1867.11.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29

Τῆς 7 Νοεμβρίου 1867.

Τρίτη.

Ὥρα 12 μ. μ.

Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Κωσταντᾶς. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς 27 συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐπικυροῦνται· τὰ χθεσινὰ πρακτικὰ δὲν εἶναι ἀκόμη ἕτοιμα, καὶ θὰ ἀναγνωσθοῦν αὔριον. Κύριοι, κατὰ τὸ ἄρθρον 90 τοῦ κανονισμοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἰσέρχωνται ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου μὲ ὅπλα καὶ μὲ ῥάβδους. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κκ. βουλευτὰς νὰ ἀφίνουν τὰς ῥάβδους των ἔξω.

§4ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε, ἀλλ’ ἕνα μπαστοῦνι, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκλεψαν μέσα εἰς τὸ γραφεῖον, νὰ διατάξητε νὰ μοὶ τὸ πληρώσουν.

§5ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν νόμον περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ τὸν μελετήσῃ διὰ νὰ κάμῃ τὰς παρατηρήσεις της.

§6Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ τοῦ 1865 ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐσυζητήθη δὶς, ἀλλὰ τώρα μένει ἐκκρεμές. Θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοῦ νόμου αὐτοῦ παρετηρήθη καὶ παρατηρεῖται, ὅτι πρόσωπα ἀμαθῆ, ἐντελῶς ἀνίκανα, κατέλαβον καὶ κατέχουν σήμερον τὰς σπουδαιοτέρας δικαστικὰς θέσεις. Ὄχι μόνον ἀπαίδευτοι, ἀλλὰ καὶ βλᾶκες καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὔτε τὰ προσόντα τοῦ ἀνθρώπου δύνανται ἀκριβῶς νὰ ἔχουν, δικαιοδοτοῦσι σήμερον ἐν ὀνόματι τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ νόμου. Φρονῶ λοιπὸν ἀναγκαιότατον νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τοὐλάχιστον θὰ ἔχωμεν ἕνα νόμον καὶ θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ παραπονώμεθα ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν τὸν ἐκτελοῦν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης). Ἡ κυβέρνησις ἀποφασίσασα νὰ φέρῃ τὸν νόμον περὶ προσόντων, ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἤθελεν ἀφήσει τὸ νομοσχέδιον ἡμιτελές. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὁλονὲν διαπονεῖται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς δικαιοσύνης· μάλιστα, νὰ εἴπω καλλίτερον, ὅ,τι εἶχε νὰ κάμῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς δικαιοσύνης, τὸ ἔκαμεν. Ἤδη αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον εἶναι καθυποβλημένον εἰς ἁρμοδίους ἀνθρώπους, ὅπως τὸ ἐξετάσουν, καθὼς ὁ πρόεδρος καὶ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου. Θέλει εἶσθαι καθῆκόν μου νὰ τὸ εἰσάξω ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, καὶ θὰ προσπαθήσωμεν, ὅσον τὸ δυνατὸν, νὰ τὸ τελειοποιήσωμεν.

§10ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐνθυμίζω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης, ὅτι πέρυσι παρεκάλεσε τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβληθῇ διὰ νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς μίαν ἐπιτροπήν. Ἆρα εἰς ὅλην τὴν δευτέραν σύνοδον καὶ τὴν διακοπὴν δὲν ἠδυνήθη ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ φέρῃ γνώμην; Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ὑπουργὸν νὰ λείψουν αἱ προφάσεις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρέπει νὰ ἀναβληθῇ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, ἕως οὗ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης φέρῃ τὸ νομοσχέδιον. Ὁ βουλευτὴς Ὕδρας κ. Καλογιάννης παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως δώσῃ αὐτῷ ἑνὸς μηνὸς ἀπουσίας ἄδειαν δι’ ὑποθέσεις του. Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή;

§12ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφορα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος ὑποβάλλουσιν αἴτησιν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσιν αὐτὴν νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτοὺς χρηματικὴν ἀποζημίωσιν, διότι ὑπεβλήθησαν εἰς ἔκτακτα ἔξοδα, ἐργαζόμενοι ἀμισθί.

§14ΤΙΝΕΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀδριανὸς Α. Σωτηρίου καὶ Ἀντώνιος Βῶκος.

§16ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρεκλήθην ὑπὸ τῶν δύω αὐτῶν μελῶν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν· ὡς γνωρίζετε, ἡ Συνέλευσις διὰ ψηφίσματός της εἶχε συστήσει τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος, ἀλλ’ εἰς αὐτὴν λαμβάνουν μέρος ἀξιωματικοὶ, πολιτικοὶ, ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, πρὸς ἐξεύρεσιν ὅλων ἐκείνων τῶν ἀγωνιστῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδικαιώθησαν. Τὰ μέλη τοῦ ναυτικοῦ τμήματος εἶναι τὰ πλεῖστα ἀπόστρατοι, ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἕνα εὐτελῆ μισθὸν 200, 150 δραχμῶν, καὶ δὲν δύνανται, διαμένοντες ἐν Ἀθήναις, μὲ αὐτὸν τὸν μισθὸν νὰ ἐργασθῶσιν. Ἐν τούτοις εἶναι ἀναγκαῖον, διότι καὶ αὐτοὶ ἔλαβον μέρος εἰς τὸν ἀγῶνα, καὶ δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ βλέπουν ἄλλους ἀγωνιστὰς παρηγκωνισμένους. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ τοῖς δοθῇ χρηματικὴ ἀποζημίωσις ἐκ τῶν βοηθημάτων καὶ νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰς ἀνάγκας των, καθήμενοι εἰς Ἀθήνας καὶ ἐργαζόμενοι. Ἡ δὲ ἐργασία των ἐντὸς 15 ἡμερῶν, ὅπως μ’ ἐπληροφόρησαν, τελειόνει· μόνον τὸ πολιτικὸν τμῆμα ἀργεῖ. Τὸ στρατιωτικὸν καὶ ναυτικὸν, ὅπως δύναται νὰ σᾶς πληροφορήσῃ καὶ ὁ στρατηγὸς κ. Τσόκρης, τελειόνει ἐντὸς ὀλίγου. Εἶναι δίκαιον λοιπὸν νὰ λάβουν κἄτι τι, διότι ἐργάζονται ἐπὶ τρία κατὰ συνέχειαν ἔτη.

§17Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πραγματικῶς εὔλογος εἶναι αὐτὴ ἡ πρότασις, ἀλλὰ μὲ μίαν τροποποίησιν· νὰ χορηγηθῇ ἡ βοήθεια αὐτὴ, ἀφοῦ ὑποβληθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν, διότι, κύριοι, ἀπὸ πέρυσι περιμένομεν νὰ ἴδωμεν ἓν ἀποτέλεσμα καὶ ἀκόμη δὲν εἴδομεν τίποτε. Δύναται λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ τὴν αἴτησιν αὐτὴν εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως νὰ τὴν πραγματοποιήσῃ ἀφοῦ ὑποβληθοῦν τὰ ἔργα αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς.

§18ΤΣΟΚΡΗΣ. Κύριοι, αὐτοὶ αἰτοῦν νὰ τοὺς δοθῇ μία βοήθεια· εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἐπιτροπὴ τελειόνει μετ’ ὀλίγον τὰ ἔργα της, τῆς δὲ ναυτικῆς εἶναι τελειωμένα. Δὲν ἠξεύρομεν ὅμως τί θὰ ἔβγῃ εἰς τὸ μέσον, διότι εἶναι ὅλα τὰ ἔγγραφα τῶν σημαντικῶν προσώπων εἰσέτι μοιρασμένα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ βάλωμεν χέρι, διότι δὲν ἠμπορούσαμεν πέντε πρόσωπα νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ Ζαΐμη, τοῦ Βότσαρη, περὶ ἑνὸς ἀρχιερέως καὶ τόσων ἄλλων σημαντικῶν προσώπων, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι ἡ ὁλομέλεια διὰ νὰ ἀποφασίσῃ. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐδῷ δὲν ζοῦν καλά.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ζοῦν διόλου.

§20ΤΣΟΚΡΗΣ. Ἔχουν δὲ καὶ οἰκογενείας. Ζητοῦν λοιπὸν κἄτι τι νὰ τοὺς περιθάλψητε.

§21ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτοὶ μόνον, ἂν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν ἀναφοράν· εἶναι καὶ ἄλλοι τινὲς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς ἰδίας στενοχωρίας· ἑπομένως τὸ μέτρον θὰ ᾖναι γενικώτερον.

§22ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν ἡ πρότασις τοῦ κ. Θεοχάρη ἐζήτει νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ φέρῃ νόμον νὰ λάβουν σύνταξιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δι’ ὅσον καιρὸν μένουν ἐδῶ, τὸ ἐννοῶ· ἀλλὰ νὰ λέγουν νὰ συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν ὅπως ἐπέμβωμεν εἰς τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει, ἀπὸ τὰ βοηθήματα νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, αὐτὸ, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, εἶναι σόλοικον· διότι ἡ κυβέρνησις ἐν τῷ δικαιώματί της δύναται νὰ βοηθήσῃ ὅντινα φρονεῖ ἄξιον οἴκτου. Δὲν ἐννοῶ ὅμως ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἦλθον διὰ νὰ δώσουν βοήθειαν εἰς ἄλλους, καὶ μάλιστα ὅταν ᾖναι κάτοικοι Ἀθηνῶν, νὰ ᾖναι ἄξιοι βοηθειῶν. Δὲν πιστεύω ποτὲ ὁ στρατηγὸς Τσόκρης, ὁ στρατηγὸς Κολοκοτρώνης νὰ ζητήσουν βοήθειαν.

§23ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν.

§24ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λοιπὸν ἡ αἴτησις αὕτη εἶναι κατ’ οὐσίαν ἀπαράδεκτος, διότι ζητεῖ ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ ἀπονείμῃ μίαν βοήθειαν, ἐνῷ οἴκοθεν ἔχει τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν βοηθημάτων νὰ δώσῃ βοήθειαν εἰς ὅν τινα φρονεῖ ἄξιον οἴκτου. Λοιπὸν εἶναι αὐτὴ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη. Ἐὰν τὸ ἔκαμε διὰ νὰ εὐχαριστήσῃ τοὺς συμπολίτας του, αὐτὴ ἡ εὐχαρίστησις δὲν τὸν ὠφελεῖ.

§25ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι συμπολῖται.

§26ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅλοι οἱ ναυτικοὶ εἶναι συμπολῖταί σου, καθὼς ὅλοι οἱ ὑλοτόμοι εἶναι πατριῶται ἰδικοί μας. Λοιπὸν, ἐὰν ζητῆτε ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νόμον, θὰ σκεφθῇ ἡ Βουλή. Ἡ πρότασίς σας ὅμως εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι ἄξιοι ἐλέους εἶναι ἄλλοι· αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ, αἱ ὁποῖαι περιμένουν νὰ λάβουν 5 καὶ 10 δραχμὰς, ὄχι ἄνθρωποι μὲ βαθμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἀρκετὰ ἀντεμείφθησαν ἀπὸ τὸ ἔθνος.

§27ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν πρότασιν· μίαν ἀναφορὰν ἔφερον καὶ παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ αὐτὴν εἰς τὴν κυβέρνησιν διὰ νὰ λάβουν μίαν μικρὰν ἀμοιβὴν διὰ μίαν ἐργασίαν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶχον καμμίαν ὑποχρέωσιν.

§28ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἂς πᾶν στὰ σπίτια τους, δὲν θὰ πάρουν τίποτα.

§29ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μὰ ἡ συνέλευσις ἔκαμε ψήφισμα καὶ εἶπε νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ ἀγωνιστῶν καὶ νὰ ἐργασθῇ· διὰ τί δὲν θὰ πάρουν τίποτε; Τὸ ἔθνος ἔχει τόσας γαίας, ἔχει τόσα πράγματα διὰ νὰ ἀνταμείψῃ. Ἐν τοσούτῳ ἐγὼ δὲν ἔχω οὐδεμίαν πρότασιν· ἐζήτησα μόνον νὰ συστηθῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ, δὲν εἶναι δὲ οὔτε ὁ Τσόκρης, οὔτε ὁ Κολοκοτρώνης· εἶναι δύω τρεῖς ἀξιωματικοὶ ἀπόστρατοι, οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς Ἀθήνας 3 ἔτη μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰ ἔξοδα.

§30ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἂς φέρουν πρότασιν· τί εἶναι αὐτὰ ποῦ λέγει;

§31ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶπον νὰ συστηθῇ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν κυβέρνησιν· δὲν ἔχω πρότασιν.

§32ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ ἀγωνιστῶν καὶ καὶ ἀγωνιστῶν μὴ ἱκανοποιηθέντων, καὶ ἐνῷ πολλοὶ τῶν ἀγωνιστῶν ἐκείνων, οἵτινες ἐθυσίασαν καὶ περιουσίαν καὶ συγγενεῖς, δὲν ἔλαβον οὔτε ἓν πράσινον φύλλον μέχρι τοῦδε, δὲν παραπονοῦνται, δὲν ἔχουν ἀξιώσεις τοιαύτας, ὁποίας ἔχουν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος συσταινόμενοι ἀπὸ τὸν κ. Θεοχάρην· αὐτοὶ εἶναι ἀξιωματικοὶ μισθοδοτούμενοι, καὶ πιστεύω ὅτι ἀρκετὰ ἱκανοποιήθησαν· μέσα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν εἶναι ἀγωνισταὶ ἄλλοι, ἀγωνισταὶ διάσημοι, καὶ ἕκαστος ἠξεύρει πῶς ζοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἀλλὰ μόλα ταῦτα δὲν παρουσιάσθησαν μὲ μίαν αἴτησιν· καὶ ὅταν γίνῃ ἡ παραχώρησις εἰς αὐτοὺς τοὺς δύω, δικαιοῦνται καὶ ἄλλοι δύω καὶ ἄλλοι 4 κατόπιν νὰ κάμουν τὰς αὐτὰς ἀξιώσεις, καὶ ἡ κυβέρνησις νὰ κάμῃ τὰς ἰδίας παραχωρήσεις, καὶ ἀνοίγοντες αὐτὴν τὴν θύραν δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ φθάσωμεν. Μὰ θὰ εἰπῆτε ὅτι ἡ ἄνθρωποι οὗτοι ἐργάζονται· ἐργάζονται διότι μισθοδοτοῦνται, ἐργάζονται διότι ἱκανοποιήθησαν παρὰ τῆς κυβερνήσεως, ἐργάζονται διότι ὑπερετιμήθησαν ὑπὲρ τοὺς ἄλλους· ἑπομένως ἐὰν δὲν ἦσαν εἰς κατάστασιν νὰ ἐργασθοῦν, δὲν τοὺς παρεκάλεσαν· ἀλλ’ ἠξεύρω, δὲν λέγω δι’ αὐτοὺς, ὅτι πολλοὶ ἄλλοι παρεκάλεσαν διὰ νὰ ἔχουν μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ νὰ γίνῃ τι δι’ αὐτοὺς, πρέπει νὰ γίνῃ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους, ὄχι νὰ λιμώττουν τῆς πείνης.

§33ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην, διότι ἐργάζονται 3 ἔτη, διότι ὁ μισθός των εἶναι μισθὸς τῆς ἀποστρατίας καὶ ἠδύναντο νὰ κάθηνται εἰς τὰ σπίτια των χωρὶς νὰ ἐργάζωνται.

§34ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν πρέπει νὰ λέγωμεν ἄλλα τὴν μίαν στιγμὴν καὶ ἄλλα τὴν ἄλλην, θὰ ἔλθωμεν εἰς διαλόγους. Σεῖς ὑπεβάλατε ἀναφορὰν τῶν δύω καὶ παρεκαλέσατε τὴν Βουλὴν νὰ συστηθῇ ἡ ἀναφορά των διὰ νὰ δοθῇ βοήθεια· αὐτὰ εἴπατε· θέλετε νὰ τὰ ἀνατρέψητε; Τῳόντι τινὲς ἐξ αὐτῶν, οἵτινες ἐργάζονται, καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω τὸν στρατηγὸν Τσόκρην, τὸν στρατηγὸν Γενναῖον καὶ ἄλλους, ἀλλὰ τινὲς πρέπει νὰ λάβουν μικράν τινα ἐπιχορήγησιν, ἀλλ’ ἡ ἐπιχορήγησις αὕτη, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, πρέπει νὰ συγκατατεθῇ τὸ ὑπουργεῖον νὰ τοῖς δοθῇ ἐκτάκτως, καὶ ὄχι τρόπον τινὰ νὰ δοθῇ ὑποχρεωτικῶς· διότι, ἐὰν ἔλθωμεν εἰς ὑποχρεώσεις, δὲν τελειώνομεν ποτέ. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, κ. στρατηγὲ, ποῖοι χρῄζουν; ὁ Ἰατράκος, νομίζω, καὶ ἄλλοι τινὲς ἔχουν ἀνάγκην, καὶ νὰ δοθῇ εἰς αὐτούς.

§35ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐξηγήθη, κ. πρόεδρε, τὸ ζήτημα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν· κατὰ δυστυχίαν ἄλλοι εἶναι πρόθυμοι, ἄλλοι ἀμελοῦν. Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν ἤργησε τόσον τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν αὐτὴν τὴν βοήθειαν, εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μισθὸν καθήμενοι εἰς τὰς οἰκίας των, καὶ δὲν τοὺς συμφέρει νὰ ἔρχωνται ἐδῷ νὰ ἐξοδεύουν περιπλέον. Εἶναι τινὲς ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀπὸ 400, ἀπὸ 300 δραχμάς· αὐτοὶ ἠμποροῦν νὰ ἐπαρκέσουν, ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν ἀμελοῦν οἱ πλεῖστοι. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὴν ἀτυχίαν ἢ τὴν τιμὴν πρὸ 3, 4 ἡμερῶν νὰ ἴδω αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν, διωρισμένος ὡς ἀναπληρωτὴς ἐλλείποντος μέλους. Εἶδον τῳόντι μίαν ἀμέλειαν, μὲ συγχωρεῖτε· εἶναι χίλιαι σχεδὸν ὑποθέσεις καὶ μόλις εἶναι 100 ἐπεξειργασμέναι. Ἡ Συνέλευσις τῳόντι εἶχε τότε σκοπὸν γενναῖον, καὶ ἀπεφάσισε νὰ ἐκτελεσθῇ· ἡ κυβέρνησις ἐφρόντισεν· ἀλλ’ ἔχει ἕνα κανονισμὸν τὸ Σῶμα, καὶ αὐτὸς δὲν ἐφηρμόσθη, διότι λέγει, τρὶς ἓν μέλος ἂν δὲν παρουσιασθῇ εἰς τὸ ἔργον του, ἀποβάλλεται. Τοῦτο δὲν γίνεται· διὰ τοῦτο εἶναι μία ἀμέλεια.

§36ΤΣΟΚΡΗΣ. Ἀπὸ ποῖον ἀμέλεια;

§37ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀπό τινας. Ἐγὼ ἐξηγήθην. Ἡ κυβέρνησις εἶναι καλόν, ἐὰν θέλῃ, καὶ πραγματικῶς θέλει, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ δώσουν ἓν πέρας εἰς τινας ἀπὸ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπαρκοῦν, διότι μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παίρνουν διὰ τὰς ἐκδουλεύσεις των καὶ ζοῦν εἰς τὰς οἰκίας των, δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν ἐδῶ· εἶναι δίκαιον νὰ τοὺς δοθῇ· ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ φροντίσῃ, ὥστε νὰ προσδιορίσῃ ἕνα ὅρον, διότι καὶ πέρυσι τὰ αὐτὰ ἔλεγον, ὅτι ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς τελειόνει ἡ ἐπιτροπή, καὶ ἀκόμη πολλὰ μέλη δὲν συνῆλθον διόλου· ἠξεύρω καλῶς ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐπιτροπὴ ἀπὸ πέρυσι δὲν συνῆλθε. Λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον νὰ φροντίσῃ, ὥστε νὰ βοηθήσῃ αὐτούς, ὅπως τοὺς ἐβοήθει πάντοτε, ἀλλὰ νὰ προσδιορίσῃ καὶ ἕνα ὅρον, μέχρι ποίας ἐποχῆς πρέπει νὰ δοθῇ πέρας, διότι κατήντησε καὶ ἀηδία. Ἄλλως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχουν δίκαιον, καὶ δὲν εἶναι οἱ μόνοι· εἶναι ὁ Ἰατράκος καὶ ἄλλοι. Πρέπει νὰ τοὺς δοθῇ κάποια βοήθεια.

§38ΤΣΟΚΡΗΣ. Ἤκουσα μερικοὺς νὰ λέγουν, ὅτι αὐτοὶ παίρνουν μισθὸν καὶ πρέπει νὰ ἐργάζωνται. Καὶ πολλοὶ ἄλλοι παίρνουν μισθὸν ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ διὰ νὰ κάμουν ἕνα ταξείδι ἀπ’ ἐδῷ εἰς τὸν Πειραιᾶ, θὰ πάρουν καὶ ἐπιμίσθιον καὶ καρότσαν· καὶ αὐτοὶ παίρνουν μισθὸν ἀποστρατείας καὶ ἀφίνουν τὰς οἰκογενείας των, καὶ ἔρχονται ἐδῷ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν εἰς τὸν Πειραιᾶ νὰ τηράξουν ἕνα ξύλο στραβὸ ἢ ἕνα φουγάρο, καὶ παίρνουν μεγάλα ἐπιμίσθια καὶ ἁμάξια καὶ ὑπηρέτας, καὶ λέγουν νὰ μὴν πάρουν τίποτε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται κατὰ συνέχειαν 3 χρόνια καὶ ἔχουν τὰς οἰκογενείας των ἐδῷ. Ὅπου ἀκούσουν διὰ κανένα γέροντα, κανένα ἀγωνιστήν, ὅτι θὰ πάρῃ 10 δραχμὰς, ἀμέσως χάνεται τὸ ἔθνος, καὶ ἐὰν θέλετε νὰ κάμετε τίποτε ἄλλα, τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην διατάττετε, αὐτὰ εἶναι καλά, εἶναι ὡραῖα, πολὺ λαμπρά. Κύριοι, τὰ χαρτοσήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ κόσμος βαλμένα εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν, δόσετε εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους.

§39ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι φόρος.

§40ΤΣΟΚΡΗΣ. Εἶναι φόρος, ἀλλὰ τὰ πληρόνει ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὸ παίρνεις ἐσὺ, ὅπου ἐχάθηκεν ὁ κόσμος, διότι θὰ δώσετε ὀλίγον ψωμὶ ν’ ἀνακουφίσετε μερικοὺς ἀνθρώπους.

§41ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ποῖος παίρνει ἐπιμίσθιον διὰ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν Πειραιᾶ;

§42ΤΣΟΚΡΗΣ. Ἐσένα ἐὰν σε στείλουν αὔριον εἰς τὸν Πειραιᾶ, θὰ πάρῃς ἐπιμίσθιον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ σταλῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν;

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Λειβαδᾶς ὑποβάλλει πρότασιν.

§46ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ μᾶς φέρῃ μίαν ἔκθεσιν.

§47ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ ἀναπτύξῃ τὴν πρότασίν του ὁ κ. Λειβαδᾶς.

§48ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς χριστιανὸς δὲν ὑποφέρω καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἴδω ν’ ἀποξενοῦται ἡ περιουσία τῶν πολιτῶν, καὶ ἐνῷ ἀξίζει δέκα χιλιάδας τάλληρα ν’ ἀποξενοῦται μὲ ἑκατὸν μόνον. Καθὼς πάσχετε καὶ ὑμεῖς ἐδῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα, οὕτω πάσχομεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν Ἑπτάννησον· καὶ ἡμεῖς πάσχομεν ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ ὑμᾶς, διότι ἐκεῖ ἔχομεν γενικοὺς πλειστηριασμοὺς καὶ γενικὰς ὑποθήκας, ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι εἰδικά· ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν εἰδικὴν ὑποθήκην, τώρα ὅπου ὑπάρχει ἀχρηματία εἰς τὸν τόπον, ἀποξενοῦνται αἱ οἰκίαι δι’ ὀλίγων χρημάτων καὶ μικρᾶς τιμῆς, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὁ Σκουζὲς ἠγόρασε μίαν οἰκίαν καὶ ἔχει ἐννέα χιλιάδας ἐνοίκιον· τριακοσίας πεντήκοντα χιλιάδας ἀξίζει, καὶ τὴν ἐπῆρε διὰ μόνον ἑβδομήκοντα χιλιάδες δραχμάς· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὑπέβαλα τὸ νομοσχέδιόν μου αὐτό.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· προηγεῖται ὅμως μία πρότασις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ, ἐὰν ἐπιθυμῇ ἡ Βουλὴ νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὕτη προηγουμένως, εἶναι δὲ ἡ ἑξῆς. Διάφοροι βουλευταί, ὁ Μπουκαούρης καὶ οἱ λοιποί, προτείνουσιν ὅπως τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ κανονισμοῦ ὡς ἑξῆς· «Εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς διορίζονται ὑπὸ τοῦ προεδρείου, συγκειμένου ὑπὸ τοῦ προέδρου καὶ ἀντιπροέδρων, εἷς διευθυντὴς...........» κτλ. ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον αὐτὸ, νὰ προστεθῇ δὲ ἓν ἐδάφιον τὸ ἑξῆς· «εἰς τὴν ἐκλογὴν προτιμᾶται ἡ ἀρχαιότης συμβαδίζουσα μὲ τὴν ἱκανότητα».

§50ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι, καὶ ἂν ὁ κανονισμὸς σιωπᾷ καὶ δὲν ἀναφέρῃ τοὺς ἀντιπροέδρους, ἡ ἁβροφροσύνη πάντοτε ἀπῄτει εἰς τὴν διευθέτησιν τοῦ προσωπικοῦ νὰ λάβωσι μέρος καὶ οἱ ἀντιπρόεδροι.

§51ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ ἀντιπρόεδροι δὲν ἔλαβον μέρος οὔτε πέρυσι.

§52ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ πάλιν ὁ κ. Μαυρογιάννης θέλει νὰ μᾶς συκοφαντήσῃ· θὰ ἀπαντήσω.

§53ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς Βουλῆς εἶναι τὸ νὰ εἴπητε δυσὶ λέξεσιν, ὅτι τὸ γραφεῖον εὑρίσκεται σήμερον εἰς παραλυσίαν· καὶ διατί εὑρίσκεται εἰς παραλυσίαν; διότι μόνον ὁ κύριος πρόεδρος ἔλαβε μέρος εἰς τὴν διευθέτησιν τοῦ προσωπικοῦ, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἐγνώριζε τὰ πρόσωπα.

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ γραμματεῖς δὲν ἔλαβον μέρος;

§55ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐδῷ εἶναι τὸ βῆμα διὰ νὰ ἔλθῃ ὅστις θέλει νὰ μὲ ἀντικρούσῃ. — Λοιπὸν, κύριοι, τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς εὑρίσκεται εἰς παραλυσίαν, διότι τὸ προσωπικὸν διωρίσθη ἐκ μονομερείας, καὶ ἴσως ἴσως ἐν ὀνόματι τοῦ προέδρου, διότι οἱ κύριοι ἀντιπρόεδροι δὲν ἔλαβον μέρος, καὶ τοιουτοτρόπως ἔλαβε χώραν μία ἀταξία, ἥτις κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένετο (θόρυβος). Πάλιν ἐπανέρχομαι εἰς τὰ πρῶτα. Τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς εὑρίσκεται εἰς παραλυσίαν, διότι τὸ προσωπικὸν δὲν διωρίσθη καλῶς καὶ ἐν τάξει, οἱ ἀντιπρόεδροι δὲν ἔλαβον μέρος καὶ αὐτὸ εἶναι μία ἔμμεσος προσβολὴ τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐξελέξατο τοὺς ἀντιπροέδρους. Ἔχομεν ἀνάγκην γραφείου, διότι τὰ πρακτικὰ μένουν ὀπίσω καὶ τάξις δὲν ὑπάρχει. Ἀνάγκη λοιπὸν τὸ προεδρεῖον νὰ συνέλθῃ μετὰ τῶν κυρίων ἀντιπροέδρων (οἱ γραμματεῖς, κύριοι, δὲν ἀναμιγνύονται εἰς τοιαύτας ὑποθέσεις), καὶ ν’ ἀποφασίσουν μόνον ὁ πρόεδρος καὶ οἱ ἀντιπρόεδροι. Οἱ γραμματεῖς μόνον ἠμποροῦν νὰ διορίσουν κανένα κλητῆρα τοῦ κυρίου Μαυρογιάννη καὶ οὐδὲν πλέον· χωρὶς, λέγω, νὰ συζητῶμεν τοιαῦτα πράγματα καὶ μᾶς ἀκοῦν ἔξωθεν, πρέπει νὰ συνέλθουν ὁ πρόεδρος μὲ τοὺς ἀντιπροέδρους καὶ ν’ ἀποφασίσουν περὶ αὐτῶν. Δέχεται ἡ Βουλὴ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν τροπολογίαν; ὑπάρχει ἀντίῤῥησις; δὲν ὑπάρχει.

§56Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀνεξαρτήτως παντὸς ἄλλου......

§57ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πέρυσι παράπονα δὲν ἔγιναν· πέρυσι ἔλαβον μέρος ὅλοι εἴτε χάριν ἁδροφροσύνης, εἴτε ὅπως ἄλλως θέλετε. Ἐφέτος καὶ ἂν ἔγινε κανὲν λάθος, ἂς τὸ διορθώσουν μόνοι τους ὁ πρόεδρος καὶ οἱ ἀντιπρόεδροι. Κύριοι, ὅταν ἔγινεν ὁ κανονισμὸς, ἀρχαιότης δὲν ὑπῆρχε· διατί σπρώχνομεν τὰ πράγματα; ἂς μείνουν τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν, διότι ἄλλως προσβάλλομεν τὸν πρόεδρον.

§58Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς δὲν προσβάλλεται κανεὶς, ἀλλὰ μόνον γίνεται πρότασις ἐὰν συμφέρῃ νὰ τροποποιηθῇ ῥητὸν ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ, καὶ δὲν πρόκειται τώρα νὰ ἐξετάσωμεν ἂν τὸ γραφεῖον εὑρίσκεται εἰς παραλυσίαν. Τὸ θέμα εἶναι, συμφέρει νὰ τροποποιηθῇ τὸ 35 ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς; Λέγω ὅτι δυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν, καὶ διότι συμφέρει τὸ γραφεῖον νὰ καταρτίζεται ἀπὸ τὸν πρόεδρον καὶ τοὺς ἀντιπροέδρους, ἔχοντας ὑπ’ ὄψιν τὴν ἱκανότητα καὶ ἀρχαιότητα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ᾖναι τις ἱκανὸς χωρὶς νὰ ἔχῃ καὶ πεῖραν· λοιπὸν ἡ πρότασις αὕτη εἶναι λογική. Θὰ συνέλθῃ τὸ προεδρεῖον, συγκείμενον ἀπὸ τὸν πρόεδρον, τοὺς ἀντιπροέδρους καὶ γραμματεῖς, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἱκανότητα καὶ ἀρχαιότητα καὶ θὰ διορίσῃ τὸ προσωπικόν. Ἐὰν νομίζητε ἀναγκαῖον νὰ τὸ τροπολογήσητε οὕτως, ὥστε νὰ ἀποκλείωνται οἱ γραμματεῖς, δύνασθε νὰ ὑποβάλητε τοιαύτην τροπολογίαν, ὅλα αὐτὰ δύνανται νὰ συζητηθῶσι· φρονῶ λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν καὶ εἶμαι ὑπὲρ αὐτῆς.

§59ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, ποσῶς δὲν θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν πρότασιν αὐτὴν, διότι πρόκειται νὰ ἐξηγηθῇ ἁπλούστατα, ἐὰν τὸ ἄρθρ. 35 ἐμπεριλαμβάνῃ καὶ τοὺς ἀντιπροέδρους εἰς τὴν λέξιν τὸ προεδρεῖον, ἢ ἐὰν δὲν τοὺς περιλαμβάνῃ. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, καθὼς καὶ εἰς τὴν προπαρελθοῦσαν, δύνανται νὰ μᾶς πληροφορήσουν οἱ κύριοι πρόεδροι ἂν ἔλαβον μέρος οἱ ἀντιπρόεδροι, ἢ ἂν δὲν ἔλαβον.

§60ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ὄχι, δὲν ἔλαβον μέρος.

§61ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὥστε τὸ ζήτημα αὐτὸ, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς προτάσεις καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ, ἢ διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν τρίτην σύνοδον, πρέπει νὰ λυθῇ οὕτω πως· δηλ. ἐὰν ἡ Βουλὴ θεωρῇ ὅτι συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ ἀντιπρόεδροι. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχαιότητα καὶ τὰ τοιαῦτα, ἐπειδὴ βλέπω ὅτι καὶ σήμερον πολλοὶ ἐκ τῶν ἀρχαίων κλητήρων ὑπάρχουν, εἶναι περιττὸν νὰ κάμωμεν λόγον.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅπως ἔρχεται ἡ πρότασις, εἶναι ἀδύνατον ἡ Βουλὴ νὰ τὴν δεχθῇ, διότι τὸ τοιοῦτον εἶναι μομφὴ κατὰ τοῦ προέδρου· ῥητῶς σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ γραφεῖον εἶναι εἰς παραλυσίαν, καὶ τοῦτο ἐπροκάλεσε τὴν πρότασιν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἶναι μομφή· πρὸ πάντων δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀποφασίσητε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, χωρὶς νὰ ἀκούσητε ἀπὸ τὸν πρόεδρον τὴν γνώμην του, διότι ἄλλως πως δύνασθε νὰ τὸν καταδικάσητε χωρὶς νὰ τὸν ἀκούσητε. Καὶ ἂν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος, πιστεύω ὅτι οἱ ἀντιπρόεδροι δὲν πρέπει νὰ λάβωσι μέρος. Ἐγὼ νομίζω πῶς διὰ τὴν καλὴν συγκρότησιν τοῦ γραφείου, τὸ γραφεῖον πρέπει νὰ συγκροτῆται ἀπὸ μόνους ἐκείνους οἵτινες εἶναι ἱκανοί. Ὁπωσδήποτε σήμερον νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὕτη, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναβληθῇ.

§63ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑπάρχει μία διάταξις ἐν τῷ κανονισμῷ τοῦ ἄρθρ. 21, ἥτις λέγει (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον). Ἀλλὰ σήμερον ὅπως ἔρχεται ἡ τροπολογία εἶναι ἀσυναρμολόγητος· πρέπει, κατὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἐκ νέου νὰ τυπωθῇ αὐτὸ τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ καθὼς καὶ ὅλος ὁ κανονισμός.

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν παρεδέχθη ἀκόμη.

§65ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Σήμερον φαίνεται ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ μία παράβασις τοῦ κανονισμοῦ, πρόκειται νὰ ἀναιρέσωμεν τὸν κανονισμόν· λοιπόν, ἐνῷ ἔχομεν αὐτὴν τὴν διάταξιν καὶ τὸ προεδρεῖον τὴν παρέβη, τί θὰ κάμωμεν; Τί λέγει τὸ ἄρθρον 97 τοῦ κανονισμοῦ; (τὸ ἀναγινώσκει). Φαίνεται λοιπὸν ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδὼ ἐννοοῦσε διὰ τῆς λέξεως προεδρεῖον τὸν πρόεδρον καὶ τοὺς γραμματεῖς. Ἐπιμένω λοιπὸν νὰ διορίζῃ τὸ προσωπικὸν τοῦ γραφείου μόνον ὁ πρόεδρος καὶ οἱ γραμματεῖς, διότι αὐτοὶ θεωροῦνται ὅτι ἀποτελοῦν τὸ γραφεῖον, ἐὰν δὲ ἀπουσιάζῃ ὁ πρόεδρος, ὁ ἀντιπρόεδρος, ὁ ὁποῖος τὸν ἀναπληροῖ, τότε μόνον θεωρεῖται ὅτι ἀποτελεῖ μέρος τοῦ προεδρείου. Λοιπὸν λέγοντες προεδρεῖον, ἐννοοῦμεν τὸν πρόεδρον ἢ τὸν ἀντιπρόεδρον, ἀναπληροῦντα, καὶ τοὺς γραμματεῖς. Λοιπὸν ἐὰν ὁ πρόεδρος διώρισεν ἄνευ τῶν γραμματέων, ἐγένετο παρεξήγησις τοῦ κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον, φαίνεται, δὲν θὰ ἔγινε ποτέ. Λοιπὸν ὅπως ἔχει εἶναι καλὸς ὁ κανονισμός· ἐκτὸς τούτου, ὅπως εἰσάγεται ἡ πρότασις, εἰσάγεται ἀκαταλλήλως.

§66ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον· μᾶς τὸ ἔλυσαν τὰ παρελθόντα. Κατὰ τὴν κυρίαν σημασίαν τῆς λέξεως ἡ λέξις «προεδρεῖον» τοῦτο σημαίνει, καὶ ὅστις θέλει ἂς διαφιλονεικήσῃ ὅλας τὰς λέξεις. Τὸ προεδρεῖον σύγκειται ἀπὸ τὸν πρόεδρον, τοὺς ἀντιπροέδρους καὶ γραμματεῖς· δὲν ὑποτίθεται ὅτι δίδεται ἡ ἐξουσία εἰς μόνον τὸν κ. πρόεδρον. Εἶπον τινὲς ὅτι μόνος ὁ πρόεδρος ἀντιπροσωπεύει τὸ προεδρεῖον· δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, διότι ἐν ἐλλείψει τοῦ προέδρου ἀντιπροσωπεύουν τοῦτο οἱ ἀντιπρόεδροι. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ὁ κύριος Στράτος διερμήνευσε καλῶς τὸ ζήτημα, ὅτι εἰς τὴν λέξιν προεδρεῖον συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ ἀντιπρόεδροι· ἄρα ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς οὐδεμίαν ἀπόφασιν, ἀλλὰ μόνον ἂς συστήσωμεν εἰς τὸν πρόεδρον καὶ τοὺς ἀντιπροέδρους νὰ συνέλθουν καὶ κανονίσωσι τὸ προσωπικόν, ὥστε νὰ μὴ ἀπαντήσωμεν σφάλματα καὶ ἐλλείψεις εἰς τὴν ἐργασίαν, μήτε εἰς τὰ στενογραφήματα, μήτε ἀλλοῦ.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν σημερινὴν πρότασιν, θὰ ἐπιπέσωμεν εἰς ἄτομα, διότι ὁ πρόεδρος μετὰ τῶν γραμματέων ἐξέλεξε τὸ προσωπικόν. Ὑποθέσατε ὅτι παραδεχόμεθα τὴν τροπολογίαν καὶ ἔρχονται ὅλα εἰς συζήτησιν, καὶ ὁ πρόεδρος καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ ἀντιπρόεδροι· ἐπειδὴ ἤδη τὸ προσωπικὸν κατηρτίσθη ἀπὸ τὸν πρόεδρον καὶ τοὺς γραμματεῖς, τὸ προσωπικὸν θὰ μείνῃ ὅπως εἶναι, ἑπομένως οἱ ἀντιπρόεδροι δὲν θὰ ἔχουν τὴν πλειοψηφίαν.

§68ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖα εἶναι τὰ πρόσωπα τὰ ἀπαρτίζοντα τὸ προεδρεῖον; ὁ πρόεδρος καὶ οἱ γραμματεῖς· οἱ ἀντιπρόεδροι τί εἶναι; ἀναπληρωταὶ τοῦ προέδρου, δὲν εἶναι μέλη τοῦ προεδρείου, παρὰ μόνον ὅταν ἐν ἐλλείψει τοῦ προέδρου ἐκπληρῶσιν τὰ καθήκοντα αὐτοῦ· ὁ κ. Σακελλαριάδης ἠμπορεῖ νὰ φρονῇ ὅτι αὐτοὶ ἀποτελοῦν μέρος τοῦ προεδρείου, ἀλλὰ δὲν μᾶς λέγει ποῖοι ὑπογράφουν τὰ πρακτικά; Οἱ ἀντιπρόεδροι ἀναπληροῦν τὸν πρόεδρον ἀπουσιάζοντα· ἐν ἐλλείψει ὅμως τῶν γραμματέων, ἠμπορεῖ τὴν θέσιν αὐτῶν νὰ τὴν καταλάβῃ πᾶς ἄλλος;

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἡ πρότασις τοῦ πρωθυπουργοῦ περὶ ἀναβολῆς· λοιπὸν δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολήν;

§70ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν, κύριοι, τὴν συνέχειαν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδοποιίας· ἐμείναμεν εἰς τὸ 10 ἄρθρον, ὅπου ἔπρεπε νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§72ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ κ. Κυριακοῦ, δι’ ἧς προτείνει «τὰ ἔργα τῶν δημοτικῶν ὁδῶν, ἐν περιπτώσει ἀνεπαρκείας τῶν πρὸς τοῦτο χρηματικῶν μέσων τῶν δημοτικῶν ταμείων, ἐκτελοῦνται διὰ προσωπικῆς ἐργασίας, ἐκτὸς ἐὰν καταβληθῇ τὸ ἀναγκαῖον χρηματικόν...»

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. «Ἐκτὸς ἐὰν τὸ δημοτικὸν ταμεῖον καταβάλῃ ἰσάξιον ποσὸν τῆς προσωπικῆς ἐργασίας».

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ πῶς τὸ ἔχει ἡ τροπολογία· «ἐκτὸς ἐὰν τὸ δημοτικὸν ταμεῖον καταβάλῃ ἰσάξιον ποσὸν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας.»

§75ΚΥΡΙΑΚΟΣ. «Ἰσάξιον τῆς προσωπικῆς ἐργασίας.»

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν αὐτήν;

§77ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 10 μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κυριακοῦ. «Ἄρθρον 11. Τὰ τυχὸν παράπονα περὶ τοῦ ὅτι χωρία τινὰ ἀδίκως ἢ πέραν τοῦ δέοντος ὑπεβλήθησαν εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν, ἢ ὅτι ἕτερα χωρία, καίτοι ὠφελούμενα, παρελείφθησαν ἢ δὲν ἐπεβαρύνθησαν ἀναλόγως, ὑποβάλλονται διὰ τῶν δημάρχων ἐντὸς δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως· διαλύονται δὲ ὁριστικῶς καὶ ἀνεκκλήτως δι’ ᾐτιολογημένων ἀποφάσεων ὑπὸ μὲν τοῦ ἐπάρχου, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν πρόκειται περὶ διανομῆς ἐνεργηθείσης ἀπὸ τὰ δημοτικὰ συμβούλια· ὑπὸ δὲ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν, ἂν ὁ ἔπαρχος ἐνήργησε κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον ἀπ’ εὐθείας τὴν διανομήν. Τὰ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἁπλῶν ἐργασιῶν ἡμεροκάματα πρὸς κατασκευὴν τῶν ἐν ταῖς πόλεσι, κώμαις καὶ χωρίοις ἀγυιῶν καὶ πλατειῶν χορηγοῦσιν οἱ κάτοικοι αὐτῶν καὶ οὐχὶ τῶν δήμων ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ὁποίων κεῖνται».

§79ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 12. Ἡ κατασκευὴ τῶν ἀγροτικῶν ὁδῶν ἐπιβαρύνει ὁλοσχερῶς τὰ προκαλέσαντα αὐτὴν χωρία ἢ συνοικίας. Ὁ ἀναλογισμὸς τῆς εἰς ἕκαστον τῶν κατοίκων ἀναλογούσης καταβολῆς εἴς τε προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ εἰς χρήματα ἐνεργεῖται κατὰ τὰ ἄρθρα 10 καὶ 11 τοῦ παρόντος νόμου».

§81ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 13. Τὰ πρὸς διαγραφὴν τῶν τε ἐπαρχιακῶν, δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν ἔξοδα, ὡς καὶ ἡ μισθοδοσία καὶ αἱ λοιπαὶ ἀποδοχαὶ τῶν διευθυνόντων τὰ ἔργα μηχανικῶν, ἐπιβαρύνουσι τὸ δημόσιον. Ἡ δὲ μισθοδοσία καὶ τὰ λοιπὰ ἔξοδα τῶν τε ἐργοδηγῶν καὶ ἐπιστατῶν πληρόνονται ἐκ τῶν κεφαλαίων, ἐξ ὧν ἐκτελοῦνται τὰ ἔργα. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, παρετηρήθη ὅτι προθυμία, ὅπου πρέπει, δὲν καταβάλλεται ἀπὸ τοὺς κ. μηχανικοὺς, διότι δικαίως δὲν ἀμείβονται· διότι ἡ ἀμοιβὴ, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν, δὲν ἔχει τι πλέον, ὥστε νὰ ἀμείβῃ τοὺς κόπους καὶ τὴν κακοπάθειαν, τὴν ὁποίαν ὑποφέρουν ζῶντες εἰς τὸ ὕπαιθρον, καὶ διὰ τοῦτο μὲ δυσκολίαν μεγάλην ἐκτελοῦν αὐτὰ τὰ ἔργα· ὥστε εἷς τῶν λόγων ὅτι δὲν καταβάλλεται ἡ δέουσα φροντὶς εἰς αὐτὰ τὰ ἔργα εἶναι, διότι τὸν ἴδιον μισθὸν ἔχει καὶ ὁ ἀξιωματικὸς ὁ καθήμενος εἰς τὰ Χαφτεῖα καὶ ὁ καθήμενος εἰς τὰ ὄρη· καὶ ἐπειδὴ ὁ μισθὸς εἶναι ἴσος, κανεὶς δὲν θέλει νὰ ὑπάγῃ καὶ νὰ ὑποφέρῃ. Πιστεύω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ προσθέσητε τὸ ἑξῆς· «Ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου δύναται νὰ προσδιορισθῇ ἀνάλογος ἀμοιβὴ πρὸς τοὺς εἰς τὴν σχεδιαγράφησιν κτλ. ἐπιφορτισμένους μηχανικοὺς τῶν ὁδῶν». Νομίζω λοιπὸν ὅτι τοιουτοτρόπως, ἀμείβοντες αὐτοὺς, θέλομεν ἐπιτύχει τοῦ σκοποῦ μας καλλίτερον.

§84ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. «Κατὰ γνωμοδότησιν τῶν δημοτικῶν συμβουλίων».

§85ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§86ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διότι ἠξεύρετε ὅτι, ὅπως ἔχουν τὰ πράγματα, μετὰ δυσκολίας ἠμπορεῖ νὰ γίνεται τοῦτο. Ἐπειδὴ ὅμως, ὅταν ὑπάρχουν χρήματα, πρέπει νὰ προσκαλέσωσι τὴν ἐνέργειαν ἐκείνην, δέχομαι ἡ ἀμοιβὴ νὰ δίδεται, ἀφοῦ προηγουμένως προηγηθῇ ἡ γνωμοδότησις τῶν συμβουλίων. Λοιπὸν νὰ προστεθῇ «τῇ γνωμοδοτήσει τῶν δημοτικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων».

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. «Προηγουμένης γνωμοδοτήσεως τῶν ἁρμοδίων δημοτικῶν συμβουλίων». Λοιπὸν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ θὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις· «ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου, προηγουμένης γνωμοδοτήσεως τῶν ἁρμοδίων δημοτικῶν συμβουλίων, δύναται νὰ προσδιορισθῇ ἀνάλογος ἀμοιβὴ πρὸς τοὺς τὴν σχεδιαγράφησιν, διευθέτησιν κτλ. ἐπιφορτισμένους μηχανικοὺς ἐπὶ τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν.»

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροποποιήθη;

§89ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρ. 14. Οἱ ἰδιοκτῆται κτημάτων διὰ τῶν ὁποίων ἢ παρὰ τοῖς ὁποίοις διέρχεται ἐθνικὴ, ἐπαρχιακὴ, δημοτικὴ ἢ ἀγροτικὴ ὁδὸς συνεισφέρουσιν ἐφ’ ἅπαξ εἰς τὴν κατασκευὴν αὐτῆς ἀναλόγως τῆς προσγινομένης αὐτοῖς ὠφελείας. Τὴν δὲ ἀναλογίαν ταύτην κανονίζει εἰς χρήματα τὸ ἁρμόδιον δημοτικὸν συμβούλιον μετὰ ἰσαρίθμων πρὸς τὰ παρόντα μέλη αὐτοῦ ἐκ τῶν μᾶλλον φορολογουμένων δημοτῶν. Ἡ ἰδιότης τοῦ μᾶλλον φορολογουμένου βεβαιοῦται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου οἰκονομικοῦ ἐφόρου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς φορολογίας τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἢ τοῦ ἀμέσως προηγουμένου· οὐδεὶς δὲ εἴτε σύμβουλος εἴτε μᾶλλον φορολογούμενος μετέχει τῆς ἀποφάσεως δι’ ἧς πρόκειται νὰ ὁρισθῇ τὸ εἰς τὸ οἰκεῖον κτῆμα ἐπιβαλλόμενον βάρος».

§91ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν παρατηρῶ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ὑπῆρχε καὶ εἰς τὸν ἄλλον νόμον, ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐπειδὴ δὲν ἐπεβάλλετο ποινὴ εἰς τὸν μᾶλλον φορολογούμενον, ἔμεινεν αὐτὸς ὁ νόμος ἀνεκτέλεστος. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ κατὰ τῶν μᾶλλον φορολογουμένων, ὅταν προσκαλῶνται νὰ λάβωσι μέρος καὶ δὲν λαμβάνουσι.

§92ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ προστεθῇ· «διπλάσιος ἀριθμὸς ἐνώπιον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ ἐφόρου» ὅπως προληφθῇ πᾶσα κατάχρησις.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἴπατε νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις· «κληρουμένου διπλασίου ἀριθμοῦ ἐνώπιον τῶν δημοτικῶν συμβουλίων καὶ τοῦ ἐφόρου». Οἱ προτείναντες τροπολογίας, παρακαλῶ νὰ τὰς φέρωσι γραπτάς.

§94ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ προστεθῇ εἰς τὸ 2 ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου· «κληρουμένου τοῦ δευτέρου ἀριθμοῦ ἐνώπιον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ ἐφόρου».

§95ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς συγκατατίθεται ἡ ποινὴ αὕτη νὰ καταριθμηθῇ εἰς τὸ μέρος τῶν ποινικῶν διατάξεων, ἀναβάλλω τὴν πρότασιν αὐτήν.

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διορθόνεται τὸ ἄρθρον οὕτω, λαμβανομένου τριπλασίου ἀριθμοῦ μᾶλλον φορολογουμένων.

§97ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τί νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν ἰδέαν τῆς κληρώσεως;

§98ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τριπλάσιος θὰ ᾖναι ἐκ τῶν μᾶλλον φορολογουμένων.

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν παρατηρῶ μίαν δυσκολίαν πρακτικὴν, ἥτις ἴσως θέλει ἐμποδίσει πολὺ τὴν ἐργασίαν. Ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος θὰ κατατάξῃ τοὺς φορολογουμένους ἀπὸ τὸ βιβλίον· πόση ἐργασία ἀπαιτεῖται δι’ αὐτό; ἔχει καιρὸν νὰ τὴν κάμῃ; Εἰς τὰς Πάτρας π.χ. πρέπει νὰ εὕρητε πόσην σταφίδα ἐξήγαγε καὶ πόσον ἐκ τῶν ἄλλων προϊόντων· ὥστε αὐτὴ ἡ διάταξις θὰ παρεμβάλλῃ δυσκολίας. Ἂν θέλωμεν νὰ πάρωμεν δέκα ἀνθρώπους, ἂς πάρωμεν ἐν γένει ἐκ τῶν κατοίκων ἕνα ἀριθμόν. Πρέπει δὲ νὰ δώσωμεν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐνστάσεως.

§100ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑποθέσατε πῶς εἶναι 100 οἱ πληρόνοντες τὸν φόρον· ἐξ αὐτῶν θὰ πάρουν 30.

§101ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἐγερθοῦν ἐνστάσεις, ποῦ θὰ δικασθοῦν;

§102ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν δίδομεν τὸ δικαίωμα τῶν ἐνστάσεων.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τότε, ἂν θέλητε, νὰ βάλωμεν ἀπὸ τὸν κατάλογον τῶν ἐνόρκων, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐγκεκριμένος· καὶ οἱ ἔνορκοι εἶναι πολῖται, οἵτινες ἐκληρώθησαν ἀπὸ τοὺς μᾶλλον φορολογουμένους.

§104ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔφορος δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ τὸν τυχόντα βέβαια.

§105ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Τί συμβαίνει, κύριοι, ἐπὶ τῶν γρασιδίων καὶ τῶν τοιούτων; οἱ μᾶλλον φορολογούμενοι εἶναι γνωστοί.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τακτικωτέρα ἡ συζήτησις, παρακαλῶ, διὰ νὰ ἐννοώμεθα.

§107ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι τοσοῦτον ἀτυχὴς ἡ ἰδέα τῶν μᾶλλον φορολογουμένων, ὥστε ἐπεθύμουν νὰ μὴν ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα αὕτη. Διότι ἠξεύρομεν ὅτι αὐτοὶ οἱ φορολογούμενοι ὑπῆρξαν οἱ σφαγιασταὶ τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν. Διὰ νὰ βάλωμεν τοὺς φορολογουμένους, πρέπει νὰ ἐξιχνιάσωμεν αὐτούς· καὶ διὰ νὰ τὸ κάμωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ ἴδωμεν ὅλα τὰ οἰκονομικὰ βιβλία, καὶ τούτου γενομένου, πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ ἓν δικαστήριον νὰ δικάζῃ τὰ παράπονα. Διὰ ταῦτα ἀπαιτεῖται χρόνος πολὺς καὶ δὲν θὰ φθάσωμεν ποτὲ εἰς ἀποτέλεσμα· ὥστε καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ ληφθῶσιν ἀπὸ τοὺς ὁρκωτοὺς δικαστάς.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, ὑπάρχει αὐτὴ ἡ πρότασις εἰς τὸ 1 ἐδάφιον· «μετὰ ἰσαρίθμων πρὸς τὰ παρόντα μέλη λαμβανομένων, ἐκτὸς τοῦ ὁριστικοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων διὰ κλήρου». Τὴν παραδέχεται ἡ Βουλή;

§109ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§110ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε. Κύριοι, ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς προεκαλέσθησαν δύω διατάγματα ἀφορῶντα τὴν τροποποίησιν εἰδῶν τινων τοῦ δασμολογίου, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τοῦ καπνοῦ· πρὸς κύρωσιν αὐτῶν τῶν διαταγμάτων ὑποβάλλω αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον (τὸ καταθέτει εἰς τὸ γραφεῖον).

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐνδέχεται νὰ μὴν εὑρεθῇ ὁ ἀριθμὸς εἰς τὸν δῆμον, καλὸν εἶναι τότε νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ πέρνουν ἀπὸ τὸν γειτονεύοντα δῆμον.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§113ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 14 ἄρθρου; αὐτὸ πλέον παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ 15. «Ἄρθρ. 15. Αἱ οὕτως ἐκδιδόμεναι ἀποφάσεις κοινοποιοῦνται πάραυτα πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους ἰδιοκτήτας. Δύνανται δὲ οὗτοι νὰ ἐκκαλέσωσιν αὐτὰς ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως ἐνώπιον ἐπιτροπῆς συγκειμένης ἐκ τοῦ νομάρχου, τοῦ προέδρου τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, ἥτις ἀποφαίνεται ὁριστικῶς.»

§115ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Μία προσθήκη, ὅτι ἡ κλῆσις ἐπιδίδεται εἰς τὸν νομάρχην· πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ ἀρχή.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ κλῆσις ἐπιδίδεται εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν τοῦ τόπου.

§117ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§118ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις «νομάρχου». Πρέπει νὰ πηγαίνουν οἱ κάτοικοι εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ;

§119ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Εἷς νόμος πρέπει νὰ δεσπόζῃ παντοῦ. Λοιπὸν οἱ πρόεδροι τῶν πρωτοδικείων τοῦ νομοῦ καὶ οἱ ἔφοροι παντοῦ.

§120ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐξηγηθῇ τί φρονεῖ.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, πῶς πρέπει νὰ τὰς δικάζουν αἱ ἀρχαὶ τοῦ τόπου· ἑπομένως ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ τοῦ τόπου, ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου τοῦ τόπου καὶ ὁ ἔφορος τοῦ τόπου.

§122ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλεῖται τὸ ὑπουργεῖον νὰ τὰ διορθώσῃ αὐτὰ ἐδῶ ὅπως θέλει· εἰς δὲ τὸν κ. Δαρειώτην λέγω, ἀλλοίμονον ἂν οἱ πρόεδροι δὲν ἦναι τιμῆς, ἀξίας, καὶ τοῦ λέγω, ὅτι ὁ πρόεδρος τοῦ πρωτοδικείου τοῦ τόπου εἶναι ἁρμοδιώτερος· οὗτος εἶναι πλησίον τῶν πραγμάτων, παρὰ ὁ νομάρχης, ὅστις εἶναι μακράν.

§123ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπειτα εἶναι ἐξευτελισμὸς διὰ τοὺς ἐπάρχους πολὺ μεγάλος· διὰ τί οἱ ἔπαρχοι νὰ μὴ δικάζουν περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἀντιλαμβάνονται;

§124ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἡ ἰδέα νὰ δικάζωνται ἀπὸ τὸν προϊστάμενον τῆς ἐπαρχίας, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ οὕτω· «Τοῦ ἐπάρχου, τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ προέδρου τοῦ πρωτοδικείου, ὅπου δὲ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον, τοῦ πρωτοδικείου τῆς πρωτευούσης.

§125ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§126ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἔκθεσις ἐπιδίδεται εἰς τὸν ἔπαρχον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 15 ὅπως ἐτροποποιήθη;

§128ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται τὸ 16 ἄρθρον, ἔχον οὕτω.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γʹ.

Περὶ προσωπικῆς ἐργασίας. «Ἄρθρον 16. Πᾶς δημότης, συμπεπληρωμένην ἔχων τὴν ἡλικίαν τῶν 18 ἐτῶν, ὀφείλει νὰ προσφέρῃ κατ’ ἔτος τὴν προσωπικὴν αὑτοῦ ἐργασίαν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν ἀναλόγως τῆς περιουσίας αὑτοῦ. Εἰς τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν ὑπάγεται καὶ πᾶς συμπληρώσας τὸ 18 ἔτος τῆς ἡλικίας αὑτοῦ ἑτεροδημότης, ἐὰν ἦναι σταθερῶς ἀποκατεστημένος ἐν ἀλλοτρίῳ δήμῳ. Ὁ ἐν ἀλλοτρίῳ δήμῳ ἐκπληρώσας τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην εἶναι ἀπηλλαγμένος αὐτῆς ἐν τῷ οἰκείῳ. Ἐξαιροῦνται· ά. Οἱ κληρικοί, οἱ δήμαρχοι, οἱ δημαρχικοὶ καὶ εἰδικοὶ πάρεδροι. βʹ. Οἱ μὴ πολῖται Ἕλληνες, ὑπάλληλοι τῶν ξένων Δυνάμεων. γʹ. Οἱ ξένοι ὑπήκοοι οἱ μὴ κεκτημένοι ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν ἐν τῷ δήμῳ ἢ μὴ ἐξασκοῦντες ἐν αὐτῷ ἐπάγγελμα. δʹ. Ἡ φρουρά. έ. Οἱ ἕνεκα γήρατος ἢ σωματικοῦ ἢ διανοητικοῦ παθήματος ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν. Αἱ ἐξαιρέσεις ὑπὸ τὰς §§ ά. δʹ. καὶ έ. ἀναφέρονται εἰς τὰ πρόσωπα μόνον καὶ οὐχὶ εἰς τὴν περιουσίαν τῶν ἐξαιρουμένων.

§129ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι εἰς τὴν ὁδοποιΐαν ἐν γένει, «εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν».

§130ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τροπολογίαν. «Πᾶς κάτοικος τοῦ δήμου, ἐγγεγραμμένος εἰς τοὺς φορολογικοὺς καταλόγους τῶν ἀμέσων φόρων ἢ ἔχων περιουσίαν τινά, ἐκμισθωτὴς ἐθνικῶν ἢ ἰδιωτικῶν κτημάτων ἢ προσόδων, ἢ μετερχόμενος ἐπάγγελμά τι μὴ ὑποκείμενον εἰς φόρον, ἄῤῥενος φύλου, ἡλικίας 18 ἐτῶν συμπεπληρωμένων καὶ οὐχὶ ἀνωτέρας τῶν 60 ἐτῶν, ὀφείλει νὰ προσφέρῃ κατ’ ἔτος τὴν προσωπικὴν αὑτοῦ ἐργασίαν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν ἀναλόγως τῆς περιουσίας του. Ἐὰν δ’ ἦναι κάτοικος δύω διαφόρων δήμων, προσφέρει τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν ἔνθα ἔχει τὴν σημαντικωτέραν βιομηχανίαν του, ἢ τὴν διαρκεστέραν διαμονήν του. Ἀρχηγοὶ οἰκογενειῶν ἢ βιομηχανικῶν καταστημάτων ὑπόκεινται εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν οἱουδήποτε φύλου καὶ ἡλικίας ἂν ὦσιν. Ἐξαιροῦνται· ά) Οἱ κληρικοί, οἱ δήμαρχοι, οἱ δημαρχικοὶ καὶ εἰδικοὶ πάρεδροι. βʹ) Οἱ ξένοι ὑπήκοοι, οἱ μὴ κεκτημένοι ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν ἐν τῷ δήμῳ ἢ μὴ ἐξασκοῦντες ἐν αὐτῷ ἐπάγγελμα. γʹ) Οἱ ἕνεκα σωματικοῦ ἢ διανοητικοῦ παθήματος ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν».

§131Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἐκ τῆς παρακατιούσης διατάξεως πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Σπηλιωτάκης δὲν φοβεῖται, ὅτι καὶ αἱ γυναῖκες θὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν, ὥστε τὸ ἄρθρον 16 ἔχει καλῶς, διότι τὸ ἄρθρον 17 περιορίζει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν. Ἐνταῦθα μίαν μόνον παρατήρησιν κάμνω, ὅτι διὰ συνθηκῶν οἱ ξένοι ὑπήκοοι ἐξαιροῦνται τῆς προσωπικῆς ἐργασίας· μόνον ἡ περιουσία αὐτῶν φορολογεῖται. Αἱ ἐξαιρέσεις τῶν παραγράφων 1, 4 καὶ 5 ἀναφέρονται εἰς τὰ πρόσωπα καὶ οὐχὶ εἰς τὴν περιουσίαν. Ὥστε ἡ περιουσία τῶν ἀλλοδαπῶν δύναται νὰ ἐπιβαρυνθῇ εἰς τὴν ὁδοποιΐαν. Ὁ παράγραφος τρίτος νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ ὅλως διόλου.

§132ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἐννοεῖται ὅτι δὲν δύναμαι νὰ καυχηθῶ, ὅτι ἐνόησα τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Σπηλιωτάκη ἐξ ἁπλῆς ἀναγνώσεως, μολοντοῦτο θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ τροπολογία του δὲν διαφέρει τοῦ ἄρθρου, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ὡς μετάφρασις ἔχει περισσοτέρας διαστολάς. Ὁ κ. Σπηλιωτάκης θέλει νὰ ἐξαιρέσωμεν τοὺς ἔχοντας ἀκίνητον περιουσίαν; ὄχι· τοὺς πληρόνοντας ἐμμέσους φόρους; ὄχι.

§133ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Τοὺς ἡμεροβίους νὰ ἐξαιρέσωμεν.

§134ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχει καθ’ αὑτὸ βάσιν τὴν περιουσίαν. Λέγει ν’ ἀποκλείσωμεν τοὺς ἡμεροβίους, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐργασία εἶναι περιουσία. Εἶναι δὲ πρωτοφανὲς νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ ἐργασία ἀτιμάζει τὸν ἄνθρωπον.

§135ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς καλουμένης «ἀγγαρείας».

§136ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι τιμὴ, ὅταν τις ἐργάζεται διὰ τὰ δημόσια ἔργα.

§137ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κύριος Σπηλιωτάκης δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν περιουσίαν τοῦ ἐργάτου· ὁ ἐργάτης πληρονόμενος ἔχει περιουσίαν, ὡς ἔχει ὁ δικηγόρος, ὁ ἰατρὸς κτλ. Δὲν δύναταί τις ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ ἐργασία εἶναι ἡ ἱερωτέρα περιουσία. Ὁ νόμος δὲν ἔχει λοιπὸν σκοπὸν μόνον νὰ περιλάβῃ τὴν ἀκίνητον περιουσίαν, καθόσον καὶ οἱ ἐργάται ὠφελοῦνται ἀπὸ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, διότι, αὐξανομένης καὶ εὐκολυνομένης τῆς συγκοινωνίας, τὰ προϊόντα πωλοῦνται εὐθηνότερον. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σπηλιωτάκη εἶναι ἀποῤῥιπτέα, διότι ἀποκλείει μεγάλην μερίδα πολιτῶν ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν, ἐν ᾧ ἐπίσης ὠφελοῦνται.

§138ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Δὲν ἐνόησα, ὅτι ἡ ἐργασία δὲν εἶναι ἔντιμος καὶ δὲν ὑπόκειται εἰς φορολογίαν· ἁπλῶς μόνον ὑπεστήριξα ὅτι ὑπόκειται κατὰ τὸ μέτρον τῆς ὠφελείας της. Ὑποθέσατε ἀριθμὸν τέκνων, τὰ ὁποῖα βοηθοῦν μίαν ἀδύνατον οἰκογένειαν, ταῦτα μὴ ἔχοντα πόρους, μὴ ἔχοντα περιουσίαν, ἂν τὰ βάλετε νὰ ἐργάζωνται, θὰ βλάψετε τὴν οἰκογένειαν. Ἐκτὸς τούτου ὅλοι οἱ φορολογικοὶ νόμοι τὸν πένητα τὸν ἔθεσαν ὑπὸ τὴν προστασίαν των, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ ἐργάτης, ὁ ἡμερόβιος, καὶ τοῦτο ἀκολουθοῦσι καὶ τὰ μεγάλα ἔθνη.

§139ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα πένητες ὡς ὑπάρχουν εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη.

§140ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Σπηλιωτάκης μᾶς παρέστησεν, ὅτι οἱ πένητες δὲν πρέπει νὰ ἐργάζωνται. Τὸ Σύνταγμα ἔθεσε τὰ βάρη κοινὰ εἰς ὅλους· ὅπως ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν πένητα νὰ ἐκλέγῃ τὸν βουλευτήν του, τὸν δήμαρχον κτλ, οὕτω πρέπει νὰ ἐργάζηται καὶ εἰς τὰ δημόσια ἔργα. Καθόσον ἀφορᾷ δ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ἡ προσωπικὴ ἐργασία προσβάλλει τὸν ἄνθρωπον, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἂν ἔγεινε γέφυρα, ἂν ἔγεινεν ὁδὸς καὶ ἄλλα ἔργα, οἱ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι προΐστανται, μόνοι των ἐπὶ τῶν ὤμων των μετέφερον λίθους καὶ εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν ἔλαβον μέρος.

§141ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κυριακοῦ. Δὲν ἐννοῶ διὰ τί οἱ ἔχοντες περιουσίαν ἐν Ἑλλάδι ξένοι νὰ μὴ φορολογῶνται. Ἂν ὑπάρχῃ συνθήκη, τότε ἐξαιροῦνται.

§142ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Ἡ ἡλικία πρέπει νὰ μείνῃ ἀπεριόριστος.

§143ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸν πρῶτον παράγραφον, ὅπου ἐξαιροῦνται οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ δημαρχικοὶ πάρεδροι, νὰ ἐξαιρεθοῦν καὶ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι, διότι καὶ οὗτοι κοπιάζουν.

§144ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κανεὶς νὰ μὴ ἐξαιρεθῇ. (θόρυβος).

§145ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι λόγῳ τιμῆς ἔπρεπε νὰ τοὺς ἐξαιρέσῃ. Ὅλον τὸ κέρδος των εἶναι τρία ἡμερομίσθια.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἑ. ἐδάφιον ἐγένετο οὕτω πως· «Οἱ ὑπερβάντες τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας των, ἢ ἕνεκα σωματικοῦ ἢ διανοητικοῦ παθήματος ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν.

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§148ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐρωτήσατε διὰ τὴν ἐξαίρεσιν (θόρυβος).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τοῦ πρώτου ἐδαφίου. (θόρυβος)..... Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 16 ὡς ἐτροποποιήθη, ἔχον οὕτως; (Ἀνεγνώσθη ὡς ἀνωτέρω μὲ τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις· ἀντὶ τῆς λέξεως «ὁδοποιΐαν» ἐτέθησαν «κατασκευὴν τῶν δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν». Εἰς τὸ ἐδάφιον Εʹ. μετὰ τὴν λέξιν «οἱ» ἐτέθη, ὑπερβάντες τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας των καὶ οἱ....)

§150ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17. «Οἱ δήμαρχοι μετὰ τῶν δημαρχικῶν καὶ εἰδικῶν παρέδρων καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου συντάττουσι τὸν ὁριστικὸν κατάλογον ὅλων τῶν εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν ὑποκειμένων, κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, λαμβάνοντες ὡς βάσιν τούς τε στρατιωτικοὺς καταλόγους καὶ τοὺς διὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς συνταχθέντας, καὶ συμπληροῦντες αὐτοὺς διὰ τῆς προσθήκης ἐκείνων, οἵτινες ὑποκείμενοι εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν, δὲν ἐμπεριέχονται εἰς τοὺς προκειμένους καταλόγους.»

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18. «Οἱ ἐν τῷ ἀνωτέρω καταλόγῳ ἐγγεγραμμένοι διαιροῦνται εἰς τέσσαρας τάξεις ἀναλόγως τῆς χρηματικῆς ἢ κτηματικῆς αὐτῶν καταστάσεως. Καὶ ἡ μὲν πρώτη τάξις ὀφείλει νὰ προσφέρῃ 12 ἡμεροκάματα, ἡ δὲ δευτέρα 9, ἡ τρίτη 6 καὶ ἡ τετάρτη 3 κατ’ ἔτος. Τὰ 3 ἡμεροκάματα ἀνήκουσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ὑποχρέου· τὰ δὲ λοιπὰ, δι’ ἃ τυχὸν ἐκρίθη ὑπόχρεως, εἰς τὴν περιουσίαν αὐτοῦ. Τὴν κατάταξιν ταύτην ἐνεργοῦσι τὰ δημοτικὰ συμβούλια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φορολογικῶν καταλόγων καὶ ἄλλων πληροφοριῶν, ἐπὶ δὲ τῶν τυχὸν ὑποβληθέντων κατ’ αὐτῆς παραπόνων ἀποφαίνεται ὁριστικῶς ὁ ἔπαρχος. Τὰ περὶ τούτου θέλουν κανονισθῆ διὰ Βασ. διατάγματος.»

§154ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ 12 ἡμερομίσθια εἶναι πολλά· νὰ μετριασθοῦν εἰς 8, 6 καὶ 2.

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ βουλὴ λοιπὸν παραδέχεται καὶ τὸ ἄρθρον τοῦτο μὲ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἡμερομισθίων. «Ἄρθρον 19. Ἡ ἐργασία χορηγεῖται ἢ προσωπικῶς, ἢ διὰ χρημάτων, κατ’ ἐκλογὴν τοῦ ὀφείλοντος αὐτήν. Ἐὰν δὲ ἐντὸς ῥητῆς προθεσμίας δὲν ἀποφανθῇ περὶ τούτου, ὑποχρεοῦται ὁριστικῶς εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀντιτίμου τῶν παρ’ αὐτοῦ ὀφειλομένων ἡμεροκαμάτων. Τὸ ἀντίτιμον τοῦτο κανονίζεται, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καθεστώσης τιμῆς τῶν ἡμερομισθίων, κατὰ τριμηνίαν παρὰ τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τοῦ δήμου, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου πρόκειται περὶ κατασκευῆς δημοτικῆς ὁδοῦ. Οἱ προσωπικῶς ἐργαζόμενοι θέλουν ἐκτελεῖ τὴν εἰς τὰ παρ’ αὐτῶν ὀφειλόμενα ἡμεροκάματα ἀντιστοιχοῦσαν ἐργασίαν· ἐπομένως ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐπὶ τῆς ὁδοποιίας μηχανικὸν νὰ τοῖς ἐπιβάλλῃ ἐργοτάξια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν τῷ ὑπολογισμῷ διαλαμβανομένων ἐκτιμήσεων.»

§157ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Ἐγκύκλιος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς Γαλλίας διατάττει, ὥστε τὰ δημοτικὰ συμβούλια νὰ προσδιορίζουν τὰ ἐργοτάξια, δηλ. ἕκαστος πόσον ποσὸν ἐργασίας θὰ δώσῃ, π. χ. ἕνα κυβικὸν μέτρον λίθων, 2 κυβικὰ μέτρα χώματος κτλ. Ὁ μηχανικὸς δύναται νὰ δίδῃ τὴν γνώμην του εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν του).

§158ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ μηχανικὸς εἶναι ὁ καταλληλότερος, διότι ἡ γῆ, ἡ ὁποία σκάπτεται, ἀναλόγως τῆς θέσεως καὶ τοῦ χρόνου σκάπτεται περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον. Ἓν κυβικὸν μέτρον τὸν χειμῶνα τὸ σκάπτει εἰς μίαν ἡμέραν, τὸ καλοκαῖρι ὅμως θέλει δύω· καὶ οὕτω πῶς θὰ συμβῇ, ὥστε ὁ εἷς νὰ δίδῃ περισσοτέραν καὶ ὁ ἄλλος ὀλιγωτέραν ἐργασίαν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ βουλὴ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σπηλιωτάκη;

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει. «Ἄρθρον 20. Ὁ μὴ ἐμφανιζόμενος εἰς τὴν ὡρισμένην ὥραν τῆς ἐργασίας ἀποπέμπεται, ὁ δὲ ἐπὶ τῆς ὁδοποιίας μηχανικὸς προσδιορίζει εἰς αὐτὸν τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ὀφείλει ν’ ἀναπληρώσῃ τὴν ἐργασίαν του· ἐὰν δὲ καὶ αὖθις δὲν ἐμφανισθῇ ἐγκαίρως, ὑποχρεοῦται ἄνευ ἀναβολῆς ν’ ἀποτίσῃ τὸ ἀντίτιμον τῶν ὀφειλομένων ἡμεροκαμάτων. Τὰ πρὸς δήλωσιν τῆς μὴ ἐμφανίσεως θέλουν κανονισθῆ διὰ Β. Διατάγματος. Ἡ ἀπὸ τῆς κατοικίας τοῦ ὑποχρέου εἰς ἐργασίαν καὶ προσωπικῶς παρέχοντος αὐτὴν, μέχρι τοῦ τόπου τῶν ἐργασιῶν ἀπόστασις διά τε τὴν μετάβασιν καὶ ἐπάνοδον λογίζεται πρὸς ὄφελος αὐτοῦ.»

§162ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21. «Κατὰ τῶν δυστροπούντων εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀντιτίμου τῶν παρ’ αὐτῶν ὀφειλομένων ἡμεροκαμάτων ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῶν περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων εἰς τὸ δημόσιον.»

§164ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μᾶς διασαφήσῃ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ποῖοι θὰ εἰσπράττουν τὰ καθυστερούμενα.

§165ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ δημοτικὸν ταμεῖον.

§166ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ὁσάκις οἱ εἰσπράκτορες εἰσέπραξαν τὰ ἡμεροκάματα, τὰ ἔφαγαν. Πρέπει νὰ προσδιορισθῇ, ὥστε ὁ εἰσπράκτωρ νὰ παρουσιάζῃ κατὰ τριμηνίαν ἢ ἑξαμηνίαν ἔλεγχον τῶν πράξεών του.

§167ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ προστεθῇ ποινὴ ἐναντίον τῶν εἰσπρακτόρων, ὅταν δὲν πληρόνουν.

§168ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἄλλα ἄρθρα καὶ ἂς ἀφήσωμεν τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἵνα φέρωμεν μίαν τροποποίησιν αὔριον.

§169ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ θέσωμεν καὶ ποινάς.

§170ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἓν ἄρθρον τελευταῖον· «Νὰ προτιμηθῶσιν αἱ ὁδοὶ τῶν ἀγροτικῶν συνοικιῶν.»

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀφίνομεν τὰ ἑπόμενα 4 ἄρθρα, διότι ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ 21.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Εʹ.

Περὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. «Ἄρθρον 26. Ἡ συντήρησις τῶν ἐθνικῶν καὶ τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν γίνεται ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Αἱ πρὸς συντήρησιν τῶν δημοτικῶν ὁδῶν ἐργασίαι, διακρινόμεναι εἰς τεχνικὰς καὶ ἁπλᾶς, γίνονται, αἱ μὲν τεχνικαὶ ἐκ τοῦ ὁδικοῦ φόρου τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς τὸν δῆμον, αἱ δὲ ἁπλαῖ διὰ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας τῶν κατοίκων τῶν εἰς τὴν σύστασιν αὐτῶν ἐργασθέντων χωρίων ἢ συνοικιῶν, καθόσον δὲν ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο ἡ πρόσοδος τῶν κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον διοδίων. Ἡ συντήρησις τῶν ἀγροτικῶν ὁδῶν γίνεται δαπάνῃ τῶν προκαλεσάντων τὴν κατασκευὴν αὐτῶν χωρίων ἢ συνοικιῶν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12».

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§173ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Πρέπει νὰ προστεθῇ· «καθόσον δὲν ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο ἡ πρόσοδος τῶν κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον διοδίων, ἢ δὲν κατατεθῇ ἐκ τοῦ δημοτικοῦ ταμείου ἡ ἐπαρκοῦσα ποσότης».

§174ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ πληρώσῃ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον· αὐτὸ εἶναι ἰδική σας ἐργασία.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει. «Ἄρθρον 27. Ἐπιτρέπεται ἡ ἐπιβολὴ διοδίων ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, ἅμα μετὰ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν· τὰ πληρονόμενα διόδια προσδιορίζονται κατὰ στάδιον καὶ κατ’ ἀνώτατον ὅρον ὡς ἐφεξῆς· ά.) Δι’ ἕκαστον ἵππον, ἡμίονον, μετὰ ἢ ἄνευ φορτίου, μετὰ ἢ ἄνευ ἱππέως, μέχρις 1 λεπτοῦ. β.) Δι’ ἕκαστον ὄνον ὡσαύτως μέχρις ½ λεπτοῦ. γ.) Δι’ ἕκαστον βοῦν πρὸς ἐμπορίαν ἢ κρεουργίαν μέχρις 1 λεπτοῦ. δ.) Δι’ ἕκαστον πρὸς ἐμπορίαν ἢ κρεουργίαν πρόβατον, αἶγα, χοῖρον καὶ λοιπὰ ζῶα τὸ ἓν μέχρις ¼ λεπτοῦ. ε.) Δι’ ἕκαστον δίτροχον ἢ τετράτροχον ὄχημα, συρόμενον ὑφ’ ἑνὸς ἵππου ἢ ἡμιόνου, μέχρις 1 καὶ ½ λεπτοῦ. ϛ.) Ὡσαύτως συρόμενον ὑπὸ δύω ἵππων μέχρι 2 λεπτῶν. ζ.) Δι’ ἕκαστον περιπλέον ἵππον ἐζευγμένον εἰς τὰ εἰρημένα ὀχήματα ἀνὰ ½ λεπτόν. η.) Δι’ ἑκάστην φορτηγὸν δίτροχον ἅμαξαν, συρομένην ὑφ’ ἑνὸς ἵππου ἢ ἡμιόνου, ἢ δύω βοῶν, ἐὰν μὲν ἡ ἅμαξα ᾖ κενὴ, μέχρις 1 λεπτοῦ, ἐὰν δὲ ἔχῃ φορτίον, 1½ λεπτοῦ. θ.) Δι’ ἑκάστην τοιαύτην τετράτροχον ἅμαξαν, συρομένην ὑπὸ δύω ἵππων ἢ ἡμιόνων, ἢ τεσσάρων βοῶν, ἐὰν μὲν ᾖ κενὴ, μέχρις 1 καὶ ¼ λεπτ. ἐὰν δὲ ἔχῃ φορτίον, 2½ λεπτ. ι.) Δι’ ἕκαστον περιπλέον ἵππον ἢ ἡμίονον ἢ ζεῦγος βοῶν κενῆς τῆς ἁμάξης ¼ λεπτοῦ, μετὰ φορτίου ½. ια.) Δι’ ἕκαστον ὄνον ἐζευγμένον εἰς ἅμαξαν ¾ λεπτ. Τετράτροχος ἅμαξα, συρομένη ὑφ’ ἑνὸς ἵππου ἢ ἡμιόνου, ἢ δύω βοῶν, ἐξομοιοῦται πρὸς δίτροχον.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§177ΣΠΗΛΙΩΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον δὲν διαλαμβάνει ποῖος θὰ προτείνῃ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου αὐτοῦ.

§178ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προβλέπει τὸ 31 ἄρθρον.

§179ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ποσοστὰ θὰ χαθοῦν, μολονότι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἔγινε πολὺς λόγος, διότι διὰ τὰ ποσοστὰ τοῦ λεπτοῦ δὲν θὰ πληρόνουν τίποτε.

§180ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὁ ἀνώτατος ὅρος· ὅταν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἴδῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη τόσου φόρου, ἐπιβάλλει ὀλιγώτερον.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ βουλὴ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει;

§182ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἐνταῦθα γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 28, 29, 30 καὶ 31 ὡς ἕπονται. «Ἄρθρον 28. Αἱ εἰς τοὺς γεωργοὺς ἀνήκουσαι καὶ χάριν συγκομιδῆς τῶν προϊόντων αὐτῶν τὰς ὁδοὺς διερχόμεναι ἅμαξαι, ἵπποι, ἡμίονοι, ὄνοι καὶ ἐζευγμένοι βόες ὑπόκεινται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἡμίσεως τῶν ἀνωτέρω ὁριζομένων διοδίων.» «Ἄρθρον 29. Ἐὰν κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ διοδίου πλεονάσῃ κλάσμα λεπτοῦ, ὁ φορολογούμενος ἀπαλλάσσεται τῆς πληρωμῆς αὐτοῦ.» «Ἄρθρον 30. Ἐξαιροῦνται τῆς πληρωμῆς τῶν διοδίων τὰ αὐτὰ ζῶα καὶ ἅμαξαι, διερχόμεναι τὰς ὁδοὺς πρὸς καλλιέργειαν τῶν γαιῶν, οἱ ἵπποι τῆς Αὐλῆς, τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, τῆς χωροφυλακῆς, τοῦ ἱππικοῦ, τῶν ζευγιτῶν, πρὸς δὲ, τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὅταν διέρχωνται τὰς ὁδοὺς χάριν ὑπηρεσίας.» «Ἄρθρον 31. Ἡ ἐπιβολὴ καὶ εἴσπραξις τῶν διοδίων ἐντὸς τῶν ἀνωτέρω ὁριζομένων μεγίστων ὅρων καὶ ἐφ’ ἑκάστης ἐθνικῆς, ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτ. ὁδοῦ κανονίζονται διὰ Β. διατάγματος. Τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος περὶ ἐπιβολῆς διοδίων ἐπὶ δημοτικῆς ὁδοῦ προηγεῖται πρᾶξις τοῦ δημοτ. συμβουλίου τοῦ δήμου, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου κεῖται ἡ ὁδός.» Ἀναγινώσκεται τὸ 32 ἄρθρον. «Ἄρθρ. 32. Τὰ διόδια εἰσπράττονται διὰ τριετοῦς ἐνοικιάσεως, καὶ ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ ἀπ’ εὐθείας, πρὸς ὄφελος μὲν τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, προκειμένου περὶ διοδίων ἐπιβαλλομένων ἐπὶ ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, προκειμένου δὲ περὶ δημοτικῶν, πρὸς ὄφελος τῶν σχετικῶν δήμων, ὑποχρέων νὰ δαπανήσωσι τὸ ἐξ αὐτῶν προερχόμενον ποσὸν ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ ἁπλᾶ ἔργα τῆς συντηρήσεως αὐτῶν.»

§183ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὁ νόμος ἐπιβάλλει διόδια δι’ ἕκαστον δρόμον· ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχουν καὶ γέφυραι, αἱ ὁποῖαι κατεσκευάσθησαν διὰ μεγάλων ἐξόδων, δι’ αὐτὰς δὲν πρέπει νὰ πληρόνουν καὶ ἰδιαιτέρως; Ὑποθέσατε, ὅτι εἶναι ἕνας δρόμος εἰς τὸν ὁποῖον ἐξωδεύθησαν 50000 δρ....

§184ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνοούσαμεν, ὅτι εἰς μίαν ὁδὸν κατασκευαζομένην θὰ ὑπάρχουν καὶ γέφυραι· λαμβάνοντες λοιπὸν ὅλα τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὸν δρόμον καὶ τὰς γεφύρας, θὰ ἐπιβάλλωνται διόδια, τῶν ὁποίων ὁ ἀνώτατος ὅρος εἶναι τόσος.

§185ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ τοῦτο. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη παρατήρησις. Εἰς πολλὰ μέρη κατεσκεύασαν ἢ ζητοῦν νὰ κατασκευάσουν οἱ ἰδιῶται Κερκύρας ἐπὶ ἀπολαυῇ διοδίων διὰ τόσα ἔτη γεφύρας· ἐὰν δὲν πρέπει νὰ τὸ ἐπιτρέψωμεν αὐτὸ, μολονότι τὸ δημόσιον ἢ ὁ δῆμος δὲν θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ κατασκευασθῇ. Λοιπὸν ἔχω ἓν ἄρθρον· «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ παραχωρῇ εἰς κοινότητας, ἑταιρίας ἢ ἰδιώτας τὴν κατασκευὴν γεφυρῶν ἐπὶ τῇ ἀπολαυῇ τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ὁριζομένων διοδίων, κατὰ τὰ εἰδικώτερον ὁρισθησόμενα διὰ Βασ. διατάγματος.»

§186ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ, κ. πρόεδρε, αὐταὶ εἶναι συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ψηφισθοῦν χωριστά.

§187ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι πλήρης ἡ βουλή.

§188ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεθαύριον, διότι εἶναι ἑορτὴ αὔριον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 3 καὶ ¼ μ. μ.