1868.12.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14.

Τῆς 4 Δεκεμβρίου 1868.

(Τετάρτη).

Ὥρα 1. Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς παρελθούσης συνόδου ἐπρότεινε νὰ πληρωθῇ ἡ μισθοδοσία ὑπαλλήλων τινῶν τῆς Βουλῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς παρούσης συνόδου ἀναγνωρίσασα τὸ δίκαιον τῆς ἀπαιτήσεως αὐτῆς, ἐνέκρινεν, ὥστε ἡ μισθοδοσία αὐτὴ νὰ πληρωθῇ.

§4ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει λοιπὸν δι’ αὔριον. Λάβετε τὰς θέσεις σας, κύριοι βουλευταί. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§6ΜΑΚΡΗΣ. Κ. πρόεδρε, μετὰ τὸν κ. ὑπουργὸν ἔχω τὸν λόγον.

§7Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι βουλευταὶ, τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα τὸ ὑπουργεῖον ἐκοινοποίησεν εἰς τὸν σεβαστὸν τοῦτο σῶμα, ὅτι ἐπέκειτο σοβαρὰ κρίσις τῶν πραγμάτων, προερχομένη ἐκ τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν, ὡς τότε εἴχομεν πληροφορηθῆ, ἡ ὀθωμανικὴ Πύλη εἶχε λάβει τοῦ νὰ διακόψῃ τὰς μετὰ τῆς Ἑλλάδος σχέσεις της. Προσέθηκα τότε, ὅτι ἡ αὐθόρμητος μεσολάβησις τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεων παρὰ τῇ Πύλῃ, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐμποδισθῇ τὸ σοβαρὸν τοῦτο μέτρον, ἔδωκε χώραν εἰς διαπραγματεύσεις καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ἐν Ἀθήναις. Εἶπον, ὅτι συνεπεία τῶν διαπραγματεύσεων τούτων δὲν ἠδύνατο τότε τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐκθέσῃ τὰ διατρέχοντα καὶ νὰ καταθέσῃ ἐνταῦθα ὅλα τὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα· ὑποσχέθη δὲ, ὅτι ἐντὸς τῆς παρούσης ἑβδομάδος ἤθελε δυνηθῆ ἢ νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ σοβαρὸν τοῦτο μέτρον δὲν πρόκειται πλέον νὰ λάβῃ χώραν, ἢ ὅτι τὸ γεγονὸς εἶναι τετελεσμένον, νὰ κάμῃ τὴν ἀναγκαίαν τῶν διατρεξάντων ἔκθεσιν καὶ νὰ ὑποβάλῃ καὶ καταθέσῃ τότε τὰ ἔγγραφα. Ἔρχομαι, κύριοι βουλευταὶ, ἐξ ὀνόματος τοῦ ὑπουργείου νὰ ἐκπληρώσω τὴν ὑπόσχεσιν ἐκείνην· λυποῦμαι μόνον, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεώς μου, ἀπὸ κωλύματα ἐργασίας, δὲν ἐπρόφθασαν νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθοῦν ἐνταῦθα ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθην νὰ καταθέσω καὶ τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν ὁλονὲν ἐν τῷ ἐθνικῷ τυπογραφείῳ νὰ τυπώνωνται· θέλω ὅμως ἀναπληρώσει τὴν ἔλλειψιν, τὸ κενὸν αὐτὸ, διὰ δύω ἢ τριῶν σπουδαιοτάτων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ἣν παρακαλῶ νὰ ὑπομείνῃ διὰ τὰ ὑπολειπόμενα μέχρι τοῦ προσεχοῦς Σαββάτου τὸ βραδύτερον.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§9ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι πρὸ δύω ἐτῶν ὅλαι σχεδὸν αἱ μεγάλαι δυνάμεις, καμφθεῖσαι ἀπὸ τὰ δεινοπαθήματα καὶ ἀπὸ τὴν καρτερίαν τοῦ κρητικοῦ λαοῦ καὶ ἐπιθυμοῦσαι συγχρόνως νὰ προλάβωσιν ἄλλας διαταράξεις τῆς εἰρήνης ἐν τῇ Ἀνατολῇ, συνεβούλευσαν μετ’ ἐπιμονῆς τὴν Πύλην νὰ ἀκούσῃ τῶν εὐχῶν τοῦ λαοῦ ἐκείνου καὶ νὰ τὸν ἀφήσῃ ἐλεύθερον νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς τύχης του. Ἡ Πύλη ἀπέκρουσε τότε μετ’ ἐπιμονῆς ὡσαύτως τὰς προτροπὰς καὶ προτάσεις ταύτας· ἰσχυρίζετο, ὅτι ὁ λαὸς οὗτος δὲν εἶχεν ἀντιπάθειαν πρὸς τὴν κυβέρνησίν του, ὅτι ἔξωθεν ῥᾳδιουργίαι τὸν ὑπεκίνησαν εἰς ἐπανάστασιν, καὶ ὅτι αὐτὴ, τηροῦσα τὴν ἀρχὴν τῆς ἀκεραιότητος τοῦ ὀθωμανικοῦ κράτους, θέλει καταβάλει πάσας τὰς προσπαθείας ὅπως φέρῃ εἰς πέρας τὴν ἐπανάστασιν ἐκείνην καὶ ἐμποδίσῃ ἐκ τούτου πᾶσαν ἄλλην διατάραξιν ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Αἱ δυνάμεις ἀφῆκαν τότε τὴν εὐθύνην τοῦ μέλλοντος εἰς τὴν Πύλην καὶ ἔπαυσαν τοῦ νὰ ἐξακολουθοῦν τὴν μεσολάβησίν των καὶ τὰς συμβουλάς των. Ἔκτοτε, κύριοι, σειρὰ γεγονότων ἀπέδειξεν, ὅτι ἦσαν λανθασμένοι οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς ὀθωμανικῆς κυβερνήσεως. Ὁ ἀγὼν ἐξηκολούθει. Παρέστησε τότε εἰς τὰς δυνάμεις, ὅτι τὸ κακὸν προήρχετο, διότι οἱ ἐπαναστάται, οἱ ὀλίγοι ἐπαναστάται, καθὼς ἔλεγεν, ἐνθαῤῥύνοντο ἀπὸ τὴν ἐμφάνισιν τῶν πλοίων τῶν διαφόρων χριστιανικῶν δυνάμεων περὶ τὰ παράλια τῆς Κρήτης, καὶ τὰς παρεκάλεσε νὰ ἀποσύρωσι τὰ πλοῖα. Ἔπραξαν τοῦτο ὅλαι αἱ δυνάμεις, κύριοι, σχεδὸν ταὐτοχρόνως, καὶ τελευταῖον εἶχε μείνει ἡ Ῥωσσία, τῆς ὁποίας πλοῖά τινα περιέπλεον περὶ τὴν Κρήτην καί τινα ἐξηκολούθουν νὰ μεταφέρωσι πρόσφυγας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Παρεπονέθη κατόπιν, κύριοι, ἡ Πύλη, ὅτι καὶ τῶν Ῥωσσικῶν πλοίων ἡ παρουσία ἐμποδίζει τὴν ἐνέργειαν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα αὐτὴ λαμβάνει διὰ τὴν κατάπαυσιν τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ κατώρθωσε διὰ τῆς ἐνεργείας καὶ τῶν ἄλλων δυνάμεων νὰ ἀποσύρῃ καὶ ἡ Ῥωσσία τὰ πλοῖά της. Μετὰ τοῦτο ἔλεγεν ἡ Πύλη, ὅτι κώλυμα πρὸς τὴν κατάπαυσιν τοῦ ἀγῶνος εἶναι ἡ παρουσία τῶν ἐξ Ἑλλάδος χιλιάδων ἐθελοντῶν, τοὺς ὁποίους ἀνεβίβαζεν εἰς 8 καὶ 10 χιλιάδας. Μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου οἱ πλεῖστοι ἢ μᾶλλον, ἵνα εἴπω ἀκριβέστερον, ὅλοι σχεδὸν οἱ ἐθελονταὶ ἀπεμακρύνθησαν τῆς Κρήτης καὶ μόλις 200 ἢ 400 ἄνδρες ἔμενον, καὶ ἡ Πύλη δὲν εἶχε πλέον οὔτε αὐτὸ τὸ πρόσκομμα. Ἓν τελευταῖον δικαιολόγημα ἔμενεν εἰς αὐτὴν, καὶ τοῦτο ἦτο, ὅτι ἡ μετανάστευσις τῶν Κρητῶν δὲν ἦτο αὐθόρμητος, ὅτι οἱ Κρῆτες αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι πλανηθέντες ἦλθον καὶ ἐζήτησαν τὴν φιλοξενίαν μας, ἐπεθύμουν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἑστίας των. Σκοπὸς βεβαίως τῆς Πύλης ἦτο νὰ ἀποδείξῃ διὰ τούτου εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅτι πραγματικῶς ὁ ἀγὼν τῆς Κρήτης ἔπαυσεν, ἀφοῦ καὶ οἱ μεταναστεύσαντες ἐνταῦθα ποθοῦσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των· σημεῖον τοῦτο, ὅτι καὶ ἀσφάλεια ὑπάρχει καὶ ἐπανάστασις πλέον δὲν ἀκούεται εἰς τὴν Κρήτην. Ἔστρεψε λοιπὸν ὅλας τὰς προσπαθείας της, πῶς νὰ κατορθώσῃ τοὺς πρόσφυγας τούτους νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Κρήτην. Ἠκούσατε, κύριοι, ὅτι κατέβαλε πρὸς τοῦτο πολλὰ καὶ ποικίλα μέσα, καὶ ὅτι δὲν ἐφείσθη καὶ θυσιῶν πολλῶν πρὸς τοῦτο. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ φέρῃ κανὲν ἐμπόδιον εἰς τοὺς μετανάστας αὐτοὺς, τοὺς ὁποίους αὐτὴ ἐθεώρει καὶ ἐκήρυττεν ὡς θέλοντας μετὰ πλήρους εὐχαριστήσεως νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα των. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἀπήντησεν ἔκτοτε, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα πάντες εἶναι ἐλεύθεροι, ὅτι οὐδεὶς διὰ τῆς βίας κρατεῖται ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ, καὶ ὅτι ἦτο μάλιστα καὶ περιττὸν τὸ νὰ ζητηθῇ τοῦτο ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος· καὶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ ἐλευθερία τῆς κινήσεως τῆς εἰσόδου καὶ ἐξόδου εἶναι πλήρης καὶ τελεία παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον ἡ Πύλη παρεπονέθη, ὅτι ἡ ἐλευθερία αὕτη δὲν χορηγεῖται εἰς τοὺς πρόσφυγας, ὅτι προσκόμματα πολλὰ παρεμβάλλονται. Ἡ Κυβέρνησις ἐνήργησεν ὅ,τι δέον· ἐπληροφορήθη δὲ μόνον, ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδίων Κρητῶν, θεωροῦντες ὡς προδοσίαν τοῦ ἀγῶνός των τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ μέτρου τούτου τῆς Πύλης, ἐκώλυον διαφοροτρόπως τοὺς συμπολίτας των τοῦ νὰ παραιτήσουν τὴν ἑλληνικὴν γῆν καὶ νὰ ἐπανέλθουν εἰς Κρήτην. Ὑπῆρξαν καί τινες, δύω ἢ τρεῖς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τινὲς φαίνεται, ὅτι ἠθέλησαν νὰ μεταχειρισθοῦν καὶ βίαν κατά τινων οἰκογενειῶν, τὰς ὁποίας εἶχον κατορθώσει νὰ ζητήσωσι τὴν ἀναχώρησίν των· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἀτόμων αὐτῶν καὶ τὰ θέσῃ εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσουν τὴν ἑκούσιον καὶ ἀληθῆ ἐπιθυμίαν των τοῦ νὰ ἀναχωρήσουν εἰς τὴν Κρήτην. Ὅλα ταῦτα τὰ μέτρα, κύριοι, δὲν ἤρκεσαν εἰς τὸ νὰ εὐχαριστήσουν τὴν ὀθωμανικὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἔπαυσε δι’ ἀλλεπαλλήλων διακοινώσεών της καὶ παραστάσεων νὰ παραπονῆται κατὰ τοῦ ἀνεπαρκοῦς τῶν μέτρων αὐτῶν καὶ νὰ ζητῇ ὁτὲ μὲν νὰ μεταχειρισθῇ ἡ Κυβέρνησις δύναμιν ἐντὸς τῆς πρωτευούσης μεγαλειτέραν πρὸς εὐκολίαν τῆς ἀναχωρήσεως τῶν προσφύγων αὐτῶν, ὁτὲ δὲ νὰ στείλῃ τοιαύτην δύναμιν ἔκτακτον εἰς ἄλλα μέρη τῆς ἐπικρατείας, ὅπου ἦσαν ἄλλοι πρόσφυγες, καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Ἡ Κυβέρνησις παρέστησε πάντοτε ἀπαντῶσα εἰς τὰς ἀπαιτήσεις αὐτὰς τῆς ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὀφείλει νὰ τηρῇ μὲν τὴν οὐδετερότητα ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ συγχρόνως εἶναι ὑπόχρεως νὰ σέβηται καὶ τηρῇ τοὺς νόμους τῆς Ἐπικρατείας καὶ νὰ μὴ μεταχειρίζηται μέσα, τὰ ὁποῖα οἱ θεσμοὶ τῆς πολιτείας καὶ οἱ νόμοι δὲν ἐπιτρέπουν. Ἐννοεῖται, ὅτι μία τοιαύτη ἀλληλογραφία καὶ διαφορὰ μεγάλη ὡς πρὸς τὰς ἰδέας καὶ τὰς γνώμας καὶ τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος ἐψύχρανε τὴν Πύλην, ὄχι τόσον, καθὼς σᾶς εἶπον, διότι δὲν κατωρθοῦτο ἡ μετανάστευσις ὅλων τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αὕτη ἐπεθύμει νὰ ἴδῃ ἀναχωρήσοντα ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα διὰ τὴν Κρήτην, ὅσον διότι τὸ σχέδιον ἐματαιοῦτο ἐκ τῆς μὴ ἐπιτυχίας τοῦ μέτρου της. Ἐνῷ κύριοι, εὑρίσκετο ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν πάλην, οὕτως εἰπεῖν, αὐτὴν μετὰ τῆς ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἐλάμβανεν ὡς πρὸς τοῦτο καὶ συνδρομὴν ἐκ μέρους ἄλλων φίλων δυνάμεων, αἵτινες εὕρισκον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπραττεν ἀρκετὰ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐλευθέρας μεταναστεύσεως τῶν προσφύγων Κρητῶν, ἐπῆλθε γεγονός τι. Καὶ διακόπτω ἐδῶ ὅπως σᾶς ἐνθυμίσω, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ὁ πρέσβυς τῆς Γαλλίας εἶχε ζητήσει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα τινὰ, ὅπως εὐκολυνθῇ ἡ μετανάστευσις τῶν Κρητῶν αὐτῶν, ἡ δὲ Κυβέρνησις, εὑρίσκουσα ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν ἐσυμβιβάζοντο μὲ τὸ πολίτευμά μας καὶ μὲ τοὺς παρ’ ἡμῖν ἰσχύοντας νόμους, δὲν ἠθέλησε νὰ δεχθῇ τὰς προτάσεις του· καὶ ἐπειδὴ τότε μάλιστα τὸ ὕφος μὲ τὸ ὁποῖον ἡ αἴτησις αὕτη ἐγένετο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐφάνη περιέχον ἀπειλήν τινα, ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ κοινοποιήσῃ τὸ γεγονὸς εἰς ὅλας τὰς ἄλλας δυνάμεις, καὶ κατόπιν ἐδόθησαν διασαφήσεις καὶ ἐξηγήσεις, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀπειλὴ, ἀλλὰ μόνον συμβουλὴ φιλική. Διὰ τοῦτο ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου, ὅτι καὶ αἱ ἄλλαι δυνάμεις συνέδραμον τὴν ὀθωμανικὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς παραστάσεις της παρὰ τῇ ἡμετέρᾳ, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διευκολύνσεως τῆς ἀναχωρήσεως τῶν κρητικῶν οἰκογενειῶν. Ἐνῷ, λέγω, λοιπὸν εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν πάλην, ἐπῆλθεν ἓν γεγονός· ἡ στρατολογία τοῦ κ. Πετροπουλάκη, στρατολογία ἐθελοντῶν τινων καὶ ἡ ἀναχώρησίς των διὰ Κρήτην. Μόλις ἐγένετο τοῦτο γνωστὸν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἐπροξένησε τρομερὰν ταραχὴν καὶ ἤγειρε τὴν ὀργὴν τῆς ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως καθ’ ἡμῶν, ἂν καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν ἦτο νέον καὶ πρωτοφανές. Τότε ἡ Κυβέρνησις ἐπληροφορήθη ἀπὸ τὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβυν τοῦ Βασιλέως, ὅτι ἡ Πύλη ἐσκέφθη ἀμέσως καὶ ἦτο σχεδὸν ἀποφασισμένη νὰ προβῇ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν μετὰ τῆς Ἑλλάδος σχέσεών της. Κατ’ ἐκείνην, κύριοι, τὴν ἡμέραν ὁ ἐνταῦθα πρέσβυς τῆς Τουρκίας ἀπηύθυνε τρεῖς κατ’ ἐπανάληψιν δριμείας διακοινώσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πραγματευομένας περὶ τῶν ἀντικειμένων αὐτῶν, ἰδίως τῆς ἐπιστροφῆς εἰς Κρήτην τῶν προσφύγων Κρητῶν καὶ τῆς στρατολογίας τοῦ κ. Πετροπουλάκη. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι βουλευταὶ, νὰ ἀναγνώσω ἐνώπιόν σας τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον ἀπηύθυνε πρὸς τὸν κ. πρέσβυν τῆς Τουρκίας εἰς τὰς τρεῖς περὶ ὧν ὁ λόγος διακοινώσεις. «Πρὸς τὸν κ. Φωτιάδην Βέην.»

§10ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἡμερομηνίαν φέρει;

§11ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. 27 Νοεμβρίου. Ἀναγινώσκει τὴν ἀπάντησιν· (ὅρα ἐπίσημα πρακτικά). Ὅταν, κύριοι βουλευταὶ, ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβυς τῆς Ἑλλάδος μοὶ ἀνήγγειλε τὴν ἐπικειμένην αὐτὴν ἀπόφασιν, ἔσπευσα νὰ τηλεγραφήσω πρὸς ὅλας τὰς πρεσβείας τοῦ Βασιλέως ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, γνωστοποιῶν εἰς αὐτὰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον, ὡς μᾶς ἀνήγγειλαν, ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ ἡ Πύλη, λέγων αὐταῖς, ὅτι τὰ αἴτια, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Πύλη ἀπέδιδε τὸ μέτρον της, εἶναι ἀνυπόστατα καὶ ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴτε αὐτὴ ἡ ἰδία ἐπίστευσεν, εἴτε ἄλλοι τὴν ἐσυμβούλευσαν, ὅτι διὰ τῆς ἀπειλῆς αὐτῆς θέλει ἐκφοβίσει τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος καὶ θέλει τὸ φέρει εἰς τὴν θέσιν τοῦ νὰ δεχθῇ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ἡ Πύλη ἀναγκαῖον πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ὑποταγῆς τῆς Κρήτης, ὅτι ταῦτα εἶναι λάθη, τὰ ὁποῖα μετ’ ὀλίγον θέλουν φανῆ, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ Ἑλλην. ἔθνος θέλει φοβηθῆ ἀπὸ τὴν ἀπειλὴν αὐτὴν τῆς διακοπῆς τῶν σχέσεων. Κατόπιν τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, τοῦ ὁποίου τὸ περιεχόμενον οἱ πρέσβεις διεβίβασαν εἰς τὰς κυβερνήσεις, παρὰ ταῖς ὁποίαις ἦσαν διαπεπιστευμένοι, καὶ τῶν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως δοθεισῶν πληροφοριῶν, ἐπῆλθεν, ὡς σᾶς προεῖπον, ἡ μεσολάβησις τῶν πρέσβεων τῶν μεγάλων Δυνάμεων καὶ ἡ φιλικὴ συμβουλὴ, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν καὶ αἱ λοιπαὶ πρεσβεῖαι πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Τὸ αὐτὸ ἐγένετο καὶ ἐνταῦθα. Συνεπείᾳ προσκλήσεως τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεων, οἱ ἐνταῦθα κ. πρέσβεις τῶν τριῶν Δυνάμεων Ἀγγλίας, Γαλλίας καὶ Ῥωσσίας ἦλθον εἰς ἐμὲ καὶ μοὶ παρέστησαν, ὅτι ἐνεργοῦν κατ’ ἐντολὴν τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεων, οἵτινες ἐζήτησαν παρ’ αὐτῶν νὰ παραστήσουν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, πόσον σοβαρὸν εἶναι τὸ προκείμενον ζήτημα καὶ νὰ προσπαθήσουν νὰ τὴν πείσουν νὰ λάβῃ ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἐπικειμένην ῥῆξιν. Ὅταν οἱ κ. κ. πρέσβεις ἐξέφρασαν ταῦτα, παρέστησα εἰς αὐτοὺς, ὡς ἔγγιστα, ὅ,τι εἶχον ἀπαντήσει καὶ εἰς τὸν κ. πρέσβυν τῆς Τουρκίας, καὶ τοῖς ἀπέδειξα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὅλα τὰ νόμιμα μέτρα καὶ πλέον παρ’ ὅ,τι ἠδύνατο νὰ πράξῃ, καὶ ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ δεχθῶμεν πᾶν ὅ,τι χάριν καὶ αὐτῆς τῆς μεσολαβήσεως τῶν ἀντιπροσώπων τῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων δύναται νὰ μᾶς ἐπιτρέπηται ἀπὸ τοὺς ἐγχωρίους νόμους καὶ τοὺς συνταγματικοὺς θεσμούς. Τέλος πάντων, μετὰ διαφόρους ἐντεύξεις μου μετὰ τῶν διαφόρων πρέσβεων τῶν τριῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων καὶ τῶν κατόπιν λαβόντων τὰς ἐντολάς των νὰ συμπράξωσιν ἂν ὄχι ἐπισήμως ἀπ’ εὐθείας, ὅπως οἱ πρέσβεις τῶν τριῶν Δυνάμεων, μετὰ διαφόρους ἐντεύξεις μου καὶ μὲ τοὺς κ. κ. πρέσβεις τῆς Αὐστρίας, Πρωσσίας καὶ Ἰταλίας, ἡ Κυβέρνησις ἐπέδωκεν εἰς τοὺς τρεῖς πρώτους διακοίνωσιν ὁμοιόμορφον, διὰ τῆς ὁποίας μὲ ὕφος βεβαίως μετριοπαθέστατον καὶ ὁποῖον ὁ σεβασμὸς, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν πρὸς τὰς εὐεργέτιδας Δυνάμεις καὶ ἡ ἀβροφροσύνη ἀπήτει εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, ἀνελάβαμεν νὰ παραστήσωμεν τὴν θέσιν τῶν διαφόρων ζητημάτων καὶ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἡμεῖς πράττομεν ὅ,τι εἶναι πρέπον νὰ πράξωμεν καὶ αἱ φερόμεναι μομφαὶ καὶ αἰτιάσεις ἐκ τῆς Πύλης εἶναι ἀνυπόστατοι. Οἱ τρεῖς, κύριοι, πρέσβεις ἀπήντησαν, ὅτι ἔλαβον τὸ ἔγγραφον καὶ θέλουν τὸ ὑποβάλει εἰς τὰς Κυβερνήσεις των. Ἐν ᾧ, κύριοι, εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ ἑπομένως ἔπρεπε νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ κίνημα τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεων ἦτο σπουδαῖον, ἀφοῦ οὗτοι διεβίβασαν ἐντολὴν πρὸς τοὺς ἐδῶ συναδέλφους των, καὶ ἀφ’ οὗ μάλιστα μετ’ οὐ πολὺ τινὲς τῶν ἐδῶ ἔλαβον καὶ τηλεγραφήματα ἐκ μέρους τῶν κεντρικῶν Κυβερνήσεών των, διὰ τῶν ὁποίων τοῖς ἐπετάττετο νὰ ἐνεργήσωσι καθ’ ἃ οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεις τοῖς γράφουν, καὶ ἀφοῦ ἡ ἀπάντησις ἡ ὁποία μᾶς ἐδόθη, ὅτι ἐλήφθη ἡ διακοίνωσις καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὰς Κυβερνήσεις των, ἔπρεπε νὰ ὑποθέσωμεν, ἐὰν εἶχε σπουδαιότητα τὸ ἐν Κωνσταντινουπόλει κίνημα, ὅτι ἔπρεπε νὰ περιμένῃ τις νὰ ἴδῃ, πῶς θέλουν κρίνει αἱ Δυνάμεις αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, πῶς θέλουν κρίνει ἐπὶ τέλους τὰς αἰτιάσεις τῆς Πύλης, ἀφοῦ ἤθελον λάβει γνῶσιν τῶν ἀπαντήσεων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου, κύριοι, ὁ ἐνταῦθα πρέσβυς τῆς Τουρκίας μᾶς ἀπηύθυνε νέον ἔγγραφον, τὸ ἑξῆς. Ἀναγινώσκει τὸ τελεσίγραφον (ὅρα ἐπίσημα πρακτικά). Κύριοι βουλευταὶ, πρὶν σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ εἰς τὸ ῥητὸν τελεσίγραφον μετὰ πολλῆς σκέψεως καὶ φρονήσεως, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἐν τῷ μεταξὺ διατρέξαντα. Μόλις ἐγνώσθη, ὅτι ἡ ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὸ μέτρον τῆς ἀποφάσεως τοῦ νὰ διακόψῃ τὰς μετὰ τῆς Ἑλλάδος σχέσεις καὶ ἐν Ἀθήναις ἔφθασε τὸ τελεσίγραφον καὶ οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεις καὶ ὁ ἐνταῦθα προσεπάθησαν δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ πείσωσι τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ πᾶσαν δυνατὴν θυσίαν, διὰ νὰ μὴ φανῇ ἀρνουμένη τὴν παραδοχὴν τῶν ὅρων τῶν ἐν τῷ τελεσιγράφῳ· διότι, φαίνεται, ἐνόμιζον, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ δυνατὴ ὑποχώρησις, εἶναι κάλλιον νὰ γίνῃ αὕτη ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως παρὰ τῆς Ὀθωμανικῆς, εἴτε διότι θεωρεῖται ἀσθενέστερον κράτος τὸ Ἑλληνικὸν, εἴτε διότι ἡ πρόθεσις ἦτο νὰ ἐξασκηθῇ ἐνταῦθα ἡ περισσοτέρα ἐνέργεια, ὅλη ἡ προσπάθεια ἔτεινεν εἰς τὸ νὰ πείσωσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἠμπορεῖ, χωρὶς νὰ προσβληθῇ τῷ ὄντι, ὅπως εἶπον τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα, ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ στέμματος καὶ ἡ ἐθνικὴ φιλοτιμία, χωρὶς καὶ αὐτὸς ὁ κρητικὸς ἀγὼν νὰ ζημιωθῇ, νὰ μὴ ἀρνηθῇ τὴν παραδοχὴν τῶν ὑπὸ τῆς Πύλης προτεινομένων ὅρων. Τὸ ὑπουργεῖον, κύριοι, βλέπον, ὅτι τοιαῦται παραινέσεις μετὰ τοσαύτης ἐπιμονῆς καὶ σπουδῆς ἐδίδοντο ἐκ μέρους ἀντιπροσώπων εὐεργετίδων Δυνάμεων, πρὸς τὰς ὁποίας πολλὰ ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς, καὶ ἄλλων φιλικῶν δυνάμεων, μετὰ τῶν ὁποίων ἡ Ἑλλὰς διατηρεῖ τὰς φιλικωτέρας σχέσεις, προσεπάθει πολυτρόπως καὶ νυχθημερὸν ἐργαζόμενον καὶ σκεπτόμενον, νὰ πεισθῇ, ἐὰν τῷ ὄντι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνεργηθῇ τι καὶ εὑρεθῇ τρόπος τις, κατὰ τὸν ὁποῖον νὰ ἠμπορῇ νὰ εὐχαριστήσῃ τὴν ἀνησυχίαν αὐτὴν τῶν Δυνάμεων, αἵτινες ἐκ παντὸς τρόπου ἤθελον νὰ ἀποφύγουν οἱονδήποτε ἐνδεχόμενον κλονισμὸν, καὶ νὰ προσφερθῇ συγχρόνως μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς ἁβροφροσύνης πρὸς αὐτάς. Μακραὶ, κύριοι, ἐγένοντο διασκέψεις, ἑξάωρον ὑπουργικὸν συμβούλιον ὑπὸ τὴν προεδρείαν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως εἶχεν ὡς σκοπὸν τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ὑπὸ τὰς διαφόρους ἐπόψεις· καὶ μεθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν βάσανον, τὴν ὁποίαν ὠφείλαμεν νὰ κάμωμεν μόνον καὶ μόνον, τὸ ἐπαναλαμβάνω, διότι ἡ εὐγνωμοσύνη, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν πρὸς τὰς τρεῖς μεγάλας Δυνάμεις καὶ ἡ ἁβροφροσύνη πρὸς τὰς λοιπὰς, μᾶς ὑπέβαλλεν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἀπαντήσωμεν ἴσως ὅπως ἦτον ἡ διάθεσίς μας ἀμέσως εἰς τὸ τελεσίγραφον τῆς Πύλης, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ πεισθῶμεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν, ἄνευ προσβολῆς τῆς ἐθνικῆς φιλοτιμίας καὶ μεγάλων συμφερόντων ἐθνικῶν, νὰ ὑποκύψωμεν ὅπως δήποτε εἰς τὰς ἐπιταγὰς τοῦ τελεσιγράφου. (Εὖγε! εὖγε!). Ἐὰν, κύριοι, ἀκόμη ἤθελε κατορθωθῆ, ἐὰν ἠδύνατο κἀνεὶς νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι καὶ τοῦτο ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ, τὸ νὰ ἀποσυρθῇ τὸ τελεσίγραφον τὸ ὁποῖον ἐδόθη, ἡ προσβολὴ οὐχ ἧττον, ὁ τόνος, ἡ ἀπαίτησις, ἡ περιφρόνησις ἐγένετο ἤδη· καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι διαπραγματεύσεις δύνανται νὰ λάβωσι χώραν, αὗται, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργείου τοῦ σημερινοῦ, ἔπρεπε νὰ ἐπέλθωσι καὶ νὰ μὴ προηγηθῶσιν, ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ τελεσίγραφον καὶ ὕστερον ν’ ἀφεθῶσι τὰ λοιπὰ εἰς τὰς σκέψεις καὶ τοῦ ἔθνους καὶ τῶν Δυνάμεων. Κύριοι, βουλευταί! Ἐκούρασα ἀρκετὰ τὴν Βουλήν.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. (Ἀναγινώσκει τὴν εἰς τὸ τελεσίγραφον ἀπάντησιν, εἰς πολλὰ μέρη διακοπεῖσαν ὑπὸ τῶν ἀνευφημιῶν τῆς Βουλῆς).

§13ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μέλλω ὀλίγας τινὰς λέξεις νὰ προσθέσω. Οἱ πατέρες ἡμῶν, εἰς ὅλας τὰς κρισίμους τῆς πατρίδος περιστάσεις, ἐλησμονοῦσαν τὰς πολιτικὰς διαιρέσεις ἢ ἀντιπαθείας καὶ τ’ ἄλλα ἀνθρώπινα πάθη, συνηνοῦντο πάντες καὶ ἔσπευδεν ὁ καθεὶς ὅπου ἐκαλεῖτο, ἀγωνιζόμενος τὸν κοινὸν ἀγῶνα. Ἂς σπεύσωμεν σήμερον, κύριοι βουλευταὶ, ἐν ὁμονοίᾳ καὶ ὁμοφροσύνῃ νὰ περιστοιχίσωμεν τὸν ἐκλεκτὸν τοῦ Ἔθνους, τὸν σεβαστὸν ἡμῶν Βασιλέα, ὅστις τιμὴν τοῦ Ἔθνους, δόξαν καὶ συμφέρον του θεωρεῖ τὴν τιμὴν, τὴν δόξαν καὶ τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος (Ἀνευφημίαι).

§14Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Ὅλοι ἀναγνωρίζομεν τὴν δεινότητα τῶν περιστάσεων, ὅλοι ἀναγνωρίζομεν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ διατρέξῃ ἡ Ἑλλὰς στάδιον ἔνδοξον. Ἀλλ’ ἐπίσης ὅλοι ἀναγνωρίζομεν, ὅτι πρέπει τὸ ἔθνος νὰ δείξῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἐκείνην φρόνησιν, ἡ ὁποία τὸ χαρακτηρίζει εἰς ὅλας τὰς δεινὰς περιστάσεις. Ἡ ὁμιλία μου, κύριοι βουλευταὶ, δὲν προτίθεται νὰ φέρῃ οὐδὲν κώλυμα οὔτε εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἔθνους, οὔτε εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς κυβερνήσεως, οὔτε εἰς τὴν ἐνέργειαν οὐδενός· πρόκειται νὰ ἔλθῃ ὡς ἰδιωτικὴ ἐνέργεια βουλευτοῦ καὶ πολίτου πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεως τῶν πραγμάτων. Εἰς τὰ εὐρωπαϊκὰ κράτη αἱ δυσχερεῖς περιστάσεις διεξάγονται διὰ τῶν τακτικῶν μέτρων τῆς κυβερνήσεως, διὰ τῶν πόρων τῆς κυβερνήσεως, διὰ τῶν στρατῶν τῆς κυβερνήσεως· εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅμως πρέπει εἰς τὰς δυσχερεῖς αὐτὰς περιστάσεις νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν τὸ ἔθνος, ἡ ἰδιωτικὴ ἐνέργεια. Ὅλοι ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ἡ κοινωνία ἔχει μίαν ἀπαίτησιν μετὰ τὰς δυσχερεῖς αὐτὰς περιστάσεις, ὅτι πρέπει ἕκαστος νὰ συνεισφέρῃ, ὅτι πρέπει ἕκαστος νὰ θυσιάσῃ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν πεποίθησίν μου πρέπει τὰς θυσίας αὐτὰς νὰ τὰς ὑπαγάγωμεν εἰς κανόνας διὰ νόμου. Ἂν θελήσωμεν ἕκαστος νὰ ὑποβάλῃ τὸν ἄλλον εἰς θυσίας, δὲν εὑρίσκομεν τὸ μέτρον· διὰ τοῦτο ἦλθα μεθ’ ὅλης τῆς εἰλικρινείας καὶ τῆς ἀπαιτουμένης εὐλαβείας νὰ προτείνω τὴν γνώμην μου ἐνώπιον τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους καὶ ἐνώπιον τῶν πολιτῶν. Τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων αὐτῶν δὲν τὴν ἐπροκάλεσεν ἡ ἀφροσύνη τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ἀφροσύνη τοῦ ἔθνους, οὔτε ἀφροσύνη τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τὴν ἐπροκάλεσε τὸ ἱερὸν καθῆκον, τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ τόπος αὐτὸς τοῦ νὰ δώσῃ ὅλην τὴν συνδρομήν του εἰς τὴν στενάζουσαν καὶ καθῃμαγμένην Κρήτην. Αὐτὸ τὸ καθῆκον ἐπροκάλεσε τὰς σοβαρὰς αὐτὰς περιστάσεις. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ἂν θελήσῃ τὸ ἔθνος διὰ τῆς κυβερνήσεώς του νὰ ἔλθῃ εἰς ἔκτακτα μέτρα, δυστυχῶς, καὶ εἰς τοῦτο εἴμεθα ὅλοι ὑπεύθυνοι, ἡ πίστις τοῦ Δημοσίου ἢ ἐκλείπει ἐντελῶς ἢ εἶναι μικρά. Ἀπαιτεῖται λοιπὸν νὰ χορηγήσῃ τὸ ἔθνος μέτρα γενναῖα, ταχύτατα εἰς τὰς παρούσας καὶ κατεπειγούσας περιστάσεις. Τὸ ἔθνος εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν δύναται νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ἰδιώτας, σᾶς ἐχορήγησα αὐτονομίαν, ἕκαστος ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου του ἀπήλαυσε τὰ μέσα τοῦ εὖ ζῇν, ἀπήλαυσε τὴν περιουσίαν του, ἀλλὰ δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ ἁπλώσω τὸν βραχίονα καὶ νὰ εἴπω, χορηγήσατε πίστιν διὰ νὰ ἔχητε τὴν τιμήν σας, διὰ νὰ ἔχητε τὴν ἀνεξαρτησίαν σας καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος σας. Αἱ σκέψεις αὗται μὲ ἠνάγκασαν νὰ προτείνω μέτρον, τὸ ὁποῖον μακρὰν τοῦ νὰ φέρω δυσκολίας, ἀπεναντίας ἀπαιτῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς, αἵτινες νὰ τὸ ἐρευνήσωσι, νὰ τὸ τροποποιήσωσι καὶ ἀκολούθως νὰ ἔλθῃ εἰς γενικὴν συζήτησιν. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἡ συνομολόγησις δανείου ἀναλόγως τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων τῆς πατρίδος ἐπὶ ὑποθήκῃ τοῦ ⅕ τῆς ἰδιωτικῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων. Περιουσία δὲ ἰδιωτικὴ θεωρεῖται· Αʹ. Ἡ κατὰ νόμον ἐλευθέρα πάσης ὑποθήκης ἀκίνητος περιουσία. Βʹ. Τὰ πλοῖα ἅπαντα ἀπὸ 1,000 κοιλῶν καὶ ἀνωτέρω. Γʹ. Αἱ μετοχαὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Δʹ. Αἱ μετοχαὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης. Εʹ. Τὰ διὰ συμβολαιογραφικῶν ἐπισήμων πράξεων δάνεια τῶν πολιτῶν πρὸς πολίτας. ΣΤʹ. Τὰ κεφάλαια τῶν μετοχικῶν ἑταιριῶν. Ζʹ. Ἡ περιουσία τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῆς Ῥιζαρείου Σχολῆς. Ηʹ. Αἱ μετοχαὶ τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων ἐπὶ τῆς ἐπιχειρήσεως τοῦ Λαυρίου. Ἰδιαίτερος νόμος θέλει κανονίσει τὰς ἐγγυήσεις τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς πολίτας τοὺς μέλλοντας νὰ ὑποθηκεύσωσι τὸ ⅕ τῆς περιουσίας των.»

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§16ΜΑΚΡΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δύναται ποικιλοτρόπως νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὸ σχέδιον αὐτὸ, ἀλλ’ ἐπιμένω, ὅτι ἡ βάσις μιᾶς πίστεως κτηματικῆς πρέπει νὰ ᾖναι τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε πρόεδρε.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρα 1 Μ. Μ.