1868.07.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 36.

τῆς 8 Ἰουλίου 1868.

(Δευτέρα).

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐγκρίνονται.

§4ΣΙΜΟΣ (ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν). Νομοσχέδιον περὶ προσδιορισμοῦ τῶν φόρων καὶ λοιπῶν δικαιωμάτων τοῦ δημοσίου διὰ τὸ ἔτος 1868. Γνωρίζετε καὶ ἐκ τοῦ Βασιλικοῦ λόγου ἀκόμη καὶ τὰ πράγματα αὐτὰ τὰ ἔφερε καὶ ἄλλος ἐνώπιον ὑμῶν, ὅτι οἱ φορολογικοὶ νόμοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῶσι πρότερον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ζητηθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐλήφθησαν καὶ ἐξεδόθησαν διάφορα διατάγματα βασιλικὰ, τὰ ὁποῖα ἔρχονται νὰ ἀκυρωθοῦν διὰ τοῦ νόμου, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις. Εἶναι ἐν γένει ἐπὶ τῇ βάσει τῆς φορολογίας τοῦ παρελθόντος ἔτους μικραί τινες τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι πιστεύω, ὅτι θέλουσι θεωρηθῆ ὡς παρέχουσαι βελτίωσιν εἰς τὴν φορολογίαν, διότι ἂν καὶ τὰ διατάγματα αὐτὰ ἐξεδόθησαν, μολαταῦτα ὁλοκλήρου τοῦ φορολογικοῦ συστήματος δὲν ἐγένετο χρῆσις, καὶ ἕνεκα τούτου ἐνομίσαμεν δίκαιον νὰ γίνῃ μία μικρὰ τροπολογία εἰς τὴν φορολογίαν τῶν σταφίδων. Γνωρίζετε ὅτι ἡ σταφὶς πληρώνει κατ’ ἀποκοπὴν ἓν ποσὸν ὅμοιον δι’ ὅλον τὸ κράτος· τὸ τοιοῦτον ἐθεωρήθη ἄδικον, διότι δὲν ὑπάρχει ἰσότης τῆς ἀξίας, διότι δὲν πωλεῖται ὅλων τῶν μερῶν ἡ σταφὶς μὲ τὴν αὐτὴν τιμήν. Ἐθεωρήσαμεν λοιπὸν δίκαιον νὰ γίνῃ μία μικρὰ βελτίωσις εἰς αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς φορολογίας, ἂν ὄχι πλήρης καὶ ὡς ἀπήτει ἡ δικαιοσύνη, ἀλλ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν καὶ ἐφικτότερον καὶ ἰδίως εἰς τὰ ἄκρα τῆς κατατάξεως τῆς ἀξίας, καὶ εἰς μὲν τὸ ἄκρον τῆς ὑπερτιμήσεως νὰ φέρωμεν μίαν αὔξησιν, εἰς δὲ τὸ ἄλλο ἄκρον μίαν ἐλάττωσιν. Αἱ σταφίδες, αἱ πωλούμεναι εἰς μετρίαν ἀξίαν, εἶναι αἱ τῆς Ἠλείας, Γυθείου, Μεσσήνης καὶ Ὀλυμπίας. Εἰς αὐτὰς ἐνομίσαμεν δίκαιον νὰ φέρωμεν ἐλάττωσιν, καὶ ἀντὶ 15 δραχμῶν νὰ θέσωμεν 12. Ὑπάρχουν δὲ καὶ σταφίδες, αἱ ὁποῖαι πωλοῦνται εἰς μίαν μεγάλην τιμὴν, ὡς ἡ τῆς Αἰγιαλείας καὶ τῶν Πατρῶν, ἥτις ἔχει μεγάλην ἀξίαν καὶ διαφορὰν 68 ταλλήρων. Ἐνομίσαμεν λοιπὸν ὅτι ἐκεῖ ἠμπορούσαμεν ν’ ἀναβιβάσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου ἀπὸ 15 εἰς 20, διότι ἐνομίσαμεν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, ἐνῷ ὁμολογουμένως ἡ σταφὶς αὕτη μὲ ἱκανὴν ταλλήρων ἀξίαν περισσοτέραν νὰ φορολογῆται καὶ αὕτη ὅπως καὶ ἄλλαι. Αὐτὸ στοχασθῆτε ἀπέναντι τῶν σοβαρῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν καὶ μᾶς περιστοιχίζουν· εἶναι μία θυσία ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου, διότι ὑπολογίζω αὐτὸ τὸ ποσὸν εἰς 40 ἑκατομμύρια, ὅτι ἡ ζημία ἡ προερχομένη εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἶναι 120 χιλιάδων δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἀπὸ 15 εἰς 12· ἐὰν δὲ ὑπολογίσωμεν καὶ τὸ ποσὸν τῶν μερῶν ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα αὐξάνει ὁ φόρος εἰς 12 ἑκατομμύρια, ἀναπληροῦται τὸ ἥμισυ τῆς ζημίας, τὸ δὲ ἄλλο ἥμισυ μένει. Ἔκαμα καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν, ἥτις ἐνόμισα, ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ, καὶ ἐν γένει παρατηρῶ, ὅτι ἡ φορολογία τῶν ἀμπέλων δὲν φαίνεται ἐπιτυγχάνουσα, καὶ μᾶλλον ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι παντελῶς ἀπέτυχε. Λυποῦμαι, καὶ λυποῦμαι ὄχι δι’ αὐτὸ, ἀλλὰ διότι μία ἀρχὴ, ἥτις ἠμποροῦσε νὰ ᾖναι ὠφέλιμος καὶ νὰ ἐξαγάγωμεν πορίσματα ἐξ αὐτῆς, φαίνεται δυστυχῶς ὅτι δὲν παρέχει τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα. Εἶναι λυπηρὸν τῳόντι ἐκεῖ ὅπου ἐνομίζετο, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ πρόοδος, οὕτως εἰπεῖν, εἰς καλλίτερον σύστημα νὰ ἀποτυγχάνῃ καὶ ἀπέτυχε, κύριοι, διότι μετὰ λύπης ἐμβλέπων εἰς τὰ καθυστερήματα, τὰ ὁποῖα μένουν, βλέπω ὅτι φθάνουν τὰ 40%. Ἔρχομαι ἀκόμη νὰ φέρω καὶ μίαν ἐλάττωσιν εἰς τὴν φορολογίαν. Ὅλοι ἠξεύρετε ποῖα εἶναι τὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέστη ἡ νῆσος Θήρα ἕνεκα τῶν σεισμῶν, οἵτινες συνέβησαν. Καὶ διὰ τοῦτο τώρα ἔρχομαι νὰ προτείνω μίαν ἐξαίρεσιν εἰς τὴν φορολογίαν. Ἡ Θήρα καὶ ἡ παρακειμένη Θηρασία εὑρίσκονται εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις ἕνεκεν ἐπανειλημμένων δυστυχημάτων, τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζετε καὶ ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ παραλείψω ὅτι ὀλέθρια ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα εἰς τοὺς κατοίκους αὐτῶν τῶν μερῶν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο, ὅτι οἱ ἐκλεκτοὶ οἶνοι τῆς Θηρασίας μεταβαίνουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν· ἐνόμισα λοιπὸν ὅτι ἠδυνάμην ἐνταῦθα νὰ ἐφαρμόσω ἓν σύστημα, ὠφελούμενος ἐκ τῆς πείρας, ἣν ἡ συνήθης φορολογία ἐπέφερεν εἰς αὐτὴν διὰ τῆς φορολογίας εἰς τὴν ἐξαγωγὴν διὰ τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν. Ἴσως τις μὲ ἐρωτήσῃ· δὲν ὑπάρχει ἐσωτερικὴ κατανάλωσις; Ὑπάρχει· ἀλλ’ εἶναι πολλὰ μικρά. Ἔλαβον τὸ ποσὸν κατὰ μέσον ὅρον, τὸ ὁποῖον ἀποφέρει εἰς τὸ δημόσιον ἡ φορολογία ἡ στρεμματικὴ, ἔλαβον δὲ καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δώσῃ ἡ ἐξαγωγὴ, εἰς τρόπον ὥστε θὰ ἔχωμεν τὸ αὐτὸ εἰσόδημα· ἡ ὀλίγη κατανάλωσις ἡ ἐντὸς τῆς νήσου δὲν βλάπτει. Ἔγινε καὶ μία ἄλλη βελτίωσις ἢ μᾶλλον διόρθωσις· ἐνόμισα ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ καὶ εἰς τὰ βαλανίδια τῆς Ἀττικῆς καὶ τῆς Ἄνδρου ἡ φορολογία, ἥτις ἐπεβλήθη εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Μεσσήνης· ὅπως ἐκεῖ ὑπῆρξαν δυσαρέσκειαι καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἄλλως, οὕτω καὶ ἐνταῦθα ἡ κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ ἐμμείνῃ· ὑπῆρχον τρεῖς ἄνθρωποι ὑποστηριζόμενοι ὑπὸ τῶν δυνάμεων· ὁ κ. Παππαρηγόπουλος ὑπὸ τῆς Ῥωσσίας, ὁ κ. Φίνλεϊ ὑπὸ τῆς Ἀγγλίας, καὶ ὁ κ. Λαπιὲρ ὑπὸ τῆς Γαλλίας· αὐτοὶ ἐζήτησαν καὶ ἐπανῆλθεν ἡ φορολογία διοικητικῶς. Σᾶς ἀναφέρω τὸ περιστατικὸν διὰ νὰ πληροφορηθῆτε ὅτι καὶ διοικητικῶς ἠδύνατο νὰ γείνῃ. Ἔχομεν λοιπὸν τὰς βαλάνους τῆς Ἀττικῆς καὶ τῆς Ἄνδρου εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Ἓν ἄλλο ἐπίσης ἀναγκαῖον, ἀναγκαιότατον· γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν φορολογίαν τῶν ποιμνίων ὁσάκις ὑπάρχει ὑπόνοια, ὅτι δὲν ἐγένετο δήλωσις, γίνεται ἀπαρίθμησις, καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἔκρυψαν τὸν ἀληθῆ ἀριθμὸν ὑποβάλλονται εἰς διπλῆν φορολογίαν. Λοιπὸν ἐκάμαμεν ἀπαρίθμησιν καὶ πολλὰ εὑρέθησαν ὅτι θὰ πληρώσωσι τὸν φόρον αὐτὸν, δὲν ἠξεύρω ὅμως διατί τὰ ἔξοδα τῆς ἀπαριθμήσεως νὰ ᾖναι εἰς βάρος τοῦ δημοσίου, καὶ αὐτοὶ νὰ πληρώνουν τὸν διπλοῦν φόρον, ἐγὼ λέγω νὰ πληρώσωσι τὰ ἔξοδα καὶ ὄχι τὸν διπλοῦν φόρον· καὶ τοῦτο, διότι εὑρέθη τὸ κράτος εἰς τὰς ἐκτάκτους αὐτὰς περιστάσεις ἀφίνομεν ὅταν πληρώσωσι τὰ ἔξοδα καὶ τὸν φόρον, τοὺς ἀπαλλάττομεν ἀπὸ τὸ τριπλοῦν τοῦ φόρου. Εἰς τὸν Βάλτον συνέβησαν ἀντιστάσεις· ἑπομένως ἐγένοντο ἐκπρόθεσμοι καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπεβλήθησαν καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν· λοιπὸν ἀπαλλάττομεν καὶ αὐτούς. Αὐτὰ εἶναι τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω. Ὑποβάλλω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον τοῦ νόμου καὶ τοῦ Β. διατάγματος.

§5ΖΕΡΒΑΣ. Μᾶς εἴπατε, ὅτι εἰς τὴν φορολογίαν αὐτὴν καθυστεροῦνται· δὲν μᾶς εἴπατε δὲ καὶ τὸν λόγον, τὴν ἀφορμὴν πόθεν προέρχεται αὐτὴ ἡ καθυστέρησις· ἐγὼ θὰ ἀποδείξω ὅτι εἶναι παραίτιον τὸ δημόσιον εἰς τοῦτο.

§6ΣΙΜΟΣ. Θὰ τὰ εἴπωμεν ἄλλοτε. (Καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον). Πρὸς τὴν Βουλήν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον περὶ προσδιορισμοῦ τῶν φόρων ἐν γένει καὶ λοιπῶν δικαιωμάτων τοῦ δημοσίου διὰ τὸ 1868. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖται ἐν πρώτοις ἡ κύρωσις τῶν ἐκδοθέντων ἐν ἐλλείψει Βουλῆς διαταγμάτων. Τὴν ἔκδοσιν τῶν διαταγμάτων ὑπηγόρευσεν ἐξ ἑνὸς μὲν ἡ ἀνάγκη τῆς ἐγκαίρου ἐνοικιάσεως τῆς σημαντικῆς προσόδου τῶν δημητριακῶν καρπῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου αἱ στενοχωρίαι τοῦ ἐθνικοῦ ταμείου, μὴ ἐπιτρέπουσαι ἄνευ κλονισμοῦ τῆς δημοσίας τάξεως ν’ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς συγκροτήσεως τῆς Βουλῆς ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τῶν ζώων, τοῦ μολύβδου καὶ τῶν σκωριῶν καὶ τῶν προϊόντων ὅσων ὁ φόρος καθίστατο κατὰ τοὺς παγίους νόμους ἀπαιτητός. Τὸ βῆμα δὲ τοῦτο τῆς κυβερνήσεως, πιστεύω, ὅτι θέλει ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζουσα τὰς δικαιολογούσας αὐτὸ περιστάσεις. Ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου βλέπει ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ κυβέρνησις κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν φόρων ἐν γένει καὶ λοιπῶν δικαιωμάτων δὲν ἠδυνήθη παρὰ νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς βάσεις τοῦ περισυνοῦ νόμου. Αἰσθάνεται βαθυτάτην λύπην ἡ κυβέρνησις μὴ εὐκολυνομένη νὰ προτείνῃ σπουδαίας καινοταμίας εἰς τὰ περισυνὰ νομοθετήματα, καὶ τὴν λύπην της δὲν εἶναι ἀμφιβολία ὅτι θὰ συμμερισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ, ὡς μὴ ἀγνοοῦσα, ὅτι τὴν ἐπικράτειαν ἐπιβαρύνουσιν ἀκόμη ὄχι μόνον ἔκτακτοι θυσίαι, ἀλλὰ καὶ ἐτησίως τόκος, περιστρεφόμενος εἰς τὸ κολοσσαῖον ποσὸν τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Δὲν ἠδυνήθην ὅμως καὶ νὰ μὴ φέρω μικρὰν ἀλλοίωσιν εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν φορολογίαν τῶν σταφίδων Ἠλείας, Ὀλυμπίας, Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τῆς Αἰγιαλείας ἀφ’ ἑτέρου. Ἡ μεγάλη ἔκπτωσις τῆς τιμῆς τοῦ εἰρημένου προϊόντος τῶν πρώτων ἐπαρχιῶν δικαιολογεῖ τὴν ἐπιφερομένην ἐλάττωσιν τῶν 3 δραχμῶν, καὶ ἤθελε δικαιολογήσει καὶ ἀνωτέραν, ἂν ἐπέτρεπον τοῦτο αἱ δημόσιαι ἀνάγκαι. Ἵνα ἀναπληρώσῃ κατὰ τὸ ἥμισυ περίπου τὴν, ὡς ἐκ τῆς εἰρημένης ἐκπτώσεως ζημίαν τοῦ ταμείου, προτείνω τὴν εἰς πέντε δραχμὰς αὔξησιν τοῦ φόρου τῆς Αἰγιαλείας, ὅπου ἡ διαφορὰ ἐπὶ πλέον τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς τοιαύτης αὐξήσεως. Πολλοὶ φρονοῦν, ὅτι ὁ κατ’ ἐπαρχίαν προσδιορισμὸς τοῦ φόρου θὰ δώσῃ χώραν εἰς καταχρήσεις, διότι ὁ σταφιδοκαρπὸς φορολογούμενος κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, μεταφέρεται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἰς Πάτρας, Αἴγιον, Ζάκυνθον καὶ Κεφαλληνίαν, καὶ κίνδυνος εἶναι νὰ χαρακτηρισθῇ μέγα μέρος τοῦ προϊόντος τῶν μερῶν, ὡς προερχόμενος ἐξ ἐπαρχιῶν, ὅπου ἔχει ἀξίαν κατὰ πολὺ μικροτέραν. Νομίζω, ὅτι ὁ φόβος τῶν καταχρήσεων δὲν εἶναι ἰσχυρὸς νὰ δικαιολογήσῃ προφανὲς κατὰ τοῦ μεγαλειτέρου μέρους τῶν σταφιδοκτημόνων ἀδίκημα, ἀφοῦ τὰ τελωνιακὰ ὄργανα ὑποχρεοῦνται νὰ ὑποβάλωσιν εἰς αὐστηρὰν ἐξέτασιν τὸν μεταφερόμενον εἰς τὰ κέντρα τῆς ἐξαγωγῆς σταφιδόκαρπον. Μολοντοῦτο διὰ νὰ προφυλαχθῶσιν ἐξ ἑνὸς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, καὶ διὰ νὰ θεραπευθῶσιν ἀφ’ ἑτέρου τὰ εὔλογα παράπονα τῶν σταφιδοκτηματιῶν, διατυποῦται ἐν τῷ σχεδίῳ τροποποίησις, καθ’ ἣν ά. ὁ σταφιδόκαρπος διαιρεῖται εἰς τρεῖς κατηγορίας καὶ προσδιορίζεται δι’ ἑκάστην ἰδιαίτερος φόρος, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τρεχουσῶν συνήθως τιμῶν εἰς τὰς σχετικὰς ἐπαρχίαν, βʹ ὁ φόρος θέλει ἀποδίδεσθαι εἰς τὸν πρῶτον λιμένα τῆς φορτώσεως, ἤτοι καὶ κατὰ τὴν μεταφορὰν καὶ γʹ ὁρίζεται αὐστηρὰ ποινὴ κατὰ παντὸς ὅστις ἀποφασίσει νὰ δολιευθῇ τὸ δημόσιον. Τὰ βαλανίδια τῆς Ἀττικῆς κατὰ λάθος εἰς τὸν ΣΤʹ. νόμον τοῦ παρελθόντος ἔτους ὑπήχθησαν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀποδιδόντων ἔγγειον φόρον καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας. Τὸ λάθος αὐτὸ διωρθώθη κατόπιν διὰ τοῦ ΣΜϚʹ. ἀπὸ 6 Νοεμβρίου π. ε. νόμου τὸν ὁποῖον διὰ τῆς προτεινομένης τροποποιήσεως ἐπαναφέρω εἰς ἰσχὺν, προσθέτας καὶ τὰ βαλανίδια τῆς Ἄνδρου, διότι καὶ ταῦτα παράγονται ἐξ ἰδιοκτήτων βαλανοδένδρων. Τὸ σύστημα νὰ φορολογῶνται αἱ ἄμπελοι κατὰ στρέμμα ἐπὶ τῇ βάσει δηλώσεων τῶν ἀμπελοκτημόνων δὲν ηὐδοκίμησε δυστυχῶς. Κανεὶς φόρος δὲν ἀπαντᾷ εἰς τὴν εἴσπραξίν του τόσας δυσχερείας, ὅσας ὁ φόρος τῶν ἀμπέλων, καὶ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἰδέας μου ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ἀφίνει συνήθως καθυστέρημα πλέον τῶν 40%· τὸ κακὸν ἔγκειται εἰς αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας, διότι ἀφιεροῦται εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἀτυχῶς οἱ πλείονες ἀναγκάζουσι τὸ δημόσιον νὰ ζητήσῃ εἰς τὸ μέτρον τῆς καταμετρήσεως τὴν ἐξασφάλισιν τῶν δικαίων του, ἀνατιθέμενον ἐν ἐλλείψει γεωμετρῶν τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς πραγματογνώμονας. Ἕκαστος ἐννοεῖ ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς καταμετρήσεως, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐλαττωμάτων, ἀποβαίνει ἐπὶ τέλους καὶ εἰκονικόν, διότι οἱ ἰδιοκτῆται δὲν παρίστανται εἰς τὴν καταμέτρησιν καὶ οἱ ὁροδεῖκται πολλάκις παριστῶσι τὰς ἀμπέλους τῶν μὲν ὡς ἀνηκούσας εἰς ἄλλους. Ἡ τοιαύτη πλημμελὴς ἐργασία ἀφ’ ἑνὸς, ἡ ἀμέλεια ἀφ’ ἑτέρου πολλῶν ἰδιοκτητῶν εἰς τὸ νὰ κάμνωσιν ἐγκαίρως γνωστὰς τὰς μεταβιβάσεις, καὶ ἡ ἐπερχομένη ἐνίοτε ἕνεκα καιρικῶν περιστάσεων καταστροφὴ τῶν ἀμπέλων, δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς ἀτελεύτητα παράπονα καὶ ἐκτείνουσι τὰς καθυστερήσεις πρὸς μεγίστην βλάβην τῆς ἐπικρατείας. Ἐσκέφθην νὰ ζητήσω εἰς ἄλλο σύστημα τὴν παῦσιν τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ πρὶν ἢ διατυπώσω γενικώτερόν τι μέτρον, ἐθεώρησα καλὸν νὰ μεταβληθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ σύστημα τῆς φορολογίας κατὰ τὰς νήσους Θήραν καὶ Θηρασίαν, ὅπου ἕνεκα τῶν ἡφαιστείων ἐκρήξεων αἱ ἄμπελοι λαμβάνουν καθημερινὰς ἀλλοιώσεις, καὶ ἡ δυσχέρεια τῶν εἰσπράξεων ἀποβαίνει ἀνυπέρβλητος. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ὁ οἶνος τῶν εἰρημένων νήσων ἐξοδεύεται κατὰ τὸ πλεῖστον ἐντὸς τοῦ τόπου· ἐξάγεται δὲ ἢ μεταφέρεται εἰς ἄλλα μέρη τῆς ἐπικρατείας, κατὰ μέσον ὅρον κατὰ τὰ τελωνιακὰ βιβλία μέχρι τῶν 29,000 βαρελῶν. Ὁ μέχρι τοῦδε βεβαιούμενος κατ’ ἔτος φόρος, ὑπὸ τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων, ἀναβαίνει εἰς δραχ. 52,000. Ἀντὶ τοῦ φόρου τούτου προτείνω νὰ λαμβάνηται ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν, προσδιοριζόμενος εἰς δραχ. 1,80 κατὰ βαρέλαν. Διὰ τῆς μεταβολῆς ὁ τόπος θὰ ἀποδίδῃ εἰς τὸ δημόσιον ὅ,τι καὶ ἄλλοτε· ἐνδέχεται ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος συγκριτικῶς πρὸς τὴν ἀξίαν ἑνὸς μέρους τῶν οἴνων νὰ ᾖναι κατά τι ἀνώτερος τοῦ ὅρου τῶν 10%, ἀλλ’ ἡ μικρὰ προσθήκη δὲν πρέπει νὰ προξενήσῃ αἴσθησιν καθ’ ὅσον ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπιβάλλεται ἡ αὐτὴ φορολογία εἰς ὅλα τὰ εἴδη τοῦ θηραϊκοῦ οἴνου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ εἰς τὸν τόπον καταναλισκόμενος οἶνος, ὅστις ἀναβαίνει εἰς 7000 βαρέλας, κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν εἰδημόνων, θὰ μείνῃ ἀφορολόγητος. Πρώτην φορὰν κατὰ τὸ 1866 καθιερώθη τὸ σύστημα νὰ εἰσπράττηται εἰς τὰ τελωνεῖα τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σύκων κατὰ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδ. Λιμηρᾶς. Κατ’ αὐτὸ ἐνεργεῖται ἐκτίμησις τῶν παραγομένων ἐξ ἰδιοκτήτων συκοδένδρων σύκων, καὶ ὅσον ποσὸν ἐξάγεται ἢ μεταφέρεται πλέον τοῦ ἐκτιμηθέντος, ἀποδίδει πρὸς τὸν ἔγγειον φόρον καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας. Διὰ τὴν ἐκτίμησιν ἀπαιτεῖται χρόνος δύω μηνῶν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὸν νόμος πρέπει νὰ λαμβάνῃ αὐτοπροσώπως μέρος ὁ ἔφορος, συμβαίνει κατὰ τὴν κρισιμωτέραν ὥραν τοῦ ἔτους νὰ διευθύνηται ἡ ἐφορία ἀπὸ τὸν ταμίαν, διότι ὅτε ἔφορος καὶ γραμματεὺς τῆς ἐφορίας ἀπασχολοῦνται εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐκτιμήσεως. Ἕκαστος ἐννοεῖ, ὅτι ὁ ταμίας, οἷος ὁ τῶν Καλαμῶν, δὲν ἔχει καιρὸν νὰ διεξαγάγῃ προσωπικῶς τὰς σπουδαίας καὶ πολυπλόκους ὑποθέσεις τῆς ἐφορίας Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης. Περιωρίζετο κατὰ φυσικὸν λόγον νὰ ὑπογράφῃ τὰ ἑτοιμαζόμενα ἔγγραφα ἀπὸ τὸ ὑποδεέστερον προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ἐκπληροῖ τὴν ἀποστολήν του, ὅταν γνωρίζῃ νὰ πρωτοκολλῇ, ν’ ἀντιγράφῃ, νὰ σχετίζῃ τὰ ἔγγραφα καὶ τίποτε περισσότερον. Ἡ κατάστασις αὕτη ἑπόμενον ἦτο νὰ φέρῃ καὶ ἔφερε καίρια τραύματα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ θεραπευθῶσι. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, ὅστις ὑπαγορεύει τὸ μέτρον νὰ γίνηται κατ’ ἔτος ἡ ἐκτίμησις, ἀφοῦ πρακτικῶς ἀπεδείχθη ἄσκοπον καθόσον μεταξὺ τῆς ἐκτιμήσεως τῶν δύω προηγουμένων ἐτῶν δὲν ὑπάρχει ἐπαισθητὴ διαφορά. Τὸ 1866 τὸ παραχθὲν ποσὸν ἐξ ἰδιοκτήτων συκοδένδρων ἀνέβη, κατὰ τὴν γενομένην ἐκτίμησιν, εἰς καντάρια 31,217, τὸ δὲ 1867 εἰς καντάρια 31,517. Ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν ὁδηγούμενος καὶ διὰ νὰ προφυλάξω ἀπὸ μεγαλειτέρας καταστροφὰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγκην νὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τὸ 1868 ἡ ἐνεργηθεῖσα πέρυσιν ἐκτίμησις, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ζητήσωσι τὴν ἐπανάληψιν οἱ μὴ εὐχαριστημένοι εἰς αὐτήν. Συνεπείᾳ τῶν ἐκτεθεισῶν σκέψεων ἐξεδόθη τὸ χρῇζον νομοθετικῆς κυρώσεως καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφερόμενον διάταγμα τῆς 25 Ἰουνίου. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. Ἐπειδὴ ἐνδέχεται ὡς ἐκ τῆς προτεινομένης τροποποιήσεως εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ σταφιδοκάρπου νὰ ἀναφυῇ τὸ ζήτημα πῶς πρέπει νὰ φορολογηθῇ ὁ ἐξαχθεὶς σταφιδοκαρπὸς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἔκρινα εὔλογον διὰ νὰ προλάβω πᾶσαν ἀμφιβολίαν νὰ προσθέσω εἰς τὸ νομοσχέδιον τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3, καθ’ ἣν ὁ ἐξαχθεὶς σταφιδοκαρπὸς μέχρι τέλους Ἰουνίου ε. ε. ὑπόκειται εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ παρελ. ἔτους. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5. Ἐφέτος ὁ χρόνος τῆς δηλώσεως τῶν ζώων συνέπεσε κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Εἰς τὰς πλείστας ἐπαρχίας ἡ δήλωσις δὲν ἐγένετο εἰλικρινὴς καὶ διετάχθη ἀπαρίθμησις ἥτις, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ φέρῃ εὐχάριστα ἀποτελέσματα. Πεπεισμένος ὅτι οἱ κτηνοτρόφοι ἐγένοντο θῦμα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη τὸ ἔθνος κατὰ τὸν χρόνον τῶν δηλώσεων, ἐθεώρησα καλὸν καὶ σύμφωνον μὲ τὰς καλῶς ἐννοουμένας ἀρχὰς τῆς ἐπιεικείας, νὰ συστήσω διὰ τὸ τρέχον ἔτος τὴν ἀπαλλαγήν των ἀπὸ τὰς αὐστηρὰς συνεπείας τοῦ νόμου ὑποχρεουμένων μόνον νὰ ἀποδώσωσι τὰ ἔξοδα τῆς ἀπαριθμήσεως, ὧν ἐγένοντο παραίτιοι. Κρίνω περιττὸν νὰ ἐκθέσω τοὺς ὑπαγορεύσαντας τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 6 λόγους, διότι αὐτοὶ λίαν σαφῶς περιέχονται εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν διάταξιν, καὶ περιορίζομαι νὰ συστήσω ὡς λίαν κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισίν του. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 5 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν

Ε. ΣΙΜΟΣ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ λοιπῶν δικαιωμάτων διὰ τὸ 1868. Ἄρθρον 1. Κυροῦνται τὰ ἑπόμενα διατάγματα. ά. Τὸ ἀπὸ 27 Μαρτίου τ. ε. περὶ προσδιορισμοῦ διὰ τὸ 1868 τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας ἐπί τινων προϊόντων τῆς γῆς, τῆς ἐγγείου φορολογίας ἐν Ἑπτανήσῳ, τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων καὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ μολύβδου καὶ τῶν σκωριῶν Λαυρίου κλπ. β. Τὰ ἀπὸ 3 καὶ 17 Μαΐου ε. ε., δι’ ὧν παρατείνεται ὁ χρόνος τῆς δηλώσεως τῶν ἀμπέλων καὶ τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ζώων. γ. Τὸ ἀπὸ 25 Ἰουνίου ε. ε., δι’ οὗ τίθεται εἰς ἰσχὺν ἡ ἐνεργηθεῖσα κατὰ τὸ 1867 ἐκτίμησις τῶν παραχθέντων ἐξ ἰδιοκτήτων συκοδένδρων σύκων κατὰ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κλπ. Ἄρθρον 2. Διὰ τὸν ἔγγειον φόρον καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, ὅσα δὲν ἀναφέρονται εἰς τὰ ἀνωτέρω διατάγματα, καθὼς καὶ διὰ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ μεταλλείων, ἰσχύουσι καὶ διὰ τὸ 1868 αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ ΣϚʹ. νόμου ἀπὸ 11 Ἀπριλίου ὑπὸ τὰς ἑξῆς π. ε. τροποποιήσεις. Αʹ. Ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἔγγειος φόρος προσδιορίζεται ὡς ἑξῆς. Διὰ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας πρὸς δραχ. 20 κατὰ χιλιάδα ἐνετικῶν λιτρῶν. Διὰ τὰς ἐπαρχίας Ἠλείας, Ὀλυμπίας, Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης πρὸς δραχ. 12. Δι’ ὅλα τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ κράτους πρὸς δραχμὰς 15. Εἰσπράττεται δὲ εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν. Ὁ μεταφέρων σταφιδόκαρπον εἰς μέρη, ἔνθα ὁ ἔγγειος φόρος, ἢ ὁ δασμὸς εἶναι ἀνώτερος, ἐὰν τὸ ποσὸν εὑρεθῇ ἔλασσον τοῦ φορολογηθέντος καὶ ἐν τῷ δηλωτικῷ σημειουμένου, ὑπόκειται ἐπὶ μόνης τῆς διαφορᾶς εἰς τὴν ποινὴν τοῦ λαθρεμπορίου. Βʹ. Τὰ βαλανίδια Ἀττικῆς καὶ Ἄνδρου ἐξομοιοῦνται πρὸς τὰ τῆς Κέας, Λακωνίας καὶ Λακεδαίμονος ὡς πρὸς τὸν ἐπιβλητέον ἐπ’ αὐτῶν ἔγγειον φόρον. Γʹ. Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, καθόσον ἀφορᾶ τὰς νήσους Θήραν καὶ Θηρασίαν, καταργεῖται· ἀντ’ αὐτοῦ δὲ ἐπιβάλλεται ἀπὸ τῆς ἀ. Νοεμβρίου 1868 ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου πρὸς δραχμὰς 1,80 κατὰ βαρέλαν, συγκειμένην ἐκ 48 ὀκάδων, εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν. Ἄρθρον 3. Ὁ μέχρι τέλους Ἰουνίου ε. ε. ἐξαχθεὶς σταφιδόκαρπος ὑπόκειται εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ π. ε. Ἄρθρον 4. Ὁ ἐπὶ τῶν μελισσίων φόρος προσδιορίζεται διὰ τὸ 1868 εἰς λεπτὰ 25 κατὰ κυψέλην. Ἄρθρον 5. Οἱ κτηνοτρόφοι ἀπαλλάσσονται διὰ τὸ τ. ε. τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 18 τοῦ ΥΜʹ. νόμου ὁριζομένης ποινῆς ἐπὶ ὑποκρύψει τῶν ζώων των, ὑποχρεούμενοι εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῆς ἀπαριθμήσεως, ἐπιβαλλομένων κατ’ ἀναλογίαν εἰς τὰ ἐξακριβωθέντα ζῶα. Ἄρθρον 6. Ἡ μετὰ τὸν Μάϊον ἕνεκα περιστάσεων ἐνεργηθεῖσα πέρυσι κατὰ τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου ἀπαρίθμησις θεωρεῖται ἐμπρόθεσμος καὶ οἱ κτηνοτρόφοι ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσωσι τὸν ἁπλοῦν φόρον καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἀπαριθμήσεως κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου.

Ὁ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς

Ε. ΣΙΜΟΣ.

Ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν χωρισμὸν τοῦ κεντρικοῦ ταμείου ἀπὸ τοῦ ἐπαρχιακοῦ. Ἠξεύρετε ὅτι ἐπῆλθε σύγχυσις εἰς τὰ ταμεῖα αὐτὰ, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα ἀπέδειξαν διὰ τῶν δυστυχημάτων τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖος ὁ χωρισμὸς, καὶ ὅπως ἡ Ἀττικὴ εἶναι ἐπαρχία χωριστὴ νὰ ᾖναι χωρισμένα καὶ τὰ ταμεῖα τὸ ἐπαρχιακὸν ἀπὸ τὸ κεντρικὸν, καθόσον δὲν ὑπάρχει καὶ δαπάνη περισσοτέρα τῶν τριῶν χιλιάδων δραχμῶν. Καὶ περὶ τούτου λοιπὸν ὑποβάλλω ἓν νομοσχέδιον. Πρὸς τὴν Βουλὴν. Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν ὑμετέραν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν σχέδιον νόμου περὶ συστάσεως ἐπαρχιακοῦ ταμείου Ἀττικῆς καὶ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ κεντρικοῦ ταμείου. Ἐπὶ τῶν διατάξεων αὐτοῦ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ φέρω ἐπὶ τοῦ παρόντος δικαιολογίαν τινά. Πάντες γινώσκετε ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τὸν ὄγκον τῶν ἐργασιῶν, μεθ’ ὧν ἀπό τινων ἐτῶν εἶναι περιβεβλημένον τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, καὶ ὅλοι αἰσθανόμεθα ὅτι ὡς ἀνεπτύχθησαν αἱ ἐργασίαι αὐτοῦ ἀποβαίνει ἀναπόφευκτον ἵνα ἡ ταμιακὴ ὑπηρεσία τῆς πρωτευούσης τοῦ κράτους διοργανισθῇ ἀναλόγως τῆς παρουσιαζομένης ἀνάγκης, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς εὐχερεστέρας θεραπείας τῶν κοινῶν ἀπαιτήσεων, καὶ τῆς ἀκριβεστέρας καὶ ἐπιμελεστέρας διαχειρίσεως τῶν δημοσίων. Ἡ ἀνάγκη αὕτη ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ πολλοῦ καὶ κατὰ συνέπειαν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ π. ε. ὅμοιον σχεδὸν νομοσχέδιον. Ἐπιφυλαττόμενος ἐν δέοντι κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ἐξηγήσω λεπτομερῶς τοὺς λόγους καὶ τὰ πλεονεκτήματα τῆς προτεινομένης μετοβολῆς, παρατηρῶ μόνον, ὅτι ἀπέναντι τῶν πλεονεκτημάτων τούτων ἐκ τῆς μεταβολῆς ταύτης δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον μὲ μεγαλειτέραν τῆς σημερινῆς δαπάνης, ἢ μόνον μὲ τὸ ἀσήμαντον ποσὸν δραχ. 3600 ἐτησίως, καὶ τοῦτο ἐάν τινὲς τῶν ὑπαλλήλων ἤθελον διορισθῇ μὲ τὰς μισθοδοσίας τῆς ἀνωτέρας τάξεως. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ ἐπισπεύσητε τὴν παραδοχὴν τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 5 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς

Ε. ΣΙΜΟΣ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ ἐπαρχ. ταμείου Ἀττικῆς καὶ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ κεντρικοῦ ταμείου. Ἄρθρον 1. Συνιστᾶται ἐπαρχ. ταμεῖον Ἀττικῆς, κατατασσόμενον εἰς τὴν ά. τάξιν τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων. Ἄρθρον 2. Ἡ διαχείρισις τῆς γενικῆς ἀποθήκης τοῦ σφραγιστοῦ ἐν γένει χάρτου ἀνατίθεται εἰς ἴδιον ὑπάλληλον ὑπὸ τὸν τίτλον «Ταμίας ἐπὶ τῆς γενικῆς ἀποθήκης τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου κλπ.» μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου ά. ἢ βʹ. τάξεως. Ἡ γενικὴ ἀποθήκη ἐφοδιάζει τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα μὲ τὸν ἀπαιτούμενον σφραγιστὸν χάρτην κατὰ τὰς περὶ τούτου ὁδηγίας. Πᾶσα δὲ χρηματικὴ διαχείρισις ἀπαγορεύεται ἐν αὐτῇ. Παρὰ τῇ γενικῇ ἀποθήκῃ τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου ὑπηρετεῖ εἷς κλητὴρ μὲ μηνιαῖον μισθὸν δραχ. ἑβδομήκοντα· χορηγοῦνται δὲ δι’ ἐπιχορήγησιν γραφείου ἄνευ λογοδοσίας δραχ. εἴκοσι κατὰ μῆνα. Ἄρθρον 3. Τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, ἔχον ἀνεξάρτητον τοῦ ἐπαρ. ταμείου καὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου δικαιοδοσίαν, ὀργανίζεται ὡς ἑξῆς· Ἡ διαχείρισις τοῦ κεντρικοῦ ταμείου ἀνατίθεται εἰς ἕνα κεντρικὸν ταμίαν, ἔχοντα βαθμὸν καὶ μισθὸν νομάρχου. Παρὰ τῷ κεντρικῷ ταμείῳ διορίζεται εἷς ἐλεγκτὴς μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου ά. ἢ βʹ. τάξεως, ὅστις εὐθύνεται ἀλληλεγγύως μετὰ τοῦ κεντρικοῦ ταμίου ὡς πρὸς τὰς ἑξῆς μόνον περιπτώσεις. ά. Διὰ τὰς παρουσιαζομένας ἐπὶ τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων ἐλλείψεις καὶ τὰ οὐσιαστικὰ ἐπὶ τῶν ἐντελλομένων πληρωμῶν καὶ τῶν ἐνεργουμένων εἰσπράξεων λάθη, τὰ ἐκ τοῦ ἐλέγχου προκύπτοντα. βʹ. Διὰ τὸ ἐνήμερον τῆς ἐσωτερικῆς ἐν γένει ὑπηρεσίας τοῦ ταμείου καὶ τὰς ἀφορώσας τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων ἐνεργείας. γʹ. Διὰ τὴν ἀκριβῆ καὶ ἔγκαιρον λογοδοσίαν. δʹ. Διὰ τὴν διαφύλαξιν τῶν χρηματικῶν τίτλων ἐν γένει καὶ τὴν ἀνελλειπῆ αὐτῶν παράδοσιν. Παρὰ τῷ κεντρικῷ ταμείῳ διορίζονται προσέτι. Εἷς γραμματεὺς μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν ὑπουργ. γραμματέως βʹ. τάξεως. Εἷς γραφεὺς ά. τάξεως. Εἷς ὅμοιος βʹ. τάξεως. Εἷς κλητὴρ ὡς οἱ τῶν ὑπουργείων. Χορηγοῦνται προσέτι δι’ ἐπιχορήγησιν γραφείου ἄνευ λογοδοσίας δραχ. πεντήκοντα κατὰ μῆνα. Ἄρθρον 4. Ὁ κεντρικὸς ταμίας δίδει ἐγγύησιν εἴτε εἰς χρήματα, εἴτε εἰς ὁμολογίας ἐθν. δανείων, στηριζομένων εἰς νόμους, μετὰ τὸ 1861 ἐκδοθέντας, εἴτε εἰς μετοχὰς τῆς ἐθνικῆς ἢ ἄλλης διὰ νόμου ἀνεγνωρισμένης τραπέζης, ἐκ δραχ. 16,000. Ὁ ἐπὶ τῆς γενικῆς ἀποθήκης τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου καὶ ὁ ἐλεγκτὴς ἕκαστος ἀνὰ δραχ. 12,000. Ἡ ἐγγύησις δύναται νὰ δοθῇ εἰς ἀκίνητα κτήματα μόνον κατὰ τὰ τρία τέταρτα τοῦ ἀνωτέρω ὁρισθέντος ποσοῦ, πάντοτε ὅμως ἀξίας διπλασίας. Ἄρθρον 5. Οἱ γραφεῖς καὶ οἱ κλητῆρες τοῦ κεντρικοῦ ταμείου καὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου διορίζονται ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν προϊσταμένων αὐτῶν. Ἄρθρον 6. Τὰ κατὰ μῆνα ἐκκαθαριζόμενα ποσοστὰ ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ κεντρικοῦ ταμείου κατὰ τὸν νόμον ὑπὸ στοιχ. ΣΞΔʹ. διανέμονται ὁλοκλήρως ἐξίσου μεταξὺ τοῦ κεντρικοῦ ταμίου καὶ τοῦ ἐλεγκτοῦ. Ἄρθρον 7. Αἱ θέσεις τῶν παρὰ τῷ κεντρικῷ ταμείῳ ὑποταμιῶν καταργοῦνται, ὡς καὶ πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὰς τοῦ παρόντος νόμου. Ἄρθρον 8. Διὰ Β. διατάγματος κανονισθήσονται εἰδικώτερον τὰ περὶ καθηκόντων λογοδοσίας καὶ εὐθύνης τοῦ κεντρικοῦ ταμίου, τοῦ ἐλεγκτοῦ καὶ τοῦ ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου ταμίου. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 5 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς

Ε. ΣΙΜΟΣ.

Ἕνας νόμος ἐπίσης σπουδαῖος εἶναι ὁ νόμος τοῦ χαρτοσήμου, ἐφ’ οὗ ἔφερα μερικὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐθεώρησα ἀναγκαίας· ἐκ τροπολογίας τινὸς, ἡ ὁποία ἐγένετο κατά τινα παρελθοῦσαν σύνοδον, ἐπολλαπλασιάσθησαν αἱ τάξεις τοῦ χαρτοσήμου, καὶ ἡ ὑπηρεσία ὑπέπεσεν εἰς ἕνα λαβύρινθον. Ἔχοντες διακοσίας κλάσεις εἰς τὸ χαρτόσημον, ἐδυσκολεύσαμεν πολὺ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐσυγχύσαμεν τὰ πάντα, διότι εἶναι δύσκολον οἱ συμβολαιογράφοι νὰ ἔχουν ὅλας αὐτὰς τὰς κλάσεις καὶ νὰ ἠμποροῦν νὰ τὰς ἀγοράσωσι, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀναγκάζονται νὰ παραβαίνωσι τὸν νόμον καὶ ὡς ἐκ τούτου εὑρίσκεται τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ τοὺς τιμωρῇ. Λοιπὸν ἦτον ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐλάττωσις, διότι ἐὰν θέλομεν νὰ εὕρωμεν τὴν ἄκραν δικαιοσύνην, τότε ἠθέλαμεν κάμει χαρτόσημον καὶ διὰ μίαν δραχμήν. Ἡ ἄκρα δικαιοσύνη ἐπ’ αὐτῶν καθίσταται σχεδὸν ἀνέφικτος.

§7ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐσυγχωνεύσατε κλάσεις;

§8ΣΙΜΟΣ. Ἔμειναν τὰ διαστήματα ὅπως ἦτο πρότερον, ἀλλὰ.... Ἐκτὸς τούτου πρότερον ἔλεγον, ὅτι οἱ συμβολαιογράφοι ἐλάμβανον τὸ ἥμισυ ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου· ἐπειδὴ παρουσιάζονται ποσὰ περισσότερα, εἶπον, ὅτι αὐτοὶ λαμβάνουσι τὸ πέμπτον, οἵτινες κάμνουν περισσοτέραν χρῆσιν· ὑπάρχει καὶ μία μικροτέρα διαφορά· εἶναι εἰς μερικὰ τελωνιακὰ ἔγγραφα, ἤτοι διασαφήσεις, δηλωτικὰ καὶ τὰ λοιπὰ, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται μὲ ἓν μικρὸν ποσὸν δέκα λεπτῶν· τὸ πρᾶγμα αὐτὸ εἶναι παραμικρὸν καὶ δὲν ἐνόμισα πρέπον νὰ τὸ παραβλέψω. Καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον τὸ ἀκόλουθον νομοσχέδιον Πρὸς τὴν Βουλήν. Κύριοι! Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ διὰ τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΡΓϚʹ. νόμου ψηφισθεῖσα νέα διαβάθμισις τῶν κλάσεων τοῦ χαρτοσήμου ἐπέφερε καὶ ἐπιφέρει σπουδαῖα προσκόμματα εἰς τὴν ἀκριβῆ πρὸ πάντων διαχείρισιν αὐτοῦ, καὶ τὴν ἐλευθέραν χρῆσιν ἐκ μέρους τῶν ἐπιτετραμμένων. Σκεφθεὶς καὶ ἐκτιμήσας μετὰ προσοχῆς τὰς διαφόρους παραστάσεις καὶ τὰ ὑπ’ ὄψιν μου ἐκτεθέντα πρακτικὰ ἀποτελέσματα, ἐθεώρησα σκόπιμον, χάριν ἁπλοποιήσεως τοῦ πολυπλόκου τούτου κλάδου τῆς διαχειρίσεως καὶ πρὸς ἄρσιν τῶν τυχὸν προσκομμάτων τῆς ἐλευθέρας χρήσεως τοῦ χαρτοσήμου, ἵνα προβῶ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ συναπτομένου νομοσχεδίου, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ κλάσεις τοῦ χαρτοσήμου τῆς μὲν ἀξίας περιορίζονται εἰς 40, τῆς δὲ τάξεως εἰς 20, ἀντὶ τοῦ τετραπλασίου σχεδὸν αὐτῶν, ἐξ ὧν συνέκειτο κατὰ τὸν ἤδη ἰσχύοντα νόμον, φροντίσας οὐχ ἧττον νὰ τηρήσω σχεδὸν τὴν αὐτὴν τοῦ νόμου τούτου φορολογικὴν ἀναλογίαν. Ἐπιφυλαττόμενος κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ν’ ἀναπτύξω πλατύτερον τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπαγορεύουσι τὴν ταχυτέραν αὐτοῦ ἐπιψήφισιν, ὡς καὶ νὰ δικαιολογήσω καὶ ἄλλας τινὰς εἰσαχθείσας διατάξεις, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ βραδύνῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν παραδοχὴν αὐτοῦ. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 5 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς

Ε. ΣΙΜΟΣ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ χαρτοσήμου. Ἄρθρον 1. Τὸ τέλος τῆς ἀξίας εἶναι τεσσαράκοντα κλάσεων ὡς ἑξῆς.

Αἱ μικρότεραι ποσότητες τῶν 11 δραχμῶν εἰς οὐδὲν ὑπόκεινται τέλος, αἱ δὲ ὑπερβαίνουσαι τὰς 90001 δραχμῶν δὲν ὑπόκειται εἰς τέλος ἀνώτερον τῶν 250 δραχμῶν. Ἄρθρον 2. Τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου ἐπὶ τῶν ἐμπορικῶν ἐγγράφων, τῶν διαλαμβανομένων ἐν τῷ ἄρθρῳ 29 ἀριθ. 8, 9 καὶ 10 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου τοῦ 1836 θέλουν εἶσθαι εἰς τὸ ἑξῆς ταῦτα.

Αἱ ὑπερβαίνουσαι τὰς 100,000 δραχμῶν ποσότητες δὲν ὑπόκεινται εἰς τέλος ἀνώτερον τῶν 50 δραχμῶν. Ἄρθρον 3. Ἐκ τοῦ καταναλισκομένου ἐνσήμου χάρτου διὰ ποσότητας ὑπερβαινούσας τὰς 20,000 δραχμὰς λαμβάνουσιν οἱ συμβολαιογράφοι μόνον τὸ ἓν πέμπτον. Ἐὰν δὲ τὸ πέμπτον τοῦτο ἦναι μικρότερον τοῦ ἀνήκοντος αὐτοῖς δικαιώματος ἐπὶ ποσοτήτων 20,000 δραχμῶν, λαμβάνουσι τότε τὸ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 20,000 δραχμῶν ἀνῆκον αὐτοῖς δικαίωμα. Ἄρθρον 4. Ἐπὶ χαρτοσήμου τάξεως λεπτῶν 10 συντάσσονται τὰ ἑξῆς τελωνιακὰ ἔγγραφα· ἤτοι αἱ διασαφήσεις, τὰ δηλωτικὰ, αἱ αἰτήσεις ἀποταμιεύσεως, ἀναγνωρίσεως, ἀναλώσεως καὶ ἀποστολῶν καὶ τὰ διαβατήρια. Ἄρθρον 5. Αἱ ἀντιβαίνουσαι εἰς τὸν παρόντα νόμον διατάξεις περὶ χαρτοσήμου ἀκυροῦνται, ἰδίως δὲ τὸ ἄρθ. 12 τοῦ ἀπὸ 14 Αὐγούστου 1836 νόμου περὶ χαρτοσήμου καὶ τὸ βʹ. ἐδάφιον τοῦ 2 ἄρθρου τοῦ ΡΙϚʹ. νόμου τῆς 18 Δεκεμβρίου 1865. Ἐν Ἀθήναις τὴν 5 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς

Ε. ΣΙΜΟΣ.

Ἐδὼ, κύριοι, σᾶς συγχαίρω· σᾶς ὑποβάλλεται ἡ κύρωσις μιᾶς μεταβολῆς γενομένης εἰς τὴν σμύριδα. Περὶ τοῦ ὀρυκτοῦ αὐτοῦ ἐγένοντο διάφοροι ἀπόπειραι· ἄλλοτε ἐνόμισαν, ὅτι ἤθελεν εἶναι καλλίτερον νὰ πωλῆται εἰς Σύρον καὶ νὰ πίπτουν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς, ἀλλ’ ἔπειτα, φαίνεται, ὅτι δὲν ἐγένετο ἡ ἀνάλογος κατανάλωσις. Παρατηρῶ, ὅτι αὐτὸ τὸ προϊὸν ἀπολύτως ἀπὸ τὰ ἄλλα προϊόντα, τὰ ὁποῖα εἶναι κατωτέρας ποιότητος, ἔπρεπε νὰ ζητῆται περισσότερον καὶ νὰ γίνῃ περισσοτέρα κατανάλωσις αὐτοῦ· αὐτὴ ἡ Τουρκία ἔχει σμύριδα πολὺ κατωτέραν, ἀλλὰ εἰς εὐτελεστέραν τιμήν· ἐπειδὴ δὲ γίνεται χρῆσις αὐτῆς ἠμπορεῖ αὕτη νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὴν ἰδικήν μας· ἐνόμισα πρέπον ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω κἄτι τι, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸ δημόσιον ἓν ποσὸν καὶ δώσῃ ὤθησιν εἰς τὸ προϊὸν αὐτὸ, ὥστε νὰ γίνῃ κατανάλωσις, καὶ ἡ πρόσοδος ἀπὸ 120–130 ἀναβαίνει εἰς 680,000 δραχμῶν. Βλέπετε λοιπὸν μίαν μεγάλην διαφοράν· ἐκτὸς τούτου ἐλήφθη καὶ ἡ καλλητέρα ἐγγύησις, διότι ἡ μίσθωσις ἐγένετο ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν ἑνὸς σπουδαίου οἴκου τῶν Παρισίων· πιστεύω δὲ πρὸς τούτοις ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δίδεται ἡ καλλητέρα ὤθησις εἰς αὐτὸ τὸ προϊόν. Καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον. Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ Σμύρις τῆς νήσου Νάξου κατέστη ἤδη τοσοῦτον γνωστὸν ὀρυκτὸν ἁπανταχοῦ τῆς γῆς, ὥστε κρίνων περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τι ἐξ ὅσων πολλάκις ἐῤῥέφθησαν καὶ ἐγράφησαν τόσον περὶ τῆς σπανιωτάτης χρησιμότητός του, ὅσον καὶ περὶ τῆς σημαντικῆς ἐτησία προόδου, τὴν ὁποίαν αὕτη ἐπιφέρει εἰς τὸ δημόσιον, ἀρκοῦμαι ν’ ἀναφέρω ἐν συντόμῳ τὰ αἴτια ἅτινα μὲ ἔπεισαν νὰ προβῶ εἰς τὸ μέτρον τῆς διὰ δημοπρασίας ἑπταετοῦς ἐκμισθώσεως τῆς σμύριδος, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα ἀπέβη, ὡς παρακατιὼν μνημονεύεται, λίαν συμφέρον διὰ τὸ δημόσιον. Δυνάμει τοῦ ἀπὸ 21 Αὐγούστου 1859 τελευταίου νόμου περὶ διαθέσεως τῆς σμύριδος καὶ τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ ἐκδοθέντος διατάγματος τῆς 6 Ἰουλίου 1860, ἡ ἐμπορία τῆς σμύριδος ἀφίετο ἐλευθέρα εἰς πάντα βουλόμενον ἀγορᾶσαι ἐκ Σύρου οἱονδήποτε ποσὸν, ὑποχρεούμενον νὰ προκαταβάλῃ τὸ ἀντίτιμον αὐτοῦ πρὸς δραχ. ἕνδεκα (ἀριθ. 11) κατὰ καντάριον εἰς τὸ ταμεῖον Σύρου. Ἡ οὕτω πως ἐπὶ ἱκανὴν σειρὰν ἐτῶν ἐκποιηθεῖσα ἐτησίως ποσότης σμύριδος δὲν ὑπερέβη κατὰ μέσον ὅσον τὰς 30 χιλ. κανταρίων, τὸ δὲ ἐξ αὐτῆς εἰσπραχθὲν καθαρὸν εἰσόδημα τὰς 252 χιλιάδας δραχμῶν. Ἐπομένως λαβὼν ὑπ’ ὄψιν τὰς πολλαχόθεν γενομένας παραστάσεις περὶ ἀνωτέρας καταναλώσεως τῆς σμύριδος, τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ δοθῇ ἰσχυρά τις ὤθησις πρὸς διαγωνισμὸν μετὰ τῆς κατωτέρας μὲν τὴν ποιότητα, ἀλλ’ ἀναλόγως πολὺ εὐτελεστέρας τὴν τιμὴν σμύριδος τῆς Τουρκίας, ὡς καὶ τὰς γενομένας προτάσεις περὶ ἑπταετοῦς ἐκμισθώσεως τοῦ προκειμένου ὀρυκτοῦ, δὲν ἐδίστατα νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀπόπειραν τῆς πολυετοῦς ἐκμισθώσεως εἰς ἕνα ἀποκλειστικὸν ἐργολάβον, θεωρήσας ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλισθῇ διαρκέστερος ἐτήσιος πόρος εἰς τὸ δημόσιον καὶ νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ τελικὸς σκοπὸς τῆς εἰσαγωγῆς ἀνοθεύτου ναξιακῆς σμύριδος εἰς τὰ σημαντικώτερα εὐρωπαϊκὰ ἐργοστάσια, καὶ τοιουτοτρόπως ν’ ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ ναξιακὴ σμύρις τὴν προσήκουσαν αὐτῇ καὶ ὁμολογουμένως ἀνωτέραν πάσης ἄλλης σμύριδος ἀξίαν. Καὶ ταῦτα πάντα ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου κινδύνου, ὅτι ἠδύνατο κατ’ ἐλάχιστον νὰ παραβληθῇ τὸ ἐν ἰσχύϊ σύστημα τῆς διαθέσεως τοῦ ὀρυκτοῦ. Πρὸς τὸν ῥηθέντα σκοπὸν ἐπροκάλεσα τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἀπὸ 29 Μαΐου ε. ε. Β. διατάγματος, δι’ οὗ ἐπετράπη ἡ διὰ δημοπρασίας ἑπταετὴς ἐκμίσθωσις τῆς σμύριδος Νάξου, ὑπὸ τοὺς ἐν αὐτῷ ἐνδιαλαμβανομένους ὅρους, ἐξασφαλίζοντας ὅσον οἷόν τε τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Διὰ τοῦ ῥηθέντος διατάγματος ὡρίσθη ἡ ἐτησίως κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἐκποιητέα ποσότης εἰς 40 χιλ. καντάρια, καὶ κατ’ ἀνώτατον εἰς 60 χιλ. Ἐπὶ τῷ ἐλαχίστῳ ὅρῳ τῆς τιμῆς διὰ μὲν τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῶν 40 χιλ. πρὸς δραχ. 10 καὶ λεπτὰ 40 κατὰ καντάριον, ὅσον καὶ μέχρι τῆς σήμερον τὸ προϊὸν τοῦτο πωλεῖται, ἀφαιρέσει τοῦ ναύλου ἀπὸ Νάξου εἰς Σύρον· διὰ δὲ τὴν μέχρι τῶν 60 χιλ. κανταρίων ποσότητα ἐπὶ τῇ τιμῇ τῶν 9 δραχμῶν κατὰ καντάριον, ἀφεθείσης τῆς τιμῆς εἰς τὸ δημόσιον προαιρετικῆς τῆς παραδόσεως τῶν ἐπέκεινα τῶν 40 χιλ. κανταρίων, καὶ τέλος ἐπιφυλαχθείσης τῆς ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς δημοπρασίας νομοθετικῆς κυρώσεως. Ὅθεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ῥηθέντος Β. διατάγματος ἐξεδόθη ἡ ἀπὸ 29 Μαΐου ε. ε. διακήρυξις τοῦ ὑπουργείου, δημοσιευθεῖσα προσηκόντως ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ ὁρίζουσα τριάκοντα καὶ πέντε ἡμερῶν προθεσμίαν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως αὐτῆς, μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἔμελλε νὰ ἐνεργηθῇ ἡ δημοπρασία· ἀνωτέρα τις προθεσμία διὰ τὴν δημοσίευσιν τῆς δημοπρασίας ἐθεωρήθη ἀσύμφορος διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. ά. Διότι ἐθεωρήθη ἀρκοῦσα ἡ ἐπὶ εἴκοσιν ἡμέρας πλήρης δημοσίευσις τῆς διακηρύξεως εἰς τὰς ἐμπορικωτέρας πόλεις τῆς Εὐρώπης καὶ ἔνθα ὑπάρχουσι σημαντικὰ ἐργαστήρια, ἐν οἷς γίνεται κατανάλωσις σπουδαία τῆς σμύριδος, οἷον ἐν Λονδίνῳ, ἐν Βιρμιγκάμῃ, ἐν Μανχεστρίᾳ, ἐν Λιβερπούλῃ, ἐν Παρισίοις, ἐν Μασσαλίᾳ, ἐν Κοπενχάγῃ, ἐν Βρυξέλλαις, ἐν Ἀμστελοδάμῳ, ἐν Τεργέστῃ, ἐν Ὀδησσῷ, ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ ἐν Σμύρνῃ, ὡς τοῦτο ἀπεδείχθη καὶ διὰ τῶν ἀποσταλέντων εἰς τὸ καθ’ ἡμᾶς ὑπουργεῖον ἀντιτύπων τῶν ἐπισημοτέρων ἐφημερίδων, ἐν αἷς κατεχωρίσθησαν τό τε Β. διάταγμα καὶ ἡ διακήρυξις τῶν ἐκδιδομένων ἐν τοῖς ῥηθείσαις μεγαλοπόλεσιν. βʹ. Διότι διδομένης μεγαλειτέρας προθεσμίας εἰς τὴν δημοσίευσιν, ἦτο κίνδυνος νὰ μὴ παρουσιασθῇ εἰς τὴν δημοπρασίαν βεβαία τις προσφορὰ καὶ τέλος. γʹ. Διότι προθεσμία τις ἀνωτέρα ἤθελε διευκολύνει τὴν ἀποταμίευσιν ἱκανῆς ποσότητος σμύριδος πρὸ τῆς δημοπρασίας, καὶ τὴν ὁποίαν δυνάμει τοῦ κειμένου νόμου δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν, καὶ ἑπομένως νὰ ματαιωθῇ τοιουτοτρόπως ἂν ὄχι ὁλοσχερῶς κατὰ μέγα τοὐλάχιστον μέρος νὰ ἐπηρεάσῃ πρὸς βλάβην τοῦ δημοσίου τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας· τὸν δὲ κίνδυνον τοῦτον διεξήλθομεν, ὡς τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, διὰ μόνης τῆς ταχθείσης συντόμου προθεσμίας. Ἐνεργηθείσης ἤδη καὶ περαιωθείσης τῆς δημοπρασίας κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν καὶ ὥραν, ἐπαρουσιάσθησαν ἐνώπιον τῆς ἐπὶ τούτῳ ὁρισθείσης ἐπιτροπῆς τρεῖς σφραγισμέναι ἔγγραφοι προσφοραὶ αἱ ἀκόλουθοι. Ἡ μὲν πρώτη ὑπὸ τοῦ κυρίου Iohn Muash Evans, προσενεγκόντος δραχ. 12 κατὰ καντάριον διὰ τὰς 40 χιλ. καντάρια καὶ δραχ. δέκα κατὰ καντάριον διὰ τὴν πρὸς συμπλήρωσιν τῆς τῶν ἑξήκοντα χιλ. κανταρίων ποσότητα ἐτησίως, παραληπτέων ἐκ Νάξου ἐπὶ ἑπτὰ κατὰ συνέχειαν ἔτη, καὶ ὑπὸ τὴν ἐπίσημον ἐγγύησιν τοῦ ἐν Παρισίοις γνωστοῦ τραπεζιτικοῦ καταστήματος τοῦ κ. Αἰμιλίου Erlanqer καὶ Σας. Ἡ δευτέρα προσφορὰ ἐπαρουσιάσθη ὑπὸ τοῦ κ. Κλάβε, προσενεγκόντος δραχ. 11 καὶ 55 λεπτὰ δι’ ἕκαστον καντάριον τῶν 40 χιλ. κανταρίων μόνον, παραληπτέων ἐκ Σύρου καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ ἐν Σύρῳ Κ. Δημητρίου Βαφιαδάκη. Ἡ τρίτη τέλος προσφορὰ ἐπαρουσιάσθη ὑπὸ τοῦ κ. Iohn Honischer πρὸς δραχ. 10 καὶ 55 λεπτὰ δι’ ἕκαστον τῶν 40 χιλ. κανταρίων κατ’ ἔτος, καὶ πρὸς δραχ. 9 καὶ 7 λεπτὰ δι’ ἕκαστον τῶν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν 60 χιλ. κανταρίων κατ’ ἔτος, παραληπτέων ἐκ Νάξου καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐν Λονδίνῳ ἑταιρίας ὑπὸ τὸ ὄνομα Lerant Hineral Conpag. Ἐκ τῶν τριῶν τούτων παρουσιασθεισῶν προσφορῶν, ἡ πρώτη προσφέρει εἰς τὸ δημόσιον ἐτησίαν κατανάλωσιν σμύριδος 60 χιλ. κανταρίων, καὶ εἰσόδημα καθαρὸν 560 χιλ. δραχ. καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν ἑνὸς τῶν σημαντικωτέρων γνωστῶν ἐν Παρισίοις τραπεζιτικῶν καταστημάτων διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἐκμισθωτοῦ. Ἡ δευτέρα προσφορὰ παρουσιάζει ἐτησίαν τακτικὴν κατανάλωσιν σμύριδος 40 χιλ. κανταρίων καὶ εἰσόδημα καθαρὸν ἐκ δραχ. 360 χιλ. ἤτοι κατὰ δραχ. διακοσίας χιλ. κατ’ ἔτος ἐπὶ ἔλαττον τῆς πρώτης. Ἡ τρίτη τέλος προσφορὰ παρουσιάζει μὲν ἐτησίαν κατανάλωσιν σμύριδος ἐξ ἑξήκοντα χιλιάδων κανταρίων, ἐτήσιον δὲ εἰσόδημα ἐκ δραχ. περίπου 483 χιλ. ἤτοι κατὰ 77 χιλ. δραχ. περίπου ἐπὶ ἔλαττον τῆς πρώτης προσφορᾶς. Ἐκ τῶν, ὡς εἴρηται, ἀποτελεσμάτων τῶν ἀνωτέρω προσφορῶν δὲν ἐδίστασα δυνάμει τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ῥηθέντος Β. διατάγματος τῆς 29 Μαΐου ε. ε. νὰ ἐκδώσω τὴν ἀπόφασίν μου, ἐγκρίνας τὴν πρώτην ἐξ αὐτῶν ὡς παρέχουσαν εἰς τὸ δημόσιον τὴν μεγαλειτέραν ὑλικὴν πρόσοδον καὶ τὰς μᾶλλον ἀξιοχρέους ἐγγυήσεις. Ἑπομένως θεωρῶν λίαν εὐχάριστον τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, δι’ οὗ προσφέρεται ἐπέκεινα τοῦ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου δραχ. ἐτήσιον καθαρὸν ἐκ τῆς ναξιακῆς σμύριδος εἰσόδημα, ὑπερβαῖνον τὸ διπλάσιον τοῦ μέχρι τοῦδε παρουσιασθέντος ἐκ τῆς διαθέσεώς του, ἐξαιτοῦμαι παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνημμένου νομοσχεδίου, δι’ οὗ κυροῦται ἡ εἰρημένη ἑπταετὴς ἐκμίσθωσις. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν

Ε. ΣΙΜΟΣ.

Ἄρθρον μοναδικόν. Ἡ συνεπείᾳ δημοπρασίας διὰ τοῦ ἐπισυνημμένου συμβολαίου ὁμολογηθεῖσα ἑπταετὴς ἐκμίσθωσις τῆς σμύριδος μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, καὶ τοῦ John March Evans ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Τραπεζικοῦ καταστήματος Αἰμιλίου Erlanger et Cᵉ ἐπικυροῦται. Ὁ παρὼν νόμος ψηφισθεὶς παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ παρ’ ἡμῶν σήμερον κυρωθεὶς θέλει δημοσιευθῆ διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς κυβερνήσεως καὶ ἐκτελεσθῆ ὡς νόμος τοῦ κράτους. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Ἰουλίου 1868. Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν.

Ε. ΣΙΜΟΣ.

Παρακαλῶ ἐπίσης νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦτο ἐγένετο ἓν ἔργον δικαιοσύνης σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἔθνους τοῦ νὰ κλεισθῇ μία συνθήκη μεταξὺ δημοσίου καὶ τῶν κληρονόμων τοῦ μακαρίτου Ὄθωνος διὰ τὰς ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ παλαιὰ δυναστεία· γνωρίζετε, ὅτι τὰ ἀνάκτορα οἰκοδομήθησαν διὰ δαπάνης τοῦ Βασιλέως ἐκείνου, ὅτι ὁ βασιλικὸς κῆπος ἐγένετο διὰ τῶν βασιλικῶν ἐξόδων, καθὼς καὶ ὁ σταῦλος, τὸ φαρμακεῖον καὶ ἄλλα τινὰ, διὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἀποζημίωσις δι’ ὅλα αὐτὰ καὶ δι’ ὅσας ἄλλας εἶχον ἀπαιτήσεις οἱ κληρονόμοι. Συνηλλάγην μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτῶν καὶ προσδιωρίσωμεν τὸ ποσὸν δραχμῶν 4,500,000 θὰ πληρόνωμεν δὲ τόκον 4% μέχρι τῆς ἐξοφλήσεως καὶ χρεώλυτρον· βεβαίως ἔπρεπε νὰ τελειώσουν αὐτὰ ἐντὸς ἑνὸς μηνός.

§9ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ πύργος;

§10ΣΙΜΟΣ. Ὄχι ἐκεῖνος. Πρῶτον ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἦτον ὀρθὴ καὶ βάσιμος... Αὐτὸ λοιπὸν τὸ συμβόλαιον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καθὼς καὶ τὰ ἄλλα. Καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον τὰ ἑπόμενα. Πρὸς τὴν Βουλήν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου, κυροῦντος τὴν παρ’ ἐμοῦ ἐπιφυλάξει τοῦ κύρους τούτου, μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Α. Μ. τῆς πρώην Βασιλίσσης Ἀμαλίας καὶ τῶν κληρονόμων τοῦ μακαρίτου Βασιλέως Ὄθωνος ὁμολογηθεῖσαν σύμβασιν περὶ ἀποσβέσεως ὅλων τῶν ἀπαιτήσεων τῆς ἐκπεσούσης δυναστείας ἐκ δικαιωμάτων ἀκινήτου ἢ κινητῆς ἰδιοκτησίας, ἀπ’ αὐτῆς ἀφαιρεθείσης, δι’ ἀποδόσεως κεφαλαίου τεσσάρων καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίων δραχμῶν μετὰ τόκου τεσσάρων ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν καὶ ἑνὸς ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν χρεωλυσίου. Νομίζω περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω εἰς μακρὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἄλλως ἐπιφυλάττομαι νὰ δώσω κατὰ τὴν συζήτησιν. Ἡ ὀφειλομένη αὕτη δικαιοσύνη ἀνεγνωρίσθη παρὰ πάντων, καὶ ἡ ἐθνικὴ Συνέλευσις ῥητῶς καὶ ὡρισμένως ἐπεφύλαξε τὸ τῆς ἀποζημιώσεως δικαίωμα. Ἐκτιμήσεις ἐπὶ τῆς μεσοβασιλείας γενόμεναι μᾶς πείθουσι καὶ θέλουν πείσει βεβαίως καὶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ὑποβαλλομένη συμφωνία δὲν ἔχει τι τὸ ἀπᾷδον πρὸς τὰ δημόσια συμφέροντα. Ὅθεν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν αὐτῆς.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν

Ε. ΣΙΜΟΣ.

Ὁ κύριος Εὐστάθιος Α. Σῖμος, ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ δημοσίου, καὶ ὁ κύριος Ι. Βένιγγ, ὡς πληρεξούσιος τῆς Α. Μ. τῆς πρώην Βασιλίσσης τῆς Ἑλλάδος Ἀμαλίας, ἐνεργούσης ἰδίῳ ὀνόματι, καθ’ ὃ κληροδόχου καὶ κατ’ ἐντολὴν τῶν κληρονόμων τοῦ πρώην Βασιλέως Ὄθωνος, ἤτοι τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως Λουδοβίκου ΙΙ. τῆς Βαυαρίας, τῶν Αὐτῶν ὑψ. Πριγκίπων Ὄθωνος, Λουϊπόλδου καὶ Ἀδαλβέρτου τῆς Βαυαρίας κατὰ τὰ προσαχθέντα πληρεξούσια, τὰ ὁποῖα εὑρεθέντα ἐν τάξει ἐπισυνάπτονται ἐν τῇ παρούσῃ συμβάσει, συνεφώνησαν τὰ ἑξῆς. Αʹ. Ἀναγνωρίζεται κοινῇ ἀμφοτέρων τῶν συναλλαττομένων συναινέσει τὸ ποσὸν τεσσάρων ἥμισυ ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἀριθ. 4,500,000, ὡς ἀξία ἁπασῶν τῶν ἀπαιτήσεων, ὅσας οἱ εἰρημένοι κληρονόμοι καὶ κληροδόχοι ἔχουσιν ὑπὸ τὴν ἰδιότητά των ταύτην κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου τῆς Ἑλλάδος, λόγῳ δαπανῶν γενομένων πρὸς ἀνέγερσιν τῶν ἐν Ἀθήναις ἀνακτόρων, καὶ ἀποκατάστασιν τῶν ἀνακτορικῶν κήπων, πρὸς οἰκοδομὴν τοῦ Βασιλ. φαρμακείου, (νῦν ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν) καὶ τῶν Βασιλ. ὑποστασίων, λόγῳ στερήσεως κινητῶν πραγμάτων καὶ φθορᾶς ἐπὶ ἀκινήτων, λόγῳ καθυστερήσεως μέρους ἐτησίας ἀνακτορικῆς χορηγίας, ὡς καὶ λόγῳ πάσης ἄλλης ἀξιώσεως, ἣν ἔχουσιν ἢ δύνανται νὰ ἔχωσιν οἱ διαληφθέντες κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου τῆς Ἑλλάδος, ὡς κληρονόμοι καὶ κληροδόχοι τοῦ βασιλέως Ὄθωνος. Βʹ. Τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 4,500,000 δραχμῶν ὑπόσχεται ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν διαληφθεισῶν ἐν τῷ ἀ. ἄρθρῳ ἀπαιτήσεων ὅσον ἔνεστι τάχιον, καὶ εἰ δυνατὸν ἐντὸς 8 ἐτῶν. Δὲν ὑποχρεοῦται ὅμως, εἰμὴ καθὰ τὸ κατωτέρω Δʹ. ἄρθρον διαλαμβάνει. Γʹ. Μέχρι τῆς τελείας ἐξοφλήσεως τοῦ χρέους τούτου θέλει ἀποδίδεσθαι παρὰ τῆς Ἑλλ. κυβερνήσεως τόκος τέσσαρα ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν κατ’ ἔτος. Ὁ τόκος οὗτος ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 τοῦ Μαΐου ε. ε. Δʹ. Ἀπέναντι τοῦ χρέους τούτου τῶν δραχμῶν 4,500,000 καὶ τῶν, ὡς εἴρηται, τόκων αὐτῶν ὀφείλει ἡ Ἑλλ. κυβέρνησις νὰ πληρόνῃ ἐτησίως μέχρις ἐξοφλήσεως, ὡς ἐλάχιστον ὅρον, δρ. 225,000 εἰς δύω δόσεις, τὴν μὲν τὴν 1. Ἰουλίου, τὴν δὲ τὴν 1. Νοεμβρίου ἑκάστου ἔτους. Διὰ τὸ ἔτος ὅμως 1868 θέλει πληρωθῆ μία μόνη δόσις τὴν πρώτην Νοεμβρίου ἐκ δραχμῶν 150 χιλιάδων. Εʹ. Ἐὰν δόσις τις δὲν καταβληθῇ ἐμπροθέσμως, ὀφείλεται αὐτοδικαίως τόκος ἐπὶ τοῦ καθυστερουμένου ποσοῦ πρὸς 4 ὡσαύτως ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Ϛʹ. Αἱ πληρωμαὶ αἱ ἐν τοῖς προηγουμένοις ἄρθρ. ἀναφερόμεναι θέλουσι γίνεσθαι ἐν Ἀθήναις εἰς τὴν Βασίλισσαν Ἀμαλίαν, καὶ μετὰ τὸν θάνατον αὐτῆς εἰς τοὺς κληρονόμους τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἔχωσιν οἱ εἰρημένοι πληρεξούσιον ἐν Ἀθήναις, εἰς ὃν νὰ γίνηται ἡ πληρωμή. Ζʹ. Ἡ παροῦσα σύμβασις θέλει ἰσχύει καὶ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸ δημόσιον, ἀφοῦ ἐπικυρωθῇ ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας· θέλει δὲ ὑποβάλει αὐτὴν εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀρξαμένην ἤδη σύνοδον τῆς Βʹ. βουλευτικῆς περιόδου. Τῆς παρούσης ἐγένοντο δύω ὅμοια ἐν Ἀθήναις σήμερον τὴν 6 Ἰουνίου 1868 ἅτινα, ἀφοῦ ἀνεγνώσθησαν ὑπ’ ἀμφοτέρων τῶν συναλλαττομένων ἐνεργούντων, ὡς ἐν ἀρχῇ εἴρηται, ὑπεγράφησαν παρ’ αὐτῶν, καὶ ἔλαβεν ἑκάτερος τούτων ἀνὰ ἕν. Ἐν Ἀθήναις τὴν 8 Ἰουλίου 1868. Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἐνεργῶν ὡς ἀντιπρόσωπος

τοῦ δημοσίου

(Τ. Σ.) Ε. ΣΙΜΟΣ.

Ὁ πληρεξούσιος τῆς Βασιλίσσης Ἀμαλίας ἐνεργούσης δι’ ἑαυτὴν καὶ κατ’ ἐντολὴν τῶν κληρονόμων τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος. Λ. Βένιγγ. Ἄρθρον μοναδικόν. Ἡ μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Λουδοβίκου Βένιγγ, ἐνεργοῦντος ἐξ ὀνόματος τῶν κληρονόμων τοῦ πρώην Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος Ὄθωνος, ἐπισυνημμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον σύμβασις, περὶ ἀποζημιώσεως αὐτῶν διὰ τὰς ἐν Ἑλλάδι ἐξ ἰδιαιτέρας περιουσίας ἀπαιτήσεις των, ὑπὸ χρονολογίαν 6 Ἰουνίου ε. ε. ἐπικυροῦται. Ὁ παρὼν νόμος ψηφισθεὶς παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ παρ’ ἡμῶν σήμερον κυρωθεὶς θέλει δημοσιευθῆ διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς κυβερνήσεως καὶ ἐκτελεσθῆ ὡς νόμος τοῦ κράτους. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 8 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν

Ε. ΣΙΜΟΣ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν διαφόρους ἀναφορὰς καὶ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ἀπὸ διαφόρους βουλευτάς. Ἀναφορὰ τοῦ Γιάννη Κώστα παρακαλοῦντος νὰ τοῦ δοθῇ ἀνάλογος σύνταξις.

§12ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φοιτηταὶ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς παραπονοῦνται, ὅτι, ἐνῷ διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1867 εἶχον δώσει ἐξετάσεις, ἀδικοῦνται μὴ προβιβαζόμενοι παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν ἐναντίον τοῦ εἰρημένου Βασιλικοῦ διατάγματος.

§14ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν θὰ δώσῃ πληροφορίας.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν στρατιωτικῶν.

§16ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§17ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν στρατιωτικῶν.

§18ΤΙΝΕΣ. Ἀποβλέπει ἐφαρμογὴν νόμου.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν στρατιωτικῶν.

§20ΖΕΡΒΑΣ. Ὁσάκις πρόκειται νὰ ζητηθῇ λόγος ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, τότε ἄρχεται ἐπερώτησις· ὅταν ὅμως γίνεται ἀναφορὰ πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν· ἐὰν ὅμως ὁ ἀναφερόμενος νομίζῃ ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον του, πρέπει νὰ φέρῃ ἐδῶ ἐπερώτησιν· Ὁσάκις ἔρχεται ἀναφορὰ τῶν πολιτῶν πρέπει νὰ διευθύνεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν καὶ αὐτὴ νὰ ἐπιφέρῃ γνώμην.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἄνθρωποι λέγουν, ὅτι δὲν ἐπροβιβάσθησαν κατὰ τὸν νόμον· τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν στρατιωτικῶν.

§22ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλὰ καλὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§24ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε τὶ ἀπεφασίσθη;

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ἀναφορὰ τοῦ Ἰωάννου Καλοσγούρου κερκυραίου, αἰτοῦντος μεγαλοδωρίαν διὰ τὴν πολυετῆ αὐτοῦ ὑπηρεσίαν.

§26ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις νόμου τοῦ κ. Κωσταντᾶ καὶ ἄλλων περὶ φορολογίας καὶ ἐθνικῶν κτημάτων Κερκύρας.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ περὶ Κερκύρας καὶ Παξῶν, τὸ δεύτερον μόνον Κερκύρας.

§30ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν εἶναι δύω, ἀλλ’ εἶναι ἓν, εἶναι ἡ ἔκθεσις καὶ τὸ νομοσχέδιον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις νόμου περὶ ἑρμηνείας, τροπολογίας καὶ συμπληρώσεως τοῦ ΣΝΔ. νόμου τοῦ 1867. Παγκράτη, Καρύδη καὶ Κωσταντᾶ. Πρότασις νόμου τῶν βουλευτῶν κ. κ. Δαυῆ καὶ Μομφεράτου ἐπὶ τῶν ἀγροτικῶν ζητημάτων Κεφαλληνίας.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθοῦν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ προτάσεις αὗται βεβαίως θέλουν τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ· μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμηρεσίαν διάταξιν περὶ ληξιάρχων διὰ τὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας. Τρίτη ἀνάγνωσις. Ἄρθρον μοναδικόν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ἐκπληροῦσι καθήκοντα ληξιάρχου πρὸς σύνταξιν ληξιαρχικῶν πράξεων τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν γέννησιν, τὸν γάμον ἢ τὸν θάνατον τοῦ Βασιλέως, ἢ τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν βασιλικὴν οἰκογένειαν προσώπων. Αἱ πράξεις αὗται ἐγγράφονται ἐν δυσὶ πρωτοτύποις βιβλίοις, ἐξ ὧν τὸ μὲν κατατίθεται εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τὸ δὲ εἰς τὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης. Τροπολογία τοῦ κ. Φιλήμονος. «Ἄρθρον 1. Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ἐκπληροῦσι καθήκοντα ληξιάρχου, συντάσσοντες τὰς ληξιαρχικὰς πράξεις, τὰς ἀναγομένας εἰς τὰ ἀφορῶντα τὸν Βασιλέα καὶ τὰ πρόσωπα τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, ἤτοι τὴν γέννησιν, τὸν γάμον καὶ τὸν θάνατον αὐτῶν. Αἱ πράξεις αὗται ἀπαιτεῖται νὰ συντάσσωνται ἐνώπιον τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς, ὑπογραφόμεναι παρ’ αὐτοῦ καὶ σφραγιζόμεναι τῇ σφραγίδι τῆς Βουλῆς. Ἐν περιπτώσει γεννήσεως, γάμου ἢ θανάτου τοῦ Βασιλέως ἤ τινος τῶν μελῶν τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, ἐν ᾧ χρόνῳ ἡ Βουλὴ δὲν συνεδριάζει, εἴτε διότι ἔληξεν ἡ σύνοδος ἢ ἡ περίοδος αὐτῆς, εἴτε διότι διελύθη αὕτη, εἴτε διότι εἰσέτι δὲν συνῆλθεν, ἢ δὲν συνεκροτήθη, τὰς εἰς τὰ ἀνωτέρω γεγονότα ἀναγομένας ληξιαρχικὰς πράξεις ὑπογράφει ὁ πρόεδρος τῆς ληξάσης, ἢ τῆς τελευταίας πρὸ τῆς λήξεως τῆς περιόδου, ἢ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλευτ. συνόδου, ἢ ὁ προσωρινὸς πρόεδρος τῆς νέας Βουλῆς· ἐλλείποντος δὲ τοῦ προέδρου ὑπογράφει εἷς τῶν ἀντιπροέδρων. Ἄρθρον 2. Πᾶσαι αἱ ἀνωτέρω ληξιαρχικαὶ πράξεις ἐγγράφονται ἐν τρισὶ πρωτοτύποις βιβλίοις, ὧν τὸ μὲν κατατίθεται ἐν τοῖς ἀρχείοις τῆς Βουλῆς, τὸ δὲ ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, καὶ τὸ τρίτον ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ὑπουργείου.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἐζήτησεν ὁ κ. Ζέρβας.

§35ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, κηρύττομαι κατὰ τῆς τροπολογίας τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καὶ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην μου διὰ τῶν ἑξῆς λόγων. Ὅλοι γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι τὸ κράτος διαιρεῖται εἰς δύω ἐξουσίας· ἡ μὲν μία εἶναι ἡ κυρίαρχος ἐξουσία, μὲ ἄλλους λόγους εἶναι ὁ ἐντέλλων· ἡ δὲ ἑτέρα εἶναι ἡ ἐντολοδόχος ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐντολήν. Ὡς νομοθεττικὴ ἐξουσία ἡ Βουλὴ σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἔρχεται νὰ δώσῃ μίαν ἐντολὴν ἐν ὀνόματι τοῦ ἔθνους, ἐν ὀνόματι τοῦ κυριάρχου λαοῦ, ὅστις μᾶς ἐξέλεξε καὶ μᾶς ἔστειλεν ἐνταῦθα καὶ ἀντιπροσωπεύομεν αὐτόν. Ἀπορῶ λοιπὸν μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς νὰ θέλῃ τὸν κυρίαρχον αὐτὸν λαὸν, ὁ ὁποῖος παρουσιάζεται διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του καὶ ἰδίως διὰ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς, εἰς ὃν συγκεντροῦται ὅλη ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους, διότι καὶ αὐτὸς ἐξελέχθη κατ’ ἐντολὴν καὶ κατὰ θέλησίν μας, νὰ θέλῃ νὰ φέρῃ εἰς θέσιν τὴν κυριαρχίαν αὐτοῦ ἴσην μὲ ἑνὸς δημαρχικοῦ παρέδρου τοῦ παραμικροῦ χωρίου τοῦ Κράτους. Ὁ νόμος περὶ ληξιαρχίας εἶναι γνωστὸς εἰς ὅλους· ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἐν γένει διὰ τὰς μεταβολὰς τὰς οἰκογενειακὰς τῆς γεννήσεως, τῶν γάμων, τοῦ θανάτου καὶ τὰ λοιπά. Τί λέγει ὁ νόμος αὐτὸς; ὅτι ἑκάστη οἰκογένεια ὀφείλει νὰ παρουσιάζηται ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, δίδει μάλιστα καὶ προθεσμίαν ἡμέρας τινάς· ὀφείλει ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸν ληξίαρχον, ἢ τὸν δήμαρχον ἢ πάρεδρον τοῦ χωρίου νὰ βεβαιώσουν ἓν νεογνὸν, ἕνα θάνατον ἢ ἕνα γάμον, καὶ ἐὰν ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς δὲν παρουσιασθῇ τιμωρεῖται διὰ προστίμου κτλ. Σήμερον λοιπὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τί ἄλλο παρουσιάζεται παρὰ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα μὲ τὴν διαφορὰν μόνον τῆς οἰκογενείας, ἡ ὁποία κατέχει, μίαν θέσιν ὑψηλὴν, καὶ θέλομεν, οὕτως εἰπεῖν, νὰ δώσωμεν ἓν προνόμιον κἄτι τὶ περισσότερον ἀπὸ ὅτι ὅλαι αἱ οἰκογένειαι τοῦ κράτους ἔχουν καὶ τὸ προνόμιον τοῦτο συνίσταται νὰ μὴ καταφεύγῃ ἡ Βασιλικὴ οἰκογένεια νὰ ἐκθέσῃ τὰ γεγονότα αὐτὰ ἐνώπιον ἑνὸς δημάρχου, παρὰ ἐνώπιον ἑνὸς προσώπου κατὰ τι ἀνωτέρου τοῦ δημάρχου. Τὸ κατ’ ἐμὲ μάλιστα φρονῶ, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ πρὶν ἢ ἔλθῃ εἰς γάμον ὁ Βασιλεὺς, διότι εἰς τὸ βιβλίον αὐτὸ τῆς ληξιαρχίας ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ γράψῃ πρῶτον τὸ ἄτομον τοῦ Βασιλέως, τὸ ὑπαρκτὸν, κατόπιν τὸν γάμον, καὶ μετὰ ταῦτα τὰ ἐπίλοιπα. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον παρέλειψεν ἓν οὐσιῶδες καθῆκον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Σήμερον λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ, ἀργὰ μὲν, πάντοτε ὅμως ἔρχεται νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ. Τί λέγομεν ἡμεῖς τώρα; Τὸ καθῆκον αὐτὸ τὸ ἁπλοῦν ζητοῦμεν νὰ τὸ μετατρέψωμεν εἰς ἄλλο τι, παρ’ ὅτι ὑφίσταται πράγματι, παρ’ ὅτι εἶναι, πρᾶξις ληξιαρχική· καὶ τί λέγομεν; νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς νὰ γίνῃ ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν εἶναι ἁρμόδιον νὰ δηλώσῃ οὔτε τὴν γέννησιν, οὔτε τὸν γάμον, ἀλλ’ εἶναι τὰ ἁρμόδια πρόσωπα. Ἐὰν ἐπρόκειτο σήμερον ν’ ἀποφανθῇ τὸ ἔθνος περὶ ἄλλης τινὸς πράξεως, νὰ βεβαιώσῃ δηλ. τὴν ταὐτότητα τοῦ τικτομένου καθ’ ἣν στιγμὴν ἐξέρχεται εἰς τὸ φῶς τοῦ κόσμου, τὸ ἐννοῶ, ὅτι τότε ἤθελε σχηματισθῆ μία ἐπιτροπὴ ἀλλοία παρὰ τὸ πρόσωπον τοῦ ληξιάρχου· νομίζω τότε, ὅτι ἢ 3, ἢ 4, ἢ 1 πρόσωπον ἔχουν νὰ παρευρεθοῦν μὲ τὴν μάμμην τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν τὸ νεογνὸν αὐτὸ βλέπει τὸ φῶς τοῦ κόσμου νὰ τὸ βεβαιώσῃ· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν θὰ εἰπῇ ληξιαρχικὴ πρᾶξις· εἶναι ἄλλο τι παρὰ ληξιαρχικὴ πρᾶξις· θέλετε τοῦτο; μόλον ὅτι ἐγὼ τὸ θεωρῶ περιττὸν, μάλιστα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διαφιλονεικήσωμεν τὰ πρόσωπα, νὰ εἴπωμεν ποῖος ἔχει περισσότερα ἐχέγγυα νὰ βεβαιώσῃ τὴν ταὐτότητα διὰ νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλοι τινὲς κύριοι εἶπον, τὸ ὑποβολιμιαῖον, πρᾶγμα, ὅπερ δὲν συμβαίνει, καὶ μάλιστα κατὰ τὸν 10ον αἰῶνα.

§36ΤΙΝΕΣ. Δέκατον αἰῶνα; Δέκατον ἔννατον (ἱλαρότης).

§37ΖΕΡΒΑΣ. Τὸν 19ον αἰῶνα, ὅτε αἱ τοιαῦται πράξεις δὲν ἔχουν τόσην σημασίαν, διότι τίποτε δὲν εἶναι στερεόν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι ὅλος διόλου ἄτοπον νὰ ἔλθῃ μία Βουλὴ ὁλόκληρος εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ προέδρου νὰ ἐκπληρώσῃ ἔργον ἑνὸς ληξιάρχου, ὁ ὁποῖος τάσσεται εἰς ἓν μικρὸν χωρίον ἀπὸ 5 σπήτια καὶ γράφει τοὺς γεννηθέντας καὶ ἀποθανόντας. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ θεωρῶ ἀφροσύνην, τὸ θεωρῶ ἐξευτελισμόν· ἄλλο τίποτε δὲν βλέπω εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρὰ μίαν περιποίησιν ἀνοίκειον τῆς ἀντιπροσωπείας.

§38ΦΙΛΗΜΩΝ. Πρὸς ποῖον περιποίησιν;

§39ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ ἔχων ὦτα ἀκουέτω, καὶ ὁ ἔχων νοῦν νοήτω.

§40ΦΙΛΗΜΩΝ. Πρὸς τὸν Κ. Λαζαρέτον τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς;

§41ΖΕΡΒΑΣ. Ἕκαστος ἠμπορεῖ νὰ προτείνῃ οἵαςδήποτε θέλει περιποιήσεις εἰς ἓν πρόσωπον, ποτὲ ὅμως αἱ τοιαῦται περιποιήσεις νὰ θίγουν τὴν ὑπόληψιν τοῦ ἔθνους καὶ νὰ καταστήσουν ληξίαρχον τὴν Βουλὴν (θόρυβος). Μάλιστα, κύριοι, καταβαίνεις εἰς τὴν θέσιν τοῦ ληξιάρχου, γίνεσαι ἰσοδύναμος μὲ τὸν πάρεδρον τοῦ χωρίου.

§42ΤΙΝΕΣ. Ὁ πρωθυπουργός;

§43ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ πρωθυπουργὸς εἶναι ἐξουσία ἐκτελεστικὴ, εἶναι ἐντολοδόχος τοῦ ἔθνους, καὶ πρέπει νὰ πράξῃ τὰ πάντα, τὸ ἔθνος ἐντέλλει, ἡ κυβέρνησις ἀποδέχεται τὴν ἐντολήν. Δὲν τὸ ἀποδέχεται; ὁρίστε ἡ πόρτα εἶναι ἀνοικτὴ, ἂς φύγῃ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ κυβέρνησις εἶναι ὑπηρέτης τοῦ ἔθνους. Δὲν πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναμίξωμεν αὐτὰ τὰ διεστῶτα. Προχθὲς, κύριοι, εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον ἔναυλος εἶναι ἡ συζήτησις εἰς ἡμᾶς. Τί ἔλεγον; μᾶς ἔφερον μίαν λέξιν, καὶ μᾶς εἶπον διάκρισιν ἐξουσιῶν· ἐδῶ εἶναι, κύριοι, ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν. Ἰδοὺ λοιπὸν ἐδῶ συγχέεται ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν, τὸ νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ νὰ γίνῃ ληξίαρχος εἶναι σύγχυσις διακρίσεως ἐξουσιῶν, ἢ δὲν εἶναι; Πολλοὶ, κύριοι, ὑπεξέλαβον τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν ὡς κἄτι τι ἄλλο· ἂν θέλετε ἤκουσα πολλοὺς νὰ λέγουν ὅτι οἱ ὑπουργοὶ ἔφεραν τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν διὰ νὰ μὴ ἠμπορῇ ἕνας βουλευτὴς ἢ πολίτης νὰ τοὺς συστήσῃ ἓν πρόσωπον. Ὄχι, κύριοι, πολὺ μακρὰν εἶναι αὐτοί. Ἐδῶ εἶναι ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν· ἡ βουλὴ νὰ μὴ γείνῃ ληξίαρχος· ὁ ληξίαρχος νὰ ᾖναι ληξίαρχος, καὶ ἡ Βουλὴ Βουλή. Τελειώνω λοιπὸν τὸν λόγον μου καὶ κηρύττομαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ τῆς τροπολογίας. Ἐῤῥέθη ὅμως εἷς λόγος κατά τι δικαιολογημένος· εἶπάν τινες ἀγορεύσαντες εἰς τὴν πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν ὅτι ἐνδέχεται νὰ παρουσιασθῇ περίστασις, καθ’ ἣν νὰ ὑπάρχῃ ὁ αὐτὸς πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης· τότε τί μέλλει γενέσθαι; Ἐγὼ δὲν τὸ θεωρῶ ποσῶς δύσκολον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἀμέσως. Πρῶτον μὲν λέγω ὅτι τότε ὁ πρωθυπουργὸς ἐκπληροῖ δύο ἰδιότητας, τὰ καθήκοντα τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ θέλετε νὰ μοὶ εἴπητε: μήπως τότε ἓν πρόσωπον κάμνει τὴν πρᾶξιν· ἡμεῖς θέλομεν δύω· τότε εὔκολον εἶναι εἰς τοιαύτην περίστασιν δι’ ἑνὸς Βασιλικοῦ διατάγματος νὰ προσδιορισθῇ ἕνα ἄλλο πρόσωπον καὶ νὰ λέγῃ· ἐπειδὴ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης διατελεῖ καὶ πρωθυπουργὸς, ἀντ’ αὐτοῦ θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτὴν ὁ τάδε, καὶ ἰδοὺ τὸ ζήτημα λύεται.

§44ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξετίμησα, κύριοι, τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Κ. προέδρου τῆς κυβερνήσεως κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἐπρόκειτο περὶ τῶν νομοσχεδίων τῶν ἀφορώντων τὴν ληστείαν καὶ τὰ μεταβατικὰ σώματα. Τῳόντι· τὰ νομοσχέδια εἰσάγονται, ἀναγινώσκονται καὶ παραχρῆμα ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις αὐτῶν εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν ἔχει τις καιρὸν οὐχὶ νὰ τὰ μελετήσῃ, νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ σχηματίσῃ γνώμην πεφωτισμένην, ἀλλ’ ἐὰν θέλῃς δὲν ἔχει καιρὸν οὔτε κἂν νὰ τὰ ἀναγνώσῃ. Τοῦτο συμπίπτει καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου· ἀνεγνώσθη καὶ ὅλοι τὸ ἐθεωρήσαμεν κατὰ πρῶτον ὡς οὐσιῶδες· ὀλίγην προσοχὴν ἐδόσαμεν εἰς αὐτὸ, ἐσκέφθημεν ὅτι ἠμποροῦσε νὰ λυθῇ ἀδιαφόρως κατὰ τοῦτον, ἢ κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον; Εὐτυχῶς ὅμως ἡ δοθεῖσα τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ κ. Φιλήμονος μᾶς ἔθεσεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σκεφθῶμεν ὡριμώτερον περὶ τοῦ πρακτέου. Ἐλάβομεν λοιπὸν μικρόν τινα καιρὸν ὅπως σκεφθῶμεν, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι οἱ πλεῖστοι μεταξὺ ἡμῶν ἐπείσθησαν ἤδη, ὅτι τὸ ἔργον εἶναι σπουδαιότατον. Κύριοι! δὲν πρόκειται περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων, ἀφορωσῶν προσωπικὴν ἢ πολιτικὴν κατάστασιν ἁπλῶν ἀτόμων, ἀλλὰ περὶ τῆς καταστάσεως τῶν μελῶν τῆς βασιλικῆς οἰκογενείας, ἐκ τῆς ὁποίας καταστάσεως δύνανται ποτὲ χωρὶς οὔτε κἂν νὰ τὸ ὑποπτεύωμεν σήμερον, νὰ προκύψουν δυσχέρειαι τοιαῦται ἐθνικαὶ, αἵτινες νὰ φέρουν, ἐννοεῖται, τὸ κράτος εἰς λυπηρὰν θέσιν. Ποῖον εἶναι, κύριοι, αὐτὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν; Ἡ ἰδέα του εἶναι ὀρθὴ ἔπρεπε τῳόντι τοιοῦτον νομοσχέδιον νὰ ὑποβληθῇ, καὶ νὰ ὑποβληθῇ πρὸ πολλοῦ. Τέλος πάντων ὑπεβλήθη, ἀλλ’ ἀτυχῶς περιέχει πολλὰς ἀτελείας· οἱ συντάξαντες αὐτὸ εἶχον ὑπ’ ὄψιν τοὺς νόμους τῆς Γαλλικῆς ἐπικρατείας, τὸ αὐτοκρατορικὸν θέσπισμα τοῦ 1806, καὶ τὸ διάταγμα τοῦ 1816· ἀλλὰ συγχρόνως ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν νόμον τὸν Ἀστυκὸν τῆς Ἰταλίας καὶ ἐκεῖθεν ἐρανίσθησαν τὴν διάταξιν τὴν ἀφορῶσαν τὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, ἀποσπάσαντες δὲ αὐτὴν μετέφρασαν αὐτὴν ἁπλῶς, χωρὶς νὰ σκεφθῶσι περαιτέρω καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς. Ἀπὸ τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ προκύπτει τοῦτο οὕτως, ὥστε δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀποδείξω ὅτι τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου ἐλήφθη ἐκ τοῦ Ἀστυκοῦ νόμου τῆς Ἰταλίας, ὅστις ἀνεπλήρωσε τὴν ἔλλειψιν τοῦ Γαλλικοῦ. Ὁ Γαλλικὸς νόμος δὲν ἔχει τοιαύτην διάταξιν, καὶ διὰ τοῦτο ἐκεῖ διὰ τῶν ἄλλων εἰδικῶν νόμων, τοὺς ὁποίους προανέφερον, ἐκανονίσθη καὶ τὸ προκείμενον ζήτημα· ἴσως, κύριοι, ἡ ἀσάφεια, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὸ νομοσχέδιον, δὲν θὰ ἐγεννᾶτο, ἐὰν ἐγίνετο ἡ πρότασις διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ νὰ προστεθῇ διάταξις ὁμοία τῆς τοῦ Ἰταλικοῦ κειμένου εἰς τὸν ὑπάρχοντα Ἑλληνικὸν Ἀστυκὸν Κώδικα. Τότε ὅλαι αἱ ἀσάφειαι αἵτινες ἀπαντῶνται εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται, ὡς νόμος εἰδικὸς περὶ τῶν ληξιαρκῶν πράξεων τῶν μελῶν τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, τότε, λέγω, αἱ ἀσάφειαι, αἱ ἐλλείψεις αὐτοῦ ἤθελον ἀναπληροῦσθαι ἐκ τῶν λοιπῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ Ἀστυκοῦ νόμου· ὑποβάλλεται ὅμως ἀτυχῶς, ὡς εἶπον, ὡς νόμος χωριστὸς, ἀναφέρει δὲ τὰ ἑξῆς. «Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐκπληροῦν καθήκοντα ληξιάρχου πρὸς σύνταξιν ληξιαρχικῶν πράξεων ἀναγομένων εἰς τὴν γέννησιν, εἰς τὸν γάμον, κτλ». Δὲν ἔχει τοὐλάχιστον «τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων» διὰ νὰ ᾖναι ὁπωσοῦν ἡ φράσις πλέον ὡρισμένη διὰ νὰ δύναταί τις νὰ ἐννοήσῃ ληξιαρχικὰς πράξεις ὁμοίας ἐκείνων, αἵτινες συντάσσονται κατὰ τὸν ὑπάρχοντα Ἀστυκὸν νόμον, ὅταν πρόκειται περὶ γεννήσεως γάμου, ἢ θανάτου τῶν ἁπλῶν πολιτῶν· ἀλλὰ «ληξιαρχικῶν πράξεων» ἁπλῶς. Γεννᾶται λοιπὸν ἀμέσως ἡ ἀμφιβολία πῶς θὰ συνταχθοῦν αὐταὶ αἱ πράξεις, πότε θὰ συνταχθοῦν, ποῦ θὰ συνταχθοῦν... ἐὰν εἰς τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσίν του ἔλεγεν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ὅτι ἐννοεῖ, ὅτι θέλουν συντάττεσθαι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα Ἀστυκὸν νόμον, τότε τοὐλάχιστον ἡ ἀσάφεια ἔθελεν ἐκλείψει· ἠμπορεῖ σήμερον ἀκόμη, ἐὰν εὐαρεστῆται ὁ κ. ὑπουργὸς ὁ ἁρμόδιος, νὰ κάμῃ τοιαύτην δήλωσιν καὶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι αἱ ληξιαρχικαὶ αὗται πράξεις θέλουν συντάττεσθαι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα Ἀστυκὸν νόμον περὶ ληξιαρκῶν πράξεων καὶ οὕτως ἡ ἀπορία νὰ παύσῃ. Εἶναι ἀπαραίτητον, κύριοι, ὁπωσδήποτε αὐταὶ αἱ πράξεις νὰ ἔχουν τύπον ὡρισμένον, παραδεδεγμένον, περὶ τοῦ ὁποίου νὰ μὴν ἐγείρωνται δισταγμοὶ καὶ ἀμφισβητήσεις. Ἠμπορεῖ ἀξιολογώτατα μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ γεννηθῇ ὁ δισταγμὸς τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν προσέλθῃ ὁ ὑπουργὸς πρὸς σύνταξιν τῆς πράξεως· ἂν ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν ἤδη· τίνι τρόπῳ θὰ συνταχθῇ ἡ πρᾶξις; εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ δυσκολευθῇ νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ, διότι δὲν εἶναι ἕτοιμος, δὲν εἶναι προπαρεσκευασμένος εἰς τοῦτο. Εἶπον ὅτι οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπλανήθησαν, διότι ἐρανισθέντες τὴν διάταξιν τοῦ ἀστυκοῦ νόμου τῆς Ἰταλίας, ὁ ὁποῖος περιέχει καὶ τὰς διατάξεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς συντάξεως τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων ἐν γένει, ἐλησμόνησαν ὅτι συνέττατον χωριστὸν καὶ εἰδικόν νόμον. Πρέπει λοιπὸν, κύριοι, ἡμεῖς νὰ διορθώσωμεν τὸ λάθος, καὶ νὰ μὴν ἀκολουθήσωμεν τὸ Ἰταλικὸν κείμενον, ὡς συνδυάζεται μὲ τὰς ἄλλας διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ Ἰταλικοῦ νόμου, ἢ νὰ μιμηθῶμεν τοὺς νόμους τῆς Γαλλίας περὶ τῶν ὁποίων ἡ δικαιολογιτικὴ ἔκθεσις τοῦ ὑπουργοῦ κάμνει λόγον; Οἱ νόμοι οὗτοι ἀναφέρουν ῥητῶς, ὅτι αἱ ληξιαρχικαὶ αὗται πράξεις συντάσσονται κατὰ τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ κώδικος. «il recerra les actes de naissance, de ma riage, et tous autres actes de l’ état civil prescrits ou autorisets par le code civil. Αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἀσάφειαν προτείνω, κύριοι, νὰ διορθώσωμεν διὰ τῆς προσθήκης» «νὰ συντάσσωνται αἱ ἐν λόγῳ ληξιαρχικαὶ πράξεις συμφώνως πρὸς τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ νόμου». Προσέτι παρατηρῶ καὶ ἄλλην ἔλλειψιν, τὴν ὁποίαν ἴσως τινὲς θεωρήσωσιν ἐπουσιώδη, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ νομοθεσίας τὰ πάντα πρέπει νὰ προβλέπωνται καὶ ἐξετάζωνται μετὰ προσοχῆς· δὲν πρέπει νὰ ἐκλαμβάνωμεν ὡς ἐπουσιώδη τὰ τοιαῦτα, ὡς οὐσιώδη δὲ νὰ θεωρῶμεν μόνον ἄλλα τινὰ ἀντικείμενα, περὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπεν ἴσως νὰ ἀσχολώμεθα ὀλιγώτερον καὶ ἀπαθέστερον. Παρατηρῶ τὴν ἔλλειψιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν γέννησιν, τὸν γάμον, ἢ τὸν θάνατον ἀναφέρεται μόνον, ἐνῷ, ὡς καὶ αὐτοὶ οἱ γαλλικοὶ νόμοι ῥητῶς ἀναφέρουσιν, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι πράξεις ληξιαρχικαί. Καὶ εἰς τὸν νόμον τὸν ἀστικὸν τὸν ἑλληνικὸν ὁρίζονται καὶ ἄλλαι πράξεις ἀστικαὶ, καὶ δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰς ἄλλας πράξεις περὶ μεταβολῆς ὀνομασίας κτλ. Σᾶς ἀναφέρω μόνον τὴν ἀπαραίτητον τὴν ἀναγκαιοτάτην προκειμένου περὶ μέλους τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, τὴν πρᾶξιν τῆς βαπτίσεως. Δι’ αὐτὸ καὶ οἱ γαλλικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι συντάσσονται μετὰ περισσοτέρας ἀνέσεως καὶ περισκέψεως περιέχουν. «tous les autres actes de l’ état civil» «καὶ τὰς λοιπὰς ληξιαρχικὰς πράξεις». Διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται ἀναγκαία εἰς τὸ νομοσχέδιον ἡ προσθήκη «καὶ λοιπὰς ληξιαρχικὰς πράξεις». Πρὸς τούτοις παρατηρῶ ὅτι πρέπει αὐτὰ τὰ βιβλία νὰ ᾖναι συντεταγμένα προσηκόντως, ὅπερ ἴσως ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ εἶχεν εἰς τὴν διάνοιάν του, ἤτοι μονογραφημένα καὶ ἠριθμημένα καὶ μὲ βεβαίωσιν περὶ τούτου εἰς τὸ τέλος συντεταγμένην καὶ ὑπογεγραμμένην παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ, ὡς καὶ ἐν Εὐρώπῃ, ἔνθα βεβαίως περὶ τὸ νομοθετεῖν δὲν εἶναι ἥττονες ἡμῶν. Ἔρχεται ὅμως, κύριοι, τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον καί τοι σπουδαῖον, ἄλλοι ἐχαρακτήρισαν ὡς γελοῖον· τίποτε ἐνώπιόν σας δὲν πρέπει νὰ χαρακτηρίζηται ὡς γελοῖον· τὰ πάντα πρέπει νὰ ἐξετάζωνται μετ’ ἐμβριθείας καὶ προσοχῆς. «Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐκπληροῦσι καθήκοντα ληξιάρχου» λέγει τὸ νομοσχέδιον· τῳόντι ἡ σύμπραξις τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἐπιτυχεστάτη, διότι τὰ δύω ταῦτα πρόσωπα ἀναπληροῦν ὁμοῦ τὸν Καγκελάριον τῶν Γάλλων, ὅστις ἐπιφορτισμένος τὰ τῆς δικαιοσύνης ἦτο καὶ ὁ ἀνώτερος ἄρχων παρὰ τῷ βασιλεῖ εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε μετὰ τοὺς πρίγκιπας ἦτο πρῶτος. Ἡ ἕνωσις λοιπὸν αὐτῶν τῶν δύω προσώπων δύναται ν’ ἀναπληρώσῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Καγκελαρίου. Ἀλλὰ νέαι ἀρχαὶ εἰσήχθησαν ἐκ τῆς μεταβολῆς τῶν πολιτικῶν περιστάσεων. Αἱ περιστάσεις, καθ’ ἃς οἱ Γαλλικοὶ νόμοι συνετάχθησαν ἀπῆλθον· ὁ ἀπολιτισμὸς τοῦ 1806 καὶ τῆς μοναρχικῆς ἐξουσίας τοῦ ΙΗʹ. Λουδοβίκου δὲν εἶναι τῆς ἐποχῆς· διὸ καὶ τὸ νομοσχέδιον φαίνεται μᾶλλον ἀποκλίνον πρὸς τὴν προτέραν νομοθεσίαν τῆς Ἰταλίας, διότι ἐξ αὐτῆς ἐλήφθη· ὅθεν οἱ συντάξαντες αὐτὸ λαβόντες μάλιστα τὴν καλοσύνην νὰ μᾶς σημειώσουν εἰς τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς Γερουσίας εἶναι ὁ ληξίαρχος ἐν Ἰταλίᾳ, ὤφειλον νὰ ὦσι συνεπεῖς καὶ νὰ μὴ ἀνατρέξωμεν πάλιν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τοῦ ἀπολυτισμοῦ· τὸ νὰ λαμβάνῃ μέρος ὁ πρόεδρος τῆς Γερουσίας ὡς ληξίαρχος σημαίνει, ὅτι ἡ σύνταξις τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸ ἔθνος. Ὁ Βασιλεὺς ἀνήκει εἰς τὸ ἔθνος, ἡ βασιλικὴ οἰκογένεια ἐπίσης ἀνήκει εἰς τὸ ἔθνος, καὶ τὸ συμφέρον τῆς δυναστείας εἶναι συμφέρον ἐθνικόν· ἔχομεν παραδείγματα λυπηρὰ, τὰ τοῦ Ἰακώβου Βʹ. τῆς Ἀγγλίας, τὸν υἱὸν τοῦ ὁποίου ἀπεστέρησαν τῆς διαδοχῆς ἀμφισβητήσαντες τὴν γνησιότητά του διὰ φατριασμοῦ, καὶ σήμερον ἀκόμη ἀμφισβητοῦν τὰ δικαιώματα τοῦ δουκὸς τοῦ Σαμβὸρ ἐπὶ τῆς δυναστείας τοῦ πρώτου κλάδου τῶν Βουρβόνων, διότι στηρίζονται εἰς τοὺς νόμους ἐκείνους τοὺς ἐκ μονομερείας συνταχθέντας. Πρέπει λοιπὸν πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς ἰδίας δυναστείας, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ συμφέρον μας, νὰ συμπράττῃ τὸ ἔθνος διὰ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς εἰς τὴν βεβαίωσιν τῶν ἐν λόγῳ πράξεων πρὸς ἀπομάκρυνσιν πάσης διαστροφῆς τῆς ἀληθείας ἐπὶ βλάβῃ τῆς δυναστείας, ἀλλὰ ὁ πρόεδρος θὰ καταβιβασθῇ· νομίζω, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ τοιαῦτα. Ἡ Ἰταλία, βλέπετε, ὥρισε τὸν πρόεδρον τῆς Γερουσίας, διότι ὁ πρόεδρος τῆς Γερουσίας εἶναι μόνιμος, ἐνῷ ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι. Τὸ ζήτημα λοιπὸν συνίσταται εἰς τὸ τίνι τρόπῳ θὰ ἀναπληροῦται ὁ πρόεδρος ἐν περιπτώσει λήξεως, ἢ διαλύσεως τῆς Βουλῆς· ἡ τροπολογία τοῦ κ. Φιλήμονος προβλέπει ὅλας τὰς περιστάσεις καὶ δύναται ἡ ἔλλειψις τοῦ προέδρου νὰ ἀναπληρωθῇ. Ὑπάρχει ὁ πρόεδρος, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ αὐτὸς, θὰ ᾖναι ὁ προσωρινός· ἐὰν δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν πρωτεύουσαν, καλεῖται, διότι οἱ γάμοι, καθὼς καὶ οἱ τοκετοὶ, εἶναι γνωστοὶ ἐκ τῶν προτέρων· οὐδ’ ἀπαιτεῖται κατὰ τὸν ληξιαρχικὸν νόμον τὴν αὐτὴν ἡμέραν τοῦ γάμου, ἢ τῆς γεννήσεως κτλ. νὰ συντάσσηται ἡ πρᾶξις, ἐκτὸς ἐὰν ἀπαιτήσωμεν τὴν αὐτὴν ἡμέραν τοῦ τοκετοῦ καὶ τοῦ γάμου νὰ γίνεται ἡ πρᾶξις· ἀλλὰ δὲν λέγουν τοῦτο οἱ κύριοι ὑπουργοί· ἀφίνουν τὸ νομοσχέδιον ὅλως ἀσαφὲς καὶ ἀόριστον, ὑπαινιττόμενοι, ἢ διανοούμενοι ἴσως, ὅτι πρέπει νὰ ἰσχύσουν αἱ διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ νόμου. Ὁ πρόεδρος λοιπὸν, καὶ ἂν ἀπουσιάζῃ, εἶναι εὔκολον νὰ κληθῇ καὶ νὰ ἔλθῃ· ἐὰν κωλύεται ἐκεῖνος, εἶναι οἱ ἀντιπρόεδροι, οἵτινες καὶ αὐτοὶ εἶναι εὔκολον νὰ ἔλθουν κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐκλογῆς των. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ ἔληξεν, ἢ εἶναι διαλελυμένη, καὶ τοῦτο εἶναι σπανιώτατον· εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις δύναται ὁ πρόεδρος τῆς τελευταίας ληξάσης, ἢ διαλυθείσης συνόδου καὶ οἱ ἀντιπρόεδροι αὐτῆς νὰ ἀναπληρώσουν τὴν ἔλλειψιν. Αὐτὸ παρατηρεῖται, κύριοι, εἰς τὴν λοιπήν μας νομοθεσίαν· εἰς τὸ σύνταγμα ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν λέγεται, δοθείσης ἀνάγκης, ἡ λήξασα, ἢ ἡ διαλυθεῖσα Βουλὴ δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ ὡρισμένα βουλευτικὰ καθήκοντα. Ἐννοῶν ὅτι αἱ πράξεις πρέπει νὰ συντάσσωνται κατὰ τὸν ληξιαρχικὸν νόμον παρατηρῶ ὅτι θὰ παρευρίσκωνται καὶ μάρτυρες, ὡς καὶ οἱ γαλλικοὶ νόμοι παραδέχονται· τοὺς μάρτυρας δὲ αὐτοὺς ἐκλέγει ὁ βασιλεὺς χωρὶς νὰ ἀναφέρωμέν τι περὶ τούτου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ὁ ἀστικὸς ἡμῶν νόμος λέγει, ὅτι προσκαλοῦνται μάρτυρες εἰς τὰς ληξιαρχικὰς πράξεις, οἱ δὲ μάρτυρες αὐτοὶ ὁρίζονται ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους, τοὺς πατέρας, μέλλοντας νὰ συναφθῶσιν εἰς γάμον καὶ καθεξῆς, ὥστε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ὁ εἰδικὸς γαλλικὸς νόμος δίδει εἰς τὸν βασιλέα, τὸ δίδει ὁ ληξιαρχικός μας νόμος· ὁ βασιλεὺς ἐκλέγει τοὺς μάρτυρας· ἰδοὺ καὶ ἄλλος λόγος καθιστῶν ἀπαραίτητον τὴν σύμπραξιν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Βουλῆς· καὶ παραδέχομαι τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Φιλήμων μὲ τὴν προσθήκην ὅτι, ὁ πρόεδρος συμπράττων, ἔχει τὰ καθήκοντα καὶ δικαιώματα τοῦ ληξιάρχου, διότι, ἐὰν ἁπλῶς παρίσταται, ἡ σύμπραξίς του θὰ ᾖναι ὅλως παθητική· ἐὰν ἔχῃ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ ληξίαρχος, ἠμπορεῖ καὶ αὐτὸς νὰ ἐνεργῇ ὅ,τι συντείνει πρὸς φωτισμὸν ἑαυτῶν καὶ πρὸς βεβαίωσιν τῆς πράξεως εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ γεννηθῇ ποτὲ περὶ τῆς ἀληθείας τῆς πράξεως ἀμφιβολία· εἰς τὸν ἀστικὸν νόμον μας ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ληξίαρχος δύναται ν’ ἀπαιτήσῃ, ὥστε καὶ νὰ ἐπιδειχθῇ εἰς αὐτὸν τὸ τεχθέν. Οὕτω λοιπὸν ἐξασφαλίζεται εἰς τρόπον ἀναμφισβήτητον ἡ ἀλήθεια πρὸς τὸ συμφέρον τῆς δυναστείας διὰ τῆς συμπράξεως τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, καὶ πᾶσα κακία καὶ διαστροφὴ τῆς ἀληθείας, τείνουσα εἰς τὴν προσβολὴν τῶν ἀληθῶν συμφερόντων τοῦ κράτους, ναυαγεῖ ἐκ τῶν προτέρων.

§45ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (ὑπουργ. τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, ἐπέστησα πολὺ τὴν προσοχήν μου εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ προλαλήσαντος, καθόσον ὡς νομικὸς πρὸς νομικὸν ἔπρεπε νὰ προσέχω. Ὀλίγα θέλω ὑποβάλλει εἰς τὴν κρίσιν σας, καθόσον πολλὰ ἤκουσα· ἀλλ’ ὅσα ἤκουσα εἰς ἕνα σκοπὸν τείνουν; Εἶδα ὅτι εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα τὸ προκείμενον, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν συνεμορφώθη μὲ τὸν ἀστικὸν κώδικα. Μ’ ὅλον ὅτι δὲν ἀνατρέπει τὸν ἀστικὸν κώδικα, διότι καμμία διάταξις αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει, ἥτις νὰ λέγῃ ὅτι εἶναι ἐκτὸς τοῦ κώδικος τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἦτο σπουδαῖον τὸ ζήτημα, ἀλλὰ τὸ κατεβίβασε πολὺ κάτω· ἐνῷ ὡμολόγησεν ὅτι εἶναι ἀξιοπρεπὲς καὶ διαφέρει τὴν βασιλικὴν οἰκογένειαν, εἶπεν ὅτι τὸ ἔθνος ἐνδιαφέρεται.

§46ΤΙΝΕΣ. Δυνατώτερα, διότι δὲν ἀκούομεν τίποτε.

§47ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτηρήσῃ τώρα αὐτὰ τὰ γεγονότα, τὴν ἀποβίωσιν, τὴν γέννησιν καὶ τὸν γάμον. Εἰς τὸ τελευταῖον μοὶ φαίνεται ὅτι ἔκαμε πολὺ λάθος· διότι τὸ ἔθνος ἠμπορεῖ νὰ κανονίσῃ καὶ τὴν γέννησιν καὶ τὸν θάνατον εἰς τὴν διαδοχὴν, εἰς τοὺς γάμους τοὐλάχιστον δὲν ὑπάρχει τι, μ’ ὅλον ὅτι γίνεται λόγος, δὲν ὑπάρχει διάταξίς τις ἐναντίον τοῦ ἀστικοῦ κώδικος. Λέγω λοιπὸν ὅτι ὅλαι αἱ περιστάσεις συγκεντροῦνται εἰς δύο, εἰς τὴν γέννησιν καὶ τὴν ἀποβίωσιν. Ἀσάφεια τοῦ νομοσχεδίου λέγει. Τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι σαφὲς, δὲν ὑπάρχει ὡρισμένον ἐντὸς αὐτοῦ, ὅτι ὑπάγεται εἰς τὸν ἀστικὸν κώδικα. Εἶναι ἐναντίον, λέγει, τοῦ κώδικος τοῦ ἀστικοῦ, ἐνῷ καμμία διάταξις μεταβάλλουσα τὸν ἀστικὸν κώδικα δὲν ὑπάρχει. Μᾶς ἀνέφερεν ὅτι τὸ 1816 ἐπανῆλθεν ἡ παλινόρθωσις εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅτι τότε ἦτον ἀπόλυτος ἡ Γαλλία· ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε ὅτι δὲν ἦτον ἀπόλυτος μοναρχία, ἀλλὰ συνταγματικὴ ἐπὶ Λουδοβίκου 18ου· ὥστε δὲν ἦτον ἀπολιτισμὸς, ὅτε ὁ ἀρχικαγγελάριος ἐνήργει τὰς ληξιαρχικὰς πράξεις, ἦτον ἐπὶ τῶν περιστάσεων τοῦ γάμου τῆς ἀποβιώσεως, καὶ τῆς γεννήσεως· ὑπῆρχε τότε ὁ ἀστικὸς κώδιξ τῆς Γαλλίας, ὅστις διαλαμβάνει ὅσα σχεδὸν διαλαμβάνει καὶ ὁ ἡμέτερος ἀστικὸς κώδηξ. Ἐπεθύμει λοιπὸν, λέγει, νὰ ὑπάρχῃ μία ῥητὴ διάταξις κατὰ τὸν ἀστικὸν κώδικα. Αὐτὸ εἶναι περιττὸν, διότι ὁ νόμος εἶναι σαφέστατος, καὶ δὲν ὑπάρχει διάταξις, ἥτις νὰ ᾖναι ἐναντία τοῦ ἀστικοῦ κώδικος. Εἶπεν ὅτι ὁ βασιλεὺς ἐκλέγει τοὺς μάρτυρας· ὄχι! ἀλλὰ δηλόνει τοὺς μάρτυρας, ὑποδεικνύει τοὺς μάρτυρας, καὶ βέβαια πᾶς τις καὶ ἰδιώτης ἂν ᾖναι, θὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν ληξίαρχον ὅτι ἡ σύζυγός του ἐγέννησε καὶ παρακαλεῖ δύο μάρτυρας, τοὺς ὁποίους ὑποδεικνύει, καὶ οἵτινες θὰ βεβαιώσουν τὸ γεγονὸς τῆς γεννήσεως, καὶ αὐτὴ ἡ βεβαίωσις ἐγγράφεται παρὰ τοῦ ληξιάρχου εἰς τὸ ἐπὶ τούτω βιβλίον· ἔπρεπε καὶ τοῦτο, λέγει, νὰ ἐμπεριέχεται. Μὰ τότε λοιπὸν, ἂν θέσωμεν ὅλα, ὅσα ἀπαιτοῦνται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, εἶναι περιττὸν οἱ κατάλληλοι, οἵτινες θὰ βεβαιώσουν κατὰ τὴν ἰδίαν μου κρίσιν τὸ περιστατικὸν τῆς γεννήσεως· εἶναι βέβαια ὁ ἰατρός, ἡ μαῖα ἐδῶ, διότι εἶναι ἐκλογὴ τοῦ βασιλέως· ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι καὶ ὁ πρόεδρος τῆς ἱερᾶς Συνόδου, καὶ τότε οἱ ληξίαρχοι θὰ βεβαιώνουν ἀπὸ τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν τὸ περιστατικὸν τῆς γεννήσεως· δὲν ἠξεύρω, ἂν ἐξηγοῦμαι.

§48ΤΙΝΕΣ. Δεξιόθεν. Πολὺ καλά, ὡραῖα.

§49ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Πρέπει νὰ προΐδῃ ὁ νόμος καὶ περὶ τοῦ ὀνόματος τῆς βαπτίσεως· λοιπὸν δὲν ἐνόησα καλὰ τὸν συγγραφέα, τὸν ὁποῖον ἀνέγνωσα. Ἀφίνεται τόπος καὶ προστίθεται τὸ ὄνομα, ἀφοῦ γίνῃ ἡ βάπτισις· τὸ ἄλλο δὲν ἀνήκει εἰς τὸν ἀστικὸν κώδικα ἀλλὰ εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὸν μέρος. Δὲν βλέπω πῶς παρέστησαν, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι ἀτελής· δὲν σημαίνει τίποτε, ὅτι δὲν περιέχει μέσα ὅλα, διότι αὐτὰ λέγονται εἰς τὸν ἀστικὸν κώδικα. Πρέπει λέγει νὰ τὰ περιέχῃ ὅλα καὶ πότε, καὶ ποῖον ὅρον· ἀλλὰ οἱ ληξίαρχοι βεβαιώνουν αὐτὴν τὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν βεβαιώνουν οἱ μάρτυρες. Ἐρχόμεθα μόνον εἰς τὸ ζήτημα, διότι ἀρκοῦν ὅσα εἶπα περὶ τῆς ἀσαφείας καὶ ἀτελείας τοῦ νόμου· ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τὸ περὶ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς· διατὶ νὰ μὴ λάβῃ μέρος, ἀφοῦ εἶναι ὁ πρόεδρος τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, διὰ νὰ συμμετάσχῃ καὶ τὸ ἔθνος εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν καὶ βεβαιώσῃ αὐτὸ τὸ γεγονός; Καὶ προχθὲς ἀκόμη ἔκαμα παρατηρήσεις μὲ ὀλίγας λέξεις καὶ πάλιν τὰς ἐπαναλαμβάνω. Εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἀφ’ ὅπου κατ’ ἔννοιαν, καὶ οὐχὶ κατὰ λέξιν, ἀντεγράφη αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος. Εἶπον ὅτι αὐτὸς εἶναι κατάλληλος διὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν ὡς νεώτερος, καὶ διότι δὲν ἐπήγαμεν εἰς τοὺς ἀρχαίους χρόνους τῶν Ἑλλήνων, διότι καὶ τότε ἐγένετο, καθὼς καὶ εἰς τὴν Ῥώμην ἐγένετο τότε, ἐνῷ πρὸ τῆς ἀναβάσεως εἰς τὸν αὐτοκρατορικὸν θρόνον τοῦ Ναπολέοντος διεκρίνετο τὸ τέκνον τῆς βασιλικῆς οἰκογενείας ἀπὸ τὰ ἄλλα ἄτομα. Λέγε λοιπὸν τί ἄλλο ἀξιοπρεπέστερον παρὰ (ἀδιάφορον ἂν ᾖναι σήμερον πρωθυπουργὸς ὁ Δ. Βούλγαρης) πρὸς τιμὴν τῆς βασιλείας, παρὰ νὰ ᾖναι ληξίαρχος ὁ κ. πρωθυπουργός; Δὲν μετέχει τῆς ἀντιπροσωπείας· πολὺ μετέχει, μὲ ὅλον τὸ σέβας πρὸς τὸν κ. πρόεδρον, μετέχει πολὺ περισσότερον, διότι κατὰ πλειονοψηφίαν ὑπάρχει πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Καὶ ἓν ἄλλο· διατί ἡ πρᾶξις ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν, ἢ ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν πρέπει νὰ ἐνεργηθῇ; Νομίζω πῶς δὲν εἶναι ἔργον αὐτὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ὀλίγας λέξεις σᾶς ὑπέβαλα καὶ νομίζω νὰ ἔγινα καταληπτός.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§51ΤΙΜ. ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἡλιοπούλου τὴν παραδέχομαι καὶ ἐγὼ πληρέστατα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡλιόπουλος ὑπέβαλε μίαν τροπολογίαν, κ. βουλευταί, ἥτις σᾶς ἀναγινώσκεται.

§53Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θέλω καὶ ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω, κ. πρόεδρε. Ἐν γένει, κύριοι, δὲν συμμερίζομαι τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πατρῶν πρὸς διατήρησιν τῶν διατυπώσεων τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων τῶν ἀφορωσῶν ἰδιωτικὰ συμφέροντα· διότι ἐκεῖ οἱ ὑπάλληλοι, οἵτινες προσκαλοῦνται ὡς ἐκ τοῦ νόμου νὰ διαπράξωσιν αὐτὰ καὶ βεβαιώσουν τὰ γεγονότα, δὲν κατέχουν ἐκείνην τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχουν οἱ κατέχοντες τὰ πρῶτα ἀξιώματα τῆς πολιτείας. Ὁ πρωθυπουργός, ὁ πρόεδρος τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, καὶ ἄλλα ὅμοια πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προσκαλοῦνται ὡς ἐκ τοῦ εἰδικοῦ νόμου νὰ ἐνεργήσωσι πράξεις ἀφορώσας τὴν πολιτικὴν κατάστασιν, παρέχουν πληρεστάτας ἐγγυήσεις. Μάλιστα, κύριοι, ἂν παρατηρήσωμεν τοὺς νέους νόμους, οἱ ὁποῖοι κανονίζουν αὐτὴν τὴν ὕλην, βλέπομεν, ὅτι παρεδέχθησαν ἓν σύστημα ὅλως διόλου ἁπλούστατον. Ὁ νόμος τοῦ 1852 τῆς Γαλλίας βλέπομεν ὅτι ἐν ἄρθρῳ 30 προσκαλοῦνται διὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὴν πολιτικὴν κατάστασιν τῆς αὐτοκρατορικῆς οἰκογενείας, τὸν ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν, τὸν πρόεδρον τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, καὶ ἀκόμη καὶ δύω μάρτυρας, τοὺς ὁποίους προσδιορίζει ὁ αὐτοκράτωρ, καὶ ἐν ἀπουσίᾳ αὐτῶν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν, καὶ παρ’ ἡμῖν, ἐφαρμοζομένων τῶν αὐτῶν διατυπώσεων, ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου δύναται νὰ λαμβάνῃ ἀπ’ αὐτὰ τὰ μέλη τῆς βασ. οἰκογενείας ὑποχρεωτικῶς, καὶ βεβαίως δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀποκλεισθῶσι ἀπὸ μίαν πρᾶξιν ἀφορῶσαν τὴν πολιτικὴν κατάστασιν τῆς βασιλ. οἰκογενείας, τὰ μέλη αὐτῆς, διότι οἱ φυσικώτεροι μάρτυρες εἶναι τὰ μέλη τῆς βασιλικῆς οἰκογενείας· ἡ βασιλικὴ οἰκογένεια δὲν ἠμποροῦσε νὰ στερηθῇ ἑνὸς εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον ἔχουν τὰ κοινὰ ἄτομα· ἂν ὁ Βασιλεὺς δὲν θέλῃ νὰ δηλώσῃ τὰ πρόσωπα, ὁ πρωθυπουργὸς τότε λαμβάνει ἐκ τῶν μελῶν τῆς βασιλ. οἰκογενείας, καὶ ἐν ἐλλείψει τοιούτων, ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς τοῦ Κράτους, τοὺς νομάρχας, τοὺς τὰ πρῶτα δηλ. κατέχοντας ἀξιώματα τῆς πολιτείας. Τὸ περὶ μονογραφῆς, κύριοι, εἶναι γελοῖον, ἐν ᾧ πρόκειται νὰ γίνῃ μία πρᾶξις ἀφορῶσα τὴν οἰκογένειαν τὴν βασιλικήν. Ἐδῶ ὁ πρωθυπουργὸς, ἢ τὰ ἄλλα μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ σχηματίσουν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν, εἶναι μία ἀρκετὴ ἐγγύησις νὰ συντάξωσι τὸ ἔγγραφον, καὶ νὰ καταθέσωσι τὸ πρωτότυπον εἰς τὸ συμβούλιον τὸ ὑπουργικὸν, ἕτερον ἀντίγραφον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἓν ἄλλο θὰ ἐγχειρισθῇ εἰς τὸν Βασιλέα. Ἐπομένως αὐταὶ αἱ διατυπώσεις, αἱ κανονίζουσαι τὰς σχέσεις τῶν πολιτῶν, δὲν ἠμποροῦν νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν· ἐδῶ εἶναι ἰδιαίτερος νόμος. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις περιώρισε τὴν ἰδέαν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως εἰς μόνον τὴν γέννησιν καὶ τὸν θάνατον καὶ ἀπέκλεισε τὸν γάμον. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἀφοροῦν τὴν πολιτικὴν κατάστασιν, ἐφαρμόζονται καὶ εἰς τὸν γάμον καὶ εἰς τὴν βάπτισιν. Ἂν ἐννοοῦνται καὶ αὐταὶ αἱ πράξεις, καλῶς· ἄλλως πρέπει νὰ προστεθῇ ῥητῶς καὶ τοῦτο· νομίζω ὅτι ἐδῶ εἶναι ἡ κατάλληλος ἐποχὴ νὰ γίνῃ καὶ μία ἄλλη προσθήκη. Εὐτυχῶς, κύριοι, ὁ διάδοχος κρούων τὴν θύραν τοῦ κόσμου, καθὼς θεωρεῖται ἀναγκαῖον νὰ βεβαιωθῇ ἡ γέννησίς του, πρέπει νὰ προσδιορισθῇ καὶ ἡ θέσις του ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῶσι λέγω καὶ τὰ ἀκόλουθα. «Τὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, τὰ ὁποῖα προσκαλοῦνται εἰς τὴν διαδοχὴν τοῦ Θρόνου τῆς Ἑλλάδος, ὀνομάζονται πρίγκιπες ἢ ἡγεμόνες τῆς Ἑλλάδος. Ὁ πρωτότοκος υἱὸς τοῦ Βασιλέως φέρει τὸν τίτλον τοῦ πρίγκιπος, ἢ ἡγεμόνος τῶν Ἀθηνῶν».

§54ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ ἀπαγορεύει τὸ Σύνταγμα.

§55Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι μία ἀτοπία νὰ λέγωμεν ὅτι τὸ Σύνταγμα ἀπαγορεύει εἰς τὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας τοὺς τίτλους.

§56ΦΙΛΗΜΩΝ. Ῥητῶς μάλιστα.

§57Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ εἶδα ὅτι ἀκόμη τὸ Σύνταγμα τῆς Ἰταλίας καὶ ὅλοι οἱ νόμοι περὶ πολιτικῆς καταστάσεως ἀναφέρουν καὶ τίτλους.

§58ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§59Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον αὐτὸν, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐδῶ ὑπάγεται (θόρυβος). Ἐρχόμεθα, Κύριοι, τώρα εἰς τὴν σύμπραξιν τοῦ νομοθετικοῦ σώματος. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ νομοθετικὸν σῶμα δὲν πρέπει ν’ ἀποκλεισθῇ ἀπὸ μίαν πρᾶξιν τοσοῦτον οὐσιώδη, διότι ὅλαι ἐκεῖναι αἱ πράξεις, αἱ ὁποῖαι συνδέουν τὸν θρόνον μὲ τὸ ἔθνος, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωνται τῇ συμπράξει αὐτοῦ. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι δὲν προσβάλλεται διόλου τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ἐκτὸς τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα διορίζει διὰ τὴν σύνταξιν αὐτῆς τῆς πράξεως τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, προστεθῇ καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς· μ’ ὅλον ὅτι τὸ θεωρῶ ὄχι τόσον ἀναγκαῖον, ἀλλὰ τὸ θεωρῶ ἐπωφελὲς διὰ τὸν σύνδεσμον τὸν στενώτερον μεταξὺ τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ ἔθνους. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι, τὴν ἀπουσίαν, καὶ εἰς αὐτὸ θέλω ν’ ἀπαντήσω. Εἶναι εὔκολος ἡ ἀναπλήρωσις, διότι ἠμπορεῖ νὰ προστεθῇ ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς· θέλει προβαίνει ὁ πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν σύνταξιν τῆς πράξεως αὐτῆς, καὶ μετὰ τὴν ἐπάνοδόν του νὰ ὑποβάλητε καὶ εἰς τὴν ὑπογραφὴν καὶ αὐτοῦ (θόρυβος).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀθανάσιος Πετσάλης Φιλήμων, Ἀντωνόπουλος.

§61ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κυριώτερος λόγος, κύριοι, ὁ ὁποῖος ἐπροτάθη διὰ τὴν συμμετοχὴν τοῦ προέδρου εἰς τὰς ληξιαρχικὰς αὐτὰς πράξεις, εἶναι ὅτι τὸ ἔθνος πρέπει νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς πράξεις αὐτὰς, ὅτι τὸ ἔθνος δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ξένον τῶν πράξεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ἔχει μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐπ’ αὐτοῦ· ἑπομένως, ὅτι καταλληλότερον πρόσωπον δὲν εἶναι, παρὰ ὁ πρόεδρος ὁ ἀντιπροσωπεύων τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία Βουλὴ ἀντιπροσωπεύει τὸ ἔθνος. Κατ’ ἐμὲ, κύριοι, δύω ἰδέαι ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ὑπάρχουν, δύω ἀρχαὶ εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα εἰς τὰς συνταγματικὰς πολιτείας, διότι εἰς τὰς ἀπολύτους εἷς καὶ μόνος ἀντιπρόσωπος ὑπάρχει, βασιλεὺς, αὐτοκράτωρ, ὅπως θέλετε ὀνομάσατέ τον. Προκειμένου περὶ νομοθεσίας, ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους ὑπάρχει ἡ Βουλὴ, προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως, ἀντιπρόσωπος εἶναι ἡ ἐκτελεστικὴ ἀρχή. Οὕτως ἐννοοῦνται, τοιουτοτρόπως ὑπάρχει ἡ ἀντιπροσωπεία, καὶ εἷς καὶ ὁ ἄλλος πρέπει νὰ ἔχουν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἔθνους. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐμπιστοσύνη τοῦ ἔθνους πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, τότε ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ· ἄλλως τὸ ἔθνος αὐτὸ εἶναι ἀνίκανον νὰ ἔχῃ συνταγματικὴν πολιτείαν. Ἄλλως, κύριοι, ὅταν οὕτως ὑπάρχῃ ἡ ἀντιπροσωπεία, ἔχετε δύω ἀντιπροσώπους, καθὼς σᾶς εἶπον. Ἀπορῶ πῶς σήμερον ἐρχόμεθα νὰ καταστρέψωμεν τὰς συνταγματικὰς βάσεις, καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντιπροσωπεία ἐθνικὴ εἰς τὴν συμμετοχὴν τοῦ ὑπουργείου. Μάλιστα, κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον ὑπάρχει πάντοτε νομικῶς ἀντιπρόσωπος, καὶ βλέπετε ὅτι εἰς αὐτὸ εἰς σπουδαίας περιστάσεις ὑπάρχουσιν ἀνατεθειμένα σπουδαῖα συμφέροντα, καὶ μάλιστα πολλάκις καὶ αὐτὴ ἡ Βουλὴ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ εἴπῃ, τοῦ ἔδωκε καὶ ἐξουσίαν νομοθετικὴν, καὶ ἀναφέρω τὸν περὶ λογιστικοῦ νόμον, ὅστις βλέπετε εἶναι ἓν εἶδος δικαιώματος νομοθεσίας εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ μάλιστα προχθὲς, ὅπου ἤκουσα τὸν ἔντιμον φίλον μου κ. Πετσάλην νὰ διακρίνῃ τὰς ἐξουσίας, νὰ διακρίνῃ τὴν βασιλείαν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον. Ἀπορῶ ὕστερον ἀπὸ αὐτὰ πῶς ἠθέλησαν νὰ συστήσουν τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργοῦ μὲ τὴν θέσιν διορισμοῦ ὑπαλλήλου τῆς Βασιλείας. Τὸ ὑπουργεῖον εἶναι ἀληθές· ὑπάρχει μεταξὺ Βουλῆς καὶ ὑπουργείου διαφορὰ, εἶναι ὡς πρὸς τὸν διορισμόν· ἡ μὲν ἐκλέγεται ἀπὸ τὸν λαὸν, τὸ δὲ ὑπουργεῖον ἐκλέγεται ἀπὸ τὸν Βασιλέα· αὕτη ὑπάρχει ἡ μόνη διαφορά· ἀλλ’ αὐτὸ θὰ εἰπῇ ὅτι ἔχει καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία μίαν εὐθύνην μεγίστην καὶ δι’ αὐτὸ ἡ ἐκτέλεσις ἀνατίθεται εἰς ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους ὁ νόμος ἐπιβάλλει εὐθύνας πολὺ μεγίστας. Ὅλαι αἱ ἐκτελέσεις τοῦ νομοῦ ἀνατίθενται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν, διότι γνωρίζεται ὅτι μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος ὑπάρχει καὶ μία εὐθύνη. Εἰς δὲ τὰ νομοθετικὰ σώματα εὐθύνη νομικὴ δὲν ὑπάρχει κἀμμία, μόνον ἠθικὴ εὐθύνη. Ἀλλὰ, κύριοι, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὑπάρχουσι τοιαῦται μέγισται παραστάσεις, διὰ τί νὰ μὴ φέρωμεν εἰς τὸ μέσον, νὰ μὴ ζητήσωμεν περιστοτέραν εὐθύνην. Διατί μόνον τὸν πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης, καὶ νὰ μὴ φέρωμεν μαζὺ καὶ τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς; τί βλάπτει ἂν ᾖναι καὶ αὐτός; Βέβαια οὕτως ἐξεταζομένου τοῦ πράγματος θὰ εἴπῃ πραγματικῶς τις ὅτι δὲν βλάπτει. Ἀλλά, κύριοι, ὅταν νομοθετῆτε, σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε ὅτι πρέπει ν’ ἀποφεύγωμεν τὰς μεγάλας διατυπώσεις, διότι πολλάκις ἀπεδείχθη, διότι αἱ περιταὶ διατυπώσεις, αἱ συζητούμεναι πρὸς ἐξασφάλισιν ἑνὸς δικαιώματος ἢ μιᾶς πράξεως ἔβλαψαν καὶ ἔβλαψαν πολὺ μεγάλως· διότι τότε ἡ παραμικρὰ ἔλλειψις φέρει μεγαλεῖτερον κακὸν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ προλάβητε διὰ τῶν διατυπώσεων. Σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι ἂν ὁ πρόεδρος εἶναι ἀπὼν ὁ ἀντιπρόεδρος ὁ εἷς διωρίσθη πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὁ ἄλλος ἐδιωρίσθη ὑπουργὸς, ὁ ἄλλος λείπει, τότε ἂν ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ περιστάσεις, τί ἔχετε νὰ κάμετε; Διότι, ὅταν νομοθετῆτε, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς δυνατὰς περιστάσεις· τότε δὲν ὑπάρχει ἀντιπρόσωπος νὰ βεβαιώσῃ, καὶ μὴ ὑπάρχοντος τοιούτου (θόρυβος). Ἀλλ’ ἔρχομαι, κύριοι, καὶ εἰς ἕνα ἄλλο ἀκόμη. Λέγετε ὅτι τοῦτο, τὸ νὰ λαμβάνῃ μέρος ὁ πρόεδρος νὰ δώσωμεν τρόπον τινὰ ζωὴν εἰς τὸν πρόεδρον αὐτὸν, καί τοι διαλυθείσης μιᾶς Βουλῆς, ὑπάρχει σύμφωνος μὲ τὸ Σύνταγμα· διότι τὸ Σύνταγμα, ὅταν ἀποθάνῃ ὁ Βασιλεὺς, προσκαλεῖ τοὺς ἰδίους βουλευτὰς καὶ αὐτῆς τῆς διαλυθείσης Βουλῆς. Ἀλλά, κύριοι, διὰ νὰ δώσητε μίαν διάρκειαν πέραν τοῦ δέοντος εἰς ἓν σῶμα, ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ ἔθνος· καὶ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔδωκε τὸ ἔθνος, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ δώσῃ, καὶ ἂν τὸ δώσητε θὰ πράξητε πρᾶξιν πέραν τῶν ὁρίων. Ἀλλὰ ἔρχομαι καὶ εἰς ἓν ἄλλο, κύριοι. Τί νομίζετε ὅτι ἄρχεσθε καὶ θέλετε νὰ κάμητε; Πρόκειται νὰ ἐξασφαλίσητε πᾶν δυνάμενον νὰ γίνῃ κακὸν, καὶ τοῦτο τὸ εὑρίσκετε εἰς τὴν ὑπογραφὴν μόνον τοῦ προέδρου. Ἀλλὰ τί κακὸν δύναται νὰ γίνῃ; πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν, κύριοι, ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ εἶμαι πολὺ ἀνοικτός· ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ὑποβολιμαῖον (θόρυβος).

§62ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ δὲν λέγονται, κύριε βουλευτά.

§63ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν θέλετε θὰ τὰ συζητήσωμεν.

§64ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, μίαν ἐξήγησιν, ἂν τὸ ἐγκρίνητε.

§65ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θέλετε νὰ ἐξασφαλίσητε κἄτι τι, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ γίνῃ, ἀλλά, κύριοι, σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς· ἡ ὑπογραφὴ τοῦ προέδρου, βεβαιωθῆτε, μόνη ἡ ὑπογραφὴ τοῦ προέδρου δὲν παρέχει κἀμμίαν πίστιν, διότι ὑπάρχει πρᾶξις, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται ν’ ἀντιληφθῇ ὁ πρόεδρος. Ὑπάρχουν πράξεις, τὰς ὁποίας δὲν δύναται κανεὶς ν’ ἀντιληφθῇ, καὶ θὰ βεβαιώσουν ὅ,τι τοὺς παραγγέλλουν. Ποῦ τὴν εὑρίσκετε λοιπὸν τὴν ἐγγύησιν;

§66ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸν νόμον.

§67ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ νόμος; ὁ ληξιαρχικός. Κατ’ αὐτὸν μετὰ 5 ἡμέρας πηγαίνει ὁ πατέρας καὶ κάμνει τὴν δήλωσιν ὅτι ἐγέννησεν ἕνα παιδὶ καὶ τὸ ὠνόμασεν οὕτως ἢ οὕτως.

§68ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι.

§69ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔτσι εἶναι. Τὸ πολὺ, τὸ πολὺ ἂν ζητήσῃ ὁ ληξίαρχος ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ παρουσίασε καὶ τὸ παιδί· ἀλλὰ σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ γίνεται τοῦτο, εἴτε ὁ πρωθυπουργὸς εἶναι μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης μόνον, εἴτε καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι ἐκεῖ, κἀμμία ἐξασφάλισις δὲν ὑπάρχει· διότι ἡ βεβαίωσις δὲν εἶναι ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἀλλὰ καθὼς εἶδε, καθὼς ἤκουσε. Τί θὰ εἰπῇ λοιπὸν, λέγω, ὅτι θέλετε αὐτὸ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ μέλλον; Ἀλλ’ ἡ πρᾶξις ἡ γενομένη ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς δὲν σᾶς πείθει; Ὁ Κ. Ἡλιόπουλος ἀνέφερε τὸν νόμον τοῦ 1816, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν συνεχωνεύοντο εἰς μίαν μόνην θέλησιν τὰ πάντα, εἰς τοῦ βασιλέως καὶ τοῦ μονάρχου καὶ τοῦ αὐτοκράτορος, ἐκεῖ βεβαίως ἀντιπρόσωπος ὁ διοριζόμενος ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἴδιον, δὲ δύναται νὰ παρέξῃ πίστιν. Ἐνταῦθα ὅμως τὸ ὑπουργεῖον διορίζεται ἀπὸ τὸν βασιλέα, ἀλλ’ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸ ἔθνος διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Καὶ ἄλλος ἀκόμη· ὁ πρόεδρος αὐτὸς, κύριοι, εἰς μίαν συνταγματικὴν πολιτείαν, πόθεν διορίζεται; ἐκλέγεται ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς, ἀλλὰ συμβαδίζει μὲ τὸ ὑπουργεῖον, ἂν τοιαύτη συμφωνία δὲν ὑπάρχῃ, δὲν ὑφίσταται τίποτε. Ἀλλὰ σᾶς λέγω καὶ ἓν ἄλλο, ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς πόθεν ἐκλέγεται; Κατὰ τὸν ἰσχύοντα κανονισμὸν, ἀπὸ τὴν Βουλὴν· ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς, καὶ ἴσως αὔριον εἴπει, ὅτι ὁ πρόεδρος διορίζεται ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν.

§70ΤΙΝΕΣ. Τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα, ὅτι ἡ Βουλὴ.....

§71ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα.

§72ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκλέγει τὸν πρόεδρόν της ἐκ τῶν ἰδίων αὑτῆς μελῶν.

§73ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά, ἀφοῦ τὸ λέγει ὑποχωρῶ. Δεύτερον ἔρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. Ἡλιόπουλος. Δὲν δύναμαι ν’ ἀρνηθῶ ὅτι ἀπολύτως ἔχει δίκαιον, ἀλλ’ ὅταν λέγῃ ὁ νόμος τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων, ἐννοεῖ τὰς πράξεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας κανονίζουν οἱ νόμοι, ὥστε εἶναι περιττὸν αὐτό. Ἀντὶ τοῦ ληξιάρχου μόνον καὶ τοῦ δημάρχου ἔρχεται ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης.

§74ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, ἐγὼ δὲν ἔκαμα ἀντίῤῥησιν παρὰ ὁσάκις ἐπρόκειτο ἀντὶ τῶν δύω προσώπων νὰ εὑρεθῇ ἓν καὶ ἕνα, ὁ βουλευτὴς Ἑρμιονίδος εἶπε νὰ ληφθῇ κἄποια πρόνοια ἔφερα τὸ πρόσωπον τοῦ Μητροπολίτου. Ἤξευρον, κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ δόγμα μας ἡ ἐκκλησία καθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς στιγμὰς τῶν γεννήσεων, τῶν βαπτίσεων, τῶν γάμων, τῶν ἀποβιώσεων ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν· ἅμα γεννηθῇ τὸ παιδὶ, μετ’ ὀλίγας ὥρας πρέπει νὰ διαβασθῇ ἡ γεννητήριος εὐχή. Ἰδοὺ ὅτι ὁ Μητροπολίτης ἔχει τὸ πρῶτον βῆμα. Ὅταν θὰ βαπτισθῇ ὁ Μητροπολίτης θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν τελετὴν, ὅταν θὰ στεφανωθῇ ἐπίσης, καὶ ὅταν θὰ ἀποθάνῃ πολὺ περισσότερον. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινα νὰ ὑπάρχῃ καθ’ ἃς περιστάσεις συμπέσῃ νὰ ᾖναι εἰς τὰ δύο πρόσωπα, αὐτὸ εἶναι τὸ κατάλληλον. Ἔρχομαι ὅμως εἰς παρατηρήσεις τινὰς, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης καὶ ὁ κύριος βουλευτὴς Μεσσήνης ἀντλήσας αὐτὰς ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν, ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἀντιπροσωπεύει τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ ἔθνους. Ἂν δὲν συμβῇ τοῦτο; καὶ τὸ 1865, κύριοι, ἤλλαξαν τόσαι κυβερνήσεις καὶ κἀμμία δὲν εἶχε τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ ἔθνους. Ἂν συμβῇ ἓν τοιοῦτον ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ ἔθνους; τοῦτο τὸ λέγω διὰ νὰ μὴ λέγωνται ἀπ’ ἐδὼ δογματικῶς, ὅ,τι θέλει καθείς. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις, ὅτι πρέπει ὅλον τὸ ἔθνος νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν, ἵνα δώσωμεν δικαίωμα εἰς πρόσωπον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τὸ ἔχῃ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς ὁ βουλευτὴς δὲν εἶναι βουλευτὴς, καθὼς καὶ ὁ πρόεδρος δὲν εἶναι πρόεδρος· ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα προεῖδε μίαν περίστασιν, ἀλλὰ δι’ ὅλην τὴν Βουλήν. Δὲν δύναται ὁ νόμος καὶ ἓν ἄτομον, τὸ ὁποῖον ἐτιμήθη μὲ μίαν θέσιν, καὶ ἐκ τῆς ὁποίας ἐξῆλθε, νὰ τὸ θεωρήσῃ ἐξακολουθοῦν. Προτείνω λοιπὸν ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον, νὰ ὑπογράφῃ ὁ Μητροπολίτης.

§75ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ Μητροπολίτης θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸ βάπτισμα καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπογράψῃ καὶ ὡς μάρτυς.

§76ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἤκουσα πολλὰς σήμερον θεωρίας περὶ Συντάγματος καὶ πολλὰ ἄλλα πράγματα, τινὰ τῶν ὁποίων ἐνόησα, ἄλλα δὲν ἐνόησα. Δὲν ἐπιχειρῶ νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερῆ ἀνάλυσιν ἐπὶ τῶν λεχθέντων· ἐπειδὴ ἡ τροπολογία ἐπροτάθη ἀρχικῶς ἀπὸ ἐμὲ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπω δύω λέξεις. Τὸ κύριον πνεῦμα τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τὴν τροπολογίαν αὐτὴν (καὶ ἐνταῦθα θὰ λάβω ἀφορμὴν ν’ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Ἑρμιονίδος, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ πνεῦμα περιποιήσεως εἰς σεβαστὸν πρόσωπον ἐκ τῆς τροπολογίας ταύτης) ὅτι θέλει ἡ Βουλὴ εἰς πράξεις σπουδαίας ἀφορώσας τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν νὰ λαμβάνῃ μέρος καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀρχικὴ ἰδέα μου εἶναι ἵνα καταντήσωμεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὰ συνταγματικὰ κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ δυναστεία πηγάζει ἐκ τοῦ ἔθνους· ἐκεῖ οὐδεμία πρᾶξις τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας δύναται νὰ γίνῃ, ἀφορῶσα τὴν κατάστασιν αὐτῶν, ἄνευ τῆς συμπράξεως τοῦ ἔθνους· τὸ τοιοῦτον εἶναι σωτήριον ὑπὸ μυρίας ἐπόψεις, διότι οὕτω πως δὲν ἐπέρχεται χωρισμὸς μεταξὺ Βασιλείας καὶ Ἔθνους, ἀλλ’ αἱ πράξεις τῆς βασιλικῆς οἰκογενείας λαμβάνουσι τὸ ἄμεσον κῦρος τοῦ ἔθνους· ὅταν τοῦτο γίνῃ δεκτὸν, ἐκλείπουσι πλεῖστα ὅσα παράπονα καὶ ἄπειροι αἰτιάσεις. Τὴν πρότασίν μου ταύτην θεωρῶ ὡς ἀρχὴν, ὥστε βαθμηδὸν νὰ καταντήσωμεν εἰς ὅ,τι συμβαίνῃ εἰς ἕτερα κράτη. Σήμερον δὲν νομίζω τὴν στιγμὴν κατάλληλον. Ἤκουσα τὸν βουλευτὴν Μεσσήνης ν’ ἀναπτύξῃ ὅτι πῶς δυνάμεθα εἰς διαλυθεῖσαν Βουλὴν νὰ δώσωμεν ζωήν; Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, διότι ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἁπλῶς πρόκειται νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν σύνταξιν μιᾶς πράξεως καὶ οὐχὶ νὰ ἐξασκήσῃ κυριαρχικὰ δικαιώματα. Ἑπομένως δὲν βλέπω τὸ ἀντισυνταγματικὸν, ὡς δὲν εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὴ ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ πέρισυ κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον παρεδέχθη ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ μεταλλείων Νόμου τοῦ 1861. Ἅμα λήξῃ ἡ σύνοδος παύουν τὰ καθήκοντα τοῦ προέδρου, καὶ μολοντοῦτο τί ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ; «τὸ δικαίωμα παραχωρεῖται διὰ Β. Διατάγματος». (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον τοῦ περὶ Μεταλλείων Νόμου). Καὶ εἰς τοῦτο εἶναι πολὺ περισσότερον, διότι ἐνταῦθα πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ διαθέσεως ἐθνικῆς περιουσίας, ἐνῷ ἐνταῦθα δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ ἐπίσημος μάρτυς ὅπως παρασταθῇ εἰς τὴν σύνταξιν καὶ βεβαίωσιν πράξεων· δὲν πρόκειται περὶ κυριαρχικοῦ δικαιώματος ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ὑπόνοια. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἡλιοπούλου δὲν ἔχω οὐδένα δισταγμὸν νὰ τὴν παραδεχθῶ, διότι τὸ κύριον πνεῦμα καὶ τῆς προτάσεως ταύτης εἶναι ἡ συμμετοχὴ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας.

§77Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Συμφωνῶ καθ’ ὅλα μὲ τὴν θεωρίαν τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος, καὶ ἴσα ἴσα δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἠθέλησα νὰ ὁμιλήσω ἵνα δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Ἀληθῶς, κύριοι, εἰς μίαν τόσον σοβαρὰν ὑπόθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐνδιαφέρεται τὸ ἔθνος ὁλόκληρον, δὲν πρέπει αὐτὸ νὰ ᾖναι ἀπομεμακρυσμένον ἀπὸ τὴν ἀπαιτουμένην βεβαίωσιν, καὶ ἂν ἤθελεν ὑπάρχῃ ἐφικτὴ εἰς τὴν ἐφαρμογήν της ἡ θεωρία αὕτη, ἂν μὴ ἀπήντα προσκόμματα ἀνυπέρβλητα, ἤθελον ψηφίσει μὲ ὅλην τὴν καρδίαν μου ὑπὲρ αὐτῆς τῆς προτάσεως. Διὰ πολλοὺς λόγους, κύριοι, τὸ ἔθνος πρέπει νὰ παρίσταται εἰς τὴν βεβαίωσιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος· ἀλλ’ ὅταν δὲν ᾖναι δυνατὸν ἡ ἰδέα αὕτη εἰς τὴν ἐφαρμογήν της νὰ πραγματοποιηθῇ, πῶς δυνάμεθα ἡμεῖς σήμερον νὰ τὴν καταστήσωμεν ἐφικτὴν χωρὶς νὰ παραβιάσωμεν τὸν θεμελιώδη νόμον ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἴσα ἴσα ἐπικαλοῦνται οἱ προτείνοντες; τί λέγει τὸ Σύνταγμα; εἰς περίστασιν χηρείας τοῦ θρόνου καλεῖται ἡ Βουλὴ, καὶ ἂν τυχὸν εἶχε διαλυθῇ ἢ λήξῃ, ἵνα ἐκλέξῃ τὸν ἀντιβασιλέα! Ἀφίνω, ὅτι ἐκεῖ εἶνε ὅλως διόλου διαφορετικὴ ἡ περίστασις, διότι πρόκειται περὶ σωτηρίας τῆς Πατρίδος· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου πῶς σήμερον δυνάμεθα ἡμεῖς, οἵτινες δὲν ἔχομεν συντακτικὴν ἐξουσίαν, νὰ δώσωμεν τοιαύτην δύναμιν εἰς τὸν πρόεδρον τῆς ληξάσης ἢ διαλυθείσης Βουλῆς, ὅπως ἀντιπροσωπεύσῃ τὸ ἔθνος εἰς τὴν περὶ ἧς τὸ νομοσχέδιον ληξιαρχικὴν ἐνέργειαν, ἀφοῦ ἡ κυρίαρχος συνέλευσις τοιοῦτον δικαίωμα εἰδικῶς ἔδωκεν μόνον ἐπὶ τῆς ὡρισμένης περιστάσεως τῆς χηρείας τοῦ θρόνου εἰς τὴν διαλυθεῖσαν ἢ λήξασαν Βουλήν; Μᾶς ἀνέφερον τὴν περίστασιν τοῦ Νόμου περὶ Μεταλλείων· ἀλλ’ ὁ νόμος ἐκεῖνος προεῖδε τὴν περίπτωσιν· εἶπεν ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὑπάρχει Βουλὴ οὐχὶ ὅμως καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ· ὅθεν ὁ λόγος οὗτος ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἔχει ἐφαρμογήν. Ἅμα διαλυθῇ ἡ Βουλὴ, τότε καὶ ὁ Βουλευτὴς καὶ ὁ πρόεδρος εἶναι ἁπλοῖ πολῖται, καὶ τὸ ἔθνος δὲν δύναται ν’ ἀντιπροσωπευθῇ διὰ πολιτῶν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν θέλουσι νὰ λάβωσι εἰς τὴν σύνταξιν τῆς τοιαύτης πράξεως, τὴν κατεστρέφουσι ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς ἐπισημότητος τοῦ προσώπου εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἔληξεν ἢ διελύθη. Ἂν τὸ ἔθνος ἤθελε καθιερώσῃ καὶ ἕτερον νομοθετικὸν σῶμα μόνιμον, τότε ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸν πρόεδρον τῆς Γερουσίας ὡς γίνεται καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν· ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν ἔχομεν καὶ ἤθελεν εἶσθαι τὸ μεγαλήτερον ἄτοπον, ἂν ἐλαμβάνομεν ἕνα πολίτην ἁπλοῦν νὰ τὸν θέσωμεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ προέδρου ἵνα ἀντιπροσωπεύῃ τὸ ἔθνος. Συμφωνῶ διὰ ταῦτα μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργείου.

§78ΦΙΛΗΜΩΝ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω· καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν δὲν θεραπεύεται διὰ τοῦ προέδρου τῆς Γερουσίας, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι διαρκὴς, διότι ἐν περιπτώσει διαλύσεως τῆς Βουλῆς παύουσι καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ προέδρου τῆς Γερουσίας. Βλέπετε, ὅτι καὶ ἐκεῖ ἐν περιπτώσει διαλύσεως ὁ πρόεδρος καλεῖται μὲν ἀλλὰ δὲν εἶναι πρόεδρος.

§79Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχει ὅμως τὴν ἰδιότητα τοῦ γερουσιαστοῦ, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν θὰ ἔχῃ κἂν τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ.

§80ΖΕΡΒΑΣ. Ὅσῳ ἀγορεύομεν, τόσῳ συγχίζομεν τὴν ὑπόθεσιν. Ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον· δὲν εἶναι πρᾶξις νομική· μία ἐκτέλεσις ἑνὸς νόμου τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν καὶ ὁ ὁποῖος θὰ κυρωθῇ καὶ ἀπὸ ἕνα ἄλλον ὅπως ὅλοι οἱ νόμοι. Ἡ Βουλὴ ὡς Βουλὴ πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν της, ἡ δὲ ἄλλη ἐξουσία ἡ ὁποία εἶναι ἐντολοδόχος τοῦ ἔθνους πρέπει νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἐντολήν της, καὶ ὅταν δὲν ἔχωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην της δὲν τὴν διατηροῦμεν· τὴν ἀλλάζομεν. Τί βεβαίωσιν θὰ κάμῃ ἄλλην παρὰ ν’ ἀκούσῃ μάρτυρας προσωπικῶς· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ βεβαιώσῃ δὲν θὰ τὸ κάμῃ καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἔχετε καὶ τὴν ὑπόνοιαν, ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ κάμητε εἰδικὴν ἐπιτροπήν.

§81ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν πρόκειται περὶ δυσπιστίας· ἀρκετὰ ἐγὼ ἐξήγησα τὸ πνεῦμα τῆς προτάσεώς μου.

§82ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἡ ὁποία συνοδεύει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον καὶ ἀπὸ τὴν προφορικὴν ἀνάπτυξιν ἥτις ἐπὶ τρεῖς κατὰ συνέχειαν ὥρας γίνεται δὲν ἐμάθαμεν τίποτε ἄλλο, κύριοι, ἢ τὴν συνήθειαν τῆς ἀντιγραφῆς ξένων νόμων. Ἐστενοχωρήθην πολὺ, κύριοι βουλευταὶ, διότι κατὰ τὸ τρίωρον αὐτὸ διάστημα, δὲν ἔγεινεν ἁπλῆ τις ἐρώτησις εἰς τοὺς κυρίους ὑπουργούς. Ποία ἡ ὠφέλεια τῆς ἀντιγραφῆς ξένων νόμων ἰδίως δὲ τοῦ νόμου περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων; Δὲν ἠξεύρω ἂν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ γνωρίζουν τὴν ἀχρηστίαν εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσεν ὁ νόμος περὶ Ληξιάρχων καὶ διὰ τοῦτο δικαιοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ παρατηρήσω εἰς τοὺς Κ. ὑπουργοὺς νὰ μὴ δίδουν πολὺ προσοχὴν εἰς τὴν ἀντιγραφὴν ξένων νομοθεσιῶν, ἀλλὰ νὰ προσέχουν, ἂν οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ψηφίζουν, ἐκτελοῦνται. Ἐπίσης, κύριοι, θέλω, ὥστε ἡ Βουλὴ προκαλουμένη νὰ ψηφίσῃ αὐτὸν τὸν νόμον, νὰ μὴ δώσῃ προσοχὴν τί συμβαίνει εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ Ἰταλίαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τί πρέπει νὰ συμβῇ ἐν Ἑλλάδι ποῖος ποῖος πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ληξίαρχος τῶν μελῶν τῆς βασιλικῆς οἰκογενείας; καὶ κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ μεταλάβῃ τὸ ἔθνος τῆς βεβαιώσεως τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων; διότι ἡ φιλονεικία, ἡ ὁποία γίνεται μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου καὶ τοῦ εἰσαγαγόντος τὴν τροπολογίαν, συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι ἂν δὲν προσληφθῇ ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς, δὲν ὑπάρχει ὁ σύνδεσμος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ τῆς βασιλείας καὶ τοῦ ἔθνους. Κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ἔθνος καὶ βασιλεία εἶναι στενῶς συνδεδεμένα διὰ τοῦ θεμελιώδους νόμου, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ διαῤῥήξῃ τὸν δεσμὸν αὐτὸν, παρὰ μία ἐπανάστασις, περὶ τῆς ὁποίας δὲν πρόκειται σήμερον. Ἡ Βουλὴ ψηφίζουσα τὸν νόμον αὐτὸν, καθιστᾷ τὸ ἔθνος συμμέτοχον εἰς τὴν βεβαίωσιν τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων· τὸν νόμον αὐτὸν θέλει κυρώσει ὁ βασιλεὺς· λοιπὸν ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Βασιλεὺς ἀπετέλεσαν ἕνα νόμον, διώρισαν τὸν ληξίαρχον· μετέχει λοιπὸν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Βασιλεὺς τῆς βεβαιώσεως αὐτῆς. Τί δύναται, κύριοι, βουλευταὶ νὰ συμβῇ; κατάχρησις περὶ τὴν βεβαίωσιν; καὶ νομίζετε ὅτι δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ἄρωμεν τὴν κατάχρησιν; φέρομεν ἐπερώτησιν κατὰ τοῦ ὑπουργείου, κατὰ τῶν ληξιάρχων· ἔρχεται κατηγορία κατὰ τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης, καὶ ἂν βεβαιωθῇ, ὅτι ἡ πρᾶξις δὲν εἶναι γνησία, ἀνατρέπεται. Πῶς δυνάμεθα ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ διορίζωμεν ἑαυτοὺς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων; Νὰ ἀναθέσωμεν τὰς ληξιαρχικὰς πράξεις εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς; Ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος θὰ βεβαιώσει διὰ μίαν στιγμὴν μίαν πλαστὴν πρᾶξιν, ποῦ θὰ κατηγορηθῇ; Ἡμεῖς διὰ τὰς πράξεις μας εἴμεθα ἀπαραβίαστοι. Πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸν ὑπεύθυνον. Καὶ ὑπεύθυνον ἔχομεν τὸν πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκτὸς τῶν προσώπων τούτων εἰς τὰ ὁποῖα περιέχεται πλήρης ἡ ἐμπιστοσύνη ἔχετε τὴν ἰδέαν, ὅτι δύναται νὰ διορισθῇ καὶ εἰδικὸν πρόσωπον ἵνα βεβαιώσῃ τὴν πρᾶξιν; Ἂς ἀναθέσωμεν τοῦτο ἂν οὐχὶ εἰς τὸν δήμαρχον τῆς πρωτευούσης, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ καταλληλότερος, ἀλλ’ εἰς ἕτερόν τι πρόσωπον. Ἀλλ’ ἀφοῦ διὰ τοῦ νόμου προσδιωρίσθησαν τὰ πρόσωπα, δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀντίῤῥησις. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μοὶ λέγουν ὅτι πρέπει νὰ συνδεθῶμεν μὲ τὸν Βασιλέα. Μὲ τὸν Βασιλέα εἴμεθα συνδεδεμένοι, καὶ ἐξεφράσθη ὅτι σύνδεσμον αὐτὸς θεωρεῖ τὴν ἀγάπην τοῦ λαοῦ του.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν δύω τροπολογίας· μίαν τοῦ κ. Ζέρβα καὶ μίαν τοῦ κ. Φιλήμονος. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ζέρβα ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἶναι καὶ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης, προσκαλεῖται εἰς σύμπραξιν ἕτερος ὑπουργὸς διὰ βασιλ. διατάγματος.

§84ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Παραδεχόμεθα καὶ ἡμεῖς τὴν τροπολογίαν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ζέρβα. Ἄρθρον μοναδικόν. «Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐκπληροῦσι καθήκοντα ληξιάρχου πρὸς σύνταξιν ληξιαρχικῶν πράξεων τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν γέννησιν, τὸν γάμον ἢ τὸν θάνατον τοῦ Βασιλέως, ἢ τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν βασιλικὴν οἰκογένειαν προσώπων. Αἱ πράξεις αὗται ἐγγράφονται ἐν δυσὶ πρωτοτύποις βιβλίοις, ἐξ ὧν τὸ μὲν κατατίθεται εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τὸ δὲ εἰς τὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης. Ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου διατελεῖ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης, λαμβάνει μέρος ἕτερος ὑπουργὸς διοριζόμενος διὰ βασιλ. διατάγματος»

§86ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Φιλήμονος εἶναι ἀπωτέρα.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Φιλήμονος. «Ἄρθρον 1. Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ἐκπληροῦσι καθήκοντα ληξιάρχου συντάσσοντες τας ληξιαρχικὰς πράξεις τὰς ἀναγομένας εἰς τὰ ἀφορῶντα τὸν Βασιλέα καὶ τὰ πρόσωπα τῆς βασιλικῆς οἰκογενείας, ἤτοι τὴν γέννησιν, τὸν γάμον καὶ τὸν θάνατον αὐτῶν. Αἱ πράξεις αὗται ἀπαιτεῖται νὰ συντάσσωνται ἐνώπιον τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς ὑπογραφόμεναι παρ’ αὐτοῦ καὶ σφραγιζόμεναι τῇ σφραγῖδι τῆς Βουλῆς. Ἐν περιπτώσει γεννήσεως, γάμου ἢ θανάτου τοῦ Βασιλέως, ἤ τινος τῶν μελῶν τῆς βασιλικῆς οἰκογενίας, ἐν ᾧ χρόνῳ ἡ Βουλὴ δὲν συνεδριάζει, εἴτε διότι ἔληξεν ἡ σύνοδος, ἢ ἡ περίοδος αὐτῆς, εἴτε διότι διελύθη αὕτη, εἴτε διότι εἰσέτι δὲν συνῆλθεν, ἢ δὲν συνεκροτήθη, τὰς εἰς τὰ ἀνωτέρω γεγονότα ἀναγομένας ληξιαρχικὰς πράξεις ὑπογράφει ὁ πρόεδρος τῆς ληξάσης, ἢ τῆς τελευταίας πρὸ τῆς λήξεως τῆς περιόδου, ἢ τῆς διαλύσεως τῆς βουλευτικῆς συνόδου, ἢ ὁ προσωρινὸς πρόεδρος τῆς νέας Βουλῆς· ἐλλείποντος δὲ τοῦ προέδρου, ὑπογράφει εἷς τῶν ἀντιπροέδρων, Κωλυομένων δὲ δι’ οἱονδήποτε λόγον, ἢ μὴ ὑπαρχόντων τοῦ προέδρου, ἢ τῶν ἀντιπροέδρων εἰς τὰς περὶ ὧν πρόκειται ληξιαρχικὰς πράξεις, λαμβάνει μέρος ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, Ἄρθρον 2. Πᾶσαι αἱ ἀνωτέρω ληξιαρχικαὶ πράξεις ἐγγράφονται ἐν τρισὶ πρωτοτύποις βιβλίοις, ὧν τὸ μὲν κατατίθεται ἐν τοῖς ἀρχείοις τῆς Βουλῆς, τὸ δὲ ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, καὶ τὸ τρίτον ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ὑπουργείου.»

§88ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συγχωνεύω τὴν ἰδικήν μου τροπολογίαν μετὰ τῆς τοῦ κ. Φιλήμονος.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φιλήμονος νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§90ΦΙΛΗΜΩΝ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· (θόρυβος).

§91ΤΙΝΕΣ. Ἀπηγγέλθη τὸ ἀποτέλεσμα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς προσθήκης τοῦ κυρίου Ζέρβα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ νομοσχέδιον διὰ τελευταίαν φοράν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 6 παρὰ 10|60.