1868.12.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13

Τῆς 3 Δεκεμβρίου 1868.

(Τρίτη).

Ὥρα 1 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται πρότασις τῶν βουλευτῶν Βονίτσης· «Τὸ πρωτοδικεῖον Λευκάδος μετατίθεται εἰς Βόνιτσαν, ὑπαγομένης εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ, ἐκτὸς τῶν μέχρι τοῦδε, καὶ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου καὶ τῶν ἐπαρχιῶν Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου.

§4ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ὑποβάλλω πρότασιν νόμου περὶ χορηγήσεως ἀναλόγου πιστώσεως δι’ ὀκτὼ δικαστήρια κατὰ τὸν ΣΑΚʹ Νόμον.

§5ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι περιττή· ὅταν θὰ συζητηθῇ τὸ ἴδιον ἄρθρον, τότε ζητεῖτε τὴν ψήφισιν τῆς πιστώσεως αὐτῆς.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ δύω προτάσεις αὗται ἀνάγονται εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῶσι;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν.

§9ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ πρότασις περὶ μεταθέσεως τῆς ἕδρας τοῦ πρωτοδικείου Λευκάδος εἰς τὴν Βόνιτσαν εἶναι ὅλως διόλου ξένη τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἑπομένως εἶναι κυρία, αὐτοτελὴς πρότασις καὶ πρέπει νὰ τυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ καὶ συζητηθῇ ἰδιαιτέρως.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§11ΜΑΚΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσητε, ἐὰν ἦναι νομοθετικὸν ἔργον τὸ περὶ μεταθέσεως ἕδρας· τότε ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως, εἰ δ’ ἄλλως, δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑποβάλλωνται ἀντικείμενα μὴ ἀναγόμενα εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν.

§12ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, πρῶτον ὅλαι αὗται αἱ παρατηρήσεις θὰ γίνουν ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς συζητήσεως· ἀλλὰ διὰ νὰ πληροφορήσω τὸν συνάδελφόν μας, δὲν πρόκειται λόγος περὶ ἁπλῆς μεταθέσεως, πρόκειται λόγος καὶ περὶ προσθήκης περιφερείας.

§13ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι, κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τοῦ σώματος ἔδωκα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλω τὸν ὀργανισμὸν τοῦ πανεπιστημίου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας τὸ προσωπικὸν τοῦ πανεπιστημίου ἐῤῥυθμίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς συνετάχθη ὑπὸ τῆς συγκλήτου τοῦ πανεπιστημίου. Καταθέτω ὁλόκληρον τὸ σχέδιον, ὅπως ἡ σύγκλητος τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον· ἐπὶ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ ἐπήνεγκα τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἐθεώρησα ἀναγκαίας καὶ τὰς ὁποίας συναρμολογήσας ἀπετέλεσα τὸ σχέδιον τοῦ νόμου. Καταθέτω ἐπίσης εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ σώματος καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς συγκλήτου, καθὼς καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργείου. Παρακαλῶ δὲ νὰ ἐπισπευσθῇ καὶ ἡ τύπωσις καὶ ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν, ἵνα κατορθωθῇ ἡ συζήτησις.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ προσθήκης 50 ἀνδρῶν εἰς τὴν ναυτικὴν δύναμιν εἶναι ὥριμον πρὸς συζήτησιν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ζητεῖ νὰ γίνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§17ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον πρίν. Καὶ πάλιν ἀναγκάζομαι, κύριοι, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καθόσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τοῦ ἐλαίου, τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας, ἡ ὁποία ἐξαιρετικῶς λαμβάνει χώραν εἰς τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν καὶ Μεσσηνίας· αἱ ἀρχαὶ παρεγνώρισαν τὸν νόμον, ἢ οἱ κάτοικοι δὲν ἐνόησαν αὐτὸν καὶ ἐντεῦθεν ἔλαβον χώραν συγκρούσεις. Ἡ φορολογία τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας δὲν γίνεται δυστυχῶς οὔτε εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, οὔτε ἐξετιμήθη εἰς τὰ ἐλαιόδενδρα κατὰ τὸν νόμον, ἀλλ’ οἱ ἐνοικιασταὶ ἀνεχόμενοι παρὰ τῶν ἀρχῶν κατέλαβον τὰς ὁδοὺς καὶ συλλαμβάνουν τοὺς μεταφέροντας ἔλαιον καὶ τοὺς ἀγοραστὰς τοῦ ἐλαίου, διότι ἐκεῖ τὸ ἔλαιον τὸ ἀγοράζει μία τάξις ἀνθρώπων ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τὸ μεταφέρει εἰς τὴν πόλιν καὶ οὕτω τοὺς καταθλίβουν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν ἵνα διατάξῃ τὰς ἀρχὰς νὰ παύσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ καὶ αἱ ἀρχαὶ νὰ ὑποστηρίξουν τὰς ἀξιώσεις τῶν ἀνθρώπων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ φορολογικοῦ νόμου.

§18ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι, μετὰ τὴν πρώτην ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Καλαμῶν ἔσπευσα νὰ τηλεγραφήσω εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς καὶ νὰ ζητήσω τὰς δεούσας πληροφορίας, πῶς ἐφαρμόζεται ὁ πάγιος Νόμος ἐπὶ τοῦ προϊόντος τούτου. Πιστεύω, ὅτι οἱ περισσότεροι γνωρίζουν τὰς διατάξεις τοῦ παγίου Νόμου· μόλα ταῦτα σᾶς ἀναφέρω τὴν περικοπὴν αὐτὴν τοῦ παγίου Νόμου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπικαρπίαν τῶν ἐλαιοδένδρων. Ὁ πάγιος Νόμος λέγει· Ἀναγινώσκει τὴν σχετικὴν περικοπὴν τοῦ παγίου Νόμου. Ἐζήτησα λοιπὸν ἐὰν αὐτὸς ὁ πάγιος Νόμος ἐφαρμόζεται εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν καὶ πῶς ἐφαρμόζεται. Εἰσέτι δὲν ἔλαβον τὰς δεούσας πληροφορίας· πιστεύω νὰ τὰς λάβω καὶ τότε θὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν.

§19ΔΑΓΡΕΣ. Μόνον νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν τῶν ἀνθρώπων σας ἐκεῖ, νὰ μὴ συμβαίνουν ῥήξεις.

§20ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριε πρόεδρε, χθὲς κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως ὁ κ. Δημητρακάκης ἔφερε τὴν πρότασιν διὰ τρίτην συζήτησιν ἑνὸς νόμου περὶ τῆς κατασχέσεως τοῦ χορηγήματος τῶν βουλευτῶν, καὶ ἐφέρθη ἡ ἔνστασις ἀπὸ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Μαντινείας κύριον Παπαζαφειρόπουλον, ὅτι ἐπειδὴ δὲν εἶναι μελετημένος νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ, παρακαλεῖ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι κατεπεῖγον καὶ θὰ καθέξῃ εἰς τὴν σημερινὴν διάταξιν πρώτην θέσιν· ἐνθυμίζω τοῦτο εἰς τὸ προεδρεῖον ὅπως σήμερον ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ κατὰ πρῶτον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητήσας πληροφορίας ἔμαθον, ὅτι δὲν ἔγεινεν οὔτε πρώτη συζήτησις· ὥστε, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ σήμερον ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, νὰ γίνῃ. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀρχὴ εἶναι παραδεκτή;

§24ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§25ΤΑΤΣΕΛΟΣ ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ μὲ συγχωρήσῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ κάμω ἕνα παράπονον, προερχόμενον καὶ ἀπὸ ζήλια ἀκόμη. Ἐνθυμεῖσθε, κύριε πρόεδρε, ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ Βονίτσης, Βάλτου καὶ Τριχωνίας ἐκάμαμεν πολὺν λόγον περὶ τῆς ἀδίκου φορολογίας τῶν βαλανιδίων Ἀκαρνανίας. Εἴπομεν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἐθνικὰ καὶ ἰδιόκτητα, καὶ ἀμφότερα, κ. πρόεδρε, ὑποβάλλονται εἰς τὸν ἴδιον φόρον· πρωτοφανὲς διὰ τοὺς ἀτυχεῖς ἐκείνους τόπους. Παρεκαλέσαμεν τότε τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὴν παράκλησιν αὐτὴν ἐσύστησε καὶ ἡ Βουλὴ ὅπως λάβῃ πληροφορίας καὶ εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νέου φορολογικοῦ νόμου διὰ τὸ 1869 φέρῃ τὴν προσήκουσαν διόρθωσιν. Ὁ νόμος ὑπεβλήθη, ἡ ἔκθεσις ἐγένετο μακρὰ καὶ λεπτομερὴς, ἐν τούτοις ὄχι μόνον εἰς τὸν νόμον δὲν εἴδομεν οὐδεμίαν πρόνοιαν, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος τοσαύτην ἔδειξε προθυμίαν διὰ τὸ ἔλαιον τῶν Καλαμῶν, διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας οὔτε κἂν ἐφρόντισεν. Ἐπειδὴ, κύριε πρόεδρε, ἐπίκειται ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἐπειδὴ σκοπεύομεν καὶ πάλιν νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς Βονίτσης, ἐὰν πραγματικῶς ὑπάρχουν ἰδιόκτητα βαλανίδια, καθ’ ὅσον θὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην τῆς Βουλῆς νὰ φέρῃ διάκρισιν τῆς φορολογίας αὐτῶν.

§26ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐνθυμοῦμαι τῳόντι τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τῶν ἰδιοκτήτων καὶ ἐθνικῶν βαλανιδιοδένδρων τῆς Ἀκαρνανίας, ἀλλ’ ὡς ἐνθυμεῖται ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Βονίτσης, τότε ἐγεννήθησαν πολλαὶ ἀμφισβητήσεις καὶ πολλοὶ λόγοι ἐῤῥέθησαν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἄφιναν τὸ ζήτημα αὐτὸ τόσον ἁπλοῦν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι πολὺ σπουδαῖον καὶ πολύπλοκον καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς αὐτὸ τὸ βραχὺ διάστημα ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἠμπορέσῃ νὰ λάβῃ ὅλας τὰς πληροφορίας, διὰ νὰ καταρτίσῃ τῳόντι μίαν ἰδέαν σαφῆ καὶ καθαρὰν εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Ἐπίστευον, ὅτι δὲν ἠθέλομεν ἔχει μίαν ἔκτακτον σύνοδον· καὶ τῳόντι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤρχετο μετὰ πολλοὺς μῆνας ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ φορολογικοῦ νόμου τοῦ 1868, ἠμποροῦσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ λεπτομερῶς καὶ νὰ φέρῃ μίαν διόρθωσιν, ἐὰν ἐπιδέχεται διόρθωσιν· ἀλλ’ εἰς αὐτὸ τὸ βραχὺ διάστημα, τὸ ὁποῖον ἐμεσολάβησεν ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἑνὸς νόμου μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ ἄλλου, ἦτο ἀδύνατον νὰ κατορθωθῇ· ὥστε μὲ λύπην μου λέγω εἰς τὸν βουλευτὴν Βονίτσης, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ ὑποβάλω τοιοῦτόν τι, καὶ πιστεύω, ὅτι εἰς τὸ ἐρχόμενον ἔτος ἐγὼ, ἢ ὁποιοσδήποτε ἄλλος ὑπουργὸς, ἠμπορεῖ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ φέρῃ ἰδέαν καθαρὰν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως εἶναι ἀδύνατον τοῦτο νὰ γίνῃ.

§27ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, μολονότι ἀναγνωρίζω εἰς τὸν προαγορεύσαντα συνάδελφόν μου βουλευτὴν Βονίτσης κ. Μαυρομμάτην πνεῦμα πολὺ, δὲν ἐνθυμήθη ὅμως τὸ ῥητὸν τοῦ Εὐαγγελίου, ὅτι ὁ Χριστὸς ηὐλόγησε πρῶτον τὰ γένεια του (ἱλαρότης). Ὁ πρῴην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σίμος ἔπρεπε βεβαίως νὰ περιποιηθῇ τὴν Ἀττικὴν ὡς βουλευτὴς αὐτῆς, ὁ δὲ νῦν ὑπουργὸς κ. Βαλασόπουλος ἐννοεῖται πρέπει νὰ περιποιηθῇ τὴν ἐπαρχίαν του Σπάρτην διὰ τὸν ἴδιον καὶ τὸν αὐτὸν λόγον.

§28ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν πρόκειται, κ. βουλευτὰ, περὶ τῆς Σπάρτης.

§29ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Ἔγεινε πολὺς λόγος εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, καὶ πιστεύω νὰ τὸ ἐνθυμῆσθε, ὅτι προεκάλεσα ἐγὼ πρῶτος τὸν κ. ὑπουργὸν τότε, καὶ ὑπεσχέθη εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον νὰ φέρῃ τὴν ἀνήκουσαν διόρθωσιν. Τότε, ὅταν ὁ κ. Σίμος παρηκολούθησε τὸν κ. Δούκαν καὶ ἕνα Βαυαρὸν, δὲν ἔλαβε τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας διὰ τὰ βαλανιδιόδενδρα τῆς Ἀκαρνανίας, διότι, καθὼς ἐνθυμοῦμαι, εἶπον τότε, ὅτι ὁ δρόμος ἀπὸ τοῦ Μεσολογγίου εἰς τὴν Βόνιτσαν ἦτο κατ’ εὐθεῖαν καὶ δὲν ἔκαμνεν οὔτε δεξιὰ, οὔτε ἀριστερὰ· εἶπον ἔτι, διὰ νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῶν βαλανιδίων τῆς Ἀκαρνανίας, ὅτι ἀπὸ τότε ἕως τώρα ἐξεδόθησαν 10 ἢ 15 ἀποφάσεις τῶν ἁρμοδίων δικαστηρίων, διὰ τῶν ὁποίων ἀπεδείχθη, ὅτι μέρη, τὰ ὁποῖα ἡ κυβέρνησις διὰ τῆς αὐθαιρεσίας ἐθεώρησεν ὡς ἐθνικὰ, ἀνεγνωρίσθησαν ἔκτοτε ἰδιόκτητα. Λοιπὸν δὲν εἶναι δίκαιον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρουσιασθῇ ἤδη μὲ τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμε σήμερον, θὰ τὸ κάμῃ τοῦ χρόνου, καὶ ὁ ἄλλος ὑπουργὸς ἐρχόμενος τότε νὰ εἴπῃ τὸν ἄλλον χρόνον, καὶ νὰ λέγῃ ἕκαστος τὰ αὐτὰ καὶ νὰ μὴ γίνεται τίποτε. Μὰ, κύριοι, ἡμεῖς δὲν εἴμεθα, οὔτε θέλομεν, οὔτε ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν μίαν τοιαύτην ἄδικον ἐνέργειαν μιᾶς κυβερνήσεως. Ἐπιμένομεν, καὶ τὸ λέγομεν μετὰ θάῤῥους, τὸ ἀπαιτοῦμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, καὶ διαμαρτύρομαι ἐνώπιον αὐτῆς, ἐὰν μία κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἐπιμένῃ εἰς μίαν ἀδικίαν ἑνὸς λαοῦ ἡρωϊκοῦ, λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐχρησίμευσε καὶ πρότερον καὶ ἤδη πρῶτος θὰ φέρῃ τὰ ὅπλα ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον σήμερον προσβάλλεται· ἡμεῖς δὲν θὰ τὸ ἀνεχθῶμεν. Λοιπὸν ζητοῦμεν σήμερον ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ μίαν διόρθωσιν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ ἀδίκημα· καὶ νὰ μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός.

§30ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§31ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Λοιπὸν παρακαλῶ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, ἐὰν πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς αὐτὴν τὴν σύνοδον νὰ δώσῃ ἓν ἀποτέλεσμα.

§32ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἄλλην σύνοδον.

§33ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§34ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἠκούσατε τὴν τόσον ἐμφαντικὴν παράστασιν τοῦ κ. συναδέλφου μου· δύω λέξεις θὰ προσθέσω· τὸ ζήτημα θὰ τὸ φέρωμεν ἐν καιρῷ, ὅταν θὰ ψηφοφορηθῇ ὁ φορολογικὸς νόμος. Λέγω μόνον ὅτι εἶναι καλὸν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦδε νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, ἐὰν εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν ὑπάρχουν ἰδιόκτητα βαλανιδόδενδρα· εἶναι ὁμολογούμενον, εἶναι πασιφανὲς τοῦτο. Ἐὰν θέλῃ νὰ ἀδικήσῃ αὐτὴν τὴν ἐπαρχίαν, εἶναι ἄλλος λόγος.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἤκουσε τὰς προτάσεις σας καὶ θὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. (Ἀναγινώσκεται διὰ πρώτην συζήτησιν ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν περὶ προσθήκης 50 ναυτῶν εἰς τὴν ναυτικὴν δύναμιν).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§37ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς πρώτην συζήτησιν λοιπὸν ἔγεινε παραδεκτόν.

§39ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Πρὸ καιροῦ, κ. Πρόεδρε, ἐζήτησα μερικὰς πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐννοῶ τὰς πολλὰς ἀσχολίας τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θὰ προετοιμάσουν οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι, πιστεύω ὅτι μέχρι τοῦδε ἔπρεπε νὰ τὰς ἔχῃ.

§40ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Νομίζω, ὅτι τὰς ἔχω ἐδῶ, κύριε.

§41ΜΑΚΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ Κερκύρας παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν ὑπουργὸν, ἐπειδὴ πρόκειται ἴσως ὁ βουλευτὴς Κερκύρας νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς φορολογίας τῆς Ἑπτανήσου συμφώνως μὲ τὰ ὅσα ἐξοδεύει, παρακαλῶ νὰ μὴ περιορισθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τύπον μόνον νὰ ἀναφέρῃ, ὅτι τόσοι μισθοὶ, τόσα ἔσοδα, τόσαι δαπάναι καὶ καθ’ ἑξῆς ἀπαιτοῦνται, ἀλλὰ νὰ ἀναλογίσῃ εἰς βάρος τῆς Ἑπτανήσου καὶ τὰ ἔξοδα τῆς κεντρικῆς κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα εἶναι δι’ ὅλον τὸ κράτος, τοῦ Ἑλλην. ναυτικοῦ, καὶ πᾶσαν ἄλλην δαπάνην, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ κράτος ὅλον ἀνεξαιρέτως, καὶ τότε νὰ σκεφθῶμεν ἐὰν εἰς τὴν Ἑπτάνησον ᾖναι τὸ ἀδίκημα (θόρυβος).

§42ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§43ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μετ’ ὀλίγον θέλει ὑποβληθῆ εἷς πίναξ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναφέρονται ὅλα τὰ ἔξοδα καὶ τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν Ἑπτάνησον (θόρυβος).

§44ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει διάκρισις μεταξὺ Ἑπτανήσου καὶ λοιπῆς Ἑλλάδος. Αὐτὰ εἶναι σκανδαλώδη.

§45ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§46ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐγώ.

§47ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τῳόντι ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ ἰδέαι τοῦ κ. Μακρῆ, αἱ ὁποῖαι εἶναι τῳόντι δίκαιαι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ Ἑπτάνησος χωριστά, διότι δὲν εἶνε χώρα χωριστὴ, καὶ πρέπει τῳόντι νὰ ᾖναι συνηνωμένη, καθὼς εἶναι πραγματικῶς, μὲ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ νὰ ἔχῃ τὰ βάρη καὶ τὰς ὠφελείας ἴσα τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Τῳόντι, ἔχει νὰ πληρώσῃ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, τὸν στρατὸν, τὰ χρέη. Ὅλα λοιπὸν αὐτὰ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ συνετάχθη ἐκ τοῦ προχείρου εἷς ἰσολογισμὸς ὅσον τὸ δυνατὸν ἀκριβής· ἔστειλα νὰ τὸν φέρουν καὶ θὰ τὸν ὑποβάλω.

§48ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Βεβαίως, κύριοι, οὔτε ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κερκύρας εἶχε τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὑπώπτευσεν ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου· ἑπομένως δὲν ἦτο καὶ ἀνάγκη νὰ δοθοῦν αἱ ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε δύναταί τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς θὰ θελήσῃ νὰ ἀναλογίσῃ πλέον τὰ ἔσοδα τῆς ἐπαρχίας ἢ τοῦ νομοῦ του μὲ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὸν νομὸν αὐτὸν, διότι τότε πρέπει νὰ γίνῃ μία ὁμοσπονδία, τὸ ὁποῖον κατὰ δυστυχίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἐλπίζει νὰ λάβῃ κάτι τι.

§49ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ ὁμιλία καθίσταται περιττὴ, διότι ἡ κυβέρνησις λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπερώτησιν, ἔκαμεν ὡς ἐκ περισσοῦ ὑπολογισμούς. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν τὸ εἰσόδημα τῆς Ἑπτανήσου ἀνταποκρίνηται εἰς τὴν φορολογίαν (θόρυβος).

§50ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι σπουδαῖον αὐτὸ διόλου.

§51ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐντεῦθεν καθ’ ὅλας τὰς συνόδους τῆς παρελθούσης Βουλῆς καὶ τῆς παρούσης ἠγέρθησαν σπουδαῖα ζητήματα περὶ τῆς φορολογίας τοῦ προστεθέντος αὐτοῦ μέρους τῆς Ἑλλάδος, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι οἱ προκαλοῦντες αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἔχουν ἄδικον. Πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ ἔλθῃ καὶ αὐτὸ τὸ τμῆμα τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς τοὺς αὐτοὺς κανονισμούς, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν καὶ εἰς τὸ πρώην μέρος τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ δυστυχίαν οὔτε αἱ πρώην κυβερνήσεις, οὔτε ἡ παροῦσα δὲν τὸ ἔλαβεν ὑπὸ σπουδαίαν καὶ ὥριμον συζήτησιν. Εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς Ἑλλάδος δὲν ἠξεύρω ποῖα εἶναι τὰ εἰσοδήματα, δὲν ἐξεύρω ποῖα εἶναι τὰ ἔξοδα, ἠξεύρω ὅμως ὅτι ὑπάρχει ἀνωμαλία ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν. Εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα ἐξ ἴσου πληρόνουν ὅλοι οἱ γεωργοῦντες δημητριακοὺς καρπούς, ἐξἴσου πληρόνουν οἱ γεωργοῦντες ἐλαίας, σταφίδας, οἴνους, κτήνη ἐν γένει· ἐκεῖ ὅμως δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Πληρόνουν οἱ καλλιεργοῦντες ἔλαιον, οἶνον καὶ σταφίδας, δὲν πληρόνουν οἱ καλλιεργοῦντες δημητριακοὺς καρπούς. Προχθές, κύριοι, ὑπεβλήθη ἀπὸ δύω ἐντίμους συναδέλφους μία πρότασις περὶ διοδίων, καὶ νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἀλήθειαν, ὅταν ἐζήτησα πληροφορίας ἰδιαιτέρας καὶ ἔμαθον, εἶδον ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ὅταν ἐξέρχωνται ἀπὸ ἐδῶ ἕως τὰ Χαφτεῖα καὶ ἐπιστρέφουν, πληρόνουν διόδια. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς Ἑλλάδος εἶναι μία ἀνωμαλία μεγάλη, καὶ προκαλῶ ἐδῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι μοὶ φαίνεται, ἑωσότου συζητήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον, καλὸν εἶναι νὰ συστήσωμεν μίαν ἐπιτροπὴν ἡ κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ ἓν νομοσχέδιον περὶ ἀφομοιώσεως τοῦ τμήματος ἐκείνου. Αὐτὸ ἀπαιτοῦν, ἐὰν ὄχι ὅλοι, οἱ πλεῖστοι τῶν ἐκεῖθεν προερχομένων κυρίων βουλευτῶν· δὲν ἠξεύρω ἐὰν λανθάνωμαι, αὐτὸ νομίζω.

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἔτσι εἶναι.

§53ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνῃ ὁ καλλιεργητὴς ἐλαιῶν, σταφίδων καὶ ἀμπέλων, καὶ νὰ μὴ πληρόνῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει ἐμπόριον καὶ κερδίζῃ δεκαπλάσια ἀπὸ ἐκεῖνον. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐξάγει 500, 1,000 κοιλὰ κατ’ ἔτος εἰσόδημα σίτου; Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνῃ εἷς, ὁ ὁποῖος μεταφέρει τινὰ φορτεῖα ἄμμου, νὰ πληρόνῃ διόδιον διπλάσιον τοῦ ἡμερομισθίου του, διότι πληρόνει 25 λεπτὰ ἑκάστην φοράν, ἀφοῦ ἐκεῖ πληρόνουν ἀνθ’ ἑνὸς τοῖς ἑκατὸν, ὡς εἰς τὰ λοιπὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, φόρον διὰ διόδιον 1½%.

§54ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Ποῦ γίνεται αὐτὸ ὅπερ λέγεις;

§55ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς Κεφαλληνίαν.

§56ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Μάλιστα, εἰς Κεφαλληνίαν, κύριε Παπαδάτε· διὰ τοῦτο δὲν τὰ γνωρίζομεν ἡμεῖς οἱ Κερκυραῖοι.

§57ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα εἰμὴ ἁπλῆν πληροφορίαν· ὁποίαν γνώμην θὰ φέρω ἐπ’ αὐτῆς καὶ ὁποίαν χρῆσιν θὰ κάμω αὐτῆς οὐδεὶς γινώσκει. Θαυμάζω ἑπομένως μὲ τοὺς συναδέλφους μου, οἱ ὁποῖοι ἤρχισαν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἷς συνάδελφος ἐν τῷ δικαιώματί του ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν· ὁ ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι σήμερον θέλει δώσει αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Δὲν βλέπω λοιπὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη....

§59ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἰδοὺ, κ. πρόεδρε, (καταθέτει εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰ ἔγγραφα).

§60ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθοῦν, κ. πρόεδρε.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα δὲν ἠμπορῶ πλέον νὰ ἐπιτρέψω συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ, ἑπομένως μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρὶν ὅμως χρεωστῶ νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐπεφόρτισε προχθὲς ἡ Βουλὴ, περὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Σ. Πετιμεζᾶ. Ἰδοὺ τί ἔτρεξε περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς ὑπέβαλε μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου περὶ πολιτικῶν συντάξεων. Ἡ τροπολογία αὕτη ἐστηρίζετο εἰς τοῦτο μόνον· παρακαλῶ προσέξατε διὰ νὰ ἐννοήσητε περὶ τίνος πρόκειται. Κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον, αἱ χῆραι, τὰ ὀρφανὰ κτλ. Ἡ δὲ πρότασις θέλει νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὰς χήρας τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ ἀποθανόντων καὶ αἱ χῆραι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι καὶ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας ἤθελον ἀποθάνει. Αὐτὸ ἔγεινε καὶ ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη εἰς τρεῖς συζητήσεις, παρεπέμφθη δὲ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶχε τὸν τύπον, ὅστις συνήθως δίδεται εἰς τοὺς νόμους, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ὑπουργεῖον εὑρέθη εἰς δυσκολίαν νὰ τὴν ὑποβάλῃ εἰς κύρωσιν. Τώρα ὁ κ. Πετιμεζᾶς προτείνει νὰ προστεθῇ ὁ τύπος αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν ἂς ἀποφασίσῃ.

§62Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ βουλὴ, κύριοι, ἐψήφισεν αὐτὸν τὸν νόμον καὶ ἡ πρότασις ἐκείνη εἶχε τὴν ἔλλειψιν τοῦ τύπου τοῦ νόμου· δὲν πιστεύω ποτὲ ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ ἐψήφισεν ἕνα νόμον, νὰ ἀρνηθῇ νὰ θέσῃ τὸν τύπον αὐτόν.

§63ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τί παρελείφθη;

§64Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λείπει τὸ ἄρθρον μοναδικόν· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ τὸ παραδεχθῇ.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§66ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τακτικῆς προτάσεως αὐτὴ ἡ προσθήκη.

§67ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε πρόεδρε, μίαν λέξιν. Δὲν διαφωνοῦμεν μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ· ἡ Βουλὴ μάλιστα, ὅταν εἰσήγαγε τὴν πρότασιν ταύτην, ὁμοφώνως τὴν παρεδέχθη καὶ οὐδεμία ἀντίῤῥησις προυτάθη· ἀλλ’ ἀμφιβάλλω πολὺ ἂν ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον προτείνει πρὸς διόρθωσιν ἑνὸς σφάλματος, εἶναι ἐκεῖνος ὅστις δύναται νὰ στηρίζηται ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος. Ὑπάρχει μία πρότασις νόμου, ἡ ὁποία ἀπεδέχθη καὶ κατὰ τὰς τρεῖς συζητήσεις ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ ἤδη ὅταν πρόκειται ἡ πρότασις αὕτη νὰ περιβληθῇ τὸν τύπον τοῦ νόμου, παρατηρεῖται ὅτι ἐλλείπει ἓν τῶν προσόντων τῶν θετικῶν τοῦ νόμου ἀπὸ τῆς προτάσεως ταύτης. Καὶ ὅτι εἶναι σπουδαία ἡ ἔλλειψις αὕτη, τὸ ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος εἰσαγαγὼν τὴν πρότασιν, διότι λέγει ὅτι τὸ ὑπουργεῖον διστάζει νὰ ὑποβάλῃ εἰς κύρωσιν τὴν διατυπωθεῖσαν ταύτην εἰς νόμον πρότασιν πρὶν ἢ περιβληθῇ καὶ τὸν τύπον τοῦτον. Ἐλλείπει λοιπὸν ἀπὸ τὴν πρότασιν ταύτην εἷς τύπος, ὅστις θεωρεῖται οὐσιώδης, ὅπως ἡ πρότασις περιέχῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, ὅσα ἀπαιτοῦνται διὰ τὸν καταρτισμὸν ἑνὸς νόμου. Τώρα ἐρωτῶ, κ. πρόεδρε, ἐὰν, ὅταν ἀπὸ μίαν πρότασιν νόμου ἐλλείπῃ εἷς τύπος, ὅστις θεωρεῖται οὐσιώδης ὅπως ἡ πρότασις περιέχῃ ἐν ἑαυτῇ ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸν νόμον, δύναται αὐτὴ ἡ ἔλλειψις νὰ ἀναπληρωθῇ καθ’ ὃν τρόπον ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος κ. Πετιμεζᾶς; Πολὺ τὸ ἀμφιβάλλω. Ὁ κανονισμὸς ὁρίζει κατὰ τίνα τρόπον διορθοῦνται ἐσφαλμέναι ἐκθέσεις ἐν τοῖς πρακτικοῖς· ἀνεγνώσθησαν μόλον τοῦτο τὰ πρακτικὰ καὶ ἐνεκρίθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Δὲν πρόκειται λοιπὸν σήμερον περὶ διορθώσεως τῶν πρακτικῶν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς διακόπτω· ὁ κ. Πετιμεζᾶς θὰ κάμῃ νέαν πρότασιν.

§69Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, καὶ ἂν δὲν θέλῃ, τότε ἄλλο πρᾶγμα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τελειώσατε, κ. Σαράβα.

§71ΣΑΡΑΒΑΣ. Λοιπὸν ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πετιμεζᾶ, εἰ μὲν εἶναι πρότασις περὶ διορθώσεως τῶν πρακτικῶν....

§72Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν....

§73ΣΑΡΑΒΑΣ. Παρακαλῶ νὰ τελειώσω πρῶτον· εἰ μὲν εἶναι πρότασις περὶ διορθώσεως τῶν πρακτικῶν, λέγω πῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ· δὲν εἶναι καιρός· εἰς μίαν ἄλλην σύνοδον ζητεῖται ἡ διόρθωσις τῶν πρακτικῶν μιᾶς ἄλλης συνόδου· ἐὰν δὲ ᾖναι πρότασις νόμου, διέρχεται ὅλας τὰς διατυπώσεις.

§74ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Πετιμεζᾶν νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ᾖναι τῳόντι οὐσιώδης ἔλλειψις, διότι ἐλλείπει τὸ «ἄρθρον μοναδικόν». Εἰς ποῖον ἄρθρον τοῦ συντάγματος εὑρίσκουν αὐτὴν τὴν ἀναγκαίαν διάταξιν, αὐτὴν τὴν τάξιν, ἄνευ τῆς ὁποίας πᾶσα ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν ἔχει κῦρος; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διστάζῃ, πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ καὶ κᾀνένα λόγον οὐσιώδη, καὶ κᾀνένα δὲν ἠμπορεῖ νὰ προτείνῃ παρὰ ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους εὑρίσκει ἐντὸς τοῦ Συντάγματος. Ποῦ τοῦ Συντάγματος εὗρεν ὅτι, ἐὰν μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν φέρῃ τὸ «ἄρθρον μοναδικόν», αὐτὴ ἡ ἀπόφασις εἶναι ἄκυρος; Ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ἠμπορεῖ, διότι λείπει τοῦτο· ἀλλ’ ἐὰν μᾶς εἴπῃ ὅτι πρέπει ἀνάποδα νὰ φορέσωμεν τὰ φορέματά μας, πρέπει νὰ τὰ φορέσωμεν; Πρέπει λοιπὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὁποίου ὑπάγεται αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ἐλλείπῃ τι ἀπὸ ὅ,τι τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§75ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἡ δυσκολία, ἕνεκα τῆς ὁποίας δὲν δύνανται νὰ κυρώσουν τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ πρόκειται, δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν λέξεων «ἄρθρον μοναδικόν», ἀλλὰ διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ὅπως εἶναι συντεταγμένον, δὲν διαλαμβάνει ποίαν μεταβολὴν ἐπιφέρει εἰς τὸν σχετικὸν νόμον.

§76Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ λέγει ἡ ἔκθεσις.

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ λέγῃ ὁ νόμος. Καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ὅτι, ὅταν ἔρχεται νόμος τις ἢ πρότασις νόμου, διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ μεταβληθῇ νόμος ἄλλος κείμενος, τὸ κείμενον τοῦ νέου νόμου πρέπει νὰ διαλαμβάνῃ ῥητῶς κατὰ τὶ μεταβάλλεται ὁ πρώην νόμος· ἄλλως, ἐὰν κυρώσητε τὸν νόμον τοῦτον καὶ ἀφήσητε τὸν ἄλλον, θὰ ὑπάρχῃ μία ἀντινομία. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ μία νέα πρότασις, ἥτις νὰ λέγῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἀπὸ τὸ ἄρθρον δεῖνα τοῦ δεῖνος νόμου ἀφαιρεῖται ἡ λέξις δεῖνα καὶ ἑπομένως ὁ νόμος διατυποῦται οὕτω.»

§78ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Παρνασίδος δύναται νὰ ἐννοήσῃ τὸν δισταγμὸν εἰς ὃν εὑρίσκετο ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ κυρώσῃ τὸν νόμον αὐτὸν, διότι ἐὰν θέσητε αὐτὸν τὸν νόμον εἰς τὸν περὶ συντάξεως νόμον, ἔχετε μίαν ἀντινομίαν· ἀκυρόνεται τὸ ἄλλο ἄρθρον, ὅπερ λέγει ὅτι οἱ ἐν ὑπηρεσίᾳ ἀποθανόντες λαμβάνουν, ἢ ὄχι; Τὸ ἄρθρον λέγει· «Οἱ μετὰ τὴν ὑπηρεσίαν ἀποθανόντες λαμβάνουν....» Τί κάμνουν αἱ ἄλλαι, λαμβάνουν ἢ ὄχι; Πρέπει λοιπὸν νὰ ᾖναι διασαφηνισμένον, ὅτι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τροποποιεῖται καὶ ὅτι εἰς τὰς χήρας τῶν ἀποθανόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ προστίθενται καὶ αἱ χῆραι τῶν μὴ ἐν ὑπηρεσίᾳ ἀποθανόντων. Μήπως λοιπὸν ἀναιρεθῇ καὶ τὸ ἄλλο ἄρθρον, καὶ μήπως ἀντὶ νὰ ἐπεκταθῇ τὸ ἄρθρον εἰς τὰς χήρας τῶν μὴ ἀποθανόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ, καταστρέψῃ καὶ τὰς τῶν ἀποθανόντων; Διὰ τοῦτο ὅταν ἔρχεται μία πρότασις νόμου, θὰ εἴπῃ ὅτι εἰς ἐκεῖνο τὸ ἄρθρον τῶν ἀποθανόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ προστίθενται καὶ αἱ χῆραι τῶν μὴ ἀποθανόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ (θόρυβος). Κύριοι βουλευταὶ, ὅταν ἤρχετο ἡ συζήτησις διὰ νὰ προστεθῇ ὁ τύπος αὐτὸς, δὲν ἠμποροῦσε διὰ μιᾶς μόνης συζητήσεως νὰ προστεθῇ· τότε εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν ἐπεφυλαττόμην νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ἔλλειψις, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ οὐσία· ἀλλὰ τότε δὲν εἶχα καμμίαν βίαν νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου.

§79ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Κύριοι, ὑποβάλλω πρότασιν εἰς τὸ κοινοβούλιον, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι θέλει γίνει δεκτὴ παμψηφεὶ καὶ ἀσυζητητεὶ, διότι ὑπαγορεύεται ὑπὸ τῶν περιστάσεων εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα καὶ διότι ἡ παραδοχὴ τοιούτων προτάσεων ἀπεδείχθη λυσιτελεστάτη, ὁσάκις ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ ἄλλων κοινοβουλίων ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα εἰς τὰς αὐτὰς εὑρέθησαν περιστάσεις. Ἰδοὺ ἡ πρότασις. Ἄρθρον μοναδικόν. «Πᾶς ὅστις ἐκ τῆς δούλης Ἑλλάδος πατήσει τὸ ἔδαφος τοῦ ἑλληνικοῦ βασιλείου θεωρεῖται πολίτης Ἕλλην καὶ ἀπολαύει ἀμέσως ὅλων τῶν ἀστυκῶν καὶ πολιτικῶν δικαιωμάτων ἐν ᾗ ἂν ἐπαρχίᾳ θελήσῃ νὰ ἀποκατασταθῇ.»

§80ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Τώρα ἐρχόμεθα, κύριοι, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§82ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρὶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ τελειώσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ κρατήσεων, διότι εἶδα ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ μεταβάλλουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου, τῳόντι μεταβάλλει καὶ τὸν προϋπολογισμόν.

§83ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τί ἔχει νὰ κάμῃ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν αὐτό; (θόρυβος). Τὰ ποσὰ δὲν σημαίνουν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπεκτείνει τὴν ἐλάττωσιν εἰς τὰς συντάξεις. Λοιπὸν ἐρχόμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. «Κεφάλαιον Αʹ. Χρέος ἐξωτερικόν. Ἄρθρ. 1....»

§85ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. πρόεδρε, παρακαλῶ· θὰ ἀρχίσωμεν προϋπολογισμόν;

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§87ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι, μοὶ φαίνεται παράξενον αὐτὸ τὸ ὁποῖον βλέπω, νὰ θέλῃ ἡ κυβέρνησις νὰ συζητήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἡτοίμασε πρὸ τόσου καιροῦ καὶ τὸν ὁποῖον ἡτοίμασε βεβαίως οὐχὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων τῶν σημερινῶν. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπαναφέρω ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη ἤδη καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἡ ἀντιπολίτευσις ἡττήθη, διότι βέβαια θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ ἐπαναφέρωμεν δὶς τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, μολονότι ἔκτοτε παρῆλθον δύω ἢ τρεῖς ἡμέραι καὶ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ πράγματα προώδευσαν πολὺ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ἡ προθεσμία, ἡ ὁποία ὑπῆρχε μεταξὺ εἰρήνης καὶ μὴ εἰρήνης, καὶ αὐτὴ ἔφθασε σχεδὸν εἰς τὸ τέλος της· καὶ μολονότι ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ περιστάσεις, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ κυβέρνησις πρέπει νὰ ἦναι πολὺ βεβαία ὅτι ἡ εἰρηνικὴ κατάστασις, εἰς ἣν διατελοῦμεν, θέλει ἐξακολουθήσει καὶ εἰς τὸ μέλλον διὰ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν αἰσθάνομαι τὴν μαγικὴν ἐκείνην δύναμιν, ἥτις ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ἐξηγήσω ἄλλως τὰ πράγματα. Θὰ λυπηθῶ σπουδαίως ἐκ τούτου, θὰ λυπηθῶ τῳόντι πολὺ, ἐὰν αἱ παροῦσαι ἔκτακτοι περιστάσεις κάμωσιν, ὥστε νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ οἱ φορολογικοὶ νόμοι χωρὶς τῆς δεούσης ἐπεξεργασίας καὶ τῶν ἀναγκαίων βελτιώσεων.

§88ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου μόνος ἔλυσε τὸ ζήτημα, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ· εἶναι λελυμένον, ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸ πάσης ἄλλης πράξεως, μολονότι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, οὔτε ἡ προθεσμία ἔληξεν, οὔτε θὰ καθυστερήσῃ ἡ Κυβέρνησις· πιστεύω ὅτι ἐντὸς τῆς αὔριον ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ αὐτό. Τοῦτο λέγω μόνον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος εἶναι μόνον τῶν τακτικῶν ἐσόδων, περὶ δὲ τῶν ἐκτάκτων πάλιν θὰ γίνῃ φροντὶς καὶ δὲν πρέπει τὸ ἓν ζήτημα νὰ συγχυσθῇ μὲ τὸ ἄλλο. Ἐὰν ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν τακτικῶν ἐσόδων, θὰ μᾶς ἐμποδίσῃ τί νὰ προσθέσωμεν καὶ τὰ ἔκτακτα;

§89Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου, κ. Πρόεδρε.

§90ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χαίρω πολὺ, κύριοι, διότι χωρὶς νὰ ἴδω κατ’ αὐτὴν τὴν ἡμέραν τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Μεσολογγίου συνηντήθημεν πληρέστατα εἰς τὰς ἰδέας μας καὶ ἐπικαλοῦμαι πρὸς τοῦτο μάρτυρα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰς τὸν ἴδιον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ εὑρεθῇ ἐν ἀπαρτίᾳ κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, παρετήρησα ὅτι μοὶ εἶναι ἄπορος καὶ ἀκατανόητος ἡ ἐπιμονὴ τῆς κυβερνήσεως νὰ θελήσῃ νὰ συζητήσῃ ἕνα προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον συνέταξεν ὑπὸ ἄλλας ἰδέας καὶ περιστάσεις. Ἡ κυβέρνησις, τὸ ὑπουργεῖον τὸ σημερινὸν, τὸ ὁποῖον, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, εἴμεθα ἀποφασισμένοι ἐν ὥραις δειναῖς, ἐν περιστάσεσι κατὰ τὰς ὁποίας ἡ πατρὶς ἔχει ἀνάγκην, εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ὑποστηρίξωμεν καὶ νὰ τὸ συνδράμωμεν, εἶναι, λέγω, ἀκατάληπτος ἡ ἐπιμονὴ τοῦ ὑπουργείου τοῦ νὰ ζητῇ νὰ συζητήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ὅπως τὸν συνέταξε. Τὸ ὑπουργεῖον, ὡς προεῖπον, χωρὶς νὰ προκληθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, χωρὶς νὰ προκληθῇ ἀπὸ οὐδένα τῶν βουλευτῶν, ἦλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν παρελθοῦσαν πέμπτην καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι περιστάσεις λίαν δύσκολοι πρόκεινται καὶ ἴσως εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα, κατὰ τὸ ὁποῖον διακόπτονται αἱ σχέσεις τῶν δύω ὁμόρων ἐπικρατειῶν. Ἔρχεται λοιπὸν ἀπὸ τοῦ ὕψους τοῦ βουλευτικοῦ βήματος ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ θέτει τὴν ἀνησυχίαν εἰς ὅλον τὸ κράτος, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν ἔρχεται καὶ τί μᾶς λέγει; πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἐὰν πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα πρωτοκολληστὴν καὶ ἕνα γραφέα ἡ ἐφορεία Καλαβρύτων, ἢ ἐὰν πρέπει νὰ ἔχῃ δύω γραφεῖς καὶ ἕνα πρωτοκολληστήν. Ἀλλὰ, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ κύριοι ὑπουργοὶ, εἴμεθα εἰς κατάστασιν μετὰ τὰς εἰδήσεις, μετὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας προχθὲς μᾶς ἐδώκατε περὶ ἐπικειμένης διακοπῆς τῶν σχέσεων μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας, περὶ ἐπικειμένου πολέμου μεταξὺ τῶν δύω ἐθνῶν, εἴμεθα εἰς θέσιν πλέον καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἥσυχον κατάστασιν ἐκείνην, εἰς ἣν πρέπει νὰ εὑρίσκεται ἕνας βουλευτὴς διὰ νὰ συζητήσῃ περὶ αὐτῶν τῶν ἀναγομένων μὲν εἰς τὰ καθήκοντα ἡμῶν, ἀλλὰ ὁλωσδιόλου ἐπιπολαίων ζητημάτων, προκειμένων τοιούτων περιστάσεων; Ἀλλὰ, κύριοι, τοῦτο εἶναι μόνον; γνωρίζετε ποίαν εἴδησιν ἔφερε χθὲς τὸ αὐστριακὸν, ποίαν εἴδησιν ἔφερε σήμερον τὸ πρωῒ τὸ ἑλληνικόν. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ κάμω λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἀλλ’ ἡ ἐπιμονὴ τοῦ ὑπουργοῦ εἶναι ἥτις μὲ ἀναγκάζει νὰ κάμω λόγον.

§91ΜΑΚΡΗΣ. Διὰ μίαν ἡμέραν ἀκόμη.

§92Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ τίνος πρόκειται, ἠξεύρεις;

§93ΜΑΚΡΗΣ. Ἂν πρέπει νὰ συζητηθῇ ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους ὅπως ἔχει ἐν εἰρήνῃ, ἢ δι’ ἐκτάκτους περιστάσεις· ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι μέχρι τῆς αὔριον θὰ παρουσιασθῇ ἡ κυβέρνησις.

§94ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Εἶσθε σύμφωνοι, κ. Πετιμεζᾶ.

§95Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγὼ, μία ἡμέρα πρόκειται ἀκόμη. Ὅταν λοιπὸν, κύριοι, τοιαῦται εἶναι αἱ ἀλλεπάλληλοι εἰδήσεις καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην τὰς ἑλληνικὰς θαλάσσας τὰς παρεβίασεν ἓν τουρκικὸν πλοῖον, καὶ εἶναι ζήτημα πλέον ἐὰν ὑπάρχῃ αὐτοτελὴς καὶ πλήρης ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους, ἁρμόζει νὰ ἔρχεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὴν μεγαλειτέραν γαλήνην καὶ ἀφέλειαν καὶ νὰ μᾶς λέγῃ, ἔλθετε νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ αὔριον σᾶς δίδομεν αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν; Καὶ, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζετε ὅτι ὅλοι ἡμεῖς συνεκεντρώθημεν τόσον ταχέως σήμερον, ὅτι ὅλον αὐτὸ τὸ ἀκροατήριον συνεπυκνώθη ἐδῶ διὰ νὰ ἀκούσῃ ἂν πρέπει νὰ ᾖναι εἷς ὁ πρωτοκολληστὴς τῆς ἐφορείας, ἢ ἦλθε διὰ νὰ ἀκούσῃ ἀπὸ τὸ στόμα τῆς κυβερνήσεως εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ἐπικράτεια; (Χειροκροτήματα ἀπὸ τοῦ ἀκροατηρίου). Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν τίποτε, σᾶς λέγομεν μάλιστα, εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν κυβέρνησιν εἰς ὅλας τὰς ἀποφάσεις, εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ σᾶς δώσωμεν καὶ τοὺς φορολογικοὺς νόμους καὶ τὸν προϋπολογισμὸν ὅπως τὸν ζητεῖτε ἐν μιᾷ ὥρᾳ, οὐχὶ ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ. Λοιπὸν τίς ἡ ἀνάγκη νὰ προβῶμεν σήμερον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ εὑρισκόμεθα ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις; Καὶ νομίζετε, ὅτι μέσα εἰς τὰς φλέβας τὰς ἰδικάς μας, μέσα εἰς τὰς καρδίας τὰς ἰδικάς μας δὲν κυκλοφορεῖ αἷμα ἑλληνικὸν; καὶ νομίζετε, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἤμεθα ἥσυχοι νὰ συζητήσωμεν ἂν πρέπει νὰ ᾖναι εἰς τὸ Ῥουστούκιον πρόξενος ἢ εἰς τὰ Βιτώλια, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ὅλης τῆς Ἑλλάδος; Ἀπορῶ, κύριε ὑπουργὲ, καὶ σᾶς παρακαλῶ μάλιστα νὰ παραιτηθῆτε ἀπὸ τὴν ἰδέαν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔχετε ἀπέναντί σας ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐὰν δὲν ἔχουν πλειότερον, ἀλλ’ ἔχουν ἴσον πατριωτισμὸν καὶ θέλουν σᾶς χορηγήσει ὅλα τὰ μέσα καὶ δὲν θέλουν παρεμβάλει κἀνὲν πρόσκομμα εἰς τὴν πορείαν τῆς κυβερνήσεως, καὶ σᾶς ὑπεστήριξαν εἰς ὅλας τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις. Εἶναι περιττὸν λοιπὸν σήμερον ὑπὸ αὐτὰς τὰς ἐντυπώσεις ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ παραιτηθῇ, τὸν δὲ κ. πρόεδρον νὰ διαλύσῃ τὴν συζήτησιν.

§96Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, καὶ ἐγὼ, καὶ ἂν ἐγήρασα, μόλα ταῦτα ἔχω αἷμα ἑλληνικὸν εἰς τὰς φλέβας μου. —Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὅλοι τὸν οἴακα· ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ ἐλευθέραν ἐνέργειαν, καὶ ἡμεῖς ἐλευθέραν κρίσιν. Δὲν εἶναι ἐδικόν μας δίκαιον· ὅταν ἡ κυβέρνησις δὲν θέλῃ νὰ μᾶς εἴπῃ, ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ ἀναλαμβάνωμεν τὴν εὐθύνην· πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ τὸ θέλει ἡ κυβέρνησις, καὶ αὔριον ἐὰν ζητήσῃ περιπλέον, τότε βλέπομεν, καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν σοβαρὰν, τότε πρέπει νὰ κρίνωμεν καὶ σοβαρῶς. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τῶν ὅλων, ἢ νὰ ταπεινωθῇ ἡ Ἑλλὰς, ἢ νὰ κατασταθῇ εἰς τὴν θέσιν, ἥτις ἁρμόζει εἰς αὐτήν. Λοιπὸν αὐτοὶ οἵτινες κρατοῦν τὸν οἴακα, ἂς σκεφθοῦν· ἐγὼ δὲν πέρνω τὴν εὐθύνην ἐπάνω μου· ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπέμβω, κύριοι, εἰς τὰς ἐνεργείας τῆς κυβερνήσεως· ὅταν αὐτὴ διευθύνῃ, ἐγὼ πρέπει νὰ παρακολουθῶ· ἐδῶ πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν ὅ,τι ἀπεφασίσθη. Ἡμεῖς ἀκούομεν ὅ,τι λέγουν πολλοὶ ἄνθρωποι ἔξω, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ τὰ πιστεύωμεν, πρέπει νὰ ἔχωμεν θετικὰς πληροφορίας. Θὰ ἔλθῃ ἡ κυβέρνησις νὰ μᾶς προτείνῃ σοβαρὰ ζητήματα· πρέπει νὰ περιμένωμεν, ἀφοῦ ἡ κυβέρνησις δὲν τὸ ἐγκρίνει, διότι ἠμποροῦν νὰ ἔχουν συνεπείας, νὰ θίγουν τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους· ἀφοῦ κρατοῦν τὸ πηδάλιον, πρέπει νὰ τοὺς ἀκολουθήσωμεν.

§97Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχει ἀπόφασις, πρέπει νὰ τὴν ἀκολουθήσωμεν.

§98Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Κρεστενίτην. Ἤθελον θεωρήσει τοὺς λόγους του ὡς σοφοὺς καὶ συνετοὺς, ἐὰν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ πρῶτος ὁ κ. Δεληγεώργης καὶ κατόπιν καὶ ἐγὼ διὰ τῆς ψήφου μου δὲν ὑπεστηρίζαμεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι οὔτε ὁ κ. Δεληγεώργης, οὔτε ἐγὼ θέλομεν νὰ βιάσωμεν τὴν κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ ποία εἶναι ἡ πολιτική της, τί κάμνει, τί δὲν κάμνει· ἡμεῖς τὴν κυβέρνησιν τὴν ἀφήσαμεν ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ ἐνεργείας, ἐκρατήσαμεν δὲ εἰς ἑαυτοὺς τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχομεν, νὰ κρίνωμεν καὶ ἐπικρίνωμεν τὰς πράξεις της κατόπιν. Ἀπ’ ἐναντίας, ἐὰν προσεῖχεν ὁ κ. Κρεστενίτης, ὁ πεπειραμένος περὶ τὰ πολιτικὰ, ἤθελεν ἴδει ὅτι ὄχι μόνον δὲν παρεμβάλλομεν προσκόμματα εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, καί τοι ἀντιπολιτευόμενοι, εἴπομεν ὅτι θέλομεν παρέξει εἰς τὴν κυβέρνησιν ὅλην τὴν συνδρομήν· καὶ δὲν τὸ εἶπον ἐγὼ πρῶτος, ἀλλὰ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, καθὼς καὶ ἐγώ, διότι ἐψηφοφόρησα ὑπὲρ τῆς προτάτεως, ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν κυβέρνησιν, ἢ πᾶσαν κυβέρνησιν τοῦ τόπου, ὁσάκις ἤθελεν εὑρεθῇ εἰς περίστασιν κινδύνου. Ἑπομένως ὁ κ. Κρεστενίτης δὲν εἶχε δίκαιον νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ἀποροῦμεν πῶς, ἀφοῦ ἔχομεν αὐτὰς τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀληθεῖς, ὁ κ. Κρεστενίτης ἔρχεται μὲ τόσον κρύον αἷμα, καὶ λέγει ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβωμεν τὴν εὐθύνην· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, αὐτὸ περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, εἶναι ζήτημα τῆς κοινῆς ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητήσωμεν, διότι ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν εἰς ποίαν θέσιν εὑρισκόμεθα (θόρυβος).

§99ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταί, δὲν παρεξηγῶ τὰ αἰσθήματα καὶ τὸν πατριωτισμὸν οὐδενός· ὅλοι ἔχουν καὶ αἰσθήματα καὶ ζῆλον ὑπὲρ τῆς πατρίδος, οὔτε πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει κἀνεὶς ἐξ ὑμῶν, ὁ ὁποῖος θέλει ν’ ἀδικήσῃ καὶ τὴν κυβέρνησιν, ὅτι δὲν τρέφει τὰ αὐτὰ αἰσθήματα. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ αἰσθημάτων, πρόκειται περὶ τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζει ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὅτι καὶ ἐν καιρῷ κινδύνων καὶ ἐξωτερικῶν περιστατικῶν ἡ ὑπηρεσία ἡ τακτικὴ πρέπει νὰ παραλύσῃ, δὲν πρέπει νὰ ᾖναι κανονισμένη; Ὅταν ἡ τακτικὴ ὑπηρεσία εἶναι κανονισμένη, τότε τὸ ἔθνος δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὰς δυσκόλους περιστάσεις. Σήμερον δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸν καιρὸν, μέχρις οὗ παρουσιασθῇ ἡ κυβέρνησις καὶ ἀναφέρῃ περὶ τῶν ἐξωτερικῶν περιπλοκῶν. Δὲν ἔχομεν τοὺς νομάρχας, τοὺς ἐφόρους; δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας; Τὰ ἔκτακτα μέτρα δὲν πρέπει νὰ συγχέετε μὲ τὸ ζήτημα τῆς τακτικῆς ὑπηρεσίας, διότι ἡ τακτικὴ ὑπηρεσία εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις πρέπει νὰ ὑφίσταται. Ἀπεφασίσθη σήμερον νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν, καὶ ἐν καιρῷ τῶν κινδύνων καὶ τῶν τρικυμιῶν πρέπει νὰ ἤμεθα γαλήνιοι. Αὐτὴ ἡ γαλήνη ἐν καιρῷ μεγάλων κινδύνων ἀνέδειξε τοὺς μεγάλους ἄνδρας. Καὶ μὲ αὐτὴν τὴν γαλήνην παρουσιάσθη ἡ κυβέρνησις καὶ ζητεῖ νὰ συζητήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν.

§100ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀπαντῶν, κύριοι, εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, λέγω ὅτι καὶ ἡμεῖς γνωρίζομεν τὴν σπουδαιότητα τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, καθὼς καὶ τὴν σπουδαιότητα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, μήπως δὲν ἔχωμεν ἀνάγκην τῶν νυμαρχῶν καὶ ἐφόρων καὶ τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων; Ἀλλὰ μήπως πρόκειται ὁ προϋπολογισμὸς νὰ ἐφαρμοσθῇ τὴν Πέμπτην ἢ τὴν Δευτέραν; Αὐτὸς εἶναι προϋπολογισμὸς, ὅστις θὰ ἐφαρμοσθῇ τὴν 1 Φεβρουαρίου τὸ πολὺ, εἶναι ὁ τοῦ 1869· καὶ νομίζετε, ὅτι τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ διαλυθῇ ἡ τακτικὴ ὑπηρεσία, νὰ παραλύσῃ, ἐὰν ἀντὶ τῆς Τρίτης γίνῃ τὴν Τετάρτην ὁ προϋπολογισμὸς, ὅστις θὰ ἐφαρμοσθῇ τὴν πρώτην Φεβρουαρίου 1869; Ποῦ εὑρίσκετε τὸν φόβον καὶ τὸν κίνδυνον ὅτι θὰ πάθῃ ἡ δημόσιος ὑπηρεσία, ἐὰν ἀναβληθῇ δι’ 24 ὥρας ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§101ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τί κερδίζετε σεῖς; ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θέλετε τὴν ἀναβολήν;

§102ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ λόγος, κύριε ὑπουργὲ, εἶναι σαφὴς, αὐταπόδεικτος· αὔριον τελειώνει ἡ προθεσμία, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς καὶ σεῖς. Ἔλθετε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ μᾶς εἴπητε, ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας· εἶναι εἰρηνική; ἔχομεν ἄλλας σκέψεις ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ· εἶναι πολεμική; ἔχομεν ἐντελῶς διαφορετικὴν ἰδέαν.

§103ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀποφασισμένον, ὁ προϋπολογισμὸς νὰ συζητηθῇ.

§104ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι ἀποφασισμένον, κ. ὑπουργὲ, τὸ εἴπατε προχθὲς, πρέπει ὅμως νὰ ἀποφασίσωμεν... (θόρυβος).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀφαιρῶ τὸν λόγον.

§106ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ θὰ ἀναβῶ ὀπίσω.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε εἰς τὴν θέσιν σας, κ. Δημητρακάκη. Δὲν δίδω εἰς κανένα τὸν λόγον νὰ λαλήσῃ περὶ ἀναβολῆς, διότι δὶς ἐσυζητήθη· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητῶμεν ἀποφασισμένα πράγματα. — Βλέπετε πόσον ἀντιτείνω εἰς τὴν πλειοψηφίαν νὰ πιέζῃ τὴν μειονοψηφίαν, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ ἡ μειονοψηφία νὰ πιέζῃ τὴν πλειονοψηφίαν· εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§108ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης μέχρι τῆς σήμερον ἐπῆλθον νέα συμβεβηκότα....

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω. Κύριοι, δικαιολογῶ τὴν ἀνησυχίαν σας, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀγάπην τῆς πατρίδος μὴ σπεύδετε· ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν θέλετε μίαν ὥραν ἀρχήτερα...

§110ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, δὲν τὴν βιάζει κανένας, κ. Πρόεδρε.

§111Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς εἴπομεν νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ μετὰ τὰς πληροφορίας τοῦ ὑπουργοῦ.

§112ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν ἄλλως, θὰ μείνωμεν εἰς τὰ ἀποφασισμένα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προχωρήσωμεν, κύριοι, εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§114ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, διότι μοῦ ἀφηρέσατε τὸν λόγον· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι...

§116ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον (θόρυβος).

§118ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ζητῶ ἐγὼ τὸν λόγον· δὲν ἠξεύρετε τί θὰ ὁμιλήσω.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τίνος ἀντικειμένου θὰ ὁμιλήσετε;

§120ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ζητῶ τὸν λόγον.

§121Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει ἓν ἀντικείμενον ἀποφασισμένον, ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δίδεται λόγος· τώρα πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς (θόρυβος).

§122ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σὲ ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν· θὰ προκαλέσω ἀποδοκιμασίαν τῆς Βουλῆς.

§124ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Μέρος Αʹ. Χρέος δημόσιον.»

§125ΖΑΪΜΗΣ. Ὁ κ. Δεληγεώργης δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ δεδικασμένον, αὐτὸς ὅστις ἤνοιξε τὴν συζήτησιν, δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπαναφέρῃ αὐτήν· ὁ κ. Δεληγεώργης ἠθέλησεν ἁπλῶς νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν, πῶς θεωρεῖ τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· δὲν ἠθέλησεν ἄρα νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν συζήτησιν. Λοιπὸν λέγω, ὅτι συμφωνῶ μετὰ τοῦ πρῶτον λαβόντος τὸν λόγον, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§126Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα καὶ εὑρέθην πληρέστατα σύμφωνος μὲ τὸν κ. Δεληγεώργην, καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης εἶναι περιττά.

§127ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις καὶ μετὰ τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ κάμω εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπιμένει καὶ δὲν θέλει νὰ ἀνακαλέσῃ τὰ πρὶν ἀποφασισθέντα, ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν. Ἐγὼ ζήτημα δὲν ἔθεσα· ἐὰν θέλῃ ἄλλος τις, ἔχει δικαίωμα νὰ τὸ θέσῃ· ἐγὼ ἠθέλησα νὰ κάμω μίαν ἐξήγησιν, ἥτις ἔχει πολιτικὸν χαρακτῆρα καὶ ἥτις θὰ ἔχῃ σημασίαν εἰς τὸ μέλλον.

§128ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). Κεφ. Αʹ. Χρέος ἐξωτερικόν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 2. Χρέος ἐσωτερικόν.

Παρεδέχθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§129ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 3. Συντάξεις.

§130ΔΟΣΙΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομικῶν ἔκαμεν ἕνα νόμον.

§131ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι νόμος, καὶ ἂν κυρωθῇ, ἔχει ἰσχύν.

§132ΔΟΣΙΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ᾖναι ὥριμος πρὸς συζήτησιν.

§133ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ὁ νόμος.

§134ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τοῦτο· κατὰ τὸν νόμον θὰ κανονισθῶσιν αἱ συντάξεις.

§135ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν).

ΜΕΡΟΣ Βʹ. Χορηγίαι.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 4.

«Χορηγία πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ··············· 1,125,000.»

ΜΕΡΟΣ Γʹ. Νομοθετικὸν Σῶμα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 5.

«Ἀποζημιώσεις βουλευτῶν καὶ ἔξοδα γραφείου ········ 382,000.»

ΜΕΡΟΣ Δʹ. Γενικὴ ὑπηρεσία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 6.

«α) Προεδρεία ὑπουργικοῦ συμβουλίου ················· 8,160.»

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 6.

β) Κεντρικὴ ὑπηρεσία.

«1) Προσωπικὸν ὑπουργείου ··························· 100,000.

2) Προσωπικὸν Γενικοῦ λογιστηρίου····················· 39,930.»

Παρεδέχθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§136ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 3. Οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν.»

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου ὑπάρχει γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς.

§138ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, διότι φρονῶ, ὅτι λέγει τὰ ἀκόλουθα....

§139ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ, εἶναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 6, ἄρθρου 3.

§140ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω μίαν ἀντίῤῥησιν, διότι ἡ ὑπόθεσις τῶν οἰκοπέδων τῶν Πατρῶν εἶναι ἄλλο ἀνατολικὸν ζήτημα καὶ ποτὲ δὲν ἐτελείωσεν· ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ ἐπιθεωρητὴς φοβοῦμαι μήπως δὲν τελειώσῃ, καὶ μάλιστα ὅταν ᾖναι μόνον δι’ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, θὰ διαιωνίσῃ τὴν ὑπηρεσίαν διὰ νὰ λαμβάνῃ αὐτὸν τὸν μισθόν, ἐνῷ ὁ ὑπουργός, μολονότι ἔχει ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἐλάττωσιν ἥτις προῆλθεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, μόλα ταῦτα νομίζει, ὅτι δύναται νὰ ἀποσπάσῃ ἕνα ὑπάλληλον ἀπὸ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ μ’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν νομίζει, ὅτι θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀποστείλῃ ἕνα ἐκεῖ. Μόλον τοῦτο, ἐπειδὴ ἐπιμένουν μερικοὶ τῶν βουλευτῶν, ἐγὼ δὲν δυσκολεύομαι νὰ παραδεχθῶ αὐτό, ἀλλὰ διὰ μόνον ἓν ἔτος. Νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς τοῦτο, καὶ ἂν δὲν φέρῃ τὴν ἐκκαθάρισιν, νὰ καταργηθῇ διὰ νὰ περιορισθῇ οὕτω νὰ φέρῃ ἓν τέλος.

§141ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§142ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅτι μόνον αὐτὸ τὸ ἔτος δεχόμεθα.

§143ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἐνδίδῃ εἰς προτάσεις τοιαύτας, αἵτινες γίνονται πρὸς αὔξησιν τῶν δαπανῶν· νομίζω, ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἐπὶ δεκαετηρίδα εἰργάσθη, καὶ μολαταῦτα δὲν κατώρθωσε τίποτε, καὶ πάλιν τὸ αὐτὸ θὰ γίνῃ· θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ πληρόνωμεν μισθὸν ἀργίας.

§144ΠΟΛΛΟΙ. Παραδεχόμεθα τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ ὑπουργοῦ.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§146ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§147ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ συστηθῇ καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὥστε νὰ μὴ φέρῃ προσκόμματα εἰς τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ὑποθέσεως, διότι εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ὅτι ὁ ὑπάλληλος ὁ ἐπιτετραμμένος εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως ἤθελεν εἶσθαι εἰς τὸ τέλος κατ’ αὐτὸ τὸ ἔτος ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντιζε νὰ διορίσῃ μηχανικὸν καὶ ἐγκρίνῃ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμεν οὔτε τὸ ἓν, οὔτε τὸ ἄλλο, δὲν ἀπεπερατώθη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Μανθάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐτέλεσε καὶ τὰ δύω ἀντικείμενα, θέλω δὲ τὴν παρακαλέσει θερμῶς νὰ ἐξακολουθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον ἔχουσα εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ἔστειλε διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, ἥτις περιέχει ἐν ἑαυτῇ μεγάλα συμφέροντα τῶν πολιτῶν καθὼς καὶ τοῦ δημοσίου.

§148ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι εἰς τὸ ὀλίγον αὐτὸ διάστημα ὑπὲρ τὰς πεντήκοντα ὑποθέσεις ἐκαθαρίσθησαν καὶ ἐλπίζεται ἡ τελεία περαίωσις τῆς ὑποθέσεως.

§149ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ὑπηρεσίας ὑπουργείου.... 18,000. 5) Ὁμ. Γενικοῦ λογιστηρίου............... 3,000. 6) Ὁμ. Ἐπιθεωρήσεων...................... 2,500.»

§150ΔΑΓΡΕΣ. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρ’ ὅ,τι θέλουν οἱ ὑπουργοὶ, καὶ ἔχομεν παραδείγματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔκαμον εἰς τὴν Μεσσήνην.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις περὶ τῆς προσθήκης.

§152ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεδέχθη τὸ ἄρθρον.

§153ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη.

§155ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 7. Προσωπικὸν ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου 115,800.»

§156Α. ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν σημειοῦται ὁ ἀρχειοφύλαξ μὲ 100 δραχμὰς, εἰς δὲ τὸ ἐλεγκτικὸν Συνέδριον μὲ ὀλιγωτέρας· λοιπὸν δὲν καταλαμβάνω ποία ὑπάρχει διαφορὰ ἀπὸ τὸν ἕνα ἀρχειοφύλακα εἰς τὸν ἄλλον. Ἠξεύρετε, ὅτι εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ὑπάρχει μεγάλη ἀνάγκη αὐτοῦ τοῦ ἀρχειοφύλακος· διατί λοιπὸν νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διαφορά; Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ὑπουργὸν νὰ φέρῃ μίαν διόρθωσιν, ἢ νὰ προσθέσῃ καὶ εἰς αὐτὸν τὸ ἴδιον ποσὸν διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς ἕνα βαθμὸν μὲ τὸν ἄλλον, ἢ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει σημειωμένον δι’ ἐκτάκτους δαπάνας καὶ νὰ προσθέσῃ πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ ἀρχαίου αὐτοῦ ὑπαλλήλου, διότι εἶναι ἄδικον νὰ θεωρηθῇ αὐτὸς κατώτερος ἀπὸ τὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ φέρῃ ἀντίῤῥησιν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς κάμνω τὴν παρατήρησιν, κύριε βουλευτά, ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προτείνητε αὔξησιν ἐξόδων χάριν προσώπου.

§158ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Δὲν συμπαθῶ ὑπὲρ τοῦ προσώπου, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς θέσεως. Θέλω νὰ δώσω ἀξίαν εἰς τὴν θέσιν· διατί νὰ γίνηται αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις; πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν αὐτὴν ἀξία, μολονότι ἐγὼ φιλονεικῶ ὅτι ἡ ἀξία τοῦ προσώπου τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἶναι μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν αὐτὸ, τὸ παρεδέχθη ἡ Βουλὴ.

§160ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρ. 8. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 11,900. Κεφάλαιον 7. Ταμεῖα. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν 347,000.»

§161ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἶδον νὰ καταργῶνται 12 ἐπαρχεῖα· δὲν θέλω παρὰ νὰ ἐξετάσω ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς καταργῶνται καὶ ποῖα θὰ ᾖναι τὰ ἀποτελέσματα καὶ αἱ συνέπειαι ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου· ἀλλ’ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν ἐπάρχων θὰ γίνῃ παραδεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τότε πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἐξάπαντος καὶ τῶν ταμιῶν καὶ τῶν ἐφόρων, διότι, ὅπως καὶ ὑμεῖς γνωρίζετε, τὸ ἠξεύρω καὶ ἐγὼ, ὅτι ταμεῖα καὶ ἐφορεῖαι δὲν δύνανται νὰ ὑπάρχωσιν ἄνευ τῆς ἐποπτείας, τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ ἡ διοικητικὴ ἀρχή· καὶ ἂν ὑπάρχωσι, θὰ ᾖναι ἐπιβλαβεῖς εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὰ ταμεῖα ἠξεύρετε, κύριοι, πόσην σχέσιν ἔχουν, καθὼς καὶ οἱ ἔφοροι, μετὰ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ πόσον παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, οἵτινες ἔχουν συνάφειαν μὲ τὰ ταμεῖα τοῦ κράτους. Ὑποθέσατε, ὅτι πολίτης τις ἐπλήρωσεν εἰς τὸ ταμεῖον φόρον προερχόμενον ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας· θὰ λάβῃ ἓν γραμμάτιον, τὸ ὁποῖον θὰ ᾖναι ἔγκυρον, ἐὰν τὸ ἐπιθεωρήσῃ ἡ διοικητικὴ ἀρχή· τί θὰ γίνῃ λοιπὸν εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν; ποῖος θὰ τὸ ἐπιθεωρήσῃ; Ὑποθέσατε ἐπίσης, ὅτι ἐζητήθη ἡ προσωποκράτησις ὀφειλέτου τινὸς τοῦ δημοσίου καὶ ὅτι ἀπεδείχθη ὅτι ἐζητήθη ἀδίκως ἢ διότι δὲν ὑφίσταται τὸ χρέος ἢ διότι ὁ πολίτης ἐπλήρωσε. Ποῖος θὰ διατάξῃ τὴν ἀποφυλάκισιν;

§162ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ὁ ταμίας.

§163ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶναι παράβασις τοῦ νόμου, διότι ὁ διατάττων τὴν προσωποκράτησιν θὰ ἀνακαλέσῃ αὐτήν. Ἐν γένει εἰς τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν εἶναι πολὺ ἐπιζήμιον τοῦτο, καθὼς καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Καὶ ἔχομεν δυστυχῶς κατὰ τὸ παρελθὸν παραδείγματα πολλὰ, ὅτι μ’ ὅλην τὴν ἐποπτείαν τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν ἔλαβον χώραν καταχρήσεις. Ποίαν ἐγγύησιν ἔχουν τὰ συμφέροντα αὐτῶν ἄνευ τῆς ἐποπτείας τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν; Πολλοὶ δὲ ἄλλοι λόγοι συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν ταμείων καὶ ἐφορειῶν εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν κριθῇ εὔλογον νὰ καταργηθῶσι τὰ ἐπαρχεῖα, διότι ἐγὼ μετὰ πεποιθήσεως φρονῶ καὶ γνωρίζω, ὅτι ἡ ὕπαρξις τῶν ταμείων καὶ ἐφορειῶν εἰς ἐπαρχίας, ἔνθα δὲν ὑφίστανται ἐπαρχεῖα, εἶναι ἐπιβλαβὴς καὶ εἰς τὰ δημόσια καὶ εἰς τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ αὐτὸ τὸ ἀντιφυσικόν, οὕτως εἰπεῖν, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ καθιερώσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§164ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι οὔτε ἀφύσικον, οὔτε ὑπερφυσικόν· ὑπάρχουν καὶ ταμεῖα καὶ ἐφορεῖαι εἰς ἕδρας, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐπαρχεῖα. Ἡ Κέα π. χ. ἔχει ταμεῖον, ἐνῶ δὲν ἔχει ἐπαρχεῖον. Ὁ δεσμός, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει μεταξὺ ταμείου καὶ ἐπαρχείου, δὲν εἶναι μέγας. Ἡ ἐπιθεώρησις τῶν γραμματίων δύναται νὰ γίνῃ ἀπὸ ἀρχήν, τὴν ὁποίαν νὰ προσδιορίσῃ ἡ κυβέρνησις. Ἡ ἀπόλυσις τῶν προσωποκρατουμένων ἠμπορεῖ ἀμέσως νὰ γίνεται, ἅμα ὁ ταμίας, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὴν προσωποκράτησιν, ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν ὑφίσταται πλέον ἡ αἰτία τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Ὅταν ὑπάρχῃ ἡ διοργάνωσις, κἀμμία δυσκολία δὲν θὰ ἐπέλθῃ. Τὸ δύσκολον εἶναι ὅτι ἔχει νὰ λάβῃ κανεὶς 5 δραχμὰς καὶ πηγαίνει 40 ὥρας δρόμον διὰ νὰ τὰς λάβῃ· τὸ δύσκολον εἶναι, ὅταν πρόκειται νὰ βεβαιωθῶσι φόροι καὶ πηγαίνῃ 2 ὥρας μακράν. Αἱ ἐφορεῖαι πρέπει νὰ ὑφίστανται εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, καθὼς καὶ τὰ ταμεῖα εἰς τὸν τόπον τῆς εἰσπράξεως, ἵνα εὐκολύνηται ὁ κόσμος. Νομίζω, ὅτι καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου προφυλάττονται, ὅταν δὲν ἀποκόψωμεν τὰ ταμεῖα καὶ τὰς ἐφορείας. Ἐσκέφθημεν περὶ τούτου καὶ εἴδομεν, ὅτι καλλίτερον νὰ κάμωμεν οἰκονομίας εἰς ἄλλα παρὰ ν’ ἀφαιρέσωμεν τὰ ὄργανα τῆς εἰσπράξεως καὶ τῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων. Ἡ Βουλὴ θέλει κρίνει καὶ θέλει δικαιώσει τὴν κυβέρνησιν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Κατσικαπῆ;

§166ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη λοιπὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Μετὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 8. Οἰκονομικοὶ ἔφοροι.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 9. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων.

ΜΕΡΟΣ Εʹ.

Ἔξοδα διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 10. Ἄμεσοι φόροι.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 11. Ἔμμεσοι φόροι.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 12. Δημόσια καταστήματα.

Ἄρθρον 2. Ὑλικὸν τυπογραφείου καὶ λιθογραφείου 13,000»

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ κεφάλαιον 13. Δημόσια νομήματα. «Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δασῶν............120,800» Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν ἑξῆς γνώμην· «βʹ. Ἐπὶ τοῦ Κεφ. 13 «δημόσια νομήματα» ἄρθρ. 1. «Προσωπικὸν δασῶν» ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ ἀναγκαῖον νὰ μὴ καταργηθῇ ἡ θέσις τοῦ ἑτέρου τῶν ἐπιθεωρητῶν, διότι, ἀφοῦ ἐπαναφέρονται οἱ δασονόμοι, καὶ ἡ ὑπηρεσία δύω ἐπιθεωρητῶν, πάντοτε ἀναγκαία οὖσα, καθίσταται ἔτι χρησιμωτέρα· ὅθεν πρέπει νὰ σημειωθῇ ἡ μισθοδοσία ἑνὸς προσέτι ἐπιθεωρητοῦ ἀνὰ δραχ. 320 κατὰ μῆνα, ἤτοι ἐτησίως δραχ. 3,456, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν· ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἐπιτροπή, ὡς πρὸς τὴν ἐπαναφορὰν τῶν δασονόμων, παρατηρεῖ, κατὰ μειονοψηφίαν μὲν, νὰ περιορισθῶσιν οὗτοι εἰς 30, κατὰ πλειονοψηφίαν δὲ, εἰς 35, θεωρούμενοι ἀρκοῦντες διὰ τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως, ἀφαιρουμένης τῆς μισθοδοσίας πέντε δασονόμων, ἤτοι ἀνὰ δραχ. 500 κατὰ μῆνα, προκύπτει ἐλάττωσις ἐτησία πρὸς 5,850 (μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς κεκανονισμένης ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν). Κατὰ συνέπειαν δὲ τοῦ περιορισμοῦ τῶν δασονόμων εἰς 35 δέον νὰ ἐλαττωθῇ καὶ ἡ ὑπὸ τὸ αὐτὸ κεφάλαιον, ἄρθρον 2 «Ἔξοδα ὑπηρεσίας δασῶν» ἱππονομὴ τῶν δασονόμων εἰς δραχ. 12,600, ἐκπιπτομένων δραχ. 1,800 διὰ τὴν ἱππονομὴν τῶν 5 δασονόμων.

§169ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ὡς συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς, εἶναι συμφερώτερον νὰ διατηρηθῇ, διότι δύω ἐπιθεωρηταὶ καλοὶ ἦσαν, ἀλλὰ τοῦ ἑνὸς τὴν ὑπηρεσίαν δύναται νὰ τὴν κάμῃ καὶ ἕνας γραφεὺς, εἶναι μηδαμινὴ ἡ ὑπηρεσία· διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸν ἕνα ἐπιθεωρητὴν καὶ νὰ διατηρήσωμεν τὸν ἕτερον, ὅστις τοὺς 6 μῆνας θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν Πελοπόννησον, τοὺς ἄλλους 6 εἰς τὴν Στερεάν. Ὁ εἷς εἶναι πάντοτε εἰς κίνησιν, τὴν δὲ γραφικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἄλλου δύναται νὰ κάμῃ ἕνας γραφεύς. Ὡς πρὸς τοὺς δασονόμους ἐνομίσαμεν δικαιότερον εἰς κάθε δάσος νὰ εὑρίσκεται εἷς δασονόμος παρὰ ὁ ἐπιθεωρητὴς, ὁ ὁποῖος νὰ πηγαίνῃ νὰ ἐπιθεωρῇ μόνον. Ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ κρίνῃ ἂν ᾖναι ἀνάγκη περισσοτέρων δασονόμων ἢ ἐπιθεωρητῶν.

§170ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ Δύω ἐπιστήμονας ἔχομεν ἐπιθεωρητὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα· ὁ ἕνας διευθύνει ἐδῶ, καὶ ὁ ἕτερος περιέρχεται. Ἡ ὑπηρεσία, νομίζω, ὁσάκις διευθύνεται ἀπὸ ἐπιστήμονα, δὲν δύναται νὰ πάθῃ· καλλίτερον νὰ λείψουν οἱ δασονόμοι παρὰ οἱ ἐπιθεωρηταὶ, οἱ ὁποῖοι ἐσπούδασαν ἐπὶ τούτῳ καὶ δύνανται νὰ ὠφελήσωσι καὶ συντελέσωσιν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δασῶν. Γνωρίζω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὴν Ἠλείαν ἦλθον καὶ ὠφέλησαν 4½ χιλιάδας δραχμὰς τὸ δημόσιον ἀπὸ ἐπιθεωρήσεις, ἐνῷ πρὶν ἐλάμβανε μέρος ὁ ἔφορος καὶ ἄλλαι ἀρχαὶ, καὶ ἐν τούτοις ἐγίνοντο καταχρήσεις. Εἰς τὴν Ἁγ. Ἄνναν εἶναι ἀνάγκη νὰ πηγαίνῃ κατ’ ἔτος, ὅταν παραδίδεται ἡ ξυλεία τῶν πλοίων, διότι ὠφελεῖ διπλασίως τὸ δημόσιον. Νομίζω, ὅτι καλλίτερον εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἔχωμεν ἕνα πεπαιδευμένον παρὰ ἕνα ἀμαθῆ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, ὅ,τι θέλει ἂς κάμῃ ἡ Βουλή.

§171ΔΑΓΡΕΣ. Ὅ,τι θέλει ἂς κάμῃ ὁ ὑπουργὸς, ὅ,τι θέλει ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, εἴτε ἐπιστήμονας διορίσῃ, εἴτε δασονόμους· τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι τὰ δάση ἐξακολουθοῦν νὰ καταστρέφωνται. Ἡ κυβέρνησις ὀφείλει σπουδαίως νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου τοῦ κλάδου, ὁ ὁποῖος εἰς ἕτερα κράτη εἶναι σπουδαῖος. Ὅσους δήποτε δασονόμους διορίσῃ, θὰ προσθέσῃ ἀκόμη μισθοφόρους καὶ καταχραστάς.

§172ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἂν ὑπῆρξε κλάδος, ὁ ὁποῖος παρημελήθη ἐν Ἑλλάδι, εἶναι ὁ δασονομικός. Εἰς τὴν Εὐρώπην καταβάλλουν μεγάλας προσπαθείας νὰ ἔχουν δασάρχας ἐπιστήμονας, διότι ἀπὸ τὰ δάση ἔχουν μεγάλας ὠφελείας. Καὶ ἡ Ἑλλὰς μὲ τὰ δάση, τὰ ὁποῖα ἔχει, ἤθελεν ἀπολαμβάνει βεβαίως μεγάλας ὠφελείας, τόσας ὅσας ἔχει σήμερον ἀπὸ τὰ τελωνεῖα. Πρὶν τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν τῶν ἐπιστημόνων τῶν δύω, τοῦ κ. Βαλσαμάκη καὶ τοῦ κ. Ῥιγώνη, βεβαιωθῆτε ὅτι ὁ κλάδος αὐτὸς μέσα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν διευθύνετο ὅπως ἔπρεπε, οὔτε ἐγνώριζον τί ἔκαμναν. Ἂν ἦτο εὔκολον νὰ διευθύνεται ὁ δασονομικὸς κλάδος, βεβαίως δὲν ἤθελεν ὑπάρχει καὶ ἀνάγκη νὰ σπουδάζεται ὅπως καὶ αἱ λοιπαὶ ἐπιστῆμαι. Ἀπὸ τῆς ἐλεύσεως αὐτῶν τῶν δύω ἀνθρώπων χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ τὸ γραφεῖον ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε τὴν τακτικήν του διεύθυνσιν καὶ ἡ τάξις ἐτηρήθη εἰς τὰ δάση ἐκεῖνα, τοὐλάχιστον ὅπου ὑπῆρξε μία ἐπιθεώρησις τακτικὴ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ἤθελεν εἶσθαι εὐτύχημα, ἂν εἴχομεν περισσοτέρους νὰ διορίζωμεν· παρὰ νὰ διορίσωμεν σήμερον 5 ἢ 10 πλειοτέρους δασονόμους καλλίτερον νὰ εἴχομεν νὰ διωρίζαμεν 5 ἐπιθεωρητὰς ἐπιστήμονας. Φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι διόλου δίκαιον νὰ παυθῇ ὁ εἷς οὔτε κατ’ ἐπιστήμην, οὔτε κατ’ ὠφέλειαν πρὸς τὸ δημόσιον, οὔτε δι’ αὐτοὺς τοὺς δύω, οἱ ὁποῖοι πρὸ εἰκοσαετίας περίπου ὑπηρετοῦν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν μὲ πολὺν ζῆλον, μὲ πολλὴν τιμιότητα· καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ γνωρίζω, διότι ὅλη ἡ ναυπηγήσιμος ξυλεία κόπτεται ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὅπου ἐπιτηρεῖ πότε μὲν ὁ κύριος Ῥιγώνης, πότε δὲ ὁ κ. Βαλσαμάκης· καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐν τῇ ἀπουσίᾳ ἐκείνων ἐγίνοντο αἱ μεγαλεῖτεραι καταχρήσεις, παρόντων ὅμως αὐτῶν οὐδεμία κατάχρησις δύναται νὰ λάβῃ χώραν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς καὶ διὰ νὰ ὑπάρξῃ μία τάξις εἰς τὰ δάση, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν νὰ δώσῃ περισσοτέραν προσοχὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ῥύθμισιν τῶν δασῶν, διότι τὰ δάση εἶναι ἡ πηγὴ εἰς ἄλλα ἔθνη ἀνεξαντλήτου πλούτου.

§173ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Καὶ ἄλλοτε, κύριοι, ὡς βουλευτὴς ἀνέπτυξα μίαν θεωρίαν περὶ διατηρήσεως τῶν δασῶν καὶ περὶ τοῦ πλούτου, τὸν ὁποῖον παράγει ἡ καλλιέργεια αὐτῶν καὶ ἡ διατήρησις· δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν θεωρίαν ἐκείνην. Πιστεύω, ὅτι ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἀναγνωρίζετε τὰς ὠφελείας τῆς καλλιεργείας τῶν δασῶν, ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τῆς καλλιεργείας ἀλλὰ περὶ τῆς διατηρήσεως. Δυστυχῶς ὁ πλοῦτος αὐτὸς καὶ τῆς ὑγείας καὶ τῆς βιομηχανίας καταστρέφεται καθ’ ἡμέραν ἀπὸ τὰς πυρκαϊάς. Τὸ πρῶτον καὶ κύριον παντὸς πράγματος εἶναι ἡ συντήρησις, κατόπιν ἔρχεται ἡ πρόοδος καὶ ἡ ἀνάπτυξις. Ἔχομεν ἀνάγκην περισσότερον σήμερον νὰ συντηρήσωμεν τὰ δάση διὰ τῶν δασονόμων παρὰ νὰ αὐξήσωμεν καὶ καλλιεργήσωμεν διὰ τῆς θεωρίας καὶ τῆς ἐπιστήμης· ἀλλ’ ἐπειδὴ μία κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ σκέπτηται περὶ συντηρήσεως ἀλλὰ καὶ περὶ προόδου καὶ καλῆς καλλιεργείας τῶν δασῶν, ἔρχεται τὸ ἄλλο, ἡ θεωρία καὶ ἡ ἐπιστήμη. Ἡ χρησιμότης καὶ ἡ ἐπιστήμη αὐτῶν τῶν ἐπιστημόνων, τό γε νῦν ἔχον, δὲν ἐφαρμόζεται· οἱ δύω αὐτοὶ ἄνθρωποι οἱ τίμιοι χρησιμεύουν ὡς δασονόμοι. Ἂν ἔχωμεν δασονόμους πιστοὺς καὶ τιμίους, ἀναπληροῦσιν αὐτούς· ἂν δὲν ἔχωμεν, οἱ δύω αὐτοὶ δὲν ἐπαρκοῦσιν· ἀλλ’ ἐπειδὴ δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἡ κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ, νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ φέρῃ μίαν διόρθωσιν τῶν δασῶν, ἀνάγκη αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ὑπάρχουν. Διὰ τοῦτο παραδέχομαι καὶ τοὺς δύω, ἀλλὰ πρέπει νὰ προσθέσητε καὶ τοὺς 5 δασονόμους, διότι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσητε τὰ δάση ἄνευ ἐπιτηρήσεως. Σήμερον, ὡς παρατηρεῖτε, ὀλιγώτερον καίονται τὰ δάση, διότι οἱ δασονόμοι τὰ ἐπιτηροῦσι· τώρα καὶ ἂν καίωνται, ἔχομεν ὅμως ἕνα ἄνθρωπον ὑπεύθυνον καὶ ἐπαναπαύεται τὸ ἔθνος. Ὅταν ἀφήσητε ἀνεπιτήρητα τὰ δάση, θὰ καταστρέφωνται περισσότερον. Ἂν θέλητε νὰ διατηρήσητε τὸν ἕτερον ἐπιτηρητὴν, δὲν φέρω ἀντίῤῥησιν διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ τοὺς δασονόμους ἐπιμένω νὰ τοὺς ἀφήσητε.

§174Ι. ΦΛΕΣΣΑΣ. Διετέλεσα δασάρχης ἐπὶ πολὺν καιρὸν καὶ διαβεβαιῶ, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι χρήσιμοι, χρησιμώτατοι· ὁσάκις ἐπερνοῦσαν εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἔτρεμον οἱ δασονόμοι καὶ ὡς ἐκ τούτου τὸ δημόσιον σημαντικῶς ὠφελεῖτο ἀπὸ τὴν περιοδείαν αὐτῶν.

§175ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ κάμω ἀκόμη μίαν παρατήρησιν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ ὡς πρὸς τὴν διατήρησιν τῶν δασῶν εἶναι ἀναγκαῖοι, διότι, ἂν διατηρῆται κανὲν δάσος πρὸς τὰ μέρη τῆς Ἠλείας, εἶναι μόνον καὶ μόνον διότι γνωρίζουσι ποῖα πρέπει νὰ ὑλοτομηθῶσι καὶ ποῖα ὄχι.

§176ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑλοτομία ὀλίγον καταστρέφει τὰ δάση.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι νὰ προστεθῇ καὶ ὁ ἕτερος ἐπιθεωρητής.

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ νὰ μείνουν οἱ 40 δασονόμοι.

§180ΖΑΪΜΗΣ. Ἡμεῖς προτείνομεν 30.

§181ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ὑποστηρίξασα τὴν προσθήκην τοῦ ἑτέρου τῶν ἐπιθεωρητῶν, σκοπὸν εἶχε νὰ προτείνῃ ἐκ τῶν 40 δασονόμων ν’ ἀφαιρεθοῦν κατὰ μέν τινας 10, κατ’ ἄλλους δὲ 5. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν κατάργησιν 10 δασονόμων· ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς νομίζῃ ὅτι οἱ 10 θὰ φέρουν σπουδαίαν βλάβην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τότε ἂς λείψουν 5, διότι ὅλοι γνωρίζετε τί ἐστὶ δασονόμος ἐν Ἑλλάδι.

§182Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἤμην ὑπὲρ τῶν 40 δασονόμων, χρεωστῶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην μου. Εἶναι, κύριοι, ἀνάγκη ἢ δὲν εἶναι δασονόμων; ἂν μὲν ᾖναι ἀνάγκη, θὰ ᾖναι γενικὴ δι’ ὅλα τὰ δάση· δὲν δυνάμεθα νὰ διακρίνωμεν τινά. Ἠρώτησα ἐνταῦθα τὸν κ. ὑπουργὸν, ἂν ἀπ’ ἀρχῆς ἦσαν 40 δασονόμοι, καὶ μοὶ εἶπε ναί· ἄρα αἱ θέσεις πρέπει νὰ ᾖναι πλήρεις. Ἂν εἰς ἕνα δάσος ἡ ἔλλειψις δασονόμου ἐπιφέρῃ βλάβην, τὸ αὐτὸ κακὸν θὰ ὑπάρχῃ καὶ εἰς ἄλλο· ποῖα τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναπληρώσουν τὴν ἔλλειψιν; Δὲν ἀντιφάσκομεν τότε ὑποστηρίζοντες ἐξ ἑνὸς τὴν χρησιμότητα τῶν δασῶν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου παραγνωρίζομεν τὴν ἐπιτήρησιν αὐτῶν; Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὸ κεφάλαιον αὐτὸ πλῆρες ὡς ἔχει, διότι καὶ μικρὰ εἶναι ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν τινὲς θέλουν νὰ φέρουν.

§183Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ διορισμὸς τῶν δασονόμων εἶναι ἀναγκαῖος, διότι ἡ ἔλλειψις αὐτῶν παρουσιάζει διπλοῦν κακόν· πρῶτον, διότι ἐλλείπει ἡ εὐκολία τῶν πολιτῶν τοῦ νὰ λαμβάνωσι τακτικὰς ἀδείας καὶ βʹ, διότι οἱ ἔφοροι, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη τὸ καθῆκον αὐτὸ, ἐγκαταλείπουν πολλάκις τὸ ἔργον των καὶ δίδονται εἰς ἄλλο ἔργον. Τί γίνεται; οἱ ὑλοτόμοι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ τρέχουν εἰς τὴν ἐφορείαν, ὁ ἔφορος νὰ ἐγκαταλείπῃ τὰ ἔργα του· τοῦτο ὑπεχρέωσε τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ δασονομεῖα. Τὰ δάση τῆς Ἁγίας Ἄννης εἶναι τὰ σπουδαιότερα, εἰς αὐτὰ ὑπάγονται καὶ τὰ κτήματά μου, εἰς τὰ ὁποῖα ἐξάγεται ἡ μεγαλειτέρα ξυλεία. Τί γίνεται; οἱ κατὰ καιροὺς κύριοι ἐπιθεωρηταὶ, περὶ τῶν ὁποίων πολὺς λόγος γίνεται, ἐρχόμενοι ἐκεῖ δὲν ἔκαμνον ἄλλο παρὰ νὰ φέρουν προσκόμματα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ κυβέρνησις πρέπει νὰ κάμῃ καλὴν ἐκλογὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δασονόμους, διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λαμβάνωμεν τακτικὰς ἀδείας· οἱ ἐπιθεωρηταὶ δὲν δύνανται νὰ συντηρήσουν τὰ δάση, διότι εἶναι καθῆκον τῶν δασονόμων. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ἀπόκοψις 4 καὶ 5 δασονόμων δὲν θὰ κάμῃ ἄλλο τι παρὰ νὰ κολοβώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, διότι θὰ ἀνατεθῶσι τὰ χρέη εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀφήσουν τὸ ἔργον των εἰς ὑποδεεστέρους ὑπαλλήλους καὶ οὔτε ἡ μία ὑπηρεσία αὐτῶν θὰ ἐκτελῆται, οὔτε ἡ ἄλλη. Κατὰ συνέπειαν νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ τὸν ἀριθμὸν τῶν δασαρχῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι χρήσιμοι, καὶ νὰ προστεθῇ μεγαλείτερος ἀριθμὸς δασοφυλάκων καὶ ν’ ἀπαλειφθῇ ὅλως διόλου τὸ σύστημα αὐτὸ τῶν ἐπιθεωρητῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν χρησιμεύουν. Ὁσάκις ἔλθουν οἱ κ. ἐπιθεωρηταὶ, δὲν καταγίνονται εἰς ἄλλο τι παρὰ νὰ ἐντρυφῶσι καὶ διασκεδάζωσι καὶ νὰ περιέρχωνται ἀπὸ τὰ ὡραῖα μέρη.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τοὺς ἐπιθεωρητὰς λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ὡς πρὸς τοὺς δασονόμους οἱ μὲν λέγουν 40, οἱ δὲ 30.

§185ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ἂς ᾖναι 35.

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας δασῶν.... 17,400.»

§187ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κ. πρόεδρε, δύω λέξεις ἐπ’ αὐτοῦ. Εἶδα, κ. πρόεδρε, τὴν ζέσιν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐσυζήτησαν πρὸ ὀλίγου διὰ 30, 40 ἢ 50 δασονόμους. Τί ἐστὶ δασονόμος τῆς Ἑλλάδος, κ. πρόεδρε, σεῖς ὁ ὁποῖος ὑπήρξατε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξα ἔπαρχος εἰς μέρη ὅπου ὑπάρχουν δάση, γνωρίζομεν τί θὰ εἴπῃ δασονόμοι ἐν Ἑλλάδι· θὰ εἴπῃ φορολόγοι τῶν ὑλοτόμων. Βεβαιωθῆτε, ὅτι περισσότερον ἀπὸ 14 γρόσια τοῦ καθενὸς τὸ ἄλογον δὲν ἔχει, ἀλλὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι ποτὲ δὲν πληρόνουν οὔτε μίαν ὀκὰν ἄχυρον, οὔτε ½ ὀκὰν κριθάρι. Ὅταν περιέρχηται τὰ δάση, τὸν τρέφουν ποτὲ μὲν οἱ ποιμένες, διὰ νὰ μὴ τοὺς καταγγέλλῃ ἐπὶ ἐμπρησμῷ δασῶν, ποτὲ δὲ οἱ μικροὶ ὑλοτόμοι, ὄχι ὅμως οἱ μεγάλοι, οἱ ὁποῖοι προσφέρουν μεγαλείτερα δῶρα. Ὑπῆρχεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Μπλατσῆ ἕνας δασονόμος, ὁ ὁποῖος ἦτο λῃστὴς καὶ ὁ ὑπουργὸς ἔλεγεν, ὅτι δὲν τὸν ἔπαυε διὰ νὰ μὴ γίνῃ πάλιν λῃστὴς, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι καὶ ἡ ξυλεία τοῦ 1828 ἔπρεπε νὰ πληρόνῃ εἰς αὐτὸν ὡς ἀσφράγιστος.

§188ΑΡ. ΡΟΥΚΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ἀξιωματικὸς τῆς φάλαγγος, καὶ ἦτο ἀγωνιστὴς καὶ ὄχι λῃστής.

§189ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔχετε λάθος· ὁ πατήρ του ἐτουφεκίσθη ἀπὸ τὸ στρατοδικεῖον Μεσολογγίου ὡς λῃστὴς, ὁ δὲ υἱός του μὴ συλληφθεὶς ἠμνηστεύθη τὸ 1845.

§190ΡΟΥΚΗΣ. Κ. πρόεδρε, διὰ τί ἕνα ἔντιμον ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἀξιωματικὸς, νὰ τὸν λέγουν λῃστήν;

§191ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὤχ ἀδελφέ! δι’ ἕνα παληάνθρωπον νὰ συγχύζεσαι! ἴσως δι’ ἄλλην ἀφορμὴν ἔχετε συμπάθειαν εἰς τὴν μνήμην τοῦ μακαρίτου αὐτοῦ. Λοιπὸν, κ. πρόεδρε, εἶπον ὅτι αὐτοὶ οἱ εὐλογημένοι δασονόμοι διορίζονται διὰ φόβητρον, νὰ μὴ βάλουν κἀμμίαν φορὰν φωτιὰν εἰς τὰ δάση· ἀλλὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι δὲν ἐπρόλαβον ποτὲ οὔτε τὰ δυστυχήματα αὐτὰ, οὔτε τὰ ἔσοδα τῆς δασονομικῆς ὑπηρεσίας ηὐξήθησαν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπροσθέσαμεν τὸν μισθὸν αὐτῶν ἀπὸ 70 δρ. κατὰ μῆνα εἰς 100, νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλας 30 δι’ ἔξοδα ἱππονομῆς δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ φροντίσωμεν περὶ μιᾶς τάξεως, τὴν ὁποίαν μετ’ ἄλλων 3 ἢ 4 τάξεων, νὰ μὴ βασκαθοῦν, μᾶς ἄφησαν οἱ καλοὶ Γερμανοὶ, — ἂς ἔχουν καλὴν μνήμην, — οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ οἱ ὁποῖοι διατηροῦν τὰς καταχρήσεις τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ θέσις αὐτὴ εἶναι μηδαμινὴ, καὶ μόλα ταῦτα δι’ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν οἱ βουλευταὶ ἔχουν περισσοτέρους ἀπαιτητὰς παρ’ ὅ,τι ἠμποροῦν νὰ ἔχουν διὰ μίαν θέσιν σοβαρωτέραν, καὶ τὴν ζητοῦν ὄχι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην τῶν 70 ἢ 80 δραχ. ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι σκέπτονται νὰ ἐγείρωσιν οἰκίαν, νὰ φτιάσουν μύλον, ἢ ν’ ἀγοράσουν κτῆμα. Ὕστερον λοιπὸν ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἐμπόρια, τὰ ὁποῖα ἔχει αὐτὴ ἡ εὐλογημένη ὑπηρεσία, νὰ προσθέσωμεν καὶ ἐπιμίσθιον δὲν εἶναι καλόν. Πιστεύω λοιπὸν ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς πιστώσεως τῆς ἱππονομῆς.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τῆς ἱππονομῆς τῶν δασονόμων.

§193ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τί λέγει ὁ κ. ὑπουργός;

§194ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐπιμένω εἰς τὴν διατήρησιν.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§196ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Ἐνταῦθα γίνονται παραδεκτὰ τὰ ἑξῆς κονδύλια ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 14. Δημόσια κτήματα.

Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. «Μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς προκαλοῦσι σπουδαίως τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ, καθόσον καὶ μετὰ τὴν νομοθέτησιν ἰδιαιτέρας θέσεως ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, δικαστικοῦ συμβούλου, οὐδεμία βελτίωσις ἐπῆλθεν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων τοῦ δημοσίου, αἵτινες ὑπερεπλεόνασαν ἐν τοῖς δικαστηρίοις, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον κατ’ αὐτοῦ ἀποβαίνουσιν.»

§197ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Καὶ ἐγὼ ἐνόμιζα, ὅταν ἤμην βουλευτής, ὅτι τῳόντι αὐτὸ τὸ δικαστικὸν τμῆμα δὲν φέρει οὐδεμίαν ὠφέλειαν· αἱ ὑποθέσεις πλεονάζουν καὶ οἱ δικηγόροι ἀπολαμβάνουν· μόλα ταῦτα τώρα, ὅτε ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸν κλάδον τοῦτον, παρετήρησα, ὅτι ἡ θέσις αὐτὴ εἶναι λίαν ἀναγκαία. Δὲν ἐπλεόνασαν αἱ ὑποθέσεις, ἀπ’ ἐναντίας ἠλαττώθησαν. Μερικαὶ μικρᾶς ἀξίας ἐσυμβιβάσθησαν, ἀλλ’ εἰς μεγάλας κανεὶς ὑπουργός, οὔτε σύμβουλος λαμβάνει τὴν εὐθύνην νὰ τὰς συμβιβάσῃ· παραπέμπονται καὶ ἄδικοι ἐὰν ᾖναι. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅταν ᾖναι σπουδαία ὑπόθεσις, δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν συμβιβάσω, καὶ ἄδικος ὅταν ᾖναι. Τὰς μικρὰς ἠμπορῶ νὰ τὰς συμβιβάσω, ὅταν βλέπω ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ ἐνάγων. Ἀλλὰ τὰς μεγάλας θέλετε νὰ τὰς συμβιβάσω; μοὶ δίδετε τὴν ἐξουσίαν αὐτήν; Ἐδῶ εἶναι ὁ πλεονασμὸς τῶν ὑποθέσεων, καὶ κατὰ δυστυχίαν αἱ ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ δημοσίου ἀναβαίνουν εἰς πολλὰς χιλιάδας. Εἶναι ἀπληστία τῶν ἀντιδίκων, διότι ποτὲ δὲν περιορίζονται εἰς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβουν. Σᾶς λέγω λοιπόν, ὅτι δὲν ἐπλεόνασαν αἱ ὑποθέσεις ἕνεκα στρεψοδικίας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου· εἶναι ἐκ τῆς φύσεως τῶν ὑποθέσεων, καὶ κανεὶς ὑπουργός, ὅσον τολμηρὸς καὶ ἂν ᾖναι, δὲν ἔχει ποτὲ τὸ θάῤῥος νὰ συμβιβάσῃ ὑπόθεσιν μεγάλην. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑξῆς κονδύλια.

§198ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς.

§199Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κ. πρόεδρε, εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν, ὅσον ἦτο πρόεδρος ὁ μακαρίτης Κολοκοτρώνης, ἦτο ἡ ψυχὴ αὐτῆς τῆς μηχανῆς, ὁ ὁποῖος ὅσον ἦτο, ἐπήγαινε καλὰ ἡ ἐπιτροπή. Πρέπει ἡ κυβέρνησις νὰ διορίσῃ ἀντικαταστάτην αὐτοῦ.

§200ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κ. πρόεδρε, ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ περιποιηθῇ τὸν ἀγῶνα, ἀλλὰ βεβαιωθῆτε ὅτι ἀπὸ τῆς συνελεύσεως τῆς 3 Σεπτεμβρίου πολλοὶ ἐξεμεταλλεύθησαν τὸν ἀγῶνα, ἐλθόντες δὲ εἰς τὰ πράγματα δὲν ἐνθυμήθησαν ποτὲ τὸν ἀγῶνα, οὔτε τοὺς πάσχοντας ἀγωνιστὰς ἢ τὰς χήρας τῶν ἐπισήμων καὶ τῶν πραγματικῶν ἀγωνιστῶν τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὰ 1861, κ. πρόεδρε, ὅτε ἐπέκειτο ἡ καταιγίς, ἡ ὁποία ἤθελε φέρει τὸ ναυάγιον, τὴν 10 Ὀκτωβρίου, ἐνόμισεν ἡ κυβέρνησις, ὅτι ἐδύνατο νὰ ἱκανοποιήσῃ φιλοτιμίας τινὰς, καὶ τῆς ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν. Πρώτην φορὰν λοιπὸν ἐξέδωκεν ἓν διάταγμα, εἰς τὸ ὁποῖον συμπεριέλαβεν ὅλους τοὺς τότε ἐπιζῶντας ἐπισήμους ἀγωνιστὰς καὶ διώρισε τὸν ἐπισημότερον τούτων, τὸν ἀείμνηστον Μαυροκορδᾶτον, πρόεδρον. Ἦλθε, κ. πρόεδρε, ἡ πίστωσις εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἔγεινε σφοδρὰ συζήτησις· ἐῤῥέθη, ὅτι ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν περιποιήσεως τοῦ ἀγῶνος, ἀλλὰ περιποιήσεως, καὶ, ἂν θέλετε, ψευδοῦς περιποιήσεως τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἤθελον λάβει μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Ἐν τούτοις δὲν ἠκούσθη ἡ φωνὴ ἐκείνη, ἐσυστήθη ἡ ἐπιτροπή. Κατόπιν ἐπανελήφθη ὑπὸ ἄλλον πρόεδρον ὄχι μόνον ἐπίσημον, ἀλλὰ καὶ δραστήριον. Τὸ παράδοξον εἶναι, ὅτι ἐζήτησαν τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον λάβει μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τοῦ 1834 καὶ τοῦ 1837, καὶ οἱ ὁποῖοι οὔτε εἰς τὰ 34 οὔτε εἰς τὰ 37 ἀντήμειψαν τοὺς ἀγωνιστάς. Τί θὰ κάμῃ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, ἢ τί ἔκαμεν, ἢ τί ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ; ἐσχημάτισεν ἕνα κατάλογον ἀξιωματικῶν· πότε θὰ τοὺς κάμῃ; ζοῦν αὐτοὶ ἢ ἀπέθανον; Δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ὑποβάλῃ καμπόσους πτωχοὺς ἀνθρώπους εἰς μίαν σωρείαν πληρωμῶν χαρτοσήμων· δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ὑποβάλῃ διὰ κάμποσα ἔτη εἰς μίαν δαπάνην ἀνόητον τὸ δημόσιον· δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ εἰσχωρήσωσιν εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἀγωνιστῶν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶδον οὔτε τὸν ἀγῶνα, καὶ ἐρχόμεθα σήμερον νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς πράξεις μιᾶς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς πράξεις πρέπει νὰ ἤμεθα πλουσιώτατοι, καὶ δεύτερον, ἐὰν αἱ πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἐγέννησαν 10,000 παράπονα, αὐτῆς νὰ γεννήσουν 500,000 παράπονα. Προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ ὅλως διόλου τὸ ἔξοδον αὐτὸ καὶ ν’ ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν.

§201ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, προηγεῖται ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἐκθέσεως καὶ ἔπειτα γίνεται συζήτησις. Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. «δʹ. Ἐπὶ τοῦ κεφ. 18, ἐπιτροπὴ τοῦ ἀγῶνος γίνεται ἡ παρατήρησις, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ σπουδαία καὶ ἀποτελεσματικὴ ὤθησις εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ πέρας αὐτῶν ὅσον οἷόν τε ταχύτερον, ὅπως παύσῃ τοῦ νὰ ἐπαναλαμβάνωνται σημειούμενα εἰς τοὺς ἐτησίους προϋπολογισμοὺς τὰ διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῆς ἀπαιτούμενα ποσὰ τῶν δρ. 8,000 κατ’ ἔτος, καθόσον πλέον τοῦ δέοντος παρετάθη τὸ ἔργον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε ἡ τοιαύτη παράτασις καθιστᾷ ἄχρηστον καὶ ἄνευ πραγματικοῦ τινος ἀποτελέσματος».

§202ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, διὰ νὰ ἐργάζεται ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀντικατασταθῶσι τὰ ἀποθανόντα μέλη· εἶναι πρᾶγμα τετελεσμένον σχεδὸν καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀφήσωμεν εἰς τὸ τέλος του ἐν τῷ μέσῳ· εἶναι καὶ διὰ τοὺς πολίτας τοὺς ἁπλοῦς, οἱ ὁποῖοι ποτὲ δὲν ἐβραβεύθησαν, εἶναι καὶ δι’ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ποτὲ δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, οὔτε τὰ ὀρφανά, οὔτε αἱ χῆραί των. Δὲν εἶναι τόσον μεγάλον τὸ ἔξοδον, ἀλλὰ νὰ παρακληθῇ τὸ ὑπουργεῖον ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰ ἐλλείποντα μέλη.

§203Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ περιστατικὸν καὶ ἔκαμε τὴν γνωμοδότησιν, τὴν ὁποίαν εἴδετε, καὶ δὲν τὴν ἔκαμεν ἄνευ λόγου· διότι ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἔγεινε κατ’ ἀπόφασιν ὁμόφωνον ὁλοκλήρου μιᾶς ἐθνικῆς συνελεύσεως. Τώρα εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς, ἔχομεν τὴν ἐξουσίαν ἡμεῖς νὰ τὴν πετάξωμεν; Συμφωνῶ νὰ συστήσωμεν τὴν ταχεῖαν διεκπεραίωσιν τῶν ἔργων· δὲν εἶναι δικαίωμά μας νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ ἔθνος διὰ τῶν πληρεξουσίων του ἔκαμεν ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο σωστόν. Φρονῶ δὲ καὶ κατ’ οὐσίαν, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι πολὺ μακρὰν τοῦ νὰ περαιωθῇ. Ὁ θάνατος τοῦ μακαρίτου Γενναίου βεβαίως ὠπισθοδρόμησε πολὺ τὰς ἐργασίας καὶ πρέπει νὰ διορισθῇ ἄλλος πρόεδρος. Κατὰ τὰ ¾ εἶναι τετελεσμένον τὸ ἔργον· θὰ τελειώσῃ γρήγορα, καὶ πρέπει νὰ κλείσῃ αὐτὸς ὁ λογαριασμὸς μίαν φοράν, διότι φρονῶ, ὅτι συμφέρει εἰς τὸ ἔθνος.

§204ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Θ’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Λυκοῦργος, ὅτι ἡ πρῶτον ἐλθοῦσα κυβέρνησις μετὰ τὴν καθίδρυσιν βασιλείας ἐνόμισεν, ὅτι οὐ μόνον δὲν ἔπρεπε νὰ περιποιηθῇ τὸν ἀγῶνα, ἀλλὰ νὰ τιμωρήσῃ τοὺς ἀγωνιστάς, καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν, ὅτι μὲ πολλὴν αὐθάδειαν αὐτὴ ἡ κυβέρνησις ἔφερε τὸν ἐπισημότερον τῶν ἀγωνιστῶν, τὸν ἔθεσεν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ τὸν κατεδίκασεν ὡς τὸν τελευταῖον κακοῦργον· ἀλλ’ ἡ ἐπανάστασις τῆς Μάνης, τῆς Μεσσηνίας καὶ τῆς Ἀκαρνανίας ἔκαμε τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην νὰ συλλογισθῇ τοὺς δυναμένους νὰ λάβωσι τὸ δίκαιόν των μὲ τὸ σπαθί των, καὶ τότε ἐσχημάτισε τὴν φάλαγγα καὶ κατόπιν τὰ τάγματα τῆς ὁροφυλακῆς. Λοιπὸν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Λυκοῦργον, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἐπεριποιήθη τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ διὰ τοῦτο ἡ συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου, ἐπροκάλεσεν ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἦτο ἴσως πικρὸν ἀλλὰ δίκαιον. Ἐνθυμοῦμαι ἓν πρᾶγμα, ὅτι τὸ ψήφισμα περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἔγεινε, τὸ συνέταξεν ὁ μακαρίτης Ζωγράφος, καὶ ὅλοι τὸν ἠρώτησαν, ἐὰν ἐν πεποιθήσει ἔκαμεν αὐτὸ τὸ ψήφισμα καὶ ἠμπορῇ νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ ἐὰν ᾖναι εἰς κατάστασιν τὸ ἔθνος ν’ ἀποζημιώσῃ κατὰ τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ, ὁ δὲ Ζωγράφος ἀπήντησε, διὰ τοῦτο τὸ συνέταξα οὕτω διὰ νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ. Ὡς ἐκ τούτου, κ. πρόεδρε, ἀπὸ τὰ 1844 μέχρι τοῦ 1861, ἐπὶ 17 ἔτη, καμμία κυβέρνησις δὲν εὑρέθη νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Λοιπὸν βλέπετε, κ. πρόεδρε, ὅτι εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐθεωροῦσαν ἀδύνατον τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ ἀγῶνος, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ ἱκανοποιηθῶσι πρεπόντως ὅταν ἦτο καιρός· ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ ὑπάλληλοι οἱ πολιτικοὶ ἐθεωρήθησαν ὡς ὑπάλληλοι καὶ ἐπέρασεν ὁ καιρὸς νὰ ἀποζημιωθῶσιν. Εἶναι λοιπὸν τώρα μετὰ 37 ἔτη ἀπὸ τῆς ἐγκαθιδρύσεως βασιλείας καιρὸς ν’ ἀποζημιωθοῦν οἱ πολιτικοὶ αὐτοὶ ὑπάλληλοι; Ποῦ εὑρίσκονται; πόσοι ζοῦν;

§205ΤΙΝΕΣ. Εἶναι τὰ παιδιά των.

§206ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νομίζετε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τὰ παιδιὰ τῶν ἀγωνιστῶν ἐφρόντισε; Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, κ. πρόεδρε, ἡ σύστασις αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο ἕνας φενακισμός, καὶ ἅμα ἐπέλθῃ ἓν ἀποτέλεσμα, θὰ ἰδῆτε τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν, θὰ ἰδῆτε τὰς ταραχάς, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν, καθόσον κατὰ δυστυχίαν πολλαὶ ἐπαρχίαι, κ. πρόεδρε, δὲν ἀντιπροσωπεύονται (θόρυβος). Διὰ τοῦτο προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ ὁριστικῶς τὸ ἔξοδον αὐτό. Ἐρωτῶ τὸν κ. Λυκοῦργον, τί ἔπραξεν ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τὴν χήραν τοῦ Ν. Ταμπακοπούλου, ὃν ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐν τῇ Γερουσίᾳ τὸ 1858 ἀπεκάλεσε Ῥοσχὶλδ τῆς Ἑλλην. κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος; ἐκείνου, λέγω, ὅστις, ἐνῷ τὸ 1825 ἐκαλεῖτο ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν Βουλὴν νὰ γίνῃ ἐκτελεστὴς τῆς Ἑλλάδος ἢ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, αὐτὸς οὐ μόνον δὲν ἐδέχθη τὰς προνομιούχους καὶ ὑψηλὰς αὐτὰς θέσεις, ἀλλ’ ἀπήντησεν ὅτι ἡ φωνὴ τῆς πατρίδος τὸν καλεῖ ἀλλαχοῦ, δηλ. νὰ ἐκστρατεύσῃ κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, ὅπως καὶ ἔπραξε καὶ ἔπεσεν εἰς Τρίκορφα, ὢν στρατηγός, ὡς ἥρως τῆς Ἑλλάδος;

§207ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, ἐπειδὴ εἶναι τρίτη φορὰ, νὰ εἴπω δύω λέξεις;

§208ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§209ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ κύριος βουλευτὴς ἦλθεν εἰς θέσιν νὰ κατηγορήσῃ παλαιὰς καὶ νέας βουλάς, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε τελευταῖον, ὅτι ὁ Κολοκοτρώνης δὲν ἐγνώριζε ποῖον ἦτο τὸ χρέος του καὶ ὁ Γιατράκος, δὲν εἶναι ἀληθές (θόρυβος). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τόσον μικρὸν εἶναι τὸ κράτος μας, ὥστε ὅλοι γνωρίζομεν ποῖοι ἐπολέμησαν καὶ μὲ τὸν Γιατράκον καὶ μὲ ὅλους· εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γνωρίζῃ ἕνας ἀρχηγὸς ποῖοι ἐπολέμησαν; (θόρυβος).

§210ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐξήγησέ τα.

§211ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι ἄδικον τόσαι ἀποφάσεις συνελεύσεων νὰ θεωρηθοῦν ἀπὸ αὐτὴν τὴν Βουλὴν μὲ τόσην περιφρόνησιν.

§212ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. .. (θόρυβος).

§213ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Σοῦ ἀπαντῶ πρὸς τιμὴν τοῦ μακαρίτου Γενναίου Κολοκοτρώνη, ὅτι ὁ μακαρίτης Νικ. Ταμπακόπουλος ἦτον εἷς τῶν πρώτων καὶ πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν τῆς πατρίδος (θόρυβος).

§214ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, προϋπολογισμὸν ἔχομεν ἢ τὸν ἀγῶνα;

§215ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διὰ τοῦτο προσθέτω, αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μὴ παύσῃ.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, λάβετε τὰς θέσεις σας. Προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τῆς δαπάνης τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀγωνιστῶν· ὑποστηρίζεται;

§217ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἀπεῤῥίφθη Λοιπὸν τὸ ἄρθρον παρεδέχθη ὡς ἔχει. «Κεφ. 19. Ἀπόδοσις κεφαλαίων ὁδοποιΐας. 1,250,000».

§219ΖΑΪΜΗΣ. Ὅλοι, κύριε πρόεδρε, γνωρίζομεν τὸν ἀξιόλογον αὐτὸν νόμον, ὅστις ἐπρονόησε περὶ τῶν ἐξόδων τῆς ὁδοποιΐας· ἴσως εἶναι εἷς ἐκ τῶν καλλιτέρων νόμων, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ εὕρῃ τις μεταξὺ τῆς πολυνομίας καὶ ποικιλονομίας, ἡ ὁποία κατέχει τὴν Ἑλλάδα. Ἐν τούτοις ὁ νόμος οὗτος δὲν ἐξετελέσθη ὡς ἔπρεπε, διότι κατὰ τὸν νόμον τοῦτον πρέπει νὰ παρουσιάζηται κατ’ ἔτος προϋπολογισμὸς καὶ ἀπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ κεφαλαίου τούτου· ἐξ ἐναντίας ὅμως ἐκ μιᾶς σημειώσεως, ἡ ὁποία ἐστάλη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὸ γενικὸν λογιστήριον, φαίνεται ὅτι τὸ δημόσιον εὑρισκόμενον εἰς στενοχωρίας πολλὰς, ἔλαβεν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς ὁδοποιΐας τετρακοσίας περίπου χιλιάδας δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν ἀπὸ τὸ δημόσιον ἕνεκα τῶν στενοχωριῶν, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς ὅλους γνωσταί. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φροντίσῃ, ὥστε τὸ κεφάλαιον αὐτὸ νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν προορισμὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ νόμος ὥρισε τὸ ἔσοδον τοῦτο. Ἐκτὸς τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε νὰ ὑποβληθῇ, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, εἰς τὴν σύνοδον αὐτὴν ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ κεφαλαίου τούτου σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ὅστις προεκλήθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου καὶ ὅστις, κατ’ ἐμὲ, θεωρῶ ὅτι εἶναι ὁ ἐπωφελέστερος διὰ τὸ κράτος αὐτὸ, διότι οὐδεὶς ἄλλος νόμος ἴσως ἐφρόντισε περὶ τῆς ὑλικῆς προόδου τοῦ τόπου τούτου ὅσον ὁ νόμος αὐτός· ὅλοι οἱ ἄλλοι, τοὺς ὁποίους ψηφίζομεν, δὲν χρησιμεύουν εἰς τίποτε, εἰ μὴ εἰς τὸ νὰ αὐξάνουν τὰς δαπάνας. Ὁ μόνος νόμος, ὅστις ἔλαβε πρόνοιαν περὶ τῆς ὑλικῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου αὐτοῦ, εἶναι ὁ νόμος αὐτὸς, καὶ τὴν μὴ ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τοῦ νόμου τούτου πρέπει νὰ τὴν θεωρῶμεν ὡς μέγα δυστύχημα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φροντίσῃ, ὥστε αἱ τετρακόσιαι χιλιάδες δραχμαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς ὁδοποιΐας, ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν καὶ συνάμα νὰ προσαχθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἀπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ ἐσόδων, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος αὐτὸς ἢ ὄχι...

§220ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον, νὰ δοθῇ λογαριασμὸς περὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῆς ὁδοποιΐας εἶναι δίκαιον, ἀλλὰ δὲν εἶναι καιρὸς ἀκόμη· εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, ὅταν ....

§221ΔΑΓΡΕΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τοῦ 1867.

§222ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Διὰ τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο ἐννοεῖ ὁ κύριος Ζαΐμης.

§223ΖΑΪΜΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§224ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Διὰ τὰ προηγούμενα θὰ ἐνασχοληθῶ νὰ φέρω τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀπολογισμόν. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς τετρακοσίας χιλιάδας δραχμὰς, καὶ τώρα λέγω, ἡ Κυβέρνησις ἔχει περίσσευμα ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς ὁδοποιΐας καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ δαπανήσῃ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος αὐτὰ ὅλα τὰ ἔσοδα. Κατὰ δυστυχίαν ἔχομεν τόσους δρόμους, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ δαπανηθῇ αὐτὸ τὸ ποσόν. Εἴτε μένει λοιπὸν εἰς τὴν τράπεζαν, εἴτε τὸ λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀποφύγῃ τόκους μεγαλειτέρους διὰ τὰ δάνεια, δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι θὰ καταστραφῇ· μεταβαίνει ἀπὸ τὴν τράπεζαν εἰς τὸ ταμεῖον. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀπολογισμὸν, αὐτὸ εἶναι δίκαιον.

§225ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος· τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν καὶ ἐκ τῆς φράσεως τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ κατανοεῖτε ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ μόνον προσδιωρισμένον διὰ τὴν συγκοινωνίαν, διὰ τὴν εὐπραγίαν τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ αὐτὸ ἀποῤῥοφᾶται εἰς τὰ δημόσια ἔργα. Καὶ ἄλλοτε εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, τίποτε δὲν κάμνομεν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν Ἑλλάδι, παρὰ νὰ παρουσιάζωμεν ἓν μισθολόγιον, νὰ καθιερῶμεν νέας θέσεις καὶ νὰ καταργῶμεν τοιαύτας, πότε δασονομικὰς, πότε τελωνειακὰς, πότε τηλεγραφικὰς, πότε τοῦτο καὶ πότε ἐκεῖνο· εἰς τίποτε ἄλλο δὲν ἀποβλέπει ἡ ἐργασία μας αὐτὴ, εἰμὴ εἰς τὸ νὰ ἐπινοῶμεν μέσα πῶς νὰ οἰκονομῶμεν τοὺς οἰκείους μας. Αὐτὸ δὲν εἶναι δικαίωμά σας, κύριε ὑπουργὲ, καὶ τοῦτο τὸ λέγω καὶ διὰ τοὺς μέλλοντας ὑπουργούς· αὐτὸ τὸ ποσὸν προωρίσθη δι’ ἡμᾶς τοὺς πτωχοὺς, οἱ ὁποῖοι πληρόνομεν καὶ συντηροῦμεν τὸ κράτος. Θέλομεν δρόμους καὶ συγκοινωνίαν· καὶ διὰ νὰ σᾶς δείξω πόσον εἶναι ἀναγκαία ἡ ὁδοποιΐα, σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Ἀπὸ τὴν Τρίπολιν μέχρι τῆς Μεγαλοπόλεως, ἓξ ὡρῶν ἀπόστασιν, ἡ ὁδὸς εἶναι πρὸ ἐτῶν κατεσκευασμένη, ἔλειπεν ὅμως μία γέφυρα, ἕνεκα τῆς ὁποίας δὲν εἶναι ἁμαξωτὴ ἡ ὁδός. Ἀπὸ τῆς Μεγαλοπόλεως μέχρι τῶν Καλαμῶν δὲν εἶναι παρὰ ἐννέα ὡρῶν ἀπόστασις· ἐκτὸς δύω ὡρῶν, τὸ ἄλλο μέρος εἶναι ὁμαλώτατον. Ἡ κατασκευὴ αὐτῆς τῆς ὁδοῦ δὲν ἀπαιτεῖ μεγάλας δαπάνας, καὶ μάλιστα ἀφοῦ μάθετε ὅτι ἡ Μεγαλόπολις, καὶ ἡ Γορτυνία εἶναι αἱ τροφοὶ τῆς Μεσσηνίας, διότι πορίζεται τὰ ἀναγκαῖα σιτηρὰ ἀπὸ τὴν Μεγαλόπολιν· ὁ χωρικός, ὅστις θέλει νὰ φέρῃ τὸν σῖτον εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν Καλαμῶν, θὰ ἐξοδεύσῃ δύω ἡμέρας. Σᾶς ἐρωτῶ, ἀφοῦ ἡ ἐπαρχία αὐτὴ (καὶ λέγων τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν ἐννοῶ περὶ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τῶν ἐμπορευομένων εἰς τὰς Καλάμας), ἀφ’ οὗ μόνον αἱ ἐπαρχίαι Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης ἀποφέρουν ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον φόρους εἰς τὸ Δημόσιον, δὲν ἔχουν ἄραγε αὗται δίκαιον τὰ χρήματα αὐτὰ τῆς ὁδοποιΐας νὰ μὴ συγχωροῦν νὰ τὰ χρησιμοποιήσητε εἰς ἄλλας ἀνάγκας; Διότι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι, καθὼς εἶπον, παρὰ μισθολόγιον. Κύριοι, τὴν ὑπηρεσίαν τὴν καθιστᾷ δυστυχῆ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει· ἔχομεν πολυπροσωπείαν τῆς ὑπηρεσίας καὶ αὐτὴ δὲν κάμνει ἄλλο, παρὰ νὰ λαμβάνῃ μισθούς, καὶ θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ εἴπω, ὅτι ἐκ τούτου γίνεται καὶ κατάχρησις. Πρέπει λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της καθαρά, ὅτι δὲν συγχωρεῖ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς οἵαν περίστασιν καὶ ἂν εὑρεθῇ, νὰ κάμνῃ χρῆσιν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου, ὅπερ προωρίσθη εἰδικῶς καὶ ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ὁδοποιΐαν. Τὸ ζήτημα εἶναι λίαν σπουδαῖον καὶ ὀφείλετε, ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν, νὰ σκεφθῆτε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξοδεύωμεν μόνον διὰ τὸν καλλωπισμὸν τῆς πρωτευούσης καὶ τῶν πέριξ. Ἀφοῦ συνεισφέρετε τὰ ἑπτὰ ὄγδοα διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ κράτους, τὸ ἓν ὄγδοον, τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσατε νὰ δίδετε πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς σας, ὀφείλετε νὰ τὸ ἀπαιτήσητε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τὸ ἐξασφαλίσητε. Μὴ λησμονήσετε, κύριοι, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ εὑρεθῇ εἰς δυσχερεῖς περιστάσεις καὶ ἀναγκασθῇ νὰ δαπανήσῃ τετρακοσίας χιλιάδας δραχμῶν, θὰ εὑρεθῇ καὶ ἡ κατόπιν καὶ ἡ κατόπιν τῆς κατόπιν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν καὶ θὰ κάμῃ τὸ ἴδιον. Μὴ λησμονήσετε ὅ,τι καὶ ἄλλοτε ἐπανειλημμένως εἶπον, ὅτι ὁσαδήποτε ἂν δώσητε εἰς τὴν ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι αὕτη, δὲν θὰ σᾶς παρουσιάσῃ περίσσευμα· ὅσα τῆς δόσετε, θὰ ἐπινοήσῃ τρόπον διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τῆς καθιερώσεως νέων θέσεων καὶ δι’ ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν καὶ συμπληρωτικῶν πιστώσεων νὰ τὰ δαπανήσῃ ὅλα. Αὐτὸ λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσατε διὰ τὸν ἑαυτόν σας καὶ τοὺς ἄλλους, τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύετε, ὀφείλετε νὰ τὸ ζητήσητε.

§226ΣΤΑΪΚΟΣ. Κύριοι, ἀρκετὰ εἶπον οἱ ἔντιμοι προλαλήσαντες καθόσον ἀφορᾷ τὰ χρήματα τῆς ὁδοποιΐας καὶ ὁποία χρῆσις ἐγένετο ἐπ’ αὐτῶν· ἔρχομαι καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου νὰ εἴπω δύω λέξεις. Εἰς τὸν νομὸν τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, εἰς πολλὰ μέρη ὡς ἐκ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας, ἀπὸ Μεσολόγγιον μέχρις Αἰτωλικοῦ ἐγένετο ἀρκετὴ ἐργασία. Ἐπειδὴ μερικαὶ γέφυραι δὲν ἔγειναν, ὡς ἐκ τούτου, κύριοι, κατεστράφη καὶ αὐτὴ ἡ ἐργασία, ἥτις εἶχε γίνει. Ἔξωθεν τῆς πόλεως Ἀγρινίου, μίαν ὥραν μακρὰν, ὑπῆρχε γέφυρα ὀθωμανικὴ, καὶ πρέπει πραγματικῶς νὰ κάμωμεν ἓν μνημόσυνον εἰς τὸν μακαρίτην Ἀλάμπεην, ὅστις τὴν εἶχε κάμει, ἂς ἦτο καὶ Τοῦρκος. Πρὸ καιροῦ αὐτὴ ἡ γέφυρα ἄρχεται νὰ τρώγεται ἀπὸ τὸν ποταμόν. Τὰ δύω δημοτικὰ συμβούλια Ἀγρινίου καὶ Θέρμου τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης παρεκάλεσαν διὰ τῆς νομαρχίας τὸ ὑπουργεῖον, καὶ ὡς ἠξεύρω καὶ ἐγὼ, ἔφαγαν τὸν κόσμον νὰ γίνῃ ἡ ἐπιδιόρθωσις καὶ ἐκ μέρους τῶν δημοτικῶν ταμείων μάλιστα. Ἡ κυβέρνησις καὶ ὁ νομάρχης ἔλεγον, ὅτι, ἐπειδὴ χαράττεται ὁ γενικὸς δρόμος καὶ ἡ γέφυρα πίπτει ἐπὶ τοῦ δρόμου αὐτοῦ, πρέπει νὰ γίνῃ τακτικὴ, ὅπως θὰ τὴν φέρῃ ὁ δρόμος· ἐπῆλθεν ὁ χειμὼν καὶ ἔγεινε πλημμύρα μεγάλη· ἡ γέφυρα αὕτη κατεστράφη καὶ ἤδη ὁ ποταμὸς εἶναι ἀδιάβατος. Ἐπειδὴ ὁ ὑπουργὸς εἶπε προτήτερα, ὅτι ὑπάρχουν χρήματα ἀρκετά, καὶ ἐπειδὴ ἡ συγκοινωνία εἶναι τὸ μόνον πρᾶγμα, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην, παρακαλῶ, κ. ὑπουργὲ, νὰ ἐπιβλέψητε εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον καὶ νὰ ἐξοδεύσητε 15,000 δρ. τὸ πολὺ διὰ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ γέφυρα. Κύριοι, τὸ λέγω πρὸς τιμήν των, τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ ὁ δήμαρχος, τοῦ ὁποίου κάμνει τιμὴν τοῦτο, μὲ 1,500 δρ. ἔκαμε ξυλίνην τὴν γέφυραν. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε, κύριοι, ὅτι ἐν γένει τὸ Μετολόγγιον, τὸ Αἰτωλικόν, ὁ Κραβασαρᾶς καὶ ὅλα τὰ ἐμπορεύματα τῶν Πατρῶν, καπνὰ καὶ ἄλλα διάφορα, διαβαίνουσιν ἀπ’ αὐτὴν τὴν γέφυραν· καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὁ ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἔχομεν ἀρκετὰ κεφάλαια πρὸς τοῦτο. Περαίνων τὸν λόγον μου, θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὸ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, διότι πολλάκις καὶ ἰδιαιτέρως παρεστήσαμεν τὴν ἀνάγκην εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ μᾶς ὑπεσχέθη ὅτι θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν του τὴν παράκλησίν μας αὐτὴν καὶ φέρει τὴν δέουσαν θεραπείαν.

§227ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§228ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι περὶ ὁδοποιΐας, θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ἓν πρᾶγμα· δὲν εἶναι σκοπὸς μόνον νὰ φτιάσωμεν δρόμους, ἀλλὰ νὰ ἦναι καὶ χρήσιμοι. Ἔχομεν ἕνα δρόμον ἀπὸ τὸ Γύθειον ἕως εἰς τὴν Σπάρτην· ἐπὶ ἥμισυ αἰῶνα ἔχουν ἀρχίσει οἱ μηχανικοὶ καὶ κατ’ ἔτος πληρόνει μεροδούλια ἡ ἐπαρχία καὶ δὲν τὸ κατωρθώσαμεν νὰ τελειώσῃ (θόρυβος). Σᾶς λέγω, εἶναι μία μικρὰ κοιλὰς καὶ ἀντὶ νὰ καταβιβάσουν τὸν δρόμον διὰ πλαγίων ἑλιγμῶν, ἔκαμαν δύω τοίχους καὶ τοὺς ἐγέμισαν χῶμα· βεβαίως τὸ χῶμα ἀφοῦ ἔπιε νερὸν, διέῤῥηξε τοὺς τοίχους. Παρακαλῶ, κύριοι, νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ κυβέρνησις, ἐτιμώρησε ποτὲ κἀνένα ἐξ αὐτῶν τῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν αὐτὰ τὰ ἔργα; Καθ’ ἡμέραν καταστρέφονται γέφυραι, δρόμοι, καὶ οὐδέποτε ἔγεινε τίποτε. Λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, φρονῶ, ὅτι πρέπει τῷ ὄντι ἡ κυβέρνησις νὰ δίδῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, ἀλλὰ πρὸ πάντων πρέπει ἡ κυβέρνησις ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ δείξῃ μίαν αὐστηρότητα πρὸς τοὺς διευθύνοντας τὰ ἔργα ταῦτα. Κατὰ τὸ 1850 ἢ 1851 ὡς γραμματεὺς τῆς Νομαρχίας κατεμήνυσα, ὅτι ἡ ὁδὸς τῆς Ναυπλίας γίνεται κακῶς, διότι ἀντὶ νὰ γεμίζουν ἀπὸ πέτρας καὶ χῶμα παρεγέμιζαν ἀπὸ κλαδιὰ καὶ ὁ δρόμος ἔπιπτεν· ἐστάλη μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ δύω ἀνθρώπους καὶ ἔφεραν μίαν ἔκθεσιν, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ψεύστης. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι πρέπει νὰ καταβάλληται ὀλίγη προσοχὴ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν ἵνα γίνωνται τὰ ἔργα αὐτὰ ἀσφαλῶς.

§229ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετὰ, κ. Πρόεδρε.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀντίῤῥησις εἰς τὸ ἄρθρον δὲν ὑπάρχει.

§231ΔΑΓΡΕΣ. Ποῦ κατέληξεν αὐτὸ τὸ ζήτημα;

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλας αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις. «Ἄρθρον 20. Νομισματοποιΐα δραχ. 2,850,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει τὰ ἑξῆς· «έ. Ἐπὶ τοῦ Κεφαλ. 20 «Νομισματοποιΐα» ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς γνωμοδοτεῖ ν’ αὐξηθῇ τὸ ἐκ δραχ. 1,800,000 ποσὸν διὰ τὴν ἀπόσυρσιν ἐκ τῆς κυκλοφορίας τῶν «παλαιῶν χαλκίνων νομισμάτων» ὡς πρὸς 2,500,000, διότι εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο ὑποθέτει ὅτι ἀνέρχονται τὰ εἰς κυκλοφορίαν διατελοῦντα παλαιὰ νομίσματα, κατὰ τοὺς ὁποίους κάμνει διαφόρους ὑπολογισμούς· ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία αὐτῆς ἀποκρούει τὴν γνώμην ταύτην τῆς μειονοψηφίας ὡς μὴ στηριζομένην εἰς πραγματικόν τι γεγονὸς, ἀλλ’ εἰς ἁπλοῦς ὑπολογισμοὺς, ἐνῷ οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς κυβερνήσεως, προσδιοριζούσης τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς δραχμὰς 1,800,000, πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ἀκριβέστεροι, ὡς ἐχούσης προχειρότερα καὶ ἀσφαλέστερα τὰ μέσα τῆς ἐξευρέσεως τοῦ ποσοῦ τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ παλαιῶν νομισμάτων.»

§233ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ὡς πρὸς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§234ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν παρατήρησιν τῆς μειονοψηφίας, διότι δὲν βασίζεται εἰς ἔλεγχον βάσιμον· ὑποθετικῶς λογαριάζει, ὅτι τὰ ἐν κυκλοφορίᾳ χάλκινα νομίσματα θέλουν δώσει 2½ ἑκατομμύρια. Ἠθέλησα νὰ ἀρυσθῶ πληροφορίας θετικάς, πόσα ἠμποροῦν νὰ ᾖναι τὰ χαραχθέντα χάλκινα νομίσματα ἐν Ἑλλάδι· ἐκ τοῦ νομισματοκοπείου ἐξῆλθεν αὐτὸς ὁ πίναξ, ὅτι κατὰ τὸ 1836 ἐτυπώθησαν, ἐχαράχθησαν δίλεπτα 49 χιλιάδες, τῶν 5 λεπτῶν 4 χιλιάδες, τῶν 10 λεπτῶν 9 χιλιάδες. Τὸ δὲ 1837 τεμάχια μονόλεπτα 159 χιλιάδες, δίλεπτα....

§235ΤΙΝΕΣ. Τὸ σύνολον νὰ μᾶς εἴπητε.

§236ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τὸ σύνολον εἶναι μονόλεπτα... δίλεπτα... πεντάλεπτα... δεκάλεπτα... τὸ ὅλον...

§237ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸ 1836 καὶ ἐντεῦθεν;

§238ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μάλιστα. Παρατηρήσατε, ὅτι ἀπὸ τὰ μονόλεπτα καὶ τὰ δίλεπτα εἶναι 120 χιλιάδες δραχμ. τυπωμέναι, καὶ εἰς ὅλην τὴν κυκλοφορίαν δὲν πιστεύω νὰ εὑρίσκωνται 2 χιλιάδες· εἰς τὰς ἐκκλησίας ποῦ καὶ ποῦ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν χωρίων ἠμπορεῖς νὰ εὕρῃς τοιαῦτα· ὁ ἐπίτροπος ἔχει εἰς ἓν κουτί. Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τοῦ 1,941,000 οὔτε τὸ ἥμισυ εὑρίσκεται· ἄλλα ἀπωλέσθησαν εἰς ναυάγια, ἄλλα ἐπώλησαν, ἄλλα ἐπῆραν οἱ περιηγηταὶ καὶ ἄλλα κατεστράφησαν. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ κυβέρνησις ἀπὸ τὰ ταμεῖα, αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ χαλκίνων δὲν ἀναβαίνει τὰ 1½ ἑκατομμύρ. Ὑποθέσατε καὶ ἄλλο τόσον εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἓν ἑκατομμύριον τετρακόσιαι χιλιάδες εἶναι ὅ,τι ὑπολόγισεν ἡ κυβέρνησις· αἱ πληροφορίαι ἀποδεικνύουν ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὑπελόγισεν, εἶναι τὸ ἀκριβέστερον παρὰ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα λέγει ἡ ἐπιτροπή.

§239ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρεξενεύθην, κύριοι, ὅτε ἀνέγνωσα τὸ μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καθὼς καὶ τὸ ἀντιστοιχοῦν αὐτοῦ μέρος τὸ ἐξόδων, διότι, ὡς παρατηρεῖτε, εἰς μὲν τὰ ἔξοδα σημειοῦται δαπάνη 2,850,000 διὰ τὰ χάλκινα νομίσματα, εἰς δὲ τὰ ἔσοδα 3,400,000· ἑπομένως θὰ γίνῃ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὠφέλεια ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου 550,000 δρ. μόνον ἐκ τῶν χαλκίνων. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς ἐργασίας ἀντὶ νὰ φέρωσιν ὠφέλειαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον 550,000 δρ., ὅπω, τὴν ὑπολογίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ φέρουν ζημίαν 400,000 δρ. Ἄρα οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι λανθασμένοι κατὰ ἓν περίπου ἑκατομμύριον. Κύριοι, ἠξεύρετε πολὺ καλὰ, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐψηφίσθη νόμος, ὅστις κανονίζει τὸ νομισματικὸν ἡμῶν σύστημα· κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐκτυπώσῃ χάλκινα νομίσματα τρία ἑκατομμύρια, διότι ἐτέθη ὡς βάσις, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τὸν γαλλικὸν καὶ τοὺς νόμους τῶν ἄλλων ἐπικρατειῶν, 2 δραχμαὶ εἰς ἑκάστην ψυχήν. Ὁ πληθυσμός μας ἀναβαίνει μέχρι τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου πεντακοσίων χιλιάδων· ἄρα μέχρι τριῶν ἑκατομμυρίων δυνάμεθα νὰ κόψωμεν χάλκινα νομίσματα. Αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς ἔγεινε συνεπεία πολλῶν δοκιμασιῶν, διότι δύναται μὲν μία ἐπικράτεια νὰ κόψῃ πολλὰ χάλκινα νομίσματα, ἀλλ’ αὐτὰ ἢ θὰ μένουν εἰς τὸ δημόσιον, ἢ θὰ πληρόνῃ τὸ δημόσιον τοὺς πιστωτὰς μὲ χάλκινα νομίσματα. Ἡ κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς πλάνην, διότι διὰ τὴν δαπάνην δὲν ἔχει ἀνάγκην παρὰ ἑνὸς ἑκατομμυρίου διὰ τὴν κατασκευήν· ἑπομένως λέγει, ἐξοδεύω ἓν ἑκατομμύριον, θὰ λάβω νομίσματα διὰ 3 ἑκατομμύρια, ἄρα κερδίζω καὶ ἄλλα 2· ἀλλὰ εἶναι σφάλμα τοῦτο, διότι δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐξοδεύῃ διὰ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα θὰ κάμῃ διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ χαλκοῦ, καὶ νὰ φυλάττῃ τὸ ὑλικὸν αὐτὸ εἰς τὰ ταμεῖα· ἑπομένως δὲν ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ κυβέρνησις θὰ πληρώσῃ τὰ ἓν ἑκατομμύριον κατὰ τὸ συμβόλαιον εἰς ἀργυρᾶ νομίσματα καὶ θὰ κρατῇ τὰ 3 εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Δύναται νὰ τὰ ἀνταλλάξῃ, δηλ. νὰ ἀποσύρῃ τὰ παλαιὰ καὶ νὰ ἐκθέσῃ εἰς κυκλοφορίαν τὰ νέα, ἀλλὰ τότε θὰ ᾖναι, κατὰ τὴν κρίσιν μου, μία πολυτέλεια τοῦτο, διότι μὲ τὰ τρία ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς κυκλοφορίαν, αἱ ληψοδοσίαι διευκολύνονται καὶ θὰ διευκολυνθῶσιν ἔτι περισσότερον διὰ τῶν 9 ἑκατομμυρίων τῶν μικρῶν ἀργυρῶν νομισμάτων, τῆς μιᾶς δραχμῆς, 50 λεπτῶν κτλ. Ἑπομένως, ἐνῷ εἶναι ἀρκετὰ τώρα, θὰ περισσεύσωσιν ὅταν εἰσαχθῶσιν εἰς κυκλοφορίαν τὰ 9 ἑκατομμύρια νομίσματα, τὰ ὁποῖα σήμερον δὲν ἔχομεν. Ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις, κύριοι, εἰς τὸν νόμον, καθ’ ἣν τόσα νομίσματα χάλκινα δύνανται νὰ τεθῶσιν εἰς κυκλοφορίαν ἐκ τῶν νέων, ὅσα ἤθελον ἀποσυρθῆ ἐκ τῶν παλαιῶν. Λοιπὸν ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι εἶναι 3 τὰ ὑπάρχοντα εἰς κυκλοφορίαν χάλκινα νομίσματα, τρία δὲ ἑκατομμύρια εἶναι τὰ νέα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀντικαταστήσωσι τὰ παλαιὰ, τότε τίποτε ἄλλο δὲν θέλομεν κάμει, παρ’ ὅτι τὰ νέα θὰ ἀντικαταστήσωσι τὰ παλαιὰ, τὰ δὲ παλαιὰ θὰ μείνουν εἰς τὸ ταμεῖον, ἐκτὸς ἐὰν τὰ πωλήσωμεν ὡς χάλκωμα. Αὐτὸ ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν, τὸ ἐθεώρησα περιττὸν νὰ ὑποβληθῇ τὸ κράτος εἰς δαπάνην διὰ νὰ ἀλλάξῃ τὰς δεκάρας ἀπὸ παλαιὰς εἰς νέας. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι μόλις ἓν ἑκατομμύριον καὶ πεντακόσιαι χιλιάδες εἶναι εἰς κυκλοφορίαν· νομίζω, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί του ἔπρεπε νὰ στηρίζωνται εἰς ἐπίσημα ἔγγραφα. Πολὺ ὀρθῶς ἔκαμεν ἀναγνώσας τὴν κατάστασιν τῶν ἐκκοπέντων χαλκίνων νομισμάτων ὑπὸ τοῦ νομισματοκοπείου, ἀπὸ τὴν ὁποίαν φαίνεται, ὅτι ἐξετυπώθησαν ἓν ἑκατομμύριον ἐννεακόσιαι χιλιάδες. Εἷς τῶν βουλευτῶν τὸν ἠρώτησε, πόσα ἐξετυπώθησαν ἀπὸ τοῦ 1833 καὶ ἐντεῦθεν· τὸ ἐθεώρησε περιττὸν, καὶ εὑρίσκεται ἐν τούτοις, ὅτι ἐξετυπώθησαν πολλὰ, διότι ὅταν ἔγεινε τὸ δάνειον, ἡ ἀντιβασιλεία ἔφερε καὶ χάλκινα νομίσματα, καὶ ἀπόδειξις εἶναι τρανὴ ὅτι φέρουν τὸ ἔτος 1833 πολλὰ νομίσματα· ἄρα αὐτὰ δὲν τὰ συμπεριέλαβεν εἰς τὸ ποσὸν τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν παρουσίασεν. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι εἶναι ἓν μόνον ἑκατομμύριον τὰ τυπωθέντα τότε, καὶ ἔπρεπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὕρῃ...

§240ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπόρεσα νὰ εὕρω.

§241ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν τὸ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν· θὰ ἰδῆτε ὅμως, ὅτι εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν θὰ κατατεθῇ.

§242ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ εἰς κυκλοφορίαν ἔλαβα ὑπ’ ὄψιν εὑρισκόμενα.

§243ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὰ ἐμέτρησες;

§244ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον, εὗρον τοῦτο.

§245ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, ἠπόρησα ὅταν ἤκουσα, ὅτι εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ἔγραψα εἰς τὸν δεῖνα ταμίαν νὰ μοὶ εἴπῃ πόσα χάλκινα νομίσματα κυκλοφοροῦσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν του· διότι ἐὰν ἐσεῖς δὲν ἦσθε εἰς κατάστασιν νὰ ἀπαντήσητε, ἐὰν σᾶς γίνῃ ἡ ἰδία ἐρώτησις δι’ ἐδῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἠξεύρῃ ὁ ταμίας; Εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ ἐρωτήσητε πόσοι ψύλλοι εἶναι εἰς τὸ δεῖνα χωρίον. Λοιπὸν, κύριοι, τὰ χάλκινα νομίσματα ὅλα θὰ ἐπαρκέσωσιν ..... Ἤκουσα ὅτι εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, ὅτι πολλὰ νομίσματα ἐξῆλθον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ὅτι ἀνελήφθησαν, ἐνῷ ἡ ὀνομαστικὴ ἀξία τῶν νομισμάτων εἶναι πενταπλασία τῆς πραγματικῆς των ἀξίας.

§246ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι σπουδαῖον.

§247ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂς τὸ ἀφήσω λοιπὸν αὐτό. Λοιπὸν ὅταν ὑπάρχουν 2 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐξετυπώθησαν ἐδῶ, ἓν ἑκατομμύριον τῆς Ἀντιβασιλείας καὶ πεντακόσιαι χιλιάδες εἰς τὴν Ἑπτάνησον, εἶναι 3½ ἑκατομμύρια καὶ αὐτά, λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς, ἀναβαίνουν εἰς ἓν ἑκατομμύριον πεντακοσίας χιλιάδας.

§248ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ.......

§249ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἔχετε κἀμμίαν στατιστικὴν πληροφορίαν; Ἡ στατιστικὴ θὰ ᾖναι τὰ ἐπίσημα βιβλία, τὰ ὁποῖα θὰ λέγουν, ὅτι μετεφέρθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν· δὲν ἔχει καμμίαν ὑπόστασιν ὁ λόγος οὗτος, διότι εἰς τὴν Τουρκίαν δὲν κυκλοφοροῦν, διότι ἔχει ἴδια. Λοιπὸν ὅταν ἔχωμεν 3 ἑκατομμύρια εἰς κυκλοφορίαν καὶ κόψωμεν καὶ ἄλλα 3 ἑκατομμύρια νέα, θὰ ὑποστῶμεν τὴν δαπάνην τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ θὰ λάβωμεν ἐκ τῶν παλαιῶν μόνον τὸ ἀντίτιμον, τὸ ὁποῖον ἀναβαίνει εἰς τὸ πέμπτον τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας, τουτέστιν ἀπὸ τὰ 3 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ πωληθοῦν, θὰ λάβωμεν 600 χιλιάδας, θὰ δαπανήσωμεν ἓν ἑκατομμύριον, ἄρα θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ πτωχὴ ἐπικράτεια μὲ 600 χιλ. δραχμάς· διατί; διὰ νὰ ἔχωμεν νέας δεκάρας. Δύω ἑκατομμύρια ἐκόπησαν ἐδῶ, ἓν ἑκατομμύριον τῆς Ἀντιβασιλείας.

§250ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν ἀπόδειξιν φέρετε;

§251ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὑμεῖς πρέπει νὰ φέρητε τὰς ἐναντίας ἀποδείξεις· ὑμεῖς εἶσθε ὑπουργός.

§252ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εὗρον κανὲν τοιοῦτον.

§253ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν ποῦ τὸ στηρίζετε αὐτό;

§254ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβα.

§255ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν ἑκάστου νὰ κρίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ ὑπουργὸς, ὅτι ἐξετίμησε τὸ ποσὸν καὶ τὸ εὗρεν ὅτι ἀναβαίνει εἰς ἓν ἑκατομμύριον πεντακοσίας χιλιάδας· ὅταν παραδέχεται ὅτι εἶναι ἀρκετὸν νὰ ἐρωτήσῃ τοὺς ταμίας καὶ νὰ μάθῃ παρ’ αὐτῶν πόσα νομίσματα κυκλοφοροῦσι, τότε ἂς μοὶ κάμῃ τὴν χάριν νὰ τὸν ἐρωτήσω, ἐὰν εἶσθε, κ. ὑπουργὲ, ταμίας, εἰς τοιαύτην ἐρώτησιν, πόσα χάλκινα νομίσματα εὑρίσκονται εἰς τὴν Τρίπολιν, τί ἠθέλατε ἀπαντήσει; Κύριοι, ἐνόμισα ὀρθὸν νὰ πράξω τοῦτο, νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν αὐτὴν, διότι ἐξεπλάγην ὅταν εἶδον, ὅτι, ἐπειδὴ ὑπῆρχεν αὐτὸς ὁ νόμος, ὥρμησαν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, διατί; διὰ νὰ λάβουν τὴν ὠφέλειαν τῶν 600 χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ θὰ ᾖναι ζημία 600 χιλιάδων δραχμῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τί εἶπεν; ἂς ᾖναι καὶ ἀνώτερον ποσὸν, τὸ θέτω εἰς κυκλοφορίαν· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἤθελε φέρει κλονισμὸν εἰς τὴν δημοσίαν πίστιν, διότι ὁ νόμος, ὅστις εἶναι ἀντίγραφον τοῦ Γαλλικοῦ, Ἑλβετικοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἐπικρατειῶν, ὁ νόμος αὐτὸς ἔθεσε 2 δραχμὰς εἰς ἑκάστην ψυχήν, καὶ ἑπομένως 3,000,000 πρέπει νὰ ἔχωμεν εἰς κυκλοφορίαν. Ἐὰν θέσωμεν περισσότερα, θὰ βλάψωμεν τὴν κοινωνίαν, καθὼς συνέβη τοῦτο καὶ ἐπὶ Κυβερνήτου· αὐτὴν τὴν ἐποχὴν θέλουν νὰ φέρουν διὰ νὰ ᾖναι πρότυπον Βασίλειον.

§256ΣΙΜΟΣ. Ποῖος τὸ εἶπε;

§257ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λέγω ὅτι κακῶς ἐκάματε, διότι θὰ ἐπιβαρύνετε τὴν ἐπικράτειαν μὲ 400,000 δραχμῶν.

§258ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τί νὰ γίνῃ;

§259ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ δαπάνη αὐτὴ πρέπει νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 3,000,000, τουτέστιν ὅσον σημειοῦται ὡς ἔσοδον, τόσον ποσὸν πρέπει νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ ἔξοδα· ἐννοεῖτε ὅτι τὸ δημόσιον ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀνταλλαγὴν οὐδεμίαν ὠφέλειαν θέλει ἔχει. Ἐνθυμοῦμαι ὅτε εἰς τὰ 1865 ὁ βασιλεὺς ἦτον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὁ κ. Βούλγαρης ἦτον πρωθυπουργός· τότε ἔγεινε πρότασις ἐκ μέρους τινὸς, ὅστις ἤθελεν ἐκτυπώσει τὰ νομίσματα, νὰ ἐκτυπώσῃ 3,000,000· ὁ κ. Βούλγαρης ἐσύστησεν ἐπιτροπὴν πολυμελῆ ἀπὸ τὸν κ. Σοῦτσον, Κουμουνδοῦρον καὶ λοιποὺς, οἵτινες ἀπεφάνθησαν κατὰ τῆς τυπώσεως, ἤμην καὶ ἐγὼ μέλος. Ἐκάμαμεν αὐτὸν τὸν ἁπλούστατον συλλογισμόν· θὰ δώσωμεν 1,000,000 ἄργυρον καὶ θὰ κρατήσωμεν 3,000,000 χαλκὸν, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ τὸν θέσωμεν εἰς κυκλοφορίαν.

§260ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Διατί ἔχετε τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ τὸν κρατήσωμεν εἰς τὸ ταμεῖον καὶ δὲν θὰ τὸν θέσωμεν εἰς κυκλοφορίαν; αὐτὰ τὰ 3,000,000 νομίζω ὅτι θὰ κυκλοφορήσουν εἰς τὸ κράτος.

§261ΚΕΧΑΓΙΑΣ. 3,000,000 κυκλοφοροῦν καὶ περισσότερα· λοιπὸν ὅταν θὰ ἀποσυρθῶσιν αὐτὰ, θὰ χάσωμεν τὸ ἔξοδον τῆς δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν νέων· διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν εἰς κυκλοφορίαν παρὰ 3,000,000, διότι ὅταν εἷς πιστωτὴς θέλῃ νὰ πληρωθῇ καὶ τοῦ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις....

§262ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐνόησα ὅτι διὰ τῶν 3,000,000....

§263ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τότε θὰ ἦναι ἡ ζημία τῆς κατασκευῆς τῶν νέων.

§264ΣΙΜΟΣ. Τότε ἠμπορῶ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Κεχαγιᾶν, διατί συμπεριέλαβεν εἰς τὸν νόμον καὶ τὰ χάλκινα νομίσματα; λέγετε ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ εἶπον, αὐτὸ δὲν συμφέρει· πολὺ φυσικὸν λοιπὸν ἦτο, γενομένου τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὅστις ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίξῃ...

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκομεν τὴν πρότασιν περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκεται.)

§266ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη λοιπὸν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν. Ὑπάρχει καὶ μία πρότασις τοῦ κ. Ἀνδρίτσου. (Ἀναγινώσκεται).

§268ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ παρουσιασθῇ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ περὶ συντάξεων. (Ἀναγινώσκεται.)

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 5 καὶ 10. Μ. Μ.