1868.05.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

Τῆς 23 Μαΐου 1868.

(Τετάρτη)

Ὥρα 2½ Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει κανεὶς ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ ΜΕΤΑΞΑΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν τὸ γενικὸν θεωρεῖον ἀφίεται ἐλεύθερον. Σήμερον παρατηρῶ, ὅτι εἰσέρχονται μόνον οἱ ἔχοντες εἰσιτήρια, ἐν ᾧ ἄλλοτε δὲν ἔγεινεν αὐτό.

§4ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Θ’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§5ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή; ὁ κανονισμὸς ἀποφαίνεται.

§6ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Τὴν πρώτην ἡμέραν, ὅτε ἔγεινεν ἡ ἔναρξις τῆς Βουλῆς ὅλα τὰ θεωρεῖα ἦσαν μὲ εἰσιτήρια. Ἔκτοτε τὰ ἀφήσαμεν οὕτω.

§7ΤΗΛ. ΡΟΥΚΗΣ ΚΑΙ ΛΥΚΟΥΡ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ γενικὸν ἀκροατήριον πρέπει νὰ ᾖναι ἐλεύθερον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ ἀκροατήριον ν’ ἀφεθῇ ἐλεύθερον. Ἐνταῦθα δίδει τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ Βουλευτὴς Κεφαλληνίας Κύριος Μαρῖνος Χαριτάτος.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ἐκλογὴ τῆς Κυνουρίας. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§11ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν μόνην παρατήρησιν ἔχω. Εἰς μερικὰς ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις σημειόνονται αἱ ψῆφοι ὑπὲρ καὶ κατὰ· εἰς ἄλλας δὲν σημειόνονται. Τοῦτο μᾶς φέρει εἰς μίαν κἄποιαν δυσκολίαν ν’ ἀντιληφθῶμεν τὰ πράγματα. Ἐδῶ λέγει, ὅτι οἱ ἀποτυχόντες ἔλαβον εἰς τὸν Δῆμον τοῦτον ψήφους· ἀλλὰ πόσους δὲν λέγει.

§12ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπιτροπὴ ἐργάζεται ὅπως ἐγκρίνει καὶ ὅπως εἶναι ἡ συνείδησίς της, καὶ ὅποιος θέλει ἂς φέρῃ ἀντιῤῥήσεις ἐδῶ· ἀλλὰ δὲν λαμβάνει ὡς ὁδηγὸν κανένα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐκλογὴ Κυνουρίας ἐπεκυρώθη. Ἔρχεται ἡ ἐκλογὴ Τροιζηνίας. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ ν’ ἀποσταλῇ τριμελὴς ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τροιζηνίας, ἵνα ἐξακριβώσῃ τὴν ἐξασκηθεῖσαν βίαν ἐν καιρῷ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ πρὸ πάντων τὴν γενομένην δωροδοκίαν πρὸς ἐξαγορὰν ψήφων. Περὶ τούτου μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν της ἡ ἀποσταλησομένη ἐπιτροπὴ θέλει ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ᾐτιολογημένην καὶ λεπτομερῆ ἔκθεσιν.

§14ΛΥΚΟΥΡ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ Κ. Ζέρβα.

§15Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, διαφωνῶν πρὸς τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς σας, ἔρχομαι νὰ ἐκθέσω ἐν ὀλίγοις τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἀποδέχομαι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει περὶ ἀποστολῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τροιζηνίας. Πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι προϊὸν τῆς πεφωτισμένης αὐτῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν σέβομαι· οὐχ ἧττον ἕκαστος ἔχει ἴδιον τρόπον τοῦ συλλογίζεσθαι, καὶ κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην ὁ ἐμὸς τρόπος τοῦ συλλογίζεσθαι, διαφέρει δυστυχῶς τοῦ τρόπου τοῦ συλλογίζεσθαι τῆς ὑμετέρας ἐπιτροπῆς. Ἐλπίζω διὰ τοῦτο, ὅτι ὁ ἔντιμος Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς Κ. Ἰακωβάτος δὲν θέλει ἐγγιχθῆ τὴν φιλοτιμίαν, καὶ δὲν θέλει προσβληθῆ διὰ τοῦτο. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ βεβαίως τὴν ἀνεγνώσατε, θέλετε παρατηρήσει ὅτι κυρίως δύω εἰσὶν οἱ λόγοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζομένη ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀποστολὴν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς εἰς Τροιζηνίαν. Πρῶτον ἡ ἐξάσκησις τῆς βίας, καὶ δεύτερον ἡ ἐξάσκησις τῆς δωροδοκίας. Ἀληθὲς, Κύριοι, καὶ ἡ βία καὶ ἡ δωροδοκία κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν Βουλευτικῶν ἢ ὁποιωνδήποτε ἐκλογῶν, εἶναι μισητὰ ἐγκλήματα. Ἡ βία ἔχει τι βάρβαρον, ἀπᾷδον πρὸς τὴν κατάστασιν πάσης πεπολιτισμένης κοινωνίας. Ἡ δωροδοκία νοθεύουσα τὴν ἐκλογικὴν συνείδησιν καταβιβάζει εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀντικειμένων τῆς συναλλαγῆς ὅ,τι αὐτὸς ὁ Θεὸς κατέστησε ξένον ἐμπορικῶν διαπραγματεύσεων, ἤτοι τὴν ἀνθρωπίνην πεποίθησιν. Ὅσον λοιπὸν ἀπεχθάνομαι τὴν ἀποτρόπαιον βίαν, ὅσον μισῶ τὴν εἰδεχθῆ καλπονόθευσιν, τοσοῦτον, κύριοι, ἀπεχθάνομαι τὴν δωροδοκίαν, ἥτις βεβηλώνει ἓν τῶν ἱερωτέρων δικαιωμάτων τοῦ συνταγματικοῦ πολίτου, καὶ διὰ τοῦτο ἐπικροτῶ εἰς τὴν τόσον εὔγλωττον ἔκφρασιν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς σας, ὅστις ἐν τῇ ἐκθέσει του λέγει· ὅτι ὁ σπουδαιότερος λόγος τῶν ἐνισταμένων εἶναι ἡ δωροδοκία, τοῦτο τὸ ὀλέθριον μόλυσμα, τὸ ἀπειλοῦν νὰ ἐπεκταθῇ εἰς μέγα μέρος τοῦ ἔθνους καὶ νὰ καταστρέψῃ πρόῤῥιζα τὰς ἐλευθερίας καὶ τοὺς ἐπιφανεῖς οἴκους. Διὰ τοῦτο ἡ δωροδοκία τιμωρεῖται, ὡς καὶ ἡ βία, αὐστηρῶς ὑπὸ τῆς ἡμετέρας ποινικῆς νομοθεσίας, καὶ διὰ τοῦτο εἰς ὅλα τὰ συνταγματικὰ κράτη ἡ δωροδοκία ἐθεωρήθη πάντοτε λόγος ἀκυρώσεως ἐκλογῆς τινός· εἰς τὰ κράτη δὲ αὐτὰ, ὄχι μόνον ἡ δωροδοκία ἐθεωρήθη ὡς τοιοῦτος λόγος· ἀλλὰ, κύριοι, καὶ ἡ ὑπόσχεσις ἀτομικῶν ὠφελειῶν καὶ ἡ ὑπόσχεσις ἀκόμη ὠφελειῶν πρός τινα σύλλογον ἐκλογέων ἐθεωρήθη ὡς λόγος ἀκυρότητος. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅταν ἐσπούδαζον εἰς Παρισίους, τὸ ἑξῆς· παρευρέθην εἰς δύω συνεδριάσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων ἠκύρωσε τὴν ἐκλογὴν ἀνδρὸς διασημοτάτου καὶ διὰ τὴν κοινωνικήν του θέσιν, καὶ διὰ τὸν πλοῦτόν του, μόνον καὶ μόνον, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι οὗτος ἐξελέχθη Βουλευτὴς ὑποσχεθεὶς εἰς πόλιν τινὰ, ὅτι διὰ τῆς Βουλευτικῆς του θέσεως θέλει κατορθώσει τὴν διακλάδωσιν σιδηροδρόμου τινὸς διὰ τῆς πόλεως ἐκείνης. Ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ δωροδοκία, ὡς λόγος ἀκυρώσεως ἐκλογῆς τινὸς, πρέπει νὰ ᾖναι βεβαιωμένη, πρέπει νὰ ᾖναι ἀναμφισβήτητος, πρέπει ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ ἐκλογεὺς ὅταν προσῆλθε νὰ θέσῃ τὴν ψῆφόν του εἰς τὴν κάλπην, εἰς τὸ ταμεῖον αὐτὸ τῆς πεποιθήσεώς του, δὲν ἐξήσκησε ἐλευθέραν τὴν θέλησίν του, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ συμφέροντος. Τοὺς λόγους τούτους ἐκτιμῶσα καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς σας, δὲν σᾶς ἐπρότεινε διὰ τῆς ἐκθέσεως τὴν ἀκύρωσιν τῆς Βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῆς Τροιζηνίας, ἀλλὰ σᾶς ἐπρότεινε τὴν ἀποστολὴν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς εἰς Τροιζηνίαν πρὸς ἐξέτασιν. Τὸ δικαίωμα τῆς κοινοβουλευτικῆς ταύτης ἀνακρίσεως εἶναι, κύριοι, δικαίωμα πολυτιμότατον, δικαίωμα τὸ ὁποῖον εἰς ἄλλα συνταγματικὰ κράτη καθιέρωσεν οὐχὶ ὁ θεμελιώδης νόμος· καθιέρωσαν ὅμως αἱ παραδόσεις καὶ ἡ ἱστορία. Παρ’ ἡμῖν ὅμως ἡ Συνέλευσις τὸ δικαίωμα τοῦτο τὸ ἐνέγραψεν εἰς αὐτὸ τὸ πολίτευμα. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ ἐκτάκτου τούτου μέτρου τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐξετάσεως καὶ κοινοβουλευτικῆς ἀνακρίσεως, πρέπει νὰ παρουσιάζωνται γεγονότα ὡρισμένα, γεγονότα σπουδαῖα, καθιστῶντα τοὐλάχιστον πιθανὸν τὸ ἔγκλημα ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἀποστέλλεται ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐξετάσω, ἔχων ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς σας, ἐὰν ἐν τῇ ἐκλογῇ ταύτῃ παρουσιάζωνται γεγονότα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ὑπαγορεύσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδεχθῇ τὸ μέτρον τοῦτο. Δύω, ὡς εἶπον, εἶναι οἱ λόγοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς σας στηρίζεται πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς, πρῶτον ἡ βία, καὶ δεύτερον ἡ δωροδοκία. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν βίαν, ἥτις ἐξησκήθη εἰς ἕνα μόνον δῆμον, τὸν δῆμον Τροιζῆνος, ποῖα εἶναι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζουσι τὴν ἀληθῆ ἐξάσκησιν βίας κατὰ τὸν δῆμον τοῦτον; Ἀναγνώσατε τὴν σελίδα 59 τῶν ἐκθέσεων, καὶ θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ἓν γεγονὸς φέρεται πρὸς ὑποστήριξιν τῆς βίας. Τὸ γεγονὸς δὲ τοῦτο εἶναι, ὅτι εἷς ἔντιμος καὶ διακεκριμμένος πολίτης ὁ Κ. Γκίκας Γκιώνης προσεβλήθη ἢ ἐτραυματίσθη, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀληθὲς, ἐν σταθερᾷ μεσημβρίᾳ καὶ ἐν μέσῃ ἀγορᾷ ὑπὸ τῶν ὁπλοφόρων τοῦ Σ. Κορυζῆ καὶ Σ. Καραμάνου, περὶ δὲ τούτων καὶ καταγγελίαι ἐγένοντο καὶ ἡ ἀνάκρισις ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως τοῦ γεγονότος τούτου· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς δι’ ἐνστάσεων κατηγοροῦσι ῥητῶς τὸν Κορυζὴν ὑποψήφιον ὡς ἀποπέμψαντα διὰ τῆς βίας τῆς ἐκλογῆς Φουσέκην τινὰ ὑπαξιωματικὸν καὶ τὸν Κ. Π. Γερακίτην καὶ τὸν Ἰωάννην Μήλιον. Ἰδοὺ λοιπὸν ἓν καὶ μόνον γεγονὸς φέρεται πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ὑπάρξεως βίας κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Ἐάν, κύριοι, προσεβλήθη ὁ διακεκριμμένος συμπολίτης ἡμῶν, Κ. Γκίκας Γλιώνης, τοῦτο εἶναι λυπηρὸν καὶ δυσάρεστον, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, δὲν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ βάσιν διὰ ν’ ἀποφασισθῇ ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς. Τί γίνεται εἰς ὅλας τὰς ἐκλογάς; Κατὰ δυστυχίαν ἐπεκράτησεν ἡ κακὴ ἕξις ἐν ταῖς ἐκλογαῖς, ἀντὶ ἡσύχως καὶ ἠπίως καὶ μαλακῶς νὰ ἐνεργῆται τὸ πολιτιμώτερον δικαίωμα τοῦ πολίτου, νὰ ὁπλίζωνται καὶ ἐκ τῆς μιᾶς καὶ ἐκ τῆς ἄλλης μερίδος. Τοῦτο δὲν συνέβη μόνον εἰς Πόρον, τοῦτο ἔλαβε χώραν εἰς τὰ ¾ τοὐλάχιστον τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους. Εἶναι ἐπιθυμητὸν νὰ ἐκλείψῃ, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει δὲν δύναται νὰ προσενεχθῇ ὡς λόγος ἐκτάκτων μέτρων διὰ μίαν καὶ μόνην ἐπαρχίαν. Ὅταν ὑπάρχῃ ὁ ἐκλογικὸς αὐτὸς σάλος, τὰ πάθη ἐξάπτονται· εἶναι σπάνιον εἰς μίαν ἐκλογὴν νὰ μὴ λάβωσι χώραν συγκρούσεις, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον τοιοῦτον ἔκτακτον. Ἀλλ’ ἐξησκήθη βία, διότι οἱ ἐπιτυχόντες Βουλευταὶ εἶχον ῥοπαλοφόρους; Καὶ, κύριοι, εἰς τὰς ἐκλογὰς, τὰς ὁποίας ἤδη ἐπεκυρώσατε δὲν ἐγένετο ἡ ἔνστασις αὕτη; Ποίαν σελίδα θέλετε τῶν ἐκθέσεων νὰ σᾶς ἀναγνώσω, καὶ νὰ μὴ εὕρητε τὴν ἔνστασιν αὐτήν; θέλετε εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ἐπιτυχόντες Βουλευταὶ εἶναι ὅλοι ἄνθρωποι τῆς ἐπιστήμης καὶ τῶν γραμμάτων; Καὶ ἐκεῖ κατηγορήθη ἡ ἐκλογὴ, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Φάριδος, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἦσαν ὁπλοφόροι. Θέλετε εἰς τὴν ἐπαρχίαν Θήρας; θέλετε εἰς τὴν ἐπαρχίαν Νάξου; Εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων τὰς ἐκλογὰς ἐξεδικάσαμεν μέχρι τοῦδε, μύριαι τοιαῦται παρίστανται ἐνστάσεις. Ἀλλὰ τὶ ἐπράξαμεν προχθές; Εἴπομεν, ὅτι ἐνστάσεις τοιαῦται δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ὑπόστασιν, εἴπομεν ὅτι τοιοῦτοι ἐξοπλισμοὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάσωσι τοὺς ἐκλογεῖς τῆς Λακεδαίμονος, τῆς Πυλίας, τῆς Νάξου, καὶ φρονίμως ποιοῦντες, καὶ δικαίως πράττοντες ἐπεκυρώσαμεν τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας. Καὶ σήμερον, κύριοι, πῶς προτείνεται διὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς; Καὶ πόσους πήχεις πρέπει νὰ ἔχωμεν διὰ νὰ μετρῶμεν τὰ διάφορα γεγονότα, τὰ ὅμοια περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς τὰς διαφόρους ἐκλογάς; Τὸ κατ’ ἐμὲ, νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν παρὰ ἕνα πῆχυν, μὲ τὸν ὁποῖον νὰ μετρῶμεν ὅλας τὰς ἐκλογὰς, ὁποῖαι δήποτε καὶ ἂν ὦσιν αὗται. Ἐὰν λοιπὸν εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς, δικαίως ποιοῦντες, δὲν ἐλάβομεν κανὲν ἔκτακτον μέτρον διὰ νὰ βεβαιώσωμεν, ἐὰν ἔλαβε χώραν ἡ βία, δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἓν γεγονὸς μεμονωμένον πρέπει νὰ μᾶς πείσῃ νὰ καταφύγωμεν εἰς ἓν ἔκτακτον μέτρον. Νομίζω ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν βίαν σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι οὐδεὶς λόγος ἄλλος παρουσιάζεται, ὅστις δύναται νὰ σᾶς ὑπαγορεύσῃ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ προτεινομένου ὑπὸ τῆς ὑμετέρας ἐπιτροπῆς μέτρου. Ἔρχεται κατόπιν ἡ δωροδοκία. Ἡ δωροδοκία, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπή σας ἐθεώρησε κυρίως τὸν σπουδαιότερον λόγον, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτῆς σᾶς λέγει ν’ ἀποσταλῇ ἐπιτροπὴ «ἵνα ἐξακριβώσῃ τὴν ἐξασκηθεῖσαν βίαν ἐν καιρῷ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, καὶ πρὸ πάντων τὴν γενομένην δωροδοκίαν πρὸς ἐξαγορὰν ψήφων.» Ποῖοι, Κύριοι, εἶναι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς φέρει πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης της ταύτης; Τρία, Κύριοι, γεγονότα κατὰ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἔπεισαν τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην περὶ ἐξακριβώσεως τῆς δωροδοκίας. Ταῦτα δὲ τὰ γεγονότα εἶναι τὰ ἀκόλουθα ἐντὸς τῆς ἐκθέσεως ἐμπεριεχόμενα. Πρῶτον, διότι οἱ ἐνιστάμενοι μετὰ μεγάλης πεποιθήσεως ἀναφέρουσιν ὡς γεγονὸς πασίγνωστον εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πόρου τὴν δωροδοκίαν. Δεύτερον ἓν περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς τὸν Δῆμον Τροιζῆνος, ὅτε ἐκλογεὺς τις Στυλιανὸς Φράγκος, ὁ ὁποῖος μόνον εἰσελθὼν ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, ἐζήτει τὴν πληρωμὴν τριῶν λιρῶν διὰ νὰ ψηφοφορήσῃ· καὶ τρίτον προσφέρεται ὡς ἀπόδειξις τῆς δωροδοκίας ἀναφορά τις τοῦ ἐπάρχου πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἰδού, κύριοι, οἱ τρεῖς λόγοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζομένη ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς προτείνει τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς. Ἐπεθύμουν, ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία περιλαμβάνει ἄνδρας διακεκριμένους ποτὲ νὰ μὴ προσέθετε εἰς τὸν τελευταῖον λόγον τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπάρχου πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔγγραφα διοικητικῶν ἀρχῶν ἢ ὁποιωνδήποτε ὑπαλλήλων, δὲν δύνανται κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται στηριζομένη ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν ὑπαλλήλων ἀνηκόντων εἰς ἄλλην συνταγματικὴν ἐξουσίαν, ἀνηκόντων εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, δὲν δύναται, λέγω, στηριζομένη ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὰς ἀποφάσεις της· διότι τότε ἤθελε χάσει τὴν ἀνεξαρτησίαν της, ἤθελεν ὑποτάξῃ τὰς ἀποφάσεις της εἰς τὴν θέλησιν ὀλίγων ὑπαλλήλων τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς. Ἐπεθύμουν λοιπὸν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ ἔκθεσις αὕτη τοῦ ἐπάρχου πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἀνεφέρετο τελείως. Ἐπειδὴ ὅμως ἀνεφέρθη θέλω τὴν ἀναγνώσει, διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι, καί τοι ὑπάρχοντος τοιούτου ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, τὸ ἔγγραφον τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει τίποτε. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ ἔπαρχος. «Οἱ ἐνιστάμενοι σὺν τοῖς ἄλλοις ποιοῦσι λόγον καὶ περὶ δωροδοκίας, ἥτις δὲν ἀμφιβάλλομεν, ὅτι ἔλαβε χώραν, ἀλλὰ μὲ τρόπον μυστικὸν καὶ ἐπιτήδειον ὥστε αἱ ἀρχαὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πράξωσί τι κατ’ αὐτῆς.» Τί ἐξάγεται, κύριοι, ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου; Τίποτε· ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι τοιοῦτον ἔγγραφον οὔτε τὸ λαμβάνω ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς ὑπ’ ὄψιν, οὔτε νομίζω, ὅτι δύναταί ποτε ἡ Βουλὴ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Ὁ δεύτερος λόγος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ ἐπιτροπὴ σας, εἶναι ἡ πεποίθησις τῶν ἐνισταμένων περὶ τῆς ἐξασκήσεως τῆς δωροδοκίας. Κύριοι, ὅ,τι προηγουμένως ἔλεγον περὶ τῆς βίας τοῦτο θέλω ἐπαναλάβῃ καὶ περὶ τῆς δωροδοκίας. Κανὲν γεγονὸς ὡρισμένον, κανὲν γεγονὸς βεβαιωμένον δὲν ὑπάρχει, διὰ νὰ δώσῃ τοὐλάχιστον πιθανότητα, ὅτι ἐξησκήθη ἡ δωροδοκία. Ἡ πεποίθησις τῶν ἐνισταμένων περὶ τῆς ἐξασκήσεως τῆς δωροδοκίας ἀρκεῖ νὰ πείσῃ μίαν Βουλὴν διὰ νὰ προβῇ εἰς ἓν ἔκτακτον μέτρον; Καὶ ἐὰν ἡ πεποίθησις τῶν ἐνισταμένων κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Πόρου εἶναι τοιαύτη, ὥστε πρέπει νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς, δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον ἡ πεποίθησις τῶν ἐνισταμένων κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἑρμιονίδος δὲν ἠδύνατο νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν; Σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Νάξου, ὁ Κ. Ναυπλιώτης, ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν διακρίνεται διὰ τὸν ὑπερέχοντα πλοῦτόν του, ἔδωκε δέκα πέντε λίρας διὰ νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν συνείδησιν ἑνὸς προέδρου μιᾶς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ ἐνιστάμενοι μετὰ πεποιθήσεως σᾶς διεβεβαίωναν τοῦτο. Ἀλλὰ, κύριοι, τί ἔπραξεν ἡ Βουλή; ἀπέκρουσε, καὶ ἀπέκρουσε δικαίως, τὴν ἔνστασιν αὐτὴν, διότι εἶπεν, ὅτι ἡ πεποίθησις τοῦ ἐνισταμένου δὲν ἀρκεῖ διὰ τὴν ἀκύρωσιν ἢ τὴν ἔγκρισιν μιᾶς οἱασδήποτε ἐκλογῆς. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος προσήχθη ἔνστασις τῶν ἐνισταμένων, ὅτι οἱ ἔντιμοι φίλοι μου Ζέρβας καὶ Γουλεμᾶς ἐξήσκησαν ἐπίσης δωροδοκίαν· τί ἐπράξαμεν χθὲς διὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην; ἀπεκρούσαμεν τὴν ἔνστασιν ὡς ἀβάσιμον καὶ προέβημεν δικαιότατα εἰς τὴν ἐπικύρωσιν ἐκλογῆς νομίμου καὶ καθαρᾶς. Λοιπὸν, κύριοι, ἄλλον πῆχυν πρέπει νὰ κρατήσωμεν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἑρμιονίδος; Ἄλλο μέτρον διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς Νάξου; Ἄλλο μέτρον πρέπει νὰ τηρήσωμεν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς πεποιθήσεώς μας διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς Τροιζηνίας; Τίποτε ἄλλο δὲν ἀναφέρεται παρὰ ἡ πεποίθησις τῶν ἐνισταμένων ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία. Καὶ ἂν λάβετε, κύριοι, μέχρι τοῦδε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις τῆς ἐντίμου ἐπιτροπῆς σας, τί θέλετε παρατηρήσει; Εἰς ὅλας ἐν γένει τὰς ἐκλογὰς ὅλοι οἱ ἀποτυχόντες ἰσχυρίζονται, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἔγειναν παρανόμως· μίαν μόνην ἐξαίρεσιν ἀπήντησα ἐν Καλαβρύτοις· ὁ γενναῖος καὶ τίμιος συμπολίτης μου, ὁ Κ. Σολιώτης ὡμολόγησε δι’ ἐκθέσεώς του εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν νομιμότητι· εἰς οὐδεμίαν ἐκ τῶν ἄλλων ἐκλογῶν δὲν εὑρίσκω, παρὰ τὰς πεποιθήσεις τῶν ἐνισταμένων, ὅτι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν παρεβιάσθη ὁ νόμος. Αἱ πεποιθήσεις λοιπὸν τῶν ἐνισταμένων κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν ἡμῶν δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βάσεις τῆς λήψεως ἑνὸς ἐκτάκτου μέτρου, ὁποῖον εἶναι ἡ ἀποστολὴ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς.—Τρίτον περιστατικὸν, ὁ ἐκλογεὺς Στυλιανὸς Φράγκος, λέγει ἡ ἔνστασις τοῦ ἑνὸς τούτων τῶν ἐνισταμένων, ὅτι ὡδηγήθη ὑπὸ τῶν ὁπλοφόρων τοῦ ἐπιτυχόντος συνδυασμοῦ νὰ ψηφοφορήσῃ καὶ πρὶν λάβῃ τὸ σφαιρίδιον καὶ τὸ θέσῃ εἰς τὴν κάλπην, ἐζήτησε τὴν πληρωμήν. Ἡ μία ἔνστασι τοῦ ἑνὸς ἐνισταμένου λέγει, ὅτι ὁ ἐκλογεὺς αὐτὸς προσήχθη ὑπὸ τῶν Κυρίων Καραμάνου καὶ Κορυζῆ· ἄλλου ἐνισταμένου ἡ ἔνστασις διαφέρει καὶ ἀντιφάσκει πρὸς τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα, διότι διηγεῖται τὸ γεγονὸς, χωρὶς νὰ τὸ ἀποδώσῃ εἰς τὸν Κύριον Κορυζῆ καὶ Καραμάνον. «Εἷς δὲ ψηφοφόρος, ὅστις δὲν ἠδυνήθη νὰ κλείσῃ συμφωνίαν λέγει ὁ κ. Μηλιώτης κτλ. ἐκτὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας», ἐνῷ εἰς τὴν ἔκθεσιν ὑπάρχει, ὅτι ἀπεπέμφθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς μέθυσος, καὶ τοῦτο φαίνεται εἰς τὰ πρακτικά· ἐνῷ εἰς τὴν ἔνστασιν λέγεται, ὅτι ἐζήτησαν νὰ ἀποπεμφθῇ καὶ ἀπεπέμφθη. Εἶναι, Κύριοι, γεγονὸς τόσον σπουδαῖον αὐτὸ, ὥστε νὰ σᾶς πείσῃ εἰς τὴν παραδοχὴν τοιούτου μέτρου; Εἶναι σπουδαῖον γεγονὸς, ὅτι εἷς ἄνθρωπος μεθυσμένος, ὡς ἐχαρακτηρίσθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, εἰσελθὼν ἐντὸς τοῦ ἐκλογικοῦ τόπου ἐζήτησε νὰ λάβῃ χρήματα διὰ νὰ ψηφοφορήσῃ; — Αὐτὰ, Κύριοι, εἶναι τὰ γεγονότα, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ πλειονοψηφία τῆς ὑμετέρας ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποστολὴν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Ὅτε, Κύριοι, ἐγένετο ἡ προεξέτασις τῆς ἐκλογῆς ἐν τῇ αἰθούσῃ τῶν Συνεδριάσεων αὐτῆς, ὁ ἔντιμος πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς Κύριος Ἰακωβάτος ἀπεύθυνε τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν πρὸς ἕνα τῶν ἐνισταμένων· δύνασθε νὰ βεβαιώσητε ἐνόρκως, ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία; Ποία ἦτο ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἐντίμου Προέδρου; Τὴν ἤκουσαν πολλοὶ τῶν Κυρίων Βουλευτῶν, οἵτινες ἦσαν παρόντες. Ὄχι, ἀπήντησεν ὁ ἐνιστάμενος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡ πεποίθησις τῶν ἐνισταμένων δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὡς βάσις ἑνὸς ἐκτάκτου μέτρου, ὁποῖον εἶναι τὸ μέτρον τῆς ἀποστολῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς δωροδοκίας ἀπησχόλησε τὰς Ἑλλ. βουλάς· λαμβάνω δὲ μόνον ἓν παράδειγμα, ὅπερ μᾶς δίδει ἡ ἁγνοτέρα καὶ καλλιτέρα βουλὴ ἐπὶ τῆς παλαιᾶς δυναστείας, ἡ βουλὴ τοῦ 1859, ἥτις συνέδεσε τὴν βραχεῖαν ὕπαρξίν της μὲ τὴν ἱστορίαν ὅλων τῶν τελευταίων γεγονότων. Καὶ τότε ἐγένετο ἐκλογὴ εἰς τὰς Σπέτσας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπέτυχον οἱ ὑπουργικοὶ ὑποψήφιοι καὶ ἐπέτυχον οἱ ἀντίθετοι. Ὁ μακαρίτης Βασιλεὺς Ὄθων ἦτον ἡγεμὼν χρηστὸς καὶ ἠγάπα περιπαθῶς τὸ ἔθνος, ἀλλ’ εἶχε μεγάλας ἐλλείψεις· ἐνόμιζεν ὅτι δὲν πρέπει ἡ Συνταγματικὴ μηχανὴ νὰ κινῆται ἄνευ τῆς κηδεμονίας του, δὲν ἐπέτρεπε τὴν παραμικροτέραν κίνησιν τῆς Συνταγματικῆς αὐτῆς μηχανῆς, χωρὶς νὰ βάλῃ τὸν δάκτυλόν του ἐπ’ αὐτῆς· ἑπομένως ἤθελε νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὰς ἐξελέγξεις· προέτρεπε, πολλάκις δὲ ἠπείλει, τοὺς Βουλευτὰς πρὸς ὑποστήριξιν τῶν Ὑπουργείων, τὰ ὁποῖα ἀνῆκον εἰς τὴν πρωτοβουλίαν του. Ἦλθεν ἡ ἐκλογὴ τῶν Σπετσῶν· ὁ Βασιλεὺς Ὄθων ἐζήτει νὰ ἀκυρωθῇ, καὶ ἐζήτει νὰ ἐπεμβῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ὡς προϊόντος τῆς δωροδοκίας. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέρος τοῦ ὑπουργείου τότε· ἀντέστην κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης, ἀλλ’ ὑπερίσχυσεν ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας, ἥτις ἀπεδέχθη ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ πᾶσα ἐνέργεια εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ῥῆξις εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἔμεινεν ἕκαστος ἐκ τῶν Ὑπουργῶν ἐλεύθερος νὰ πράξῃ κατὰ τὴν πεποίθησίν του. Ἔμεινα λοιπὸν μόνος ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς Σπετσῶν, πέντε δὲ συνάδελφοί μου, φέροντες ὅλον τὸν ὄγκον τῆς Βασιλικῆς πορφύρας, ἀνεδέχθησαν, νὰ ἐνεργήσωσιν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς. Τί ἐπροτείναμεν ἡμεῖς τότε ἤτοι οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐτίμων μὲ τὴν φιλίαν των, καὶ τῶν ὁποίων ἡγεῖτο ἀνὴρ, τὸν ὁποῖον θρηνεῖ σήμερον ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, ὁ Περικλῆς Ἀργυρόπουλος, τί ἐπροτείναμεν; Οἱ μὲν πέντε ὑπουργοὶ ἐζήτουν νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν Σπετσῶν ὡς προϊὸν δωροδοκίας, οἱ δὲ βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον τὴν ἐναντίαν γνώμην, ἔλεγον, ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἂν ἔλαβε χώραν δωροδοκία ἢ ὄχι. Ἀλλ’ ὅταν οἱ βουλευταὶ οὗτοι ὑπεστήριζον τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς, εἶχον ὑπ’ ὄψιν ὡρισμένα γεγονότα, εἶχον ἐνεργηθῆ ἀνακρίσεις δικαστικαὶ, εἰς τὰς ὁποίας ἐφέροντο γεγονότα ὡρισμένα· ἡ ἀνάκρισις ἔλεγεν, ὅτι ὁ α, ὁ β, ὁ γ, ὁ δ, ἐκλογεὺς ἔλαβεν ἕκαστος 10, 20, 30 τάλληρα καὶ ἐψηφοφόρησεν. Ἐκεῖ λοιπὸν ὑπῆρχεν ἓν γεγονὸς ὡρισμένον, βεβαιούμενον καὶ διὰ τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν μειονοψηφίαν αὐτὴν νὰ προτείνῃ τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς ἀνακριτικῆς. Καὶ περίεργος σύμπτωσις· μεταξὺ τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τότε τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς, εἶναι καὶ 3 τῶν μελῶν τῆς παρούσης ἐπιτροπῆς, οἱ κύριοι Γεωργαντᾶς, Καραγιαννόπουλος, καὶ Ζέρβας.

§16ΖΕΡΒΑΣ. Εἶμαι μειοψηφῶν.

§17ΖΑΙΜΗΣ. Ἀδιάφορον. Ἡ γνώμη τῆς μειονοψηφίας, ἡ ὁποία περιελάμβανε βουλευτὰς διακεκριμμένους, τοὺς ὁποίους ἔχω τὴν εὐτυχίαν νὰ βλέπω καὶ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, ὡς τοὺς κυρίους Δεληγιώργην καὶ Λεόπουλον· ἡ γνώμη αὐτῆς ἦτο ν’ ἀποσταλῇ ἐπιτροπὴ, ἀλλὰ ὑπῆρχον γεγονότα ὡρισμένα, ἀποδεδειγμένα, τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν ἐνώπιον τῆς ἀνακρίσεως. Ἡ γνώμη τῆς μειονοψηφίας ἀπέτυχε, ὡς ἔπρεπε νὰ ἀποτύχῃ, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, οἱ 5 ὑπουργοὶ, φέροντες ὅλον τὸν ὄγκον τῆς βασιλείας, ἦλθον νὰ πολεμήσουν τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην, ἥτις ἠκυρώθη. Καὶ ἤδη ἔχων τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφερα τότε, σᾶς προτείνω νὰ μὴ δεχθῆτε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς σας. Τότε, ὡς σᾶς εἶπον, ὑπῆρχον γεγονότα ὡρισμένα, σήμερον ὅμως δὲν παρουσιάζονται τοιαῦτα, δὲν παρουσιάζονται, παρὰ τρεῖς ἀνίσχυροι λόγοι, ὑποχρεοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην. Καὶ ἠξεύρετε, κύριοι, προχθὲς τί συνέβη, ὅταν ἐκοινοποιήθη ἡ γνωμοδότησις αὕτη τῆς ἐπιτροπῆς σας; προεξετάζετο εἰς τὴν αἴθουσαν ἐκείνην ἐκλογή τις· ὅταν οἱ ἐνιστάμενοι εἶδον, ὅτι ἀπέναντι τῆς εὐσυνειδησίας τῆς ἐπιτροπῆς αἱ ἐνστάσεις αὐτῶν θὰ ναυαγήσωσι, τί ἔκαμαν; Ἔλαβον ἓν φύλλον χάρτου, καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ἔγραψαν ἔνστασις κατὰ μιᾶς ἐκλογῆς ἁγνῆς, ὅτι ἔλαβε χώραν καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτῆς δωροδοκία· εἶδον ὅτι διετάχθη ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς εἰς Τροιζηνίαν· εἶπον διατί νὰ μὴ διαταχθῇ καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτήν;

§18Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρετε ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§19ΖΑΙΜΗΣ. Ὄχι.

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀορίστως λοιπὸν τὸ λέγετε;

§21ΖΑΙΜΗΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς τὸ εἴπω, ὁ πρόεδρος εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν νὰ τὸ ἠξεύρῃ, ὡς τὸ ἠξεύρετε καὶ ὑμεῖς. Τελειώνων λοιπόν, κύριοι, συμπεραίνω τὰ ἑξῆς· ὅτι δὲν βλέπω οὐδένα σπουδαῖον λόγον, ὅστις ὑπαγορεύει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς ἀνακριτικῆς, βλέπω ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι καθ’ ὅλα νόμιμος καὶ ἀντὶ νὰ θελήσητε νὰ ἀναβάλητε ἐπί τινα καιρὸν τὴν ἀναγνώρισιν τῶν βουλευτῶν τῆς Τροιζηνίας ὡς νομίμων πρέπει νὰ τοὺς ἀναγνωρίσητε ἀπὸ τοῦδε ὡς τοιούτους.

§22ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕως πέντε συγκεφαλαιοῦνται, κύριοι, αἱ κατηγορίαι κατὰ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς Τροιζηνίας· ά.) κατηγορία εἶναι ὅτι οἱ ἐνιστάμενοι προτείνουσι τὰς παρατυπίας· βʹ.) τὴν πίεσιν τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν· γʹ.) τὴν βίαν, τὴν ὁποίαν οἱ ἐπιτυχόντες ἐξήσκησαν· δʹ.) τὴν καλπονόθευσιν καὶ έ.) δωροδοκίαν. Ἂν καὶ δυνάμενοι νὰ στηριχθῶμεν νομίμως εἰς τὰς παρατυπίας, τὰς ὁποίας θέλετε ἐξαγάγει ἐκ τῶν πρακτικῶν, ἐπαγούσας τὴν ἀκύρωσιν, δὲν ἠθελήσαμεν νὰ πράξωμεν τοῦτο, διότι τῷ ὄντι εἰς πολλὰς ἐπαρχίας αἱ παρατυπίαι αὗται ἔλαβον χώραν. Εἰς τὰ ἔγγραφα ἀκόμη λείπουν τὰ προγράμματα αἱ προκηρύξεις περὶ συγκαλέσεως τῶν ἐκλογέων. Οὐδεμία ἀπόδειξις ὑπὲρ τῆς ἐπιδόσεως καὶ δημοσιεύσεως τῶν προγραμμάτων, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, αὐτὰ εἴπομεν, ὅτι δὲν τὰ λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν, διότι τοιαῦται ἐλλείψεις ὑπάρχουσι πολλαί. Θέλουν ἴδῃ ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς ψηφοφορίας τοῦ δήμου Δρυόπης, ὅτι οὐδεμία πρᾶξις δὲν ὑπάρχει ὑπογεγραμμένη ἀπὸ κἀνὲν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἰς τὸ τέλος τέλος, ὁ πρόεδρος ξηρὰ ξηρὰ μόνον εἶναι ὑπογεγραμμένος. Αὐτὴ εἶναι μία οὐσιώδης παρατυπία, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα τὴν παρελείψαμεν διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ἠθελήσαμεν νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Τροιζηνίας. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Τροιζῆνος βλέπετε ἀναντιῤῥήτως τὴν πίεσιν, τὴν ὁποίαν ἐξήσκησαν τὰ μέλη· ἓν μέλος μάλιστα ὁ Κ. ὅστις ἀνεπλήρου τὸν πρόεδρον αὐτὸς ἐξήσκει ἀθεμίτους πράξεις, ἠπείλει τοὺς ἐκλογεῖς, παρώτρυνε τοὺς ἐκλογεῖς, μάλιστα τοὺς ναυτικούς, καὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἀξιωματικὸς ναυτικός, εἰς τὸ νὰ ψηφοφορῶσιν ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων. Βλέπετε ἔνστασιν ῥητὴν εἰς τὸν δῆμον Τροιζῆνος τοῦ Οἰκονόμου, ἡ ὁποία ἐμπεριέχει καὶ ἄλλο κατηγόρημα εἰς τὴν ἔκθεσιν· πόσους ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀπέκλεισεν; Ὀκτώ, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφόρου· παρεδέχθη δὲ παρανόμως 15, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφόρου. Αὐτά, Κύριοι, δὲν τὰ εὑρίσκετε εἰς πολλὰς ἐκλογὰς ἐπισήμως βεβαιούμενα ἀπὸ τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπάς· καὶ μὴ νομίσητε, ὅτι 25 ἢ 30 ἐκλογεῖς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τροιζηνίας εἶναι μικρὸν πρᾶγμα· εἶναι πολὺ μέγα, διότι μόνον μικρὰ διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων, 100 καὶ 120 ψῆφοι ὁ Κ. Καραμάνος ἔλαβεν 800 ψήφους· λοιπὸν οἱ 30 εἶναι τὸ τριακοστὸν τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφόρων. Φαίνεται λοιπὸν ἐκ τούτων ποία πίεσις ἔλαβε χώραν εἰς τὸν δῆμον Τροιζῆνος. Ἡ βία, Κύριοι, εἶναι τῳόντι τρομερά, καθὼς ὁ ἔντιμος φίλος μου βουλευτὴς Καλαβρύτων εἶπεν, ἀλλ’ εἶναι τρομερωτέρα καὶ ἐπικινδυνωδεστέρα, ὅταν αὐτὴ ἡ βία ἐξασκῆται εἰς τὰς πόλεις τῶν βιομηχάνων, εἰς τὰ προπύλαια τῆς πρωτευούσης, διότι ὁ Πόρος εἶναι τὰ προπύλαια τῆς πρωτευούσης, διότι εἰς αὐτὸν τὸν τερπνὸν τόπον πολλάκις ἀποκαμωμένοι οἱ Ἀττικοὶ ἐξέρχονται νὰ ἀναπνεύσωσιν αὔραν εὐώδη τῶν δασῶν τῶν λεμονεῶν καὶ πορτοκαλλεῶν, ὅταν ἐκεῖ ὁ Ἕλλην δὲν ἠμπορῇ νὰ εὕρῃ μίαν ἀσφάλειαν, εἰς μίαν βιομήχανον πόλιν καὶ φιλήσυχον, καθότι οἱ ὑποψήφιοι οὗτοι ἀπεκλείσθησαν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας μὲ τρομπόνια, καὶ σπαθιά, καὶ ἀπειλάς.

§23ΚΟΡΙΖΗΣ. Τί λέγετε;

§24ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τῷ ὄντι ἀπελπισία. Ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ ἐπιτρέψῃ τοῦτο εἰς καμμίαν ἐπαρχίαν τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, εἰς ἕνα ὀρεσίτροφον λαὸν, ὅπου ὁ παλληκαρισμὸς εἶναι ζῶν· ἀλλ’ εἰς τὸν Πόρον, εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Τροιζηνίας, νὰ βλέπῃ τοὺς ὑποψηφίους ἐνόπλους εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας; αὐτὸ εἶναι ἀπελπιστικόν· αὐτὸ μὲ ἔκαμε τὴν χειροτέραν ἐντύπωσιν· ὅταν βλέπετε τὸν Γκίκαν Γκιώνην τραυματισμένον ἐν μέσῳ τῆς ἀγορᾶς, ἕνα ἔντιμον ἄνδρα, ὑπὸ τῆς ἀντιπάλου μερίδος......

§25ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Κατὰ ποῖον μέρος ἐτραυματίσθη;

§26ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτητε, παρακαλῶ. Ἰδοὺ λοιπὸν, Κύριοι, ἡ βία ἀποδεδειγμένη, δυσειδὴς, φανερὰ, φρικώδης εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τροιζηνίας! Καὶ θέλετε, κύριοι, νὰ μὴ ἐνδιαφέρηται ἡ ἐπιτροπή σας, νὰ μὴ θεωρήσῃ αὐτὸ τὸ γεγονὸς σπουδαῖον, διὰ νὰ τὸ ἐξακριβώσῃ, καὶ μετὰ τὴν ἔνστασιν τοῦ Κ. βουλευτοῦ Τροιζηνίας Καραμάνου, ὅτι ὑπάρχει ἀμφιβολία, μολονότι ἀνακριτὴς κατὰ συνέπειαν μηνύσεως ὑπῆγεν ἐκεῖ, ἐξέτασε καὶ ὑπέβαλε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ συμβούλιον; Θέλετε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή σας νὰ παρασιωπήσῃ μίαν βίαν τοσοῦτον πασιφανῆ εἰς μίαν πόλιν ἐμπορικὴν καὶ φιλήσυχον; Ἐνόμισε λοιπὸν χρέος της νὰ ἐξακριβωθῇ τὸ τοιοῦτον· καὶ ἐπειδὴ μέχρι σήμερον ἡ ἀνάκρισις δὲν ἔφερεν ἀποτέλεσμα, ἐθεώρησε καθῆκόν της ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἐξακριβωθῇ ἡ ἐξασκηθεῖσα βία. Τὴν κατηγορίαν τῆς καλπονοθεύσεως δὲν ἔλαβεν ἡ ἐπιτροπή σας ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν· ἀπέδωκε δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας, ὅτι διὰ τοιούτου μέσου δὲν ἦλθον. Βλέπετε εἰς τὴν ἔκθεσίν της μὲ πόσην δικαιοσύνην καὶ ἀμεροληψίαν ἀνελόγισε τὰ τεκμήρια καὶ τὰς ἐλλείψεις, τὰ ὁποῖα οἱ ἐνιστάμενοι ἔφερον πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς καλπονοθεύσεως· δὲν ἠμπόρεσε νὰ πεισθῇ εἰς τὴν καλπονόθευσιν, ἂν καὶ φέρουν ὅτι τὴν νύκτα εἰσῆλθε διὰ κλίμακος τεχνίτης διατελῶν παρὰ τῷ Β. Ναυτικῷ, ὅτι ἠκούοντο ἐντὸς κρότοι καὶ θόρυβοι, ὅτι εἶδον αὐτὸν ἐξερχόμενον καὶ τὰ τοιαῦτα. Ὅλα αὐτὰ ἀπέῤῥιψεν ἡ ἐπιτροπή σας καὶ βλέπετε, ὅτι, ὅπου εἶναι τὸ δίκαιον, τὸ ἀπέδωκε μετ’ ἀκριβείας καὶ ἀμεροληψίας. Ἐρχόμεθα, κύριοι, εἰς τὴν δωροδοκίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων καὶ φίλος μου κ. Ζαΐμης ἐχαρακτήρισε μὲ τὴν χαρακτηρίζουσαν αὐτὸν ἀκρίβειαν, ὡς τὴν φρικωδεστέραν παρανομίαν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Βέβαια, κύριοι, ἔχομεν παραδείγματα δυστυχῶς ὀλέθρια εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα τῆς Ἑλλάδος. Οἶκοι περιφανεῖς κατεστράφησαν ἀπὸ αὐτὰς τὰς δαπάνας καὶ δωροδοκίας· μυθώδη ποσὰ ἐξωδεύθησαν διὰ δωροδοκίαν πρὸς ἐξαγορὰν συνειδήσεων καὶ ψήφων. Ἔχομεν τὴν ἱστορίαν ὅλων τῶν συνταγματικῶν ἐθνῶν καὶ αὐτῆς τῆς πατρίδος μας καὶ αὐτῶν τῶν Ἀθηνῶν. Τὰ ἔθνη τότε ἀπώλεσαν τὴν ἐλευθερίαν, τότε ὑπεδουλώθησαν, ἅμα ἤρχισε ἡ ἐξαγορὰ τῶν συνειδήσεων, αὐτὸ τὸ ἐμπόριον τῶν πεποιθήσεων. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅσοι ἀνεγνώσατε τὴν ἱστορίαν τῶν Ἀθηναίων, ὅτι αἱ Ἀθῆναι ἤρχισαν νὰ καταῤῥέουν, ὅταν τὰ θεωρικὰ χρήματα ἐδίδοντο πρὸς ἀγορὰν καὶ μισθοδοσίαν τῶν βουλευτῶν· τότε ἤρχισεν ἡ παρακμὴ τῶν ἐλευθεριῶν καὶ ἤρχισε νὰ ὑποκύπτῃ εἰς δουλείαν τὸ ἔθνος. Εἰς ὅλα τὰ ἔθνη καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ῥώμην, ὅταν ἤρχισαν νὰ ἀγοράζωνται αἱ συνειδήσεις, τὸ αὐτὸ συνέβη. Καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν αὐτὴν ἐν ὅσῳ οἱ βουλευταὶ ἠγοράζοντο καὶ ὑπῆρχε ταμεῖον μέσα εἰς τὴν βουλὴν τότε τὸ ἔθνος αὐτὸ δὲν ἐπέδιδεν, ἦτο δοῦλον τῆς πολιτικῆς τῆς Γαλλίας· ἀφ’ ὅτου δὲ ἐξωστρακίσθη καὶ ἐτιμωρήθη παραδειγματικῶς τὸ σύστημα τῆς δωροδοκίας, τὸ εἰδεχθὲς αὐτὸ φάσμα, εἴτε εἰς τὴν Βουλὴν εἴτε εἰς τοὺς ψηφοφόρους, τότε ἀνέλαβε τὰς ἐλευθερίας της ἡ Ἀγγλία καὶ σήμερον εἶναι τὸ παράδειγμα καὶ τὸ πρῶτον συνταγματικὸν ἔθνος. Ἡ δωροδοκία, κύριοι, κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ἡ ἀγοραπωλησία τῶν ψήφων καὶ τῶν συνειδήσεων εἶναι κάτι τι χειρότερον ἀπὸ τὴν σωματεμπορίαν· καθὼς ὁ σωματέμπορος ἔχει ὡς ἐμπόρευμα τὸ ἀνθρώπινον σῶμα, αὐτὸν τὸν δυστυχῆ μαῦρον, τὸν ὁποῖον πωλεῖ ὡς πρᾶγμα, τοιουτοτρόπως καὶ ὁ ἀγοραστὴς τῶν ψήφων ἔχει ὡς ἐμπόρευμα τὴν συνείδησιν· ἐκεῖνος μὲν πωλεῖ τὸ σῶμα, οὗτος δὲ τὴν ἐλευθερίαν τῶν συνειδήσεων, κάτι τι χειρότερον καὶ ἀπανθρωπότερον. Πρέπει λοιπὸν μὲ ὅλην τὴν δύναμιν καὶ ἀγανάκτησιν τῆς ψυχῆς μας νὰ καταστρέψωμεν ῥιζηδὸν αὐτὸ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἤρχισε νὰ μαστίζῃ τὴν πατρίδα μας. Ἡ ἐλευθερία, κύριοι, εἶναι γυνὴ οὐχὶ εὔσαρκος, διότι τρέφεται ἐκ τοῦ αἵματός της, διότι συντηρεῖται πίνουσα τὸ αἷμά της· ἡ ἐλευθερία εἶναι γυνὴ οὐχὶ λαμπρὰ φορέματα ἐνδεδυμένη, ἀλλὰ χιτῶνας λιτοὺς, ἀκηλιδώτους, ἀστίκτους. Δὲν πρέπει λοιπὸν μὲ δῶρα καὶ χρήματα νὰ ἐνδύωμεν τὴν ἐλευθερίαν, νὰ τὴν μετατρέψωμεν εἰς δουλείαν, εἰς τὴν γυναῖκα ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀγοράζεται καὶ καπηλεύεται. Ἕως ἐδῶ, κύριοι, εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Καλαβρύτων. Καὶ αὐτὸς κατακρίνει τὴν δωροδοκίαν ὡς νόσημα τρομερὸν, ἀλλ’ ἀμφισβητεῖ τὸ γεγονὸς, τὴν ὕπαρξιν τῆς δωροδοκίας καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαῖον· ἔχει ἄλλην πεποίθησιν, ἄλλως ἐκτιμᾷ τὰ γεγονότα ὁ κ. Ζαΐμης παρ’ ὅπως ἡ ἐπιτροπή. Ποῦ στηριζομένη ἡ ἐπιτροπὴ, λέγει, θέλει ὡς βέβαιον τὸ γεγονὸς τῆς δωροδοκίας; εἰς τρία μόνον γεγονότα, εἰς τὸ γεγονὸς τοῦ Στυλ. Φράγκου, εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ Νομάρχου, καὶ εἰς τὸ πασίγνωστον τῶν ἐνισταμένων· ἐπέφερε λέγει κατόπιν, ὅτι εὑρέθησαν εἰς ἄλλην περίστασιν ὁμοίαν, καὶ ἐπρότεινε λέγει τὴν ἀνάκρισιν τῶν βουλευτῶν· ἀλλὰ στηρίζεται εἰς μίαν καταγγελίαν προηγηθεῖσαν. Ἐὰν λάβητε τὸν κόπον, θὰ ἰδῆτε, ὅτι καὶ ἐδῶ ὑπάρχουν τὰ αὐτὰ περιστατικὰ, καταγγελία τῶν ἐνισταμένων ἐνώπιον τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι μέχρι τὴν σήμερον δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των.

§27ΖΑΪΜΗΣ. Ἐκεῖ ἔγειναν ἀνακρίσεις....

§28ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐγίνοντο καὶ σήμερον ἀνακρίσεις, ἐὰν ἐπελαμβάνοντο τῆς ὑποθέσεως αἱ ἀνακριτικαὶ ἀρχαί· τὸ νὰ ἔχῃ τις τὸ θάῤῥος νὰ καταγγείλῃ αὐτοὺς, αὐτὸ θεωρεῖται ὡς μία ἔνδειξις, διότι οὗτος ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἤθελεν εὐθύνεσθαι καὶ κατηγορηθῆ ὡς συκοφάντης, ὡς ψευδῆ γεγονότα καταγγείλας, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ εἴπω τοῦτο. Νομίζετε, ὅτι τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο τοῦ Στυλιανοῦ Φράγκου εἶναι ἐπεισόδιον ἰδανικὸν, φαντασιῶδες, ἀφοῦ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι παρουσιάσθη καὶ εἶπε, δόσατέ μοι τὴν συνειθισμένην ποσότητα, καθὼς ἀποφασίσατε καὶ ἐδόσατε εἰς ἄλλους, καὶ δὲν ἐψήφισεν· ἐψήφισε μίαν μόνον κάλπην, καὶ ἔπειτα δὲν ἐψήφισε, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ θέλουσα νὰ καλύψῃ τοῦτο εἶπεν, ὅτι εἶναι μεθυσμένος· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦσαν καὶ ἄλλοι παρόντες, οἱ ἐνδιαφερόμενοι, καὶ ἐπιτυχόντες καὶ ἀποτυχόντες, καὶ ὡμολόγησαν τὴν δωροδοκίαν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ δὲν ἠμποροῦσεν ν’ ἀρνηθῇ ὁ κ. Κορυζῆς, καὶ ὁ κ. Καραμάνος....

§29ΚΟΡΙΖΗΣ. Δὲν μὲ ἄφησες νὰ ὁμιλήσω, (θόρυβος) ἐσὺ ἐμάλωσες διὰ νὰ πάρῃς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς, νομίζεις, ὅτι δὲν σοῦ τὰ ἠξεύρει ἄλλος.

§30ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἀντιφερόμενοι ὡμολόγησαν καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ τὴν δωροδοκίαν. Ἠξεύρετε εἰς ποίαν κατάστασιν ἔφθασεν ἡ δωροδοκία; ἔφθασεν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν, ὥστε κατήντησαν νὰ ἔχουν ἐργαστήριον ἀνοικτὸν πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν, καθὼς καὶ φαρμακεῖον· καὶ ὁ μὲν ἠγόρασε τὰς ψήφους εἰς τὴν ταβέρναν ὁ κ. Δροσινὸς, ὁ δὲ Κορυζῆς εἰς φαρμακεῖον. Ἐκεῖ ἐνέγραφον τὰ ὀνόματα τῶν προσερχομένων, καὶ ἀφοῦ τοὺς ἠγόραζον, τοὺς ὥρκιζον νὰ ψηφοφορήσωσιν εἰς αὐτούς. Τί θέλετε ἄλλο ἀποδεικτικώτερον μέσον; ποία ἀπόδειξις μεγαλειτέρα δύναται νὰ σᾶς πείσῃ ἀπὸ αὐτὸ τὸ γεγονός; (θόρυβος) δὲν τὰ ἠρνήθης, κ. Κορυζῆ.

§31ΚΟΡΙΖΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν ὡρκίζαμεν.

§32ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠρνήθην, ὁ ἐπιτυχὼν βουλευτὴς Τροιζηνίας, ὅταν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας ἔλεγεν εἰς τοὺς ἀντιπολιτευομένους αὐτῷ· μὴ μὲ πέρνετε τοὺς ψηφοφόρους, διότι ἔδωκα τὰ αἷμά μου, τὸν παρᾶν μου, καὶ τὴν περιουσίαν μου, ἀφανίστηκα, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ πάρετε τοὺς ψηφοφόρους.

§33ΚΟΡΙΖΗΣ. Εἶσθε ἐκεῖ; ποῦ τὰ ἀκούσατε; εἶναι ψεύματα.

§34ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχεται, κύριοι, τρίτη ἀπόδειξις τὸ ἔγγραφον τοῦ ἐπάρχου· συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν κ. Ζαΐμην, ὅτι τῳόντι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν πρέπει νὰ στηρίζῃ τὴν πεποίθησίν της εἰς ἔγγραφον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· ἀλλ’ ἐὰν ἦτον μόνον τὸ ἔγγραφον αὐτό, μάλιστα εἶχε δίκαιον ὁ κ. Ζαΐμης νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ βάλῃ βάσιν εἰς ἓν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἐκδώσῃ χαριζομένη μία ἀρχὴ, ἀλλὰ κατόπιν ἄλλων τεκμηρίων προσθέτει μεγάλην πίστιν, ὅσον ἀτελῆ χαρακτῆρα καὶ ἂν φέρῃ τὸ ἔγγραφον τοῦ ἐπάρχου. Καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι, ἠδυνάμεθα νὰ ἀκυρώσωμεν τῳόντι τὴν ἐκλογήν. Εἶναι τεκμήρια, εἶναι ἐνδείξεις μεγάλαι καὶ πολλαὶ, αἱ ὁποῖαι μᾶς πείθουν, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐκλογὴ εἶναι προϊὸν μιᾶς ἀκριβοῦς δωροδοκίας, καὶ ἡ πεποίθησις ἡμῶν ἦτο σχηματισμένη δι’ ἀκύρωσιν, ἀλλὰ πρὸς μεγαλειτέραν βεβαιότητα, πρὸς ἀπόδειξιν μεγαλειτέρας δικαιοσύνης, δὲν ἠκυρώσαμεν αὐτήν· προεκρίναμεν νὰ βασανισθῇ καλλίτερον ἡ ἀλήθεια, καὶ ἐπροτείναμεν ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἐπιτροπὴ, νὰ ἐξετάσῃ ὄχι μόνον τὴν δωροδοκίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν βίαν, τὰ δύο αὐτὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα εἶναι καταστρεπτικώτατα διὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ ἐθεωρήσαμεν αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν δικαιοτέραν. Καὶ βεβαίως τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, τῷ ὄντι μία Βουλὴ, διὰ νὰ ἀποστείλῃ μίαν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ ἐξελέγξῃ μίαν ἐκλογὴν, ὀφείλει νὰ ἔχῃ αἴτια, καὶ αἴτια σπουδαῖα, διὰ νὰ ἐξελέγξῃ τὴν δωροδοκίαν. Τί φοβεῖσθε λοιπὸν, κύριοι, τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς; δὲν ἐμπιστεύεσθε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία θὰ ἦναι ἡ ἀπόῤῥοια τῆς πεποιθήσεως τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς; Τί φοβεῖσθε ἀπὸ τὰ ἔντιμα μέλη τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποσταλῶσιν ὡς ἐπιτροπή; Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ καὶ ὡς βουλευταὶ καὶ ὡς ἀπεσταλμένοι θέλουσιν ἐκπληρώσει εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκόν των καὶ θέλουσι προσπαθήσει μὲ πᾶσαν ἐπιμέλειαν νὰ ἐξακριβώσωσι τὴν ἀλήθειαν. Δὲν εἶναι ἀσφαλέστερον νὰ δώσητε τὴν ψῆφον σας εἰς μίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Τροιζηνίας, κατόπιν μιᾶς ἐξελέγξεως τῆς ἐπιτροπῆς ἢ ἐκ τῶν προτέρων νὰ δώσητε ὑπὲρ αὐτῆς ψῆφον σήμερον καὶ κατόπιν νὰ μεταμεληθῆτε πειθόμενοι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἦτο παράνομος καὶ προϊὸν δωροδοκίας; Θὰ ἔλθητε εἰς μίαν μεταμέλειαν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔχῃ κανὲν ἄλλο ἀποτέλεσμα, παρὰ τὴν τύψιν τοῦ συνειδότος, ἐνῷ ἐὰν ψηφίσητε καὶ παραδεχθῆτε τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἔχετε καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐψηφίσατε γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐὰν ἦναι ψευδῆ, θὰ λάβητε τὴν εὐχαρίστησιν ὅτι ἀποφασίσαντες οὕτω δὲν ὑπεπέσατε εἰς ἀδίκημα· καὶ ἡμεῖς θέλοντες νὰ ἔχωμεν τὴν συνείδησιν ἡμῶν ἀναπαυμένην προετείναμεν αὐτὸ τὸ μέτρον διὰ νὰ μὴ ἀδικήσωμεν· ἐὰν ὅμως ἦναι βέβαιον ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία, θέλομεν τὸ ἔγκλημα τοῦτο νὰ τιμωρηθῇ, διὰ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ ἀγοραπωλησία τῶν συνειδήσεων. Ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν τῶν κυρίων βουλευτῶν τῆς Τροιζηνίας, δὲν ἤθελον φέρει ἀντίστασιν, ὅταν συκοφαντῶμαι ὅτι διὰ τῶν αἰσχρῶν αὐτῶν μέσων θέλω νὰ ἔλθω εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἀντιπροσώπων, ἤθελον εἴπει εὐχαριστῶ· ἐὰν ἤμην θὰ ἤμην ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὑποκύπτων εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς θὰ ἤθελον νὰ φανῇ ἡ ἀθωότης μου. Διὰ αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς λόγους, κύριοι, προτείνω νὰ παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἀποσταλῇ τριμελὴς ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς τε ἐξασκηθείσης βίας καὶ τῆς δωροδοκίας.

§35ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Εἴδατε, ὅτι ὁ κ. εἰσηγητὴς ἄλλο γεγονὸς δὲν ἀνέφερε, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο μὲ ὅλην τὴν βεβαιότητα νὰ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι συνέβη δωροδοκία· λέγει ὅτι ἁπλῶς ἐγένετο· παρὰ ποίων; Ποῖος ἐδωροδοκήθη; Οὔτε ὁ δωροδοκήσας ἀναφέρεται οὔτε ὁ δωροδοκηθείς. Ἀλλὰ θὰ ἔλθω κατόπιν εἰς τοῦτο καὶ θὰ λήξω εἰς τὸ συμπέρασμα· τί πειράζει νὰ ὑπάγῃ ἡ ἐπιτροπή; οὐδὲν βλάπτει, διότι, ἐὰν δὲν ἀποδειχθῇ ἡ δωροδοκία, τότε ἐντίμως ὁ βουλευτὴς παρακάθηται, ἐὰν ὅμως ἀποδειχθῇ, τότε ἀποβάλλεται ἐκ τοῦ περιβόλου. Ἀλλ’ εἰς εἰκασίας βασιζομένη ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν οὔτε εἰς τὸν Πόρον, οὔτε εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἀλλὰ κατόπιν θέλω ἀναπτύξει τοῦτο. Ὁ κ. εἰσηγητὴς εἶπεν, ὅτι εἰς πολλὰ καὶ ποικίλα δύναται, ἢ διὰ πολλὰ καὶ ποικίλα δύναται νὰ κατηγορήσῃ τὴν ἐκλογὴν, ἀλλ’ ἠρκέσθη εἰς μόνα τὰ κύρια, εἰς τὴν βίαν καὶ εἰς τὴν δωροδοκίαν. Ἀναφέρει, ὅτι ψηφοφόροι τινὲς, μὴ ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς καταλόγους, ἐψηφοφόρησαν· ἄλλοι δὲ ἐγγεγραμμένοι δὲν ἐψηφοφόρησαν. Ταῦτα βεβαίως δὲν εἶναι τὸ μόνον, εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητὴς, καὶ ἀνέγνωσε τὰς κρίσεις τῶν ἐναντίων, διὰ τῶν ὁποίων ἀπεκρούεται τὸ περιστατικὸν αὐτό. Θεωρῶ λοιπὸν περιττὸν νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ πρακτικὰ, θὰ ἰδῆτε, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐνστάσεις εἶναι ἀνίσχυροι.

§36ΤΙΝΕΣ. Εἶναι περιττόν.

§37ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν βίαν, καθόσον καὶ οἱ κατήγοροι ἀπέσυραν τὴν κατηγορίαν αὐτὴν καὶ περιεστράφησαν εἰς τὴν δωροδοκίαν· παρακολουθῶν τὸν Κύριον εἰσηγητὴν θὰ ἐνδιατρίψω καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς βίας· ἀναφέρει εἰς τὴν σελίδα 59 «ὅτι κατὰ τὸν δῆμον Τροιζῆνος ἐξησκήθη βία· τοῦτο πάντες οἱ ἐνιστάμενοι προβάλλουσι, φέροντες γεγονότα ῥητὰ καὶ ὀνομάζοντες τοὺς εἰς τὴν βίαν ὑποκύψαντας, μεταξὺ δὲ τούτων καὶ τὸν Γκίκαν Γκιώνη, ὅστις ἐν σταθερᾷ μεσημβρίᾳ καὶ ἐν μέσῃ ἀγορᾷ ἐτραυματίσθη ὑπὸ τῶν ὁπλοφόρων τοῦ Σ. Κορυζῆ καὶ Σ. Καραμάνου, περὶ δὲ τούτου καὶ καταγγελίαι ἐγένοντο καὶ ἡ ἀνάκρισις ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως τοῦ γεγονότος τούτου· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς δι’ ἐνστάσεων κατηγοροῦσι ῥητῶς τὸν Κορυζῆ ὑποψήφιον, ὡς ἀποπέμψαντα διὰ τῆς βίας τοὺς ἐκλογεῖς Φουσέκην ὑπαξιωματικὸν καὶ τὸν Κ. Π. Γερακίτην καὶ τὸν Ἰωάννην Μήλιον κλπ.» Κύριοι, δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁπλοφόροι ἐτραυμάτισαν τὸν ἀξιότιμον κ. Γκιώνην ἐν μέσῃ ἀγορᾷ, εἶναι ψευδέστατον, οὐδεὶς ὁπλοφόρος ὑπῆρχεν, οὔτε μπαστοῦνι οὔτε ἄλλο τι ὅπλον ἠδύνατο νὰ φέρῃ· τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον συνέβη, οὕτω πως ἔλαβε χώραν· δὲν ἠξεύρω εἷς συγγενὴς τοῦ Κορυζῆ πῶς ῥαδιουργηθεὶς, ὅτι ὁ κ. Γκιώνης κατηγόρει τὸν γαμβρὸν του καὶ συγγενῆ του καὶ ἐν μέθῃ διατελῶν, ἁπλῶς ἔσπρωξε τὸν Γκιώνην· τοῦτο εἶναι βεβαιωθῆτε τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν, καὶ τὸ ὁποῖον τὸ ἀπεδοκίμασεν ὅλη ἡ κοινωνία, ὁ δὲ Κορυζῆς ὑποχρέωσε τὸν συγγενῆ του νὰ μένῃ ἐν τῇ οἰκίᾳ του· ἀναφέρει κατόπιν, ὅτι βία ἐνηργήθη, κατὰ ποίου; κατὰ τοῦ Φουσέκη ὑπαξιωματικοῦ, ὅτι ἀπεδιώχθη ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς· αὐτὸς, Κύριοι, ἐψηφοφόρησε, ὡς οἱ ἄλλοι· ὁρίστε, Δῆμος Τροιζῆνος, Ἀντώνιος Φουσέκης ὑπὸ τὸν αὔξοντα ἀριθμὸν 1094. Ἀλλὰ τί συνέβη, Κύριοι; συνέβη τὸ ἑξῆς περιστατικὸν· αὐτὸς ὁ Φουσέκης, ὑπαξιωματικὸς ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, ἐπηρέαζε τοὺς ναύτας καὶ τοὺς διέταττε ἐπὶ ἀπειλῇ αὐστηρᾶς τιμωρίας νὰ ψηφοφορήσουν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ ἀντιθέτου ἡμῶν, τοῦτο τὸ ἐβεβαίωσαν πολλοὶ ναῦται καὶ τὸ εἶπον καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν· ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν χρωμένη τοῦ δικαιώματός της, εἶπεν ὅτι ὡς ὑπαξιωματικὸς δὲν δύναται νὰ ἐπηρεάζῃ τοὺς ψηφοφόρους· αὐτὸς δὲ ἐντραπεὶς ἀπεχώρησε, μετὰ ἡμίσειαν ὅμως ὥραν ἦλθε καὶ ἐψηφοφόρησεν· ὥστε οὔτε βία οὔτε ἄλλο τι συνέβη, διότι ὅλοι καὶ αὐτὸς ὁ Μήλιος ἀναφέρει, ὅτι ἔνοπλος δύναμις περιήρχετο τὴν ἀγορὰν ὑπὸ τὴν διοίκησιν δύο ὑπομοιράρχων· εἴχαμεν τεσσαράκοντα στρατιώτας ἐνόπλους περιφερομένους καὶ φρουροῦντας τὴν τάξιν, ὥστε οὔτε βία ἔλαβε χώραν ἐν τῇ ἀγορᾷ οὔτε ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας καὶ εἶναι λόγοι κενοὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγονται πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ὅτι ἔλαβε χώραν βία. Ἔρχομαι εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν, τῆς δωροδοκίας· ἂν καὶ κάλλιστα ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Κύριος Ζαΐμης, μόλον τοῦτο ἐγὼ εἰς τὰ πράγματα ἐρχόμενος σᾶς λέγω ὀλίγα. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ δωροδοκήσωμεν, διότι καυχώμεθα ὅτι ἀπολαύομεν τῆς ἀγάπης καὶ ἐμπιστοσύνης τῶν συμπολιτῶν μας, διότι ἐὰν τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶχεν ὑπόστασιν, ἔπρεπε νὰ ἀναφέρουν ποῖον ἐδωροδοκήσαμεν. Ἡμεῖς δὲν εἴχομεν ἀνάγκην δωροδοκήσεως οὐδενὸς καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτων, ὅτι οὐδὲ κἂν ὑπόδειξις ὑπάρχει, οὐδὲ κἂν πιθανότης, σᾶς παρακαλῶ νὰ παρατηρήσητε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς. Ὁ Κύριος Μηλιώτης ὁ διακοπτόμενος κατὰ τὴν διαλογὴν, λέγω, τῆς ψηφοφορίας, εἰς τὸν δῆμον Τροιζῆνος ἔλαβε 395, ἐγὼ δὲ 716· ὁ Κύριος Μηλιώτης, ὅστις ὡς κατήγορος δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἐδωροδόκησέ τινα αὐτὸς, ὅστις λέγει ὅτι ὅλας τὰς ψήφους τὰς ἔλαβον δι’ ἀγορᾶς, αὐτὸς ἔλαβεν 395, χωρὶς οὔτε χρήματα νὰ ἐξοδεύσῃ οὔτε βίαν νὰ μεταχειρισθῇ, ἐγὼ δὲ ὅστις καὶ ὡς δικηγόρος καὶ ὡς ἰατρὸς καὶ κατὰ πολλοὺς ἄλλους καὶ διαφόρους τρόπους ὠφέλησα, δὲν ἠδυνάμιν νὰ λάβω περισσοτέρας, δὲν ἤθελε προσθέσῃ καὶ κάτι τι ὁ συνάδελφός μου! ὥστε οὐδεμία ἀμφιβολία δύναται νὰ ὑπάρχῃ, ὅτι ἐὰν ἐγὼ ὑπερέβην κατὰ 300 ψήφους τὸν Κύριον Μηλιώτην, ὅτι δὲν τὰς ἔλαβον διὰ τῆς δωροδοκίας. Ἔρχομαι εἰς τὸν δῆμον Μεθάνων, ἐγὼ ἔλαβον 189, ὁ κ. δὲ Μηλιώτης 172, ὁ ἄγνωστος αὐτὸς ἄνθρωπος, ὅστις οὔτε εἰς τὸν κατάλογον εἶναι ἐγγεγραμμένος, ὅστις δὲν ἔζησεν εἰς τὸν τόπον· εἰς τὸν δῆμον τῆς Δρυόπης ἔλαβε 80 ψήφους, ἐγὼ δὲ μόνον 63, λοιπὸν ποῦ εἶναι ἡ δωροδοκία; Κύριοι, εἶναι μία φανερὰ συκοφαντία.

§38ΚΟΡΙΖΗΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀκύρωσιν.

§39ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Δὲν συμφέρει νὰ σᾶς εἴπω τι περισσότερον, διότι εἰς τί θὰ μᾶς ὠφελήσει; Βεβαιωθῆτε ὅτι αὐτὴ ἡ ἐκλογὴ εἶναι τὸ ἀληθὲς προϊὸν τῆς ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν ἀπολαύομεν, καὶ ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι συκοφαντίαι, καὶ μὴ θέλετε δι’ ἄλλου μέτρου δικαιοσύνης καὶ αὐστηρότητος νὰ μετρήσητε καὶ ν’ ἀποφανθῆτε περὶ τῆς ἐκλογῆς Τροιζηνίας, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐτηρήσατε εἰς τὰς λοιπὰς ἐκλογὰς, τὸ αὐτὸ μέτρον νὰ τηρήσητε καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν Τροιζηνίας.

§40ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἡ ἐκλογὴ περὶ τὸ κῦρος τῆς ὁποίας σήμερον συνήλθομεν νὰ ἀποφανθῶμεν, προσβάλλεται ὡς προϊὸν βίας· οὐδένα ποιοῦμεν λόγον, διότι τὸ ἔγκλημα τοῦτο ἀτομικὸν ὂν δὲν ἐπηρεάζει τοσοῦτον τὴν κοινωνίαν, ὅσον τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας· διότι δι’ αὐτῆς ἐνεργουμένων τῶν ἐκλογῶν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα καὶ πρόκειται νὰ δώσωμεν ψῆφον καὶ ν’ ἀναθέσωμεν τὴν ἐξάσκησιν τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου καθήκοντος εἰς τὸ φοβερὸν τοῦτο ἔγκλημα. Πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν, ὁποία ὀφείλει νὰ ἦναι ἡ πορεία τῆς πατρίδος ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην· λησμονοῦν ὅτι ἐξασκοῦν ἱερὸν καὶ ἅγιον καθῆκον, λησμονοῦν ὅτι ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ψήφου αὐτῶν τὸ μέλλον τῆς πατρίδος, εἰς τὴν στιγμὴν ἐκείνην πωλοῦν ὡς προδόται τῆς πατρίδος τὴν ψῆφον, δὲν ψηφίζουν κατὰ τὴν συνείδησίν των, ἀλλὰ γίνονται ἕρμαιον τοῦ πλειοδοτοῦντος. Προκειμένου περὶ τῆς δωροδοκίας, ὀφείλομεν νὰ προφυλάξωμεν τὴν κοινωνίαν καὶ νὰ προστατεύσωμεν τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὸ ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἔχῃ μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐφ’ ὅλης τῆς πατρίδος. Πρὶν ἢ αἱ ἐκλογαὶ ἀρχήσωσιν, πρὶν ἢ αὐτὸ τὸ σύνταγμα καθιερωθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, αἱ δωροδοκίαι ἦσαν ἄγνωστοι· εἰσῆλθε κατὰ πρῶτον τὸ μόλυσμα τοῦτο ἀπὸ τὸ Ναύπλιον, ἐκεῖθεν μετέβη εἰς Σπέτσας, καὶ ἐὰν δὲν ἔχητε ἀποδείξεις, ὅτι τὸ ἔγκλημα τοῦτο εἰσεχώρησε ἀναιδέστατα εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην ἔχετε ὅμως τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν ψεύδομαι, ἀνεχώρησεν ἐκ Σπετσῶν καὶ ἔφθασεν εἰς τὸν Πόρον, ἐξησκήθη ἐκεῖ ἀναιδέστατα, Κύριοι, ἂν καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων σᾶς εἶπε· ἂν εἴχομεν προηγουμένως τὴν ἀπόδειξιν, δὲν ἠθέλαμεν πεισθῆ εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἠθέλαμεν προβῆ ἀμέσως εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, δυστυχῶς ὅμως, ἀπόδειξις δωροδοκίας δὲν ὑπάρχει· ὑπάρχουσιν ὅμως τεκμήρια ἢ ἀποδείξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζομένη ἡ βουλὴ, ὀφείλει ν’ ἀποστείλῃ τὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ ὁποῖαι εἰσὶν αἱ ἐνδείξεις αὗται; Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐνῷ ἐξησκεῖτο ἡ ψηφοφορία, ἐὰν δὲν συνέβαινέ τι, οὐδεὶς θὰ εἶχε τὴν τόλμην νὰ καταγγείλῃ τὴν πώλησιν ψήφων. Ἀφοῦ δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἐγένετο γνωστὸν, οἱ ἀποτυχόντες πάντες ἀνίστανται. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχετε δύο βεβαίας ἐνστάσεις, μίαν ἔνστασιν ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἔλαβε χώραν δωροδοκία, ἄλλην δὲ παρατήρησιν, τὴν παρατήρησιν ὅτι προσελθὼν νὰ ψηφοφορήσῃ τις ἐζήτει νὰ λάβῃ τὴν διδομένην ἀμοιβὴν τοὐτέστι ἐζήτησε νὰ λάβῃ τρεῖς λίρας, Κύριοι. Ἀλλὰ δὲν σᾶς ἀρκεῖ τοῦτο, ἔστω· ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἔχει ἐκθέσει τοῦτο καὶ ὁ προλαλήσας δὲν σᾶς ἠρνήθη, ὅτι ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ἀπεδείχθη τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας καὶ αὐτὸς δὲν τὸ ἀπέκρουσεν, ἀλλὰ τὸ παρεδέχθη· δὲν ἀρκεῖ ὅμως τοῦτο; Κύριοι, ἡ κοινὴ γνώμη παραδέχεται, ὅτι ἡ δωροδοκία ἐξησκήθη ἀναιδέστατα ἐν Πόρῳ καὶ ὁ εἰσηγητὴς λέγει εἶχον τραπέζας ἐκτεθειμένας καὶ ἐπλειοδότουν τοὺς ψηφοφόρους, καὶ εἰς ἐκεῖνον ὅστις ἔδιδε τὰ περισσότερα ἐπήγαινε ὁ ψηφοφόρος καὶ ὁρκιζόμενος ἔδιδε τὸν ψῆφον του· τίνα ἄλλην ἔνδειξιν θέλετε μεγαλειτέραν ἀπὸ αὐτήν; Καὶ προκειμένου περὶ δωροδοκίας, πρέπει νὰ ἦσθε αὐστηροὶ, διότι τὸ μόλυσμα τοῦτο ἀπὸ ἐπαρχίαν εἰς ἐπαρχίαν μεταδιδόμενον δύναται νὰ παραλύσῃ τὴν τάξιν τῆς ἐπικρατείας, νὰ καταστρέψῃ τὸ πολίτευμα, νὰ περιορίσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου μόνον εἰς τοὺς στηριζομένους εἰς τὸν πλοῦτον, σκεφθῆτε ὅτι ἐὰν φανῆτε ἐπιεικεῖς καὶ θελήσητε νὰ λάβητε πληροφορίας, ἂν πράγματι ἔγεινεν δωροδοκία καὶ τιμωρήσητε αὐτὴν, θὰ ἔχετε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐξεπληρώσατε ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι σωτήριον διὰ τὸ μέλλον, θὰ κόψητε πρόῤῥιζα τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον καὶ ὅλους καὶ ἕνα ἕκαστον ἐξ ἡμῶν ἀπειλεῖ. Δὲν θέλω νὰ κάμω χρῆσιν πρὸς ἔνδειξιν τῆς ὑπάρξεως τῆς δωροδοκίας ὁμιλίας τινὸς μεθ’ ἑνὸς τῶν διαφερομένων βουλευτῶν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι φίλος τις καὶ μάλιστα ἐνδιαφερόμενος, ὅταν προχθὲς μὲ ἠρώτησεν ἂν θὰ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς Πόρου καὶ τὸν ἠρώτησα ἂν ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ ᾖναι ὅπως διατείνονται οἱ ἀντίθετοι, μοὶ εἶπεν ὅτι βεβαίως ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι προϊὸν αἰσχρᾶς δωροδοκίας, καθ’ ἣν ἐξωδεύθησαν 60 χιλιάδες δραχμῶν εἰς ἐπαρχίαν, τῆς ὁποίας οἱ ψηφοφόροι ἀναβαίνουσι μόλις τοὺς 1200. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ Βουλὴ στηριζομένη ἐπὶ τῆς ἐνδείξεως αὐτῆς θέλει παραδεχθῆ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ θέλει στείλῃ ἰδίαν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἀνακρίνῃ, ἐὰν πράγματι ἔλαβε χώραν ἡ λεγομένη δωροδοκία.

§41Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ ἐπισταμένως ἀνέγνων τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας, μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπίσης προσοχῆς ἤκουσα τοὺς δύο ἐντίμους βουλευτὰς Σπάρτης καὶ Μαντινείας, οἱ ὁποῖοι ἀνέπτυξαν τὴν κατηγορίαν κατὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οὔτε ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς οὔτε αἱ ἀναπτύξεις τῶν δύω προλαλησάντων ἐντίμων κ. κ. Βουλευτῶν ἠδυνήθησαν νὰ πείσωσιν, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐκφέρῃ ἀπόφασιν σύμφωνα πρὸς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ οἱ δύο προαγορεύσαντες ἔντιμοι βουλευταὶ κατέγεινον σπουδαίως εἰς τὸ νὰ ἀναπτύξωσι τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται εἰς μίαν κοινωνίαν, ὅταν εἰς αὐτὴν εἰσδύσῃ τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας. Περὶ τούτου, Κύριοι, οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων· διότι δὲν πρόκειται σήμερον ν’ ἀναπτύξωμεν, ἐὰν ἡ δωροδοκία ᾖναι ἢ δὲν ᾖναι ἔγκλημα ἐπιφοβώτατον καὶ κακὸν ἐπιβλαβέστατον εἰς τὸν τόπον μας, ἀλλὰ ὀφείλομεν ν’ ἀποδείξωμεν, ἐὰν τὸ ἔγκλημα ἔλαβε χώραν εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς τῆς Μαντινείας μάλιστα, ἐθεώρησε διὰ τὴν Ἑλλάδα τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας, ὡς τὸ πᾶν, ἐπιφοβώτερον ὅλων τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι κατὰ τὴν ἐνέργειαν πάσης ἐκλογῆς· δὲν θὰ συμφωνήσω ποσῶς μὲ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Μαντινείας, ὄχι διότι τὸ ἔγκλημα τοῦτο δὲν εἶναι φθοροποιὸν, δὲν εἶναι τρομερὸν, δὲν εἶναι τὸ μέσον, τὸ ὁποῖον διαφθείρει μέχρι κοκκάλων πᾶσα κοινωνίαν, ἀλλὰ διότι τὸ ἔγκλημα τοῦτο, δὲν δύναται ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ λάβῃ ῥίζαν σπουδαίαν, καὶ δὲν δύναται νὰ λάβῃ σπουδαίας ῥίζας, διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅλοι οἱ πολιτευόμενοι δυστυχῶς εἶναι πτωχοί. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι σπουδαῖος φραγμὸς τίθεται κατὰ τῆς διαδόσεως αὐτοῦ τοῦ ἐγκλήματος, καὶ ὁ φραγμὸς αὐτὸς εἶναι ἡ πτωχεία, καὶ διὰ τοῦτο καίτοι τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας ἐξασκεῖται πρὸ πολλῶν χρόνων εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ναυπλίας, μ’ ὅλα ταῦτα τὸ ἔγκλημα, αὐτὸ δὲν ἠδυνήθη νὰ λάβῃ μεγάλας διαστάσεις, διὰ νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μαντινείας σᾶς εἶπε· τὸ ἔγκλημα λοιπὸν τῆς βίας τὸ θεωρῶ ἐγὼ ὡς σπουδαιότερον, διότι τὸ ἔγκλημα τοῦτο δύναται νὰ λάβῃ χώραν εἰς πᾶσαν ἐπαρχίαν, εἰς πᾶσαν ἐκλογὴν, διότι δὲν ἀπαιτεῖται ἄλλο παρὰ μόνον ἡ αὐθαιρεσία καὶ ἡ ἀγριότης μιᾶς ὁμάδος ἀνθρώπων, διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα βουλευτὴν Μαντινείας· καθόσον ἀφορᾷ ἰδιαιτέρως τὴν πατρίδα ἡμῶν λέγω, ὅτι εἰς τὸν τόπον μας καὶ εἰς τὴν πατρίδα μας εἶναι μᾶλλον ἐπίφοβον τὸ ἔγκλημα τῆς βίας ἀπὸ τοῦ τῆς δωροδοκίας. Ἀλλὰ ἂς ἐξετάσωμεν, Κύριοι, εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν καὶ ἂς ἐξετάσωμεν διὰ τῶν πραγμάτων αὐτῶν, ἂν ἔλαβε χώραν πρῶτον ἡ βία, καὶ δεύτερον ἡ δωροδοκία· θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ ἀκολουθήσω τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἠκολούθησεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς, καὶ μὲ τοὺς ἰδίους συλλογισμοὺς θέλω πολεμήσει τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῆς, καθόσον ἀφορᾷ τὴν δωροδοκίαν. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν, Κύριοι, τῆς Τροιζηνίας ὡς ὑποψήφιοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως κατέβησαν εἰς τὸν ἀγῶνα οἱ κκ. Κορυζῆς καὶ Καραμάνος, ἀπέναντι δὲ αὐτῶν ἦσαν ὁ κ. Δουζίνας καὶ ὁ κ. Δροσινός· δὲν ἔχετε βεβαίως Κύριοι, ἀνάγκην νὰ μάθητε ἀπὸ ἐμὲ, ὅτι διὰ νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας ἐδέησε νὰ καταφερθῇ ὁ ἔπαρχος ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ὕδρας εἰς τὴν τῆς Τροιζῆνος, ὅπου παρεστάθη αὐτοπροσώπως εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς· ὅλοι γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν μικρὰν νῆσον τοῦ Πόρου δὲν ἤρκεσεν εἷς ὑπομοίραρχος διὰ νὰ φροντίσῃ καὶ ἐνεργήσῃ κατὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ ἐδέησε νὰ ἀποσταλῶσι δύω ὑπομοίραρχοι· ὅλοι γνωρίζετε ὅτι δύο ἀτμόπλοια Ἑλληνικὰ τοῦ δημοσίου, ἡ Σαλαμινία καὶ ὁ Καρχαρίας, διέτρεχον καὶ διέσχιζον τὰς θαλάσσας καθ’ ἡμέραν μεταφέροντα ψηφοφόρους, ὅπως ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ. Ἂν ὅλα ταῦτα τὰ περιστατικὰ, κύριοι, λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας καὶ θελήσητε νὰ μετρήσητε μὲ τὸν διαβήτην τῆς λογικῆς, θέλετε ἰδεῖ, κύριοι, ὅτι ἦτον ἀδύνατον εἰς τὴν μερίδα τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ εὑρεθοῦν τὰ μέσα, δι’ ὧν νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀντισταθῇ κατὰ τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν οἱ ὑπουργικοὶ ὑποψήφιοι διέθετον. Λοιπὸν, κύριοι, τί λογικῶς πρέπει νὰ συμπεράνωμεν; τί πρέπει λογικῶς νὰ ἐξάξωμεν ἐκ τούτου; Πρέπει βέβαια νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀδύνατον ἦτον εἰς τὴν μερίδα τοῦ Κορυζῆ καὶ Καραμάνου νὰ ἀντιταχθῇ διὰ τῆς βίας ἀπέναντι τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διέθετον οἱ ὑπουργικοὶ ὑποψήφιοι. Δὲν εἶχον λοιπὸν κανὲν ἄλλο μέσον νὰ ἀντιταχθοῦν κατὰ τῶν μέσων καὶ τῶν ἐνεργειῶν, τὰ ὁποῖα διέθετεν ἡ κυβέρνησις, εἰμὴ τὴν ἀγάπην τῶν συμπολιτῶν των, καὶ διὰ τῆς ἀγάπης τῶν συμπολιτῶν των νὰ κατορθώσωσι τὴν ἐπιτυχίαν των. Τί σᾶς λέγει, κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἔκθεσίν της; ὅτι ἔχετε τὸ ἔγκλημα τῆς βίας, ὅτι ἔλαβε χώραν ἐκ μέρους τῆς μερίδος αὐτῆς, ὅτι ἐξεβιάσθη ἢ παρεβιάσθη ὁ ἔντιμος συμπολίτης μας κ. Γκιώνης· καὶ ἕως εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόδειξιν σταματᾷ, διότι ἄλλο τι δὲν ἔχει νὰ σᾶς πείσῃ, ὅτι ἔλαβε χώραν ἡ βία. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔρχεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπου ἔλαβον χώραν διάφοροι ἐνστάσεις ἀπὸ τὸ μέρος τῆς μειοψηφίας. Ἀναγινώσκετε, κύριοι, ὅτι ἡ μειονοψηφία ἔκαμε τὴν ἔνστασιν περὶ τῆς βίας, ἡ δὲ πλειονοψηφία τὴν ἀπέῤῥῥιψεν· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι δὲν ἐδικαιολόγησε τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς ἐνστάσεως καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ὅτι ἀποῤῥίπτει ὡς ἀνυπόστατον καὶ ἀνύπαρκτον τὴν ἔνστασιν, καὶ ἐπὶ ἀνυπάρκτων καὶ ἀνυποστάτων πραγμάτων, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐγγράφους ἢ ἄλλου εἴδους ἀποδείξεις. Ἀλλὰ, κύριοι, μία ἄλλη ἔνστασις ἐδόθη ἐπίσης εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων ἀπὸ τὸν Ῥηγόπουλον, ὅτι ἐγένετο εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν ἐπίσης βία· τί σᾶς λέγει ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν; ἐγὼ πέρνω τὸ παράδειγμα αὐτὸ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐκεῖ εἰργάσθη μετ’ ἐνδιαφέροντος σπουδαίου νὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἰδοὺ τί σᾶς λέγει ἡ ἐπιτροπή, «εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν ἐψηφοφόρησαν 836. Καὶ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη τακτικώτατα. Ὁ Ῥηγόπουλος προσβάλλει καὶ ταύτην. Α.) Ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς κηρυχθεὶς εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως ἦτον ἀνίκανος πρὸς τοιαύτην ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ τὴν ἔνστασιν ταύτην διαψεύδει ἡ ὑπ’ ἀριθ. 201 ἀπόφασις τοῦ ἐμποροδικείου Πατρῶν, δι’ ἧς τὴν 28 Φεβρουαρίου 1868 ἀνακαλεῖ τὴν περὶ πτωχεύσεως ἐκείνου ἀπόφασίν του. Β.) Ὅτι ἐκ τοῦ δήμου τούτου 19 κατ’ ὄνομα διαλαμβανόμενοι ἀπόντες ὑποστηρίζουσι τὴν ἔνστασίν του, ὅτι 19 ἐψηφοφόρησαν τοιοῦτοι καθ’ ὅλους τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας, ὅλως ἀβάσιμον διὰ τοὺς ὑπολειπομένους, 110, ἀφοῦ δὲν ὀνομάζει καὶ τούτους, ὡς τοὺς 19 ἐκ τοῦ δήμου Λαπαθῶν· καὶ τελευταῖον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς μαρτυρεῖ, ὅτι καὶ εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, αἱ ἀντιπαλαίουσαι μερίδες ἔχουσαι ἴσας σχεδὸν δυνάμεις, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ μία πρὸς τὴν ἑτέραν νὰ κάμῃ χρῆσιν δόλου ἢ πιέσεως.» Καὶ ἠξεύρετε ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον; ἡ μερὶς ἡ ἰδική μου εἶναι μᾶλλον ἀσθενὴς, εἶναι διπλασία καὶ τριπλασία ἡ δύναμις τῶν ἀντιθέτων, διότι εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ἡ μερίς μου ἔλαβε μόνον τριακοσίους, ἐνῷ οἱ ἀντίθετοι ὀκτακοσίους, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς φέρει τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν πίεσις, καὶ μολαταῦτα ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ εἰς τὸν δῆμον Τροιζηνίας σᾶς λέγει, ὅτι ἔλαβε χώραν βία. Ἂς ἐξετάσωμεν καὶ τὰς ψήφους εἰς τοὺς δήμους διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ μετρᾷ μὲ τὸν αὐτὸν συλλογισμὸν καὶ τὰ αὐτὰ μέτρα. Εἰς τὸν δῆμον Τροιζῆνος ἡ μία μερὶς ἔλαβε ψήφους 716, καὶ ἡ ἄλλη 518· βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ ὑπεροχὴ τῆς μιᾶς μερίδος πρὸς τὴν ἄλλην εἶναι ἀσήμαντος παραβαλλομένη πρὸς τὴν διαφορὰν τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ ἰδική μου μερὶς πρὸς τὴν τοῦ κ. Ζαΐμη, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα βλέπετε ὅτι εἰς τὴν πρώτην περίστασιν σᾶς λέγει, ὅτι αἱ ἀνταγωνιζόμεναι μερίδες δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπιβάλωσι τὴν βίαν, ἐνῷ ἐδῶ σᾶς λέγει, ὅτι ἡ μία μερὶς ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ τὴν βίαν. Προσθέσατε δὲ, ὅτι ἐδῶ ἡ ἐναντία μερὶς ὑπεστηρίζετο ἀπὸ ἀτμόπλοια, ἀπὸ ὑπομοιράρχους, καὶ ἀπὸ τὰς λοιπὰς ἀρχάς. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι οἱ λόγοι, οἵτινες μὲ ἔπεισαν, ὅτι βία δὲν ἔλαβε χώραν εἶναι λίαν σπουδαῖοι καὶ λογικοί, εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰ συμπεράσματα καὶ τοὺς συλλογισμοὺς δι’ ἄλλην ἐκλογήν. Ἂς ἔλθωμεν κύριοι, νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ ζήτημα τῆς δωροδοκίας, τὸ ζήτημα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον κατεθορύβησε τὸν φίλον μου κ. Βαλασσόπουλον καὶ τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον· ἂς τὸ ἐξετάσωμεν ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα καὶ τὰς ἐνστάσεις, ἀπὸ αὐτὰς τὰς ὁμολογίας τῶν ἐνισταμένων καὶ θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἐκ μέρους τῆς μερίδος τῆς νικησάσης οὐδόλως ἔλαβε χώραν, ἂν δὲ ἔλαβε χώραν ἐκ τῆς μερίδος τῆς ἐναντίας εἶναι δικαίωμα τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς νὰ ἐρευνήσῃ, νὰ τιμωρήσῃ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες ἠθέλησαν νὰ ἐπηρεάσουν τοὺς ψηφοφόρους. Ποῦ ἐστηρίχθη, κύριοι, ἡ ἐπιτροπή, ὅταν ὑπεστήριξε τὴν ἰδέαν τοῦ ὅτι πρέπει ν’ ἀποσταλῇ μία ἄλλη ἐπιτροπή, διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἂν ἔλαβε χώραν δωροδοκία εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τροιζηνίας; Δὲν ἐστηρίχθη παρὰ μόνον εἰς τὰς ἐνστάσεις τῶν ἀποτυχόντων· ἂς ἐξετάσωμεν ὅμως, ἂν αἱ ἐνστάσεις αὗται ἦναι τόσον ἰσχυραί, παρουσιάζουν τοιαῦτα γεγονότα, ἅτινα δύνανται νὰ ὑποστηρίξουν τὴν πρότασιν, ἣν ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς ἐπαρουσίασεν. Ἡ μία ἔνστασις εἶναι τῶν ἀποτυχόντων ὑποψηφίων, τοῦ Δουζίνα καὶ Δροσινοῦ· ἀλλ’ οὔτε ὁ ἔντιμος κ. εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, οὔτε νομίζω ὁ τελευταῖον καταβὰς τοῦ βήματος ἠδυνήθησαν νὰ σᾶς ἀρνηθοῦν, ὅτι ἡ μερὶς τοῦ Δουζίνα καὶ Δροσινοῦ μετεχειρίσθη τὸ μέσον αὐτὸ κατὰ κόρον πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ συνδυασμοῦ των. Τὴν αὐτὴν ἔνστασιν παρουσιάζει καὶ ὁ Μηλιώτης κατὰ τοῦ Δουζίνα καὶ Δροσινοῦ. Ὁποίαν λοιπὸν θὰ δώσωμεν πίστιν εἰς τοὺς τελευταίους τούτους, τὴν αὐτὴν πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν κατὰ τοῦ Δουζίνα καὶ Δροσινοῦ. Βλέπομεν λοιπὸν, ὅτι ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς, ἐκ τῆς ὁποίας ἠδυνήθη ἡ ἐπιτροπὴ νὰ πεισθῇ, ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία, ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς ἀντλῶν καὶ ἐγὼ τὰ ἐπιχειρήματά μου, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ αὐτὴ δωροδοκία ἔλαβε χώραν ἐκ μέρους τῶν ἐναντίων ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Ἀλλ’ ἄνθρωποι, κύριοι, τοὺς ὁποίους ἐκ τῶν προτέρων δέχεσθε, ὅτι μετεχειρίσθησαν τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας, εἶναι πλέον πιστευτοὶ ἐνώπιόν σας; Πρέπει, κύριοι, νὰ δώσητε τὴν ἐλαχίστην πίστιν αὐτοὺς εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἵτινες ἔπραξαν τὸ αὐτὸ ἔγκλημα. Ἂς ἔλθωμεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν ἔνστασιν τοῦ Κ. Μηλιώτου, ὅστις ἀναβιβάζει τὸ ποσὸν τῆς δωροδοκίας εἰς 60 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ ἴδωμεν κατὰ πόσον ἔχεται ἀληθείας ἡ ἔνστασις τοῦ Μηλιώτου, διότι δὲν πρέπει νὰ διστάζῃ τις, ὅτι ὑπάρχουν περιστάσεις τινὲς, καθ’ ἃς οἱ ἄνθρωποι ἀποτυγχάνοντες ἀπὸ μίαν ἰδέαν, ὠθοῦνται ἀπὸ τὴν ἐλπίδα, κύριοι, τῆς ἐπιτυχίας καὶ ἠξεύρετε, ὅτι τὸ νόσημα αὐτὸ τοῦ νὰ ῥιπτώμεθα μέσα εἰς τὴν πολιτικὴν ἐπολλαπλασιάσθη καὶ καταλαμβάνει ὅλους ἡμᾶς· τὸ νόσημα λοιπὸν τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀρνηθῶμεν καὶ εἰς τοὺς ἀποτυχόντας, καὶ ν’ ἀρνηθῶμεν, ὅτι τὰ αἰσθήματα αὐτῶν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δύνανται νὰ γεννήσουν ἕνα ἐρεθισμὸν, καὶ εἰς τὸν ἐρεθισμὸν αὐτὸν εὑρισκόμενοι νὰ κατηγορήσουν τοὺς ἀντιπάλους των περὶ πραγμάτων, ἅτινα δὲν ἔλαβον χώραν. Θέλω ἐξετάσει, κύριοι, τὴν ἔνστασιν τοῦ κ. Μηλιώτου, καὶ ἂν τὴν εὕρω ὁπωσοῦν δυναμένην νὰ ὑποστηριχθῇ διὰ τοῦ ὀρθοῦ λόγου, διὰ τῆς ἀληθείας, διὰ τῶν πραγμάτων, θέλω συμφωνήσει μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς· ὅταν ὅμως διὰ τῆς ὁμολογίας αὐτῶν τῶν ἐπισήμων ἀρχῶν, αἵτινες ἐνήργουν ἠθικῶς τοὐλάχιστον ὑπὲρ τῶν ἀποτυχόντων, ὅταν εὕρω δι’ ἐγγράφων ἢ διὰ τῶν μαρτύρων ἀποδείξεις, ὅτι ἡ ἔνστασις τοῦ Μηλιώτη δὲν εἶναι ἀληθής, τότε βέβαια ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα τῆς ἐπιτροπῆς καταπίπτουσι, Κύριοι, καταῤῥέουσιν. Ὁ Κύριος Μηλιώτης ἐν τῇ ἐνστάσει του λέγει, «ἡ ἀνήθικος αὕτη ἀγοραπωλησία τῶν συνειδήσεων διενεργουμένη ἀναφανδὸν καὶ πανηγυρικῶς δὲν διέφυγε βεβαίως τὴν προσοχὴν τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν, τῶν ὁποίων ἀκατανόητος ὑπῆρξεν ἡ ἀνοχὴ κτλ. κτλ.» Ἔρχεται κατόπιν τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ ἐπάρχου Τροιζηνίας, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ Κύριος Βαλασόπουλος, καὶ τί σᾶς λέγει; ἡ δωροδοκία ἐνηργήθη μὲ τοσοῦτον μυστικὸν τρόπον, ὥστε ἐστάθη ἀδύνατον νὰ γίνῃ γνωστὸν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ τόπου. Τίνα λοιπὸν τῶν δύω νὰ πιστεύσωμεν; τὸν ἀποτυχόντα ἐνιστάμενον, ὅστις ἔγραφεν ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν αἰσθημάτων, διότι ἔτυχε νὰ ᾖναι ἀποτυχὼν, ἢ εἰς τὸν Κύριον ἔπαρχον, ὅστις ὅλην τὴν συνδρομὴν τὴν ἔδωκεν εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας, ὅστις σᾶς λέγει μάλιστα, ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία, ἀλλ’ ἔγεινε μὲ τοσοῦτον τρόπον μυστικότητος, ὥστε ἐστάθη ἀδύνατον νὰ γείνῃ γνωστή; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ ἔνστασις τοῦ Κυρίου Μηλιώτου ὡς πρὸς τὸ μέρος τῆς δωροδοκίας ὄχι μόνον δὲν ἔρχεται ὑποστηρίξεως, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου τοῦ ἐπάρχου ἐξελέγχεται ψευδὴς, μὴ ἀληθής. Καὶ ὅταν, Κύριοι, διὰ τῶν πραγμάτων, διὰ τῆς λογικῆς σᾶς ἀπεδείξαμεν, ὅτι οὔτε βία, οὔτε δωροδοκία ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν ἐπαρχίαν Τροιζηνίας, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν, καθόσον αἱ ἐνδιαφερόμεναι μερίδες ἦσαν συμπολῖταί των, καὶ εἶχον μάλιστα οἱ ἀποτυχόντες τὴν συνδρομὴν τοῦ ἐπάρχου, τοῦ ὑπομοιράρχου, τῶν ἀτμοπλοίων τῶν δημοσίων, ὅταν ἡ δωροδοκία δὲν ἔλαβε χώραν, ἐν τίνι δικαιώματι θὰ θέσωμεν εἰς ὑποδικίαν τοὺς δύω αὐτοὺς βουλευτὰς καὶ θὰ τοὺς ἀφήσωμεν παρακαθημένους ἐνταῦθα, χωρὶς νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα οὔτε νὰ λέγουν, οὔτε νὰ ψηφοφοροῦν; ἴσως μᾶς εἴπετε, Κύριοι, ὅτι ναὶ μὲν δι’ ὅσων μᾶς εἴπετε, μᾶς ἐκλονίσατε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ δωροδοκία εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἔλαβε χώραν, ἀλλ’ εἰς τὴν συνείδησίν μας ὑπολείπεται κάτι τι, τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ τὸ ἐξαλείψωμεν διὰ τῆς ἀποστολῆς μιᾶς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὡς καὶ ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου κ. Ζαΐμης σᾶς εἶπεν, ὅταν ἐλάβατε ἓν μέτρον, διὰ νὰ μετρήσητε τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς, ὀφείλετε νὰ τὸ μεταχειρισθῆτε εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς, καθ’ ἃς σᾶς ἐπαρουσιάσθησαν ἐνστάσεις τοιαῦται· καὶ ὅταν, Κύριοι, μετεχειρίζεσθε εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τὸ αὐτὸ μέτρον, βέβαια αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ δὲν ἤθελον προσπαθήσει νὰ σᾶς ἀποδείξω τὸ ἄδικον τῆς προτάσεώς σας. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἐπιτροπή σας, ποῖαι ἐνστάσεις ἐπαρουσιάσθησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἑρμιονίδος. «έ.) Διότι ὁ γραμματεὺς τοῦ ἐπαρχείου μετέβη εἰς τὸν δῆμον Ἑρμιόνης ἀπὸ πρωΐας τῆς τετάρτης ἡμέρας, κατέλυσεν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ὑποψηφίου Γουλεμᾶ, καὶ ἀπεπλάνα καὶ κατεπίεζε τοὺς ψηφοφόρους. ϛ.) Διότι ὁ ὑποψήφιος Γουλεμᾶς διέφθειρε διὰ χρημάτων τὴν συνείδησιν τῶν ψηφοφόρων. ζʹ.) Διότι ὁ δήμαρχος Διδύμων Εὐθύμιος Οἰκονομόπουλος οὐδὲ στιγμὴν ἔλειψεν ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, κατήχει δὲ τοὺς ψηφοφόρους ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων, καὶ ἠπείλει τοὺς μὴ πειθομένους νὰ ψηφοφορήσουν ὑπὲρ αὐτῶν. ή.) Διότι ἡ διὰ χρημάτων διαφθορὰ εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν ὑπῆρξεν ἀπροκάλυπτος καὶ σκανδαλώδης ἐν μέσῳ ἀγορᾶς διανέμοντος τοῦ δημάρχου χρήματα, σῖτον καὶ ἄλευρον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αἱ ἀποδιδόμεναι κατηγορίαι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τροιζηνίας ἀπεδόθησαν καὶ εἰς τὴν τῆς Ἑρμιονίδος, καὶ μολαταῦτα ἡ ἐπιτροπή σας εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην ἔφερεν ἔκθεσιν ἐπικυρωτικὴν, διότι δὲν ἐθεώρησεν ὡς ἰσχυρὸν λόγον μίαν ἔνστασιν φερομένην ἀπὸ τοὺς ἀποτυχόντας· καὶ πῶς, Κύριοι, διὰ τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν ζητεῖτε νὰ σταλῇ μία ἐπιτροπὴ, καὶ θέσετε εἰς ὑποδικίαν δύω συναδέλφους σας, οἵτινες καὶ κατὰ τὴν ἐθνοσυνέλευσιν καὶ κατὰ τὴν πρώτην περίοδον καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν εἶναι ἐκλελεγμένοι ὡς ἀντιπρόσωποι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην; Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους λοιπὸν, Κύριοι, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ πέπεισμαι ὅτι ἡ πρότασίς μου θὰ γείνῃ παραδεκτὴ, τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, χωρὶς νὰ παραπέμψωμεν τοὺς συναδέλφους μας εἰς μίαν κατάστασιν παθητικὴν, εἰς μίαν ὑποδικίαν, τὴν ὁποίαν δὲν προκαλοῦν περιστάσεις, αἵτινες ἠδύναντο νὰ πείσουν τὴν βουλὴν, ὅτι δύναται νὰ καταντήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον.

§42ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριοι, ὅτι δὲν ἤθελα νὰ ὁμιλήσω εἶναι βέβαιον, διότι δὲν ἔχω ἀπόφασίν ποτε νὰ ὁμιλῶ, ὁσάκις οἱ ἄλλοι λέγουσι τὰ πρέποντα, ἀλλ’ ὁσάκις ἢ μένει τι νὰ εἴπω νέον ἢ προκαλοῦμαι, ὀφείλω νὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ ὅ,τι ἂν ἀκολουθήσῃ, ἂς αἰτιᾶται ἑαυτὸν ὁ προκαλέσας. Ὅταν πρὸ τριῶν ἐτῶν ἐγένοντο αἱ ἐξελέγξεις τῆς πρώτης βουλῆς, τῆς παρελθούσης, ἐκάμαμεν, Κύριοι, καὶ ἐθέσαμεν τοὺς κανόνας, κατὰ τοὺς ὁποίους νὰ γίνωσιν αἱ ἐξελέγξεις. Ἡ βουλὴ ἐκείνη μολονότι ἐπείσθη εἰς τοὺς ἰσχυροὺς λόγους, δὲν ἠθέλησε ν’ ἀκροασθῇ οὐδένα ἄλλον, ἐπεκύρωσεν ἀνεξαιρέτως ἁπάσας τὰς ἐκλογὰς τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὴ ἦτο πρᾶξις ἄφρων, καὶ ὅ,τι προελέγομεν τότε, ἐγένετο τὴν σήμερον· καὶ εἶναι θεία δίκη, Κύριοι, ἂν πάσχῃ σήμερον ἡ λεγομένη ἀντιπολίτευσις. Ἂν ἠκυροῦμεν τότε πέντε ἢ ἓξ ἐκλογὰς, σήμερον δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξελέγξωμεν τὸ ἄκυρον λόγῳ βίας, σήμερον δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξελέγξωμεν τὸ ἄκυρον λόγῳ ἐλλείψεως προσόντων· ἀλλὰ καὶ τὰ προσόντα τότε κατεπατήθησαν, καὶ ἡ βία παρεωράθη, καὶ ἡ δωροδοκία. Ἑπομένως ὀφείλει ἡ βουλὴ, νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἑαυτῆς καθῆκον ἢ ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν παρελθοῦσαν βουλὴν, ἡ ὁποία διεφαύλισε καὶ τὴν ἠθικὴν καὶ τὸν νόμον; ὀφείλομεν νὰ ἐπικυρώσωμεν σήμερον τὰς ἐκλογὰς αὐτάς; ὄχι. Δὲν ἀποχωρεῖ ἐκ τῶν παραδειγμάτων τῆς προηγουμένης βουλῆς, ἔχει τὸ παράδειγμα τῆς λεγομένης ἀντιπολιτεύσεως σήμερον, τί εἴπομεν; ὅτι ἐγένοντο τότε δωροδοκίαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπενέβη· ἡ λεγομένη σήμερον ἀντιπολίτευσις, καὶ σήμερον προκαλεῖται αὐτὴ ἡ ἰδία νὰ δικάσῃ, καὶ φρίττει, καὶ ἀπέχει, καὶ λέγει πρέπει νὰ ἐπικυρωθῇ. Εἶναι αὐτὴ λογική; εἶναι συνεπὴς ἡ λεγομένη σήμερον ἀντιπολίτευσις εἰς τὰς πράξεις της; οὐδόλως· ἂν εἶχε λογικὴν καὶ συνείδησιν, ἔπρεπε νὰ εἴπῃ· εὐχαριστοῦμαι νὰ ἐξελεγχθῶσιν αὐστηρῶς αἱ ἐκλογαὶ, καὶ αἱ μὲν νόμιμοι νὰ ἐπικυρωθῶσιν, αἱ δὲ παράνομοι νὰ ἀκυρωθῶσιν. Καὶ σήμερον, Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ ἀκυρώσεως ἐκλογῆς, πρόκειται περὶ τῆς χρήσεως ἑνὸς κοινοβουλευτικοῦ μέσου, τὸ ὁποῖον εἶναι καθιερωμένον εἰς ὅλα τὰ συνταγματικὰ κράτη· αὐτὸ εἶναι μέσον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπικαλῆταί τις ὁσάκις πίπτει σκιὰ ὑποψίας ἐπὶ τῆς διαγωγῆς του, καὶ ὄχι νὰ τὸ ἀντικρούῃ· πρέπει νὰ ζητῇ τὸ φῶς, τὴν δημοσιότητα ὁ φαινόμενος ὑπόδικος καὶ ὑποκείμενος εἰς τοιοῦτον μέτρον. Ἂν ἐξετάσητε τὴν γνώμην μου, μὴ νομίσητε, ὅτι ἐγὼ περιωριζόμην μόνον εἰς τὸ μέσον αὐτὸ, ἐγὼ ἐγνωμοδότησα ἀμέσως τὴν ἀπόῤῥιψιν τοιούτων βουλευτῶν· εἶχον τὴν πεποίθησιν δι’ ὅλων τῶν μέσων, ὅτι δὲν εἶναι νόμιμος ἡ ἐκλογὴ τῆς Τροιζηνίας· ἀλλὰ δὲν εἶχον ὀπαδοὺς, καὶ ὄχι διότι δὲν εἶχον τὴν συνείδησιν καὶ αὐτοὶ τὴν ἰδικήν μου, ἐπίσης καὶ αὐτοὶ λογικοὶ καὶ εὐσυνείδητοι, ἀλλὰ ἠθέλησαν νὰ δώσουν παράδειγμα ἐπιεικείας καὶ συγκαταβάσεως, καὶ ἑπομένως εἶπον, αὐτοὶ μᾶς κατηγοροῦσιν ὡς δικτάτορας, ἡμεῖς πρέπει νὰ φανῶμεν ἐπιεικέστεροι ὡς πατέρες, καὶ διὰ τοῦτο νὰ στείλωμεν βουλευτικὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἀντιπολίτευσις ὀφείλει νὰ εὐγνωμονῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία διέταξεν αὐτὸ τὸ μέτρον, διότι καθὼς ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς κ. Ζαΐμης, καὶ ὁ κ. Πετιμεζᾶς, κατηγόρησαν τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι μεταχειρίζεται διπλᾶ μέτρα καὶ διπλᾶ σταθμά· μὲ τοῦτο ἀναγνωρίζουσι τὴν ὁμοιότητα τῆς δημιουργίας τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἂν ὑπῆρχον τμήματα, ἤθελον ὑπόκεινται τὸ ἓν εἰς τὸν κανόνα τοῦ ἄλλου· ἀλλ’ ἅμα μία καὶ ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ δικάζῃ, ἔχετε δικαίωμα, ἀλλ’ ἔχετε δικαίωμα, ὅπερ σᾶς ἐδόσαμεν ἡμεῖς, νὰ παρακολουθήσητε τὴν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ παρακολουθῇ τὰς ἐκλογὰς καὶ τὴν ἐξέλεγξιν αὐτῶν μὲ ὄμμα Ἄργου. Πρώτη σκιὰ, τὴν ὁποίαν οἱ προλαλήσαντες ἠθέλησαν νὰ ῥίψωσι ἐπὶ τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι διὰ τί νὰ μὴ γνωμοδοτήσῃ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀποστολῆς βουλευτικῆς ἐπιτροπῆς εἰς ἄλλας ἐπαρχίας· ἔχουν δίκαιον· καὶ τῷ ὄντι ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δικάζονται, ἐλάβαμεν αἰτήσεις νὰ σταλῇ βουλευτικὴ ἐπιτροπὴ, ἀλλ’ ἄραγε αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα; ὄχι, τὸ ζήτημα εἶναι πραγματικὸν καὶ οὐχὶ θεωρητικὸν· οὐχὶ ἂν ἔπρεπε νὰ σταλῇ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ἐπιτροπὴ, ἵνα κάμῃ βουλευτικὰς ἐρεύνας, ἀλλ’ ἂν ὑπάρχουν αἱ περιπτώσεις ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ἡ λογικὴ καὶ ἡ τιμὴ διὰ νὰ σταλῇ ἐπιτροπή· ὄχι, διότι φέρονται ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ὑπόδικοι καὶ καταδικάζονται οἱ μὲν· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ καταδικάζωνται καὶ οἱ δὲ; ἕνας νόμος ὑπάρχει δι’ ὅλους, αἱ περιπτώσεις διαφέρουν, καὶ ὁ νόμος ἐφαρμοζόμενος εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ἐκείνην, διότι ἐλλείπουσιν αἱ ἀποδείξεις, ἐλλείπουσι τὰ περιστατικὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παρακινοῦν τὸν δικαστὴν νὰ καταδικάσῃ τὸν μὲν καὶ νὰ ἀθωώσῃ τὸν δὲ· προκαλῶ τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ παρουσιάσῃ μίαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ παρουσιάζωνται τὰ αὐτὰ περιστατικὰ τῆς ἐκλογῆς Τροιζηνίας, καὶ ἂν δι’ αὐτὴν δὲν γνωμοδοτήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἀποστολὴν βουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἔχετε δίκαιον νὰ μᾶς θεωρήσητε, τὴν ἐπιτροπὴν, ὡς ἀνακόλουθον· ἀλλ’ ἐν ὅσῳ τὰ περιστατικὰ δὲν παρουσιάζονται, δὲν δύνασθε νὰ κατηγορήσητε τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι μεταχειρίσθη διπλᾶ μέτρα καὶ διπλᾶ σταθμά· εἶναι μεγάλη ἀπερισκεψία, ἵνα μὴ εἴπω καὶ κακὴ πίστις.

§43ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Ἑρμιονίς.

§44ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κάμετε τὴν ἀνάλυσιν καὶ βλέπετε.

§45ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σεῖς τὴν ἐπεκυρώσατε· οὔτε χημικὴ ἀνάλυσις τώρα δὲν μᾶς ὠφελεῖ (γέλως).

§46ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ διέταξε τὴν κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησιν, καὶ ἡ ἐξέλεγξις ἐγένετο ἐνώπιον αὐτῆς πλέον ἀναλυτικῶς, πλέον ἀνεπτυγμένως παρ’ ὅ,τι ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἐνώπιον τῆς βουλῆς, διότι ἐδώκαμεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ ἔλθωσι νὰ ἀγορεύσωσι καὶ παρεστάθησαν ἐκεῖ, ἐνῷ ἐνταῦθα δὲν δύνανται νὰ παρασταθῶσιν. Εἴδομεν ὅτι εὐσυνειδήτως καὶ τιμίως, λογικῶς, ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ γνωμοδοτήσωμεν μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐκλογικῶν ἐγγράφων διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἀδύνατον νὰ ἐπεξέλθωμεν δύο χιλιάδας τόμους. Ἔχομεν πεντακοσίους περίπου δήμους, ἕκαστος δῆμος ἔχει τέσσαρα τοὐλάχιστον βιβλία, ἔχομεν λοιπὸν δύο χιλιάδας βιβλία νὰ ἀναδιφήσωμεν. Τίς εἶναι ὁ τίμιος ἄνθρωπος, ὅστις ἀναδέχεται τὴν εὐθύνην νὰ εἴπῃ, ὅτι ἠρεύνησε τὰ βιβλία; καὶ διὰ τοῦτο μετεχειρίσθημεν τὸ μέσον τὸ μαθηματικὸν, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει τὴν βεβαιότητα, ὅτι οὐδεμίαν παρελείψαμεν ἐκ τῶν ἐνδεχομένων ἐνστάσεων ἐντὸς δύο χιλιάδων βιβλίων, τοῦτο δὲ τὸ μέσον εἶναι νὰ θέσωμεν εἰς ἀντιπαράστασιν τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ ἐκεῖ ἐγένοντο αἱ πολύκροτοι ἐξελέγξεις ἐκεῖναι· τὸ δικαστήριον τὸ ὁρκωτικὸν ἔρχεται καὶ σᾶς δικάζει· καὶ τῷ ὄντι ἦλθον οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἐξήλεγξαν αὐτοὶ ἐλευθέρως τοὺς ἐκλεχθέντας, ἐκεῖ καθυπεβάλαμεν τοὺς δύο ἐκλεχθέντας εἰς ἀκρόασιν καὶ εἰς ἐπίκρισιν· ἐκεῖ ἐξηπλώσαμεν τοὺς δύο ἐκλεχθέντας ἐκεῖ διευθύναμεν τὸ βουλευτικὸν στηθοσκόπιόν μας διὰ νὰ ἴδωμεν τὴν ἀναπνοήντων, ἠκροάσθημεν καὶ οἱ πνεύμονές των δὲν ἀνέπνεον, ἐπεκρούσαμεν καὶ εἴδομεν, ὅτι οἱ πνεύμονές των εἶναι σεσηπότες· ἐκεῖ ἐνώπιον ἡμῶν ὡμολόγησαν μεταξύ των, ὅτι ἡ δωροδοκία ἔλαβε χώραν καὶ ἐγὼ ἀπαντῶν ἀπευθύνομαι καὶ εἰς τὸν ἔντιμον κ. Ζαΐμην καὶ εἰς τὸν ἔντιμον κ. Καραμάνον, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐπροκάλεσαν· ἐκεῖ οἱ ἐνιστάμενοι εἶπον· «ἐπράξαμεν καὶ ἡμεῖς τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας καὶ μάλιστα συνενοήθημεν,» καὶ τὸ ἔλεγεν ὁ εἷς εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἄλλου, «συνενοήθημεν νὰ ἀγοράζωμεν ψήφους·» καὶ οὕτως ἐξηλείφθη πᾶσα ὑποψία ἀπὸ τὴν συνείδησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἐγένετο τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας καὶ διὰ τοῦτο ἐγνωμοδότησα νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ μετὰ τὴν ἀκροαματικὴν ἐξέλεγξιν αὐτῆς, ὅπως εἶπεν καὶ ὁ κ. Καραμάνος, ὅτι προτιμωτέρα ἦτον ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς παρὰ ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς πρὸς ἔρευναν, ὥστε μὲ θεωροῦν καὶ δεόντως εὐεργέτην των. Διατείνονται οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην, ὅτι ἐκ τῶν ἐγγράφων δὲν προκύπτει ἡ ἀπόδειξις τοῦ ἐγκλήματος· πλανῶνται· δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀποδείξεως τοῦ ἐγκλήματος. Ἂν προέκυπτεν ἡ ἀπόδειξις τοῦ ἐγκλήματος ἠκυροῦτο ἡ ἐκλογὴ, ἀλλὰ τὸ ὀλιγώτερον προκύπτουν ὑπόνοιαι, προκύπτουν ὑποψίαι· βεβαιότατα φθάνει ἡ κοινὴ φήμη νὰ κατηγορῇ, φθάνει νὰ ἔχωμεν ἔπαρχον καταμηνύοντα, φθάνει νὰ ἔχωμεν ἐνισταμένους ὀνειδίζοντας κατὰ πρόσωπον τοὺς ἐκλεχθέντας, ἵνα εἴπωμεν ὅτι δὲν ἀκυροῦμεν, ἀλλὰ θέλομεν νὰ βεβαιώσωμεν. Τίς εἶναι ἐκεῖνος ὁ φρόνιμος ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ κατηγορήσῃ τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς; ὅταν ζητῇ τίς ἀποδείξεις. Μία ἀνάκρισις, ἓν πρωτοδικεῖον λέγει, δὲν ἀρκοῦμαι εἰς τὰς ἀποδείξεις τῶν ἐνδιαφερομένων, ζητῶ περισσοτέρας ἀποδείξεις καὶ διατάττει, τὸ μὲν ποινικὸν δικαστήριον νὰ κάμῃ περαιτέρω ἀνακρίσεις, τὸ δὲ πρωτοδικεῖον νὰ ἀναζητήσῃ νέας ἀποδείξεις, καὶ μετὰ τὰς νέας ἀποδείξεις θέλει ἐκφέρει τὴν ἀπόφασίν του. Καὶ ἠδυνάμεθα νὰ ἐκδώσωμεν ἀπόφασιν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς κρίσεως; τοῦτο εἶναι ἄτοπον ὑπὸ ὅλας τὰς ἐπόψεις, οὔτε εἰς πταισματοδικεῖον ἐδύναντο νὰ λεχθῶσιν οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους εἷς τῶν προηγουμένων ῥητόρων εἶπεν. Προκαλῶ τοὺς ἐναντιοφρονοῦντας, νὰ μὲ εἴπωσιν, ἂν τὸ γεγονὸς τοῦ τραυματισμοῦ τοῦ Γκιώνη ἦναι ἱκανὸν νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὴν βουλὴν νὰ σταλῇ βουλευτικὴ ἐπιτροπὴ, διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἂν συνέβη τι· Αἴ, λέγουσιν αὐτοὶ!, καὶ τί, ἂν ἐδάρη ἕνας ἄνθρωπος, ἂν ἐτραυματίσθη ὁ Γκίκας Γκιώνης, ἂν ἐτραυματίσθη ἡ κουκουβάγια; εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ἔῤῥευσε καὶ αἷμα, μήπως διὰ τοῦτο ἡ βουλὴ ἔστειλε νὰ κάμῃ βουλευτικὰς ἐρεύνας; Πλανῶνται· ὅταν ἀνέφερον τὸ ὄνομα τοῦ Γκιώνη, ἀνεφέρετο τὸ ὄνομα ἑνὸς τῶν ἐντιμωτέρων πολιτῶν, καὶ διὰ νὰ καταλάβητε ποίας σημασίας εἶναι, ἀναφέρω εἰς τὴν συνείδησιν σας, αὐτὸ τὸ γεγονὸς αὐτὴν τὴν εἴδησιν· ἂν ἠκούαμεν ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Καλαβρύτων ἔδειραν τὸν Ζαΐμην, τί ἔπρεπε νὰ ὑποθέσωμεν; ὅτι ἐτραυμάτισαν ἓν μόνον πρόσωπον, ἕνα πολίτην! Οἱ πολῖται εἶναι ὅλοι ἴσοι, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ τῆς αὐτῆς βαρύτητος καὶ σημασίας, καὶ οὐχὶ ὡς πρὸς τὴν ὀντότητα τῶν προσώπων, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ ἑπόμενα τοῦ τραυματισμοῦ τοῦ Ζαΐμη· καὶ μεγάλοι καὶ μικροὶ συλλογίζονται οὕτω πως· ἂν ἐτραυματίσθη ὁ Ζαΐμης, φαντάσθητε πόσοι ἄλλοι πρέπει νὰ ἐτραυματίσθησαν, φαντάσθητε πόσον αἷμα πρέπει νὰ ἔῤῥευσε! πρέπει νὰ ἔχετε βέβαιον, ὅτι προῆλθε σύγκρουσις, διότι ἂν δὲν ἐπήρχετο σύγκρουσις ὁ Ζαΐμης δὲν ἐδέρετο εἰς τὰ Καλάβρυτα. Ὅπου δέρονται οἱ πρῶτοι ὑποψήφιοι, οἱ πρῶτοι πολῖται, εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ, ἢ πρέπει νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ, ἵνα βεβαιωθῇ ἀπὸ ποίαν αἰτίαν ἐδάρη ὁ Ζαΐμης, ἢ ὁ Πετιμεζᾶς. Ἦτο καλὸν νὰ ἠκούετε, ὅτι ἐφονεύθη ὁ Ἰακωβάτος εἰς τὰς μιαιφόνους καὶ μουζικικὰς ἐκλογὰς τοῦ Ἰανουαρίου; Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ κερδίσωσι τὴν ἐκλογὴν, ἓν πρόσωπον ἤθελον νὰ ἴδωσι φονευόμενον, οὐχὶ τὸν λαόν. Τοιαύτης σημασίας εἶναι καὶ ὁ τραυματισμὸς τοῦ Γκίκα Γκιώνη, καὶ βλέπετε, ὅτι δὲν εἶναι μόνον οὗτος, ὅστις ὑπέκυψεν εἰς τὴν βίαν, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι, εἷς δὲ τούτων καὶ ὁ Γκίκα Γκιώνης.

§47ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Δὲν ἦλθε νὰ ψηφοφορήσῃ.

§48Γ. Τ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· ἀξιωματικοὶ ἐξώσθησαν διὰ τῆς βίας, καὶ εἰς τὴν ἀκροαματικὴν ἐξέλεγξιν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ πολυπληθοῦς ἀκροατηρίου δὲν ἐτόλμησαν ν’ ἀντείπωσιν, ἀλλὰ τὰ ὡμολόγησαν καὶ ὠχρίασαν, καὶ ἐπῆλθεν ἡ πεποίθησις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι πρέπει νὰ θέση εἰς κίνησιν καὶ αὐτὸ τὸ μέσον τὸ κοινοβουλευτικὸν, τὸ ὁποῖον μεταχειρίζονται συχνότατα εἰς ἄλλα κράτη, ὡς εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικὴν, ἵνα ἐξακριβώσωσι τὴν ἀλήθειαν καὶ ἴδωσιν, ἂν τῷ ὄντι συνέβη βία καὶ δωροδοκία. Ἀλλὰ λέγουν πρέπει νὰ ἐκταθῇ εἰς ὅλον τὸ κράτος, πρέπει, τὸ λέγουν αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦν τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι προσέβαλε τὸν λαὸν Τροιζηνίας ὡς δωροδοκηθέντα, ἢ ὡς μεταχειρισθέντα τὴν βίαν, καὶ αὐτοὶ δὲν αἰσχύνονται νὰ κατηγορῶσι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ὡς δωροδοκούμενον καὶ μεταχειριζόμενον τὴν βίαν· ἀλλ’ ἂν ἦναι ἄτοπον τὸ ἐπιχείρημά μου, ἂς ᾖναι ἄτοπον καὶ τὸ ἰδικόν σας. Καὶ διὰ τί νὰ μὴ θέλετε, κύριοι, νὰ σταλῇ μία ἐπιτροπή; εἶναι δειλία νὰ μὴ θέλετε νὰ τὴν δεχθῆτε· στείλατε καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου νὰ ἐρωτήσῃ, ἂν μετεχειρίσθην ποτε βίαν, δόλον, ἀπάτην, χρήματα, κυβέρνησιν, στρατιώτας, χωροφύλακας· διὰ τί δὲν φοβοῦμαι ἐγὼ, διὰ τί παραδίδω τὸν δημόσιον καὶ ἰδιωτικὸν βίον μου εἰς τὰς τριόδους, καὶ σεῖς εἰς τὰ πρόθυρα τῶν Ἀθηνῶν ἐναντιοῦσθε εἰς τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δύναται ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος νὰ ἐρευνήσῃ καὶ νὰ ἐπιστρέψῃ; Δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τί. Συμπεραίνων λέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπαινέσῃ καὶ τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, ὅτι εἶναι καὶ ἐπιεικεστάτη καὶ ὅτι δίδει τὴν ἀφορμὴν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μεταχειρισθῇ ἓν ἐξ ἐκείνων τῶν μέσων τῶν βουλευτικῶν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας καὶ ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται ὅλα τὰ πολιτισμένα καὶ εὐνομούμενα κράτη.

§49ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἔρχομαι δι’ ὀλίγων εἰς βοήθειαν τῆς μνήμης τοῦ κ. Ἰακωβάτου. Σᾶς ἐκκαλῶ εἰς τὴν μνήμην σας τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν, διότι δὲν τὰ διηγήθητε ὅπως συνέβησαν.

§50ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἂν τὰ διηγήθην εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωσιν ἄλλως πως. Παρέλειψα μάλιστα ν’ ἀναφέρω καὶ τὸ περιστατικὸν τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ἔφερον τοὺς ψηφοφόρους καὶ ἔτρεχον οἱ φίλοι σας νὰ τοὺς πιάνουν καὶ ν’ ἀγοράζουν τὰς ψήφους των, ὡσὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀγοράζουν ψάρια. Οὕτως ἐλέχθησαν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν τὰ λέγω ἐγώ.

§51ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν καὶ τῶν ἄλλων ἀξιοτίμων μελῶν. Ἀνακηρυχθείσης τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας πρὸς ἐξέλεγξιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, οἱ ἐνιστάμενοι δὲν ἦσαν παρόντες· ἑπομένως ἐκηρύχθη ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐδικάσθη ἐρήμην. Ὁ συνάδελφός μου ἀνεχώρησε, ἐγὼ δὲ διέμενα χάριν περιεργείας. Μετὰ ἡμίσειαν ὥραν ἔρχονται οἱ ἐνιστάμενοι, ὁ Μηλιώτης καὶ Δουζίνας, καὶ ζητοῦν νὰ παρουσιάσουν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὰς ἐνστάσεις των. Ἠρωτήθησαν παρὰ τοῦ προέδρου «ἐπιμένετε εἰς ὅσα γράφετε εἰς τὰς ἐνστάσεις σας;» εἶπεν ὁ Μηλιώτης, ναὶ, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἀποδείξεις. Πολὺ καλὰ, εἴπατε ὑμεῖς, ἀφοῦ δὲν ἔχετε ἀποδείξεις, ἀποσύρεσθε· τότε εἴπατε ὑμεῖς, ἀφοῦ δὲν ἔχετε ἀποδείξεις, δύνασθε νὰ δώσητε ὅρκον.

§52ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἡ ἀλληλουχία τοῦ συλλογισμοῦ σας σᾶς ἀποδεικνύει ἀνακόλουθον.

§53ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ὁ Μηλιώτης εἶπεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρκισθῶμεν, διότι δὲν ἀντελήφθημεν τὰ πράγματα ἰδίοις ὄμμασι.

§54ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἰδοὺ τὶ τρέχει· ἐκεῖνος σᾶς κατηγορεῖ καὶ σᾶς καὶ τὸν ἑαυτόν του, ὅτι μετεχειρίσθητε ἀμφότεροι χρήματα· μᾶς εἶπεν ὅτι σᾶς ἐπρότεινε νὰ συνεργασθῆτε· νὰ ἀγοράσητε ψήφους ἀπὸ κοινοῦ καὶ κατηγορεῖ ῥητῶς καὶ ὡρισμένως τὸ ἔγκλημα τῆς κατηγορίας εἰς ἡμᾶς. Ἐγὼ εἴδατε μετὰ πόσου δέους ἔκαμνον τὴν ἀνάλυσιν καὶ ὁσάκις ἀνεφέρετο δωροδοκία καὶ πλαστογραφία ὑπενθύμιζον καὶ τοὺς ποινικοὺς νόμους· τότε εἶπον, σεῖς ὁμιλοῦντες μὲ τοιαύτην θετικότητα δύνασθε νὰ τὰ βεβαιώσητε καὶ ἐνόρκως; καὶ αὐτὸς εἶπεν, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἑαυτόν μου ἔχετε τὴν ὁμολογίαν μου, καθόσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς ἄλλους δὲν δύναμαι νὰ ὁρκισθῶ δι’ ἐκείνους. Αὐτὸ ἦτο ἐκεῖνο, ὅπερ εἶπεν ὁ ἀντίπαλος. Ὅστις ὁμολογεῖ δὲν κάμνει ὅρκον δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ ἀλληλουχία τοῦ συλλογισμοῦ σας δὲ σᾶς ὑποστηρίζει.

§55ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἔρχομαι εἰς βοήθειαν τῶν ἰδεῶν σας, ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἶπεν ὅτι δὲν δίδει ὅρκον (θόρυβος). Σᾶς εἶπον τότε, ὅτι ἡ πρᾶξις τῆς δωροδοκίας ὡς καὶ τὰ λοιπὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην ἐγκλήματα κατηγγέλθησαν, ἀλλὰ τότε συμβάντος θορύβου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὁ πρόεδρος μοὶ ἀφήρεσε τὸν λόγον. Τὴν ἐπιοῦσαν ἐπῆγα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ εὗρον τὸν πρόεδρον καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι ἡ δωροδοκία καὶ λοιπαὶ παράνομαι πράξεις κατηγγέλθησαν εἰς τὰς ἀνακριτικὰς ἀρχὰς, καὶ ὅτι τρεῖς ἡμέρας μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς ἦλθεν εἰς Πόρον ἀνακριτὴς ἐκ Ναυπλίου καὶ ἐνήργησεν ἀνακρίσεις· κατόπιν ἦλθε ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν πρωτοδικῶν καὶ διέμεινε ἱκανὰς ἡμέρας καὶ ἐνήργησεν ἀνακρίσεις καὶ ἐξέτασε περὶ ὅλων καὶ πείθομαι, ὅτι περὶ ὅλων τούτων ὑπάρχει ἔκθεσις εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον, πῶς δὲ ἡ ἔκθεσις δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐξελέγξεως εἶναι παράδοξον, σᾶς παρακαλῶ πρὶν ἢ θελήσητε ὅπως δήποτε νὰ κατηγορήσητε ἡμᾶς ἐπὶ δωροδοκίᾳ νὰ ζητήσητε τὰ ἔγγραφα αὐτὰ τῶν ἀνακριτικῶν ἀρχῶν. Ἐγὼ ἐδωροδόκησα, ποῖον φοβερὸν πρᾶγμα καὶ θὰ ὑπάγῃ ἐπιτροπὴ ποῖον νὰ ἐξετάσῃ;

§56ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν θά λαλήσω περὶ τοῦ ἂν ἔλαβε χώραν δωροδοκία ἢ βία εἰς τὴν ἐκλογὴν Τροιζηνίας, διότι πρῶτον μὲν ἐῤῥέθησαν πολλὰ παρὰ τῶν προλαλησάντων ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ δεύτερον, διότι δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ ἤδη νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ περὶ ἀποστολῆς ἢ μὴ ἐπιτροπῆς. Πρὶν δὲ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου καὶ ἰδίως περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κεφαλληνίας Ἰακωβάτος ἀγνοεῖ, ἀγνοεῖ δὲ ὡς ἡ ὁμιλία του τὸ ἀπέδειξεν· καθόσον εἶπε, τί φοβεῖσθε τὴν ἐπιτροπήν; εἶναι μία μεγαλειτέρα ἐγγύησις ὡς πρὸς τὴν ἐξέλεγξιν· λέγω θὰ ἰδῆτε, φίλε Κ. Ἰακωβάτε, καὶ θὰ μεταμεληθῆτε, ὅπως πρὸ ἡμερῶν μετημελήθητε διὰ τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§57ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγώ;

§58ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ναὶ, διότι ἐψηφοφορήσατε μαζύ μας, ὅταν ὑπεβάλαμεν τὴν πρότασιν τοῦ νὰ συμμετάσχῃ κατὰ τὸ ἓν τρίτον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ ἀντιπολίτευσις ἤτοι ἡ μειονοψηφία.

§59ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ναί.

§60ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρὶν λοιπὸν καταδείξω τὰς συνεπείας τῆς συστάσεως τοιαύτης βουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἀπαρατηρήτους μερικὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔῤῥιψεν ὁ κ. Ἰακωβάτος ὡς πρὸς τὴν νομιμότητα τῶν ἐκλογῶν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀσυνέπειαν τῆς πρώην συμπολιτεύσεως καὶ σήμερον ἀντιπολιτεύσεως· θέλετε, σᾶς εἶπε, νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον ἐκλογὰς νομίμους, τιμωρήσατε τὴν παρανομίαν, τὰ ἐγκλήματα, τὴν δωροδοκίαν· καὶ τίς, κ. βουλευτὰ, συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς παρανομίας καὶ τῶν ἄλλων κατὰ τὰς ἐκλογὰς παραπτωμάτων; οὐδείς. Παραπονούμεθα μόνον, ὅτι μὲ τὸν αὐτὸν πῆχυν δὲν θέλετε νὰ μετρήσητε τὰς παρανομίας. Διεκρίνατε τὰς ἐκλογὰς καὶ τὰς διεκρίνατε· διότι παρὰ τῶν φίλων σας ἠκούσατε, ὅτι ὑπῆρχον ὑποψήφιοι ὑπουργικοί, καὶ ὑπῆρχον ἀντιπολιτευόμενοι. Θέλετε λοιπὸν νὰ τιμωρήσωμεν τὸ ἔγκλημα; Προθυμότατοι εἴμεθα, ἀλλ’ ἐφ’ ὅλων τῶν ἐκλογῶν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ αὐτὸ μέτρον. Σᾶς ἐπροκάλεσαν, σᾶς ἔφεραν ἐκθέσεις ἐπὶ ἄλλων ἐκλογῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἠδύνασθε νὰ μεταχειρισθῆτε τὸ αὐτὸ μέτρον, καὶ εἰς ἀναίρεσιν τῶν λόγων αὐτῶν, τί εἴπατε; Ὡς σᾶς εἶπεν καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων Κ. Ζαΐμης, καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν Νάξου ἔλαβε χώραν ἡ αὐτὴ καταγγελία, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐκρίθη εὔλογος ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς.

§61ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὅπως τὸ δικαστήριον τὸν μὲν ἀθωόνει, τὸν δὲ καταδικάζει.

§62ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διὰ τί δὲν προτείνεται ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐκλογὴν Νάξου; θὰ μεταχειρισθῶ τὰς αὐτὰς φράσεις τοῦ εἰσηγητοῦ, ὅστις εἶπεν, ὅτι «καὶ ἀληθὲς ἂν ὑποτεθῇ ἡ κατηγορία περὶ δωροδοκίας, μετὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ συστήματος τῆς ψηφοφορίας διὰ σφαιριδίων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα ἡ δωροδοκία, διότι δύναται ὁ πολίτης καὶ τὰ χρήματα νὰ λάβῃ, καὶ νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του, ὅπου ἡ συνείδησίς του τῷ ὑπαγορεύει.» Ὑπάρχει εἰς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπεγράψατε Κ. Ἰακωβάτε.

§63ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δείξατέ μοι το.

§64ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Προχειρότατα. Ἂς ἐρωτηθῇ ὁ κ. Εἰσηγητὴς, καὶ θέλετε παρ’ αὐτοῦ πληροφορηθῆ.

§65ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν σημείωσιν νὰ κάμω. Ἡμεῖς οἱ ὑπογραφόμενοι μόνον ἐνεχόμεθα εἰς τὴν γνωμοδότησιν, ὄχι εἰς τὰς σκέψεις (γέλως).

§66ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅταν, Κύριοι, βουλευταὶ, τὰς ἐνστάσεις τῶν ἀντιπολιτευομένων ἀναιρῇ ἡ ἐπιτροπὴ, διὰ τί καὶ τὰς ἐνστάσεις τῶν ἄλλων μὲ τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα νὰ μὴ ἀναιρῇ; Κατέκρινεν ὁ Κ. Ἰακωβάτος, ὅπως σᾶς εἶπον, τὴν πρώην συμπολίτευσιν καὶ σήμερον ἀντιπολίτευσιν ἐπὶ ἀσυνεπείᾳ. Ἂς μὴ βιάζηται ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κεφαλληνίας, καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ, καθ’ ἣν θὰ καταδειχθῶσιν αἱ ἀσυνέπειαι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ νόμους ἐπολέμησεν ἡ προλαβοῦσα ἀντιπολίτευσις καὶ σήμερον Κυβέρνησις τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, ἀλλὰ τοὺς διατήρησε, καὶ τοὺς διατηρεῖ καὶ μάλιστα διὰ Β. Διαταγμάτων· (θόρυβος). Ἐπολέμησεν ἡ πρώην ἀντιπολίτευσις καὶ σήμερον Κυβέρνησις τὴν σύστασιν πρεσβειῶν, ἀλλὰ σήμερον τὰς διατηρεῖ. Αὐταὶ δὲν εἶναι ἀντιφάσεις, αὐτὴ εἶναι ἀσυνέπεια.

§67ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν εἶμαι Κυβέρνησις, κάμε με Κυβέρνησιν καὶ βλέπεις (ἱλαρότης).

§68ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὴ βιάζεσθε, λέγω, καὶ θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ δικασθῶμεν καὶ θὰ δικασθῶμεν μεταξύ μας, καὶ ἀπὸ τὸ κοινὸν, ἀπὸ τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐξαπέστειλε.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν ἐκλογήν.

§70ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θὰ ἔλθω, μὴ βιάζεσθε. —Ἔρχομαι εἰς τὰς συνεπείας τῆς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Κεφαλληνίας ἀγνοεῖ. Ὅταν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπεβλήθη πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ κανονισμοῦ, ἤτοι περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν ἐζήτησαν νὰ συζητηθῇ κατεπειγόντως, διότι εἶπον σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ τόπου ἀπαιτοῦν τὴν ὅσον ἔνεστι ταχυτέραν συγκρότησιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοῦτο εἶχον δίκαιον· διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ Κυβέρνησις δαπανᾷ ἄνευ προϋπολογισμοῦ, εἰσπράττει φόρους, χωρὶς νὰ ᾖναι διὰ Νόμου ψηφισμέναι, καὶ βεβαίως ἔπρεπε τὸ ταχύτερον ἡ Βουλὴ νὰ συγκροτηθῇ καὶ νὰ νομιμοποιήσῃ αὐτὴν τὴν ἔκρυθμον, τὴν ἔκνομον, τὴν ἀντισυνταγματικὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον διὰ τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἀποστολῆς ὑποεπιτροπῆς ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν θὰ διαιωνισθῇ. Νὰ σταλῇ ἐπιτροπή, πότε; Βεβαίως ἀφοῦ γείνῃ ἡ ἐξέλεγξις ὅλων τῶν ἐκλογῶν, διότι ἢ διὰ ψήφου θὰ γείνῃ ἢ διὰ κλήρου. Ἀλλὰ πρέπει πρῶτον ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ συγκροτηθῇ, νὰ συγκροτηθῇ ἀπὸ βουλευτὰς, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ ἐξηλέγχθησαν· εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ναὶ ἢ ὄχι; Βλέπετε λοιπὸν μίαν βραδύτητα μέχρι τῆς ἐξελέγξεως ὅλων τῶν ἐκλογῶν. Νομίζετε, ὅτι τοῦτο μόνον τὸ χρονικὸν διάστημα θὰ μεσολαβήσῃ; Εἶναι καὶ ἄλλο ἔτι μεγαλεῖτερον. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη βραδύνῃ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν, ποία θὰ ᾖναι ἡ θέσις τῶν ἀνακρινομένων, οὕτως εἰπεῖν, βουλευτῶν; Τὸ ἐσκέφθη ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κεφαλληνίας; Ἀμφιβάλλω· θὰ τῷ εἴπω καὶ θὰ ἀπορήσῃ, ἓν προηγούμενον εἰς ὁμοίαν περίστασιν ἐφαρμοσθὲν κατὰ τὸ 1844. Ἐπὶ 5 μῆνας, Κύριοι Βουλευταὶ, ἔθεσαν εἰς ἀπραξίαν τότε διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐπιτροπῆς τοὺς βουλευτὰς Ὕδρας· μεθαύριον θὰ διαῤῥηγνύετε τὰ ἱμάτιά σας, εἶμαι βέβαιος, Κύριε Ἰακωβάτε, ὅταν ἀκούσητε, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ συνέπεια τῆς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς. Δέχομαι ἐπὶ τέλους καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ, ἂν μᾶς βεβαιώσητε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀμέσως θὰ σταλῇ, ὅτι καὶ ἂν βραδύνῃ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν βουλὴν ἡ ἔκθεσις ἢ ἡ γνωμοδότησις αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, οἱ βουλευταὶ αὐτοὶ θὰ ἔχουν τὸν λόγον, θὰ ψηφοφοροῦν, θὰ ἐργάζωνται, ὅπως οἱ λοιποὶ βουλευταί. Τὸ δέχεσθε;

§71ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§72ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, βλέπετε δύο δρόμους ἐξελέξατο ἡ ἐπιτροπή· κατὰ τὸν ἕνα νὰ ἀκυρώνῃ τὰς ἐκλογὰς τῶν μὲν, κατὰ τὸν ἄλλον νὰ θέτῃ εἰς ἀπραξίαν ἑτέρους βουλευτὰς, πάντοτε ὅμως ἐκ τῶν ἀντιπολιτευομένων, καὶ τοιουτρόπως τὰ πάντα νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν της ἡ πλειονοψηφία· ἐκτὸς τούτων, ἡ ἐπιτροπὴ θὰ συγκροτῆται ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν, ἢ θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ κανονισμοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ⅓ γίνεται ἐκ τῆς μειονοψηφίας; καὶ τοῦτο ἄγνωστον· καὶ ἐν τούτοις, ἐνῷ ἀφίνετε ἄλυτα ὅλα τὰ σχετικὰ ζητήματα, ζητεῖτε ν’ ἀποφανθῇ ἡ βουλὴ περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς! Ἂν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη συγκροτῆται καὶ κατὰ τὰ 3 μέλη ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως, φυσικῷ τῷ λόγῳ, μὲ ὅσην ὑπόληψιν καὶ ἂν ἔχω πρὸς αὐτὰ, δὲν δύναμαι νὰ μὴ παραδεχθῶ, ὅτι τὰς πληροφορίας των θέλουν ζητήσει ἀπὸ ἄλλους παρὰ ἀπὸ τοὺς φίλους τῶν ἐνισταμένων ἤτοι τῶν ἀποτυχόντων. Ἐὰν δὲ συγκροτῆται ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐξ ἑνὸς μέλους τῆς μειονοψηφίας, θὰ ἴδητε τὸ τῆς μειονοψηφίας μέλος φέρον ἀντίθετον ἔκθεσιν. Διότι, Κύριοι, δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι διῃρημένοι εἰς δύο στρατόπεδα μετὰ τὰς ἐκλογάς· καὶ ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἐρωτήσῃ τοὺς φίλους τῶν ἐπιτυχόντων θὰ πληροφορηθῇ, ὅτι οὐδὲν ἐπράχθη καὶ τὰ πάντα νομίμως διεξήχθησαν ἤτοι ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι, κατὰ τὴν φράσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν δ’ ἐρωτήσῃ τοὺς φίλους τῶν ἀποτυχόντων, θὰ πληροφορηθῇ, ὅτι ἐν παρανομίᾳ διεξήχθησαν. Λοιπὸν κατὰ τί θὰ ὠφελήσῃ ἡ ἐπιτροπή; αἱ πληροφορίαι ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὰ πρόσωπα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ ζητήσῃ αὐτάς· βλέπετε, ὅτι εἶναι ὅλως ματαία ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐν τούτοις οἱ βουλευταὶ αὐτοὶ θὰ μένωσιν ἐφ’ ἱκανὸν χρόνον εἰς ἀπραξίαν· διὰ τοῦτο προτιμητέα καθίσταται ἡ ἄμεσος ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς.

§73ΚΟΡΙΖΗΣ. Μάλιστα, ἐγὼ τὸ παραδέχομαι.

§74ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐν τίνι δὲ δικαιώματι θὰ καταδικάσητε μίαν ὁλόκληρον ἐπαρχίαν νὰ μὴ ἀντιπροσωπεύηται ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ πολὺν χρόνον; Σᾶς ἐρωτῶ, ποῖον εἶναι προτιμώτερον τῶν δύο, τὸ νὰ ἔχετε τοὺς βουλευτὰς μιᾶς ἐπαρχίας εἰς ἀπραξίαν ἢ τὸ νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν νὰ ἐνεργηθῇ νέα; ἐγὼ τοὐλάχιστον προτιμῶ ἀπειράκις τὴν ἀκύρωσιν παρ’ αὐτὸ τὸ μέτρον τῆς ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, περαίνων τὸν λόγον μου, λέγω, ὅτι θεωρῶ μόλυσμα τὴν δωροδοκίαν, ἀλλὰ χειρότερον μόλυσμα τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς πρὸς συλλογὴν πληροφοριῶν, διότι θὰ ἔχετε τὰς ἀνωτέρω ἐκτεθείσας συνεπείας, διὰ τὰς ὁποίας ὁ Κ. Ἰακωβάτος θὰ μεταμεληθῇ πικρότατα, ὅταν τὰς ἴδῃ ἐμπράκτως.

§75ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὅσον ἁπλοῦν καὶ ἂν φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας, τόσον μέγα καὶ φοβερὸν εἶναι ἅμα θελήσετε νὰ τὸ ἐξετάσητε εἰς ὅλας του τὰς διαστάσεις, καὶ τί ἤθελε διαφέρει ἐμένα νὰ μὲ δεσμεύσητε μὲ σιδηρᾶς ἁλυσσίδας ἢ μὲ χρυσᾶς; δὲν ἤθελον ἀπολέσει τὴν ἐλευθερίαν καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίστασιν; τί μὲ μέλει, ἐὰν ἀφαιρέσητε τὴν συνείδησίν μου διὰ τῆς βίας ἢ διὰ παντὸς ἄλλου μέσου, ὅταν ἠμπορῆτε νὰ τὴν ἀφαιρέσητε καὶ μὲ χρυσίον, δὲν εἶμαι ἐπίσης δεσμευμένος; Κύριοι, ἐνθυμηθῆτε, ὅτι καὶ τὰ βίαια μέσα καὶ αἱ παρανομίαι εὐκόλως δύνανται νὰ ἐπανορθωθῶσιν. Εἰς πάντα ἄνθρωπον βιαζόμενον ὑπάρχει δύναμις νὰ ἀντιταχθῇ κατὰ τῆς βίας καὶ εἰς πᾶσαν παρανομίαν δυνάμεθα νὰ ἀντιτάξωμεν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ τὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ κατὰ τῆς δωροδοκίας ὑπάρχει ἡ αὐτὴ περίστασις, Κύριοι; Τί θὰ κάμω ἐγὼ ὁ πτωχὸς ἀπέναντι τοῦ πλουσίου; ποῖον μέσον θὰ μεταχειρισθῶ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαιωμάτων μου ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ἰσχυροῦ, τοῦ ἐργαζομένου ἐν κρυπτῷ καὶ διαφθείροντος τὴν συνείδησιν τῶν ἐπαρχιῶν; ποῖον μέσον μένει εἰς ἐμὲ, ὅπως σωθῶ ἀπὸ τὸν κίνδυνον αὐτὸν τῆς δωροδοκίας; Ἆ! εὔκολος εἶναι ἡ ἀπάντησις, θὰ μὲ εἴπωσιν, διὰ τοῦτο καταδιώκεται. Καταδιώκεται, ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἀνακαλύπτεται, διότι καὶ ὁ δωροδοκῶν καὶ ὁ δωροδοκούμενος ὑπάγονται εἰς τὴν ποινὴν τῶν νόμων. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν δύναται μία ἀνάκρισις τακτικὴ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν σκοπὸν νὰ ἀνακαλύψῃ αὐτὸ τὸ ἔγκλημα, διότι ἄλλως θέλετε μὲ εἴπει, τότε ποίαν πρακτικὴν συνέπειαν ἔχει ἡ ἐγγραφὴ τῆς δωροδοκίας εἰς τὸν νόμον. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι δύσκολον, καθὼς εἶναι δύσκολον καὶ ἄλλα ἐγκλήματα νὰ ἀνακαλυφθῶσιν. Ἐνθυμηθῆτε, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι αἱ ἐπιφανεῖς καὶ πλούσιαι οἰκογένειαι τοῦ Κράτους ἐπτώχυναν, διότι προσέφεραν ὅλα τὰ χρήματα αὐτῶν κατὰ τὴν ἱερὰν ἐπανάστασιν εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι αἱ περιφανεῖς αὗται οἰκογένειαι ἐπτώχυναν καὶ ἄλλαι ἀσήμαντοι οἰκογένειαι ἀνεφάνησαν βαθύπλουτοι. Εὔχομαι ὅλοι νὰ γίνωσι πλούσιοι, ἀλλὰ δὲν δύνανται πλέον οἱ ἄλλοι ν’ ἀντιταχθῶσι κατὰ τούτων, διότι ὅλοι εἶναι πτωχοί. Μὴ λησμονῆτε καὶ ἕτερον σπουδαῖον· δὲν εἶναι μόνον ὁ ἰδιωτικὸς πλοῦτος, ἀλλ’ εἶναι καὶ ὁ ἑταιρικὸς πλοῦτος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπιβαρύνει. Ἐὰν δὲν ἔχω προχείρους τὰς ἀποδείξεις ὅλας ἀναφέρομαι ὅμως εἰς τὴν συνείδησιν ἑκάστου ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι γνωρίζετε καλῶς πόσον ἀκόμη τὰ ἑταιρικὰ χρήματα ἐπιβαρύνουν παντοῦ τὰς συνειδήσεις.

§76ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Φύλαξε τὴν ὄρεξίν σου κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἰδικῆς μου ἐκλογῆς.

§77Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρεις, ὅτι ἡ ὄρεξις δὲν μὲ λείπει ποτὲ (ἱλαρότης) τὸ γνωρίζεις ἐκ μακρᾶς πείρας· Κύριοι, τὰ ἐγκλήματα τῆς δωροδοκίας, ἤτοι αἱ χρυσαῖ αὗται ἁλύσσεις, παρουσιάσθησαν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς διὰ μέσων, τὰ ὁποῖα ἔπεισαν τὴν συνείδησιν καὶ ἡμῶν καὶ ὅλων τῶν ἀκροωμένων. Τὸ ἔγκλημα τοῦτο παρουσιασθὲν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἐρχόμεθα νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ ὑμᾶς νὰ τὸ ἐξετάσητε, καὶ ὑπάρχουν, Κύριοι, σήμερον φωναὶ, αἱ ὁποῖαι λέγουν· μὴ ἐξετάσητε, καὶ ἂν ἐπείσθησαν οἱ ἀκροώμενοι καὶ ἂν ἡ κοινὴ συνείδησις ὁμολογῇ αὐτὸ, μὴ τὸ ἐξετάζητε· διατί; διὰ νὰ μὴ τὸ ἐμποδίσωμεν εἰς τὸ μέλλον, διὰ νὰ μὴ τὸ περιστείλωμεν παντοῦ· ἀλλὰ συλλογισθῆτε ποῖαι εἶναι αἱ φοβεραὶ συνέπειαι τοῦ τοιούτου ἐγκλήματος, τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς δεσμεύσῃ. Ἠξεύρετε πολὺ καλὰ, ὅτι ἂν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠδυνήθη νὰ δεχθῇ τὴν ἐπέμβασιν ἑνὸς βασιλέως ἐναρέτου, καθὼς ὡμολόγησεν ὁ Κύριος Ζαΐμης, εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς πατρίδος, πιστεύετε ὅτι θὰ ἀνεχθῇ τὸ ἔθνος τὴν πλουτοκρατίαν, τὰ χρήματα τὰ ἑταιρικὰ νὰ μᾶς τυραννῶσι; Καὶ ἂν δὲν ἐδιστάσαμεν νὰ ῥίψωμεν βασιλείαν ὁλόκληρον διὰ νὰ σώσωμεν τὰ δικαιώματά μας, θέλομεν προδώσει αὐτὰ εἰς τοὺς ἐργολάβους τῶν χρημάτων τῶν ἑταιρικῶν; ἐννοῶ τὴν λύπην, τὴν ὁποίαν αἰσθάνονται τινὲς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.....

§78ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν ἐννοῇς ἐμὲ, σὲ οἰκτείρω.

§79Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶσαι ἱκανὸς νὰ οἰκτείρῃς τὸν ἑαυτόν σου μόνος· νὰ μὴ μεταχειρίζεσαι λέξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπουν.

§80ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐσὺ νὰ μὴ μεταχειρίζεσαι. Εἶπες ὅτι αἰσθάνομαι λύπην, δὲν εἶναι ἀληθές. Κύριοι, δὲν πρόκειται σήμερον περὶ χρημάτων ἑταιρικῶν, ἠξεύρω τὰς λοξοδρομίας σου, πάντοτε ὁμιλεῖς περὶ ἀέρων καὶ ὑδάτων, ὅταν δὲν ἔχῃς τίποτε ἄλλο.

§81Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρεις, ὅτι προσβολὰς δὲν δέχομαι οὔτε ἀπὸ ἐσένα οὔτε ἀπὸ κανένα.

§82ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Οὔτε ἐγὼ δέχομαι.

§83ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐμποδίσατε τὰς ἀντεγκλήσεις.

§84Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρω, λέγω, ὅτι δύνανται τινὲς νὰ λυποῦνται, διότι αὐτὸ τὸ μέσον τοὺς ὠφελεῖ, ἀλλὰ σεῖς εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θέλετε λυπηθῆ, ὅτι θέλετε ἀποκρούσει ἕνα κίνδυνον, ὁ ὁποῖος προσβάλλει τὰς ἐλευθερίας μας, καὶ κίνδυνον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τίποτε ἀνδρικὸν, τίποτε εὐγενὲς, διότι εἶναι αὐτὴ ἡ αἰσχρότης, αὐτὴ ἡ διαφθορὰ, ἡ ὁποία ἔρχεται νὰ διαφθείρῃ τὰς συνειδήσεις τῶν πολιτῶν. Σᾶς εἶπον, Κύριοι, πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ μυστικὴ ψηφοφορία εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀντικρούσῃ τὰ δωροδοκικὰ μέσα· δὲν εἶναι ἀληθές· διότι ἐὰν ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἦναι διὰ νὰ ἀνακουφίσῃ τὴν συνείδησιν τῶν ψηφοφόρων, ὅταν μεταχειρίζεσθε ἓν ἄλλο μέσον ἀνώτερον αὐτῆς τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, τὸν ὅρκον ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου καὶ τῆς εἰκόνος, τότε θέλετε μοὶ εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται ἡ δωροδοκία νὰ φθάσῃ τὸν σκοπὸν τῆς μεταχειριζομένη τὴν θρησκείαν, τὰ ἱερὰ, κατὰ τῆς μυστικότητος; Βλέπετε λοιπὸν, διὰ νὰ διαφθαρῇ ἡ συνείδησις τῶν ἐκλογέων Τροιζηνίας, οὐχὶ μόνον τὰ χρήματα μετεχειρίσθησαν, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ τὸν ὅρκον, καὶ ἐνέπαιξαν ἀκόμη καὶ τὴν θρησκείαν.

§85ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Πράγματα, πράγματα, καὶ ὄχι λόγους.

§86Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὰ, Κύριοι, ἡ ἐπιτροπή σας ἐνόμισε καθῆκόν της νὰ τὰ σταθμίσῃ, νὰ πείσῃ τὴν συνείδησίν της προηγουμένως ἐκ τῆς κατ’ ἀντιμωλίαν ἀνακρίσεως, διότι καθὼς πολλὰ εὐφυῶς παρετήρησεν ὁ Κ. Ἰακωβάτος εἶναι ἀδύνατον σεῖς νὰ ἀντιληφθῆτε ὅλων ἐκείνων τῶν λεπτῶν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα ὁ ἀνακρινόμενος προδίδει ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ του, διότι τοῦτο εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον νὰ γείνῃ, ὅταν ἡ ἀνάκρισις γίνεται ἐν ἀπουσίᾳ ὑμῶν. Φοβερὸν, σᾶς εἶπον, ἐκεῖνο τὸ μέσον τῆς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ἔχῃ κακὰς συνεπείας, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ λόγου δὲν ἐδίστασαν νὰ καταδικάσουν ὅλα τὰ συνταγματικὰ κράτη τοῦ κόσμου, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται αὐτὸ τὸ μέσον. Καὶ ἐὰν ὑποθέσητε διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι ἡ χρῆσις τῶν μέτρων τούτων ἤθελε καὶ κατά τι εἶσθαι πλημμελής, ἔστω, νομίζετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ συνταγματικὰ κράτη εἰσέρχονται; Νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ παραλείψωμεν τὸ ἐπισημότερον μέσον τῆς ἀνακαλύψεως τῶν ἐγκλημάτων κατὰ τὰς ἐκλογάς; Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι εἰς πολλὰς ἐνστάσεις παρετηρήθη ἡ κατηγορία τῆς δωροδοκίας, ἀλλὰ καθὼς εὐφυέστατα παρετήρησεν ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς εἰς καμμίαν ἄλλην ἐκλογὴν δὲν παρουσιάσθησαν τοιουτοτρόπως καὶ τοσαῦτα σημεῖα, ὥστε νὰ θέσουν εἰς ἀμφιβολίαν τὴν συνείδησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐνόμισε νὰ συμπληρώσῃ τὰς πληροφορίας αὐτὰς διὰ μιᾶς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν ἔχετε ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν σας καὶ ἄλλο περιστατικὸν, καὶ πρὸ ὀλίγου ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μαντινείας δὲν ἐδίστασε νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐξ ἐγγυτέρων εἰσέτι σημείων ἔλαβε πληροφορίας περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος, καὶ συνεβούλευσε, πατριωτικῶς φερόμενος, νὰ κτυπηθῇ εἰς τὴν ῥίζαν τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ ἐκτείνῃ τοὺς κλάδους του καθ’ ὅλην τὴν ἐπιφάνειαν τῆς πατρίδος. Κύριοι, ἡ σύστασις καὶ ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς δὲν πρέπει διόλου οὔτε νὰ κατακριθῇ οὔτε νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἀπὸ τὴν βουλήν· βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι ἐὰν τὸ μέτρον τοῦτο δὲν τὸ παραδεχθῆτε, καὶ θελήσετε νὰ τὸ ἀποῤῥίψητε, τότε εἰς τὸ μέλλον πλέον δὲν μένει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς μεγαλείτερα περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ τύχωσιν εἰς ἄλλας ἐκλογάς. Μεταξὺ πολλῶν καὶ ἐπισήμων ἀνδρῶν καθημένων ἐντὸς τῆς βουλῆς, μεταξὺ λέγω τῶν ἀνδρῶν τούτων ὑπάρχει, Κύριοι, ἡ πεποίθησις τοῦ ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς ἐνεστώσης περιόδου ἐγένετο χρῆσις τοῦ μέσου τῆς δωροδοκίας εἰς πολλὰς ἐπαρχίας, καὶ ποῦ μὲν ἡ δωροδοκία ἀπέτυχε, ποῦ δὲ ἐκινδύνευσε τοὺς ἐπιτυχόντας, ποῦ δὲ καὶ ἐπέτυχεν. Ἐπίσημοι πόλεις τῆς Ἑλλάδος μαρτυροῦσι ταῦτα καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ τ’ ἀρνηθῇ, διότι οἱ πάντες τὰ γνωρίζομεν· δὲν θέλω ἐγὼ νὰ τὰ ὀνομάσω. Ὅταν λοιπὸν, κύριοι, τὸν ἐχθρὸν τοῦτον, ὅστις ἔρχεται μετ’ οὐ πολὺ ν’ ἀφαιρέσῃ τὰ δικαιώματα πολλῶν ἐπισήμων ἀνδρῶν καθημένων ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ὅταν δὲν τὸν κτυπήσητε αὐτὸν τὸν ἐχθρὸν κατακέφαλα, βεβαιωθῆτε ὅτι ἡ εὐδαιμονία τῆς πατρίδος θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὸν ζυγὸν τῶν χρημάτων. Ἐλπίζω, κύριοι, νὰ εὑρεθῶ εἰς θέσιν μετ’ οὐ πολὺ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου νὰ λαλήσωμεν μετὰ περισσοτέρας παῤῥησίας καὶ δι’ ἄλλας ἐπαρχίας καὶ δι’ ἄλλας ἑταιρίας, αἱ ὁποῖαι ὑπεισέρχονται ὡς ὄφεις ὑπὸ τὰ ῥόδα διὰ τῆς δωροδοκίας νὰ διαφθείρωσι τὰς συνειδήσεις. Ἔχετε, κύριοι, παραδείγματα, ὅτι διὰ τῶν χρημάτων ὄχι μόνον ἐπαρχίαι, ἀλλὰ καὶ ἀντιπρόσωποι ἄλλοτε καὶ ὑπουργοὶ διεφθάρησαν. Τοιοῦτος εἶναι ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον ἐξήσκησαν τὰ χρήματα ἐπὶ τῆς πενίας· καλὸν πρᾶγμα ἦτο, κύριοι, νὰ συνέκειτο ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ Ἐπαμινώνδας καὶ Φωκίωνας, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι πολὺ δύσκολον· ἠξεύρετε, ὅτι διὰ τῶν χρημάτων ὁλόκληρα κράτη κατεστράφησαν· ἠξεύρετε, ὅτι εἰς μίαν ἐποχὴν, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Βαλασόπουλο, αἱ ἐκλογαὶ τῶν ὑπάτων εἰς τὴν Ῥώμην ἐγίνοντο διὰ τοσαύτης διανομῆς χρημάτων, ὥστε ὄχι μόνον ἀπωλέσθη ἡ συνείδησις τοῦ ἐκλέγειν τοὺς ἀρίστους μεταξὺ τῆς πολιτείας, ἀλλὰ καὶ αἱ μερίδες ἐφόνευον τοὺς ἐπισημοτέρους τῶν ἐναντία φρονούντων, ὅπως ἐπιτύχωσιν. Ἔχω λοιπὸν ἀνάγκην ἐγὼ νὰ σᾶς δείξω ποίαν δύναμιν ἔχουν τὰ χρήματα; ἔχων, καθὼς σᾶς εἶπον, ἀφορμὰς νὰ ἀναπτύξω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου δυνατώτερα τὸ θέμα ἐνώπιόν σας, θέλω τὸ πράξει ἀδιστάκτως καὶ μὲ τὴν παῤῥησίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐγὼ νομίζω εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον, προσήκουσαν· ἀλλὰ, κύριοι, δι’ ὅλα ταῦτα συμβουλεύω ὑμᾶς ἐν εἰλικρινείᾳ καὶ καλῇ πίστει νὰ καταδιώξητε τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας αὐστηρότερα καὶ ἀπὸ τὸ ἔγκλημα τῆς βίας καὶ τῆς καλπονοθεύσεως καὶ ἀπὸ πᾶν ὅτι ἄλλο, διότι ὅλα τὰ ἄλλα δυνάμεθα νὰ τὰ πολεμήσωμεν ἀλλ’ αὐτὸ ὄχι. Δὲν δύναμαι νὰ πολεμήσω ἐγὼ ἕνα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὰ Καλάβρυτα μὲ σάκκους χρυσοῦ καὶ ἀργύρου, διότι καὶ φίλους ἐὰν ἔχω θὰ τοὺς ἀφαιρέσῃ καὶ ὅπλα ἐὰν ἔχω θὰ μοῦ τὰ ἀφαιρέσῃ, καὶ ἴσως καὶ ἐμὲ τὸν ἴδιον· πῶς θέλετε λοιπὸν ἐγὼ νὰ ἀντιταχθῶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ φοβεροῦ μέσου τῆς διαφθορᾶς τῶν συνειδήσεων καὶ χαρακτήρων; διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι μόνον ἡ ἐθνικὴ δύναμις δύναται καὶ πρέπει νὰ ἀντιταχθῇ κατ’ αὐτοῦ τοῦ μέσου τῆς διαφθορᾶς διὰ τῆς ὁμοφώνου θελήσεως πάντων ἡμῶν, ὅπως περιστείλωμεν τὸ κακὸν αὐτὸ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ τολμήσουν εἰς τὸ ἑξῆς νὰ μεταχειρισθοῦν αὐτὸ τὸ μέσον τῆς δωροδοκίας πρὸς διαφθορὰν τῶν συνειδήσεων.

§87ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπεθυμούσαμεν νὰ ἀκούσωμεν ἀπὸ ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τίνι τρόπῳ θὰ ἐκλεχθῇ ἡ ἐπιτροπή.

§88ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς ἀκόμη περὶ τούτου.

§89ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ τὸ ἀκούσω, ὥστε ἐὰν ἔχῃ καλὰς συνεπείας, νὰ τὴν ὑποστηρίξω· εἶναι πολὺ σπουδαῖον, πότε θὰ ἐκλεχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ πῶς; Αὐτὸ θέλομεν προηγουμένως νὰ ἀκούσωμεν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν καιρὸν καὶ ἠμποροῦμεν κατόπιν νὰ τὸ εἴπωμεν.

§91ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπίστευα, ὅτι μετὰ τὴν μακρὰν ἀγόρευσιν, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐκλογῆς Τροιζηνίας ἔκαμα, ἐπίστευα, λέγω, ὅτι δὲν ἤθελε δοθῆ ἀφορμὴ διὰ νὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον· δυστυχῶς ὅμως μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας καὶ ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ προσθέτω ὀλίγα τινά. Ὡραίας θεωρίας ἀνέπτυξαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τοῦ ἐγκλήματος τῆς δωροδοκίας· καὶ βεβαίως ἐὰν ἦσθε φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἠθέλατε ἀκούσει μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως τοὺς καθηγητὰς αὐτοὺς τοῦ ποινικοῦ δικαίου, οἵτινες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξαν τὰς συνεπείας τοῦ ἐγκλήματος τῆς δωροδοκίας. Ἀλλὰ περὶ τούτου πρόκειται σήμερον, κύριοι; πρόκειται νὰ πεισθῆτε, ὅτι τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας εἶναι κακόν; δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ὑπεστήριξε, οὐδεὶς ἄνθρωπος θέλει ὑποστηρίξει, ὅτι τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας δὲν εἶναι ἔγκλημα, ἔγκλημα μάλιστα φρικτόν, ἀπεχθές, ἄτιμον. Πρόκειται λοιπὸν σήμερον νὰ ἴδωμεν, ἂν τὸ ἔγκλημα τοῦτο ἔλαβε χώραν ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως· αὐτὸ ἐπεριμέναμεν νὰ ἀκούσωμεν ἀπὸ τὰ ἔντιμα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἦλθεν ἐδῶ καὶ δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀναπτύξῃ μακρὰς θεωρίας περὶ τοῦ ἐγκλήματος τῆς δωροδοκίας, καὶ νὰ ἀνυψώσῃ αὐτὸ τὸ ἔγκλημα μέχρι τρίτου οὐρανοῦ, νὰ μᾶς πείσῃ τέλος πάντων, ὅτι τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας εἶναι κακόν· ἀλλ’ ἡμεῖς οὐδόλως ἀντείπομεν, οὐδὲ ἀντιλέγομεν εἰς τοῦτο. Χαίρω δὲ ἐπίσης, διότι ὁ τελευταῖον καταβὰς τοῦ βήματος τούτου, καθὼς καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, διέψευσαν τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς εἰπόντα, ὅτι οἱ ἐνιστάμενοι καὶ ἀποτυχόντες ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ὡμολόγησαν, ὅτι ἔλαβε χώραν τὸ ἔγκλημα, διότι οὐδεὶς τὸ ἐβεβαίωσε.

§92ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐβεβαίωσε, διότι ἐδῶ εἶναι τὰ πρακτικά.

§93ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε.

§94ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μὴ φλυαρῆτε.

§95ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ προσέχῃς, ὅταν ὁμιλῇς.

§96ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Νὰ προσέχῃς σύ· ἀκούεις;

§97ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ λάβουν χώραν τίποτε σπουδαιότερα.

§98ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ, ἀλλ’ ἂν θέλετε εἶμαι ἕτοιμος.

§99ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶσαι ἕτοιμος λοιπόν; Πολὺ καλά, ὑστερώτερα θὰ ἴδωμεν (γέλωτες).

§100ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Θέλεις καὶ τώρα;

§101ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν νὰ τελειώσῃ πρῶτον τὸ ζήτημα τοῦτο (γέλωτες). Πρέπει λέγουν νὰ κτυπηθῇ ὁ ἐχθρὸς, ὅστις εἰσήλασεν ἐντὸς τῆς πολιτείας καὶ ὅστις εἶναι φόβος, ὅτι θέλει καταστρέψει ὅλην τὴν πολιτείαν. Ἀλλά, Κύριοι, ἂν ὁ ἐχθρὸς οὗτος ἦναι ἐχθρὸς, πρέπει νὰ ἦναι πάντοτε ἐχθρὸς, τοὐτέστι πρέπει νὰ ἦναι ἐχθρὸς καὶ ὅταν πρόκειται καὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Νάξου καὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἑρμιονίδος· οὐχὶ εἰς τὴν μίαν περίστασιν αὐτὸς νὰ ἦναι ἐχθρὸς, εἰς τὴν ἄλλην νὰ θεωρῆται φίλος φίλτατος.

§102ΖΕΡΒΑΣ. Πολλάκις ἔκαμες λόγον περὶ Ἑρμιονίδος, ἀλλὰ θὰ ὁμιλήσω διὰ νὰ δείξω ποῖοι εἶναι οἱ καταχρασταὶ εἰς τὴν κοινωνίαν.

§103ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ σοῦ ἐξηγήσω ἐγὼ τί λέγω. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἑρμιονίδος ἐχολώθη, Κύριοι, διότι ἀνέφερα τὴν Ἑρμιονίδα.

§104ΖΕΡΒΑΣ. Ἦσο ἐδῶ καὶ ἔπρεπε νὰ λάβῃς τὸν λόγον νὰ τὴν κτυπήσῃς.

§105ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπα καὶ δὲν ὑπεστήριξα τίποτε ἄλλο παρ’ ὅτι ὅπου παρουσιάζονται τοιαῦται ἐνστάσεις ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν τὰ αὐτὰ μέτρα, δὲν ὑπεστήριξα ὅτι ἡ δωροδοκία πράγματι ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Ἑρμιονίδα, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχει καθόλου δίκαιον ὁ κ. Ζέρβας νὰ παραπονῆται, λέγω, ὅτι τοιαύτη ἔνστασις ἐδόθη, ἀλλ’ ὄχι, ὅτι πράγματι ἔλαβε χώραν δωροδοκία· βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἔκθεσίν της, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ εὑρέθη καὶ εἰς ἀντίφασιν μὲ τὰς ἰδίας της προτάσεις. Προχθὲς ὅταν ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔφερα τὸ ζήτημα τῆς δωροδοκίας ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Νάξου ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. Παπαμιχαλόπουλος εἶπεν ἀπὸ τῆς θέσεώς του, ὅτι τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν ἕνεκα τοῦ συστήματος, μὲ τὸ ὁποῖον σήμερον ἐνεργοῦνται· ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος πιστεύω ὅτι ἔχει ἀρκετὸν μνημονικὸν νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμὸν ἔφερε εἰς ἀναίρεσιν τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔκαμα κατὰ τῆς ἐκλογῆς Νάξου. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἰς μίαν μὲν ἐκλογὴν σκέπτονται οὕτω καὶ ἀποφαίνονται οὕτως, εἰς ἄλλην δὲ ἄλλως καὶ διαφοροτρόπως. Διὰ ταῦτα ἐπιμένω εἰς ὅσα καὶ πρότερον εἶπα καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ῥίψῃ ἐντελῶς τὴν ἔκθεσιν καὶ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς παρουσιάζει σήμερον.

§106ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ φέρητε ὡς παράδειγμα τὴν ἐκλογὴν Νάξου.

§107Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ ἐννοούμεθα. Ὁ Κ. Ζέρβας ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§108ΤΙΝΕΣ. Εἶναι περιττὸν, Κ. Ζέρβα.

§109ΖΕΡΒΑΣ. Ὄχι, ὄχι, θὰ ὁμιλήσω. — Κύριοι, εἶναι τὸ βέβαιον, ὅτι ἐγὼ διεφώνησα πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ διαφωνῶ· ὁ λόγος τῆς διαφωνίας μου δὲν ἦτο ὅμως μὲ τοὺς προλαλήσαντας κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς· ἦτο ῥιζικός. Ἔχω ἰδέαν, ὅτι οὐδέποτε κατὰ τὴν γνώμην μου δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ κατηγορία δωροδοκίας, διότι φρονῶ, ὅτι τὸ σύστημα τῆς δωροδοκίας πρῶτον μὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἀπόδειξιν τοῦ δωροδόκου καὶ δωροδοκουμένου, καὶ δεύτερον ἐὰν ὁ δωροδοκηθεὶς ἐψηφοφόρησε ὑπὲρ τοῦ δωροδόκου καὶ τρίτον, ἐὰν διὰ τῆς δωροδοκίας ῥίψαντες ψῆφον εἰς τὴν κάλπην ἔφεραν ἀποτέλεσμα. Ἐπειδὴ λοιπὸν κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν φρονῶ, ὅτι οὐδέποτε ἐν μυστικῇ ψηφοφορίᾳ δύναται τὸ τοιοῦτον νὰ ἀποδειχθῇ, ἔχω ῥιζικὴν ἰδέαν καὶ λέγω, ὅτι οὐδέποτε, πρέπει νὰ γίνῃ ἔνστασις δωροδοκίας καθ’ οἱασδήποτε ἐκλογῆς. Αὐτὴ λοιπὸν ἦτο ἡ γνώμη μου καὶ αὐτὴν ὑπεστήριξα, ὑποστηρίζω καὶ θὰ ὑποστηρίξω· ἐὰν ἡ πεποίθησίς μου ἦναι ἐσφαλμένη, ἀδιάφορον, ἐνδέχεται νὰ ἦμαι ἠπατημένος, ἀλλὰ τὴν πεποίθησίν μου δὲν τὴν βάλλω. Εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὅτι ἐπὶ τῆς προλαβούσης δυναστείας, ἐν μιᾷ ἐκλογῇ τῆς νήσου Σπετσῶν ἤμην σύμφωνος πρὸς ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς· τὸν λανθάνει ἴσως ἡ μνήμη του. Ἤμην ῥιζικῶς καὶ ἔλεγον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ δωροδοκία καὶ τότε· ἄλλως τε σήμερον ὑποστηρίζει ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὅτι ἦτο σύμφωνος νὰ σταλῇ ἐπιτροπή· ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον φρονεῖ, ὅτι τὸν ὑπερασπίζεται, τὸν βλάπτει· διότι τί ἄλλο ζητεῖ ἡ μειονοψηφία ἐναντίον τῆς ἰδικῆς μας ἰδέας; βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶμαι πρῶτον σύμφωνος διὰ τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς· ἀλλὰ τοῦτο ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ σώματος καὶ ἂς κάμῃ ὅ,τι ἡ πεποίθησίς του καλὸν νομίζει. Ἀλλὰ, κύριοι, τί ἀνάγκη, τί ἔπταισεν ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἑρμιονίδος καὶ εἰς κάθε λόγον ἀναφαίνεται ἐν τῷ μέσῳ; ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα.

§110ΤΙΝΕΣ. Αὐτὴ ἐπεκυρώθη πλέον.

§111ΖΕΡΒΑΣ. Τάχα ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἑρμιονίδος παρουσιάζει τὸ κακὸν, ὥστε νὰ διαταχθῇ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς; πῶς δὲν ἀπεφάσισε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ στείλῃ νὰ ἐξετάσῃ καὶ εἰς τὴν Νάξον καὶ εἰς τὴν Ἑρμιονίδα; Δὲν ἔστειλε διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι οὐδεὶς παρουσιάσθη νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν ἔνστασιν, διὰ νὰ μὴ εἴπω τι ἄλλο. Ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἑρμιονίδος ἐτέθη εἰς τὸ δελτίον καὶ οἱ ἐνιστάμενοι εἶναι ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἂν εἶχον δίκαιον καὶ ἐτόλμων νὰ ὑποστηρίξωσιν, ὤφειλον νὰ παρουσιασθῶσιν, ἠρυθρίαζον ὅμως, διότι εἰς τὴν στιγμὴν ἤθελα ἀποδείξει διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν ἀποτυχόντων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι παρευρέθησαν καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν καὶ εἰς ὅλους τοὺς δήμους, τὴν ἀλήθειαν.

§112ΤΙΝΕΣ. Εἶναι περιττὰ αὐτά.

§113ΖΕΡΒΑΣ. Ὄχι· διότι ἔπρεπε νὰ ἔλθουν νὰ κάμουν λόγον· διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἰδοῦσα αὐτὰ δὲν ἔστειλε νὰ διατάξῃ ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς, καθότι ἐπληροφορήθη ἀπὸ τὰς ἰδίας ὑπογραφὰς τῶν ἐνισταμένων· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος καὶ ὄχι διότι ὁ Ζέρβας ἀποτελεῖ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· ὄχι, κύριοι, διότι τότε ἤθελεν εἶσθαι μία προσβολὴ καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ τοιαύτην προσβολὴν δὲν ἀνεχόμεθα. Δὲν πρέπει νὰ μετρήσητε ὅλα τὰ ἐγκλήματα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, πολλοὶ κατηγοροῦντο ὅτι ἔκλεψαν τὸ δημόσιον, ἄλλοι ὅτι ἐφόνευσαν, ἄλλοι ὅτι ἔφαγον κριθὰς, ἀλλὰ πολλοὶ ὀλίγοι ἦλθον εἰς τὸ δικαστήριον, διότι τὰ περισσότερα ἦσαν συκοφαντίαι· καὶ δι’ ὅσους ὑπῆρξαν ἐνδείξεις προσῆλθον καὶ ἔδωκαν δίκην τῶν πράξεων των. Τοιουτοτρόπως ὑπῆρξε καὶ εἰς τὴν ἐκλογήν μου καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ διαφορετικά.

§114ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλὰ, ἀρκετά.

§115ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι, ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα ἄν πρέπῃ νὰ σταλῇ ἐξέτασις καὶ ἐπιτροπὴ, τότε ἐπιφυλάττομαι ἐν τῇ πεποιθήσει μου νὰ εἴπω ποίαν γνώμην αἰσθάνομαι· ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔλεγον νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ ἀπὸ βουλευτὰς, δὲν ἤθελον ὁμιλήσει. Ἡ ἀποστολὴ ἀπὸ βουλευτὰς κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀκατάλληλος, διότι, ἐὰν γείνῃ ἐκλογὴ κατὰ πλειονοψηφίαν θὰ ὑπάγουν τρία μέλη ἐκ μονομερείας καὶ ἀμέσως θὰ ἐγερθοῦν τὰ παράπονα τῶν παραπονουμένων, ὅτι ἠδικήθησαν, ὅτι δὲν ἔγεινεν ἡ ἐξέτασις ὅπως ἔπρεπεν· ἐὰν γείνῃ τὸ ἓν τρίτον ἐκ τῆς μειονοψηφίας, θὰ διαιρεθοῦν καὶ θὰ φαγωθοῦν καὶ δὲν θὰ γείνῃ τίποτε. Ἐὰν ἀποφασίσητε νὰ στείλετε ἐξεταστὰς, δὲν πρέπει τοὺς βουλευτὰς νὰ τοὺς ἀναμίξητε εἰς τὰ ἀνακριτικὰ καθήκοντα, ἀλλὰ νὰ παρακαλέσωμεν τὸ ὑπουργεῖον νὰ στείλῃ ἕνα ἐπίσημον εἰσαγγελέα τῶν ἐφετῶν καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ νὰ ἐξετάσῃ καὶ τελειώσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ τότε δὲν θὰ ὑπάρξῃ κανὲν παράπονον· Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἔχῃ παράπονον ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπὸ βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρομεν ἡ πλειοψηφία ποίους θὰ ἀποφασίσῃ, καὶ ἴσως δὲν θὰ ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ ᾖναι δικαστικοί. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ μικρύνῃ, θὰ ποταπώσῃ τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους θὰ στείλῃ.

§116ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε.

§117ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ τελευταίου κατελθόντος βουλευτοῦ εἶναι ἡ παραλογωτέρα πασῶν, διότι ἐλησμόνησε φαίνεται τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ κ. Ζαΐμη, ὅστις δὲν ἤθελε τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, οὔτε κἂν πληροφορίας νὰ δώσωσιν· προσέβαλε μάλιστα ἓν ἔγγραφον, δὲν πρέπει εἶπε παντάπασι νὰ στηριχθῆτε εἰς ἔγγραφα ὑπαλλήλων, ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους ἐπηρεάζει ἡ ἐξουσία. Καὶ σήμερον ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἠλείας θέλει νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀπεκδυθῇ αὐτὸ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τῇ δίδει ὁ νόμος καὶ τὸ Σύνταγμα, καὶ νὰ στείλῃ ξένους ἀνθρώπους; Αὐτὸ εἶναι ὅλως διόλου ἄτοπον· θὰ εἴπητε ὅτι ἡ ἐξουσία ἔστειλε τὸν πλέον φατριαστὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ μεροληπτικῶς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ λέγω νὰ παραδεχθῇ τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις πρέπει νὰ ᾖναι ἐκ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς.

§118ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, κ. Πρόεδρε.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἐφωτίσθητε;

§120ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ ἀναστάσεως θέλετε νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία;

§122ΤΙΝΕΣ. (Ἀριστερόθεν) Μάλιστα.

§123ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς δεκαπέντε).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, θέτω τὸ ζήτημα· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως ἔχει, λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς διὰ ψήφων 92 κατὰ 52. Αὔριον πάλιν θὰ συνέλθωμεν εἰς τὰς δύω. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 7 παρὰ 10.)