1871.05.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 89.

Τῆς 26 Μαΐου 1871.

(Τετάρτη.)

Ὥρα 3 Μ.Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρέθησαν παρόντες οἱ ἑξῆς βουλευταί.

Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὰ πρακτικά;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται. — Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν ψηφοφορίαν τὴν χθεσινήν.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐξέλθετε· λάβετε θέσιν· θὰ ψηφίσωμεν.

§8ΤΙΝΕΣ. Τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§9ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δέχεται, χωρὶς νὰ τὸ πιστεύω ἐγὼ, ὅτι ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι 1,199,000 ἠθέλαμεν δώσει εἰς αὐτὴν, δὲν παύει τῶν ἀπαιτήσεών της μέχρι τοῦ 1,600,000. Λοιπὸν ἤθελα νὰ μάθω, ἐὰν εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μὲ τὰς κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις, ἡ ἑταιρία περιώρισε τὰς ἀπαιτήσεις της εἰς τὸ 1,199,000, παραιτηθεῖσα τῶν περιπλέων ἀπαιτήσεών της.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἐξήγησιν τοιαύτην οὔτε ἐδώσαμεν οὔτε ἔκαμεν ἡ ἑταιρία· πολλοὺς λογαριασμοὺς ἐκάμαμεν μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἑταιρίας· ἀπεφασίσαμεν ἡμεῖς τοῦτο· πόσα θὰ σᾶς δώσωμεν· καὶ οὕτως ἐτελείωσεν. Τώρα ἡ ἑταιρία δὲν ἔκαμεν οὔτε δήλωσιν οὔτε ἐξήγησιν ὅτι εὐχαριστεῖται εἰς αὐτὰ, καὶ ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἀπαίτησιν.

§11ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κ. πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον. — Κύριοι, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι δυσχερεστέρα ἡ θέσις τῆς Βουλῆς· ἠκούσατε σαφέστατα τὸν πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως, λέγοντα ὅτι ἐγένοντο μὲν διαπραγματεύσεις, καὶ αἱ διάφοροι κυβερνήσεις νομίσασαι τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἑταιρίας ὑπερβολικὰς, ὥρισαν αὐτὰς εἰς 1,199,000 δραχμὰς, οὐχ ἧττον ἡ ἑταιρία οὐδεμίαν ἐξέφρασε συγκατάθεσιν ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τοῦτο· ὅπερ ἐστὶν, ἐὰν ἠθέλαμεν χορηγήσει σήμερον καὶ τὸ 1,199,000, ἡ ἑταιρία ἔχει ἀκέραια τὰ δικαιώματά της διὰ τὰς 600,000, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ νὰ πληρωθῇ, καὶ ἑπομένως δύναται νὰ ἐνάξῃ τὴν κυβέρνησιν εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ νὰ εἴπῃ, μοὶ ὀφείλετε καὶ αὐτὰ καὶ δώσετέ μοί τα. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἰσχυροποιεῖται ὄχι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἡ ἰδέα ὅτι ἡ ἑταιρία ἀδιακόπως θέλει νὰ λαμβάνῃ χρήματα ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐπὶ διαφόροις προφάσεσιν. Εἰς τοιαύτην λοιπὸν περίστασιν ἡ Βουλὴ εἶναι ἤδη, πιστεύω, πεπεισμένη, ὅτι πρέπει νὰ ἐκβάλῃ ἂν ὄχι τὴν ὅλην συζήτησιν, ὅπερ ἦτο ἡ εὐχὴ καὶ ἐπιθυμία ἡ ἰδική μου, τοὐλάχιστον νὰ μὴ διστάσῃ οὔτε κατὰ μικρὸν ὡς πρὸς τὴν παραδοχὴν τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦτο καὶ αὐτὴ ἡ ἐξήγησις, ἡ ὁποία ἐγένετο σήμερον, ἦτο τόσῳ μᾶλλον ἀναγκαία, ὅσῳ θὰ δώσῃ ἀφορμὴν, πιστεύω, εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ εἴπῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν καθαρὰ καὶ σαφῶς καὶ ἐν διαστήματι ὀλίγου χρόνου νὰ ἐξηγήσῃ ἐγγράφως ἂν ἐξακολουθῇ νὰ ἔχῃ ἀπαιτήσεις ἢ ὄχι· καὶ ἂν ὕστερον ἀπὸ τὴν γενναιοδωρίαν τῆς Βουλῆς, τοῦ ἔθνους, καὶ ὕστερον ἀπὸ τὴν θέλησιν τὴν ὁποίαν ἐκφράζει τὸ ἔθνος διὰ τὴν πρόοδον τῆς ἑταιρίας, ἂν θὰ φροντίσῃ καὶ περὶ τῆς προόδου αὐτῆς· ὥστε κατηρτισμένοι νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν μέλλουσαν σύνοδον νὰ δώσωμεν τοσοῦτον τὸ δίκαιον εἰς τὴν ἑταιρίαν, καθ’ ὅσον τοιοῦτον ἔχει, καὶ νὰ κλείσωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς αὐτὸν τὸν λογαριασμὸν, ὅστις ἠμπορεῖ νὰ ἀποῤῥοφᾷ τὸ ⅕ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοιοτοτρόπως.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι διόλου ἀναγκαία παρατήρησις τοιαύτη, διότι ἡ βάσις τῶν λογαριασμῶν, τῶν πλείστων τοὐλάχιστον, δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προκαλέσῃ μίαν δικαστικὴν ἀγωγὴν κατὰ τῆς κυβερνήσεως ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας· τὰ περισσότερα χρήματα τοῦ δημοσίου πρὸς τὴν ἑταιρίαν ἠμποροῦν νὰ κανονισθοῦν καὶ αὐθαιρέτως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν. Μολαταῦτα διὰ νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα ἀμφιβολία, διὰ νὰ μὴ ὑποτίθεται ὅτι δίδονται εἰς τὴν ἑταιρίαν χρήματα ἀδικαιολογήτως, διὰ νὰ μὴ ὑποτίθεται ὅτι ἡ ἑταιρία λαμβάνει περισσότερα τῶν ὅσα τῇ ὀφείλονται, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ μάλιστα ἀπ’ ἐναντίας, ὅτι εἰς τὴν ἑταιρίαν ἐδόθησαν ὀλιγώτερα τῶν ὅσα ἴσως τῇ ὀφείλονται, ἂς γίνῃ ἐξέτασις, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν ἤδη νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰς 800,000 δραχ. ἐπιφυλαττόμενοι.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἶναι ἀντίῤῥησις;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται λοιπὸν δεκτὴ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 2. «Βʹ.) Ἔκτακτον πίστωσιν, καταλογιζομένην ὑπὸ τὸ κεφ. ΚΑʹ. τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου ὑπὸ τὸν τίτλον «ἐξαγορὰ τῶν ἐν τῷ ταμείῳ τῶν πολιτικῶν συντάξεων εὑρισκομένων ὁμολογιῶν τοῦ ἐθνικοῦ δανείου τῶν 6,000,000» ἐκ δραχ. 700,000.» Εἶναι παρατήρησις;

§17ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Γʹ. Ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν ἐπὶ τοῦ κεφ. ΙΣΤʹ. ἄρθρ. 2 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ αὐτοῦ ὑπουργείου «ἐκτέλεσις δικαστικῶν ἀποφάσεων» ἐκ δρ. 1,000,000.» Εἶναι ἀντίῤῥησις;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§21ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τώρα ἔρχεται τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὸν περιορισμὸν τοῦ δανείου εἰς 2,500,000 φράγκα.

§23ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μεταξὺ τῶν πιστώσεων τὰς ὁποίας διαλαμβάνει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι καὶ δύω ἀναπληρωματικαὶ, ἡ μία ἐπὶ κεκλεισμένων χρήσεων ἐκ δραχ. 366,000, καὶ ἡ ἄλλη ἐπὶ τῶν διαγεγραμμένων χρήσεων ἐκ δραχ. 2,037,000. Ἡ πίστωσις αὕτη ἔχει σκοπὸν νὰ τακτοποιήσῃ τὴν μεγάλην ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰ γραφεῖα τῶν διαφόρων ὑπουργείων, διότι ἀπὸ τοῦ 1862 καὶ ἐντεῦθεν, ἕνεκα βέβαια κακῆς συνηθείας, δὲν ἐζητήθη καμμία πίστωσις δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων, ἢ, καὶ ἐὰν ἐζητήθη, δὲν ἐψηφίσθη· καὶ πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ὅση προσοχὴ καὶ ἂν καταβληθῇ, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπέλθῃ ἡ λῆξις χρήσεώς τινος καὶ νὰ μὴ μείνουν ὑποχρεώσεις τοῦ δημοσίου, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπρόφθασαν νὰ πληρωθοῦν, εἴτε διότι ἡ πίστωσις ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ δὲν ἤρκεσε, εἴτε διότι αἱ ἀπαιτήσεις τῶν δικαιούχων δὲν εἶχον καθαρισθῆ, εἴτε καὶ διότι εἶχε μὲν ἐκδοθῆ τὸ ἔνταλμα, ἀλλ’ ὁ δικαιοῦχος δὲν ἐφρόντισε νὰ τὸ ἐξοφλήσῃ. Τοῦτο δὲ συμβαίνει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὰ χορηγήματα τῶν ναυτικῶν νήσων, τὰ ὁποῖα οὔτε αὐξάνουν οὔτε ἐλαττοῦνται, καὶ ἐν ᾧ ἐκδίδεται τὸ ἔνταλμα καθ’ ἕκαστον ἔτος νὰ πληρόνωνται 200,000 δραχ. κλείει ἡ χρῆσις καὶ ἀκυροῦνται ἀρκετὰ ποσὰ, διότι δὲν ἐφρόντισαν οἱ δικαιοῦχοι ἕνεκα διαφόρων περιστατικῶν νὰ πληρωθοῦν· ἐὰν ἀνοίξητε τοὺς ὀνομαστικοὺς καταλόγους, οἱ ὁποῖοι παρουσιάσθησαν ἐνώπιόν σας, θέλετε ἰδεῖ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι 1) ἓν μέγα ποσὸν προέρχεται ἀπὸ χορηγήματα ναυτικῶν νήσων, τὰ ὁποῖα καθὼς σᾶς εἶπον, δὲν εἶναι ὑπέρβασις πιστώσεων, ἀλλὰ παραμέλησις τῶν δικαιούχων νὰ λάβουν τὰ χρήματά των ἐν ὅσῳ ἦτο ἀνοικτὴ ἡ χρῆσις· 2) ἄλλο ποσὸν ἐπίσης μέγα ὀφείλεται εἰς διαφόρους συνταξιούχους καὶ προέρχεται εἴτε ἐκ τοῦ ἰδίου λόγου, εἴτε ἐκ συντάξεων, αἵτινες ἐζητήθησαν μὲν ἐγκαίρως, δὲν ἔφθασαν ὅμως νὰ καθαρισθῶσι πρὶν κλείσῃ ἡ χρῆσις· π. χ. ζητεῖ τις τὴν σύνταξίν του εἰς τὰ 1867, καὶ ἐν ᾧ ἀποκτᾷ δικαίωμα νὰ τὴν λάβῃ ἀπὸ τοῦ ἔτους τούτου μέχρις οὗ γείνῃ ἡ ἔκδοσις τοῦ Β. Διατάγματος ἔρχεται τὸ 1869, κλείει ἡ χρῆσις τοῦ 1867· ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ πληρωθῇ, ἐὰν δὲν δώσητε εἰδικὴν πίστωσιν. Συνάμα δὲ ἐκτὸς τούτου καὶ ἓν ἄλλο τι συνέβη ὡς πρὸς τὰς συντάξεις, καὶ ὅταν ἔγεινεν ἡ ἐκκαθάρισις τῶν συντάξεων τῶν Γερουσιαστῶν δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐπιδόματα, καὶ διὰ τοῦτο ἡ σύνταξις αὕτη ἐκαθαρίσθη ἐπὶ τῇ βάσει μικροτέρων ἀναλογιῶν· μετὰ ταῦτα ἀνεγνωρίσθη τὸ δικαίωμά των ἐν μέρει δικαστικῶς καὶ ἐν μέρει διοικητικῶς, καὶ οἱ κύριοι αὐτοὶ ἐδικαιώθησαν νὰ λάβουν ἄλλος 2,000 καὶ ἄλλος 3,000 δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι καθυστεροῦνται· πλὴν τῶν καθυστερήσεων τούτων ὑπάρχουν καθυστερούμενα ἀπὸ ποσοστὰ οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων ὀφειλόμενα εἰς δήμους ἢ ἀπὸ ἀποδοχὰς χαρτοσήμου, ἀπὸ μεταφορὰν ἅλατος, ἀπὸ ἔξοδα ἐξορύξεως ὀρυκτῶν, τὰ περισσότερα δὲ ἐξ αὐτῶν εἶναι πληρωμένα, καὶ μένουν ἀνοικτὰ ἕνεκα ἐλλείψεως πιστώσεως, ὥστε διὰ τῆς ψηφίσεως τῶν πιστώσεων δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ τακτοποιηθοῦν. Πρέπει δέ....

§24ΤΙΝΕΣ. Διὰ βεβαίωσιν φόρων.

§25ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Διὰ βεβαίωσιν φόρων καθυστεροῦνται εἰς μερικοὺς πραγματογνώμονας, καὶ ἀπαριθμητὰς ζώων καὶ μελισσίων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπρόφθασαν ἐγκαίρως νὰ ὑποβάλουν καταστάσεις· ἄλλως τε, κύριοι, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον δὲν κάμνετε ἄλλο παρὰ νὰ χορηγήσητε πίστωσιν, τουτέστι μίαν ἄδειαν πληρωμῆς. Ἐννοεῖται ὅμως ὅτι ἡ ἄδεια, τὴν ὁποίαν θὰ δώσητε, δὲν ἀπαλλάττει τὸν ὑπεύθυνον ὑπουργὸν, οὐδὲ τὸν ταμίαν ἀπὸ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐὰν διατάξουν πληρωμὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ὁρίζονται εἰς τὸν νόμον. Τοιαῦτα εἶναι, κύριοι, ὡς ἔγγιστα καὶ τὰ ὀλίγα ποσὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλονται ἀπὸ κεκλεισμένας χρήσεις εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ ὁποίου βλέπετε τὴν μεγάλην αὐτὴν ποσότητα, ἂν λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ συμβουλευθῆτε τὰς εἰδικὰς καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπισυνάπτονται εἰς τὸ νομοσχέδιον, θέλετε παρατηρήσει ὅτι ἐκ τῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐχορηγήθησαν, ἄλλα μὲν ἄρθρα ἐπαρουσίασαν περισσεύματα, ἄλλα δὲ ἐλλείμματα. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον τὸ ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ κάμῃ οὐδεμίαν μεταβολὴν εἰς τὰς πιστώσεις ταύτας, μεταφέρον αὐτὰς ἀπὸ ἓν ἄρθρον εἰς ἄλλο, ἐκ τούτου προκύπτει ἡ ἔλλειψις.

§26ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Πράγματι ὑπάρχουν ἐλλείμματα;

§27ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἴδετε τὰς καταστάσεις.

§28ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί προτείνετε, κ. ὑπουργὲ, τέλος πάντων;

§29ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἰδοὺ, εἰς τὰ 1863 ἀκυροῦται πίστωσις τοῦ στρατιωτικοῦ κλάδου 251,000, καὶ ζητοῦνται 251,000 πάλιν. Δηλ. ἐδαπανήθη ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶχε ψηφισθῆ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι δὲν ἐδαπανήθη εἰς τὰ ἄρθ. εἰς τὰ ὁποῖα εἶχε δοθῆ, ἀλλ’ ἀπ’ ἄλλα ἄρθρα. Ἀκυροῦνται πιστώσεις ἀπὸ τοῦ 1862–1869 τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ δραχ. 2,479,000, καὶ ζητοῦνται τοιαῦται ἐκ δραχμῶν 1,510,000, ἐπερίσσευσαν δραχ. ἀπὸ διάφορα κεφάλαια καὶ ἄρθρα 2,479,000, ἀλλ’ ἔλειψαν ἀπὸ ἄλλα 1,566,000. Καὶ ἄλλοτε ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ ὅτι κατ’ ἔτος ἀναγκάζεται ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία νὰ ζητῇ μεταφορὰν πιστώσεων ἀπὸ ἄρθρον εἰς ἄρθρον· αἱ ζητούμεναι δαπάναι εἶναι σχεδὸν ὅλαι πληρωμέναι, ἡ δὲ περαιτέρω ἀναβολὴ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῶν εἰς τίποτε ἄλλο δὲν χρησιμεύει παρὰ νὰ κρατῇ εἰς σύγχυσιν ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει· ἐγὼ ζητῶ τὴν πίστωσιν ὅπως τὴν ἐπρότεινα, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου θέλει τακτοποιηθῇ ἡ ὑπηρεσία ὅλη. Ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ παρακαλῶ νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν 2,592 δραχ. διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ γερουσιαστοῦ Μαγγίνα, διότι δὲν περιλαμβάνεται εἰς τοὺς καταλόγους.

§30ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρὸς, κύριε πρόεδρε.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν κύριοι.....

§32ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ· γίνεται δεκτή;

§34ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§35ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Διὰ νὰ τακτοποιηθοῦν οἱ λογαριασμοί!

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§38ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι· ὁμολογῶ ὅτι οὐδεμίαν εἰδικότητα ἔχω ὅσον ἀφορᾷ τὰ λογιστικὰ, ἑπομένως θὰ μὲ συγχωρήσητε ἂν ἀτελῶς ἀναπτύξω τὰς ἰδέας μου· ἀλλ’ ὅσον ἀντελήφθην ἀπὸ τὴν συζήτησιν εἶναι τὸ ἑξῆς ἐπὶ τῆς ζητουμένης πιστώσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ ῥητῶς ἀπεφάνθη, καθόσον ἀφορᾷ τὰς ὑπερβάσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, αἱ ὁποῖαι ὄχι μόνον τὸν προϋπολογισμὸν παρεβίασαν (θόρυβος)· —παρακαλῶ, κύριοι, κάμετέ μου τὴν χάριν, νὰ μὲ ἀκούσητε—αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὄχι μόνον καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὄχι μόνον ἐναντίον τῶν ῥητῶν διατάξεων τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ἄνευ ἐνταλμάτων. Ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία ἐξεφράσθη ἀπό τινας, νὰ καταλογισθοῦν τὰ δαπανηθέντα ποσὰ εἰς βάρος τῶν ὑπολόγων καὶ νὰ ἐπιβαρύνουν αὐτοὺς μόνους, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπασχολήσῃ εἰς μίαν ἄλλην ἡμέραν τὴν Βουλὴν ἐπὶ μίαν καὶ 2 ἡμέρας, καὶ εἶναι σπουδαιότατον, καὶ θὰ ἔχῃ πρακτικώτατα ἀποτελέσματα, ἂν τὸ παραδεχθῇ ἡ Βουλή. Ἑπομένως δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀπολύτως διὰ τὰς δύο αὐτὰς πιστώσεις.

§39ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιμένει.

§40ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ λέγω τὴν ἰδέαν μου· ὁ ὑπουργὸς διὰ κανὲν δὲν ἐπιμένει. — Ὅσον δὲ ἀφορᾷ, κύριοι, τὰς πιστώσεις τῶν ἑτέρων ὑπουργείων, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε βεβαίως τὸν καιρὸν καὶ ταύτας νὰ ἐξελέγξῃ· ἑπομένως ἀπεφάνθη καὶ περὶ αὐτῶν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις· ἀλλὰ κατόπιν μᾶς ἐγένετο ἡ παρατήρησις, καὶ ἐγὼ ἐπείσθην, ὅτι εἶναι μερικὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναμφισβήτητα, ὅπως εἶναι αἱ καθυστερούμεναι συντάξεις ἀτόμων, τὰς ὁποίας οὔτε ἡμεῖς ποτε δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν, οὔτε εἶναι δίκαιον, οὔτε φρόνιμον, οὔτε ὑπουργὸς οἱοσδήποτε ἐμπορεῖ νὰ μὴ τὰς πληρώσῃ, ἢ ὁπωσδήποτε νὰ ὑποτεθῇ κἂν ὅτι συμβαίνει κἄτι τι· ἑπομένως περὶ αὐτῶν πείθομαι καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι φρόνιμον ἀπὸ σήμερον νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Παρεκτὸς τούτου εἶναί τινα ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων καὶ διαγεγραμμένων, ὅπως τὰς ὀνομάζει ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία· τὰ ἔξοδα ταῦτα εἶναι τόσον μικρὰ, καὶ πολλὰ ἐξ αὐτῶν ἐπληρώθησαν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, εἶναι ἀπαριθμητῶν, φέρ’ εἰπεῖν, ἔξοδα, 10 δραχμαὶ δι’ ἐνοίκιον ἀποθηκῶν τοῦ 1852, 50 δραχμαὶ κλπ. εἶναι τοιαῦτα ποσὰ, διὰ τὰ ὁποῖα πάσχει ἡ μικρὰ τάξις τῶν συμπολιτῶν μας καὶ ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία δὲν τακτοποιεῖται. Φρονῶ λοιπὸν καὶ προτείνω, παρεκτὸς τῶν δύο ὑπουργείων τῶν στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, τὰ λοιπὰ νὰ γείνουν δεκτά. Αὐτὴ εἶναι ἀτομικὴ γνώμη ἰδική μου· δὲν ἠξεύρω οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς ἐπιτροπῆς τί φρονοῦν.

§41ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, ἐγὼ ἐκτὸς τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς δὲν συμφωνῶ οὔτε ἓν λεπτὸν νὰ δώσωμεν περιπλέον. Ἐνθυμεῖσθε πόσον φειδωλοὶ ὑπήρξαμεν διὰ τὴν ὕπαρξιν κτηνιατροῦ εἰς τὸ ἱππικὸν, διὰ τὴν τροφὴν ὀλίγων ἵππων, διὰ ὀλίγους κλητῆρας καὶ ἐδῶ πετοῦμεν ἑκατομμύρια! καὶ ἀφ’ οὗ ἀκόμη σᾶς λέγουν ὅτι πολλὰ ὑπουργεῖα, οὔτε κατὰ κεφάλαια ἐξώδευσαν, οὔτε ἐντάλματα ἐξεδόθησαν! Λοιπὸν ἑκατομμύρια νὰ δίδωμεν ἄνευ ἐξετάσεως; Διὰ τί διορίζομεν τὰς ἐπιτροπάς; Οἱ συνάδελφοί μας οὗτοι, εἰς τοὺς ὁποίους δίδομεν ἐντολὴν, τί μᾶς λέγουν; προσέξατε, ἔχομεν ἀνάγκην ἐπεξεργασίας αὐτῶν τῶν κονδυλίων· καὶ κατόπιν τὴν τελευταίαν ἡμέραν νὰ λέγωμεν εἰς αὐτοὺς, ὅτι δὲν ἠξεύρουν τί κάμνουν, καὶ νὰ δίδωμεν ἑκατομμύρια; Αὐτὸ δὲν εἶναι δίκαιον. Ἂν τὸ θελήσετε, ἐγὼ τίποτε ἄλλο δὲν ἔχω νὰ κάμω, παρὰ νὰ πάρω τὸ καπέλλον μου καὶ νὰ φύγω. Τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς τὴν θεωρῶ ἱερὰν, οὐδὲν ἄλλο.

§42ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων πληρόνομεν καὶ χρέη ἀναγόμενα εἰς διαγεγραμμένας χρήσεις (θόρυβος)· ἂν δὲν θέλετε νὰ τὰς πληρώσητε κάμετε ὅ,τι θέλετε (θόρυβος)· ἂν πράγματι μεταξὺ τῶν ποσῶν καί τινα ἀνάγονται—εἰς διαγεγραμμένας χρήσεις, τί θὰ γείνῃ;

§43ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι.

§44ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε, κ. Δανόπουλε; Διαγεγραμμένη χρῆσις θὰ εἴπῃ ὅτι παρῆλθον 5 ἔτη.

§45ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαφειρόπουλος ὡμίλησεν ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν ὀρθότατα· τῷ ὄντι ἀπαιτεῖται κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ μία πενταετία πρὸς παραγραφὴν τῶν κατὰ τοῦ δημοσίου ἀπαιτήσεων· ἀλλ’ ὅσοι ἔκαμαν αἰτήσεις θεραπείας διέκοψαν τὴν παραγραφήν. Φρονεῖ ὁ κ. Παπαζαφειρόπουλος καὶ ἄλλοι τινὲς, ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ ἔλθῃ καὶ ἡ ἀγωγὴ (θόρυβος). Παρακαλῶ, ἀφήσετέ με νὰ ἐξηγηθῶ. Καὶ ἂν ἀποδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν γνώμην ὡς πολλὰ ὀρθὴν, ἤθελεν εἶσθαι πολὺ ἄδικον καὶ ὄχι πολὺ ἔντιμον διὰ τὸ δημόσιον νὰ ἀρνῆται τὰς ὀφειλὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀποδεδειγμέναι καὶ στηρίζονται εἰς ἔγγραφα τῶν ὑπαλλήλων ἀρχῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι ἀπολύτως κατὰ τῆς ἀρχῆς νὰ ἀρνῆται τὸ δημόσιον ἀπόδοσιν δικαίου· ἑπομένως καὶ ἄν ἐπῆλθε παραγραφὴ, πάλιν τὸ δημόσιον δὲν πρέπει νὰ ἀρνῆται, διότι ὡς προεῖπον δὲν εἶναι ἔντιμον. Τούτου ἕνεκα, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μιᾶς ποσότητος, διὰ τὴν ὁποίαν, καθὼς σᾶς εἶπα, ἀδικοῦνται ἄτομα πολὺ μικρὰ, δὲν φρονῶ ὅτι ἡ γνώμη τῶν συναδέλφων, ἡ ὁποία ἄλλως τε πιθανὸν νὰ ᾖναι ὀρθὴ νομικῶς, δὲν πρέπει νὰ γενῇ δεκτὴ ὡς ἄδικος καὶ δὲν φρονῶ ὅτι τὸ νομοθετικὸν σῶμα........ Προτείνω λοιπὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νὰ μὴ γείνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη αὕτη. Ἑπομένως ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν· νὰ γίνωσι δεκταὶ αἱ ἄλλαι πιστώσεις πλὴν τῶν ἀναγομένων εἰς τὰ ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν.

§46ΛΕΚΚΑΣ. Πόσον ποσὸν εἶναι;

§47ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι ἐκκαθαρισμένον.

§48ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐπειδὴ ἔλαβον τὸν κόπον νὰ ἐπεξεργασθῶ τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξέφρασα γνώμην ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ὅτι χρεωστεῖ ἡ ἐπιτροπὴ καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ παραδεχθῇ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰς πιστώσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔφερεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδῶ διὰ τὰς κεκλεισμένας χρήσεις καὶ διὰ τὰς διαγεγραμμένας, διότι αἱ μᾶλλον δικαιολογημέναι δαπάναι εἶναι αἱ γενόμεναι εἰς τὰ κονδύλια αὐτὰ, ἐπειδὴ ὅμως τὰ ἄλλα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἶπον ὅτι δὲν εἶχον καιρὸν νὰ παρατηρήσουν καὶ αὐτὰ ἐπισταμένως, διὰ τοῦτο νὰ ἀναβληθῇ. Ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς μάλιστα ἦτο συμφωνότατος μετ’ ἐμοῦ. Διαβεβαιῶ δὲ τὴν Βουλὴν τώρα, ὅτι, ἐὰν ᾖναι δαπάναι δικαιολογημέναι καὶ ἀναμφισβήτητοι, εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ζητοῦνται ὡς πρὸς τὰ κεφάλαια αὐτά.

§49ΣΜΟΛΕΝΤΣ. (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μίαν ὑπόθεσιν μόνον θὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσῃ. Χρεωστοῦμεν εἰς τὸν πρόξενον τῆς Ἑλλάδος εἰς Βέλγιον ἀπὸ τοῦ 1861 10 ἕως 12 χιλιάδας δραχ. δι’ ὑλικὸν πολέμου. Ἀντίκειται εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς αὐτὴν τὴν καλὴν πίστιν νὰ παρατείνηται ἐπὶ πλέον ἡ ἀπότισις τοῦ χρέους τούτου αὐξανομένου κατ’ ἔτος διὰ τῆς προσθήκης τῶν σχετικῶν τόκων· διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσθέσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὴν πίστωσιν.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα νὰ πληρωθῇ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνώσωμεν τώρα ἓν πρὸς ἓν τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. «Δʹ. Ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν διαφόρων ὑπουργείων, καταλογιζομένη εἰς τὸ κεφάλαιον «κεκλεισμέναι χρήσεις» κατὰ τοὺς ἐπισυναπτομένους πίνακας· ἤτοι τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν 82,912. 66.»

§52ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ νὰ προστεθοῦν 2,592 δραχ. διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ γερουσιαστοῦ Μαγγίνα.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

Εʹ. Ἔκτακτος πίστωσις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν διαφόρων ὑπουργείων καταλογιζομένη εἰς τὸ κεφάλαιον «ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων» κατὰ τοὺς ἐπισυναπτομένους πίνακας· ἤτοι.

§54ΣΜΟΛΕΝΤΣ. Ἐδῶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τεθῶσι 12,000 διὰ τὸν πρόξενον τοῦ Βελγίου.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§56ΖΑΪΜΗΣ. Διὰ τὸν ἐν Βρυξέλλαις πρόξενον τῆς Ἑλλάδος.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ τὰ ποσὰ λοιπὸν γίνονται δεκτά;

§58ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. «Ἄρθρ. 2. Πρὸς πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων παρὰ τοῦ δημοσίου ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐξόδων ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἀπὸ 12 Ἀπριλίου 1867 περὶ τοῦ δανείου τῶν 25,000,000 φράγκων νόμου νέον δάνειον ἐκ φράγκων τεσσάρων ἑκατομμυρίων, (δραχ. 4,480,000) ἐπὶ τόκῳ 8%, ἐκδίδουσα ὁμολογίας, ἑκάστη τῶν ὁποίων περιέχουσα ὀνοματικὸν κεφάλαιον φράγκων 250 θέλει διατεθῆ ἀντὶ 225 ἤτοι πρὸς 90%. Πρὸς ἀσφάλειαν τῆς τακτικῆς πληρωμῆς τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου τοῦ δανείου τούτου παραχωρεῖται τὸ ⅓ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελωνείου Σύρου.»

§59ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀνέρχεται τὸ ὅλον εἰς 4,115,943 καὶ 12,000 = 4,127,943.

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 4 ἑκατομμύρια φράγκων. Εἶναι ἐπάνω κάτω 4,000,000 δραχμῶν, διότι δὲν θὰ πραγματοποιήσωμεν τὸ δάνειον εἰς τὴν πραγματικὴν ἀξίαν, ἀλλὰ μὲ ἐκπεσμὸν 10% ὡς ἐλπίζομεν, καὶ ὄχι 20 ὅπως τὸ προγενέστερον.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις;

§62ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν ἀναφορὰν ἐξ Ἰσμαηλίου. Θέλετε νὰ τὴν στείλωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐὰν δὲν προφθάσωμεν νὰ τὴν ἀναγνώσωμεν;

§64ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ν’ ἀκούσητε τὸ συμπέρασμα τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κληρονόμων τοῦ ἀοιδίμου Ὀλυμπίου;

§66ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. «8. Ἐπὶ δὲ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κληρονόμων τοῦ ἀρχιστρατήγου Ὀλυμπίου, ἐπειδὴ ἐκτὸς τῶν προσωπικῶν ἐκδουλεύσεων τοῦ πατρὸς αὐτῶν καὶ δάνειον οὗτος ἐχορήγησεν εἰς τὸ ἔθνος 537,500 κατὰ τὴν ἀναφορὰν καὶ ἡ χορήγησις τῶν 150 δραχμῶν κατὰ μῆνα φαίνεται ἀναγνώρισις τοῦ δανείου τούτου καὶ τῶν ἐκδουλεύσεων τοῦ ἀγωνιστοῦ καὶ ἀρχιστρατήγου Γ. Ὀλυμπίου, καὶ ἐπειδὴ ἂν ἀληθεύῃ ὅτι ὄντως τὸ δάνειον τοῦτο ὑφίσταται, οἱ ἀναφερόμενοι κληρονόμοι δικαστικῶς δύνανται νὰ ὑποχρεώσωσι τὸ δημόσιον εἰς τόκους, ἐξ ὧν θὰ προκύπτῃ ποσὸν πολὺ ἀνώτερον τῶν αἰτουμένων μηνιαίων δραχμῶν· ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ, ὅτι συνετὸν ἤθελεν εἶναι, ἵνα ἡ Βουλὴ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐπαύξησιν τῆς ἄχρι τοῦδε διδομένης ἐξ 150 δραχμῶν χορηγήσεως πρὸς τοὺς ἀναφερομένους.»

§67ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ κάμῃ ὅ,τι πρέπει. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι σπουδαία. Πρόκειται περὶ τῆς οἰκογενείας τοῦ μεγάλου Ὀλυμπίου, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα πολεμῶν τοὺς τούρκους ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ταῖς Ἡγεμονίαις ἀπὸ τοῦ 1796–1821 καὶ κατὰ τὸ 1821 εἰς τὸ Ζήκο τῶν Παραδουναβίων Ἡγεμονιῶν ἀγήρατον δόξαν κτησάμενος. Κύριοι! Ἀφ’ ὅλους τοὺς μεγάλους τοῦ ἔθνους δανειστὰς μόνος καὶ κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς τὸ πρόσωπον τῶν πενομένων τέκνων του ἀδικεῖται ὁ μέγας οὗτος πολίτης, καὶ ἐλέγχει οὕτως ἡμᾶς ἐπὶ ἀγνωμοσύνῃ. Κύριοι, προτείνω νὰ γείνῃ θερμὴ σύστασις ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν κυβέρνησιν, διὰ νὰ φροντίσῃ αὕτη τάχιστα ν’ ἀμείψῃ ἐκ δικαιοσύνης τὰ τέκνα τοῦ Ὀλυμπίου, ὧν ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ ἐδάνεισαν 550 χιλιάδας δραχμὰς τὸ ἔθνος. Δυποῦμαι, κύριοι, διότι ἐνῷ οἱ μεγάλοι δανεισταὶ τοῦ ἔθνους, ἀναλόγως τοῦ καταβληθέντος παρ’ αὐτῶν ποσοῦ, λαμβάνουσι καὶ ἀναλόγους βοηθείας, μόνον τὰ δύο τέκνα τοῦ Ὀλυμπίου στεροῦνται τοῦ ὀφειλομένου κατ’ ἀναλογίαν αὐτοῖς βοηθήματος, μὴ λαμβάνοντα εἰμὴ μόνον 150 κατὰ μῆνα δραχμὰς, τοῦθ’ ὅπερ ἐγένετο αἰτία νὰ μείνῃ ἀνύπανδρος ἡ κόρη τοῦ Ὀλυπίου, ἧς καὶ ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ Στάνα καὶ ἐπολέμησαν καὶ ἐδάνεισαν τὸ ἔθνος.

§68ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶμαι συμφωνότατος, καθόσον ἀφορᾷ τὴν περὶ ἧς πρόκειται οἰκογένειαν. Φρονεῖτε ὅμως, ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι εἶχον, ἐὰν ὄχι τόσα, ὀλιγώτερα δικαιώματα; καὶ εἰς ἐκείνας δὲν εἶναι, δίκαιον νὰ γείνῃ τὸ αὐτό; π. χ. τοῦ στρατηγοῦ Χατζημιχάλη, ὁ ὁποῖος ἐχάθη ἐν Κρήτῃ. Εἶναι 143 ὀνόματα τῶν ἀρχαιοτάτων ἀγωνιστῶν, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἔλαβον ἀπὸ τὸ ἔθνος, μήτε ἕνα βαθμόν. Λοιπὸν πρῶτον συνιστῶ τὸν ἀείμνηστον Ὀλύμπιον, ἔπειτα δὲ ὅλους τοὺς ἄλλους.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§70ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τέσσαρες μόνον εἰσὶν οἱ μεγάλοι δανεισταὶ τοῦ ἔθνους κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, Κουντουριώτης, Καποδίστριας, Ζαΐμης καὶ Ὀλύμπιος. Μόνη δὲ ἡ οἰκογένεια τοῦ Ὀλυμπίου ἀμοίβεται ἀνεπαρκῶς.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. «ϛʹ. Ἐπὶ δὲ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Ἀθ. Ἀρνοπούλου, πρώην τελώνου ἐν Λαυρίῳ, αἰτοῦντος ἠθικὴν ἱκανοποίησιν, ὡς ἀδίκως καὶ παρὰ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου ἀπολυθέντος τῆς ὑπηρεσίας, ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἐκτεθειμένων καὶ τῶν ἐν αὐτῇ κατακεχωρισμένων ἐπισήμων ἐγγράφων προκύπτει, ὅτι ὁ μνησθεὶς Ἀρνόπουλος οὐ μόνον τίμιος καὶ δραστήριος περὶ τὴν ὑπηρεσίαν ὑπῆρξεν, ἀλλὰ καὶ σπουδαίας ἐνεργείας ἐτέλεσεν ἐπὶ τῆς τοῦ Λαυρίου ὑποθέσεως, καὶ εἶναι βεβαίως ὁ μόνος καὶ ὁ πρῶτος, ὅστις διεφώτισε τὴν κυβέρνησιν καὶ ἴσως ἄνευ αὐτοῦ οὔτε μέχρι τοῦδε δὲν ἤθελε γινώσκει ἡ κυβέρνησις τὸ περὶ τῶν ἀργυρούχων χωμάτων ζήτημα, καὶ ἐπειδὴ πρὸς τούτοις οὔτε ἡ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ ἄνευ τῶν πληροφοριῶν τούτου ἠδύνατο νὰ σχηματίσῃ ὀρθὴν γνώμην περὶ τῶν ῥηθέντων χωμάτων, ἐντεῦθεν δὲ προκύπτοντος ὅτι ἡ ἐκ τῆς θέσεως αὐτοῦ ἀπαλλαγὴ καί περὶ ἔχοντος τοῦ ὑπουργοῦ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀπολύειν ὡς καὶ τοῦ διορίζειν, εἶναι πρᾶξις δι’ ἧς ὄχι μόνον ἀδικεῖται ὑπάλληλος τίμιος καὶ δραστήριος, ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου βλάπτεται, ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ δίκαιον ἵνα ἡ Βουλὴ συστήσῃ θερμῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπαναγάγῃ τὸν ἀναφερόμενον ἐν τῇ προτέρᾳ αὐτοῦ θέσει, καὶ ἐπειδὴ, ἕνεκεν τῆς στερήσεως τῆς θέσεως αὐτοῦ, ὁ Ἀρνόπουλος περιῆλθεν εἰς οἰκονομικὴν ἀμηχανίαν καὶ χρέη, νὰ χορηγηθῇ αὐτῷ βοήθειά τις ἀνάλογος πρὸς οὓς ἐστερήθη ἄχρι τοῦδε ἀπὸ τῆς παύσεως αὐτοῦ μισθούς.»

§72ΤΙΝΕΣ. Νὰ συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν.

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ, ἐπὶ τέλους, παρακαλῶ, νὰ ψηφοφορήσῃ ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐξίσωσιν τῶν χηρῶν τῶν παλαιῶν ἀγωνιστῶν ναυτικῶν μὲ τὰς χήρας τῶν νέων ναυτικῶν, διότι τῶν παλαιῶν λαμβάνουν ὀλιγώτερα.

§74ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§75ΣΜΟΛΕΝΤΣ. Προσθέσατε καὶ τῶν στρατιωτικῶν.

§76ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα καὶ τῶν φαλαγγιτῶν. Ἄρθρον μοναδικόν. «Ὁ τροποποιηθεὶς καὶ προσαρτηθεὶς ἐν τῷ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1864 περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων Νόμῳ πίναξ ἰσχύει ὡς πρὸς τὰ χορηγήματα, τὰ ἐκ τοῦ ταμείου τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ βασιλικοῦ ναυτικοῦ χορηγούμενα δι’ ὅλας τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ, ἅτινα ἔλαβον παρὰ τοῦ δημοσίου σύνταξιν δυνάμει τοῦ ἀπὸ 6 Ἀπριλίου 1854 περὶ ναυτικῶν συντάξεων Νόμου. Πᾶσα ἐναντία διάταξις καταργεῖται.

§77ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, πρέπει νὰ ἐξομοιωθοῦν οἱ στρατιωτικοὶ μὲ τοὺς ναυτικοὺς, διότι ἀμφότεροι ὑπηρέτησαν τὸν ἀγῶνα. Στρατηγοὶ τοῦ ἀγῶνος λαμβάνουν μόνον 300 δρ. σύνταξιν· στρατηγοὶ ἄλλοι ἐπίσης μὲ πολλὰ δικαιώματα, ἀλλ’ ὄχι τοῦ ἀγῶνος λαμβάνουν 500 καὶ 550 δρ. ἑπομένως γίνεται μεγίστη ἀδικία εἰς ἐκείνους τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν καὶ ἔφεραν τὴν ἐλευθερίαν, τῆς ὁποίας καρπούμεθα ἡμεῖς οἱ μεταγενέστεροι τὰ ἀγαθά. Ἐπεθύμουν λοιπὸν εἰς τὸν νόμον αὐτὸν νὰ γίνῃ ἐπέκτασις τοιαύτη.

§78ΤΙΝΕΣ. Τί πράγματα εἶναι αὐτά; δὲν γνωρίζομεν τίποτε.

§79ΠΕΡ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Ναυτ.). Ἐδῶ πρόκειται, κύριοι, μόνον περὶ τοῦ ταμείου τῶν ναυτικῶν· τῶν στρατιωτικῶν εἶναι χωριστά.

§80ΣΑΡΑΒΑΣ. Τοιαῦτα νομοσχέδια δὲν πρέπει νὰ παρουσιάζωνται τὴν τελευταίαν ὥραν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀκουσθῶμεν, κύριοι, ἡσυχάσατε ἐπὶ μίαν στιγμὴν· πρόκειται περὶ νόμου.

§82ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, ἰδοὺ τί πρόκειται· δὲν ἦτο ἡ ἰδέα ἡ μεγάλη, τὴν ὁποίαν ἐνόμιζεν ὁ κ. Κρεστενίτης, περὶ ἀποδόσεως ἴσων δικαιωμάτων εἰς τὰς χήρας τῶν στρατιωτικῶν· καθόλου· εἶναι ἁπλούστατα. Καθὼς ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς ἔχει ἓν ταμεῖον ἀποστράτων, τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον, οὕτως ἔχει καὶ τὸ ναυτικὸν ἰδιαίτερον ταμεῖον. Τί συμβαίνει κύριοι; Εἶναι χῆραι ἀνωτέρων τινων ἀξιωματικῶν ἢ ἄλλων ἀξιωματικῶν, τῶν ὁποίων οἱ σύζυγοι ἀπεβίωσαν πρὸ τοῦ ταμείου· λαμβάνουν ὀλιγωτέραν μερίδα. Τώρα τὸ ταμεῖον ἔχει περισσότερα, θὰ λάβουν περισσότερα. Εἶναι ἀτομικὸν πρᾶγμα τῆς ναυτικῆς οἰκογενείας· δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνομίζαμεν. Εἶναι ἄσημον πρᾶγμα.

§83ΤΙΝΕΣ. Τὸ παραδεχόμεθα.

§84ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Λέκας λέγει, ὅτι παρενόησα, δι’ αὐτὸ λέγω καὶ ἐγὼ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μείνῃ διὰ τὴν ἄλλην σύνοδον, νὰ ἴδωμεν, ποῖα ὀνόματα ἀδικοῦνται. Τί βία εἶναι;

§85ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, δύο λέξεις, διὰ νὰ ἐννοήσῃ ὁ κ. Κρεστενίτης, περὶ τίνος πρόκειται. Ὑπάρχει ἓν ταμεῖον τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τοῦ ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον δίδει κατ’ ἔτος ἓν ποσὸν λόγῳ βοηθείας εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά. Τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ τὸν νόμον διανέμεται ἀναλόγως τῆς συντάξεως, τὴν ὁποίαν ἑκάστη οἰκογένεια λαμβάνει. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι περὶ τῶν ναυτικῶν συντάξεων ὑπάρχουν δύο νόμοι, εἷς τοῦ 1852, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ συντάξεις ἦσαν μικραὶ, καὶ εἷς τοῦ 1864, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ συντάξεις εἶναι ἀνώτεραι. Ὅσοι ἔγειναν συνταξιοῦχοι πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1864 ἔχουν σύνταξιν μικροτέραν ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔγειναν συνταξιοῦχοι μετὰ τὰ 1864. Ἑπομένως ὅταν ἔρχεται ἡ ἐποχὴ τῆς διανομῆς τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον κατ’ ἔτος ὁρίζεται νὰ διανεμηθῇ, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον γίνει συνταξιοῦχοι πρὸ τοῦ 1864 λαμβάνουν μικροτέραν μερίδα ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν σᾶς λέγει, ὅτι ἐπειδὴ οἱ λαβόντες σύνταξιν πρὸ τοῦ 1864 ἔχουν ἴσως μεγαλείτερα δικαιώματα ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον σύνταξιν μετὰ τὰ 1864, δίκαιον εἶναι ὥστε ἡ διανομὴ νὰ γίνεται εἰς ὅλας τὰς οἰκογενείας ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς κλίμακος. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀντικείμενον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται.

§86ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἰδοὺ τί τρέχει, θὰ σᾶς δώσω νὰ ἐννοήσητε. Ὑπάρχει ἓν ἄτοπον ἐκ τῆς δαιφορᾶς τοῦ νόμου τοῦ 1852 καὶ τοῦ 1864. Σήμερον ἡ χήρα τοῦ ναυάρχου Κριεζῆ λαμβάνει ὀλιγώτερον ἀπὸ ἕνα κατώτερον ἀξιωματικὸν κατ’ ἀναλογίαν αὐξήσεως, ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1864. Τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον λοιπὸν ἀπεφάσισε νὰ τοὺς ἐξισώσῃ. Ἀπὸ τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον δίδεται ἓν ποσοστὸν ἀναλόγως τῆς συντάξεως π. χ. ἡ σύνταξις χήρας, ἡ ὁποία ἔλαβε κατόπιν τοῦ νόμου τοῦ 1864, εἶναι ἀνωτέρα τῆς συντάξεως ἐκείνης, ἥτις ἔλαβε πρὸ τοῦ 1861. Κατὰ συνέπειαν κατ’ ἀναλογίαν μοιράζονται αὐτὰ τὰ βοηθήματα τὰ προερχόμενα ἐκ τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου. Εἶναι λοιπὸν καλὸν νὰ μὴ γίνεται αὐτὴ ἡ ἀδικία, καὶ ὅλοι τὸ ἐπιθυμοῦμεν καὶ τὸ ζητοῦμεν. Εἶναι ἁπλούστατον τὸ πρᾶγμα, καὶ σᾶς παρακαλῶ, μὴ φέρετε καμμίαν δυσκολίαν.

§87ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§88ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ εἶπον νὰ γείνῃ ἀναβολή.

§89ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Παρεδέχθη. Κύριοι θ’ ἀναγνώσωμεν ἤδη τὰ πρακτικὰ καὶ θὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἄδειαν ἡ βουλὴ νὰ σημειώσω τὸ ἐξαγόμενον τῆς ψηφοφορίας ἂν ἴσως καὶ δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ καὶ ἐπικυροῦνται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι μετὰ τὴν ψηφοφορίαν θὰ προστεθῶσιν εἰς τὰ πρακτικά, ἡ ἐπιψήφισις τοῦ ἄρθρου ὅπως ἔχει, τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον ἐγένετο δεκτὸν πρὸ ὀλίγων στιγμῶν, καὶ τὸ ἐξαγόμενον τῆς ψηφοφορίας περὶ τοῦ φιλίππου Ἰωάννου. Συγχωρήσατέ μοι τώρα νὰ σᾶς ἐκθέσω τὸ ὅ,τι ἐκάμαμεν μέχρι τοῦδε.

§92ΠΟΛΛΟΙ. Κατόπιν, κύριε πρόεδρε, δὲν ἐτελειώσαμεν ἀκόμη τὴν συνεδρίασιν. Ἐμπρὸς εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§93ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὃ περὶ οὗ πρόκειται νόμος, ὅστις καθ’ ὃ προσωπικὸς εἰσάγεται ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν, χρήζει συζητήσεως καὶ ἕκαστος ἡμῶν χαίρει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἰδέας του πρὸ τῆς ζητουμένης ψηφοφορίας, διότι οὐδεμία ἐγένετο συζήτησις. Μὴ ὑποθέσητε ὅμως ὅτι λέγων ταῦτα δὲν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ προσωπικοῦ, ἀλλ’ ἔχω ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐπιθυμῶ νὰ ἐκθέσω εἰς τὸ σῶμα, ἑπομένως θὰ προηγηθῇ μία συζήτησις.

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὁρίστε! (θόρυβος).

§95ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πρόκειται λοιπόν, κύριοι, καὶ περὶ νομοσχεδίου ἀφορῶντος πρόσωπον εἰς τὸ ὁποῖον, ὅπως ὅλοι σας, ἔχω καὶ ἐγὼ ἄπειρον σεβασμόν, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὑψηλῆς περιωπῆς καὶ ἑπομένως καὶ ἐγὼ συνταυτίζομαι μὲ τὰς ἰδέας σας. Στεροῦμαι καὶ φράσεων ἀκόμη διὰ νὰ ἀνυψώσω τὸν ἄνδρα εἰς τὴν περιωπήν, ἥτις τῷ ἀνήκει ὑπὸ τὴν ἔποψιν, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον τὸν θεωρεῖ, τουτέστιν ὡς ἕνα ἐκ τῶν ἀρίστων φιλολόγων τῆς Ἑλλάδος. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὅ,τι ἐν τῇ καρδίᾳ σας ἐνοικεῖ, ἐνοικεῖ καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ ἐμοῦ. Ἀλλὰ καί τοι τοιαύτην ἔχω ἰδέαν περὶ τοῦ προσώπου, ἐνόμισα, ὅτι εἶναι καθῆκον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν βουλὴν, ὅτι καὶ ἄλλα πρόσωπα εἶναι ἄξια τοιαύτης ὑπολήψεως, ὅτι καὶ ἄλλοι καθηγηταὶ ἐντίμως καὶ προθύμως διδάσκουσι καὶ ὑπηρετοῦσι τὴν πατρίδα καὶ ἑπομένως περὶ πάντων δέον νὰ ληφθῇ πρόνοια. Καθ’ ὅσον καὶ ἄλλοτε ἡ βουλὴ ἀπέῤῥιψε προσωπικὸν νόμον ἀνδρὸς μεγάλα ὑπηρετήσαντος τὴν πατρίδα, διότι ἐξαιρετικῶς εἰσήχθη τοιοῦτος.

§96ΤΙΝΕΣ. Ποῖον;

§97ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸν ναύαρχον Κριεζῆν. Ἡ βουλὴ εἶπε καὶ τότε, καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ ᾖναι συνεπής, ὅτι τῳόντι ὀφείλεται εἰς τὴν χήραν τοῦ ναυάρχου σύνταξις, ἀλλ’ ὅπως ἐκεῖνος ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα, τὴν ὑπηρέτησαν καὶ πολλοὶ ἄλλοι καὶ ἑπομένως δι’ ἑνὸς γενικοῦ μέτρου πρέπει ν’ ἀνταμειφθῶσιν ὅλοι. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἔλθῃ νόμος γενικός, ὁ ὁποῖος νὰ δίδῃ ποσὸν συντάξεως ὅσον θέλετε μέγα, ὅσον θεωρεῖτε δίκαιον, ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος νὰ ἐφαρμόζηται δι’ ὅλα τὰ πρόσωπα τὰ διδάσκοντα καθ’ ὃν τρόπον διδάσκει καὶ ὁ ἀξιότιμος Φίλιππος Ἰωάννου, καὶ διὰ νὰ λείψουν τὰ παράπονα τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου ὅτι δὲν ἔτυχον τῶν αὐτῶν ἀποδοχῶν τῶν τιμῶν, ὧν ἔτυχεν ὁ Α καὶ ὁ Β καὶ καταδικάζεται τὸ ἔθνος ὡς προσωπικὸν, καὶ ἄδικον. Ἰδοὺ μία ἰδέα, ἡ ὁποία, ὡς εἶπον ἐπραγματοποιήθη ἄλλοτε ὑπ’ αὐτῆς τῆς ἰδίας βουλῆς ἐπὶ προσώπου ἔχοντος ὡσαύτως μεγάλα δικαιώματα. Διὰ νὰ μὴ συκοφαντῇ τις τὸ ἔθνος ὡς προσωπικὸν, δι’ αὐτὸ προτείνω ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὄχι διὰ νὰ μὴ δικαιωθῇ τὸ πρόσωπον, ὄχι· καὶ μὴ μοῦ κάμῃ τις τὸ ἄδικον καὶ νὰ ὑποθέσῃ ἁπλῶς, ὅτι δὲν ἔχω ἄπειρον ὑπόληψιν εἰς αὐτὸ, ἀλλὰ ζητῶ νὰ ἔλθῃ νόμος γενικὸς προστατεύων ἅπαντα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν καὶ ἔχουν ἴσην ἀξίαν.

§98Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ· δὲν πιστεύω ὅτι ἡμεῖς, ἡμεῖς ἡ νεωτέρα γενεὰ, ἀποχωριζομένη φυσικῶς ἀπὸ τὴν μεγάλην γενεὰν, ἡ ὁποία διὰ τῶν φώτων, ἡ ὁποία διὰ τῆς θρησκείας, ἡ ὁποία διὰ τῶν μεγάλων κατορθωμάτων ἔπλασεν αὐτὸν τὸν τόπον ἐλεύθερον, δὲν πιστεύω λέγω ὅτι ἡμεῖς θέλομεν φανῆ μικροὶ ἀπέναντι τοιούτων ἀνδρῶν, εἰς περίστασιν μάλιστα καθ’ ἣν τὰ μέλη αὐτῆς ἐξέλιπον. Ὁ Φίλιππος Ἰωάννου, κύριοι, καθὼς ὅλοι οἱ ἄνδρες τῆς ἐπαναστάσεως ἦσαν μεγάλοι καὶ μεγαλείτεροι ἡμῶν καὶ εἰς τὰ γράμματα, μεγαλείτεροι ἡμῶν καὶ εἰς τὴν θρησκείαν, μεγαλείτεροι ἡμῶν καὶ εἰς τὴν αὐταπάρνησιν, μεγαλείτεροι ἡμῶν καὶ εἰς τὴν γενναιότητα, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε τὸ ἀποτέλεσμα, τὴν ἐλευθέραν ὑπάρχουσαν Ἑλλάδα. Ὁ Φίλιππος Ἰωάννου, κύριοι, δύναται πολὺ δικαίως νὰ καταταχθῇ μεταξὺ τῆς χορείας τῶν μεγάλων διδασκάλων τῆς ἐπαναστάσεως, τῶν διδασκάλων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους σήμερον, μόλον ὅτι ἔχομεν Ἑλλάδα ἐλευθέραν πρὸ 50 ἐτῶν, δὲν δυνάμεθα μόλον τοῦτο νὰ τοὺς ἀντικαταστήσωμεν. Ὁ Φίλιππος Ἰωάννου λοιπὸν δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἵτινες μόνον διὰ τῶν ἐκδουλεύσεων πρὸς τὸν ἀγῶνα—ὁ Φίλιππος Ἰωάννου δὲν ἐζήτησε τίποτε,—ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις ἔρχεται ν’ ἀπαιτήσῃ τὴν ἐθνικὴν εὐγνωμοσύνην διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ· ἀλλ’ εἶνε ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν καὶ εἰς τὸν ἀγῶνα, δὲν ἠμέλησαν δὲ νὰ μεταδώσωσι τὰ φῶτα ἐπὶ 40ετίαν εἰς τὴν πατρίδα. Ὁ Φίλιππος Ἰωάννου, κύριοι, ἦτο γραμματεὺς τοῦ μεγάλου Ναυάρχου τῆς Ἑλλάδος Μιαούλη καὶ ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ μέχρι τῆς σήμερον νὰ ὠφελῇ τὸν τόπον κοπιάζων καί τοι φθάσας τὸ 70 καὶ πλέον ἔτος τῆς ἡλικίας του. Καὶ τί εἶναι ἀκόμη, κύριοι, ὁ Φίλιππος Ἰωάννου; Εἶναι, κύριοι, δυσαντικατάστατος ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ· ἐν ἐλλείψει αὐτοῦ δείξατέ μοι ὑμεῖς οἱ νέοι, οἱ ὁποῖοι λέγομεν ὅτι εἴμεθα πεφωτισμένοι, δείξατέ μοι τὸν ἀναπληρωτήν. Οὐδεὶς, κύριοι. Καὶ ἀπέναντι τοιαύτας ἰδέας εὐγνωμοσύνης, ἔπρεπε νὰ ἐγερθῇ, ἔστω καὶ μία φωνὴ, καθ’ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔρχεται, κύριοι, ν’ ἀποδώσῃ φόρον δικαιοσύνης καὶ εὐγνωμοσύνης εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Φιλίππου Ἰωάννου, εἰς τὴν μεγάλην παιδείαν τῆς Ἑλλ. ἐπαναστάσεως, ἡ ὁποία προητοίμασε τὴν ἀναγέννησιν τῆς Ἑλλάδος; Κρίνω περιττὸν νὰ προχωρήσω περισσότερον.

§99ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ τὸ νὰ ὑποστηρίξῃ τις τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀσέβεια πρὸς τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας τοῦ κ. Φιλίππου Ἰωάννου. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν παραχρῆμα.

§100ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν, κύριε πρόεδρε.

§101ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Ἔπειτα αὐτὸς ἔχει καὶ ὑπόληψιν εὐρωπαϊκήν. (Γίνεται ἡ διὰ σφαιριδίων μυστικὴ ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Σ. Κολιάτσου καὶ Τζαμοπούλου.)

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν συνόλῳ 101. 85 σφαιρίδια εὑρέθησαν εἰς τὸ Ναὶ καὶ 19 εἰς τὸ Ὄχι. Ἄρα τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν. Ἄρθρον μόνον. Ὁ ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητὴς τῆς φιλοσοφίας κ. Φίλιππος Ἰωάννου θέλει λαμβάνει ἐφ’ ὅρου ζωῆς καὶ ἀπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου πλήρη τὸν ὃν νῦν ἔχει μισθὸν τακτικοῦ καθηγητοῦ, εἴτε διδάσκων ἢ οὔ. Ἂν δὲ τυχὸν διὰ νέου νόμου τοῦ Πανεπιστημίου ὁρισθῇ ἀνώτερος μισθὸς διὰ τοὺς τακτικοὺς καθηγητὰς, θέλει δίδοται καὶ αὐτῷ οὗτος, διατηροῦνται δὲ αὐτῷ ἰσοβίως πρὸς τῷ μισθῷ καὶ πᾶσαι αἱ τιμαὶ καὶ πάντα τὰ δικαιώματα καὶ ὁ τίτλος τοῦ τακτικοῦ καθηγητοῦ. Μίαν στιγμὴν, ν’ ἀναγνώσωμεν τὰ πρακτικά.

§103ΛΕΚΚΑΣ. Ἐννοεῖται, ὅσα ἔργα ἔμειναν, ἂν εὐτυχήσωμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον, θὰ προτιμηθῶσι.

§104ΤΙΝΕΣ. Βέβαια.

§105ΕΤΕΡΟΙ. Αὐτὸ θὰ τὸ ἀποφασίσῃ ἐκείνη ἡ Σύνοδος. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ καὶ ἐπικυροῦνται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῶν κυρίων ὑπουργῶν νομοσχέδια ἐν ὅλῳ 84.

Ἅπαντα τὰ νομοσχέδια ταῦτα κανονίζουσι σοβαρὰ ἀντικείμενα, πολλὰ δὲ ἐξ αὐτῶν λύουσι σπουδαῖα κοινωνικὰ ζητήματα, τῶν ὁποίων τὴν λύσιν εἰς μάτην ηὐχήθησαν ἄχρι τοῦδε αἱ προηγηθεῖσαι ἐθνικαὶ συνελεύσεις. Ἡ κυβέρνησις τοῦ Βασιλέως ὑπεστηρίχθη σχεδὸν ὁμοθύμως παρ’ ὑμῶν καὶ ἡ παρερχομένη σύνοδος εἶναι ἡ πρώτη ἀπὸ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τοῦ νέου συντάγματος, καθ’ ἣν πολιτικὰ ἢ κυβερνητικὰ ζητήματα μεταξὺ ὑπουργείου καὶ ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἐτέθησαν, εἶναι ἡ πρώτη καθ’ ἣν ἀντιπολίτευσις ὑπὸ τὴν κυρίαν, τὴν ἀληθῆ αὑτῆς σημασίαν δὲν παρουσιάσθη. Τοιαύτην ὑποστήριξιν πρὸς τὴν κυβέρνησιν τοῦ Βασιλέως χορηγήσαντες, φίλοι συνάδελφοι, παραχωρήσαντες προθύμως πᾶν ὅ,τι ἡ κυβέρνησις πρὸς διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων παρ’ ἡμῶν ἐζήτησε, δικαιούμεθα νὰ προσμένωμεν τὴν διόρθωσιν τούτων, δικαιούμεθα νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι, ὅταν εἰς τὰς ἕδρας μας ταύτας ἐπανέλθωμεν, δὲν θὰ ἔχωμεν πλέον νὰ παραπονεθῶμεν περὶ μὴ σεβασμοῦ, κατὰ τὴν ἀπουσίαν ἡμῶν, τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἀντιπροσωπείας, περὶ μὴ ἀκριβοῦς τηρήσεως καὶ μὴ εἰλικρινοῦς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων καὶ τοῦ συντάγματος τοῦ Κράτους. Μίαν ἔτι ἐπιτρέψατέ μοι ἔκφρασιν, φίλοι συνάδελφοι, τὴν ἔκφρασιν τῆς βαθείας εὐγνωμοσύνης μου πρὸς ἅπαντας ὑμᾶς ἀνεξαιρέτως διὰ τὴν εἰλικρινῆ ὑποστήριξιν, ἣν παρ’ ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ὑμῶν ἔτυχον καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συνόδου ὡς πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τῶν καθηκόντων τῆς προεδρίας. Εἴθε ἡ λῆξις τῆς συνόδου νὰ ἦναι τὸ σημεῖον τῆς ἐνάρξεως νέας ζωῆς τῆς φίλης πατρίδος.»

§107ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε!

§108ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω, κύριοι, νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ τὰς εὐχαριστήσεις εἰς τὸν κύριον πρόεδρον διὰ τὴν συνετὴν, ἀμερόληπτον καὶ δραστηρίαν ἐνέργειαν τῶν ἔργων του.

§109ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§110Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Πρὶν ἢ ἀποχωρισθῶμεν, κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐκφράσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην ἡμῶν διὰ τὴν ἐλευθέραν καὶ ἀφιλοκερδῆ συνδρομὴν, ἣν παρέσχετε ἡμῖν. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς συγχαρῶμεν. Ἡ παροῦσα σύνοδος θέλει χρησιμεύσει ὡς ἀπόδειξις κατὰ τῶν συκοφαντῶν μας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀναξία συνταγματικῆς κυβερνήσεως. Ἡ παροῦσα σύνοδος ἐπαρουσίασε τὴν καλλιτέραν κοινοβουλευτικὴν κυβέρνησιν· λέγων κυβέρνησιν δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ὑπουργείου μόνον, ἐννοῶ τὸ ὅλον τῆς νομοθετικῆς καὶ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐλύσαμεν τὰ σπουδαιότερα ζητήματα, καὶ διάφοροι σπουδαῖαι καὶ σοβαραὶ συζητήσεις ἔλαβαν χώραν, ἐνεπνέοντο ὅμως ἅπασαι ἀπὸ μίαν καὶ μόνην ἰδέαν, τὴν τῆς ἀνακαλύψεως τῆς ἀληθείας, ἀπὸ ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν, τὸν τῆς ἐπιτεύξεως τοῦ κοινοῦ καλοῦ καὶ τῶν κοινῶν συμφερόντων. Οὐδεὶς διαπληκτισμὸς, οὐδεμία διαμάχη, προϊὸν πάθους καὶ ματαίων φιλονεικιῶν, ἐτάραξε τὰς συζητήσεις. Δὲν ἐζητήσαμεν ἡμεῖς ἀτομικὰς ψήφους· ἐζητήσαμεν νὰ ἑλκύσωμεν τὴν πεποίθησίν σας διὰ τῆς διαγωγῆς μας ἐν γένει καὶ τῶν πράξεών μας. Προσεπαθήσαμεν νὰ ἀναδείξωμεν τὴν διοίκησιν ξένην τῶν φατριῶν καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ ἠκολουθήσαμεν πρᾷον καὶ συνδιαλλακτικὴν πολιτικήν. Ἐπιστεύσαμεν δὲ, ὅτι τὸ καλλίτερον μέσον νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν συνδρομὴν πατριωτῶν βουλευτῶν ὡς ὑμεῖς, ἦτο τοῦτο. Δὲν ἐζητήσαμεν ἀτομικὴν ὑποστήριξιν, οὔτε προσεπαθήσαμεν νὰ σαγηνεύσωμεν ἢ δελεάσωμεν οὐδένα. Ἡ ἑλληνικὴ βουλὴ καὶ ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία δὲν θυσιάζει, ὡς πολλάκις μᾶς κατέκριναν, ἐνώπιον παθῶν καὶ συμφερόντων μικρῶν τὰ μεγάλα συμφέροντα τῆς πατρίδος. Ὑπῆρξαν, ὡς ὑπάρχουσι, διαιρέσεις καὶ πάθη καὶ ἐν τῇ βουλῇ ταύτῃ· ἡ βουλὴ διαιρεῖται εἰς ἀποχρώσεις καὶ πεποιθήσεις διαφόρους, καὶ ὅμως ὅλα τὰ ὑπετάξατε ἐν ὅσῳ ἐνομίσατε ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποταχθῶσιν εἰς τὸ κοινὸν συμφέρον. Ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουσι ἀνάγκαι καὶ ἀπαιτήσεις μεταξὺ ὑμῶν, οὐδεὶς ὅμως ἔλαβε τοῦτο ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ἐξάσκησιν τῶν σπουδαίων κοινοβουλευτικῶν καθηκόντων του, καὶ ὁσάκις ἐψηφοφορήσατε, ἐπράξατε τοῦτο ἐκ πεποιθήσεως πρὸς τὴν ὀρθότητα ἐκείνου, ὅπερ ἐψηφοφορεῖτε, καὶ οὐχὶ ἕνεκα σκοποῦ πλαγίου. Προκαλῶ πάντα, ὅστις δύναται, νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀλήθειαν ταύτην. Ἡ λῃστεία, κύριοι, πνέει τὰ λοίσθια. Ἀναφαίνεται δὲ ἐνίοτε περὶ τὰ μεθόρια, ἀλλ’ ἀσθενὴς καὶ καταδιωκομένη· ἀναφαίνεται εἰς τὰ μέρη, ὅπου πλήρης ἡ καταδίωξις τῶν ἀρχῶν μας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ ὅμως μετ’ εὐχαριστήσεως σπεύδω νὰ ἀναγγείλω, ὅτι καθ’ ὅλα τὰ διδόμενα εἰλικρινὴς καὶ ἀποτελεσματικὴ σύμπραξις ἐκ μέρους τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν θέλει δοθῆ ὡς πρὸς τὴν καταστροφὴν τοῦ τέρατος τούτου· ἤδη τὴν σύμπραξιν αὐτὴν τὴν ἔχομεν, καὶ ἐλπίζω ἑλληνικὰ καὶ τουρκικὰ ἀποσπάσματα νὰ καταδιώξωσιν ἀπὸ κοινοῦ πανταχοῦ τοὺς κακούργους· ὅταν δὲ ἐπιτευχθῇ ἡ κοινὴ σύμπραξις, πιστεύω, ὅτι ἡ ζωὴ τῆς λῃστείας θέλει εἶσθαι πολὺ βραχεῖα. Κατὰ τῆς λῃστείας ἐχρησίμευσεν οὐσιωδῶς ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐπεψηφίσατε. Αἱ εἰσπράξεις, ὡς γνωρίζετε, ἐδιπλασιάσθησαν, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τοὺς ἀγόνους μῆνας ἐζήσαμεν ἄνευ φόρων καὶ ἄνευ δανείων. Ἐλάβομεν ἀληθῶς χρήματα ὀλίγα ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ ὄχι διὰ νὰ ζήσωμεν, ἀλλὰ διὰ νὰ πληρώσωμεν, ὅσα ὠφείλοντο ἐκ διαφόρων ἄλλων ὑποχρεώσεων, μέχρι δὲ τῆς στιγμῆς ταύτης ζῶμεν ἄνευ φόρων καὶ ἄνευ δανείων, καὶ ἐλπίζω νὰ ζήσωμεν οὕτω μέχρι τέλους. Ἐψηφίσατε νόμους οἰκονομικοὺς σπουδαίους, οἱ ὁποῖοι ἐξησφάλισαν τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ χωρικοῦ, τοῦ γαιοκτήμονος καὶ τοῦ γεωργοῦ. Ἐλύσατε τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπησχόλησε τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ παροῦσα καὶ μέλλουσα γενεὰ θέλει εὐλογεῖ τὴν ἀπόφασίν σας ταύτην. Παρεδέχθητε τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξασφαλίζουσιν, ὡς ἐλπίζω, τὴν τακτικὴν καὶ ὁμαλὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων· οὕτω δὲ θέλετε εὐεργετήσει τὸν φορολογούμενον λαόν, διότι ἡ τακτικὴ καὶ ἔγκαιρος εἴσπραξις τῶν φόρων θέλει τὸν ἀπαλλάξει ἀπὸ τὰς καταπιέσεις, μὲ τὰς ὁποίας ἡ πρόφασις τῶν καθυστερούντων τὸν ἐπιβαρύνει. Οἰκονομίαι σπουδαῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἂν δὲ κατόπιν ἐπῆλθον αὐξήσεις τινὲς ὀφείλονται αὗται εἰς τὴν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ἡ βουλή, καὶ εἰς τὴν ζωηρὰν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη ἡ κοινωνία ὑπὲρ τῶν δημοσίων ἔργων, τῆς ταχυτέρας συγκοινωνίας, καὶ ὑπὲρ τῶν λειψάνων τοῦ ἀγῶνος, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ ἐλαττωθῇ ὀλίγος ἄρτος, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ ζήσωσι τοῖς ἐδόθη. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν σᾶς παρουσίασε νομοσχέδια, ἡ παραδοχὴ τῶν ὁποίων, ἐστὲ βέβαιοι, θέλει ἐμποδίσει τοῦ λοιποῦ νὰ λαμβάνωσι χώραν παρεκτροπαί τινες, αἱ ὁποῖαι ἐγέννησαν τὴν ἀνωμαλίαν καὶ ἐτάραξαν τὸ πνεῦμα τῆς πειθαρχίας καὶ παρενέβαλον προσκόμματα εἰς τὴν πρόοδον τοῦ στρατοῦ. Ἡ τύχη τῶν διδασκάλων διὰ τὸν χρόνον τῆς διδασκαλίας θὰ ᾖναι τοῦ λοιποῦ ἀσφαλὴς καὶ δὲν θὰ περιφέρωνται δίκην περιπλανωμένου Ἰουδαίου κοπιῶντες καὶ ταλαιπωρούμενοι καὶ στεροῦντες τοὺς νέους τῆς δεούσης διδασκαλίας. Ἡ στρατιωτικὴ ἐκγύμνασις, ἡ καθιερωθεῖσα εἰς τὰ σχολεῖα, ἐκτὸς τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐκ τῆς ἐκγυμνάσεως προελευσομένων, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλει μορφώσει τοὺς χαρακτῆρας καὶ ἀποκαταστήσει τοὺς νέους σοβαρωτέρους καὶ σπουδαιοτέρους· συνδεομένου δὲ καὶ τούτου μὲ τροπολογίας τινας ἐπὶ τοῦ νόμου τῆς ἀπογραφῆς, πιστεύω, ὅτι συντόμως θέλομεν ἐπιτύχει, ὅ,τι ἐπιζητοῦμεν, ἤτοι νὰ ἐκγυμνασθῇ ὅλος ὁ ἑλληνικὸς λαὸς, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθημεν κατὰ δυστυχίαν νὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐθνοφυλακῆς. Καὶ ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἐφείλκυσε τὴν προσοχὴν καὶ τὰς ἀποφάσεις μας. Ὁ τελευταῖος νόμος θέλει ἑδραιώσει καὶ ἀνυψώσει, πέποιθα, τὴν πίστιν καὶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ ναυτικοῦ. Ἐπὶ τέλους τὸ Λαύριον ὑπόσχεται μέλλον εὐτυχέστερον διὰ τὸν τόπον. Ἐλπίζω, καὶ εὔχομαι αἱ ἐλπίδες μας νὰ πραγματοποιηθῶσι καὶ οὕτω θὰ εὕρωμεν ἀληθῆ ἀνακούφισιν καὶ ἀπαλλαγὴν τῶν δεινῶν, τὰ ὁποῖα αἱ χρηματικαὶ στενοχωρίαι μᾶς ἐπιβάλλουσι καθεκάστην. Καὶ ἡ δικαιοσύνη σπουδαίως μᾶς ἐπησχόλησε κατὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν μας. Δύω νομοσχέδια ἰδίως, τὸ περὶ ἀποχωρήσεως δικαστῶν καὶ τὸ περὶ προσόντων, τὸ ὁποῖον κατὰ δυστυχίαν δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἀποπερατώσωμεν, θέλουσι βελτιώσει τὴν ἠθικὴν κατάστασιν τῶν δικαστηρίων καὶ θέλουσι συντελέσει εἰς τὴν ἀνύψωσιν τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἵσταται. Μέτρα περὶ σιδηροδρόμων καὶ περὶ διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης συγκοινωνίας ἐν γένει διάφορα καὶ σπουδαῖα παρεδέχθητε· ἡ πραγματοποίησις τούτων οὐσιωδῶς ἐλπίζω νὰ μεταβάλῃ τὴν ὄψιν τοῦ τόπου. Κύριοι, ἀποχωριζόμεθα· ἡμεῖς μὲν μένοντες ἐδῶ αἰσθανόμεθα τὴν εὐθύνην, τὴν μεγάλην εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἡ ὁμόφωνος καὶ ἀφιλοκερδὴς σύμπραξίς σας καὶ ἡ παραδοχὴ τῶν προτάσεών μας ἐπιβάλλει ἡμῖν. Θὰ προσπαθήσωμεν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἰδίαν πολιτικὴν, θέλομεν φροντίσει νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ νόμοι καὶ οἱ παλαιοὶ καὶ οἱ νέοι ἀκριβῶς· θέλομεν φροντίσει, ἡ διοίκησις νὰ μένῃ ἐκτὸς τῆς ἐπηρείας τῆς πολιτικῆς, καὶ θέλομεν προσπαθήσει νὰ ἐξακολουθήσωμεν πρᾶον, εἰρηνικὴν καὶ ὁμαλὴν κυβέρνησιν καὶ διοίκησιν, διότι νομίζω, ὅτι πρὸ πάντων εἰς τὸν τόπον τοῦτον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκλείψωσι τὰ βίαια πάθη καὶ οἱ βίαιοι διαπληκτισμοί. Σεῖς, κύριοι, ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς ἐπαρχίας σας θέλετε σπουδάσει ἐκ τοῦ πλησίον τὰ ἀποτελέσματα τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν, θέλετε ἐξετάσει καὶ ποῖαι αἱ ἀνάγκαι τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἀπὸ ἐκεῖ θέλετε ἐκτιμήσει κάλλιον τὴν ἐνέργειάν μας, ἡ ὁποία θέλει εἶσθαι, σᾶς τὸ βεβαιοῦμεν, ὁποία ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε, καὶ ὅταν ἐπανέλθητε θέλετε ἐκφράσει τὰς πεποιθήσεις καὶ τὰς ἐντυπώσεις σας, τὰς ὁποίας ἐλάβετε εἰς τὰς ἐπαρχίας σας. Μετὰ πεποιθήσεως δὲ θέλομεν ἀναμείνει τὴν ἐτυμηγορίαν σας, διότι ἐξακολουθοῦντες τὴν διαγωγὴν, ἣν μέχρι τοῦδε ἐνεκρίνατε, δὲν ἔχομεν αἰτίας νὰ ἀμφιβάλλωμεν. Ἐν τούτοις εὔχομαι νὰ ἐπανίδωμεν ἀλλήλους ἐν ὑγείᾳ. Ἀποχαιρετῶ ὑμᾶς. Ἐνταῦθα ὁ πρωθυπουργὸς κύριος Κουμουνδοῦρος ἀνέγνω τὸ διάταγμα τῆς λήξεως, ἔχον ὡς ἑξῆς.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος, κηρύττομεν τὴν λῆξιν τῆς Βʹ. Συνόδου τῆς Γʹ. βουλευτικῆς περιόδου. Ὁ πρόεδρος τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κοινοποιήσει τὸ παρὸν Διάταγμα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 26 Μαΐου 1871.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

Ζήτω ὁ Βασιλεύς. Λύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρα 6 παρὰ 25 Μ. Μ.