης τοιοῦτον καθῆκον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ ἐπιτροπὴ ἔφερε τὴν ὑπὸ συζήτησιν γνώμην της καὶ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἡ γνώμη ἐκείνη, ἥτις δὲν βλάπτει καὶ τὰ δύω συμβαλλόμενα μέρη, μήτε τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, μήτε τὸ ἔθνος ὡς ὑπόχρεων εἰς ἀποζημίωσιν.

§161Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ ἔπραξεν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ πράξῃ ἀναντιῤῥήτως· μέλλουσα νὰ γνωμοδοτήσῃ, νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποσῶν τινων τὴν πληρωμὴν ἔπρεπε νὰ προτείνῃ περὶ ποσῶν περὶ τῶν ὁποίων ἐπείσθη, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀξιέπαινος καὶ οὐδεὶς μέμφεται αὐτήν· οὔτε ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας ἦλθον παράπονα ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ν’ ἀναβάλῃ καὶ ζητήσῃ πληροφορίας διὰ τὸ ποσόν· ἡ ἑταιρία δὲν παραπονεῖται, πεπεισμένη ὅτι ἔχει δίκαιον καὶ ὅτι οἱ λογαριασμοί της εἶναι ἀκριβεῖς· ἐπιθυμεῖ πᾶσαν ἐξέτασιν. Λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ ἐξηγήσω τρεῖς ἀμφιβολίας τὰς ὁποίας ὁ κύριος βουλευτὴς ἐξέφερεν. Ὁ κ. βουλευτὴς εἶπεν, δυσκολευόμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ὅλον ποσὸν, πρῶτον διότι ὁ ἀκταιωρὸς δὲν δικαιοῦται ν’ ἀποζημιωθῇ· ἦτο πλοῖον σεσηπὸς, τὸ ὁποῖον ἔκαμνε νερὰ καὶ ἀντὶ νὰ μένῃ εἰς ἄλλον λιμένα ἔμενεν εἰς αὐτὸν, καὶ τοῦτο μᾶς κάμνει ν’ ἀμφιβάλλωμεν.

§162ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ ἐβεβαίωσα· φῆμαι εἶπον ὅτι ἐκυκλοφόρησαν.

§163ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Κύριοι, αἱ φῆμαι αὗται δὲν εἶναι ἀληθεῖς, εἶναι ψευδεῖς. Ἀκταιωρὸς ἦτο, «αἱ Ἀθῆναι» ὁ παλαιὸς «Ὄθων» πλοῖον στερεώτερον καὶ μακροβιώτερον ἀπὸ ὅλα τ’ ἄλλα πλοῖα τῆς ἑταιρίας. Κύριοι, ὅταν ἡ βροτολοιγὸς νόσος ἠπείλει τὴν Ἑλλάδα, οἱ φόβοι εἰς τὴν Σύρον εἶχον ἐξογκωθῆ καὶ στιγμὴν ἡσυχίας δὲν εἴχομεν, ἠναγκασμένοι νὰ λάβωμεν μέτρα πολλά· καὶ πρῶτον ἦτο νὰ ἔχωμεν πλοῖόν τι ἀπομακρῦνον τὰ ὕποπτα καὶ ἐπειδὴ διαθέσιμον δημόσιον δὲν ὑπῆρχεν, ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμε ὑπηρεσίαν σπουδαίαν καὶ ἐπωφελῆ. Ὁ Ἀκταιωρὸς λοιπὸν ἦτο μικρὸν πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἀπεσπάσαμεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἑταιρίας καὶ ἀφιερώσαμεν εἰς τὴν δημόσιον. Ὡς πρὸς τοὺς τόκους δὲν εἰξεύρω, ἐὰν ἠμπορῇ νὰ παλινδρομήσῃ ἡ Βουλή. Πρῶτον, ἐὰν ἀνεγνώσατε τὴν ἔκθεσιν, ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 333,000, τὰς ὁποίας ἡ κυβέρνησις τοῦ κ. Βούλγαρη ἐπλήρωσε καὶ ἐκ τῶν ὁποίων χρεωστοῦνται 28,000, αἱ 200,000 ἦσαν τόκοι. 200,000 τόκους λοιπὸν ἐπληρώσατε ἀπὸ τὸ 1868, ἄλλως τὴν ἀρχὴν τῶν τόκων παρεδέχθημεν καὶ ὑποχρεώθημεν διὰ τὸ μέλλον· καὶ εἶναι κύριοι, ὀρθὸν, δίκαιον καὶ νομικὸν καὶ ἠθικὸν ἀναποφεύκτως νὰ πληρώσωμεν τόκους χρημάτων, τὰ ὁποῖα καθυστεροῦμεν· ὅταν ὑποσχώμεθα συνδρομὴν καὶ δὲν πληρώνωμεν ὀφείλομεν νὰ πληρώσωμεν τοὺς τόκους. Ἂν, κύριοι, εὐημέρει, ἂν εἶχε χρήματα εἰς τὸ ταμεῖόν της, βεβαίως ἠμπορούσαμεν νὰ τῆς εἴπωμεν, εἰς σᾶς χρήματα ἐπερίσσευον, ἡ καθυστέρησις δὲν σᾶς ἔβλαψε, ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ζητῆτε τόκους. Ἀλλ’ ὅταν ᾖναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως αὐτῆς ἠναγκάσθη νὰ δανεισθῇ καὶ ἐπλήρωσε μέχρις ἑκατομμυρίου τόκους, θέλομεν εἶσθαι ἄδικοι, ἂν δὲν τὴν ἀποζημιώσωμεν, ἀφοῦ ἡμεῖς διὰ τῶν ὑποσχέσεών μας τὴν ἐνεψυχώσαμεν νὰ κάμῃ ἐπιχειρήσεις, καὶ νὰ πληρώσῃ τόκους. Νομίζω λοιπὸν διὰ τοῦτο, ὅτι ἡ ἀμφιβολία, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας καὶ τὴν ὁποίαν ἴσως εἶχεν ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν εἶναι ἰσχυρὰ, οὔτε δύναται ἡ Βουλὴ παλινδρομοῦσα νὰ μὴ σεβασθῇ τὰ δικαιώματα τῆς ἑταιρίας καὶ ν’ ἀρνηθῇ τοὺς τόκους. Τρίτος λόγος, κύριοι, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν καὶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν εἶναι ὁ λόγος ὁ περὶ ἀνθράκων. Κύριοι, βεβαίως οἱ ἄνθρακες ἐχρησίμευσαν διὰ τὰ ταξείδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦσαν νὰ γίνουν παρὰ μὲ ἄνθρακας ἐκλεκτοὺς, διότι εἰς τὰ ταξείδια αὐτὰ μέγιστοι κίνδυνοι παρηκολούθουν, ἑπομένως οἱ ταξειδεύοντες ἔπρεπε νὰ ἔχωσι τὴν ἀσφάλειαν ὅτι ἠδύναντο νὰ κινηθῶσιν ἐλευθέρως καὶ ταχέως, ἦταν ταξείδια ἐσχάτου κινδύνου, εἰς αὐτὰ, κύριοι, δὲν ἠμποροῦσαν νὰ χρησιμεύσουν παρὰ ἐκλεκτοὶ ἄνθρακες. Ἡ ἑταιρία ἐζήτει 70 δραχμὰς κατὰ τόνον, ἐγεννήθησαν ἀμφισβητήσεις καὶ παράπονα· εἴπομεν ὅτι ἡ τιμὴ, τὴν ὁποίαν ἐζήτει ἡ ἑταιρία ἦτο ὑπερβολικὴ, ἡ ἀμφισβήτησις αὕτη ἀνέβαλλε τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ πολὺ, καὶ ἔκαμε καὶ ἡμᾶς τῳόντι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀμφιβάλλομεν ὅτι οἱ ἄνθρακες, τῶν ὁποίων ἐγίνετο χρῆσις ἦταν ἐκλεκτοί, μᾶς ἔκαμε ν’ ἀμφιβάλλωμεν, ἐὰν ἔπρεπε νὰ παραδεχθῶμεν τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐζήτησαν, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ μᾶς παρουσιάσθη εἷς λογαριασμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν μετὰ τῆς ἑταιρίας, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπώλει τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὴν ἑταιρίαν κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν ἄνθρακας πρὸς 65 δραχμὰς τὸν τόνον. Δίκαιον λοιπὸν ἦτο καὶ τὸ δημόσιον νὰ πληρώσῃ πρὸς τὴν ἑταιρίαν 65 δραχμάς, ἀφοῦ τόσα ἔλαβεν. Ἰδοὺ διατὶ ἐδέχθημεν τὴν τιμὴν αὐτήν. Ἂν, κύριοι, οὕτως αἱ τρεῖς ἀμφιβολίαι τῆς ἐπιτροπῆς λύωνται, καὶ ἄλλας ἀμφιβολίας δὲν ἔχει διὰ τὰ ἄλλα ποσὰ, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ πείθηται, ὅτι αἱ ἀμφιβολίαι δὲν εἶνε σπουδαῖαι, δὲν εἶναι κακὸν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πίστωσιν. Ἂν ὅμως ἔχῃ ἀμφιβολίαν ἡ Βουλὴ, δὲν πρέπει νὰ σπεύσῃ, διότι πρέπει ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ἐν γνώσει ἀπεφάσισε.

§164ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν δι’ αὐτὰ τὰ τρία τὰ κονδύλια μόνον, ὡς παράδειγμα τὰ ἀνέφερεν, δὲν ἐξήλεγξε κανὲν κονδύλιον ἰδιαιτέρως ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως χρόνου, ὥστε περὶ ὅλων ἔχει ἀμφιβολίας. Ταῦτα λέγω, διότι ἀντεκρούσατε αὐτὰ τὰ τρία κονδύλια μόνον.

§165ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι ἀνεπτύχθησαν ἀμφιβολίαι ἐπὶ τῶν τριῶν αὐτῶν κονδυλίων μόνον, εὐχόμην νὰ ἀναπτυχθῶσιν ἐφ’ ὅλων, διότι ἠθέλατε ἴδει, ὅτι εἶχον ἀμέσως τὰς ἀποδείξεις καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἐπανηλειμμένως καὶ χιλιάκις ἐκάμαμεν κατὰ διαφόρους ἀποκοπὰς, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν, ὅτι ὁ λογαριασμὸς αὐτὸς εἶναι ὅσον ἦτο δυνατὸν περιωρισμένος καὶ ὅτι περισσοτέρας ἀποκοπὰς ἦτο ἀδύνατον νὰ κάμῃ τις. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἀμφιβάλλῃ, τότε εἶναι κυρία νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει, ὡς πρὸς αὐτὰς ὅμως τὰς ἀμφιβολίας, τὰς ὁποίας ἐξέφρασαν, πιστεύω πῶς δὲν ἔχει πολὺ δίκαιον ν’ ἀμφιβάλλῃ.

§166ΔΑΓΡΕΣ. Ζητοῦν, κύριοι, νὰ πιστεύσητε τοὺς ὑπολόγους καὶ νὰ μὴ ἐξετάσητε σεῖς οἱ διὰ τῆς ψήφου σας καθιστάμενοι ὑπεύθυνοι. Ζητοῦν νὰ πληρώσητε 1,119,000 δρ. εἰς τὴν ἑταιρίαν χωρὶς νὰ σᾶς δοθῇ ὁ ὑλικὸς καιρὸς νὰ ἐξετάσητε κατὰ μέρος καὶ μίαν ἑκάστην τῶν ἀπαιτήσεων τούτων. Ζητοῦν νὰ δώσητε περισσοτέραν ἀξίαν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους των καὶ δὲν δίδουν καμμίαν ἀξίαν εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐξελέξατε, μελῶν, τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνουν τῆς ἰδιαιτέρας ὑπολήψεως τῆς κυβερνήσεως. Περισσοτέραν ἔχετε πεποίθησιν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, εἰς οὓς ἐπέτρεψαν νὰ ἐργασθῶσι παρὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις μακρὰν τοῦ νὰ δείξῃ τὴν ἐλαχίστην δυσμένειαν πρὸς τὴν ἑταιρίαν ἐφάνη εὔνους· ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη χωρὶς νὰ ἔμβῃ εἰς καμμίαν ἐξέτασιν νὰ προσφέρῃ τὸ δημόσιον τὴν συνδρομήν του εἰς τὰς ἀπαραιτήτους ἀνάγκας τῆς ἑταιρίας, εἶπε δὲ, ὅτι διὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὅλου τῶν ἀπαιτήσεων ἀνάγκη νὰ μοὶ δοθῇ ὁ ὑλικὸς καιρὸς ὅπως ἐξετάσω καὶ πεισθῶ ἀρκούντως. Σᾶς ζητοῦσιν ἤδη κατεσπευσμένως, ἀφοῦ προχθὲς σᾶς ὑπέβαλον τὴν πίστωσιν αὐτὴν, νὰ παραδεχθῆτε δαπάνην ἀνερχομένην εἰς πολλὰ ἔτη πρότερον καὶ δαπάνας, αἵτινες πρέπει νὰ ἐξετασθῶσιν ἀπὸ εἰδικοὺς ἀνθρώπους, λογιστάς. Δὲν ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν, ἀφοῦ δίδει ἤδη 800,000 δραχμὰς διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἑταιρίας καὶ ἀφοῦ προχθὲς τῆς ἐδώσατε ἀκόμη 650,000, τὸ ὅλον 1,450,000 δραχ. Προχθὲς σᾶς ἀνεγνώσθη ἔκθεσις ἀντιπροσώπου προηγουμένης κυβερνήσεως, τὸ περιεχόμενον τῆς ὁποίας δὲν ἦτο πολὺ συστατικὸν διὰ τὴν ἑταιρίαν, περὶ ἧς πρόκειται σήμερον· εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν μὴ λησμονήσητε τί σᾶς παρενείρει ὁ ἀπεσταλμένος οὗτος, ὅτι ἡ ἑταιρία δὲν θέλει νὰ ἔλθῃ εἰς καμμίαν συμφωνίαν καὶ ἐπιφυλάσσεται ἵνα ἔλθῃ εὐνοϊκὴ πρὸς αὐτὴν κυβέρνησις, ὅπως ἐκκαθαρίσῃ τοὺς λογαριασμούς της· ἂν ἕτεροι λόγοι δὲν ἦσαν ἱκανοὶ νὰ σᾶς πείσουν νὰ ἀναβάλητε τὴν ὁριστικὴν λύσιν τῶν ἀπαιτήσεων τῆς ἑταιρίας, δι’ αὐτὸν καὶ μόνον ἔπρεπε νὰ μὴ ζητῆτε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα σήμερον. Αἴ! κύριοι, παρὰ πολὺ ἐτρέξατε ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας καὶ συγχωρήσατέ μοι τὴν ἔκφρασιν, μὴ θέλετε περισσότερον νὰ παραβιάσητε τὴν φυσικὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, μὴ θέλετε νὰ σᾶς εἴπουν, ὅτι ἐκλείσατε τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ παρεδέχθητε ὅ,τι σᾶς ἔλεγον οἱ ὑπάλληλοί μας. Δὲν πιστεύω ὅτι οἱ ὑπουργοὶ ἐξήλεγξαν ἓν πρὸς ἓν τὰ κονδύλια.

§167Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ὅταν ᾖναι ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐννοοῦν τίποτε, τότε πιστεύουν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους των· ὅταν ὅμως οἱ ὑπουργοὶ ἐννοοῦν, δὲν εἶναι οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τοὺς διευθύνουν· ὑπῆρξαν ὑπουργοὶ ἀμαθεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤξευρον νὰ βάλουν τὴν ὑπογραφήν των· τούτους βεβαίως διηύθυνον οἱ ὑπάλληλοι· ἐγὼ ἐξήλεγξα μόνος μου τοὺς λογαριασμοὺς καὶ πηγαίνετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον, διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι εἶναι μὲ τὸ χέρι μου ὅλαι αἱ σημειώσεις.

§168ΔΑΓΡΕΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν συνῆλθον μέλη τινὰ τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς καὶ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ ὅλον τῶν ἐγγράφων τῆς πιστώσεως τῶν 5,000,000, μεταξὺ τῶν ἄλλων ἦλθε καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἑταιρίας, καὶ προσεκλήθη ὁ ἀρμόδιος ὑπάλληλος νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Ἦλθεν, ἔφερε τὴν ἔκθεσιν τοῦ κυρίου Ζαΐμη ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὴν φέρουσαν ἡμερομηνίαν τῆς 2 Δεκεμβρίου, διὰ τῆς ὁποίας περιώριζε τὸ ποσὸν τοῦ ὅλου τῶν ἀπαιτήσεων τῆς ἑταιρίας εἰς 658 χιλιάδας, ἀφίνων ἀμφισβητούμενον τὸ ποσὸν τῶν γαιανθράκων καὶ δὲν ἠξεύρω τὶ ἄλλο.

§169ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ τοῦ τόκου.

§170ΔΑΓΡΕΣ. Ἐζητήθησαν αἱ διασαφήσεις ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἔλαβε μέρος ἐνεργὸν εἰς τοὺς λογαριασμοὺς αὐτούς· μετὰ ταῦτα τοῦ εἴπομεν νὰ μᾶς σημειώσῃ ἓν ἕκαστον τῶν κονδυλίων, ἵνα ἀποτελεσθῇ τὸ ποσὸν τῶν 658 χιλιάδων, ἐγὼ μάλιστα ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ καὶ κατάλογος ἀκριβὴς περὶ τούτου. Ἤρχισεν ἓν πρὸς ἓν τὰ κονδύλια, ἀλλ’ ὅταν ἔφθανεν εἰς τὸ τέλος, τὸ ποσὸν δὲν ἐπλησίαζε τὰς 658 χιλιάδας, καὶ ἀφοῦ ἐπανελήφθη τοῦτο ἄλλοτε ηὔξανε καὶ ἄλλοτε ἠλαττοῦτο· σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε ἂν δύναταί τις ἄνευ μελέτης νὰ παραδεχθῇ τοιαῦτα πράγματα, καὶ νὰ παραδεχθῇ ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι ἀκριβής, ὥστε καὶ εἰς τοὺς μὴ λογιστικοὺς νὰ γίνεται παραδεκτή. Εἰς τὰς 658,000 περιορίζεται τὸ ποσὸν τῶν ἀπαιτήσεων κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ κ. Ζαΐμη, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν ἔκθεσιν ἔχει σημειώσει μὲ τὸ χέρι του· τῳόντι τοῦτο ἐλαττοῦται, ἐκεῖνο αὐξάνει. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μὴ προτείνῃ τὴν λύσιν ὅλων τῶν ζητημάτων, ἀλλ’ ἠρκέσθη εἰς τὸ νὰ δοθῶσι μόνον 500,000 ὅπως οἰκονομηθῶσιν αἱ ἀνάγκαι, νὰ ἐπιφυλαχθῇ δ’ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ μετά τινος ἀκριβείας τοὺς λογαριασμοὺς τῆς ἑταιρίας. Δὲν εἶναι τὰ ποσὰ τῶν τριῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κύριος Τσιριμῶκος, περὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐπιτροπὴ ἀμφιβάλλει· οὐδὲν ἐξήτασεν ἡ ἐπιτροπή, μίαν ’ματιὰ ἔῤῥιψε καὶ δὲν πιστεύω νὰ τὸ ἀρνηθῇ κανείς, καθὼς καὶ ὁ κ. Κεχαγιᾶς, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὑπογεγραμμένος καὶ πάντες ὅσοι εὑρέθημεν ἐκεῖ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπογεγραμμένος.

§171ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Οὕτως συνειθίζετε νὰ λαμβάνητε μέρος καὶ νὰ μὴ ὑπογράφητε κατόπιν· δὲν ἐννοῶ τότε διὰ τί λαμβάνετε μέρος.

§172ΔΑΓΡΕΣ. Ἐρωτῶ πάντας, ἂν ἐγὼ ἔσφαλα μὴ ὑπογράψας καὶ ὑποστηρίξας τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἢ οἱ ὑπογράψαντες καὶ ἀνακαλέσαντες κατόπιν καὶ μὴ ὑποστηρίξαντες ὅ,τι ὑπέγραψαν·

§173ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸ τοιοῦτον, νὰ ἔρχηται ἓν μέλος νὰ ἐργάζηται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ κατόπιν νὰ μὴ ὑπογράφῃ· τὴν ἔκθεσιν, οὔτε νὰ σημειώσῃ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν του ἐν αὐτῇ ὡς μειονοψηφία.

§174ΔΑΓΡΕΣ. Σεῖς ὑπεγράψατε πολλὰς ἐκθέσεις καὶ κατόπιν δὲν τὰς ὑποστηρίξατε.

§175ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἴπατε μίαν.

§176ΔΑΓΡΕΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν.

§177ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν συνεζητήθη κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Κυριακῆς· ἐγὼ δὲν ἤμην παρών. Εἶσθε σεῖς ὁ μόνο; πατριώτης ἐνταῦθα καὶ ὅλοι ἐκτὸς σοῦ δὲν ἀγαποῦν καὶ δὲν ὑποστηρίζουν τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος των;

§178ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· ἐγὼ προτιμῶ νὰ μὴ ὑπογράφω καὶ νὰ ὑποστηρίζω τὸ ἀποφασισθὲν, παρὰ νὰ ὑπογράφω καὶ νὰ πολεμῶ ὅ,τι ὑπεστήριξα διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ προβῆτε κατεσπευσμένως εἰς τὴν ἀπόφασίν σας, διότι ἡ ἀπόφασις δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀποτέλεσμα ἐργασίας ἀκριβοῦς καὶ μεμελετημένης. Θέλετε νὰ προβῆτε; εἶσθε κύριοι· δὲν θὰ ἔχητε ὅμως λόγον νὰ δικαιωθῆτε εἰς τὴν κοινωνίαν.

§179ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔδειξε φειδωλίαν εἰς τὴν ἀπόφασίν της, ἀλλὰ ἠννόησα τὸ σημεῖον αὐτὸ ὅπου ἐστάθη, διότι δὲν ἔχει νὰ εἴπῃ, ποῦ στηρίζεται· ἂν ἤθελε νὰ ἦναι ἀκριβὴς, ἔπρεπε νὰ σταθῇ εἰς σημεῖον σαφὲς, ἀποδεδειγμένον· ἀλλ’ ὅταν ἔρχηται καὶ λέγῃ «εἶδον ἐκεῖνο καὶ ἐκεῖνο καὶ γνωμοδοτῶ νὰ δώσωμεν μίαν προκαταβολὴν 800,000 δραχμῶν,» δὲν ἐννοῶ ποῦ στηρίζεται καὶ ποῦ θὰ στηριχθῶμεν καὶ ἡμεῖς· ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι ἡ βουλὴ ἔχει ποῦ νὰ σταθῇ, διότι ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν ὑπουργῶν, πρέπει μάλιστα νὰ ὑπάγῃ καὶ μακρύτερα διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον τοῦ ὅτι, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Φθιώτιδος, ἡ βουλὴ ηὐνόησεν αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν, διότι τὴν ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν· καὶ ἀφοῦ τὴν ηὐνόησε καὶ ἔπρεπε νὰ τὴν εὐνοήσῃ δι’ ὅσους λόγους προχθὲς ἠκούσατε, νομίζω ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ τὴν ἀφήσῃ κυμαινομένην εἰς τὴν ἀβεβαιότητα, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη τρία ἤδη ἔτη καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας ἔπαθε, διότι μὴ γνωρίζουσα ποῦ νὰ σταθῇ ἄφησε τὰ πλοῖα, τὰ παρημέλησε καὶ μὲ μικρὰς ἐπισκευὰς τὰ διετήρει, ἐνῷ εἶχε χρέος νὰ κατασκευάσῃ καὶ δύω ἢ τρία ἄλλα· εἰς αὐτὸ τὸ μικρὸν Αἰγαῖον, κύριοι, τὸ ὁποῖον βλέπετε, ἀπαιτοῦνται καράβια μεγαλειτέρας χωρητικότητος παρὰ εἰς τὸν Ὠκεανόν· ἑκάστη νῆσος εἶναι, ὡς σᾶς εἶπον χθὲς, ἕνας βράχος κατὰ τοῦ ὁποίου κινδυνεύει νὰ ἐξοκείλῃ καὶ συντριβῇ τὸ πλοῖον· ὀρθότατα λοιπὸν ἔπραξεν ἡ βουλὴ νὰ ἔλθῃ εἰς ὑποστήριξιν ἐγχωρίου βιομηχανίας ἀφορώσης τὴν ἀκτοπλοΐαν, ἀφορώσης μεγάλα συμφέροντα τοῦ τόπου· αὐτὴ ἦτο πρᾶξις πολιτικοῦ καθήκοντος. Τὸ ποσὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον διαφιλονεικεῖται, κύριοι, εἶναι διὰ τοὺς τόκους καὶ τοὺς γαιάνθρακας· διὰ μὲν τοὺς τόκους, καὶ ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς κατὰ τὰ 66 εἶχον δισταγμοὺς νὰ πληρώσω, διότι ἔλεγον· οἱ τόκοι δὲν πληρόνουν τόκους, μολονότι ὁ Ἄρειος Πάγος κατεδίκασεν ἄλλοτε τὸ δημόσιον νὰ πληρώσῃ καὶ καρποὺς καὶ τόκους· ἀλλ’ αὐτὸ, διὰ τὸ ὁποῖον προσκαλούμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν εἶναι ἄλλο τι. Πρόκειται, κύριοι, περὶ κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπληρώσαμεν ἐγκαίρως καὶ ἡ ἑταιρία ἠναγκάσθη δι’ αὐτὰ νὰ δανεισθῇ καὶ νὰ πληρώσῃ τόκους, καὶ φρονῶ ὅτι ὀφείλομεν νὰ πληρώσωμεν τοιούτους τόκους τόσῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ ἑταιρία ὑπὸ ὅλας τὰς ἐπόψεις προσέφερε κατὰ καιροὺς σπουδαιοτάτας καὶ ἀναγκαιοτάτας ὑπηρεσίας, καὶ εἰς προχθεσινὴν ἀκόμη περίστασιν μᾶς ἐβοήθησε, μᾶς συνέδραμεν· ἐγὼ αὐτὸς ἔγραψα, κύριοι, γράμμα ἰδιαίτερον εἰς ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ εἶπον «πνίξε τὸ καράβι, ἀλλὰ πήγαινε»· τὸ ἔγραψα εἰς τὰ 1866· αὐτὴ ἡ ἑταιρία, κύριοι, ἐβοήθησεν εἰς σπουδαίας περιστάσεις τὴν πατρίδα. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς γαιάνθρακας, ἐνθυμεῖσθε, μοὶ φαίνεται, ὅ,τι καὶ προχθὲς σᾶς εἶπον, ἐπεσκέφθην τὸ ἐργοστάσιον τῆς ἑταιρίας καὶ εἶδον ἕνα βράχον ἴσον μὲ αὐτὸ τὸ κατάστημα, καὶ αὐτὸς ὁ βράχος ἦτο κόνις καρβούνων· ἠρώτησα, τὶ εἶναι αὐτά; καὶ μοὶ εἶπον ὅτι ἡμεῖς ἐκλέγομεν τὰ κάρβουνα, διότι δὲν θέλομεν νὰ κινδυνεύσωμεν τοὺς ἐπιβάτας καὶ τὰ ἀτμόπλοια· θέλετε λοιπὸν νὰ δείξωμεν ἀμφιβολίαν ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν καρβούνων; ἔχομεν ἔπειτα τοὺς πλόας, καὶ οἱ πλόες μετροῦνται ἀξιολογώτατα, καὶ οὕτως εὑρίσκομεν τὴν ὀφειλήν· καὶ ἀφοῦ ὡμολογήσαμεν, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ δι’ ἐθνικούς, διὰ κοινωνικοὺς καὶ πολιτικοὺς λόγους, δὲν καταλαμβάνω, διὰ τὶ νὰ προχωρήσωμεν ἕως τὸ σημεῖον δ καὶ νὰ μὴ φθάσωμεν ἕως τὸ ω· ἂν δικαιολογῶνται αἱ 800,000, δικαιολογεῖται καὶ τὸ μιλλιούνιον.

§180ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐνόησα, κύριοι βουλευταί, τὸν κ. πρωθυπουργόν, τὸν ἐνόησα κάλλιστα, διότι ἦλθε καὶ ἀνέφερε γεγονότα, ἀνήρεσεν ἐν μέρει τοὺς λόγους μου, ἑπομένως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι οὕτω πως ὁμιλῶν ἄνθρωπος ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ πείθει καὶ δεικνύει ὅτι ἐμελέτησε· δὲν ἐνόησα ὅμως παντάπασι τὸν κ. Χρηστίδην καὶ δὲν τὸν ἠνόησα, διότι ὁ κ. Χρηστίδην χωρίζει τὴν ἑταιρίαν ἀπὸ τὸ ἔθνος. Ἡ ἑταιρία ἀποτελεῖται ἀπὸ Ἕλληνας, καὶ ἂν καθῆκον εἶχε πᾶς Ἕλλην νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Κρητικὴν ἐπανάστασιν, τὸ αὐτὸ καθῆκον εἶχε καὶ ἡ ἑταιρία· καὶ ἂν πάντες οἱ Ἕλληνες τὴν συνέτρεξαν καὶ ἂν πλεῖστοι ἔχυσαν τὸ αἷμά των, εἶχε καθῆκον καὶ ἡ ἑταιρία νὰ συνεισφέρῃ. Ἡ ὑπηρεσία ὅμως τῶν ἀτμοπλοίων της ἐπὶ ἀποζημιώσει δὲν εἶναι συνδρομή· ταῦτα εἶναι λόγοι κενοὶ μὴ ὑποστηρίζοντες τὸ δίκαιον τῆς ἑταιρίας, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ τοὺς ἀκούω πρὸς δικαιολόγησιν ἑταιρίας οὔσης ἀναπόσπαστον τεμάχιον τῆς Ἑλλ. κοινωνίας· δὲν τὸν ἐνόησα ἀκόμη ἰσχυρισθέντα ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἥτις εἶναι ἀντιπρόσωπος ἡμῶν δὲν ἔφερεν ὡρισμένην πρότασιν. Ἡ ἐπιτροπή, κύριοι, εἰλικρινῶς σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν ἐσχημάτισεν ἀληθῆ πεποίθησιν εἰμὴ μόνον περὶ τῶν ὀφειλομένων δυνάμει τοῦ νόμου τόκων διὰ δὲ τὰ λοιπὰ ἐξέφρασεν ἀμφιβολίας· σᾶς εἶπε δὲ ὅτι δὲν εἶχε καιρὸν νὰ ἐξετάσῃ ἓν πρὸς ἓν τὰ κονδύλια· πῶς λοιπὸν ὁ κ. Χρηστίδης δὲν εὗρε συνεπῆ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς ἐκφρασθεῖσαν οὕτω πως; Κατηγορηματικώτερον ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι μόνον 606,000 δραχ. νὰ ἐπιψηφισθῶσιν, ὅλα τ’ ἄλλα εἶναι ἀμφίβολα· ἀλλ’ ἂν ὁ κ. Χρηστίδης ὡς ὑπουργὸς εἰργάσθη καὶ ἔπεισεν ἑαυτὸν περὶ τοῦ δικαίου τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἕπεται ὅτι καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε νὰ πεισθῆτε· τοῦτο ζητῶ καὶ ἐγὼ νὰ μοὶ δώσῃ τὸν καιρὸν νὰ κάμω ἐρεύνας ὅπως πεισθῶ· καὶ ἐν τούτοις μᾶς λέγουσιν «ὄχι· πεισθῆτε εἰς ἡμᾶς, ἡ ἑταιρία εἶναι τοιαύτη καὶ τοιαύτη» ἐγὼ δὲν τῆς ἠρνήθην προσόντα· ὁμολογῶ ὅτι ἔχει πολλὰ τοιαῦτα ἀλλ’ ἔχω καθῆκον νὰ πείσω τὸν ἑαυτόν μου· μὴ ἀξιοῦτε νὰ μοὶ ἐπιβάλητε τὴν πεποίθησίν σας. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ σαφῶς ἐξεφράσθη· διὰ τὶ ὅμως, μᾶς λέγει ὁ κύριος Χρηστίδης, ἀφοῦ ἐπροχωρήσατε μέχρι ἑνὸς σημείου νὰ μὴ προχωρήσητε καὶ μέχρι τοῦ τελευταίου. Αὐτὴ ἡ λογικὴ δὲν εἶναι παντάπασιν ὀρθή, διότι, τῷ ἀπαντῶ, ἐπροχώρησα μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου σχηματίσας πεποίθησιν, πέραν ὅμως αὐτοῦ εἶμαι εἰς τὸ σκότος, ἐκτὸς ἂν τὰς πεποιθήσεις μας μορφόνωμεν ἀπὸ τὰς διαβεβαιώσεις τῶν κατὰ καιροὺς ὑπουργῶν, τρεῖς τῶν ὁποίων εἶναι ἐνώπιόν μας· δὲν λέγω ὅτι τοῦτο εἶναι κακόν, ἀλλὰ τότε δὲν στηρίζετε τὴν πεποίθησίν σας εἰς ἐρεύνας, ὅπως εἶναι τὸ καθῆκόν σας, ἀλλ’ εἰς τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε πρὸς τὰ ἄτομα. Ἀπαντῶ ὡσαύτως εἰς τὸν κ. Χρηστίδην εἰς τὸ ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος ἐπεδίκασε τόκους ἐπὶ τόκων, ἀλλ’ ἠξεύρετε διὰ τί; διότι οἱ τόκοι ἐκεῖνοι ἐστηρίζοντο ἐπὶ δικαστικῆς ἀποφάσεως καὶ ἦτο κοινοποιημένη ἐπιταγὴ καὶ ἐπὶ τῶν τόκων ὠφείλοντο τόκοι· ἐνταῦθα δυνατὸν ἠθικῶς νὰ ὀφείλωμεν τόκους, νομικῶς ὅμως ὄχι, ὡς ἐγὼ γνωρίζω. Ἐπομένως ἐπιμένω εἰς τὸ ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι καλὸν νὰ παραδεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία δὲν διακινδυνεύει τίποτε. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐκφρασθῇ ἂν θεωρῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ὡς ὀρθοτέραν.

§181ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἰδική μας πεποίθησις εἶναι τὸ νομοσχέδιον· ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ πληροφορίας καὶ ἀποφασίσῃ ν’ ἀναβάλῃ ἢ ἐλαττώσῃ τὰς πιστώσεις, βεβαίως θέλομεν δεχθῇ.

§182Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Χωρὶς νὰ θεωρήσωμεν τὰ κονδύλια θέλετε νὰ παραδεχθῶμεν τοὺς λογαριασμοὺς τῆς ἑταιρίας;

§183ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν τοὺς λογαριασμοὺς καὶ ἐφέραμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν· ἡ Βουλὴ ἂς σκεφθῇ καὶ ἂς ἀποφασίσῃ.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς.

§185ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (Ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15 (ἐγείρονταί τινές). Μόλις εἶσθε 12.

§187ΓΡ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὴ μᾶς πιέζετε, κύριε πρόεδρε, διότι τότε σᾶς λέγομεν δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§188ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς γίνῃ καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν, ὄχι. (Ἐνταῦθα γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως πληροφορία).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§191ΔΑΓΡΕΣ. Καλαῖς ἀντάμωσαις, κύριε πρόεδρε· ἂν πρόκηται νὰ ἔλθῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἐπανερχόμεθα.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν συνεδρίασιν αὔριον, ἔχομεν ν’ ἀναγνώσωμεν καὶ ἐπικυρώσωμεν τὰ πρακτικά. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· Ὥρα 8 Μ. Μ.