1871.05.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 87

Τῆς 24 Μαΐου 1871.

Δευτέρα.

Ὥρα 2 μ. μ.

(Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Σπυρίδων Νοταρᾶς). Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθέντων παρόντων βουλευτῶν τῶν ἑξῆς·

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως θ’ ἀναγνωσθῶσι μετ’ ὀλίγον, διότι ὁ ὑπάλληλος δὲν ἦλθε νὰ διορθώσῃ μερικὰ λογιστικὰ λάθη. Ἡ χήρα Εὐμορφοπούλου ζητεῖ σύνταξιν διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§3ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, ἡ κυρία τοῦ στρατηγοῦ Εὐμορφοπούλου τοῦ ὁποίου ὅλοι τὰς ἐκδουλεύσεις γνωρίζετε, δὲν λαμβάνει οὔτε λεπτὸν σύνταξιν· εἶναι ἄδικον. Νὰ συστηθῇ λοιπὸν ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν κυβέρνησιν.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ χήρα Αἰκατερίνη Γ. Ψαρουδάκη ζητεῖ σύνταξιν διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἔχει τὴν ἀκόλουθον ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀναγινώσκω. «Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόει ὅτι ἐν τῇ πιστώσει τῇ χορηγηθείσῃ ὑπὸ τῆς Βουλῆς διὰ καθυστερούσας ἀποζημιώσεις περιλαμβάνεται καὶ ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις τριῶν Βουλευτῶν Ζακύνθου διὰ τὴν σύνοδον τοῦ 1868.»

§8ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά· μάλιστα· εἶναι σωστόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνωσθοῦν μερικὰ νομοσχέδια τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν;

§10Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§11ΔΑΓΡΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν του ὁ πρόεδρος κ. Λομβάρδος).

§12ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Κύριε πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀναφορῶν.

§13ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταὶ εἰς προηγουμένην τινὰ συνεδρίασιν ὑπεσχέθην εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ πτωχεύσεως, τὸ ὁποῖον καὶ πράττω ἤδη. Δὲν ἔχω βεβαίως τὴν ἀξίωσιν νὰ συζητηθῇ νῦν, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ πρὸς τοῦτο ἀπαιτούμενος χρόνος. Τὸ ὑποβάλλω ὅμως διὰ νὰ διανεμηθῇ ἀπὸ τοῦδε καὶ μελετηθῇ, ὥστε νὰ ᾖναι ὥριμον διὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§15Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλους τὰ λυπηρότατα συμβάντα ἐν Γαλλίᾳ ἕνεκα τοῦ ἐμφυλίου πολέμου· γνωρίζετε, ὅτι ἔργα τέχνης, τὰ ὁποῖα αἰῶνες ὁλόκληροι ἠδυνήθησαν νὰ ἀνεγείρωσι, χεῖρες βάρβαροι κατέστρεψαν. Εἰς τὸ γενναῖον ἐκεῖνο ἔθνος ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει κατὰ μέγα μέρος τὴν ἀνεξαρτησίαν της. Εἰς τὰ κοινοβούλια τῆς Ἀγγλίας, τοῦ Βελγίου καὶ τῆς Ἰταλίας ἐξεφράσθη ἡ λύπη τῶν νομοθετικῶν σωμάτων διὰ τὰς θλιβερὰς αὐτὰς περιστάσεις· εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη ἔθνος μέγα καὶ εὐεργετικὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ Ἑλληνικὴ ἔχει καθῆκον διὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκφράσῃ τὴν μεγάλην αὑτῆς λύπην διὰ γεγονότα ταῦτα.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (πρωθυπουργός). Θέλω διερμηνεύσει ἀμέσως τὰ αἰσθήματα τῆς Βουλῆς καὶ τὰ τῆς κυβερνήσεως αὐτῆς διὰ τὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἐν Γαλλίᾳ τελευταῖον. Ἡ Ἑλλὰς παρὰ πᾶν ἄλλο μέρος ἔχει αἰτίαν νὰ λυπῆται, ἐὰν αἱ καταστροφαὶ τοῦ Λούβρου ἔφθασαν καὶ μέχρι τῶν ἀριστουργημάτων τῆς Ἑλληνικῆς δόξης καὶ μεγαλοφυΐας, τὰ ὁποῖα περιεκλείοντο ἐν αὐτῷ τῷ καταστήματι. Ἡ Ἑλλὰς αἰσθάνεται λύπην βαθυτάτην διὰ τὰ ἐκ τοῦ ἐμφυλίου πολέμου δυστυχήματα τῆς Γαλλίας· ἡ Γαλλία εὐηργέτησε τὴν Ἑλλάδα καὶ ὑπῆρξεν ἐπὶ πολλοὺς αἰῶνας τὸ κέντρον τοῦ πολιτισμοῦ, ἡ ἑστία τῶν φώτων καὶ τῆς δόξης. Θέλω σπεύσει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ διερμηνεύσω τὰ αἰσθήματα ὅπου δεῖ.

§18ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μικρὰ καὶ ἀδύνατος ἡ Ἑλλὰς, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας πάντοτε ἀγωνισθεῖσα καὶ ἀγωνιζομένη, δὲν εἰμπορεῖ παρὰ νὰ ὑψώσῃ δυνατὰ τὴν φωνὴν τῆς ἀγανακτήσεώς της ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ καταχρήσει τοῦ ὀνόματος τῆς ἐλευθερίας τὴν ἐλευθερίαν ἐσχάτως ἐν Παρισίοις ἐπολέμησαν. Ἡ Ἑλλὰς μικρὰ καὶ ἀδύνατος ἔλαβε τὴν πεῖραν, ὅτι οὐδὲν πολεμιώτερον τῆς ἐλευθερίας ὅσον ἡ ἀταξία· ἐὰν δέ τι ἐξασφαλίζῃ τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ἐξασφαλίζει ὁ σεβασμὸς τῶν νόμων καὶ τῶν δικαιωμάτων ἑκάστου.

§20ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔχω ἰσχυροὺς λόγους νὰ μὴ θεωρήσω διόλου ἄκαιρον ν’ ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν σήμερον εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐρωτῶ, ὑπάρχουν νέοι λόγοι, νέαι ἀφορμαὶ, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν τὰς σκέψεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Λαυρίου; πρῶτον· καὶ δεύτερον, ἐσκέφθη ἢ ἀπησχόλησε τὰς ἐνεργείας τῆς κυβερνήσεως ἡ πρότασις τῆς ἑταιρίας περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν δικαιωμάτων τῆς ἑταιρίας πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν κράτος; ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὰ τὰ δύω.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Νέοι λόγοι ὑπάρχουν, καθὼς ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω καὶ προχθές· ὑπάρχει μία διαμαρτύρησις ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη ἀπὸ δύω πρέσβεις, καὶ ἐνασχολούμεθα ν’ ἀπαντήσωμεν εἰς αὐτήν· ἐννοεῖται, ὅτι θέλομεν τὴν ἀποκρούσει καὶ στηρίξει τὰ δίκαιά μας. Ἡ ἑταιρία μετὰ τοῦτο ἢ πρίν ἀπευθύνῃ τὴν διαμαρτύρησιν, ἀνεκάλεσε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε περὶ ἐκποιήσεως. Ἡμεῖς ἔχομεν σκοπὸν νὰ προκαλέσωμεν μίαν διαπραγμάτευσιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, διαπραγμάτευσιν ὅμως, ἡ ὁποία θὰ ἦναι προπαρασκευαστικὴ ἐκ μέρους μας καὶ ἥτις, ἐὰν τελειώσῃ, θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν, ἥτις θὰ ἀποφανθῇ, ἐὰν τὴν δέχηται καὶ κατὰ τίνα τρόπον ὅπως δήποτε· καὶ θὰ ἴδωμεν, ἐὰν ὅ,τι ἐπρότεινεν ἡ ἑταιρία ἦτο παιγνίδι ἢ ἀλήθεια.

§23ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὰ δικαστήρια.

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπεται.

§25ΔΑΓΡΕΣ. Ἐννοῶ, ὅτι ἡ ἀπάντησις τῆς κυβερνήσεως θέλει εἶσθαι ἀξιοπρεπής.

§26ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βέβαια.

§27ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψήφου της, διὰ τῆς καρδίας της ἐνισχύει τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της ἐπὶ ἀντικειμένου τόσον μεγάλου καὶ σπουδαίου μετὰ θάῤῥους καὶ περινοίας, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται.

§28ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἀξιοπρεπείας.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὁ διευθυντὴς τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου· πρέπει προηγουμένως νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διορθωτὴς τῶν στενογραφημάτων, ἤτοι τῶν ἐντύπων, ὅστις εἶναι ἕνας ὑπάλληλος μὲ 240 δραχμὰς, δὲν εἶναι διωρισμένος, καὶ αὐτὸς ὁ μισθὸς δὲν δίδεται· ὁ διευθυντὴς τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου κάμνει ἀναφορὰν εἰς τὸν πρόεδρον, πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι πολλὴ ἐργασία τῆς Βουλῆς ἐκκρεμῆ, καθὼς καὶ τὰ πρακτικὰ τοῦ 1868, καὶ πρέπει νὰ τυπωθῶσι τώρα εἰς τὰς διακοπάς. Εἶναι ἀκόμη τὰ στενογραφήματα τὰ ἰδικά μας καὶ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Ἔχει ἀνάγκην ἑνὸς διορθωτοῦ, ὄχι βέβαια νὰ διορίσωμεν μὲ 240 δραχμάς, ἀλλὰ 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα· θὰ ἴδῃ δὲ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν θὰ διορισθῇ γραφεὺς, ὅστις νὰ μὴ ἐργάζηται, ἀλλὰ ὁ νέος, ὅστις θὰ διορισθῇ θὰ ᾖναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἱκανῶν· εἶναι ὁ Δ. Σπινέλης. Ἡ Βουλὴ τὸ παραδέχεται;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§31ΡΩΜΑΙΟΣ. Αὐτὸς ὁ νέος ἐργάζεται πάντοτε, εἶναι ὁ καλλίτερος.

§32ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ γραφείου μὲ ἓν ἐπιμίσθιον;

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, ἀλλ’ ὅπως δοθῇ· ἂν θέλετε καὶ ἐπιμίσθιον, ὅπως θέλετε.

§34ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ προκαλέσωμεν διορισμοὺς, καλλίτερον εἰς τὸν διευθυντὴν ἓν ἐπιμίσθιον.

§35ΡΩΜΑΙΟΣ. Ὁ Σπινέλης εἶναι ὁ καλλίτερος, ὅστις ἐργάζεται.

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Εἶναι μία ἱστορία, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνεται καὶ δὲν διορθόνεται ποτέ· ἐγὼ δὲν διαφωνῶ νὰ πληρώσωμεν διὰ τὴν τύπωσιν, ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν τέλος πάντων πρακτικά· νομίζω νὰ ἐπληρώσαμεν καὶ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ δὲν ἔχομεν πρακτικά· καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ πληρώσωμεν, ἀλλὰ τότε καὶ μόνον, ὅταν τὰ πρακτικὰ τυπωθῶσι.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν μὴ τύπωσιν τὴν τακτικὴν τῶν παρόντων; ...

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοοῦμεν τοῦ 1868· δι’ αὐτὰ ἐζητήσατε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὰ τωρινὰ δὲν εἶναι ἔλλειψις τοῦ γραφείου· κατωρθώθη νὰ ᾖναι ἕτοιμα ἐκ μέρους τῶν στενογράφων τὴν ἐπιοῦσαν, ἀλλ’ εἴτε ἐκ τοῦ τυπογραφείου, εἴτε ἐξ ἄλλων προέρχεται ἡ ἀργοπορία.—λοιπὸν, παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ δοθῶσιν ἑκατὸν δραχμαὶ κατὰ μῆνα εἰς τὸν ὑπάλληλον Σπινέλην διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν πρακτικῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τελειώσῃ ἡ ἐκτύπωσις τῶν πρακτικῶν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ διευθυντοῦ;

§40ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ναύαρχος Νικόδημος προτείνει.......

§42ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ναυάρχου εἶναι τροπολογία ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποβεβλημένον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀνεγνώσθη διὰ ά. φοράν. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ σήμερον διὰ δευτέραν φοράν.

§43ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Εἶναι, νομίζω, τρίτη ἀνάγνωσις.

§44ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. (Ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ χορηγίας ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν καθυστερουσῶν δαπανῶν τῶν παρελθόντων ἐτῶν καὶ μὴ ἔχουσα τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς ἀκριβῆ ἐξέλεγξιν τῶν πιστώσεων τούτων· Προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως δεχθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος τὰς ἑξῆς τρεῖς πιστώσεις. Αʹ.) Ἔκτακτον πίστωσιν, καταλογιζομένην εἰς τὸ κεφ. ΙΑʹ. τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἀπόδοσις εἰς λογαριασμὸν τῶν ἀπαιτήσεων τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας δι’ ἐγγυηθέντας τόκους κτλ.» δραχ. 800,000. Βʹ.) Ἔκτακτον πίστωσιν, καταλογιζομένην ὑπὸ τὸ κεφ. ΚΑʹ. τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου ὑπὸ τὸν τίτλον «ἐξαγορὰ τῶν ἐν τῷ ταμείῳ τῶν πολιτικῶν συντάξεων εὑρισκομένων ὁμολογιῶν τοῦ ἐθνικοῦ δανείου τῶν 6,000,000» ἐκ δραχ. 700,000. Γʹ.) Ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν ἐπὶ τοῦ κεφ. ΙΣΤʹ. ἄρθρ. 2 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ αὐτοῦ ὑπουργείου «ἐκτέλεσις δικαστικῶν ἀποφάσεων» ἐκ δρ. 1,000,000. Παρατηρεῖ δὲ ἐπὶ τῆς Αʹ. πιστώσεως, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 800,000 δραχ. δίδεται εἰς τὴν ἑταιρίαν ἀπέναντι τοῦ λογαριασμοῦ αὐτῆς καὶ χωρὶς διὰ τῆς πιστώσεως ταύτης νὰ προδικάζηται οὐδεμία τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῆς, καὶ τοῦτο, ἵνα χορηγηθῇ τῇ ἑταιρίᾳ ἡ ἀνάλογος ὑποστήριξις, εὑρισκομένης ταύτης εἰς μεγάλας οἰκονομικὰς δυσχερείας. Τὴν Βʹ. πίστωσιν παρεδέχθη ἡ ἐπιτροπὴ συμφώνως μὲ τὸν ψηφισθέντα παρ’ αὐτῆς νόμον περὶ ἀποδόσεως τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων. Τὴν δὲ Γʹ. πίστωσιν παρεδέχθη ὡς ἐκκαθαρισμένην διὰ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὸν περιορισμὸν τοῦ δανείου εἰς 2,500,000 φράγ. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 24 Μαΐου 1871. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Εὔθ. Κεχαγιᾶς. Τὰ μέλη Π. Καλαμογδάρτης, Α. Κ. Μεταξᾶς, Ν. Κατσικαπῆς, Στ. Κολιάτσος, Κ. Θεοδώρου, Σπ. Λεονταράκης, Γ. Μαλέας, Δ. Τσιριμῶκος, Ν. Βαρβιτσιώτης, Ν. Ἀγγελίδης, Ἰω. Παπαζαφειρόπουλος.»

§45ΤΙΝΕΣ. Δύο καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια;

§46ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Μάλιστα, 2½ ἑκατομμύρια.

§47ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη ἀνάγνωσις.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνονται διάφοροι αἰτήσεις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τυπωμένας τὰς ἐκθέσεις, αἵτινες διανεμήθησαν. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ διευθυνθῶσιν εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα αἱ ἀναφοραί;

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ πίστωσις, ἂν πρόκηται νὰ ἐπιψηφισθῇ, νὰ θεωρηθῇ ὡς ά. ἀνάγνωσις.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· τί λέγετε διὰ τὰς ἀναφοράς; νὰ σταλῶσιν εἰς τὰ ὑπουργεῖα;

§52ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§53ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὁ λόγος περὶ μιᾶς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπῆς, ἥτις ὑπεβλήθη ἀπὸ τῆς 29 Ἀπριλίου. Ἡ Βουλὴ περαίνει ἤδη τὰς ἐργασίας της, ἡ λῆξις τῆς Συνόδου ἐπίκειται· νὰ ἀναγνωσθῇ λοιπὸν αὐτὴ ἡ γνωμοδότησις.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ Νομοσχέδιον τῶν πιστώσεων. Εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδού. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν καθυστερουσῶν δαπανῶν τῶν παρελθόντων ἐτῶν.)

§56ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινισθῇ, κύριε πρόεδρε· ἡ ἀνάγνωσις αὕτη εἶναι πρώτη ἢ δευτέρα;

§57ΠΟΛΛΟΙ. Δευτέρα· πρώτη ἦτο ὅτε ὑπεβλήθη.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπέρασε διὰ βʹ. ἀνάγνωσιν.

§59ΤΙΝΕΣ. Νὰ προταχθῇ ἡ ψηφοφορία περὶ τοῦ Φιλίππου Ἰωάννου.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἡσυχίαν, κύριοι, διὰ νὰ τελειώσωμεν γληγορώτερα. Εἶναι μερικὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαιτοῦσι καμμίαν συζήτησιν. Θέλετε λοιπὸν νὰ προτάξωμεν αὐτά, ἢ θέλετε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν περὶ τοῦ Φιλίππου Ἰωάννου, ἢ νὰ ἀναγνώσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν;

§61ΠΟΛΛΟΙ. Τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν (θόρυβος).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βενδεβῆ· εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις. (Ἀναγινώσκεται). (Διάφοροι διάλογοι θορυβώδεις).

§63ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτὴ, κ. πρόεδρε.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἡσυχάσετε καὶ ὀλίγον διὰ νὰ κάμωμεν καὶ δουλειὰν, κύριοι. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκταὶ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ τρίτην φορὰν αἱ προτάσεις περὶ ὁδοῦ μεταξὺ Τριπόλεως καὶ Σπάρτης, καὶ ἑτέρας μεταξὺ Θουρίας καὶ Μεγαλοπόλεως, ἔχουσαι ὡς ἕπονται· «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἡ ἐκ Θουρίας τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν μέχρι Μεγαλοπόλεως ἄγουσα ἐθνικὴ ὁδὸς, διερχομένη διὰ τοῦ δήμου Οἰχαλίας τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, θέλει κατασκευασθῆ κατὰ προτίμησιν. Τὰ διὰ τὰς ἐπαρχιακὰς καὶ δημοτικὰς ὁδοὺς προωρισμένα παρὰ τοῦ Νόμου χρήματα τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Μεγαλοπόλεως καὶ Μεσσήνης θέλουν χρησιμεύσει εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς εἰρημένης ὁδοῦ.» «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἡ ἀπὸ τῆς Τριπόλεως μέχρι Σπάρτης ἄγουσα ἐθνικὴ ὁδὸς θέλει κατασκευασθῆ κατὰ προτίμησιν· τὰ διὰ τὰς ἐπαρχιακὰς καὶ δημοτικὰς ὁδοὺς προωρισμένα παρὰ τοῦ Νόμου χρήματα τῶν ἐπαρχιῶν Μαντινείας καὶ Λακεδαίμονος θέλουν χρησιμεύσει εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον, διὰ τὸν δρόμον μεταξὺ Κατακώλου καὶ Πατρῶν· εἶναι γʹ. ἀνάγνωσις.»

§66ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν;

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ εἶναι. (Θόρυβος· πολλοὶ ἵστανται ὄρθιοι).

§68ΖΑΪΜΗΣ. Εἰπέτε, κ. πρόεδρε, νὰ καθίσουν.

§69ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Νομίζω, κ. πρόεδρε, ὅτι πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νομοσχεδίων, πρέπει νὰ ἀναγνώσωμεν τινὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις· καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν τὸ περὶ Ναυτιλιακοῦ διπλώματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔφερε καὶ ὁ Ναύαρχος τροπολογίαν διὰ νὰ ᾖναι αὔριον ὥριμον εἰς τρίτην συζήτησιν. Ἐὰν ᾖναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, δὲν λέγω τίποτε.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις. Ἰδού. (Ἀναγινώσκεται τὸ περὶ ναυτιλιακοῦ διπλώματος καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τώρα τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου. Τρίτη ἀνάγνωσις.

§72ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Περὶ ἐνεργείας καὶ διαθεσιμότητος. Ἄρθρον 3. Ἡ ἐνέργεια εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ διωρισμένου εἴς τινα θέσιν τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ, καθὼς καὶ τοῦ μὴ ἀνήκοντος μὲν εἴς τινα θέσιν τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ ἀξιωματικοῦ, διωρισμένου δὲ εἰς εἰδικήν τινα ὑπηρεσίαν ἢ πρόσκαιρον ἀποστολήν. Ἡ διαθεσιμότης εἶναι ἡ εἰδικὴ κατάστασις τῶν στρατηγῶν, τῶν συνταγματαρχῶν καὶ τῶν ἐκ τῆς θέσεως ὑπουργοῦ ἐξερχομένων ἀξιωματικῶν, τῶν διαμενόντων προσκαίρως ἄνευ θέσεως.»

§73ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ θέλω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν· νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν ἡ λέξις «πρόσκαιρον» νὰ προταθῇ τῆς λέξεως «εἰδικὴν.»

§74ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Δὲν πειράζει αὐτό, ἂς γείνῃ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον γίνεται οὕτω· «........ διωρισμένου δὲ εἰς πρόσκαιρον ἢ εἰδικήν τινα ὑπηρεσίαν ἢ ἀποστολήν........»

§76ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ σημειωθῇ δὲ ὅτι ἡ ἀποστολὴ θὰ ᾖναι πρόσκαιρος.

§77ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον πρόσθετον. «Οἱ ἐκ τῆς θέσεως ὑπουργοῦ ἢ βουλευτοῦ ἐξελθόντες ἀξιωματικοὶ βαθμοῦ κατωτέρου τοῦ συνταγματάρχου καὶ ἐν διαθεσιμότητι διατελοῦντες ἀνακαλοῦνται εἰς ἐνέργειαν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ 7 ἄρθρου τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου.»

§78ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§80ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). Προσωρινὴ διάταξις. «Μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ παρόντος νόμου, οἱ μέχρι τοῦδε ἐν διαθεσιμότητι διατελοῦντες ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, πλὴν τῶν συνταγματαρχῶν, ἀνακληθήσονται εἰς ἐνέργειαν πρὸς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων, μὴ ὑπαρχουσῶν δὲ κενῶν θέσεων ταχθήσονται εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταργήσεως θέσεως.»

§81ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ συνόλου;

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη καὶ τὸ σύνολον εἰς 3ην ἀνάγνωσιν.

§85ΤΙΝΕΣ. Ἡ ψηφοφορία, ἥτις διεκόπη.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου, «περὶ παραχωρήσεως εἰκοσαετοῦς προνομίου πρὸς σύστασιν συγκοινωνίας δι’ ἀτμαμαξῶν μεταξὺ Πατρῶν καὶ Κατακώλου.»

§87ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, θεωρῶ, ἂν μὴ ἐπιβλαβὲς, τοὐλάχιστον πρόωρον τὸ παρὸν νομοσχέδιον, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς συστήματος ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον εἰσέτι δὲν ἐσπουδάσθη καλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Εὐρώπην, τὴν μᾶλλον ἀνεπτυγμένην ἐπιστημονικῶς· δεύτερον κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀπὸ Πατρῶν μέχρις Ἠλείας εἶναι ἀπόστασις 21 ὥρας.

§88ΤΙΝΕΣ. 18 ὡρῶν.

§89ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν διεύθυνσιν, ἣν θὰ λάβῃ ἡ ὁδὸς, εἶναι σωσταὶ 21 ὧραι. Εἶναι δ’ ἓν ἔργον ἐντελῶς κερδοσκοπικὸν καὶ οὐδόλως δύναται νὰ παράσχῃ ὠφέλειαν εἰς τὸν τόπον· εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω πολὺ καλὰ τοῦτο. Ὅταν, κύριοι, ἓν ἔθνος δίδῃ εἰς ἕνα ἐργολάβον μίαν ἐπιχείρησιν, τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν τὴν παρέχει διὰ νὰ ὠφελήσῃ καὶ ὠφεληθῇ, ὅταν δὲ παρέχῃ εἰς ἕνα ἐργολάβον μίαν ἐπιχείρησιν διὰ νὰ ὠφελήσῃ τοῦτον χωρὶς νὰ ὠφεληθῇ ὁ τόπος, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐντελῶς περιττὴ τοιαύτη ἐπιχείρησις. Ἰδοὺ αἱ ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου εἶναι καὶ αἱ ἑξῆς· πρῶτον ὅτι παραχωροῦμεν εἰς τὸν ἐργολάβον ἑτοίμην ὁδὸν πέντε, ἕξ, ἑπτὰ ὡρῶν, τουτέστι τοῦ παραχωροῦμεν τὴν εὐκολίαν νὰ στήσῃ μίαν μηχανὴν καὶ νὰ ἀρχίσῃ νὰ ὠφελῆται, χωρὶς ὁ τόπος νὰ ὠφελῆται τὸ παράπαν, διότι καθόσον ἀφορᾷ τὴν μεταφορὰν τῶν ἐμπορευμάτων καὶ τῶν ἐπιβατῶν ἀνὰ πᾶν χιλιόμετρον ὡρίσθη νὰ πληρώνῃ ἕκαστον ἄτομον λεπτὰ 30 ἀνὰ πᾶν χιλιόμετρον· ὅ ἐστί, διὰ τοῦ σιδηροδρόμονος αὐτοῦ θέλει μεταφέρεται ὁ πολίτης ἀπὸ Πατρῶν εἰς Πύργον ἀκριβώτερα παρ’ ὅσον δύναται νὰ μεταφέρηται διὰ τῶν ἵππων· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ ἡ ὠφέλεια δὲν θέλει εἶσθαι μεγάλη εἰς τὸν τόπον· διότι τὸ πραγματικὸν ἀποτέλεσμα τῶν τοιούτων ἔργων εἶναι νὰ καταστρέφεται ταχύτερον ὁ χρόνος· εἰς αὐτὸ ὅμως τὸ σύστημα δὲν εἶναι τόσον μεγάλη ἡ ταχύτης, ἑπομένως εἰς αὐτὸ τὸ σύστημα θὰ ὑπάρχῃ μία βραδύτης καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀπαιτοῦνται καὶ περισσότερα χρήματα καὶ περισσότερος χρόνος εἰς τοὺς ἐπιβάτας. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ζημίαν αὐτὸς ὁ νόμος δι’ οὗ θέλομεν πληρώνει 3,000 δραχμῶν κατὰ χιλιόμετρον καὶ δι’ αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἑτοίμην ὁδὸν, καὶ θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ καταβάλωμεν τὰ ἔξοδα διὰ τὰς γεφύρας μετὰ βραχὺ διάστημα χρόνου, ὥστε ὁ ἐργολάβος δι’ ἐξόδων μας θέλει κατασκευάσει τὰ πάντα, καὶ μόνον διὰ τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ προκαταβολὴν θέλει ἔχει—ἓν εἰκοσαετὲς προνόμιον.

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγει ὁ νόμος αὐτό.

§91ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀναγινώσκει τὸν νόμον). Θὰ καταβάλωμεν, λέγω, ἡμεῖς χρήματα διὰ νὰ κάμωμεν τὰς γεφύρας καὶ νὰ κατασκευάσωμεν τοὺς δρόμους. Τὸ ἀκούετε κύριοι; Προσέξατε, ἡμεῖς θέλομεν πληρώσει ὅλα τὰ ἔξοδα εἰς τὸν ἐργολάβον διὰ τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς γεφύρας καὶ ἐν τούτοις θέλομεν δώσει τὸ δικαίωμα εἰς αὐτὸν νὰ ὠφελῆται ἐπὶ 20 ἔτη λαμβάνων διὰ τὴν μεταφορὰν ἑκάστου ἀτόμου ἀπὸ τοῦ Πύργου μέχρι Πατρῶν δραχμὰς 30 περίπου ὑπολογιζομένης εἰς 100 χιλιόμετρα τῆς μεταξὺ τῆς δύω πόλεων ἀποστάσεως.

§92ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 18 δραχμὰς διὰ τὴν ά. θέσιν καὶ 9 διὰ τὴν γʹ.

§93ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλως τε τοιαύτη πρότασις ἐγένετο πρὸ τριῶν μηνῶν καὶ εἰς ἐμὲ καὶ ἄλλος τις παρομίαν παρουσίασε, ὑποσχεθεὶς νὰ καταβῇ καὶ εἰς ὅρους ἐπωφελεστέρους διὰ τὸν τόπον. Ἀλλ’ εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς κακόν. Οἱ ἄνθρωποι μεθ’ ὧν ἐγένετο ἡ σύμβασις, δὲν ἔχουν πολλὰ ἴδια κεφάλαια· θὰ πάρουν λοιπὸν τὸν νόμον καὶ θὰ ζητήσουν κεφάλαια· φοβοῦμαι δὲ καὶ μήπως καταντήσωμεν εἰς διαφόρους δίκας. Αὐτὰ εἶχον νὰ σᾶς εἴπω, συνίστανται δὲ ταῦτα εἰς τὸ ὅτι μόνοι οἱ ἐργολάβοι ἠμποροῦν νὰ ὠφεληθοῦν, ἀλλ’ ὁ τόπος δὲν θὰ ἔχῃ ὠφέλειάν τινα.

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει ἀνάγκην δικαιολογήσεως, καὶ ὅμως θέλω σᾶς προσθέσει ὀλίγας λέξεις ἐξ ὧν θέλετε ἐννοήσει, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ καὶ αἱ σκέψεις τοῦ προαγορεύσαντος βουλευτοῦ δὲν εἶναι ἀληθεῖς. Ἔχομεν ἀνάγκην ὁδῶν· καὶ εἶναι ἡ πρώτη καὶ οὐσιώδης ἀνάγκη μας. Ἔχομεν συμφέρον νὰ κατασκευάσωμεν ὅσον εἶναι δυνατὸν ταχύτερα τὰς ὁδούς· ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν καὶ μόνον, κύριοι, ἐξετάζομεν τὸ νομοσχέδιον. Τί ζητοῦν οἱ ἐργολάβοι; ζητοῦν νὰ κατασκευάσουν δι’ ἰδίων των ἐξόδων τὰς ὁδοὺς καὶ ἀντὶ τούτου νὰ ἔχουν τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα νὰ ἔχωσιν ἀτμαμάξας, δὲν ἀπαγορεύουν ὅμως εἰς οὐδένα νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῶν δι’ ἄλλων ἁμαξῶν, καὶ ἀκόμη καὶ διὰ σιδηροδρόμου. Τί κερδίζομεν ἡμεῖς; Κερδίζομεν τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη ἁμαξιτῶν ὁδῶν. Ὅταν, κύριοι, ἐπρότεινε εἰς τὴν Ἑλλάδα μία ἑταιρία εὐρωπαϊκὴ νὰ κατασκευάσῃ ἐργολαβικῶς τὰς ὁδοὺς τῆς Ἑλλάδος ἐζήτησε δι’ ἕκαστον χιλιόμετρον 21 χιλιάδας δραχμάς· δι’ 21 χιλιάδων δραχμὰς μᾶς εἶπεν, ἀναδέχομαι νὰ κατασκευάσω τὰς ὁδούς σας, καὶ αἱ κυβερνήσεις εἰς ἃς ἐπροτάθη τοῦτο, ἀπέῤῥιψαν τὴν πρότασίν των ὡς λίαν ὑπερβολικήν. Πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσιν οἱ ὁδοί, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ θὰ συντηροῦνται· γνωρίζετε, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως εἶναι περισσότερα· ἀντὶ τούτων θὰ πληρωθῶσι κατ’ ἐκτίμησιν, ἀλλὰ ποτὲ νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὸ πληρωθησόμενον ποσὸν τὰς 3 χιλιάδας κατὰ χιλιόμετρον. Ἐὰν δὲ κύριοι, διὰ 250 χιλ. δραχμῶν, ὅσας κατὰ τὸν ἀνωτέρω ὑπολογισμὸν κατ’ ἀνώτερον ὅρον θὰ ἐξοδεύσωσιν ἐπὶ 20 ἔτη, ἔχομεν ὁδὸν ἁμαξιτὴν ἀπὸ Πάτρας εἰς Πύργον δὲν ὠφελούμεθα; διὰ τί νὰ μὴν ὠφεληθοῦν καὶ αὐτοὶ ἂν πρόκηται νὰ ὠφεληθῶσι; καὶ ἐγὼ εὔχομαι νὰ ὠφεληθοῦν πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅσα νομίζει ὁ κ. Διαμαντόπουλος.

§95Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐκάμαμεν μέχρι τοῦδε διὰ τὸν δρόμον αὐτὸν 200,000 δραχμῶν ἔξοδα καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐκάμαμεν τίποτε.

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τῳόντι εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ μία τροποποίησις εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύω, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ δὲν θὰ ἀντιτείνωσιν· τὰ χρήματα νὰ κατατεθῶσιν ἀπὸ τὰ χρήματα τῶν ἐπαρχιῶν Πατρῶν καὶ Ἠλείας.

§97ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ Πάτραι θὰ ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἔχουν συγκοινωνίαν ὄχι μόνον μὲ τὴν Ἠλείαν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ Καλάβρυτα, καὶ μὲ τὸ Αἴγιον. Οὕτω ἡ συγκοινωνία τῶν δύω τελευταίων πόλεων θέλει σταματήσει, παραχωρουμένων εἰς μίαν μόνην γραμμὴν συγκοινωνίας τῶν κεφαλαίων τῆς ὁδοποιΐας της.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας Ἠλείας καὶ Πατρῶν.

§99Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὰ ἐπαρχιακὰ χρήματα εἶναι ἀρκετὰ καὶ ἂς ἀφήσωμεν τὰ χρήματα τῶν δήμων νὰ θεραπεύσωσιν ἄλλας ἀνάγκας.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥασις;

§101ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἕπεται.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Περὶ παραχωρήσεως εἰκοσαετοῦ προνομίου πρὸς σύστασιν συγκοινωνίας δι’ ἀτμαμαξῶν μεταξὺ Πατρῶν καὶ Κατακώλου. Ἄρθρ. 1. Ἡ μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν κυρίων Γεωργίου Ι. Παππᾶ καὶ Γουλιέλμου Μόρφη ἀφ’ ἑτέρου συνομολογηθεῖσα τὴν 20 Μαΐου 1871 σύμβασις, ἐξ ἄρθρων 18 συγκειμένη, καὶ ἧς τὸ κείμενον ἕπεται, πρὸς παραχώρησιν εἰκοσαετοῦς προνομίου πρὸς σύστασιν συγκοινωνίας δι’ ἀτμαμαξῶν μεταξὺ Πατρῶν καὶ Κατακώλου, ἐπικυροῦται καὶ ἔχει πλήρη καὶ νόμιμον ἰσχύν. Ἄρθρον 2. Τὸ διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης καὶ τῶν ἀναγκαίων γεφυρῶν καταβληθὲν ὑπὸ τῆς ἑταιρίας ποσὸν θέλει ἀποδοθῆ αὐτῇ ἀτόκως ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας Πατρῶν καὶ Ἠλείας ἐντὸς τριῶν ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἀποπερατώσεως ὁλοκλήρου τοῦ ἔργου καὶ τῆς ἐνάρξεως τῆς διὰ τῶν ἀτμαμαξῶν συγκοινωνίας εἰς τρεῖς ἴσας ἐνιαυσίους δόσεις. Ἄρθρ. 3. Οἱ ἐργολάβοι ὑποχρεοῦνται νὰ συμμορφῶνται πρὸς τοὺς ἐν ἰσχύϊ καὶ ἐκδοθησομένους νόμους, γενικοὺς κανονισμοὺς ἢ διατάξεις περὶ τῆς ἀστυνομίας, τῆς ἀσφαλείας, τῆς χρήσεως καὶ διατηρήσεως τῆς ὁδοῦ καὶ τῶν διαμετακομιστικῶν μέσων.

§102ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Τὸ περὶ προσωπικῆς κρατήσεως, κ. πρόεδρε, εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν· (ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. πρόεδρε. Παρακαλῶ τὸν κ. Πράτσικαν νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, διότι ὁ νόμος αὐτὸς θὰ συζητηθῇ, ὡς ἀφορῶν συμφέροντα ἐμπορικά, τὰ ὁποῖα περιπλέκονται.

§104ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Ὄχι· τώρα πρέπει νὰ τελειώσωμεν· (θόρυβος).

§105ΖΑΪΜΗΣ. Νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποχωρήσεως.

§106ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Δὲν καταβαίνω τὸ βῆμα, πρέπει νὰ τελειώσῃ.

§107ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ χθεσινὴ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἦτο νὰ προβῶμεν εἰς τὸ περὶ ἀποχωρήσεως, Κ. πρόεδρε· ἐπικαλοῦμαι τὸν κανονισμόν.

§108ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Τὸ περὶ προσωπικῆς κρατήσεως, κ. πρόεδρε, ἔχει ἕνα μῆνα καὶ πλέον ὅπου εἶναι εἰς τὸ γραφεῖόν σας.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔπειτα, κ. Πράτσικα.

§110ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Ὄχι τώρα.

§111ΖΑΪΜΗΣ. Πρὶν διαλυθῶμεν, κ. πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁρίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δι’ αὔριον, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ψηφοφορῶμεν νομοσχέδια χωρὶς νὰ τὰ γνωρίζωμεν. (Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τοῦ νὰ λαμβάνῃ πλήρη τὴν μισθοδοσίαν του, ὁ ἐν τῷ Πανεπιστημείῳ καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφίας κ. Φίλιππος Ἰωάννου).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 117· 95 εἰς τὸ ναὶ καὶ 22 εἰς τὸ ὄχι· ὥστε ἐγένετο δεκτόν.

§113ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις.

§114ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλοῦμεν νὰ δεχθῆτε αὐτὴν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· 1) τὸ περὶ ἀποχωρήσεως, 2) τὸ περὶ διαιρέσεως τοῦ κεντρικοῦ ταμείου, 3) τὸ περὶ ἀεριόφωτος, 4) τὸ περὶ τόκου, 5) τὸ περὶ ναυτικῶν διπλωμάτων, 6) τὸ περὶ πιστώσεων, καὶ 7) τὸ περὶ μεταλλείων.

§115ΣΑΡΑΒΑΣ. Κ. πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσα πρό τινων ἡμερῶν, νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἢ μᾶλλον νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀποδίδω πολὺ μεγαλητέραν σημασίαν, παρὰ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα νομοσχέδια τὰ χρηματιστικά. Δεύτερον θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ προταθῇ καὶ τὸ περὶ κληροδοτημάτων, τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας.

§116ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶπον νὰ τὸ βάλωμεν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε, λοιπὸν, ἀποχώρησις, κεντρικὸν ταμεῖον, ἀεριόφως, τόκοι, ναυτικὰ δικαιώματα, πιστώσεις, μεταλλεῖα, ἀποξήρανσις Σπερχειοῦ, ὑπότροφοι, περὶ μαιευτηρίου, καὶ περὶ προσωπικῆς κρατήσεως. Εἶναι πρῶτον ἓν νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως χηρῶν καὶ ὀρφανῶν).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ ἀποχωρήσεως. Τρίτη συζήτησις. Κύριοι βουλευταὶ, παρακαλῶ, ὀλίγην ἡσυχίαν, πρόκειται περὶ νόμου ἀρκετὰ σπουδαίου.

§119ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὡς γνωρίζετε, κύριοι, πρὶν ἢ ὁ κ. ὑπουργὸς ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποχωρήσεως, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ σήμερον, εἶχον ὑποβάλει ὁμοίας φύσεως νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, καθὼς καὶ ἐκεῖνο τοῦ κ. ὑπουργοῦ, παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποχωρήσεως χρῄζει μακρᾶς συζητήσεως καὶ εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων νομοσχεδίων, διότι μία ἀρχὴ ἰσόβιος, ἐφ’ ἧς ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία οὐδὲν δύναται καταχρωμένη τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν τῇ παρέχει ἡ πολιτεία, ἠμπορεῖ νὰ ἀποβῇ πολλὰ ἐπικίνδυνος, καὶ νὰ ἀναιρέσῃ τὸν σκοπὸν, χάριν τοῦ ὁποίου περιεβλήθη μὲ ἐξαιρετικὰς ἐγγυήσεις. Εἶναι λοιπὸν πολλὰ σπουδαῖον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποχωρήσεως, διότι σκοπεύει ν’ ἀπομακρύνῃ τὰ κακὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐνδέχεται νὰ παρακολουθήσωσι τὴν μονιμότητα μιᾶς ἀρχῆς· καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀρχὴ, εἰς οὐδεμίαν καλῶς διοργανωμένην πολιτείαν, ἡ ὁποία νὰ ᾖναι ἀπολύτως ἀνεξέλεγκτος. Ὁ βαθμὸς τοῦ στρατιωτικοῦ εἶναι ἀναφαίρετος, ὑπάρχουσιν ἐν τούτοις περιπτώσεις, καθ’ ἃς καὶ ὁ βαθμὸς δύναται ν’ ἀφαιρεθῇ καὶ ὁ ἀξιωματικὸς νὰ τεθῇ εἰς ἀποστρατείαν ἢ εἰς ἀργίαν. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἐξουσία ἐπὶ τοσοῦτον μόνιμος καὶ ἀσφαλὴς, ὥστε, ὁσάκις αἱ ἐγγυήσεις, μὲ τὰς ὁποίας τὴν περιέβαλεν ἡ πολιτεία, ἀποβαίνουσι πρὸς βλάβην αὐτῆς, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ πολιτεία νὰ ἄρῃ τὰς ἐγγυήσεις ταύτας. Ὁσάκις ἑπομένως δι’ ἡλικίαν ἢ διὰ νόσημα ὁ ἰσόβιος ὑπάλληλος δὲν δύναται πλέον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ὁσάκις δὲν συναισθάνεται τὴν ἱερότητα τῶν ἑαυτοῦ καθηκόντων, ἢ περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν δεικνύει ὀλιγωρίαν ἀξιοκατάκριτον, ἢ τηρῇ διαγωγὴν ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς θέσεώς του, δὲν πρέπει νὰ προστατεύηται ὑπὸ τῆς προνομίας τῆς ἰσοβιότητος, ἀλλ’ ὑπόκειται εἰς τὸ κοινὸν δίκαιον, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ὁ νόμος περὶ ἀποχωρήσεως. Ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα ὑπάρχουσιν, ἐννοεῖται, διαφοραὶ γνωμῶν, καί, ἐπαναλαμβάνω, ἔπρεπε περὶ αὐτοῦ νὰ γείνῃ μακρὰ συζήτησις. Ἐπειδὴ ὅμως οὔτε καιρὸν ἔχομεν, οὔτε ἡ Βουλὴ ἔχει διάθεσιν νὰ ἐξακολουθήσῃ μακρὰς συζητήσεις, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχον ὑποβάλει, τὸ συνεχώνευσα εἰς ἐκεῖνο τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀφοῦ συγκατετέθη νὰ παραδεχθῇ δύω τροπολογίας, τὰς ὁποίας θεωρῶ λίαν οὐσιώδεις. Τὸ σπουδαιότερον μέρος τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν παῦσιν τῶν ἰσοβίων δικαστῶν καὶ τῶν μελῶν τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων· εἰς τὰς περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι παύονται δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, καθὸ καταδικασθέντες εἰς ποινὴν ἐπάγουσαν τὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, κατὰ μείζονα λόγον παύονται οἱ ἰσόβιοι ὑπάλληλοι. Ἐκτὸς ὅμως τούτων δυνατὸν νὰ ὑποπέσωσιν εἰς παραβάσεις καθηκόντων, ὅλως ἀσυμβιβάστους πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς θέσεως. Κατ’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν οἱ ἰσόβιοι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, καθὼς καὶ οἱ ἐλεγκταὶ ἀποβάλλονται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, παύονται κατ’ ἐξαίρεσιν τῆς ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀπονεμομένης αὐτοῖς προνομίας, ἡ ὁποία ἐγγυᾶται εἰς αὐτοὺς ἰσόβιον διαμονήν. Τοῦτο ἐννοοῦμεν λέγοντες, ὅτι γίνονται ἔκπτωτοι τῆς θέσεώς των ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων. Τώρα ἐπιτρέψατέ μοι ἐν ὀλίγαις λέξεσι νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παραδέχεται τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον, καὶ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον εἶχον ἐγὼ διατυπώσει εἰς τὸ παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθέν. Τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον, προκειμένου περὶ ἐκπτώσεως ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ ἰσοβίου ὑπαλλήλου, διαγράφει τὰς περιπτώσεις ὡς ἀκολούθως· ὅπως ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων γείνῃ ἔκπτωτος ἰσόβιός τις ὑπάλληλος, ἀπαιτεῖται κατὰ τὸ νομοσχέδιον νὰ ὑπάρχῃ μία τῶν περιπτώσεων, τὰς ὁποίας ῥητῶς ἐν ἄρθρῳ 10 ἀναφέρει, τοὐτέστι νὰ κατεδικάσθη ἐπὶ πλημμελήματι ἐκ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 22 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἀναφερομένων, εἰς φυλάκισιν μὴ ὑπερβαίνουσαν τὸ ἔτος, ἢ ἐπὶ πταίσματι ἀφορῶντι τὰ χρηστὰ ἤθη, ἢ νὰ ὑπεβλήθη εἰς ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, ἢ νὰ κατεδικάσθη πειθαρχικῶς, καὶ εἰς τοῦτο, παρακαλῶ, νὰ προσέξητε πολὺ, δὶς μὲ προσωρινὴν πειθαρχικὴν παῦσιν, ἢ ἅπαξ μὲ προσωρινὴν πειθαρχικὴν παῦσιν, καὶ δὶς μὲ πειθαρχικὴν ποινὴν προστίμου ἢ ἐπιπλήξεως. Αὗται εἶναι αἱ περιπτώσεις τῆς ἐκπτώσεως ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων. Ἐὰν ὁ ὑπουργὸς φρονῇ, ὅτι ὑπάρχει μία τῶν περιπτώσεων τούτων, πέμπει τὰ σχετικὰ ἔγγραφα εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἵνα ἐξετάσῃ καὶ ἀποφανθῇ, ἐὰν τῳόντι ὑπάρχωσι λόγοι ἀποχρῶντες ὅπως ὁ κατηγορούμενος ἰσόβιος δικαστὴς γίνῃ ἔκπτωτος τῆς θέσεώς του. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παραδέχεται τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον. Ἐγὼ ἠκολούθησα τὸ σύστημα τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου, ὁ ὁποῖος ἀφίνει περισσοτέραν ἐλευθερίαν εἰς τὸν ὑπουργὸν καὶ εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστήριον. Κατὰ τὸν περὶ ἀποχωρήσεως ἕνεκεν ἡλικίας καὶ πειθαρχικῶν λόγων Γαλλικὸν Νόμον τῆς 1 Μαρτίου 1852, ὁσάκις ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων νομίζει ὁ ὑπουργὸς, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις ὅπως ἰσόβιός τις ὑπάλληλος γείνῃ ἔκπτωτος τῆς θέσεώς του, εἴτε οὗτος κατεδικάσθη πειθαρχικῶς εἴτε μὴ, παραπέμπει τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον διὰ νὰ ἀποφανθῇ, ἐὰν αἱ περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης εἶναι τοιαῦται, ὥστε καθιστῶσι τὸν ὑπάλληλον ἀνάξιον νὰ κατέχῃ ἐφεξῆς τὴν θέσιν, ἐὰν ἐγκρίνωνται ὡς τοιαῦται καὶ ἀπὸ τὸ δικαστήριον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς συστήματος καὶ τοῦ ἄλλου εἶναι, ὅτι ἐν μὲν τῷ ὑπουργικῷ νομοσχεδίῳ ὁρίζονται ῥητῶς αἱ πειθαρχικαὶ περιπτώσεις, καθ’ ἃς δύναται νὰ ἐπιληφθῇ ὁ Ἄρειος Πάγος, ἐν δὲ τῷ νομοσχεδίῳ τῷ παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντι ἀφίεται τοῦτο ἐντελῶς εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐπροτίμησα τὸ σύστημα τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου, διότι ἐκτὸς τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου ἀναφερομένων περιπτώσεων, δικαιολογουσῶν τὴν παῦσιν τοῦ ἰσοβίου δικαστοῦ, ἐνδεχόμενον νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἄλλαι ὁμοίας φύσεως, αἵτινες, καθὸ μὴ δυνάμεναι νὰ ὁρισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων, πρέπει νὰ ἀφεθῶσιν εἰς τὴν κυριαρχικὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου. Ὑποθέσατε, ὅτι ἰσόβιός τις δικαστὴς κατηγορεῖται ἐπὶ βαρυτάτῳ ἐγκλήματι, ὅτι αἱ κατ’ αὐτοῦ ἐνδείξεις εἶναι πολλαὶ καὶ ἰσχυραὶ, ὅτι παραπέμπεται εἰς δίκην, καὶ ὅτι τὸ δικαστήριον τῆς οὐσίας εἴτε ἐξ ὑπερβαλλούσης ἐπιεικείας, εἴτε διὰ λόγους ἀμφιβολίας ἐν αὐτῇ τῇ ἀποφάσει ῥητῶς ἐκφραζομένους, τὸν ἀπαλλάττει τῆς κατηγορίας, νομίζεται ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ἄρειος Πάγος ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν ἡ περαιτέρω ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διατήρησις τοῦ ἰσοβίου τούτου δικαστοῦ δικαιολογῆται; Νομίζετε ὅτι δύναται ν’ ἀναλάβῃ τὸ ὑψηλὸν ἀξίωμα τοῦ δικαστοῦ ἀζημίως διὰ τὴν ὑπόληψιν τῆς δικαιοσύνης, ὁ δικαστὴς, τὸν ὁποῖον μία ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου ἠθώωσε τυπικῶς, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον ἡ κοινὴ συνείδησις κατεδίκασε; Καὶ μ’ ὅλον τοῦτο ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἢ ἐν οἱᾳδήποτε παραπλησίᾳ οὐδεμίαν ἐξουσίαν κατὰ τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ἔχει ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ ἐπιληφθῇ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐπιβλητέας ποινῆς ἐκ τῶν περιοριζουσῶν τὴν ἐλευθερίαν, ἢ ἐπιβαλλουσῶν χρηματικὰς ζημίας, ἡ ἐπάγουσα αὐτὴν παράβασις ἔπρεπε βεβαίως νὰ ᾖναι ἀκριβῶς ὡρισμένη καὶ μηδεμίαν εἰς τὸν δικαστὴν τῆς οὐσίας ἀφίνουσα ἐλευθερίαν, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν βάσιν παντὸς ποινικοῦ νόμου. Ἐνταῦθα ὅμως πρόκειται περὶ ἀποβολῆς ἐκ τῆς θέσεως ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων, τουτέστιν ἕνεκεν παραβάσεων περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων, αἵτινες εἰδικῶς δὲν ὁρίζονται, ἀλλ’ ἐκτιμῶνται ἑκάστοτε ὑπὸ τοῦ ἐνασκοῦντος τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν δικαστηρίου. Ἑτέρα διαφορὰ, πολλὰ οὐσιώδης, εἶναι ὅτι κατὰ μὲν τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἵνα δικαστής τις ἰσόβιος γείνῃ ἔκπτωτος ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων, πρέπει, ὡς προεἶπον, νὰ κατεδικάσθη δὶς εἰς πειθαρχικὴν ποινὴν παύσεως ἢ ἅπαξ εἰς πειθαρχικὴν ποινὴν παύσεως καὶ δὶς εἰς πειθαρχικὴν ποινὴν προστίμου. Ἐγὼ ἐνόμισα, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὴν γνώμην ὅλων ὑμῶν, ὅτι ἔπρεπε νὰ εὐρύνωμεν ὀλίγον τὴν βάσιν τῶν πειθαρχικῶν λόγων ἕνεκα τῶν ὁποίων δύναται νὰ παυθῇ ἕνας ἰσόβιος ὑπάλληλος, διότι ἀκόμη δὲν εἶναι τελειωτικῶς ἐσχηματισμένη, φρονῶ, ἡ κοινὴ πεποίθησις, ὅτι τῆς ἰσοβιότητος ὁ θεσμὸς ἔφερε παρ’ ἡμῖν ὅλα τὰ προσδοκώμενα ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Ἡ δοκιμὴ θὰ γείνῃ καὶ ἡ ὁριστικὴ κρίσις θὰ ἐξενεχθῇ, ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ πολιτεύματος. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος ἐπέτυχε καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἰδοὺ διὰ τί ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ εὐρύνωμεν τὴν βάσιν τῆς ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων παύσεως καὶ διετύπωσα ἑπομένως τὰ περὶ τούτου ὡς ἀκολούθως· «Ἐὰν κατεδικάσθησαν τελεσιδίκως κατὰ τοὺς κειμένους νόμους εἰς πειθαρχικὴν ποινὴν προσωρινῆς παύσεως ἑνὸς τοὐλάχιστον μηνὸς, ἢ καὶ δύω πειθαρχικὰς ποινὰς προσωρινῆς παύσεως μικροτέρας τοῦ ἑνὸς μηνὸς, ἢ εἰς δύω πειθαρχικὰς ποινὰς προστίμου». Καὶ οὕτω δὲ οὐδόλως ἀναιροῦνται ἢ ἐλαττοῦνται ὁπωσδήποτε αἱ τῇ ἰσοβιότητι παρομαρτοῦσαι ἐγγυήσεις· διότι αἱ πειθαρχικαὶ ποιναὶ, οἱασδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ὁ βαθμὸς ἢ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, δὲν ἐπάγουσι ἀφ’ ἑαυτῶν καὶ μόνων τὴν παῦσιν τοῦ ἰσοβίου δικαστοῦ, ἀλλ’ ἀπόκειται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ εἶδος καὶ τὸν βαθμὸν αὐτῶν καὶ ν’ ἀποφανθῇ, ἂν τῳόντι εἶναι τόσον βαρεῖαι, ὥστε νὰ ἐπιφέρωσι τὴν ἔκπτωσιν. Ἐκτὸς τῆς τροπολογίας ταύτης ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ μεταφέρω ἐκ τοῦ παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου τὴν τελευταίαν παράγραφον ἔχουσαν ὡς ἀκολούθως· «Τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις 273 ἕως 309 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων περὶ πειθαρχικῶν παραβάσεων καὶ λοιπὰ ὡρισμένα διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ»· καὶ τοῦτο, διότι, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω μὲ λύπην μου, ὅτι ἰσόβιοί τινες δικασταὶ ἠθέλησαν νὰ ἀμφισβητήσωσιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει λαβὼν ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, καὶ τὴν ὁποίαν κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐξήσκησα λίαν καταλλήλως, φρονῶ. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς παραδέχηται τὰς δύω αὐτὰς τροπολογίας, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν ὑποστηρίζω οὐδεμίαν ἄλλην τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον καὶ τὸ συγχωνεύω εἰς τὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§120Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Φρονεῖτε, ὅτι ἡ ἀνάμιξις ἑνὸς δικαστοῦ εἰς ἐπιχειρήσεις ἐργολαβίας εἶναι συμβιβαστέα μὲ τὸν δικαστικόν του χαρακτῆρα;

§121ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἠξεύρετε, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων ἀπαγορεύει ῥητῶς εἰς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους τὸ μετέρχεσθαι τὸ ἐμπόριον, ἐὰν ἑπομένως ᾖναι κερδοσκοπικὴ ἐπιχείρησις ἡ ἐργολαβία, εἰς ἣν, ὡς λέγετε, ἀνεμίχθη ὁ δικαστὴς, φυσικῷ τῷ λόγῳ ἀπαγορεύεται, ἄλλως τε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι παρὼν καὶ εἶναι ἁρμοδιώτερος νὰ ἀπαντήσῃ. (Ἐνταῦθα ἀναβαίνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Τσιριμῶκος). (Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον).

§122Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ὡς γνωρίζετε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι ἀποκύημα τῶν Ῥωμαϊκῶν γνώσεων ἡμῶν. Πιστεύω, ὅτι, οὔτε ὁ κ. Σαράβας ἔχει ἀντίῤῥησιν, οὔτε ὁ κ. ὑπουργός.

§123ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ἤδη, ὅτι τὸ παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἐκτὸς τινῶν τροποποιήσεων, ἐλήφθη ἐκ τῶν περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου γαλλικῶν νόμων τοῦ 1824 καὶ 1852.

§124Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν θέλω νὰ δρέψω τοὺς καρποὺς τῶν ἄλλων. Αὐτὴ εἶναι μελέτη, τὴν ὁποίαν ἠρύσθην ἐκ νομικῶν καὶ τοῦ νόμου τοῦ Γερμανικοῦ καὶ τοῦ Πρωσσικοῦ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, κύριοι, διότι ὑποθέτω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ ἐγγύησις καὶ ὁ προορισμὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν εἶναι δηλαδὴ ὅπως ἔπρεπε νὰ ᾖναι συντεταγμένον. Εἰς τὸν Πρωσσικὸν νόμον ὑπάρχει μία ποινικὴ, οὕτως εἰπεῖν, δικονομία ἐφ’ ἧς ἢ παρ’ ἧς δικάζονται οἱ δικασταί. Ἐδῶ δὲν ὑπάρχουν παρὰ μερικὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ὁρίζουν τὴν εἰς δίκην εἰσαγωγὴν, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ δικαστοῦ ἢ τοῦ μέλους τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου· ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει οὕτω ὁ ἀπαιτούμενος καιρὸς, ἐπειδὴ δὲν δύναμαι νὰ μελετήσω ἐμβριθῶς καὶ σπουδαίως τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἠθέλησα νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ νὰ συντελέσω εἰς τὴν, οὕτως εἰπεῖν, ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, νὰ τὸ ἐπεκτείνω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν προορισμόν του· εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον ἐδῶ ὁρίζεται ὁ χρόνος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων διὰ τὴν ἀποχώρησιν, ἀλλὰ δὲν δίδεται καὶ προθεσμία, δηλ. ὁρίζει ὅτι, ὅταν ἕνας δικαστὴς φθάσῃ τὸ 70 ἔτος, ἐὰν ᾖναι πρωτοδίκης, ἐφέτης ἢ μέλος τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, καὶ τὸ 75, ἐὰν ᾖναι ἀρειοπαγίτης ν’ ἀποχωρήσῃ, ἀλλὰ δύναται αὐτοβούλως χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ μία εἰδοποίησις τοῦ ὑπουργοῦ; δύναται νὰ βλαφθῇ ἡ ἐπιστήμη καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιωτῶν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἐδῶ τὸ ἑξῆς, «δὲν δύνανται νὰ ἐγκαταλείψουν τὰ ἔργα των οἱ ζητοῦντες τὴν ἀποχώρησιν πρὶν ἢ παρέλθουν τρεῖς μῆνες ἀπὸ τῆς πρὸς τὸν ὑπουργὸν εἰδοποιήσεως περὶ ἀποχωρήσεως.» Νομίζετε, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι ὀρθόν; δεχθῆτέ το· ἂν νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, μὴν τὸ δεχθῆτε.

§125ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἔρχομαι, κύριοι, ἀμέσως εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Πετσάλη ὡς πρὸς τὴν προσθήκην τῆς προθεσμίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας οἱ δικασταὶ δύνανται ν’ ἀποχωρήσουν ἀπὸ τῆς πρὸς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν περὶ τῆς ἀποχωρήσεως ταύτης εἰδοποιήσεως. Ἂν παραδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν προσθήκην, τότε θὰ περιπέσωμεν εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἰσόβιοι δικασταὶ καὶ τὰ μέλη τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου ἀποχωροῦσι τῆς ὑπηρεσίας αὐτοδικαίως· τότε τὸ αὐτοδικαίως πρέπει νὰ λείψῃ.

§126Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐννοεῖται.

§127ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἀλλὰ τότε, κύριοι, κινδυνεύομεν νὰ ματαιώσωμεν τὰ πάντα· διότι γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ὅτι εἰς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἔγκειται ἡ φιλαυτία, νὰ μὴν ἐπιθυμῇ τις νὰ θεωρηθῇ ὡς καταστὰς ἀνίκανος, καὶ ἑπομένως ἄχρηστος· οἱ συνάδελφοι εἰς τοιαύτην περίστασιν βεβαίως δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ παρουσιάσουν τὸν συνάδελφον ὡς τοιοῦτον, οἷος δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ᾖναι ἢ δὲν πιστεύει ὅτι εἶναι· ἐπίσης καὶ ὁ ὑπουργὸς δὲν θὰ θελήσῃ εἰς τὰς πλείστας τῶν περιστάσεων νὰ πληγώσῃ παλαιὸν ὑπάλληλον, προσενεγκόντα ἴσως ὑπηρεσίας πολυτίμους, προκαλῶν ἀπόφασιν περὶ ἀνικανότητος αὐτοῦ, ἢ σιωπηρῶς ἀνομολογῶν τὴν ἀνικανότητα ταύτην διὰ τῆς ἀντικαταστάσεώς του. Τούτου οὕτως ἔχοντος, ὡς ἀποτέλεσμα τελικὸν θὰ ἐπέρχηται σχεδὸν πάντοτε ἡ διατήρησις τοῦ ὑπαλλήλου ἐν τῇ θέσει του καὶ πέραν τῶν ὅρων τοῦ νόμου. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ ἐγὼ, μετὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, μεθ’ ἧς συνειργάσθην, διότι τὸ ἔργον τοῦτο δὲν τὸ κατήρτισα μόνος, μὲ συνέτρεξαν μετὰ ζήλου καὶ προθυμίας οἱ κύριοι Μωραϊτίνης, Κόκκινος, Προβελέγγιος, Βάλβης καί τινες ἄλλοι, καὶ μετὰ σπουδαίας συζητήσεις ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἀνεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἕνεκα τούτου δὲν ἠθελήσαμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν προσθήκην, ἥτις ἤδη προτείνεται καὶ ἐπροτιμήσαμεν νὰ ἐπέρχηται αὐτοδικαίως ἡ ἀποχώρησις. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν τήρησιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει.

§128ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Κύριε ὑπουργὲ, μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν· ἂν ἕνας δικαστὴς θέλῃ νὰ παραιτηθῇ, δύναται;

§129ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Βεβαίως. Τὸ ζήτημα τοῦτο οἱ συγγραφεῖς τὸ ἐξετάζουν, ἂν δικαστής τις δηλαδὴ, ἢ ὁποιοσδήποτε ὑπάλληλος, δύναται ν’ ἀποχωρήσῃ οἴκοθεν τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ κατ’ ἀρχὴν μὲν ὀφείλουσι ν’ ἀποφανθῶσιν ἀρνητικῶς, διότι οὐδὲν συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἅπαξ συνήφθη, δύναται μονομερῶς νὰ διαλυθῇ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑποθέτουν, τοῦθ’ ὅπερ εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι ἂν παρὰ τὴν θέλησίν του ἀναγκάζηται ὁ ὑπάλληλος νὰ παραμένῃ ἐν τῇ θέσει, ὁ ζῆλος αὐτοῦ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν δὲν θέλει εἶσθαι τοιοῦτος ὁποῖον ἡ θέσις τοῦ δημοσίου λειτουργοῦ ἀπαιτεῖ αὐτὸν, διὰ τοῦτο θεωροῦν, ὅτι πρέπει νὰ κατισχύσῃ ἡ ἔποψις τοῦ δημοσίου συμφέροντος καὶ νὰ λυθῇ ἑπομένως τὸ ζήτημα καταφατικῶς, ὥστε νὰ δύναται ὁ ὑπάλληλος ἐλευθέρως καὶ ἀκωλύτως νὰ παραιτῆται (διάλογοι).

§130Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρίσωμεν τὴν σημασίαν τοῦ αὐτοδικαίως, ὅπερ ἔχει διαφόρους σημασίας.

§131ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Δὲν συμφωνῶ, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ ὁ ὅρος οὗτος διαφόρους σημασίας. Αὐτοδικαίως εἶναι τὸ ipso jure τῶν Ῥωμαίων καὶ σημαίνει, ὅτι ὁ ἀποκτῶν ἓν δικαίωμα ἢ ὁ ὑποβαλλόμενος εἰς μίαν ὑποχρέωσιν δὲν συμπράττει εἰς τοῦτο, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα ἢ ἡ ὑποχρέωσις ἐπέρχεται οἴκοθεν, διὰ τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς γεγονότος, ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεως τοῦ προσώπου, τοῦ ἀποκτῶντος τὸ δικαίωμα, ἢ τοῦ ὑποβαλλομένου εἰς τὴν ὑποχρέωσιν.

§132Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν συμφωνοῦμεν εἰς τὴν σημασίαν, ἀλλὰ δὲν πειράζει, οἱ νομοδιδάσκαλοι ἐννοοῦν, ὅτι πάντοτε θὰ τὸ ἀπαγγείλῃ ἕνας δικαστής· ὁ νόμος τὸ ἀπαγγέλλει, ἀλλὰ ἐξ ἀνάγκης. Τώρα ἐννοεῖται, ὅτι ἕνας ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἔφθασεν αὐτὴν τὴν ἡλικίαν καὶ δὲν θέλει ν’ ἀποχωρήσῃ, νομίζετε, ὅτι ὑποχρεωτικῶς ὀφείλει ν’ ἀποχωρήσῃ;

§133ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§134Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ἡμεῖς ἔχομεν καὶ νόμους ἄλλων ἐθνῶν καὶ ἔχουν τὴν γνώμην, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὄχι καὶ κατ’ αὐτοῦ. Ἂν εἶμαι ἱκανὸς καὶ ἔχω τὰς φυσικάς μου δυνάμεις διὰ νὰ ἐργασθῶ, διατί ν’ ἀποχωρήσω; Πρέπει λοιπὸν νὰ μείνῃ ἀταγές; (θόρυβος).

§135ΣΕΡΒΟΣ. Παρακαλῶ νὰ κάμω μίαν μικρὰν παρατήρησιν. Τὸ πρῶτον ἄρθρον εἶναι λογικὸν, ὡς τὸ ὅλον νομοσχέδιον, οὔτε ἔχω ἀντιλογίαν οὐδεμίαν, διότι τὸ ἀναγκαῖον καὶ ἀπαραίτητον τοῦ νόμου αὐτοῦ εἶναι δῆλον τοῖς πᾶσιν· ἀλλὰ κάμνω μίαν παρατήρησιν καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν. Πολὺ ὀρθῶς ἐπρονοήθη νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ἡλικία τῶν δικαστῶν καὶ διετάχθη νὰ δώσωσιν αὐτοὶ τὴν δήλωσιν ἐπιφυλαττομένης πάσης ἀντιῤῥήσεως ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ. Εἶναι ὅμως καλὸν, ὥστε αὐτὸ τὸ γεγονὸς, ἀφ’ οὗ ἐξαρτᾶται τὸ μέγα δικαίωμα καὶ μέγα καθῆκο τῆς ἀποχωρήσεως νὰ ᾖναι τετελεσμένον προηγουμένως. Ἑπομένως ἐπιθυμῶ, ἵνα ἡ ἐξακρίβωσις τῆς ἀληθείας νὰ ᾖναι ἐκ προοιμίων ὡρισμένη. Ὁ ὑπουργὸς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ γεγονὸς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ταχθῇ μία προθεσμία κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ γίνεται ἡ ἀμφισβήτησις, διὰ μὴ ἔρχεται οὔτε κατὰ τὸ 70 ἢ 75 ἔτος τῆς ἡλικίας. Ὁ ὑπουργὸς ὅμως νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ἀμφισβητήσῃ ἐντὸς ὡρισμένου διαστήματος· ἀφοῦ θὰ προσαχθῶσιν τὰ ἔγγραφα τῆς ἡλικίας εὐθὺς μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου, ἡ ἀμφισβήτησις ἂς γίνῃ ἐντὸς τοῦ ἔτους ἀπὸ τῆς προσαγωγῆς τῆς δηλώσεως. Ἑπομένως νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ά. ἄρθρου, «Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὡς πρὸς τοὺς δικαστὰς, καὶ ὁ τῶν Οἰκονομικῶν ὡς πρὸς τὰ μέλη τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῆς δηλώσεως ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων» (διάλογοι). Ἰδού, κύριοι, ποῖος εἶναι ὁ λόγος· ἡμεῖς ὁρίζομεν ἓν χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἓν μέγα δικαίωμα καὶ ἓν μέγα καθῆκον, ὅ ἐστὶ ὁ ἀποχωρισμὸς τοῦ ὑπαλλήλου, καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐξακρίβωσις αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἀκόμη δὲν θὰ ᾖναι γνωστὴ καὶ ὅταν φθάσῃ τὸ 70 ἔτος ἢ 75 διὰ νὰ δύναται ν’ ἀποχωρήσῃ· ἐν ἄλλοις λόγοις πρέπει νὰ δώσωμεν ἓν χρονικὸν διάστημα εἰς τὸν ὑπουργὸν διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἐξακρίβωσις ἐκ τῶν προτέρων καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν ὑστέρων.

§136Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν αὐτὴν παρατήρησιν ἔκαμα καὶ ἐγὼ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι κατὰ τοῦτο ἐλλειπὲς καὶ ὑπέβαλα τὴν παρατήρησιν ἐντὸς δύω ἐτῶν νὰ ὑποχρεοῦται ὁ ὑπουργὸς νὰ διαμφισβητήσῃ. Ὁ ὑπουργὸς μὲ εἶπεν, ὅτι δὲν δέχεται τὴν ἰδέαν μου. Ἐγὼ ἤμην ἐκ προοιμίων πεπεισμένος, ὅτι ἀφοῦ ὁ ὑπουργὸς καὶ ὁ κύριος Σαράβας εὗρον τὸ νομοσχέδιον κατάλληλον, ἔκρινα περιττὸν νὰ τὸ εἴπω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§137ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, δὲν εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὅσον ὁ κ. Σέρβος ἠθέλησε νὰ τὸ παραστήσῃ, ἄλλως τε τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει, ἐστηρίχθη εἰς τὴν ἀρχὴν τὴν τηρηθεῖσαν καὶ ὑπὸ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου. Ἂν ἡ ἐξουσία θελήσῃ νὰ καταχρασθῇ τοῦ ἐπ’ ἀορίστῳ χορηγουμένου αὐτῇ δικαιώματος τῆς διαμφισβητήσεως, συλλογίσθητε, ὅτι θέλει εὕρει ἀπέναντι αὐτῆς τὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον μόνον εἶναι ἁρμόδιον ν’ ἀποφασίσῃ, καὶ προκειμένου περὶ ζητήματος καταστάσεως, τὸ δὲ δικαστήριον θέλει βεβαίως χαλινώσει τὴν κακὴν πίστιν καὶ προστατεύσει τὸν ἀδικούμενον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, τὸ ζήτημα αὐτὸ δύναται νὰ ἔχῃ ἴσως σπουδαιότητά τινα εἰς μίαν πολιτείαν ἀκανόνιστον, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ὁπωσδήποτε αὐτὸ τὸ γεγονός. Ἀλλ’ εἰς μίαν κεκανονισμένην τάξιν πραγμάτων, εἰς μίαν πολιτείαν εὐνομουμένην, τὸ ζήτημα αὐτὸ δυσκόλως δύναται νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν σημασίαν. Ἐν τούτοις θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπιμείνω εἰς ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐπὶ τέλους ὁμολογῶ, ὅτι δὲν βλέπω ὑπάρχον τι τὸ ἀντιμαχόμενον εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ νομοσχεδίου, ἂν προστεθῇ μία τοιαύτη προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἀμφισβήτησις· ὥστε, ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ, ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς προσθήκης.

§138ΣΑΡΑΒΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Ἠρώτησα τὸν ἀξιότιμον κύριον Σέρβον, ὅταν τὸν ἤκουσα προτείνοντα αὐτὴν τὴν ἀπορίαν καὶ ζητήσαντα νὰ προσδιορισθῇ ῥητὴ προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας ὁ ὑπουρ. τῆς Δικαιοσύνης νὰ διαμφισβητῇ τὴν ἀκρίβεια τῆς δηλώσεως, ποῖον θὰ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα, ἂν παρέλθῃ ἄπρακτον τὸ χρονικὸν διάστημα; καὶ μὲ εἶπε, ὅτι θὰ θεωρῆται ὁριστικὴ ἡ ὁμολογία τοῦ ἰσοβίου δικαστοῦ· ἀφοῦ ἐννοοῦν οὕτω τὴν πρότασίν των, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀποκρουσθῇ, διότι ἂς ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ ἰσοβίου δικαστοῦ, τοῦ νὰ ἀποχωρῇ, ὅταν φθάνῃ εἰς ἡλικίαν 70 ἢ 75 ἐτῶν, διότι τὸ συμφέρον αὐτοῦ ἀρκούντως ἐξασφαλίζεται ἀπὸ τὸν νόμον περὶ συντάξεως, ὅστις εἰς πάντα ὑπάλληλον, πολὺ μᾶλλον εἰς τὸν ἰσόβιον, ἐπιτρέπει ν’ ἀποχωρήσῃ τῆς ὑπηρεσίας παραιτούμενος καὶ ἀπολαύων τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα, ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ ἡλικίαν ἑξήκοντα ἐτῶν· πρόκειται περὶ τοῦ συμφέροντος τῆς πολιτείας, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην καὶ δικαίωμα νὰ ὑπηρετῆται καλῶς, καὶ ἡ ὁποία εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν ἑβδομήκοντα ἢ ἑβδομήκοντα πέντε ἐτῶν ἀναγνωρίζει ἓν τεκμήριον ἀνικανότητος· τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνώτερον, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι ἀνώτερον ἀπὸ τὸ συμφέρον τοῦ ἀτόμου, ἀπαιτεῖ ν’ ἀπομακρυνθῇ τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, ἀφοῦ μάλιστα λαμβάνει τὴν σύνταξίν του. Ἂν αὐτὸν τὸν λόγον ἔχῃ ἡ διάταξις, ἐρωτῶ τὸν κ. Σέρβον, νομίζει ὅτι ἐπιτυγχάνει ὁ σκοπὸς διὰ τῆς τροπολογίας, ἣν ὑποστηρίζει; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν τὸ πιστεύω. Ὅλοι ἔχομεν τὴν ἀδυναμίαν νὰ ἐλαττόνωμεν τὴν ἡλικίαν μας, μάλιστα ὅταν ἔχῃ ἀποτέλεσμα τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, ὑπάρχει καὶ συμφέρον. Ὑποθέσατε δικαστήν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἡλικίαν 70 ἐτῶν, καὶ δηλώνει, ὅτι εἶναι 55· ὁ δ’ ὑπουργὸς παραμελεῖ νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν τοιαύτην ψευδῆ δήλωσιν, ὁ δικαστὴς τότε θὰ μένῃ εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ νόμου ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καί τοι ἀνίκανος. Βλέπετε τὰ ἀτοπήματα εἰς τὰ ὁποῖα θέλομεν καταντήσει, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Σέρβου, ἐνῷ, μένοντες εἰς τὸ κείμενον, οὐδόλως βλάπτομεν τὸ συμφέρον τοῦ ὑπαλλήλου, διότι, ὡς προεῖπον, αὐτὸ εἶναι ἀποχρώντως ἐξησφαλισμένον ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ συντάξεως.

§139ΣΕΡΒΟΣ. Ἐνόμιζα, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ ἔλλογος ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοιούτου θέματος καὶ μάλιστα ἀπέναντι ἑνὸς συστήματος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὰς ἀρχαίας ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης νὰ ἐξακριβώσῃ ἓν γεγονὸς διὰ νὰ στηρίξῃ ἓν δικαίωμα μέγα οὐ μόνον τῆς ἐπικρατείας, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀτόμου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἡλικία ἐῤῥυθμίσθη κατὰ τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, οὐχ ἧττον ἔχει μέγα συμφέρον καὶ τὸ ἄτομον, διότι ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτᾶται νὰ ἀποχωρήσῃ ὀλίγον πρότερον ἢ ὕστερον ὁ ἐφέτης ἢ ὁ ἀρειοπαγίτης ἢ τὸ μέλος τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου. Τόσον μᾶλλον εἶναι ἀναγκαία ἡ ἀμφισβήτησις ἐκ προοιμίων, καθόσον ἄλλως θὰ γείνῃ ἡ ἐξακρίβωσις εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ πρᾶγμα θέλει εἶσθαι ἀδύνατον· ὑποθέτω διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι ἓν μέλος τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου ἔφθασεν εἰς ἡλικίαν ἑβδομήκοντα ἐτῶν, καταγόμενον ἀπὸ ἐπαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχουν ληξιαρχικὰ βιβλία, ποῖα μέσα ἐξακριβώσεως θέλετε ἔχει ἐν τῷ συμφέροντι τῆς πολιτείας καὶ τοῦ ἀτόμου; θὰ ἔχωμεν μάρτυρας 90, 100 ἐτῶν· καὶ ποῖος θέλει φθάσει εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν; καὶ ἐν τούτοις ἐξ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος τοῦ ἀμφισβητουμένου θέλει ἐξαρτᾶται ἡ ἀποχώρησις τοῦ ἀτόμου ἐν τῷ συμφέροντι τῆς ἐπικρατείας καὶ τοῦ ἀτόμου. Ὑποθέσατε αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον φθάσαντα εἰς τὴν ὡρισμένην ἡλικίαν καὶ ζητοῦντα τὴν ἀποχώρησίν του καὶ οὐχὶ ζητοῦντα, διότι ὁ νόμος λέγει, ὅτι αὐτοδικαίως γίνεται καὶ αὐτὸς δύναται νὰ ἀπομακρυνθῇ, δίδει τὴν δήλωσιν, ὅτι ἔφθασεν εἰς ἡλικίαν 70 ἐτῶν, καὶ ἀποχωρεῖ μὴ λαμβάνων μέρος· ἀμφισβήτησις λοιπὸν, ὅτι δὲν ἔφθασεν, ἀγὼν δικαστικὸς νὰ ἐξακριβωθῇ ἓν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον, ἐν καταλληλοτέρᾳ περιπτώσει, θέλει ῥυθμισθῇ προηγουμένως, ὅταν ὑπάρχωσι τὰ στοιχεῖα τῆς ἐξακριβώσεως. Ἐν τῷ συμφέροντι λοιπὸν τῆς δικαιοσύνης, ἐν τῷ συμφέροντι τῆς ἀληθείας, ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ ἀτόμου καὶ τῆς κοινωνίας, ἐγὼ ζητῶ νὰ τεθῇ μία προθεσμία κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐξελεγχθοῦν ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀμφισβητήσῃ ἢ παραδεχθῇ αὐτὸ τὸ γεγονὸς τῆς ἡλικίας.

§140Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μία σκέψις μὲ πείθει νὰ παραδεχθῶ τὴν προσθήκην αὐτήν. Ἀφοῦ ἡμεῖς καθιερώσαμεν τὴν ἀρχὴν, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ φθάσαντες εἰς τὸ 75 ἔτος ἀποχωροῦσι, πρέπει βεβαίως νὰ προσδιορίσωμεν ἓν χρονικὸν διάστημα ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ βεβαιωθῇ ἡ ἡλικία, διότι ἂν τὸ ἀφήσωμεν, κύριοι, ἀπροσδιόριστον, τί θέλει συμβῆ; καὶ μετὰ τὸ 70 ἢ 75 ἔτος, ἀφοῦ βεβαιωθῇ δικαστικῶς, ὅτι τῳόντι ἔχει αὐτὴν τὴν ἡλικίαν, τὴν ὁποίαν προτείνει, αὐτὸς ἐξακολουθεῖ νὰ ἐνεργῇ, ἐνῷ εἴπομεν διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ὅτι πρέπει νὰ ἀποχωρήσῃ. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ προσδιορίσωμεν ἓν χρονικὸν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἔχῃ τὰς ἀμφισβητήσεις, νὰ ἐξετασθοῦν δικαστικῶς, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ἅμα ὁ δικαστὴς ἢ τὸ μέλος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου φθάσῃ τὸ 70 ἢ 75 ἔτος νὰ δύναται νὰ ἀποσυρθῇ.

§141ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, πρὶν ἀρχίσῃ ἡ τελευταία συζήτησις περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἡλικίας, ἤθελον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία ὅμως καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἔχει τὸν τόπον της. Θέλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ ὅρος αὐτοδικαίως δὲν μοὶ φαίνεται πρόσφορος, διότι, ὅπως ἐξήγησεν αὐτὸν ὁ κύριος ὑπουργὸς ὁ ὅρος αὐτὸς δύναται νὰ καταστῇ ἐπικίνδυνος. Τὸ αὐτοδικαίως, εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς, σημαίνει ipso jure, καὶ ἐξήγησεν, ὅτι ἅμα ἐπελθόντος ἑνὸς γεγονότος καὶ χωρὶς ν’ ἀπαιτῆται ἄλλο τι ἐπέρχεται τὸ ἔννομον ἀποτέλεσμα· ἑπομένως ἅμα συμπληρώσῃ τὸ 70 ἔτος ὁ δικαστὴς ἢ τὸ μέλος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, καὶ τὸ 75 ὁ Ἀρειοπαγίτης, θεωρεῖται πεπαυμένος. Αὐτὸ σημαίνει τὸ αὐτοδικαίως. Καὶ ἐν τούτοις ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἀποχωρήσῃ καὶ νὰ μὴ παυθῇ, διότι δὲν ἦτον ἀκριβῶς γνωστὴ ἡ ἡλικία του, καὶ νὰ γεννηθῇ ἡ ἰδέα, ὅτι ἐκ τούτου προκύπτει ἀκυρότης. Ὅταν θέλετε νὰ δώσητε εἰς τὸ αὐτοδικαίως τὴν ἐξήγησιν τὴν νομικὴν, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀποφύγητε τὸ ἀποτέλεσμα, τόσον περισσότερον, καθόσον καὶ τὸ δεύτερον ἐδάφιον τὴν ὑποθάλπει. Δὲν ἤθελον κάμει τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἐὰν ἔβλεπα, ὅτι μόνον δι’ αὐτῆς τῆς ἐκφράσεως κατορθόνομεν τὸ σκοπούμενον. Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ σκοπός μας εἶναι ὁ δικαστὴς νὰ ὀφείλῃ νὰ ζητῇ τὴν ἀποχώρησιν, καὶ ὁ ὑπουργὸς νὰ ὀφείλῃ νὰ στέλλῃ τὴν ἀποχώρησιν. Οὔτε ὁ δικαστὴς νὰ ἠμπορῇ νὰ εἴπῃ, δὲν ζητῶ τὴν ἀποχώρησιν, οὔτε ὁ ὑπουργὸς νὰ δύναται νὰ εἴπῃ, δὲν σᾶς δίδω τὴν ἀποχώρησιν. Αὐτὴ εἶναι, νομίζω, ἡ ἐπιθυμία μας· τόσον περισσότερον, ὅσον νομίζω, ὅτι οὐδεὶς λόγος συνηγορεῖ νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν, ὥστε, ἂν οὔτε ὁ δικαστὴς τὸ ζητῇ, οὔτε ὁ ὑπουργὸς θέλει αὐθορμήτως νὰ δώσῃ τὴν ἀποχώρησιν, ἡ ἀποχώρησις μολαταῦτα νὰ ἐπέρχεται. Καὶ πιστεύσατε, ὅτι δύναται νὰ παρουσιασθῇ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ θεωρηθῇ βλάβη σπουδαία τῆς δικαιοσύνης ἡ ἀποχώρησίς τινος δικαστοῦ καὶ τοι συμπληρώσαντος τὸ 70 ἔτος. Ὑποθέσατε ἕνα πρόεδρον, ὅστις κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἐξακολουθεῖ νὰ συγγράφῃ, νὰ διευθύνῃ μὲ ἄκραν δικαιοσύνην καὶ δραστηριότητα τὸ δικαστήριον εἰς ἡλικίαν κατὰ τὴν ὁποίαν κατώρθωσε νὰ ἔχῃ εἰς τὸν ὕπατον βαθμὸν στερεωμένην μίαν ὑπόληψιν· νομίζω, ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις βλέπῃ, ὅτι ὅλα συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς μὴ ἀποχωρήσεως, εἴτε διὰ τὰ προσόντα τοῦ δικαστοῦ, εἴτε διότι δὲν δύναται νὰ ἀντικατασταθῇ, διότι π. χ. παρεμβαίνει ἕνας δικαστὴς, ἐφέτης, ὅστις δὲν εἶναι κατάλληλος εἰς προεδρείαν, ἢ δι’ ἄλλους λόγους, νομίζω, ὅτι ὅλας αὐτὰς τὰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ᾖναι ποικίλαι καὶ πολλαὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ὅλας αὐτὰς τὰς περιστάσεις νὰ τὰς παρίδωμεν, διότι λέγω, ὅτι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν ἀτοπήματα· δεύτερον, διότι δὲν εὑρίσκω λόγον, ὅστις νὰ συνηγορῇ ὑπὲρ τῆς αὐτοδικαίως παύσεως τοῦ δικαστοῦ, ὅταν καὶ αὐτὸς δὲν θέλῃ νὰ ἀποχωρήσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις βλέπῃ, ὅτι ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του καὶ ἀναγκαιότατος εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§142ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Εἰς τοὺς σπουδαίους λόγους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Δεληγεώργη νομίζω, ὅτι ἀπήντησα ἐκ τῶν προτέρων, διότι εἶπον, ὅτι καθ’ ἣν περίπτωσιν τὸ «αὐτοδικαίως» ἤθελεν ἀφαιρεθῆ καὶ ἤθελεν ἀφεθῆ ἑπομένως ἡ ἐξουσία ἐλευθέρα νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἀποχώρησιν, τότε ἕνεκα δεσμῶν συμπαθείας καὶ λόγων ἁβροφροσύνης ἤθελε κινδυνεύει οὐχὶ σπανίως νὰ ματαιωθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, διότι πολλάκις, ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἤθελεν εἶσθαι ὄντως ἀνίκανος, χάριν ὅμως ἀτομικῆς φιλίας, χάριν συμπαθείας, καὶ ἐνίοτε ἴσως, χάριν ἄλλων προσωπικῶν λόγων, ὁ ὑπουργὸς δὲν θὰ θέλῃ οὐδὲν ἧττον νὰ τὸν λυπήσῃ καὶ ἐνίοτε νὰ δυσαρεστήσῃ καὶ τοὺς οἰκείους του, καὶ οὕτω θὰ μένῃ ὁ ἄνθρωπος οὗτος εἰς τὴν θέσιν του, καίτοι τοιοῦτος, δηλαδὴ ἄχρηστος κατασταθείς. Βεβαίως ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Δεληγεώργης εἶναι βαρύτιμος, ὅτι δηλαδὴ πολλὰ πρόσωπα σπουδαῖα, τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία θεωρεῖται καὶ πράγματι εἶναι εὐεργετικὴ εἰς τὸ κράτος, θέλουσιν, οὐδὲν ἧττον, ὅταν φθάσουν τὸν προσδιωρισμένον τῆς ἡλικίας ὅρον, ἀπέρχεσθαι πρὸς βλάβην τῆς ὑπηρεσίας, αὐτὸ εἶναι ὀρθότατον· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ τὴν ἑτέραν ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὸ παρέστησα ἤδη· ἡ δὲ ἔποψις αὕτη εἶναι τόσῳ μᾶλλον σπουδαία, ὅσῳ ὁ μικρὸς τοῦ κράτους ἡμῶν πληθυσμὸς δίδει μείζονα βαρύτητα εἰς τὸ προσωπικὸν μέρος τῶν ζητημάτων· νομίζω ἑπομένως, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ὅρου, οἷος ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§143ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑποτίθεται, ὅτι καλῇ τῇ πίστει ἐκτελεῖται ὁ νόμος.

§144ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ὁ νομοθέτης πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς ἰδιαιτέρας περιστάσεις τοῦ τόπου δι’ ὃν νομοθετεῖ.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν δέχεται τὴν διαγραφὴν τοῦ ὅρου «αὐτοδικαίως». Ἐπιμένετε, κ. Δεληγεώργη;

§146ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ προσθήκη λοιπὸν γίνεται δεκτή;

§148ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος ν’ ἀμφισβητῇ τὴν περὶ ἡλικίας δήλωσιν, ἂν δὲν βάλετε κύρωσιν. Πρέπει δὲ νὰ εἴπητε τί θὰ γίνῃ, ἂν δὲν ἀμφισβητηθῇ, ὅτι δηλ. μένει ὁριστικὴ ἡ δήλωσις τοῦ ὑπαλλήλου.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ προσθήκη γίνεται εἰς τὴν παράγραφον, «Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῆς δηλώσεως ἐντὸς τριετίας ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων.» Εἰς τὸ τέλος δὲ θέτομεν τὴν παράγραφον· «Ἐάν ὁ ὑπουργὸς ἐντὸς τῆς τριετίας δὲν ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῆς δηλώσεως....»

§150ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι δηλαδὴ ἡ μὴ ἀμφισβητηθεῖσα δήλωσις καθίσταται ὑποχρεωτικὴ καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ κύρωσις. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ῥωμαϊκοῦ δικαίου, τὰς ἐπικρατούσας παρ’ ἡμῖν, ὁ νόμος, ὅταν ᾖναι ἐπιτακτικός, περιέχει πάντοτε ἐν ἑαυτῷ τὴν περὶ ἧς ἐγένετο λόγος κύρωσιν καὶ ἐννοεῖται, ὅτι ἡ παραβίασις αὐτοῦ ἐπιφέρει ἀκυρότητα, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀπώλειαν τοῦ δικαιώματος τῆς ἀμφισβητήσεως. Ἑπομένως ἐδῶ ἡ παράλειψις τῆς ἀντικρούσεως τῆς δηλώσεως ἐντὸς τῆς προθεσμίας, καθίστησιν αὐτήν, δηλαδὴ τὴν δήλωσιν, ἀπρόσβλητον, ἤτοι ὑποχρεωτικήν.

§151ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὰ δικαιώματα μὲ τεκμήρια δὲν ἐγκαταλείπονται· ὁ ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν δήλωσιν ὑποστηρίζων, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἀποχωρήσεως· ποῦ ἠκούσθη δὲ παραίτησις δικαιωμάτων ἐκ παραγραφῆς; Εἶπον, ὅτι εἶμαι ἐναντίος τῆς προθεσμίας, διότι δὲν τὴν βλέπω ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀναγκαίαν· ἂν ὅμως θέλετε νὰ ταχθῇ προθεσμία, πρέπει νὰ ἦσθε συνεπεῖς, καὶ πρέπει νὰ ὁρίσητε ἐν τῷ νόμῳ καὶ τὰς συνεπείας, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ ὑπουργὸς δὲν κάμει χρῆσιν τοῦ δικαιώματός του, ἄλλως λέγετε πράγματα μάταια καὶ ἀνωφελῆ.

§152ΣΕΡΒΟΣ. Ὁ ἔντιμος κύριος Σαράβας εἶναι συνεπὴς μὲ τὸν ἑαυτόν του, δὲν θέλει τὴν προθεσμίαν, τὴν θεωρεῖ περιττήν· ὅλα τὰ ἀποτελέσματα εἶναι συνέπεια τῆς ἀρχῆς. Ὁ κύριος Σαράβας ἀναχωρεῖ ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ὅτι πρόκειται περὶ ἀπωλείας δικαιωμάτων, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται νὰ ἐξακριβωθῇ γεγονός, ὁποῖον δικαιοῦται ὁ ἕτερος ν’ ἀμφισβητήσῃ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀπωλείας δικαιωμάτων, ἀλλὰ περὶ παγιώσεως γεγονότος, καὶ πρέπει ἡ ἀμφισβήτησις νὰ ἐπέλθῃ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας· ἂν δὲν ἐπέλθῃ, ἕπεται ὅτι τὸ γεγονὸς δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ πλέον.

§153Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Σαράβα δὲν εἶναι ἐφαρμοστέα....(θόρυβος).

§154ΣΕΡΒΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω δύο λέξεις ὡς πρὸς τὴν μὴ δήλωσιν. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ οὐδὲ λόγος περὶ αὐτοῦ, διότι ἂν ὁ ὑπάλληλος δὲν ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, δὲν ἐκτελέσῃ τὸν νόμον διὰ νὰ δώσῃ τὴν δήλωσιν, δύναται νὰ προσκληθῇ καὶ δεύτερον ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ· ἂν δὲν τὴν θελήσῃ, θὰ εὑρεθῇ εἰς ἐκείνην τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται οἱοσδήποτε ὑπάλληλος ἀπειθῶν εἰς τὰς διαταγὰς τῶν ἀνωτέρων του· διότι διαταγὴ σημαίνει ἐκτέλεσις καθήκοντος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμῃ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ συμφέροντος τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ἴδιος νὰ παγιώσῃ ἓν γεγονὸς ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ ἀπόκτησις δικαιώματος, ἐπέρχεται τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἀθετήσῃ τὰς διαταγὰς τοῦ νόμου, τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργοῦ· καὶ ἂν δὲν τὰς ἐκτελέσῃ, ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν τάξιν διὰ τῶν νομίμων μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν ἐξουσίαν του.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ προσθήκη τῆς τριετοῦς προθεσμίας γίνεται δεκτή· ὡς πρὸς τὴν προσθήκην τῆς δηλώσεως ἐπιμένετε κ. Σαράβα;

§156ΣΑΡΑΒΑΣ. Εἰς τὸ πρᾶγμα εἶναι σύμφωνοι ὅλοι καὶ συζητοῦν, διότι ἔχουν διάθεσιν νὰ συζητοῦν. Ἂν θὰ τεθῇ προθεσμία, βεβαίως θὰ ἔχῃ καὶ συνεπείας ἡ παραμέλησίς της. Τώρα ἂν πρέπει ῥητῶς νὰ λεχθῇ τοῦτο εἰς τὸν νόμον ἢ μή, εἶναι καθαρὰ λογομαχία, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω διάθεσιν ν’ ἀναμιχθῶ.

§157ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἐννοῶ διὰ τί παρὰ μὲν τῶν πρωτοδικῶν, ἐφετῶν καὶ τῶν μελῶν τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου ζητοῦμεν τὸ 70 ἔτος, παρὰ δὲ τῶν ἀρειοπαγιτῶν τὸ 75.

§158ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ὁ λόγος· διότι οἱ Ἀρειοπαγῖται ἔχουν ἀνωτέραν ἐργασίαν, ὡς μὴ καταγινόμενοι μὲ τὸ πραγματικὸν μέρος τῆς ὑποθέσεως, τὸ ὁποῖον παρέχει τὰς δυσκολίας καὶ ἀπαιτεῖ κόπον πολύν, ἀλλ’ ἀσχολούμενοι μόνον περὶ τὴν λύσιν τῶν νομικῶν ζητημάτων· δύνανται ἑπομένως καὶ εἰς ἡλικίαν μᾶλλον προκεχωρημένην νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην, τὴν μᾶλλον ἄνετον.

§159ΑΛΕΞ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ διότι θεωροῦνται ἱκανώτεροι καὶ σπουδαιότεροι καὶ πρέπει ἡ κοινωνία νὰ ὠφεληθῇ τῆς πείρας τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 1 γίνεται δεκτὸν μὲ τὴν προσθήκην ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 1. Οἱ ἰσόβιοι δικασταὶ καὶ τὰ ἰσόβια μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἀποχωροῦσι τῆς ὑπηρεσίας αὐτοδικαίως, ἀφοῦ συμπληρώσωσιν οἱ μὲν Πρωτοδίκαι, Ἐφέται καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τὸ ἑβδομηκοστόν, οἱ δὲ Ἀρειοπαγῖται τὸ ἑβδομηκοστὸν πέμπτον ἔτος τῆς ἡλικίας των. Εὐθὺς μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ παρόντος νόμου θέλει ζητηθῆ παρ’ ἑκάστου τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διατελούντων προσώπων ἔγγραφος δήλωσις τῆς ἡλικίας αὐτοῦ, ὅσον οἷόν τε ἀκριβῶς συντεταγμένη καὶ συνοδευομένη ὑπὸ τῶν τυχὸν ὑπαρχουσῶν ἀποδείξεων. Τοιαύτη δήλωσις θέλει δίδεσθαι ἀκολούθως παρὰ παντὸς κατὰ πρῶτον εἰς ἰσόβιον διοριζομένου θέσιν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὡς πρὸς τοὺς δικαστάς, καὶ ὁ τῶν Οἰκονομικῶν ὡς πρὸς τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῆς δηλώσεως ἐντὸς τῆς προθεσμίας 3 ἐτῶν ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων. Κατὰ τὴν διαδικασίαν ταύτην οἱ Εἰσαγγελεῖς ἀντιπροσωπεύουσι τὴν Κυβέρνησιν, ἐνεργοῦντες κατὰ τὰς ὁδηγίας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3, 4, 5, 6, 7 καὶ 8 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 2. Ἐάν τις τῶν ἰσοβίων δικαστῶν καὶ τῶν ἰσοβίων μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου κατασταθῇ πρὸ τῆς ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὡρισμένης ἡλικίας ἀνίκανος εἰς ὑπηρεσίαν ἕνεκα νόσου ἢ ἐξασθενήσεως τοῦ σώματος ἢ τοῦ νοός, καὶ ἡ ἀνικανότης αὕτη διήρκησεν ἤδη ἢ μέλλει νὰ διαρκέσῃ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἐπὶ ἓν ἔτος, ἡ ἀποχώρησις αὐτοῦ γίνεται κατὰ τὰ ἐν τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ ὁριζόμενα. Ἄρθρον 3. Ἐν ἑκάστῃ τοιαύτῃ περιπτώσει σχηματίζεται ἐπιτροπὴ, συγκειμένη, προκειμένου μὲν περὶ Ἀρειοπαγιτῶν καὶ μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἐφετείου ἢ τοῦ νομίμου αὐτοῦ ἀναπληρωτοῦ καὶ τεσσάρων ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων Ἐφετῶν· προκειμένου δὲ περὶ Ἐφετῶν, ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἢ τοῦ νομίμου αὐτοῦ ἀναπληρωτοῦ καὶ δύο ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων Ἀρειοπαγιτῶν ὑπὸ δὲ τοῦ Προέδρου τοῦ ἁρμοδίου Ἐφετείου, ἢ τοῦ νομίμου αὐτοῦ ἀναπληρωτοῦ, καὶ δύο ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων Ἐφετῶν, ὅταν πρόκηται περὶ Πρωτοδικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἀποφαίνεται προκαταρκτικῶς, ἂν πρέπῃ νὰ γείνῃ ἐξέτασις πρὸς βεβαίωσιν τῆς καταστάσεως τοῦ δικαστοῦ ἢ τοῦ μέλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ὁ σχηματισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς προκαλεῖται κατ’ αἴτησιν τοῦ ἀποχωροῦντος ἢ καὶ αὐτεπαγγέλτως, διὰ μὲν τοὺς δικαστὰς ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως ἢ τοῦ Προέδρου τοῦ οἰκείου δικαστηρίου, ἢ, κωλυομένων ἢ ἐξαιρουμένων αὐτῶν, ὑπὸ τῶν κατὰ νόμον ἀναπληρωτῶν, διὰ δὲ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὑπὸ τοῦ ἐπιτρόπου τῆς Ἐπικρατείας ἢ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰς τὰς διασκέψεις τῆς ἐπιτροπῆς παρευρίσκεται καὶ γνωμοδοτεῖ ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου ἢ ὁ ἐπίτροπος τῆς ἐπικρατείας, ὁσάκις πρόκειται περὶ μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Περὶ τῶν διασκέψεων τῆς ἐπιτροπῆς καὶ περὶ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ εἰσαγγελέως ἢ τοῦ ἐπιτρόπου τῆς ἐπικρατείας συντάσσεται ἔκθεσις ὑπὸ τοῦ γραμματέως τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου. Ἄρθρ. 4. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ πεισθῇ, ὅτι ὑπάρχει περίστασίς τις ἐξ ἐκείνων, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ 2 ἄρθρον, ἀποφαίνεται ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ τακτικὴ ἐξέτασις, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει ἀποφαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς περαιτέρω ἐξέτασιν. Ἄρθρον 5. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφανθῇ καταφατικῶς, τὸ κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἁρμόδιον δικαστήριον συγκαλεῖται ὁλομελὲς ἐν συμβουλίῳ καὶ διορίζει ἕνα ἢ πλείους εἰσηγητὰς ἐκ τῶν ἑαυτοῦ ἢ ἐν ἀνάγκῃ ἐκ τῶν μελῶν ἄλλου δικαστηρίου, ἵνα προβῶσιν εἰς τὴν περαιτέρω ἐξέτασιν. Ἄρθρον 6. Οἱ εἰσηγηταὶ ὀφείλουσι νὰ συλλέγωσιν ἐγγράφως, παρόντος καὶ τοῦ δικαστικοῦ γραμματέως, ὅλας τὰς ἀναγκαίας ἀποδείξεις, νὰ ἐξετάζωσι, χρείας καλούσης, μάρτυρας ἐνόρκως, νὰ προκαλῶσι γνωμοδοτήσεις πραγματογνωμόνων κατὰ τὰς περὶ τούτου διατάξεις τῆς πολιτικῆς δικονομίας καὶ νὰ ζητῶσι τὰς προφορικὰς ἢ ἐγγράφους ἐξηγήσεις τοῦ ὑπὸ ἐξέτασιν τεθέντος. Ἐὰν δὲ οὗτος ἀρνῆται ἢ δὲν δύναται νὰ δώσῃ τοιαύτας, γίνεται μνεία περὶ τούτου ἐν τῇ ἐκθέσει. Ὁ ἁρμόδιος εἰσαγγελεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παρευρίσκεται εἰς πᾶσαν ἐξεταστικὴν πρᾶξιν τῶν εἰσηγητῶν καὶ νὰ ὑποβάλλῃ οἵας νομίζει προτάσεις, διαρκούσης τῆς ἐξετάσεως ὡς καὶ μετὰ τὸ πέρας αὐτῆς. Ἄρθρον 7. Οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐξετάσεως ὑποβάλλουσιν εἰς αὐτὸ ἐν συμβουλίῳ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τὰ οἰκεῖα ἔγγραφα μετὰ τῆς ἀνηκούσης ἐκθέσεως· τὸ δικαστήριον, ἀκοῦσαν τοῦ παρ’ αὐτοῦ εἰσαγγελέως, ἀποφαίνεται ἂν πρέπει ν’ ἀποχωρήσῃ ἢ μὴ τῆς ὑπηρεσίας ὁ περὶ οὗ διετάχθη ἡ ἐξέτασις· καταφατικῆς οὔσης τῆς γνώμης τοῦ δικαστηρίου, ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός, εἰς ὃν διὰ τοῦ εἰσαγγελέως ὑποβάλλονται τὰ περὶ τούτου ἔγγραφα, προκαλεῖ τὴν διὰ Β. Διατάγματος ἀποχώρησιν τοῦ δικαστοῦ ἢ τοῦ μέλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἄρθρον 8. Πλὴν τῶν περιπτώσεων τῆς παύσεως, περὶ ὧν προνοοῦσι τὰ ἄρθρα 21 καὶ 22 (τροποποιηθέντα διὰ τοῦ ἀπὸ 20 Μαΐου 1836 Β. Διατάγματος) καὶ 24 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, οἱ ἰσόβιοι δικασταὶ καὶ τὰ ἰσόβια μέλη τοῦ Συνεδρίου παύουσι προσέτι, ἐὰν κατεδικάσθησαν ἐπὶ πλημμελήματι διὰ τελεσιδίκου ἀποφάσεως εἰς ποινήν, συνεπαγομένην προσωρινὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην περίστασιν συγχωρεῖται μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ διὰ τὴν στέρησιν ὡρισμένου χρόνου ὁ ἐκ νέου διορισμός, ἐὰν γνωμοδοτήσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ ἐπιτροπή, καλουμένη ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ καὶ συγκειμένη ὑπὸ τοῦ προέδρου, ἀντιπροέδρου καὶ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ προέδρου καὶ εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, ἢ τῶν νομίμων αὐτῶν ἀναπληρωτῶν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 9ον. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Σαράβας προτείνει τὴν ἑξῆς προσθήκην εἰς τὴν βʹ. παράγραφον, «Ἐὰν κατεδικάσθησαν τελεσιδίκως κατὰ τοὺς κειμένους νόμους εἰς πειθαρχικὴν ποινὴν προσωρινῆς παύσεως ἑνὸς τοὐλάχιστον μηνὸς ἢ εἰς δύο πειθαρχικὰς παύσεις μικροτέρας τοῦ ἑνὸς μηνὸς ἢ εἰς δύο πειθαρχικὰς ποινὰς προστίμου.»

§162ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Τότε νὰ προστεθῇ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σαράβα καὶ ἡ ἐπίπληξις.

§163ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡ προτεινομένη προσθήκη δὲν προσκρούει εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ τροπολογία μου, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἶνε σωστὸν οὔτε δίκαιον ἕνας ἰσόβιος δικαστὴς νὰ δύναται νὰ χάσῃ τὴν θέσιν του ἕνεκεν παραβάσεων τόσῳ ἐλαφρῶν οἷαι αἱ τιμωρούμεναι μ’ ἐπίπληξιν.

§164ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Εἶνε εἰς τὴν αὐτὴν γραμμὴν αἱ δύο πειθαρχικαὶ ποιναί.

§165Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐδῶ κάμνομεν νομοσχέδιον διὰ νὰ καταστήσωμεν τοὺς δικαστὰς ἀνεπηρεάστους, νὰ μὴ ἦνε ἕρμαιον οὔτε τῶν πολιτικῶν κομματαρχῶν, οὔτε ἄλλων. Σήμερον θέλομεν αὐτοὺς, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος ἔκαμεν ἰσοβίους, νὰ δώσωμεν δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν διὰ μίαν ἁπλῆν ἐπίπληξιν νὰ τοὺς πετάῃ ἔξω. Αὐτὸ εἶνε ἐναντίον τοῦ νόμου, ἐναντίον τοῦ πνεύματος τῆς ἰσοβιότητος.

§166ΣΕΡΒΟΣ. Εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἐντίμου κυρίου Σαράβα ἀντιτείνω διὰ λόγους ἐξαγομένους ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ συντάγματος· τί σκοπὸν προέθετο τὸ Σύνταγμα κατὰ τὴν καθιέρωσιν αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ; Νὰ καταστήσῃ ἀνεξαρτήτους τοὺς ἀνωτέρους δικαστικοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὸ αὐθαίρετον τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐγένετο παράπονον κατ’ αὐτῆς τῆς διατάξεως καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι αὐτὰ τὰ παράπονα καὶ θεωρῶ ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις ἦτο πρόωρος καὶ θὰ ἦτο καλὸν νὰ μὴ ὑπάρξῃ. Ἀφ’ οὗ ὅμως καθιερώθη ἐν τῷ Συντάγματι δὲν εἶνε ἀξιοπρεπές, δὲν εἶνε ἔντιμον διὰ μίαν Βουλὴν νὰ τὸ καταστρέψῃ ἐμμέσως καὶ δύναται, ἂν θέλῃ, νὰ τὸ εἴπῃ καθαρά. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἔχει σκοπὸν νὰ καταστήσῃ ἀνεξάρτητον τὸν ὑπάλληλον τὸν Ἀρειοπαγίτην, τὸν Ἐφέτην, τὸν Ἐλεγκτήν· ἀλλὰ ποίαν ἀνεξαρτησίαν θὰ ἔχουν, ἐὰν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ἐπιβολὴν ἑνὸς πειθαρχικοῦ προστίμου, μιᾶς ποινῆς ἑνὸς μηνός; Ἡ διάταξις τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν ἐγὼ συμμερίζομαι καὶ ἀσπάζομαι ἔχει κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶνε εὐλογοφανές· δίδει ἓν στάδιον· ἕνας ὑπουργὸς δύναται νὰ σφάλῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πειθαρχικῆς ποινῆς, ἀλλὰ δὲν εἶνε εὔκολον νὰ ἐπιβληθῇ ἐκ δευτέρου ἄδικος ποινὴ εἰς τὸν ὑπάλληλον· καὶ σημειώσατε, ὅτι πρόκειται περὶ ἀπωλείας δικαιωμάτων, οὕτως εἰπεῖν, καθιερωθέντων δι’ ἀγώνων. Ὑποθέσατε ἕνα ὑπάλληλον, ὅστις διετέλεσεν Ἐφέτης, Ἀρειοπαγίτης 15–20 ἔτη· εἶνε νόμιμον, εἶναι δίκαιον, διότι ἐπεβλήθη μία ποινὴ, ἥτις εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ ἕνεκα τῶν περιστάσεων, νὰ ἐπιφέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τίποτε ὀλιγώτερον, ἢ τῆς ἀπωλείας ὅλων τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἠθέλησε νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς αὐτόν; φρονῶ ὅτι δὲν εἶνε δίκαιον. Τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον, ἐπαναλαμβάνω, ἀναχωρεῖ ἀπὸ ἀρχὰς ὀλίγον σοβαρωτέρας, διότι ὑποθέτει ἓν στάδιον ἐνεργείας μικρότερον. Εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μία ποινὴ, εἶνε δυνατὸν ἕνας ὑπουργὸς ἐπηρεαζόμενος ἀπὸ ἀρχὰς οὐχὶ ἀπολύτου δικαιοσύνης νὰ ἐπιβάλῃ μίαν τοιαύτην ποινὴν, ἀλλὰ δὲν εἶνε εὔκολον νὰ ἐπαναληφθῇ ἐκ δευτέρου, διότι ἐὰν ἐπαναληφθῇ, θὰ ὑπάρχῃ τὸ νομικὸν τεκμήριον, ὅτι αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος ἐγίνετο αἴτιος τῆς ἀπωλείας τῶν τιμαλφῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησεν εἰς αὐτὸ τὸ πολυχρόνιον διάστημα. Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως.

§167ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, κ. πρόεδρε, ὅτι δὲν ἠννόησα τὸν ἀξιότιμον κ. Σέρβον. Ἀντιτείνει, εἶπεν, εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρουσίασα, διότι τὴν θεωρεῖ ἐμμέσως ἀνατρέπουσαν θεσμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει καθιερώσει τὸ Σύνταγμα, καὶ περιέμενον τότε νὰ τὸν ἀκούσω φθάνοντα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ὅπως διατηρήσωμεν ἀκέραιον τὸν θεσμὸν τῆς ἰσοβιότητος, ἀναγκαίως δὲν πρέπει νὰ ὁρίσωμεν ἐν τῷ περὶ ἀποχωρήσεως νόμῳ περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων δύναται ν’ ἀπολυθῇ ὁ ἰσόβιος δικαστής· εἰς τοιοῦτον συμπέρασμα περιέμενον νὰ τὸν ἀκούσω καταλήγοντα. Καὶ ὅμως, μετὰ τὴν φοβερὰν ταύτην κατάκρισιν τῆς τροπολογίας μου, δὲν ἐδυσκολεύθη νὰ εἴπῃ, ὅτι παραδέχεται τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἠξεύρετε, εἰς τί συνίσταται ἡ τροπολογία, ἣν ὑπέβαλον, ἡ κατὰ τὸν κ. Σέρβον ἀνατρέπουσα ἄρδην τὸν ὑπὸ τοῦ θεμελιώδους νόμου καθιερωμένον θεσμὸν τῆς ἰσοβιότητος; Ἀκούσατε, κατὰ τί διαφέρει, καὶ εἰπέτε, ἐὰν τὸ ὑπὲρ τῆς κινδυνευούσης ἰσοβιότητος ζωηρὸν ἐνδιαφέρον τοῦ κ. Σέρβου εἶχε τὸν τόπον του. Τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον καταλέγει μεταξὺ τῶν περιπτώσεων καθ’ ἃς δύναται νὰ γείνῃ ἐξέτασις, ἂν τῷ ὄντι ὑπάρχουν ἀφορμαὶ ἀποχρῶσαι ἵνα ἐκπέσῃ τῆς θέσεώς του ὁ ἰσόβιος δικαστὴς, τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν τιμωρεῖται δύω φορὰς μὲ πειθαρχικὴν παῦσιν, ἢ μὲ πρόστιμον καὶ ἐπίπληξιν· ἡ δὲ τροπολογία, ἡ ὁποία εἰσάγει τοιαύτην κενοτομίαν, ὥστε κατὰ τὸν κ. Σέρβον ἀνατρέπει τὸν θεσμὸν τῆς ἰσοβιότητος, κατὰ τί ἀπέχει ἀπὸ τὸ σύστημα τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου; Τὰς δύω πειθαρχικὰς ποινὰς τῆς προσωρινῆς παύσεως τὰς παραδέχεται ὡς διδούσας ἀφορμὴν, ἵνα ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως ὁ Ἄρειος Πάγος, καθὼς ἐπίσης καὶ τὰς δύω πειθαρχικὰς ποινὰς τοῦ προστίμου· παραδέχεται ὅμως συνάμα, ὅτι καὶ μία μόνη ποινὴ πειθαρχικὴ παύσεως προσωρινῆς, ἀλλ’ ὑπερβαίνουσα τὸν ἕνα μῆνα,—ἐννοεῖτε δὲ ὅτι διὰ νὰ ἐπιβληθῇ μία τόσῳ βαρεῖα πειθαρχικὴ ποινὴ, θὰ ἦναι πολὺ σπουδαία ἡ πειθαρχικὴ παράβασις,— εἶναι ἐπίσης ἀξία νὰ καταταχθῇ μεταξὺ τῶν περιπτώσεων, καθ’ ἃς ὁ Ἄρειος Πάγος ἐπιλαμβάνεται καὶ ἐξετάζει, ἂν τοῦ εἰς τοιαύτας παρεκτροπὰς ὑποπεσόντος ἰσοβίου δικαστοῦ ἡ περαιτέρω διαμονὴ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐκπληροῖ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἐθεσμοθετήθη ἡ ἰσοβιότης. Νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει δυσαναλογία μεταξὺ τῶν δύω αὐτῶν περιπτώσεων, ἀλλὰ μάλιστα ὁ ὑπάλληλος, κατὰ τοῦ ὁποίου ἀπηγγέλθη πειθαρχικὴ παῦσις ὑπὲρ τὸν μῆνα, δύναται νὰ ἦναι πολλάκις εἰς θέσιν χείρονα ἐκείνου, ὅστις ἐτιμωρήθη μὲ δύω πειθαρχικὰς ποινὰς προσωρινῆς παύσεως, πέντε λ. χ. ἡμερῶν. Ὁ κ. Σέρβος νομίζει, ὅτι, διότι ἐπεβλήθησαν δύω ποιναὶ προσωρινῆς παύσεως 5 ἡμερῶν κατὰ μακρὰ διαστήματα μέχρι πέντε ἐτῶν, τοῦτο δικαιολογεῖ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ἰσοβίου δικαστοῦ· καὶ δὲν ἀνατρέπει τὸν θεσμὸν τῆς ἰσοβιότητος· ἐὰν ὅμως ὁ αὐτὸς ὑπάλληλος τιμωρηθῇ ἅπαξ, ἀλλὰ μὲ ἓξ μηνῶν πειθαρχικὴν παῦσιν, αὐτὸ ἀνατρέπει τὸν θεσμὸν τῆς ἰσοβιότητος, ἐὰν θεωρηθῇ ὡς λόγος παύσεως. Τοιαύτη εἶναι ἡ συνέπεια, εἰς ἣν ἀναγκαίως θὰ καταλήξῃ ὁ ἔχων τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Σέρβος.

§168ΣΕΡΒΟΣ. Εἶναι περίεργον, ἐνῷ διατείνεται ὁ κ. Σαράβας, ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν ὑπουργικῶν νομοσχεδίων καὶ τῆς τροπολογίας, οὐχ ἧττον ἐπιμένει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία λόγῳ δῆθεν φιλοτιμίας, διότι ἀφοῦ δὲν ὑπάρχῃ διαφορὰ πρὸς τί νὰ μεταβάλλωμεν τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον; Ἐγὼ ὅμως διατείνομαι, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη διαφορὰ, ἐκείνη ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ δύο, διότι τὸ δύο εἶναι διπλάσιον τοῦ ἑνὸς, ὁ δὲ κ. Σαράβας ἐπιμένει ὅτι τὸ 1=2, ὅπερ ἐγὼ ἀμφισβητῶ· τί λέγει ὁ κύριος Σαράβας; ὅτι ὁ ὑπάλληλος, ὅστις τιμωρεῖται πειθαρχικῶς, καθίσταται ἐπιδεκτικὸς ἐξετάσεως πρὸς ἀποπομπὴν, διότι πάντοτε τὸ ζήτημα ἔχει νὰ ἐξετασθῇ· ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ἂν ἀποπέμπεται ἕνεκα πλημμελημάτων ἀτομικῶν, ἢ καὶ κακουργημάτων δὲν πρέπει νὰ ἀποπεμφθῇ δι’ ἓν παράπτωμα ἐλάχιστον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ᾖ καὶ ἐξαγόμενον τῆς ἰδιοτροπίας τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐγὼ πρεσβεύω, ὅτι δὲν πρέπει τὸ ἐλάχιστον παράπτωμα νὰ ᾖναι ἀφορμὴ πρὸς ἀποπομπὴν, ἐὰν τοὐλάχιστον αὐτὸ τὸ παράπτωμα δὲν ἐπαναληφθῇ δίς· διότι ἐὰν ᾖναι εὔκολον ὁ ὑπάλληλος νὰ ὑποστῇ αὐτὴν τὴν τιμωρίαν ἕνεκα ἰδιοτροπίας καὶ τὴν ὑποστῇ ἅπαξ, δὲν εἶναι εὔκολον ἐκ δευτέρου νὰ ἐπαναληφθῇ αὐτὴ ἡ ἰδιοτροπία. Καταλαμβάνει ἕκαστος καλῶς, ὅτι εἰς μίαν ἀπόφασιν τῶν δικαστηρίων ἔχομεν πολλὰς καὶ μεγάλας ἐγγυήσεις, διότι πρέπει νὰ προηγηθοῦν ἀναιρέσεις, νὰ γίνῃ βούλευμα, εὐρεῖα ὑπεράσπισις καὶ ἔκτακτος συζήτησις. Ἀλλ’ εἰς μίαν ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία δὲν χρήζει οὔτε μελέτης πολλῆς, οὔτε ἐξετάσεως, εἶναι δίκαιον ἡμεῖς νὰ βασισθῶμεν διὰ νὰ ἐξαλείψωμεν τὸ μέλλον ἑνὸς ὑπαλλήλου ἐκ τῶν ἀνωτέρων; Ἐκτὸς αὐτῆς τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπιφέρει ὁ κ. Σαράβας, ἐγὼ βλέπω καὶ μίαν οὐχ ἧττον σημαντικήν. Τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον λέγει, ὅτι τὰ παραπτώματα πρέπει νὰ ἐξετελέσθησαν ἐντὸς τῆς τελευταίας πενταετίας· καὶ εἶναι λογικὸν, διότι καὶ τὰ παραπτώματα αὐτὰ ἔχουν μίαν παραγραφήν. Τί λέγει ὅμως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σαράβα; Οὐδεμία παραγραφὴ καὶ ἐπὶ τῶν παραπτωμάτων· τὰ πταίσματα, τὰ ὁποῖα εἶναι κἄτι τι βαρύτερα τῶν πειθαρχικῶν παραβάσεων ἔχουν μίαν παραγραφήν. Τί ὅμως πρεσβεύει ὁ κύριος Σαράβας; Ὅτι οὐδεμία παραγραφὴ δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐπὶ τῶν παραπτωμάτων· ὥστε ἐὰν εἷς ὑπάλληλος ἐτιμωρήθη πρὸ 20 ἐτῶν καὶ ἐπανελήφθη ἀκολούθως τὸ παράπτωμα, ἐὰν τὸ πρῶτον ἤδη παρεγράφη, οὐχ ἧττον πρέπει νὰ ὑφίσταται καὶ πρέπει νὰ καταλογισθῇ διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν παῦσιν τοῦ ὑπαλλήλου. Τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου, διότι θέλει αἱ δύο ποιναὶ τῶν παραπτωμάτων νὰ ᾖναι ἐντὸς τῆς τελευταίας πενταετίας, ῥήτρα, τὴν ὁποίαν ἀποκρούει ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Σαράβα, διότι παραδέχεται, ὅτι εἰς οἱονδήποτε χρονικὸν διάστημα ἐξεδόθη καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη ποινὴ, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ τὴν παῦσιν. Ἐπομένως συμπεραίνω συμμορφούμενος μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀποκρούω τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σαράβα.

§169ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπειδὴ, κύριε Πρόεδρε, θὰ δώσω ψῆφον, θέλω νὰ γνωρίζω τοὺς λόγους ἢ τὰ παραπτώματα, τὰ ὁποῖα θὰ προκαλέσουν τὴν ποινὴν, περὶ ἧς πρόκειται· ἐπεθύμουν μίαν πλατυτέραν ἐξήγησιν, καθ’ ὅσον δὲν θέλω διὰ τῆς θέσεως μιᾶς τοιαύτης διατάξεως κατὰ μικρὸν, ἢ ὅλως διόλου νὰ ἐξασθενήσωμεν τὴν ἰσοβιότητα τῶν δικαστῶν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσε τὸ Σύνταγμα καὶ ἥτις πρέπει ἀκωλύτως νὰ λειτουργήσῃ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ πεισθῇ ἡ κοινωνία, ἐὰν ἡ ἰσοβιότης ἐπέφερε τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, ἢ ἀπέτυχε, καὶ ἐὰν ἐπέφερε, πρέπει νὰ διατηρηθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἄλλως νὰ διορθωθῇ, καθ’ ὃν καιρὸν θὰ γείνῃ ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει τοὺς ὑπουργοὺς νὰ μᾶς ἐξηγήσουν καὶ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖα εἶναι τὰ παραπτώματα. Κατὰ τὴν ἀσθενῆ μου πεποίθησιν καὶ γνώμην, ἕως τώρα ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἰσοβιότητος κατὰ ἓν, πιθανὸν, νὰ ἐπέτυχεν, ἀλλ’ ὄχι κατὰ τὰ ἄλλα· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐν γένει ἀπόλαυσιν τῆς δικαιοσύνης, πιστεύω νὰ ἐπέτυχε, πιστεύω ὁ δικαστὴς σήμερον ὅτι, περιβληθεὶς μὲ τὸ προσὸν τῆς ἰσοβιότητος, ἀπονέμει τὴν δικαιοσύνην μᾶλλον ἀνεπηρεάστως, μᾶλλον ἀφατριάστως καὶ μᾶλλον ἀμερολήπτως. Ἔπειτα φοβοῦμαι, καὶ ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω μὲ ὅλον τὸ θάῤῥος, ὅτι ἐπέφερεν ἡ ἰσοβιότης τὴν φυγοπονίαν· περὶ τῆς φυγοπονίας πρέπει νὰ σκεπτώμεθα.

§170ΤΙΝΕΣ. Τιμωροῦνται.

§171ΔΑΓΡΕΣ. Τιμωροῦνται, μὲ λέγουν. Δὲν θὰ μὲ κατακρίνῃ κανεὶς νὰ ὁμολογήσω ἄγνοιαν τῶν διατάξεων τοῦ ποινικοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι διαπραγματεύονται περὶ τούτου, διότι ἐπανειλημένως ἐζήτησα ἀπὸ φίλους μου τινὰς ἀτομικοὺς νὰ ἀναπτύξωσι τὰ περὶ τούτου. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ τὴν ἀφήσω τὴν τιμωρίαν αὐτὴν εἰς τὴν ἀπόλυτον διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ θέλω νὰ ἔχῃ ὅρους τινάς. Ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ πραγματευθῶ περὶ τούτου καὶ διὰ τοῦτο ὁ κ. ὑπουργὸς, ἂν νομίζῃ ἀναγκαῖον, νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν. Θέλω καὶ αὐτὴ ἡ συζήτησις, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἄλλο ἀποτέλεσμα, νὰ ἐπιδράσῃ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποψίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔχω, τουτέστιν, ὅτι ἡ ἰσοβιότης θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν φυγοπονίαν.

§172ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι σπουδαιότατον, καὶ ἐγὼ, κατανοῶν τὴν σπουδαιότητά του, εἶμαι ἕτοιμος νὰ παραδεχθῶ πᾶσαν τυχὸν ὑποβληθησομένην πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἤθελον θεωρήσει καλλιτέραν, εἴτε τῆς περιεχομένης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἴτε τῆς τροπολογίας τοῦ κυρίου Σαράβα, τὴν ὁποίαν ἐδήλωσα ἤδη ὅτι δέχομαι, ὡς μᾶλλον τῶν παρεκτροπῶν περιοριστικήν. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι ὁ κίνδυνος κατὰ τῆς ἰσοβιότητος, ὅπως ἐκλαμβάνει αὐτὸν ὁ κύριος Δαγρὲς, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι καὶ ἐὰν ἔχῃ ὁ ὑπουργὸς ἀπ’ εὐθείας δικαίωμα πειθαρχικῆς ἐξουσίας καὶ δύναται οὕτω, τιμωρῶν αὐτὸς τὸν ὑπάλληλον, νὰ πλάσῃ λόγον ὅπως προκαλέσῃ τὴν παῦσίν του, ἡ πρόκλησις οὐδὲν ἧττον αὕτη οὐδὲν ἔχει τὸ ὁριστικὸν, εἶναι καὶ μένει πρόκλησις ἁπλῆ, διότι κατόπιν αὐτῆς ἐπέρχεται πάντοτε ὁ Ἄρειος Πάγος, ὅστις οὐδόλως δεσμευόμενος ὑπὸ τῆς προτάσεως τοῦ ὑπουργοῦ, θὰ ἐκτιμήσει ἐλευθέρως καὶ ἀνεξαρτήτως τὰ γεγονότα, ἀφοῦ μάλιστα προκαλέσῃ καὶ τὴν ἀπολογίαν τοῦ δικαστοῦ, τοῦ καταδικασθέντος ἤδη πειθαρχικῶς, καὶ εὑρεθῇ οὕτως εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ ἐπισταμένως τὸν βαθμὸν καὶ τὴν σημασίαν τῆς παρεκτροπῆς του. Ἑπομένως βλέπετε, ὅτι ὑπάρχει πάντοτε μία σπουδαία καὶ ἀποτελεσματικὴ ἀσφάλεια, διότι μένει ἡ ἐκτίμησις τῶν συνεπειῶν τῆς ἐπιβληθείσης πειθαρχικῆς ποινῆς εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅστις φύλαξ ἁρμόδιος βεβαίως τῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν δικαστηρίων ὑπάρχων, δὲν θὰ ἐνδίδῃ εὐκόλως καὶ ἐπιπολαίως εἰς ἐπιπολαίας τυχὸν προκλήσεις. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἰς τοῦτο ὑπάρχει ἀρκετὸν ἐχέγγυον καὶ διὰ τοῦτο κυρίως δὲν ἐδίστασα νὰ δεχθῶ τὴν μᾶλλον αὐστηρὰν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Σαράβα, τὴν ὁποίαν ἄλλως ἤθελον βεβαίως ἀποκρούσει.

§173ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη ἀντίῤῥησις;

§175ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε, κύριε Σαράβα, εἰς τὸ νομοσχέδιον;

§177ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Νὰ προσθέσητε, κύριε πρόεδρε, καὶ τὴν ἐπίπληξιν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ ἐρωτήσω διὰ τὴν τροπολογίαν καὶ ἔπειτα διὰ τὴν ἐπίπληξιν.

§179Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ τροπολογία πρῶτον, κύριε πρόεδρε.

§180ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν θὰ ψηφοφορηθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Σαράβα. — Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἠγέρθησαν ὄχι κατακραυγαὶ, ἀλλὰ παρατηρήσεις καὶ παράπονα, μετὰ τὴν ἰσοβιότητα τῶν δικαστῶν ἐναντίον τῶν δικαστηρίων· δὲν εἴμεθα ὅμως ἀκόμη εἰς καιρὸν, νομίζω, νὰ ἀποφανθῶμεν, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος εἶναι ἡ αἰτία· διότι πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὴν ἰσοβιότητα ἔπρεπε νὰ ἀφήσωμεν νὰ παρέλθῃ χρόνος διὰ νὰ τὴν ἐκτιμήσωμεν· καὶ χωρὶς νὰ κατακρίνω καμμίαν κυβέρνησιν, κανὲν πρόσωπον ἐκ τῶν κυβερνησάντων, λέγω ὅμως ἐν γένει ὅτι, ὅταν ἔμελλε νὰ ἐπέλθῃ μία τοιαύτη μεγάλη μεταβολὴ εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἔπρεπεν ἀναμφισβητήτως καὶ κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων νὰ ὑπάρξῃ προσοχὴ, καὶ συγχρόνως καὶ μέτρα τινὰ νὰ ληφθῶσι, τὰ ὁποῖα νὰ προειδοποιήσωσι τρόπον τινὰ τὴν μετάβασιν ἀπὸ τοῦ πρώτου συστήματος εἰς τὸ δεύτερον· ἑπομένως θὰ ᾖναι μεγίστη ἀδικία νὰ θελήσωμεν νὰ ἀποδώσωμεν τὰ παράπονα αὐτὰ εἰς τὸν θεσμόν. Τοῦτο ἀναφέρω, διότι παρατηρῶ ἀπὸ τὸν ἑαυτόν μου πρῶτον, ἔπειτα δὲ καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ὅτι αὐτὰ τὰ παράπονα μᾶς ἐπηρεάζουν αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτε πρόκειται νὰ συζητήσωμεν· ἀλλ’ ἐν τούτοις προσέχετε μὴ ἐξευτελίσωμεν εὐθὺς ἀμέσως τὸν θεσμὸν μόλις εἰσαχθέντα. Ἂν θέλετε, ἠδυνάμην νὰ εἴπω κἄτι τι περισσότερον· ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμά μας, ἐν ᾧ ἁπλῶς εἴμεθα νομοθετικὸν σῶμα νὰ προβῶμεν μέχρις ἐκείνου τοῦ σημείου, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ δικαιολογηθῶμεν, ὅτι ἐκανονίσαμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῆς ἰσοβιότητος, ἀλλ’ ὅτι τὸν ἀνετρέψαμεν. Ἂν θελήσωμεν νὰ προχωρήσωμεν, ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας μᾶς ἐπροξένησεν ἕως τώρα ἡ ἰσοβιότης, εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νόμου, μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἀντιποιηθῶμεν δικαίωμα συντακτικῆς συνελεύσεως· καὶ ἂν τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐγείρονται τὴν σήμερον ᾖναι βάσιμα, ἔχομεν καιρὸν, ὡς νομοθετικὸν σῶμα, νὰ ἐπανέλθωμεν δικαιότερον μετὰ τὴν ἀπόκτησιν πλειοτέρων πληροφοριῶν, ἤτοι νὰ φέρωμεν νόμους αὐστηροτέρους· εὐθὺς ὅμως ἐξ ἀρχῆς καὶ ἀπὸ τοῦδε νὰ ἔλθωμεν εἰς τοὺς πλέον αὐστηροὺς περιορισμοὺς, ὥστε νὰ ἐκληφθῶμεν ὡς ἐργασθέντες εἰς ἀνατροπὴν πράξεως τῆς Συνελεύσεως, αὐτὸ εἶναι ἄτοπον. Καὶ δὲν ἠξεύρω π. χ. πῶς δυνάμεθα νὰ δικαιολογήσωμεν ἐκ τῆς τροπολογίας τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κυρίου Σαράβα τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, καθ’ ὃ δύναται νὰ στερηθῇ ἕνας δικαστὴς τῆς ἰσοβιότητος, εἰς οἱονδήποτε δικαστήριον, ἢ εἰς οἱανδήποτε τάξιν τῆς δικαιοσύνης λειτουργεῖ, φθάνει μόνον ἐντὸς 5 ἐτῶν νὰ ὑπέστη δύω πειθαρχικὰς ποινὰς προστίμου. Τινὲς μάλιστα τῶν πειθαρχικῶν ποινῶν ἀποφασίζονται παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ ἀνεκκλήτως, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, καὶ τοιουτοτρόπως ἀνοίγομεν συγχρόνως μίαν θύραν πρὸς τὴν πολιτικὴν, ἐν ᾧ ἡ πρᾶξις, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ τιμωρηθῇ αὐτὸς ὁ δικαστὴς, δὲν εἶναι βαρεῖα πάντοτε, ἀλλά παράπτωμα ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα οὔτε κηλιδόνουν τὸν χαρακτῆρα, οὔτε ἀπελπίζουν τὴν δικαιοσύνην· δὲν πρέπει δὲ νὰ ἔχῃ κανεὶς τὴν ἀξίωσιν, ὅτι ὁ δικαστὴς πρέπει νὰ μὴ ὑποπέσῃ ἐπὶ μίαν πενταετίαν εἰς οὐδεμίαν πρᾶξιν, ἥτις δύναται νὰ ὑπαγορεύσῃ τὴν ἐπιβολὴν ἑνὸς προστίμου. Ἐὰν αὐτὴν τὴν διάταξιν τὴν δεχθῶμεν, εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ δικαιολογηθῶμεν κατηγορούμενοι, ὅτι ἀνατρέπομεν τὴν ἀρχὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Ἐγὼ εἶμαι μᾶλλον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, καί τοι ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σαράβα· καὶ ἂν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σαράβα ἤθελεν εἶσθαι ὀρθοτέρα, προτιμῶ μᾶλλον νὰ σκεφθῇ περὶ αὐτῆς μετὰ ἓν ἔτος ἢ δύω τὸ νομοθετικὸν σῶμα παρὰ σήμερον· δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι παρῆλθεν ἀρκετὸς χρόνος ὥστε νὰ προβῶμεν μέχρι τοῦ σημείου, ὅπου φθάνει ὁ κ. Σαράβας, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ σταθῶμεν μέχρι τοῦ σημείου, ὅπου φθάνει τὸ νομοσχέδιον. Ἐνθυμοῦμαι δὲ ὅτι ὁσάκις παρουσιάσθησαν εἰς τὴν συνέλευσιν ἢ καὶ κατόπιν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια περὶ μονιμότητος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἶχον διατάξεις παραπλησίους περίπου μὲ τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ νομοσχέδιον· δὲν ἐνθυμοῦμαι ν’ ἀπήντησα διατάξεις ὁμοίας μὲ τὰς τοῦ κ. Σαράβα· καὶ ὅταν, προκειμένου περὶ τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, δὲν ἐφάνημεν τόσον αὐστηροί, προκειμένου περὶ δικαστικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἤδη συνταγματικῶς ἐξησφαλισμένοι διὰ τῆς ἰσοβιότητος, ἡμεῖς νομοθετοῦντες σήμερον, νὰ ἐρχώμεθα τόσον ἀκαίρως νὰ καταστρέφωμεν τὴν ἰσοβιότητα, δὲν εἶναι οὔτε ὀρθὸν, οὔτε δίκαιον. Ὁ κ. Σαράβας ὁρμᾶται ἀπὸ μίαν ἄλλην ἀξιέπαινον ἰδέαν· ὑποθέτει, ὅτι καὶ ὁ ὑπουργὸς ὁ μέλλων νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον καθὼς καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος, ὅστις διὰ τῆς γνώμης του θέλει συντρέχει εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἰσοβιότητος τῶν δικαστῶν, θέλουν ἔχει οὐδὲν ἄλλο ὑπ’ ὄψιν, παρὰ μόνον τὸ συμφέρον τῆς δικαιοσύνης· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ὁδηγός μας, δὲν πρέπει νὰ νομίζωμεν, ὅτι οἱ Ἀρειοπαγῖται, διότι εἶναι Ἀρειοπαγῖται, δὲν ἔχουν καὶ αὐτοὶ συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας· δὲν ἔχουν βεβαίως ἀντιπαθείας μέχρις ἑνὸς βαθμοῦ, ὅστις νὰ ἀφαιρῇ τὴν ὑπόληψιν, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωποι, καὶ λίαν ἔντιμοι, ἔχουν ὅμως συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας. Πρέπει δὲ νὰ μὴ λησμονήσωμεν, ὅτι ἡ θέσις τοῦ Ἀρειοπαγίτου εἶναι πολὺ δύσκολος εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, καθὼς εἰς ὅλα τὰ προσωπικὰ ζητήματα. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Βουλὴν χάριν τῆς νομοθεσίας μας νὰ σταθῶμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν τροπολογίαν· ὁ χρόνος ὁ παρελθὼν δὲν εἶναι ἀρκετὸς νὰ μᾶς πείσῃ περὶ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς· μακροτέρα πεῖρα δύναται νὰ πείσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ συμφέροντος τῆς πολιτείας, ἀλλ’ ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα οὐδὲν ἀπέδειξεν, τὰ μέχρι τοῦδε φαινόμενα δὲν εἶναι ἀρκετά· σήμερον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προβῶμεν μέχρι τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Σαράβα. Στηριζόμεθα εἰς ἕνα ψιθυρισμὸν, ὅτι ἡ ἰσοβιότης δὲν ἔφερε καλὰ ἀποτελέσματα. Ὅταν παρέλθῃ καιρὸς καὶ ἡ πεῖρα ἀποδείξῃ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, τότε τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ τώρα δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ γείνῃ.

§181ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ προσθέσω τινὰς παρατηρήσεις σιμὰ τῶν ὅσων ἐξέθεσα ἐν ἀρχῇ, ὅταν ἀνέπτυξα τὴν τροπολογίαν μου. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, ἀντικρούων τὴν παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, ὑπέπεσεν, ἄς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τῷ εἴπω, εἰς τὴν αὐτὴν πλάνην, εἰς ἣν καὶ ὁ κ. Σέρβος, ὑπολαβὼν, ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον προσβάλλει ἐμμέσως τὸν θεσμὸν τῆς ἰσοβιότητος, τὸν ὁποῖον ὁ θεμελιώδης νόμος καθιέρωσεν. Τὸ σύνταγμα καθιέρωσε τὴν ἰσοβιότητα, ἀλλ’ εἰς τὸν ἴδιον καιρὸν ἐφρόντισε ν’ ἀφαιρέσῃ ὅλα τὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα ἀτυχῶς παρομαρτοῦσιν εἰς πᾶσαν μόνιμον ἐξουσίαν καὶ πρὸ πάντων εἰς πολιτείας, οἷα ἡ ἡμετέρα, μηκέτι ἐντελῶς κατηρτισμένας. Τὸ σύνταγμα ἐφρόντισε ν’ ἀπομακρύνῃ τὰ ἀτοπήματα ταῦτα ἀπαιτῆσαν νόμον περὶ ἀποχωρήσεως καὶ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἐπιτρέψαν τὴν συνεπεία δικαστικῆς ἀποφάσεως παῦσιν τοῦ ἰσοβίου δικαστοῦ· ἂν ἡ θεμελιώδης αὕτη ἐγγύησις δὲν ἐτηρεῖτο, ἠδύναντο νά μοὶ εἴπωσιν, ὅτι παραβιάζεται ἡ ἀρχὴ τῆς ἰσοβιότητος· οὐδὲν ὅμως τοιοῦτον, οὐδὲ πόῤῥωθεν ὑπεμφαίνει ἡ ἐμὴ τροπολογία· Κατ’ αὐτὴν οὐδεὶς ἰσόβιος δικαστὴς δύναται νὰ παυθῇ ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων, ἐὰν περὶ τούτου, μετὰ προηγουμένην ἐξέτασιν καὶ ἀπολογίαν τοῦ ἀπολυτέου δικαστοῦ, δὲν ἀποφασίσῃ ὁ Ἄρειος Πάγος. Ἡ τροπολογία μου οὐδόλως ἀπομακρύνεται οὔτε ἀπὸ τὸ γράμμα οὔτε ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῶν ἀφορωσῶν τὴν ἰσοβιότητα διατάξεων τοῦ θεμελιώδους νόμου. Καὶ ὅτι μὲν τὸ μόνον, ὡς ἐκ τῆς ὑψηλῆς θέσεώς του, ἁρμόδιον ν’ ἀποφαίνηται περὶ τούτου δικαστήριον εἶναι ὁ Ἄρειος Πάγος, περὶ τούτου οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἔχων διάφορον γνώμην. Κατὰ τίνα ὅμως τρόπον θέλει ἐπιλαμβάνεσθαι ὁ Ἄρειος Πάγος, καὶ εἰς τίνας περιπτώσεις, ταῦτα εἶναι ἀντικείμενα, περὶ ὧν δὲν ἐπρονόησε τὸ Σύνταγμα, καὶ δύναται ἑπομένως νὰ τὰ κανονίσῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία μηδόλως ἀπομακρυνομένη τῶν ἐν τῷ Συντάγματι καθιερουμένων ἀρχῶν, οὐδεὶς δὲ θεμελιώδης ὅρος παραβιάζεται, ἐάν τις παραδέχηται, ὅτι κατὰ τὸν δεῖνα μᾶλλον ἢ κατὰ τὸν δεῖνα τρόπον δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ κάλλιον καὶ ἐξασφαλισθῇ ἀληθῶς ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος. Δυνάμεθα, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, νὰ μὴ ὁρίσωμεν διόλου τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς ὁ Ἄρειος Πάγος ἐπιλαμβάνεται καὶ ἐξετάζει, ἐὰν ὑπάρχωσι λόγοι ἀποχρῶντες, ἵνα γείνῃ ἔκπτωτος δικαστής τις ἰσόβιος, ἢ νὰ τὰς ὁρίσωμεν ἐνδεικτικῶς, ὡς εἶναι καθιερωμένον εἰς τὸν Γαλλικὸν νόμον. Καὶ μὀλαταῦτα οὐδεὶς εὑρέθη ἐν Γαλλίᾳ, ὅστις νὰ παραπονεθῇ, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος παραβιάζεται, διότι δὲν εἶναι ἀκριβῶς ὡρισμέναι πᾶσαι αἱ περιπτώσεις. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ οὐσιώδης, ἡ ἀπαραίτητος ἐγγύησις εἶναι νὰ μὴ μένῃ εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ ὑπουργοῦ τὸ ἀποπέμπειν τὸν ἰσόβιον δικαστήν, ἀλλὰ νὰ ἀποφαίνηται προηγουμένως περὶ τούτου τὸ ἀνώτατον δικαστήριον. Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι, ὅταν ἰσόβιός τις δικαστὴς καταταδικασθῇ εἰς δύο πειθαρχικὰς ποινάς, ὑπάρχει περίστασις ἐκπτώσεως, νομίζετε ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος ὀφείλει ἀναγκαίως ν’ ἀπαγγείλῃ τὴν ἔκπτωσιν; Οὐδόλως· αὐτὸ μένει εἰς τὴν κυριαρχικὴν αὑτοῦ ἐξουσίαν· εἴτε εὐρύτερον, εἴτε στενώτερον κανονισθῇ τὸ περὶ τῶν περιπτώσεων, καθ’ ἃς δύναται ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων νὰ γείνῃ ἔκπτωτος ὁ ἰσόβιος δικαστής, ἡ τύχη αὐτοῦ δὲν κρέμαται ἀπὸ τὴν αὐθαίρετον θέλησιν τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν περὶ αὐτοῦ κρίσιν καὶ ἀπόφασιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, καὶ μάλιστα τῆς παρεχούσης ὡς ἐκ τῆς ἀνωτάτης θέσεως, ἣν κατέχει ἐν τῇ δικαστικῇ ἱεραρχίᾳ, ὅλας τὰς δυνατὰς ἐγγυήσεις. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι οὐδένα κίνδυνον βλέπω εἰς τὴν τροποποίησιν ἣν ὑπέβαλον, τοὐναντίον αὕτη ἐξασφαλίζει τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας, διότι μὴ λησμονήσητε, καθὼς σᾶς εἶπον ἐν ἀρχῇ, ἡ ἰσοβιότης δὲν εἶναι προνόμιον προσωπικόν, εἶναι ἐγγύησις, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν ὑπάλληλον χάριν τῆς κοινωνίας, καὶ τὴν ἐγγύησιν αὐτὴν συμφέρον ἔχει ἡ κοινωνία νὰ μὴ τὴν τηρήσῃ, ὅταν δὲν συντελῇ πρὸς τὸν σκοπόν, δι’ ὃν ἐτέθη. Καὶ ἐγώ, κύριοι, εἴπερ τις καὶ ἄλλος, περὶ πολλοῦ ποιοῦμαι τὴν πλήρη ἀνεξαρτησίαν τῶν δικαστηρίων, καὶ κολακεύομαι πιστεύων ὅτι ἀπέδειξα διὰ πραγμάτων, πόσον ἐπιθυμῶ νὰ συντελέσω τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἵνα ἡ δικαστικὴ ἐξουσία καταλάβῃ τὴν θέσιν, ἥτις ἁρμόζει εἰς τὸν ὑψηλὸν προορισμόν της, καὶ καταστῇ ὄντως τρίτη ἐξουσία, ὅλως ἀνεξάρτητος, ὡς αἱ λοιπαὶ μεγάλαι ἐξουσίαι τοῦ Κράτους, ὑπὸ οὐδενὸς ἄλλου ἢ ἀπὸ τῆς συναισθήσεως τοῦ ἰδίου καθήκοντος ἐπηρεαζομένη, καὶ ἐμπνέουσα εἰς τοὺς πολίτας τὴν ἐμπιστοσύνην ἐκείνην, ἧς ἄνευ ἡ μεγάλη αὐτῆς ἀποστολὴ δὲν εὐοδοῦται. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τοῦτο ὀφείλω νὰ ἐπιμείνω περισσότερον εἰς τὴν τροπολογίαν, περὶ ἧς γίνεται ἡ συζήτησις.

§182ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§183ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Εἴτε τὸ νομοσχέδιον παραδεχθῇ ἡ Βουλή, εἴτε τὴν τροπολογίαν πρὸς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν θὰ τείνῃ, διότι ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἐκφράζει ὁ κ. Σαράβας, εὕρηται εἰς τὸ ἄρ. 10 τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίσθη, ὅτι ὁ δικαστὴς ὁ ἰσόβιος δὲν πρέπει νὰ γίνηται ἕρμαιον τῆς ἰδιοτροπίας τοῦ ὑπουργοῦ, ἑπομένως πρὶν ἢ διατάξῃ τὴν ἔκπτωσίν του, φέρεται ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅστις ἐξετάζει καὶ σταθμίζει τοὺς λόγους καὶ ἀποφασίζει, καὶ παρὰ τῷ ὁποίῳ εὑρίσκει τις ὅλας τὰς ἀσφαλείας διὰ τὴν πλήρη ἀνεξαρτησίαν του καὶ διότι ὁ ὑπόδικος ἀπολογεῖται· ὅπερ μὲ κάμνει νὰ ἐκπλήττωμαι καὶ θαυμάζω εἶναι ἐνῷ ὅλα τὰ ἐγκλήματα ὑπόκεινται εἰς παραγραφήν, καὶ τὰ πταίσματα καὶ τὰ πλημελήμματα καὶ τὰ κακουργήματα, ἥτις ἐξαλείφει τὸ ἀξιόποινον τῆς πράξεως, παραδόξως, προκειμένου περὶ μιᾶς σκληρᾶς ποινῆς, ἥτις ἐπάγει τὴν ἔκπτωσιν τοῦ δικαστοῦ ἐκ τῆς θέσεώς του, καὶ ἥτις ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς εἶναι σοβαρὰ καὶ βαρεῖα, παραγραφὴ παντελῶς δὲν ὑπάρχει. Τὸ νομοσχέδιον ὥρισε τρόπον τινα τὴν παραγραφήν, διότι εἶπεν, ἐὰν ἐντὸς τῶν τελευταίων 5 ἐτῶν, ὅταν ἐπέλθωσι δύω πειθαρχικαὶ ποιναί· ἡ δὲ τροπολογία τοῦ κ. Σαράβα οὐδεμίαν παραγραφὴν καθιεροῖ ὥστε εἰς πᾶσαν παρεκτροπὴν τοῦ δικαστοῦ ἥτις ἔχει σπουδαίας συνεπείας, διὰ τὴν αἰτίαν ἥτις παρήγαγεν αὐτὴν παραγραφὴ δὲν ὑπάρχει. Ὁ χρόνος τῆς παραγραφῆς λείπει καὶ εἰμπορεῖ δικαστὴς, ὅστις ὑπέκυψεν εἰς ἓν ἐλάχιστον παράπτωμα, δι’ ὅπερ νὰ ἐπιπληχθῇ καὶ ἐνῷ παρῆλθον 5 ἢ 10 ἔτη, νὰ μὴ λογίζηται ὅτι παρεγράφη· εἰς τὴν περίστασιν δὲ ταύτην παραδίδομεν τὸν ἰσόβιον δικαστὴν ἕρμαιον τῆς ἰδιοτροπίας καὶ ἀντιπαθείας τοῦ ὑπουργοῦ καὶ δεσμεύομεν αὐτόν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καθιεροῦμεν μίαν ἀρχὴν παράνομον, ὅταν εἰς τὰ σημαντικώτερα κακουργήματα ᾖναι ἡ παραγραφὴ, εἰς αὐτὰ δὲ τὰ μικρὰ παραπτώματα δὲν ὑπάρχῃ; φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ μέρος τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀκριβέστερον καὶ συμφορώτερον.

§184ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπαναλέγω, δὲν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ζέγγελη παρὰ ἀφοῦ πρῶτον ἐπιψηφισθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σαράβα. Λοιπὸν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σαράβα παραδεχθεῖσα καὶ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται πλεῖστοι). Παρεδέχθη.— Τώρα τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ προσθήκη τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ζέγγελης. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον λοιπὸν ἔγεινε δεκτὸν οὕτω. «Ἄρθρον 9. Οἱ αὐτοὶ ὑπάλληλοι δύνανται νὰ παυθῶσι, 1) ἐὰν κατεδικάσθησαν διὰ τελεσιδίκου ἀποφάσεως ἕνεκα τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 22 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου (τροποποιηθέντι διὰ τοῦ ἀπὸ 20 Μαΐου 1836 Β. Διατάγματος) ἀναφερομένων πλημμελημάτων εἰς ποινὴν μικροτέραν τοῦ ἔτους, ἢ ἕνεκα πταίσματος, προσβάλλοντος τὰ χρηστὰ ἤθη, ἢ ὑπεβλήθησαν διὰ ποινικῆς τελεσιδίκου ἀποφάσεως εἰς ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν. Ἐὰν κατεδικάσθησαν τελεσιδίκως κατὰ τοὺς κειμένους νόμους εἰς πειθαρχικὴν ποινὴν προσωρινῆς παύσεως ἑνὸς τοὐλάχιστον μηνὸς, ἢ εἰς δύο πειθαρχικὰς προσωρινὰς παύσεις μικροτέρας τοῦ ἑνὸς μηνὸς, ἢ εἰς δύο πειθαρχικὰς ποινὰς προστίμου ἢ ἐπιπλήξεως.» Ἀναγινώσκεται τὸ 10 ἄρθρον. Ἄρθρον. 10. Εἰς τὰς περιπτώσεις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ἡ παῦσις δικαστοῦ ἢ μέλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου γίνεται κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς παραπέμπει τὰ σχετικὰ ἔγγραφα εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ὅστις ἀποφασίζει ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν, ἀφοῦ προηγουμένως ἀκούσῃ ἐν συμβουλίῳ τὴν ἀπολογίαν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται δικαστοῦ ἢ μέλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐὰν μὲν ᾖναι ὑπὲρ τῆς παύσεως, ἀπαγγέλλεται κατὰ τὸν νόμον ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει καὶ ὑποβάλλεται διὰ τοῦ Εἰσαγγελέως ἐν ἀντιγράφῳ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν, ὅστις προκαλεῖ τὸ προσῆκον περὶ τῆς παύσεως Β. Διάταγμα. Ἐὰν δὲ ᾖναι κατὰ τῆς παύσεως, δὲν δημοσιεύεται, ἀλλ’ ἀποστέλλεται ἁπλῶς διὰ τοῦ εἰσαγγελέως εἰς τὸν ὑπουργόν.

§186ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω. Ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν ἔκρινεν, ὅτε εἰσήχθη εἷς δικαστὴς εἰς δίκην, ν’ ἀπομακρυνθῇ· ἐὰν πέσῃ εἰς τὸ αὐτὸ παράπτωμα καὶ εἰσαχθῇ πάλιν καὶ συμβῇ τὸ ἴδιον, πάντοτε θὰ εἰσάγεται;

§187ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τετράκις, πεντάκις, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§188ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ 11. Ἄρθρον. Ἄρθρον 11. Οἱ ἀποχωροῦντες καὶ παυόμενοι δικασταὶ, ἀφ’ ἧς ἡμέρας παύσωσι τῶν ἔργων των, ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ συντάξεων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νόμου.

§190ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ 12. Ἄρθρον. Ἄρθρον 12. Οἱ ἁρμόδιοι Εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους ὀφείλουσι νὰ ἐπαγρυπνῶσιν εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τῶν ἀνωτέρω διατάξεων, νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων τῶν ἐν τῷ παρόντι νόμῳ μνημονευομένων δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ προκαλῶσιν ἀμέσως τὴν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων πειθαρχικὴν καταδίωξιν τῶν παραμελούντων ἢ παραβαινόντων αὐτάς. Τὰ αὐτὰ καθήκοντα καὶ δικαιώματα ἔχει ὡς πρὸς τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὁ παρ’ αὐτῷ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς ἐπικρατείας.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία προσθήκη «νὰ προστεθῇ ἐν τέλει ἡ §.—Τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις 273 ἕως 309 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων περὶ πειθαρχικῶν παραβάσεων κτλ. ὡρισμένα διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ».

§193Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, εἶμαι λίαν ἐναντίος τῆς τροπολογίας, διότι καταστρέφομεν οὕτω ὅλας τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ ἀνεξαρτησία τῶν δικαστηρίων. Ἐδῶ θέλομεν μίαν ἐξουσίαν ἀνεξάρτητον, τὴν δικαστικὴν· τὸ προσωπικὸν αὐτῆς νὰ τὸ ἔχῃ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν του ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης εἶναι λίαν ἀσυμβίβαστον μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἀνεξαρτησίας, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Σαράβας ἠθέλησε νὰ εἰσαγάγῃ καὶ καθιερώσῃ τὴν ἐξαρτησίαν αὐτῆς εἰς τὸν νόμον. Ἐνόσῳ κύριοι, δὲν ὑπῆρχε σύνταγμα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐνόσῳ δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἰσοβιότης τῶν δικαστῶν, ἐννοῶ ὅτι ἡ διοικητικὴ ἐξουσία, ἢ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης, τῆς ὁποίας εἶναι μέλος, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ μίαν ἐπιτήρησιν ἐπὶ τῶν δικαστῶν, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐκηρύχθησαν οἱ δικασταὶ ἰσόβιοι, καὶ ἐχειραφετήθησαν ἀπὸ τὴν ἐπιῤῥοὴν τῆς διοικητικῆς ἐνεργείας, ἤθελεν εἶσθαι ἀναιρετικὸν τούτων νὰ τοὺς ὑποβάλωμεν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ὑπουργοῦ. Δὲν ἐννοῶ πολεμῶν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σαράβα νὰ καταστήσωμεν τοὺς δικαστὰς καὶ τὰ δικαστήρια ἄνευ ἐλέγχου, διότι τὰ ἄλλα ἄρθρα τοῦ διοργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων προβλέπουν περὶ αὐτοῦ, καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς, καὶ τὰ δικαστήρια, καὶ οἱ πρόεδροι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλουν ποινὰς εἰς τοὺς ἀμελοῦντας δικαστὰς καὶ νὰ τοὺς ἐπαναφέρουν εἰς τὸ καθῆκόν των, ἄν εἰσι τούτου ἐπιλήσμονες. Ἂς μὴ θέλωμεν ὅλην τὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς χεῖρας τῆς κυβερνήσεως, καὶ πρὶν μελετήσητε καλῶς αὐτὸ τὸ ζήτημα, ὡς σπουδαῖον, μὴν ἀποφανθῆτε, οὐδεμία δὲ ἔλλειψις ὑπάρχει, οὐδεμία ἀνάγκη παρουσιάζεται, ἀφοῦ προβλέπει ὁ διοργανισμὸς τῶν δικαστηρίων περὶ τῶν πειθαρχικῶν ποινῶν, καὶ παρὰ ποίων ἐπιβάλλονται δικαστικῶν ἀρχῶν καὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν νὰ τὴν δώσωμεν καὶ εἰς τὸν ὑπουργόν. Κύριοι, τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα καθιέρωσαν τὴν ἰσοβιότητα, ἔχουν τοιαύτην ἐξουσίαν ἀναθέσει εἰς τὴν γραμματείαν τῆς δικαιοσύνης; ὄχι· ἐφοβήθησαν, ὅτι ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ δικαστοῦ ἤθελεν ὑποφέρει ἀπὸ μίαν τοιαύτην ἐλαστικωτάτην ἐξουσίαν χορηγουμένην εἰς ἕνα μετακινητὸν ὑπάλληλον, εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης, ὅστις, ὅσον ἔντιμος καὶ ἂν ᾖναι, δύναται νὰ μεταβληθῇ ἀπὸ τὸν χαρακτῆρα τῶν ἄλλων ὑπουργῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπηρεάζηται ἀπὸ τὴν ὤθησιν ὁλοκλήρου τοῦ ὑπουργείου συλλήβδην ὑπευθύνου, τὸ ὁποῖον διατάττει καὶ ἀποφασίζει ἐν κοινῷ. Ὅθεν ἀνέθεσαν εἰς τὰ δικαστικὰ συμβούλια τὴν ἐξουσίαν ν’ ἀποφασίζουν περὶ τούτου. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, κύριοι, ὁ ὑπουργὸς κανὲν δικαίωμα δὲν ἔχει νὰ μεταβάλλῃ τὰς πειθαρχικὰς ἀποφάσεις ἢ νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς παύσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ συμβούλιον. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἐθεώρησε δυνάμει τῆς ἰσοβιότητος, ὅτι τὰ ἄρθρα αὐτὰ εἶναι κατηργημένα καὶ ἀπεδοκίμασε τὴν ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργοῦ περὶ προσωρινῆς παύσεως καθ’ ἑνὸς τῶν μελῶν του.

§194ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἡ ἀρχὴ εἶναι, ὅτι τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν τὴν ἔχει ἡ ἀνωτέρα ἀρχὴ, ἑπομένως ποῖος θὰ ἐπιβάλῃ τὴν πειθαρχικὴν ποινὴν εἰς τὰ μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου;

§195Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅταν ὁ Πρωτοδίκης πρόκειται νὰ τιμωρηθῇ, ἀπὸ ποῖον δικάζεται; τὸ αὐτὸ σύστημα πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἐδώ. Ἐν Γαλλίᾳ ὁ Ἄρειος Πάγος, ὡς ἡ ἀνωτάτη δικαστικὴ ἀρχὴ, δὲν ὑπόκειται εἰς πειθαρχικὴν δικαιοδοσίαν, διότι ἄνθρωποι, οἵτινες μετὰ τόσας δοκιμασίας καὶ ἐγγυήσεις ἔφθασαν ἐκεῖ, δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ ὑπομνησθῶσι παρ’ ἄλλου εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των· ἂν θέλητε καὶ τὴν ἀνωτάτην αὐτὴν ἀρχὴν νὰ ὑποβάλλητε εἰς τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, ἂν πρόκηται περὶ ἑνὸς μέλους ἐξ αὐτοῦ καὶ τόσων, ὥστε νὰ μένῃ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς, ὁ Ἄρειος Πάγος θέλει ἀποφασίζει· ἄλλως τὸ Ἐφετεῖον, ὡς ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων μὴ μενόντων δικαστῶν ἱκανῶν πρὸς συγκρότησιν τοῦ δικαστηρίου, εἰς ὃ ὑπάγεται ἡ ὑπόθεσις. Ἐγὼ, κύριοι, παραδέχομαι ὅλας τὰς ἄλλας διατάξεις, δὲν θέλω νὰ δώσω τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης νὰ μεταβάλῃ τὰς πειθαρχικὰς ἀποφάσεις, διότι οὕτω ὑποτάσσομεν τὴν χειραφέτησιν τῶν δικαστηρίων εἰς τὴν διοικητικὴν ἐξουσίαν, ἥτις πάντοτε θέλει ἐπηρεάζει τοὺς δικαστὰς, καὶ ἡ συνέλευσις, ἥτις προέβη εἰς τὸν νόμον τῆς ἰσοβιότητος, ἤθελε νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ αὐτὴν τὴν πίεσιν.

§196ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον μὲ τὴν προσθήκην. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Παρεδέχθη. — Θ’ ἀναγνώσωμεν τὸν νόμον τῶν ἐξόδων.

§198ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸν νόμον τῶν ἐξόδων ὁ ὁποῖος γίνεται δεκτὸς ὡς ἕπεται.) Ἄρθρον 1. Τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν 1871 ὑπολογίζονται εἰς δραχμὰς τριάκοντα τέσσαρα ἑκατομμύρια, τετρακοσίας ἐννενήκοντα ὀκτὼ χιλιάδας, διακοσίας ἑξήκοντα δύο, ἀριθ. 34,498,262. Ἄρθρον 2. Διὰ τὴν ἀνωτέρω ποσότητα χορηγοῦνται τοῖς Ὑπουργοῖς πιστώσεις, καταλογιζόμεναι κατὰ τὸν συναπτόμενον γενικὸν πίνακα τῶν ἐξόδων, καὶ ὑπὸ τὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα τῶν προσηρτημένων αὐτῷ ἀναλυτικῶν φύλλων, ὡς ἑξῆς· Αʹ. Εἰς χρέος Δημόσιον.

Δʹ. Εἰς τὴν Γεν. ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων.

Ἄρθρον 3. Ἐὰν αἱ διὰ τοῦ παρόντος Νόμου χορηγούμεναι πιστώσεις, ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐξαρκέσωσι πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων, ἐπιτρέπεται, ἵνα ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς χορηγηθῶσι διὰ Β. Διαταγμάτων ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις, ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ἄρθρων τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν Ὑπουργείων Αʹ. Τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ διατροφὴν ὑποδίκων. Δι’ ἀποζημιώσεις συνέδρων. Δι’ ἀποζημιώσεις μαρτύρων. Δι’ ἔξοδα μεταφορᾶς ὑποδίκων. Δι’ ἔξοδα γραφείου καὶ ἀποσκευῆς Κακουργιοδικείων. Δι’ ἔξοδα μεταφορᾶς ἀνακριτῶν. Δι’ ἔξοδα ἐκτελέσεως θανατικῶν ἀποφάσεων. Βʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας. Διὰ διατήρησιν τῶν καταδίκων. Δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν ταχυδρομικῶν δικαιωμάτων. Δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν. Γʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ ποσοστὰ εἰσπράξεων. Διὰ ποσοστὰ φόρων ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν. Δι’ ἀποδοχὰς χαρτοσήμου. Διὰ ποσοστὰ γραμματοσήμου. Δι’ ἔξοδα ἐξορύξεως ὀρυκτῶν. Δι’ ἔξοδα καλλιεργείας ἁλυκῶν καὶ μεταφορᾶς ἁλάτων. Δι’ ἐπιστροφὰς χρημάτων. Δι’ ἀντιμισθίαν δικηγόρων. Δι’ ἀπόδοσιν κεφαλαίων ὁδοποιίας.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνώσωμεν τὰ πρακτικὰ τῆς χθές.

§200ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ κεντρικοῦ ταμείου, παρακαλῶ. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ χωρισμοῦ τοῦ ἐπαρχιακοῦ ταμείου ἀπὸ τοῦ κεντρικοῦ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

Περὶ ἐπαρχιακοῦ ταμείου Ἀττικῆς καὶ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Κεντρικοῦ ταμείου. «Ἄρθρον 1. Συνιστᾶται ἐπαρχιακὸν ταμεῖον Ἀττικῆς κατατασσόμενον εἰς τὴν 1ην τάξιν τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων. Ἄρθρον 2. Ἡ διαχείρισις τῆς γενικῆς ἀποθήκης τοῦ σφραγιστοῦ ἐν γένει χάρτου ἀνατίθεται εἰς ἴδιον ὑπάλληλον ὑπὸ τὸν τίτλον Ταμίας τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου» μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου αʹ. ἢ βʹ. τάξεως. Ἡ γενικὴ ἀποθήκη ἐφοδιάζει τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα μὲ τὸν ἀπαιτούμενον σφραγιστὸν χάρτην κατὰ τὰς περὶ τούτου ὁδηγίας. Πᾶσα δὲ χρηματικὴ διαχείρισις ἀπαγορεύεται ἐν αὐτῇ. Παρὰ τῇ γενικῇ ἀποθήκῃ τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου ὑπηρετεῖ εἷς γραφεὺς βʹ. τάξεως καὶ εἷς κλητήρ· χορηγοῦνται δὲ δι’ ἐπιχορήγησιν γραφείου ἄνευ λογοδοσίας δραχ. εἴκοσι κατὰ μῆνα. Ἄρθρον 3. Τὸ κεντρικὸν ταμεῖον ἔχον ἀνεξάρτητον τοῦ ἐπαρχιακοῦ ταμείου καὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου δικαιοδοσίαν, ὀργανίζεται ὡς ἑξῆς. Ἡ διαχείρισις τοῦ κεντρικοῦ ταμείου ἀνατίθεται εἰς ἕνα κεντρικὸν ταμίαν, ἔχοντα βαθμὸν καὶ μισθὸν νομάρχου. Παρὰ τῷ κεντρικῷ ταμείῳ διορίζονται προσέτι· Εἷς γραμματεὺς μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ. τάξεως. Εἷς γραφεὺς ά. τάξεως. Εἷς κλητήρ. Χορηγοῦνται προσέτι δι’ ἐπιχορήγησιν γραφείου ἄνευ λογοδοσίας δραχ. πεντήκοντα κατὰ μῆνα. Ἄρθρον 4. Ὁ κεντρικὸς ταμίας δίδει ἐγγύησιν εἴτε εἰς χρήματα, εἴτε εἰς ὁμολογίας ἐθνικῶν δανείων, στηριζομένων εἰς νόμους, μετὰ τὸ 1861 ἐκδοθέντας, εἴτε εἰς μετοχὰς τῆς ἐθνικῆς ἢ ἄλλης διὰ νόμου ἀνεγνωρισμένης τραπέζης ἐκ δραχ. 16,000. Ὁ ἐπὶ τῆς γενικῆς ἀποθήκης τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου δραχ. 12,000. Ἡ ἐγγύησις δύναται νὰ δοθῇ εἰς ἀκίνητα κτήματα μόνον κατὰ τὰ τρία τέταρτα τοῦ ἀνωτέρω ὁρισθέντος ποσοῦ, πάντοτε ὅμως ἀξίας διπλασίας. Ἄρθρον 5. Οἱ γραφεῖς καὶ οἱ κλητῆρες τοῦ κεντρικοῦ ταμείου καὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου ἐξομοιοῦνται μὲ τοὺς ἐν τοῖς ὑπουργείοις, διορίζονται δὲ ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν προϊσταμένων αὐτῶν. Ἄρθρον 6. Αἱ θέσεις τῶν παρὰ τῷ κεντρικῷ ταμείῳ ὑποταμιῶν καταργοῦνται, ὡς καὶ πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὰς τοῦ παρόντος νόμου. Ἄρθρον 7. Διὰ Β. διατάγματος κανονισθήσονται εἰδικώτερον τὰ περὶ καθηκόντων, λογοδοσίας καὶ εὐθύνης τοῦ κεντρικοῦ ταμίου καὶ τοῦ ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου ταμίου.»

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλα νομοσχέδια;

§202ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· αὔριον.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς χθὲς νὰ ἀναγνώσωμεν;

§204ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· αὔριον.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον θ’ ἀναγνωσθοῦν καὶ τὰ χθεσινὰ πρακτικά. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 8 παρὰ 20 λεπτὰ μ. μ.