1867.03.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59

τῆς 7 Μαρτίου 1867.

(Τρίτη).

Ὥρα 12. τῆς Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις καὶ ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τῶν πρακτικῶν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ ἐπεθυμοῦσα, οἱ κύριοι βουλευταὶ, ὅταν ζητοῦν λόγον τῶν ὑπουργῶν, νὰ ἀναβαίνουν ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ νὰ ἀκούωνται. Αἴτησις διαφόρων κατοίκων τῶν νησιδίων Κερκύρας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, παραπονουμένων κατὰ τῶν δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα τιμωροῦσι ποινικῶς καὶ δι’ ἀποζημιώσεων τοὺς κατοίκους διὰ φόρους τοὺς ὁποίους ἀρνοῦνται νὰ πληρώσουν πρὸς τοὺς τιμαριούχους. Θὰ διευθυνθῇ εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπήν. Ὁ κύριος Σινανιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§4ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἡ Συνέλευσις ὡς φαίνεται ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς συνεδριάσεως τῆς 10 Ἰουλίου 1864, κατεψήφισεν εἰς βάρος τοῦ τότε ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κυρίου Ζυμβρακάκη ἓν ποσὸν χρημάτων, διότι τότε παρανόμως εἶχε θέσει εἰς ἐνέργειαν ἐννέα ὑπαξιωματικοὺς, καὶ ἑπομένως κατελόγισεν εἰς βάρος του τοὺς μισθοὺς αὐτῶν· ἀλλὰ μέχρι τοῦδε τί ἐγένετο περὶ αὐτοῦ τοῦ καταλογισμοῦ; ἐπραγματοποιήθη, ναὶ ἢ ὄχι; Διότι, κύριοι, ἡμεῖς ἐδῶ ἐρχόμεθα νὰ καταλογίσωμεν φόρους, καὶ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει νὰ ἐκτελῶνται καὶ αἱ ἀποφάσεις μας· ὅταν ἔχωμεν νὰ λαμβάνωμεν τόσα χρήματα ἀπὸ τοὺς ὑπολόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκτελοῦν τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, καὶ περιφρονοῦν μάλιστα αὐτὰς, πρέπει νὰ τοὺς βιάσωμεν νὰ πληρώνουν διὰ νὰ μὴ πληρώνουν ἀδίκως οἱ ἐντολεῖς μας οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔστειλαν ἐδῶ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις ἡ ὁποία εἶχε γίνει τότε ἀπὸ τὸν τότε πληρεξούσιον κύριον Βαλτινόν. «Ἡ Συνέλευσις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ παράβασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔθεσεν εἰς ἐνέργειαν ἐννέα ὑποδεεστέρους ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς, μεμφομένη τὴν ἀντισυνταγματικὴν αὐτοῦ πορείαν, καταλογίζει εἰς βάρος του τοὺς μισθοὺς αὐτῶν.» Ἐγένετο μία συζήτησις, καὶ ἐπῆλθε τὸ ἀκόλουθον. «ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλω ἐρωτήσει τὴν Συνέλευσιν ἂν παραδέχεται τὴν ἄμεσον συζήτησιν αὐτῆς τῆς προτάσεως. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προβῇ ἡ Συνέλευσις ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως ταύτης νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.» «Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις.» «ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω ἐρωτήσει τὴν Συνέλευσιν· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τὴν ἀναγνωσθεῖσαν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι)· ἐγένετο δεκτή.» Ὥστε πρέπει νὰ πληρώσῃ καὶ τότε ἀπαλλάττομεν καὶ τὸν κόσμον ἀπὸ φόρους.

§5Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Προσδιορίσατε τὴν ἡμέραν νὰ ἀπαντήσῃ.

§6ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἶναι λίαν σπουδαῖον· διότι εἶναι ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς ὁποίας παρεκάλεσα νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ἀντικείμενον εἰς συζήτησιν (θόρυβος).

§7ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀποφασισμένον.

§8ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ τώρα δὲν ζητῶ νὰ γίνῃ συζήτησις, ζητῶ ἐὰν ἐξετελέσθη ἡ ἀπόφασις· καὶ ἂν δὲν ἐπλήρωσε, πρέπει νὰ πληρώσῃ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰδοποιοῦμεν τὸν κύριον ὑπουργόν. Κύριε Ζατουνίτη, ἔχετε τὸν λόγον.

§10ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἀνεβλήθη πρό τινων ἡμερῶν ἐπ’ ἀόριστον ὁ περὶ ζωοκλοπῆς νόμος· βεβαίως μὲ τὴν ἀναβολὴν αὐτὴν δὲν πιστεύω νὰ ἐνόησεν ἡ Βουλὴ νὰ τὸν ῥίψῃ εἰς τὸ ἀρχεῖον. Δυσκολίαι τινὲς αἱ ὁποῖαι ἀνεφάνησαν κατὰ τὴν συζήτησιν ἔκαμον ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ ἓν χρονικὸν διάστημα διὰ νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος νὰ συμβιβασθοῦν μερικὰ πράγματα δυσχερῆ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, καὶ καταθέτω ἀμέσως πρότασιν εἰς τὸ προεδρεῖον, ὥστε νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ μὲ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν ἐντίμων συναδέλφων διϊσχυρίσθησαν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ γενικὴν καὶ πλήρη ἐφαρμογὴν καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, διότι εἶναι μέρη τινὰ κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ ζωοκλοπὴ δὲν ἔχει τόσην ἔντασιν, ὑποβάλλω τὴν τροπολογίαν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας κατὰ τὰς ὁποίας ἤθελε ζητηθῇ ἡ ἐφαρμογή του τῇ γνωμοδοτήσει τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν συμβουλίων, καὶ τότε ἀποφεύγομεν τὴν δυσκολίαν ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ζωοκλοπὴ εἰς τὰ μέρη των. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν ἔχω κἀνὲν ἰδιαίτερον συμφέρον καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως καὶ εἰ δυνατὸν αὔριον.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέτομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μετ’ αὐτό.

§13ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, πρὸ πενῆντα σχεδὸν ἡμερῶν ἐστάλη μία ἐπιτροπὴ εἰς τὸ Λαύριον, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη μετέβη ἐκεῖ, ἔκαμε τὰς ἐργασίας της, ἔκαμεν, ὡς λέγουν, τὰς ἐκθέσεις της, ἀλλ’ αὗται δὲν φαίνονται· τοιουτοτρόπως νομίζω ὅτι βαρυτάτη εὐθύνη ἐπιπίπτει εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, καὶ ἐπειδὴ ἓν τῶν μελῶν εἶναι καὶ συμβουλευτής μας ἤθελον παρακαλέσει αὐτὸν, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τί τρέχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§14ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λαυρίου κατετέθη πρὸ 16 ἡμερῶν εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐδόθη εἰς τύπωσιν ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργὸν καὶ ἐτυπώθη· ἑτοίμη εἶναι πρὸς δημοσίευσιν, ὑπολείπεται μικρά τις ἔκθεσις ἑνὸς μέλους τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, τοῦ κυρίου Χαραλάμπους· ὥστε πιστεύω ὅτι σήμερον ἢ αὔριον δημοσιεύεται.

§15ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, καθ’ ἑκάστην γίνεται ἐπαισθητὴ ἡ ἀνάγκη ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ πρὸ πάντων μικροῦ νομίσματος διὰ τὴν ληψοδοσίαν τῶν κατοίκων. Ἡ κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτύπωσιν τοιούτου νομίσματος, ἐὰν δὲν εὕρισκε σπουδαῖα κωλύματα πηγάζοντα ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου, ὅστις διέπει τὸ νομισματικόν μας σύστημα. Ἠξεύρετε ὅτι κατὰ τὸ σύστημα αὐτὸ 4 γραμμαὶ καὶ 477/1000 γραμμάρια ἀποτελοῦν τὴν νομισματικὴν μονάδα; ποσὸν ἀργύρου τὸ ὁποῖον δὲν ἰσοῤῥοπεῖ μὲ καμίαν ἄλλην νομισματικὴν μονάδα τῶν ἐπικρατειῶν, οὔτε πρὸς τὸ φράγκον, οὔτε πρὸς τὸ φιορίνιον, οὔτε πρὸς τὸ σελίνιον· ἐν ἄλλοις λόγοις ἡ ἰδική μας νομισματικὴ μονὰς εἶναι μεμονωμένη σχετικῶς πρὸς ὅλας τὰς λοιπὰς ἐπικρατείας. Ἐκτὸς τούτου τὸ νομισματικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τῆς κυκλοφορίας καὶ τῶν ξένων νομισμάτων ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς διατιμήσεως. Τὸ μέτρον τοῦτο ἦτο ὀρθὸν, διότι ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως τῆς πατρίδος μας καὶ ἐκ τῶν ἐμπορικῶν σχέσεων βεβαίως δύνανται νὰ ἔρχωνται καὶ νομίσματα ἄλλων ἐπικρατειῶν. Ἀλλ’ ἡ βάσις εἰς τὴν ὁποίαν ἐστηρίχθη ἦτο πλημμελὴς καὶ συνέπεια ἦτο ἡ φυγάδευσις τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ ἡ διατήρησις ἰδιαιτέρου νομίσματος μὴ ἔχοντος τὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἀπῄτει. Ἐπειδὴ λοιπὸν πρῶτον μὲν ἡ νομισματικὴ μονὰς εἶναι μεμονωμένη σχετικῶς πρὸς τὰς ἄλλας ἐπικρατείας, δεύτερον δὲ ὑπάρχει καὶ αὐτὸ τὸ πλημμέλημα ὡς πρὸς τὴν διατίμησιν· διὰ τοῦτο ἡ κυβέρνησις ὑποβάλλει πρότασιν νόμου διὰ τοῦ ὁποίου παραδέχεται τὴν νομισματικὴν μονάδα τῆς Γαλλίας, τὴν ὁποίαν παρεδέχθησαν καὶ ἄλλαι ἐπικράτειαι, τουτέστιν ἡ Ἰταλία, τὸ Βέλγιον καὶ ἡ Ἑλβετία· κατὰ τὰς πληροφορίας δὲ τὰς ὁποίας ἔχω, καὶ ἄλλαι ἐπικράτειαι πρόκειται νὰ παραδεχθῶσιν αὐτὴν τὴν νομισματικὴν μονάδα· ἑπομένως πρόκειται νὰ αὐξήσωμεν τὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς ἴσην μὲ τὸ φράγκον, τουτέστιν ἀντὶ τεσσάρων γραμμαρίων καὶ 477|1000 νὰ σύγκειται ἡ νομισματική μας μονὰς ἐκ 5 ὁλοκλήρων γραμμαρίων τοῦ αὐτοῦ τύπου· ἐννοεῖται δ’ ὅτι πάλιν δραχμὴ θὰ ὀνομάζεται, πάλιν θὰ διαιρῆται εἰς 100 καὶ ἑπομένως τὸ φράγκον τῆς Γαλλίας θὰ ᾖναι ἴσον μὲ τὴν δραχμήν μας· ἑπομένως τὸ πεντάφραγκον θὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν ἀξίαν μὲ τὸ πεντάδραχμον, διότι τίποτε ἄλλο δὲν θὰ κάμωμεν παρὰ νὰ προσθέσωμεν τόσον βάρος ὅσον ἔχουν καὶ τὰ ἄλλα νομίσματα. Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ ζήτημα τοῦ νομισματικοῦ συστήματος μὲ τὸ ζήτημα τοῦ πλούτου, διότι τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι νομισματοποίησις παρὰ διευκόλυνσις τῶν συναλλαγῶν ὅπως εἶναι τὸ μέτρον· ἐὰν ἔχῃ τόσην ἔκτασιν, δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν ἀντικείμενον νὰ μετρῶμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ παράδειγμα ἔχομεν νόμισμα ξένον· αὐτὸ βεβαίως ἐν ὅσῳ τὸ ἔχομεν εἶναι ἰδική μας περιουσία, τοῦ λείπεται μόνον ὁ τύπος· ἀντὶ νὰ φέρῃ τὸν τύπον τὸν Γερμανικὸν ἢ τὸν ἄλλον, ἔπρεπε νὰ φέρῃ τὸν ἐθνικόν· τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι νομισματοκοπεῖον παρὰ ἡ ἐπίθεσις τῆς σφραγίδος. Ἰδοὺ δὲ τίνι τρόπῳ διετύπωσα τὸ νομοσχέδιον. (Ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον). Μετὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ὑποβληθῇ ἕτερος νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἄδεια εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ παραδεχθῇ τὴν σύμβασιν ἥτις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπεγράφη μεταξὺ τῶν τεσσάρων δυνάμεων, τοὐτέστι μεταξὺ Γαλλίας, Ἰταλίας, Βελγίου καὶ Ἑλβετίας, καὶ ἥτις ἔχει τὸν ὅρον ὅτι δι’ αὐτὰς τὰς ἐπικρατείας τὰ νομίσματα τῶν ἐπικρατειῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἤθελον παραδεχθῆ τὸ σύστημα αὐτὸ, ἤθελον κυκλοφορεῖ ἀμοιβαίως.

§16ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ εἴχομεν νομισματοκοπεῖον τὸ ὁποῖον ἐκόστισε πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν· ἐξ αὐτοῦ δὲν σώζεται τίποτε;

§17ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἦτο μόνον διὰ χάλκινα νομίσματα, καὶ αὐτὰ τὰ ἐτύπονε χονδροειδέστατα καὶ ἐκόστιζαν πολὺ περισσότερον παρ’ ἐὰν τὰ ἐτυπόναμεν ἀλλοῦ.

§18ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πλησιάζομεν, κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς ἡμέρας τῆς νομίμου λήξεως τῆς Βουλευτικῆς συνόδου, ἥτις δύναται νὰ γίνῃ μετὰ τὴν 10 Μαρτίου, ἐκτὸς ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι ἔχει τὴν πλειοψηφίαν, θέλῃ νὰ παρατείνῃ τὸν καιρὸν, νὰ παρατείνῃ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ἔργων· ἀλλὰ κύριοι, καὶ τοῦτο ἂν λάβῃ χώραν, πάλιν εἰς τὸ τέλος τοῦ Μαρτίου πολλοὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν θὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ διότι ἐγγίζει τὸ Πάσχα καὶ διότι εἶναι ἡ ἐποχὴ τῶν ἰδιωτικῶν ἔργων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἕκαστος θὰ φροντίσῃ νὰ ἐνασχοληθῇ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους καὶ διότι ἐπὶ ματαίῳ παρῆλθε καὶ ἡ τελευταία πενθήμερος προθεσμία, ἥτις ἐδόθη εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν τὴν ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου περὶ καθυστερούντων, καὶ εἰσέτι τὴν ἔκθεσίν της δὲν ἔφερε, παρακαλῶ κατὰ συνέπειαν τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§20ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ ἰδέα ἡ περιεχομένη εἰς τὴν πρότασιν εἶναι ἀρχαιοτάτη· φαίνεται, ὅτι καὶ οἱ πρόγονοι ἡμῶν εἰς τὰς αὐτὰς ἀνάγκας καὶ περιστάσεις εὑρέθησαν καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ προέλθουν εἰς μίαν τοιαύτην αὐστηρὰν μὲν ἀλλὰ δικαιοτάτην διάταξιν· τὴν αὐτὴν ἰδέαν ἐπρότεινον ἔντιμοι πληρεξούσιοι εἰς τὴν Συνέλευσιν τῆς 3 Σεπτεμβρίου, καὶ ἄλλοι ἐπίσης ἔντιμοι πληρεξούσιοι τὴν ἐπρότειναν εἰς τὴν πρὸ ὀλίγου Συνέλευσιν, ὥστε δὲν εἶναι νέα ἀνακάλυψις· οὐδεὶς ἔχει τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἐφευρετοῦ, τὸ βέβαιον ὅμως εἶναι ὅτι ἡ πρότασις ἔχει μεγάλην ἀξίαν καὶ χρήζει μεγάλης προσοχῆς· εἶπον μεγάλης ἀξίας, καὶ, ἂν θέλετε, ἔπρεπε καλλίτερον νὰ εἴπω στοιχίζει 60 ἑκατομμύρια. Καὶ, Κύριοι βουλευταὶ, παρατηρῶ μετὰ λύπης, ὅτι ὑπόκωφος ἀντενέργεια, ἀπόκρυφα προσκόμματα φέρονται εἰς αὐτὴν τὴν πρότασίν μου. Καὶ ἄλλοτε εἰς ἑτέραν πρότασίν μου περὶ συστάσεως ἐθνικοῦ ταμείου σᾶς εἶπον, ὅτι ἐνδιαφέρομαι ὅσον ἐνδιαφέρεσθε· τὸ αὐτὸ σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι τινὲς ἀντενεργοῦσιν ἐν τῷ κρυπτῷ ὧν δὲν θέλω νὰ ὀνομάσω κανένα. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἡ ἀντενέργεια αὕτη ἔχῃ καὶ τὸν σκοπὸν νὰ αὐξήσῃ ἡ ἀξία τῆς προτάσεως ταύτης καὶ ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ τὸ ποσὸν τῶν 60,000,000 νὰ φθάσῃ εἰς 100,000,000, ἴσως ἀρέσκει εἰς τοὺς κυρίους τούτους ὁ στρογγυλὸς ἀριθμὸς τῶν ἑκατόν. Ὅταν δὲ συζητηθῇ ἡ πρότασίς μου, θέλω δώσει τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις, ἂν εὕρω πολεμίους αὐτῆς· ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Βεβαίως, διὰ νὰ ἔλθῃ κατὰ προτίμησιν ὕστερον ἀπὸ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, πρέπει νὰ προταχθῇ ὁ προϋπολογισμός.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρχόμεθα τῆς συζητήσεως τοῦ περὶ φορολογίας νομοσχεδίου.

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ περὶ στρατολογίας νομοσχέδιον, εἰς τὸ 46 ἄρθρον, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ φέρω αὐτὴν τὴν μεταβολὴν· «Οἱ μαθηταὶ τοῦ Γυμνασίου καὶ οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου δύνανται, χορηγοῦντες ἀξιόχρεων ἐγγύησιν διπλασίαν τοῦ δι’ ἀντικατάστασιν ἀπαιτουμένου ποσοῦ, νὰ ἐκπληρώσωσιν αὐτοπροσώπως τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου μετὰ παρέλευσιν τεσσάρων ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τὸ Γυμνάσιον καὶ πέντε ἀπὸ τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.» Ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ θέσωμεν διπλασίαν ἐγγύησιν. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, ὁ πτωχὸς, ὅταν ἐξέλθῃ τοῦ Πανεπιστημίου ἢ τοῦ Γυμνασίου, θὰ ᾖναι μᾶλλον πτωχὸς καὶ θὰ ᾖναι ἀναγκασμένος αὐτοπροσώπως νὰ ὑπηρετήσῃ, ὁ πλούσιος εἶναι πιθανὸν, ὅτι δὲν θὰ ὑπηρετήσῃ καὶ διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν, ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν διπλασίαν ἐγγύησιν ὅπως ὁ πλούσιος θέσῃ ἀμέσως τὸν ἀντικαταστάτην του.

§25ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τίνι τρόπῳ θὰ δοθῇ ἡ ἐγγύησις;

§26ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ᾖναι κτηματική.

§27Ι. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ὁ μαθητὴς τοῦ Γυμνασίου λέγετε, ὅτι μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν γυμνασιακῶν σπουδῶν του ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ, ὡς πρὸς τοὺς φοιτητὰς ὅμως εἶναι ὀλίγον τὸ χρονικὸν διάστημα. Πάντες οἱ κανονισμοὶ οὗτοι οἱ μέλλοντες νὰ ὑποβληθῶσι, καθόσον ἀφορᾷ τὸ Πανεπιστήμιον, διὰ τοὺς φοιτητὰς τῆς ἰατρικῆς τοὐλάχιστον, τάττουν προθεσμίαν πέντε ἐτῶν, πρὸς δὲ τούτοις ὁ φοιτητὴς θὰ μείνῃ ἓν ἔτος νὰ μελετήσῃ. Ἂν λοιπὸν μετὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους ὁ φοιτητὴς μεταβῇ εἰς τὸν στρατὸν, θὰ κατασταθῇ ἀνίκανος νὰ δώσῃ ἐξετάσεις πλέον.

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ τέσσαρα ἔτη ἀπαιτοῦνται διὰ τοὺς φοιτητὰς, ἐκτὸς τῆς σχολῆς τῆς ἰατρικῆς, διὰ νὰ τελειώσουν τὰς σπουδάς των· ἄλλως τε δὲ καθήμενοι οὗτοι ἐδῶ δύνανται νὰ σπουδάζουν ἢ λαμβάνοντες καὶ ἄδειαν ἢ κερδίζοντες τὸν καιρόν των ἀπὸ τὰ γυμνάσια.

§29Ι. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἂν ᾖναι δυνατὸν, παρακαλῶ νὰ παραταθῇ ὁ χρόνος διὰ τοὺς φοιτητὰς εἰς ἓξ ἔτη.

§30ΧΑΤΣΙΣΚΟΣ. Σύμφωνα πρὸς τὴν ἀπόφασιν τὴν χθεσινὴν τῆς Βουλῆς παρεδέχθη ἐξαίρεσις νὰ μὴν ὑπάρχῃ, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχή, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχῃ, νὰ τεθῇ ὑπὸ ὅρον. Τώρα, κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, ὁ πλούσιος πρέπει νὰ δώσῃ διπλασίαν ἐγγύησιν· φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα διὰ τῆς ἑξῆς ὑποτροπολογίας. Ἅμα λάβῃ ὑποχρεωτικὸν κλῆρον ὁ μαθητὴς τοῦ τε Γυμνασίου καὶ Πανεπιστημίου· νὰ ἐξηγηθῇ· ἂν μὲν θέλῃ νὰ κάμῃ ἀντικαταστάτην, νὰ τὸν κάμῃ ἀμέσως, ἂν δὲ θέλῃ νὰ ὑπηρετήσῃ αὐτοπροσώπως, πάλιν νὰ δώσῃ ἐγγύησιν. Διὰ τὴν ἐγγύησιν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ὁ πτωχὸς, ἐγὼ δὲν ἀπελπίζομαι· ἠμπορεῖ ὅταν καταρτισθῇ ἕνας καλὸς ἰατρὸς ἢ ἕνας καλὸς νομικὸς, νὰ εὕρῃ ἀμέσως τὰς χιλίας δραχμὰς νὰ τὰς δώσῃ. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δυνάμεθα νὰ προφυλάξωμεν καὶ τὸν μαθητὴν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου νὰ τηρήσωμεν.

§31ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅλοι θὰ εἰποῦν, ὅτι θὰ ὑπηρετήσουν προσωπικῶς, ὅταν δὲν ἔχετε ἐγγύησιν.

§32ΖΩΤΟΣ. Ἐννοεῖτε, ὅτι ἐντὸς τεσσάρων ἐτῶν οἱ μαθηταὶ τοῦ Γυμνασίου καὶ πάντες οἱ φοιτηταὶ ὀφείλουν νὰ ἀντικαστήσωσι;

§33ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀντικαταττήσωσιν ἀμέσως καὶ τότε λύεται τὸ ζήτημα· ὅταν δὲν θέλωσι ν’ ἀντικαταστήσωσιν, ὅταν τελειώσουν τὰς σπουδάς των θὰ ὑπάγουν ἀμέσως.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς. «Οἱ μαθηταὶ τῶν Γυμνασίων καὶ οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, λαγχάνοντες ὑποχρεωτικοῦ κλήρου, δύνανται χορηγοῦντες ἀξιόχρεων ἐγγύησιν, διπλασίαν τοῦ διὰ τὴν ἀντικατάστασιν ἀπαιτουμένου ποσοῦ, νὰ ἐκπληρώσωσιν αὐτοπροσώπως τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, οἱ μὲν πρῶτοι μετὰ παρέλευσιν τεσσάρων ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τὸ γυμνάσιον, οἱ δὲ δεύτεροι μετὰ πενταετίαν ἀπὸ τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.

§35ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂν ὅταν τελειώσωσι τὸ γυμνάσιον θέλουν, νὰ ὑπάγωσι καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, τότε πῶς θὰ διακόψουν τὰς σπουδάς των;

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς πληρώσουν καὶ ἂς ὑπάγουν.

§37ΖΩΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι θὰ εὑρεθῶ σύμφωνος μὲ τὸν κύριον ὑπουργόν. Δὲν ἐνοήσαμεν βέβαια οἱ κληρωθέντες μαθηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου νὰ μὴ ἀντικαθιστῶσιν, ἂν κληρωθῶσιν, ἀλλ’ ἡ συζήτησις περιεστράφη, καὶ ἡ ἰδική μας γνώμη καθαρὰ εἶναι, τὸ νὰ μὴ ἀναγκάζωνται νὰ διακόψωσι τὰς σπουδάς των. Κατὰ συνέπειαν ἂν ἀντικαθιστῶσιν ἐντὸς μιᾶς προθεσμίας τόσον οἱ μαθηταὶ τοῦ Γυμνασίου ὡς καὶ οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ διακόψωσι τὰς σπαδάς των· καὶ ἂν δὲν ἀντικαταστήσωσι, τότε ἐκβιάζονται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατὸν αὐτοπροσώπως. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ θέσωμεν μίαν σύντομον προθεσμίαν πρὸς ἀντικατάστασιν· ἐντὸς π. χ. 6 μηνῶν ἀπὸ τῆς κληρώσεως ἂν δὲν ἀντικαταστήσωσι, τότε νὰ ὑποχρεῶνται νὰ ὑπηρετήσωσιν αὐτοπροσώπως· καὶ τοῦτο τὸ λέγω χάριν τῶν πτωχῶν, διότι πολλοὶ τούτων δὲν εἶναι ἀμέσως εἰς κατάστασιν νὰ ἀντικαταστήσωσι καὶ πολλάκις ἐβιάσθησαν, ὡς γνωρίζετε πάντες, δι’ ἀποσπασμάτων καὶ δι’ ἄλλων μέσων (θόρυβος).

§38ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὑπερασπίζονταί τινες τοὺς ἐνδεεῖς καὶ τοὺς πένητας· δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἀνθρώπων τῆς μεσαίας τάξεως, καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ μᾶλλον δυστροπώτεροι τῶν πτωχῶν· καὶ διὰ τοῦτο εἶναι καὶ πλουσιώτεροι· ἄλλως, ἂν ἤθελον ἔχει τὰς ἀρετὰς τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, δὲν ἤθελον ἔχει καὶ τὰ πλούτη. Ὅταν λοιπὸν δοθῶσιν αὐταὶ αἱ προθεσμίαι, τὰς ὁποίας ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος κύριος Ζῶτος, εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ τοὺς λέγωμεν, νὰ σκεφθῆτε ἂν θέλετε νὰ μάθετε γράμματα, ἢ νὰ ταχθῆτε εἰς τὸν στρατὸν, ἢ νὰ δραπετεύτητε ἐκτὸς τοῦ κράτους· δίδομεν οὕτω διαβατήρια εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μέλλουν νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν κοινωνίαν καὶ νὰ φανοῦν χρήσιμοι. Πρέπει πάντες νὰ ᾖναι καὶ πολῖται καὶ στρατιῶται· ὁ πολίτης εἶναι μηδὲν ἐν ἐλευθέρᾳ πολιτείᾳ, ὅταν δὲν ᾖναι καὶ στρατιώτης καὶ πολίτης· καὶ τοῦτο τὸ λέγει ἡ μεγάλη δημοκρατία τῆς Ἀμερικῆς, τὸ λέγει ἡ Πρωσσία. Διὰ τοῦτο ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος ὅλως διόλου τοῦ ἄρθρου. Ἐπομένως ἐγὼ, ἂν καὶ ἤμην ἐναντίος τοῦ ἄρθρου, διότι εἶναι ἀσαφὲς, ἀλλ’ ὅπως τὸ διευκρίνησεν ὁ Κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου, τοὐλάχιστον παρέχει ἐλπίδας, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἔχει καὶ ἀφήσωμεν πλέον αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐπικρατεῖ σύγχυσις. Ἡ ἀρχὴ εἶναι παραδεδεγμένη ἤδη, μία προθεσμία δίδεται εἰς τοὺς λαβόντας ὑποχρεωτικὸν κλῆρον νὰ προμηθευθοῦν ἀντικαταστάτην. Ἡ διαφορὰ λοιπὸν εἶναι περὶ τοῦ χρόνου, ἂν πρέπῃ νὰ δώσωμεν περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον· ὁ χρόνος εἶναι κανονισμένος ἀπὸ τὴν πρακτικὴν, τὸ δημόσιον δίδει προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας οἱ τυχόντες ὑποχρεωτικοῦ κλήρου νὰ παρουσιάσωσι τὸν ἀντικαταστάτην· ἂν αὐτὸς ὁ χρόνος δὲν ἀρκῇ καὶ θέλετε νὰ τὸν ἀναβιβάσητε, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν.

§40Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ χρόνος εἶναι ἐπαρκέστατος.

§41Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ σκοπὸς τῆς συζητήσεως ὅλης αὐτῆς ἦτο, Κ. πρόεδρε, ὥστε τὸ βάρος τῆς στρατολογίας νὰ μὴ ἐπιπέσῃ εἰς τὸν πτωχὸν λαὸν, νὰ συμμετάσχωσιν ὅλοι. Ἀφ’ οὗ τοῦτο κατωρθώθη, δὲν ἐννοῶ διατί νὰ μὴ δώσωμεν μίαν προθεσμίαν δύο μηνῶν πρὸς εὐκολίαν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζώτου εἶναι ὀρθοτάτη.

§42ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἡ διδομένη μέχρι τοῦδε στηρίζεται εἰς ἐγγύησιν· λέγω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ δίδεται εἰς αὐτοὺς τοὺς μαθητὰς ἐπὶ ἐγγυήσει προθεσμία διὰ νὰ προλάβωμεν τὴν δραπέτευσιν.

§43ΖΩΤΟΣ. Ἂν θέλετε νὰ δώσουν ἐγγύησιν, ἂς δώσουν.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ᾖναι γενικὴ ἡ διάταξις, ὄχι μόνον δι’ αὐτούς. Εἰς τὸν νόμον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ θέσωμεν αὐτὴν τὴν προθεσμίαν· νὰ τεθῇ μόνον εἰς τὰ πρακτικὰ, νὰ παρατείνητε δι’ ὅλους ἡ προθεσμία ἐπὶ 2 μῆνας.

§45ΖΩΤΟΣ. Οἱ Νομάρχαι ἐξηγοῦντες τὸν νόμον δὲν ἠξεύρουν τί λέγουν τὰ πρακτικὰ, ἀλλὰ βλέπουν τί λέγει ὁ νόμος.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀκούσατε. «Οἱ μαθηταὶ τῶν γυμνασίων καὶ οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, λαχόντες ὑποχρεωτικοῦ κλήρου, δύνανται χορηγοῦντες ἀξιόχρεων ἐγγύησιν διπλασίαν τοῦ διὰ τὴν ἀντικατάστασιν ἀπαιτουμένου ποσοῦ, νὰ ἐκπληρώσωσιν αὐτοπροσώπως τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, οἱ μὲν πρῶτοι μετὰ παρέλευσιν 4 ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τὸ γυμνάσιον, οἱ δὲ δεύτεροι μετὰ πενταετίαν ἀπὸ τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τὸ πανεπιστήμιον.

§47ΖΩΤΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὰ πρακτικὰ θὰ σημειωθῇ, ὅτι δίδεται δίμηνος προθεσμία.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν ἐπιθυμῶ νὰ λάβω· ἂν δώσωμεν μίαν προθεσμίαν εἰς μαθητήν τινα τοῦ γυμνασίου ἢ τοῦ πανεπιστημίου, θὰ καλῆται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὁ ἐπιλαχὼν, ἢ ὄχι;

§51ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι·

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύω μῆνας δι’ ὅλους.

§53ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω δι’ αὐτό. Ἕνας μαθητὴς τοῦ γυμνασίου ἢ τοῦ πανεπιστημίου λαβὼν κλῆρον ὑποχρεωτικὸν, δίδει ἐγγύησιν καὶ δυνάμει αὐτῆς δὲν κατατάσσεται εἰς τὸν στρατὸν σήμερον, ἀλλὰ μετὰ 4 ἢ 2 ἔτη, ὅταν τελειώσῃ τὰς σπουδάς του· ἐρωτῶ τώρα, ἡ θέσις αὐτὴ θέλει μείνει κενὴ εἰς τὸν στρατὸν, ἢ θέλει κληθῆ ὁ ἐπιλαχών;

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι, ὅταν νομίμως δίδεται μία προθεσμία εἰς ἕνα ἄνθρωπον, δὲν εἶναι ὑπόχρεως ὁ ἐπιλαχών.

§55ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ λοιπὸν εἰς τὰ πρακτικά.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τώρα, κύριοι, τὴν ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν ἐκ δραχ. 73,000.

§57ΤΙΝΕΣ. Ἐτελείωσε τὸ σύνολον;

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύω ἄρθρα εἶναι, τί σύνολον;

§59ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐρωτῶ τὸν Κ. πρωθυπουργὸν, ἂν δὲν νομίζῃ καλὸν νὰ γείνωσι δεκτὰ διὰ τὸ 1867 καὶ τὰ ἑξῆς ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ 44ον, τὸ 45ον καὶ τὸ 65ον; τὸ 44ον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει αὐτό). «Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία τῶν ἐν τῷ πεζικῷ κατατασσομένων ἀνδρῶν εἶναι διαρκὴς καθ’ ὅλον τὸ πρῶτον τῆς στρατείας ἔτος· κατὰ δὲ τὸ δεύτερον καὶ τρίτον δίδονται ἐνιαύσιοι τὸ πολὺ ἀπουσίας ἄδειαι, συνεχεῖς ἢ μὴ, κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας» Τὸ 45ον ἀφορᾷ τοὺς στρατευσίμους, οἱ ὁποῖοι μετὰ συνεχῆ ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους τοὐλάχιστον, δύνανται νὰ δώσουν ἐξετάσεις θεωρητικὰς καὶ πρακτικάς· καὶ ἂν εὐδοκιμήσωσι (θόρυβος).

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τώρα δὲν ἠμποροῦμεν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλλίτερα νὰ τὸν συζητήσωμεν ὅλον τὸν νόμον, νὰ τελειώσῃ.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἀλλὰ τώρα δὲν εἶναι καιρός· διότι αὔριον θὰ συζητήσωμεν ὅλον τὸν νόμον· ὥστε παρακαλῶ τὸν Κ. Δεληγεώργην νὰ μὴν ἐπιμείνῃ.

§63ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ἐρωτῶ, ἂν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω τοὺς λόγους· α) ὡς πρὸς τὸ 44ον παρετήρησα, ὅτι παρέχει ἓν μέσον εἰς τὴν κυβέρνησιν ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἀναγκαιοῖ ὁλόκληρος ὁ στρατὸς, νὰ φέρῃ οἰκονομίας εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους. Αὐτὸν τὸν νόμον τὸν ἔφερεν ὁ ἴδιος. Ἰδοὺ λοιπὸν μία ἰδέα τὴν ὁποίαν εἰσῆξεν ὁ ἴδιος εἰς τὸν νόμον, νὰ ὠφελιμοποιηθῇ ἐν περιπτώσει ἀνάγκης καὶ εἰς τὸ 67. Τὸ δὲ 65 ἄρθρον ἀφορᾷ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐφεδρείας· εἰς τὸ νομοσχέδιον παρετήρησα μίαν καλὴν ἰδέαν, ὅτι ὀφείλουν νὰ ἐξασκῶνται ἐπὶ ἕνα μῆνα κατ’ ἔτος. Νομίζω διὰ τὸ 67 εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτό.

§64ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὰ ἄρθρα, ἅτινα ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐμνημόνευσεν, ἀποτελοῦν μέρος (θόρυβος). Ἂν ἐπρόκειτο, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ μὴ συζητηθῇ ἀμέσως, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἤθελον συμφωνήσει πληρέστατα μὲ τὸν προλαλήσαντα· διότι αὐτὰ τὰ ἄρθρα εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον σπουδαίων· ἐπειδὴ ὅμως νομίζω, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ θέλομεν ἀρχίσει καὶ ἀποπερατώσει τὴν συζήτησιν ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου, ἐπροτάθησαν μόνον τὰ ἐπικυρωθέντα ἄρθρα, διότι ἔχουν ἄμεσον σχέσιν μὲ τὴν ἐπιτελουμένην κλήρωσιν. Ὥστε νομίζω, ὅτι καταντᾷ περιττὸν νὰ προταχθοῦν τὰ μνημονευθέντα ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος ἄρθρα· διότι αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔμβουν εἰς ἐνέργειαν, παρ’ ὅταν ἔμβῃ εἰς ἐνέργειαν ὅλος ὁ νόμος. Ἄλλως τε καὶ σήμερον δίδομεν ἀδείας, ὅταν ἠμποροῦμεν. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν, διότι ὄχι μόνον ἀδείας σήμερον δὲν δίδομεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐξυπηρετοῦντας ἠναγκάσθημεν νὰ τοὺς κρατήσωμεν εἰς τὰς τάξεις. Ὥστε δὲν εἶναι κατεπεῖγον νὰ τὸ συζητήσωμεν σήμερον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ἔχομεν νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 73,000 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1866 (ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον).

ΕΚΘΕΣΙΣ

Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 73,000 τῆς χρήσεως τοῦ 1866. Πρὸς τὴν Βουλήν. «Κύριοι. Μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ ἁρμοδίου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἡμετέραν συζήτησιν καὶ παραδοχὴν τὸ συναπτόμενον Νομοσχέδιον, περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 73,000, ἐπὶ διαφόρων ἄρθρων τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1866. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 8 Φεβρουαρίου 1867.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Ε. ΚΕΧΑΓΙΑΣ».

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 73,000 τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1866. «Ἄρθρον μοναδικόν. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν ἑβδομήκοντα τριῶν χιλιάδων, ἀριθ. 73,000, διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1866 ἔτους, ἐπὶ τῶν ἑξῆς κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τούτου.

Ἐν Ἀθήναις, τῇ 8 Φεβρουαρίου 1867. Οἱ ὑπουργοὶ

Τῶν Ἐσωτερικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

Τῶν Οἰκονομικῶν

Ε. ΚΕΧΑΓΙΑΣ».

Αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τῶν ἀπαιτουμένων ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1866 τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. «Πρὸς τὴν Βουλήν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς τὸν ἔγκλειστον πίνακα, περιλαμβάνοντα τὰς ἀπαιτουμένας ἐπὶ τῶν κατωτέρω σημειουμένων Κεφαλαίων καὶ ἄρθρ. τῆς χρήσεως τοῦ 1866 ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, συμποσουμένας εἰς δραχ. 73,000.

ΚΕΦΑΛ. 3.

Ἄρθρον 1. Ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω κεφαλαίου καὶ ἄρθρου ἐψηφίσθη διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ πίστωσις δραχ. 150,000 Ἡ πίστωσις αὕτη ἐξηντλήθη ἤδη ὁλοσχερῶς εἰς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων, ἅτινα ἐγένοντο συνεπείᾳ τῶν ληφθέντων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπὲρ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας μέτρων. Πρὸς ἐξόφλησιν δὲ τῶν μέχρι τέλους Δεκεμβρίου τοῦ ἰδίου ἔτους βεβαιωθέντων καὶ βεβαιωθησομένων ἐξόδων, ἐν οἷς περιλαμβάνονται καὶ αἱ ὀφειλόμεναι χρηματικαὶ ἀμοιβαὶ ἐπὶ τῇ ἀποτελεσματικῇ καταδείξει, τῇ συλλήψει ἢ τῷ φόνῳ λῃστῶν, ἀπαιτεῖται καθ’ ὑπολογισμὸν ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν 15,000.

ΚΕΦΑΛ. 5.

Ἄρθρον 11. Ἕνεκα τῶν ληφθέντων ὑγειονομικῶν μέτρων πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς ἐνσκηψάσης κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς πολλὰς ἐπικρατείας χολέρας, καὶ πρὸς κατάπαυσιν τῶν ἐν τῷ Βασιλείῳ ἐνσκηψασῶν ἐπιζῳοτίας καὶ εὐλογίας εἶχον ληφθῆ διάφορα μέτρα, ὧν ἡ ἐξακολούθησις ἐθεωρήθη ἀναγκαία πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ ἐπαπειλουμένου κινδύνου. Κατὰ συνέπειαν τῶν μέτρων τούτων αἱ δαπάναι ὑπερέβησαν τὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ προβλεφθεῖσαν ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω κεφαλαίου καὶ ἄρθρου πίστωσιν ἐκ δραχ. 50,000 ὡς καὶ τὴν χορηγηθεῖσαν ἀκολούθως διὰ τοῦ ἀπὸ 26 Νοεμβρίου τοῦ ἰδίου ἔτους Β. Διατάγματος ἀναπληρωματικὴν ἐκ δραχ. 10,000. Τὰ δὲ ὀφειλόμενα εἰσέτι διὰ τὰς ἐκτελεσθείσας μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ὑπηρεσίας ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑγείας λογίζονται ὡς ἔγγιστα εἰς δραχ. 10,000, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖται ἑτέρα ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχ. 10,000.

ΚΕΦΑΛ. 9.

Ἄρθρον 5. Διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ δημοσίου καταστήματος, ἐν ᾧ ἐτοποθετήθησαν τὰ γραφεῖα τοῦ ὑπουργείου καὶ τοῦ ταχυδρομείου, δὲν ἐπήρκεσεν, ἕνεκα τῆς τροποποιήσεως, ἣν ἔλαβε τὸ ἀρχικῶς προσδιορισθὲν σχέδιον χάριν μείζονος ὠφελείας τοῦ δημοσίου, ἡ ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω κεφαλαίου καὶ ἄρθρου χορηγηθεῖσα πίστωσις

καὶ ἑπομένως πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ἐργολάβων διὰ τὰς ἐκτελεσθείσας παρ’ αὐτῶν ἐργασίας καὶ πρὸς ἐντελῆ ἀποπεράτωσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς οἰκοδομῆς, τὸ προκάτοχον ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐνέκρινεν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ νὰ δαπανηθῶσιν ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω κεφαλαίου καὶ ἄρθρ. δραχμαὶ 14,000. πρὸς τακτοποίησιν δὲ τῆς δαπάνης ταύτης ἀπαιτεῖται ἀναπληρωματικὴ ἴσης ποσότητος πίστωσις. Πρὸς κατασκευὴν τελωνιακοῦ καταστήματος ἐπὶ τῆς παραλίας τοῦ δήμου Παμίσου τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης ἐχορηγήθη ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω κεφαλαίου καὶ ἄρθρου τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1865 ἔτους πίστωσις δραχ. 15,000, ἐξ ἧς ἐδαπανήθησαν μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἔκλεισεν ἡ χρῆσις τοῦ αὐτοῦ ἔτους, δραχ. 11,000. Ἐπειδὴ τὸ ὑπόλοιπον ἐκ δραχ. 4,000 ὀφείλεται εἰς τοὺς ἐργολάβους δι’ ἐργασίας, ἐκτελεσθείσας κατὰ τὸ 1866, ἀπαιτεῖται ἡ χορηγία ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 4000 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ εἰρημένου ἔτους.

ΚΕΦΑΛ. 9.

Ἄρθρον 7. Ἡ πρόοδος τῆς κατασκευῆς ἐθνικῶν τινων ὁδῶν, χαρακτηρισθεισῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 10 Ἰουνίου 1857 Νόμου, ἰδίως δὲ 1ον τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Θηβῶν εἰς Χαλκίδα, πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ὁποίας δὲν ὑπολείπεται εἰμὴ ἡ λιθόστρωσις ἑνὸς τμήματος αὐτῆς· 2ον τῆς ἀπὸ Λεβαδείας εἰς Θήβας, τῆς ὁποίας τὸ πρῶτον τμῆμα ἀπὸ Λεβαδείας εἰς Καλάμι, ἐκ μέτρων 10 χιλιάδων περίπου, ὅσον οὔπω ἀποπερατοῦται, καὶ 3ον τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Σπάρτης εἰς Γύθειον, τῆς ὁποίας ἐξετελέσθησαν σχεδὸν τὰ κυριώτερα ἔργα, καὶ ἡ ὁποία ὁλοσχερῶς περατοῦται ἐντὸς τῆς τρεχούσης ἑξαμηνίας. Ἡ πρόοδος, λέγω, αὕτη ἐπέφερε τὴν ὁλοσχερῆ ἐξάντλησιν τῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ παρελθόντος ἔτους ψηφισθείσης πιστώσεως ἐκ δραχ. 200,000, καὶ τὴν ὀφειλὴν ποσοτήτων τινῶν, ἀνερχομένων εἰς 30,000 περίπου δραχμὰς πρὸς διαφόρους ἐργολάβους, εἰς ἄλλους μὲν πρὸς ἐξόφλησιν, εἰς ἄλλους δὲ εἰς λογαριασμὸν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἐργολαβιῶν των. Διὰ τὴν πληρωμὴν δὲ τῶν ὀφειλομένων τούτων δι’ ἐργασίας, ἐκτελεσθείσας κατὰ τὸ 1866, ἀπαιτεῖται νὰ χορηγηθῇ ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω κεφ. 9 ἄρθρου 7 ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχ. 30,000. Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφίσῃ τὰς ἀνωτέρω πιστώσεις.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ».

ΠΙΝΑΞ

Τῶν ἀπαιτουμένων ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1866 ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων.

Ἐν Ἀθήναις, τὴν 8 Φεβρουαρίου 1867.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.»

«Ἀκούσατε καὶ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς (ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν). Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ Ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της τὸ ἀπὸ 8 Φεβρουαρίου ε. ε. Νομοσχέδιον, δι’ οὗ ζητεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις δραχ. 73,000 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1866 ἤτοι,

Καθὼς καὶ τὴν συνδέουσαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν καὶ τὰς ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δοθείσας πληροφορίας, καὶ ἑπομένως ἐξετάσασα ἐπισταμένως, ἰδίως ἑκάστην τῶν ζητουμένων πιστώσεων, παρετήρησε, καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰς πιστώσεις «ὑγειονομικὰ ἔξοδα» καὶ «κατασκευὴ δημοσίων οἰκοδομῶν», αὗται εἰσὶν ἀποχρώντως δικαιολογημέναι καὶ ὡς τοιαῦται ἐπιψηφιστέαι· καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν πίστωσιν τῶν δραχμῶν 15,000 «γενικὰ μέτρα δημοσίου ἀσφαλείας» ἡ ἐπιτροπὴ κατ’ ἀνάγκην γνωμοδοτεῖ τὴν ἐπιψήφισίν της, ἀφοῦ, ἐξαντληθείσης τῆς πιστώσεως ἀπὸ τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον, δὲν ἠδύνατο τὸ παρὸν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους νὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἀπαιτητὰς καὶ ἐπικειμένας δαπάνας τῆς δημοσίου ἀσφαλείας· παρατηρεῖ ὅμως ὅτι ἡ χρῆσις τῆς χορηγηθείσης πιστώσεως διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δραχ. 15,000 δὲν ἐγένετο ἀποκλειστικῶς εἰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, διότι ἐξ αὐτῶν ἐπληρώθησαν δραχμαὶ 2,410 εἰς μισθοδοσίαν ἐκτάκτων γραφέων, διότι ἐδόθησαν ἐπιμίσθια εἰς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἄλλους μὴ χορηγούμενα ἀπὸ τὸν νόμον, οὔτε δυνάμενα νὰ δικαιολογηθῶσι. Διότι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν, ἐκτὸς τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ χορηγουμένης δαπάνης, ἐδαπανήθη τὸ ὑπέρογκον ποσὸν τῶν δραχμῶν 23274 εἰς ἐκτάκτους κλητῆρας καὶ ἄλλα ἔξοδα, διότι ἐπληρώθησαν λόγῳ δημοσίου ἀσφαλείας τακτικῶς κατὰ μῆνα εἴς τινα ἁμαξηλάτην δραχμαὶ 150, ἐνῷ οὐδόλως ἀποδεικνύεται τοιαύτη ἀνάγκη. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν πίστωσιν τῶν δραχμῶν 30,000 διὰ κατασκευὴν δημοσίων ὁδῶν καὶ γεφυρῶν, ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ τὴν μὴ παραδοχήν της, διότι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐχορηγήθη πίστωσις δραχ. 100,000, ἀπαιτηθεῖσα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ χορηγηθεῖσα ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ μὴ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ, κατὰ δὲ τὰς ληφθείσας πληροφορίας αἱ μὲν ἐπιβαρύνουσαι κατὰ νόμον τὸ δημόσιον δαπάναι εἰς τὴν ὁδοποιΐαν τὴν ἐνεργηθεῖσαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος πληρόνονται διὰ τῆς χορηγηθείσης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πιστώσεως καὶ περισσεύει ποσὸν ὡς ἔγγιστα τριάκοντα χιλιάδων δραχ. ἀλλὰ τὸ περισσεῦον ποσὸν καὶ τὸ ἤδη ζητούμενον ζητεῖται πρὸς πληρωμὴν ἁπλῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα κατὰ νόμον δὲν ἐπιβαρύνουσι τὸ δημόσιον ἀλλὰ τοὺς δήμους. Ἑπομένως τὸ ὑπουργεῖον κακῶς ἐπλήρωσεν ἐκ τοῦ δημοσίου μέρος αὐτῶν καὶ ἤδη διὰ τῆς ζητουμένης πιστώσεως αἰτεῖ τὴν ἀποπληρωμὴν τοιούτων· οἱ δὲ προτεινόμενοι λόγοι, ὅτι δῆθεν οἱ δῆμοι δὲν ἠδύναντο κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ὁδοποιΐας νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ ἐντεῦθεν τὸ δημόσιον ἐξ ἀνάγκης προκατέβαλε τὴν δαπάνην ταύτην πρὸς ἀποφυγὴν δικῶν μεταξὺ δημοσίου καὶ ἐργολάβων, κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι ἰσχυροὶ καὶ δικαιολογημένοι· διότι τὸ ὑπουργεῖον ὤφειλε πρὶν ἢ προβῇ εἰς ἐργασίαν καὶ τὴν σύνταξιν συμβολαίων ἢ κατάρτισιν συμφωνιῶν νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὑπῆρχον τὰ ἐκ μέρους τῶν δήμων χρήματα πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐπιβαρυνόντων αὐτοὺς ἁπλῶν ἔργων καὶ οὐχὶ νὰ προβῇ ἀνεξετάστως καὶ αὐθαιρέτως προκαλοῦν εὐθύνας καὶ ἀποζημιώσεις τοῦ δημοσίου διὰ τὰς ὁποίας εὐθύνονται οἱ διατάκται. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 2 Μαρτίου 1867.

Ὁ Πρόεδρος

Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ.

Τὰ μέλη Σ. Σωτηρόπουλος, Σ. Στεφανόπουλος, Κ. Πεταλᾶς, Τ. Λαζαρέτος, Ἀνδ. Στράτος, Κ. Δαρειώτης, Π. Κυριακὸς, Ἀριστ. Μπουκαούρης, Κ. Οἰκονομίδης, Γ. Περωτῆς, Δ. Τσαμόπουλος.» Ἰδοὺ Κύριοι· ἔχει τις τὸν λόγον; ἄλλως θὰ ζητήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς.

§66ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀνεφύη τὸ ζήτημα ἂν, ἀποῤῥιφθείσης μιᾶς προτάσεως ἅπαξ, δύναται νὰ ἐπανέλθῃ. Κατὰ τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὅτε ἐσυζητεῖτο τὸ Σύνταγμα, θεωρεῖται καθαρώτατα ὅτι πᾶσα πρότασις, ἡ ὁποία εἰσαχθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ἀπεῤῥίφθη ἅπαξ, δὲν ἐπανέρχεται πλέον. Ὥστε πρέπει νὰ λυθῇ τὸ πρᾶγμα, διότι ἡ Βουλὴ μέχρι τοῦδε αὐτὴν τὴν πορείαν ἠκολούθησε.

§67ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ Κ. Στράτος, καὶ καθόσον ἐνθυμοῦμαι ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἡ Βουλὴ ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ πρώτην φορὰν χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς· καὶ τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον εἶπεν, ὅτι ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ καὶ δώσῃ πληροφορίας. Ἐπειδὴ δὲ, Κύριοι, δὲν ἀκούω κἀνὲν μέλος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπῃ, ἂν ᾖναι ἕτοιμον νὰ δώσῃ πληροφορίας......

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἕτοιμοι εἴμεθα· ἂν θέλετε νὰ τὸ λύσητε ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν, καλῶς, ἄλλως θὰ σᾶς εἴπω ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν αὐτὴν τὶ τρέχει.

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν πρῶτον, ἂν ἀποῤῥιπτομένη σήμερον ἡ πίστωσις δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς τρίτην συζήτησιν. Εἶναι ἀνάγκη αὐτὸ τὸ προκαταρκτικὸν ζήτημα νὰ λυθῇ κατὰ πρῶτον λόγον.

§70ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι λελυμένον ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, τὴν πορείαν τῆς Συνελεύσεως καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς.

§71ΣΤΡΑΤΟΣ. Προχθὲς ἔγειναν πολλαὶ ἀντιῤῥήσεις· ἡ Βουλὴ δὲν ἦλθεν εἰς καμμίαν ἀπόφασιν, ὡς ἐκ τούτου καὶ ἀνέβαλε τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ τοῦ Νομοσχεδίου.

§72ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἠμποροῦμεν σήμερον νὰ προβῶμεν, διότι ὑποθέσατε, ὅτι σήμερον ψηφοφοροῦμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὴν ἀποῤῥίπτομεν. Ἐὰν αὔριον ἔλθῃ τις καὶ ζητήσῃ τὴν ἐκ νέου ψηφοφορίαν, τότε θὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα καὶ θὰ τὸ λύσωμεν. Πῶς ἠμποροῦμεν σήμερον νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ ἀποῤῥιπτομένη μία πρότασις εἰς δευτέραν συζήτησιν;

§73ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι πρότασις ἀποῤῥίψεως τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὸ νομοσχέδιον συζητοῦμεν.

§74ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι, εἶναι τροπολογία ἐπὶ ἑνὸς μέρους τῆς πιστώσεως, ἥτις ζητεῖ τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ μέρους τούτου.

§75ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅμα παραδεχθῆτε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἀπεῤῥίψατε τὸ Νομοσχέδιον, ἢ τοὐλάχιστον ἓν μέρος αὐτοῦ· αὐτὸ τὸ μέρος τὸ ἀποῤῥιφθὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἐπαναφέρετε εἰς νέαν συζήτησιν;

§76ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι βέβαια.

§77ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι μία πρότασις ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς· αὐτὴ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ νόμος διὰ μιᾶς ἐπιψηφίσεως; ἠμπορεῖ νὰ πέσῃ τὴν δευτέραν φορὰν ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, τί θὰ γίνῃ;

§78ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ γίνῃ δεκτὴ, ἀπαιτεῖται τρὶς, διὰ νὰ ἀποῤῥιφθῇ, ἀπαιτεῖται ἅπαξ. Ἐγώ, Κύριοι, προκειμένου νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, ἐπιθυμῶ ν’ ἀκούσω καὶ τὸν Κ. Πρωθυπουργόν.

§79ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας, ἅτινα οἱ κάτοικοι ὤφειλον νὰ τὰ ἐκτελέσωσιν, ἔπρεπε μερικὰ ἐξ αὐτῶν νὰ τὰ ἐκτελέσῃ τὸ δημόσιον προκαταβάλλον. Λοιπὸν τὸ δημόσιον προκατέβαλεν ὅ,τι ὤφειλον νὰ πληρώσωσιν οἱ κάτοικοι, διότι ἄνευ τῆς προκαταβολῆς ταύτης ἡ ὁδοποιΐα ἤθελε καταστραφῆ. Λοιπὸν οἱ κάτοικοι ἐξηκολούθουν νὰ ὀφείλουν τὸ ποσὸν, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Νομίζω, ὅτι ὅλα ἠμποροῦν νὰ συμβιβασθῶσι, καὶ ἡ ἀμφιβολία τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ἀπαίτησις τοῦ δημοσίου, ἐὰν δοθῇ πίστωσις ἀναπληρωτικὴ, ἐὰν θέλετε, ὡς προκαταβολὴ ἢ δάνειον. Τὸ δημόσιον ὀφείλει νὰ εἰσπράξῃ αὐτά· ἄλλως δὲν γίνεται, διότι τὸ δημόσιον τὰ ἐπλήρωσε.

§80ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, πῶς ἔχουσι τὸ δικαίωμα οἱ ὑπουργοὶ, ὅταν δίδεται εἰς αὐτοὺς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἓν ποσὸν νὰ δαπανηθῇ διά τινα σκοπὸν, ὅτι δύνανται νὰ δαπανήσωσιν αὐτὸ δι’ ἄλλον σκοπόν. Ὁ προϋπολογισμὸς καθιέρωσε τὰ διάφορα ποσὰ ποῦ νὰ δαπανηθῶσι καὶ δὲν ἀφίνει εἰς τὰς χεῖρας τῶν ὑπουργῶν νὰ μεταβάλλωσι κατὰ τὸ δοκοῦν τὸν προϋπολογισμόν. Ἡ Βουλὴ προσδιώρισε τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν· ἐὰν τὰ δημόσια ἔργα ἦσαν 50,000 δραχμαὶ, τὰς ἄλλας 50,000 δραχμὰς τὰς ἀπεστέρησαν ἀπὸ ἄλλα δημόσια ἔργα. Ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν ἐδαπανήθη καλῶς. Ἐὰν θελήσῃ ὁ ὑπουργὸς νὰ δικαιολογήσῃ τὰς δαπάνας αὐτὰς, θὰ ἀναγκασθῇ νὰ δώσῃ δάνειον· ἀλλ’ ἐὰν ἀρχίσωμεν νὰ χορηγῶμεν δάνεια εἰς τοὺς δήμους, τότε ὅλοι οἱ δῆμοι θὰ ἔχουν ἀνάγκην νὰ τοὺς χορηγήσωμεν τοιαῦτα. Διὰ τοῦτο φρονοῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία οἰκονομία καὶ νὰ παύσουν εἰς τὸ ἑξῆς τὰ τοιαῦτα.

§81ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Δαρειώτη, ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς πληροφορήσητε κατὰ ποίαν ἐποχὴν καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ποίου ὑπουργείου ἔλαβον χώραν τὰ τοιαῦτα;

§82ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Τὰς σημειώσεις μόνον ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ δὲν ἐξετάσαμεν ποῖον ὑπουργεῖον ἦτο.

§83ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξετάσαμεν ὅλως διόλου περὶ τῶν προσώπων τῶν ὑπουργῶν.

§84ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν λαβὼν τὸν λόγον ἀντέκρουσα μίαν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς σχετικῶς μὲ ἄλλην τινὰ πίστωσιν ζητουμένην, καὶ τὸν λόγον τότε ἔλαβον ἐξ ἰδίας αὐτοβουλίας χωρὶς νὰ ἐνασχοληθῶ, οὔτε νὰ γνωρίσω τὰ πρόσωπα, περὶ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο, καὶ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζητήθη ἐκείνη ἡ μομφὴ κατὰ τῶν διαχειρισαμένων τὰ δημόσια χρήματα. Σήμερον λαμβάνω τὸν λόγον ὑπὸ τὸ ἴδιον πνεῦμα ἐμπνεόμενος, ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοὐτέστι τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς εἰλικρινείας, καὶ προσέτι, διότι πρόσωπα ἐνδιαφερόμενα εἰς τὴν προκειμένην διαχείρισιν εἶχον τὴν καλωσύνην ἢ τὴν προθυμίαν νὰ μὲ δώσουν πληροφορίας τινάς. Ἔρχομαι λοιπὸν νὰ τὰς διαβιβάσω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ μετὰ τὴν διαβίβασιν αὐτῶν τῶν πληροφοριῶν νὰ σᾶς εἴπω, ποία θὰ ᾖναι ἡ ψῆφός μου ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς. Ἡ γνωμοδότησις, Κύριοι, τῆς ἐπιτροπῆς ἐὰν εἶχε μόνον τὴν πίστωσιν τῶν 30,000 δραχ. τῶν δαπανηθεισῶν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν, τὰς ὁποίας ἐπρότεινε νὰ ἀποῤῥίψωμεν, καλῶς· ἐντὸς ὅμως τῆς ἐκθέσεώς της ἡ ἐπιτροπὴ κάμνει καὶ ἄλλην παρατήρησιν ἀποβλέπουσαν μίαν ἄτακτον καὶ κακὴν διαχείρισιν τῶν ἄλλων πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι λέγει ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ κυρωθῶσι. (Ἀναγινώσκει τὴν γνωμοδότησιν). Κατὰ τὸ 1866, καθὼς γνωρίζετε, διετέλεσε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους αὐτοῦ μάλιστα, ὁ Κύριος Προβελέγιος, ἄνθρωπος πολλὰ εὐαίσθητος, πολλὰ εὐσυνείδητος, ἀπολαύων τῆς γενικῆς ὑπολήψεως διὰ τὴν παιδείαν καὶ διὰ τὴν τιμιότητά του, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον, ὅτι ὤφειλε νὰ μοῦ δώσῃ τὰς πληροφορίας αὐτὰς, καθόσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν διετέλεσεν ὑπουργὸς, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ νὰ παρέλθουν ἐν σιωπῇ αὐταὶ αἱ αἰτιάσεις, διὰ τῶν ὁποίων αὐτὸς λέγει, ὅτι κυλιδοῦται ὁ δημόσιός του βίος. Λοιπὸν, ἐὰν ἐγὼ ἀνεδέχθην νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ἀνεδέχθην ἀκολουθῶν τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἥτις ἐξελέγχει, στιγματίζει ἐκείνους, οἵτινες δὲν διεχειρίσθησαν τὰ δημόσια κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ κατὰ τὰς περιστάσεις καὶ τὰς ἀνάγκας. Ὁ Κ. Προβελέγιος λέγει, δὲν εἶναι ἄξιος αὐτῶν τῶν αἰτιάσεων καὶ τῶν μομφῶν, τὰς ὁποίας ἀποδίδουσιν εἰς αὐτὸν, διότι λέγει, ὅτι τὴν 27 Ἰανουαρίου 1866 διωρίσθη ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν: πρῶτόν του ἔργον ἦτο νὰ ζητήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν διὰ νὰ γνωρίσῃ ποῦ καὶ πῶς πρέπει νὰ δαπανήσῃ· ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ παρετήρησε μὲ ἔκπληξίν του, ὅτι ἐντὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διετηροῦντο 10 περίπου ὑπεράριθμοι ὑπάλληλοι, πληρονόμενοι ἀπὸ τὴν πίστωσιν, μοὶ φαίνεται, τῆς δημοσίου ἀσφαλείας· ἀνεξαρτήτως τούτου ἐπληρόνοντο οὕτω καὶ δύω τακτικοὶ ὑπάλληλοι ἐναντίον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. Λέγει, ὅτι ἡ πρώτη του δουλειὰ ἦτο αὐτοὺς τοὺς δέκα ὑπαλλήλους τοὺς ἐκτάκτους καὶ τοὺς δύω ἄλλους τοὺς τακτικοὺς νὰ τοὺς παύσῃ· κατόπιν ἔκραξεν ὅλους τοὺς τμηματάρχας τοῦ ὑπουργείου καὶ τοὺς εἶπεν, ὅτι ἀπαιτεῖ νὰ τὸν πληροφορήσουν ἐὰν ὑπάρχῃ εἴτε ἐντὸς τοῦ ὑπουργείου, εἴτε εἰς τὸν κλάδον τὸν οἰκονομικὸν δαπάνη τις καὶ ποσόν τι διαχειριζόμενον ἐναντίον τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐκ τῆς καταστάσεως ἐπληροφορήθη, ὅτι εἰς τὴν ἀστυνομίαν ὑπῆρχον 30 κλητῆρες βοηθοὶ, τοὺς ὁποίους δὲν ἠμέλησε νὰ εἴπῃ νὰ τοὺς παύσουν καὶ μὲ κίνδυνόν του, διότι ἀπὸ ἕνα ἐξ αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων ἐκινδύνευσε καὶ ἡ ζωή του· παρετήρησε προσέτι, ὅτι 130 ὑγειονομικοὶ ὑπάλληλοι διετέλουν καὶ ἐμισθοδοτοῦντο ἐναντίον τοῦ προϋπολογισμοῦ· παρουσιάσθη ἓν ἔνταλμα νὰ πληρώσῃ 150 δραχ. διὰ μίαν ἅμαξαν καὶ τοῦ λέγουν, ὅτι αὐτὴ πληρόνεται ἐκ τῶν ἐξόδων τῆς δημοσίου ἀσφαλείας· ὁ κ. Προβελέγιος εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ πληρόνῃ τοιαύτην ἅμαξαν, ἀφοῦ καὶ ἐκεῖνος πηγαίνει μὲ τὰ πόδια του, ὥστε ἔπαυσε καὶ τὴν ἅμαξαν αὐτὴν ἅμα τὸ ἔμαθε.

§85ΤΙΝΕΣ. Αὐτὴ ἦτο ἄλλη ἅμαξα, ὁ ὑπουργὸς ἔχει τὴν ἅμαξάν του.

§86ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Προβελέγιος λέγει, ὅτι δὲν ἐπλήρωσεν ἅμαξαν.

§87ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶχε πίστωσιν.

§88ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τώρα ἔρχεται ἡ ἄλλη αἰτίασις τοῦ ὅτι ἐπληρόνοντο ἐπιμίσθια εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἑπτανήσου τοὺς διοικητικούς· ὁ κ. Προβελέγιος λέγει, ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν ἐδιορίσθη αὐτὸς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ ἤρχισε νὰ εἰσάγεται ἡ διοικητικὴ καὶ ἡ δημοτικὴ ἀφομοίωσις εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἐπειδὴ δὲν εὑρίσκοντο ὑπάλληλοι ἱκανοὶ διὰ νὰ μεταβοῦν καὶ δεχθῶσι θέσεις διοικητικὰς εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἠναγκάσθησαν οἱ προκάτοχοι νὰ πληρόνωσι κάτι τι περισσότερον αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους ἀπὸ ἄλλα κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Προβελέγιος εἶπεν, ὅτι τὸ βλέπει αὐτὸ δίκαιον, ὅτι βλέπει μὲ λύπην του ὅτι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι ὡς ἐκ τῆς μεγάλης ὑπερτιμήσεως τῶν δαπανῶν δὲν ἐπαρκοῦν, ἀλλ’ αὐτὸς δὲν δύναται νὰ πληρόνῃ ποσὰ ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ διέταξεν ἀμέσως νὰ παύσουν τὰ ἐπιμίσθια τὰ διδόμενα εἰς τοὺς Νομάρχας καὶ ἐπάρχους τῆς Ἑπτανήσου. Λέγει ὅμως καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐκενώθη ἡ θέσις τοῦ Νομάρχου τῆς Κερκύρας, καὶ ἐπειδὴ τότε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μένῃ ἡ θέσις αὕτη κενὴ (διότι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τοῦ ἔθνους καὶ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας ἀπῄτει νὰ μὴ μένῃ ἡ θέσις ἐκείνη κενὴ κατ’ αὐτὰς τὰς κρισίμους περιστάσεις)· ἐπειδὴ λοιπὸν κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἡ θέσις ἐκείνη κενή, κατέφυγεν εἰς ὅλους τοὺς ἐξέχοντας πολίτας ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας (διότι ἐκεῖνος ὅστις πρέπει νὰ ἀναδεχθῇ τοιαύτην θέσιν πρέπει νὰ ᾖναι παιδείας καὶ ἀρετῆς καὶ κάτοχος τοῦ διοικητικοῦ δικαίου, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ καθὼς πρέπει τὸ ἀνατιθέμενον εἰς αὐτὸν καθῆκον)· κατέφυγε λοιπὸν εἰς ὅλους καὶ δὲν κατώρθωσε παρὰ νὰ πείσῃ τὸν κ. Ἀντωνιάδην καὶ αὐτὸν πληρονόμενον 800 δραχ. κατὰ μῆνα καὶ οὐχὶ 500· αὐτὴν, λέγει, τὴν ὑπέρβασιν τὴν ἔκαμεν· ἐὰν ἡ Βουλὴ θεωρῇ, ὅτι ἡ πληρωμὴ αὐτὴ δὲν εἶναι δικαιολογημένη καὶ ὅτι ἡ πρᾶξίς του αὕτη ἐγένετο ἐναντίον τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν νόμων τοῦ Κράτους, καὶ ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ καταλογίσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν εἰς βάρος τοῦ ὑπουργοῦ, τότε μὲ παρεκάλεσε νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ μόνη περιουσία του εἶναι αἱ διακόσιαι πεντήκοντα δραχμαὶ τὰς ὁποίας λαμβάνει ὡς σύνταξιν καὶ ὅτι εἶναι εὐχαριστημένος νὰ πληρώσῃ τὴν ὑπέρβασιν αὐτὴν ἐξ αὐτῆς του τῆς συντάξεως. Ἀπ’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, κύριοι, θέλει κρίνει ἡ Βουλὴ ἐὰν ἐν τῇ συνειδήσει της καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ της δύναται νὰ μεμφθῇ αὐτοῦ τοῦ ὑπουργοῦ, καθόσον ἀφορᾷ τὸ διάστημα τῆς διαχειρίσεώς του, καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι παρανόμως ἐσπατάλησε τὸν δημόσιον πλοῦτον· αὐτὸς, προκειμένου περὶ τούτου, θέλει δικαιοσύνην. Λέγει, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἡ Βουλὴ, ἐκεῖνο καὶ ἔκαμε, δὲν ἀπῄτει δὲ ἄλλο εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του, παρὰ νὰ μὴ τὸν μεμφθῇ κανεὶς, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ καὶ δύναται νὰ τὸν ἀποδείξῃ ψευδόμενον· δὲν θέλει ἐκεῖ ὅπου ἐξῆλθε τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ εἴπῃ ἄλλο τι, ἢ ὅτι ἡ ἀνάγκη ὑπηγόρευσεν αὐτὴν τὴν δαπάνην, ὁποία εἶναι ἡ τῶν 800 δραχ. διὰ τὸν Νομάρχην, ἢ ἐὰν ᾖναι τόσον αὐστηρὰ ἡ Βουλὴ, ὥστε νὰ εἴπῃ ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀφήσῃ τὴν θέσιν κενὴν, ἐὰν δὲν εὕρισκε Νομάρχην μὲ 500 δραχ., τότε ὑποκύπτει καὶ δέχεται νὰ πληρώσῃ τὸ περιπλέον αὐτῆς τῆς μισθοδοσίας. Ὥστε ἐγὼ, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν τὸ προτείνῃ, ἐγὼ τὸ ὑποβάλλω κατ’ αἴτησιν αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ πρότασιν περὶ τούτου, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος. Ἔρχεται ἡ δαπάνη ἥτις ἐγένετο διὰ τὴν ὁδοποιΐαν· ὁ κύριος Προβελέγιος λέγει, ὅτι δὲν ἐνθυμεῖται καὶ δὲν παραδέχεται, ὅτι ποτὲ ἤθελε πράξει ἓν παρόμοιον τοῦ νὰ διατάξῃ δαπάνην ἥτις ἐπιβαρύνει τὸ δημόσιον, διότι γνωρίζει καλῶς τὸν νόμον, ὅτι τὸ δημόσιον ὑποχρεοῦται ἕνεκα τῶν τοιούτων δαπανῶν· ἑπομένως ἕως ὅτου δὲν ἐξετάσῃ τὰ ἔγγραφα, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὸς ὑπέγραψεν εἰς τοιαύτην πρᾶξιν· ἀλλὰ καὶ ἂν συνέβη τὸ τοιοῦτον, λέγει, ὅτι συνέβη ἐξ ἀπάτης. Διὰ τοῦτο ἠρώτησα πρότερον τὸν κ. Δαρειώτην ἂν ἐνθυμῆται κατὰ ποίαν ἐποχὴν καὶ ὑπὸ τίνος ὑπουργοῦ διετάχθη ἡ δαπάνη αὕτη. Ὁ κ. Δαρειώτης δὲν ἐνθυμήθη νὰ μὲ εἴπῃ, ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἀναφέρεται τὸ ὄνομα τοῦ ὑπουργοῦ, αὐτὸς δὲ διαμαρτύρεται, ὅτι δὲν ὑπέγραψε τοιοῦτον ἔγγραφον καὶ διὰ τοῦτο προκαλεῖ πάντα ὅστις δύναται νὰ τοῦ παρουσιάσῃ τὸ τοιοῦτον ἔγγραφον, καὶ λέγει, ὅτι ἐὰν εὑρεθῇ, ὅτι ὑπέγραψεν ἔνταλμα πληρωμῆς τοιαύτης δαπάνης, ἐνῷ σᾶς λέγει, ὅτι αὐτὸ ἔγεινε δι’ ἀπάτης, μολαταῦτα ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην καὶ αὐτῆς· δέχεται νὰ πληρώσῃ τὴν ζημίαν, τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸ δημόσιον, καὶ δέχεται αὐτὴν τὴν ἔκπτωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς. Βλέπετε ἕνα ἄνδρα ὅστις θέλει τὴν τιμήν του ἀκηλίδωτον, ὅστις παραδέχεται τὸ νὰ ὑποκύψῃ καὶ νὰ πληρώσῃ πᾶσαν ὑπέρβασιν ἐξ αὐτοῦ προελθοῦσαν, ὅστις πρὸς τούτοις λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ἀποδειχθῇ, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον λέγω, ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι αὐτὸ τὸ μέρος τὸ ὁποῖον ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν της ἐπληρώθη ἐναντίον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἐναντίον τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ πρέπει νὰ πέσῃ εἰς βάρος ἐκείνων τῶν ὑπουργῶν, οἵτινες ἔπραξαν τοῦτο. Συμφωνῶ, ὅτι ἐπληρώθη αὐτὴ ἡ πίστωσις παρανόμως, καὶ δὲν συμφωνῶ μὲ ἕνα τῶν προλαλησάντων, ὅστις εἶπεν, ὅτι δύνανται οἱ ὑπουργοὶ νὰ πράξωσι τοῦτο καὶ νὰ παρέχωσι βοήθειαν εἰς τοὺς κατοίκους. Τὸ ὑπουργεῖον ὑποβάλλει τὴν πίστωσιν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λέγει, ὅτι τὰ προκατέβαλε τὸ δημόσιον, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι πρᾶξις ἰδική του, βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ζητήσω λόγον, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἐναπόκειται εἰς ἡμᾶς νὰ εἴπωμεν ἂν αὕτη ἡ πρᾶξις ᾖναι κατάκρισις δημοσίου ὑπηρεσίας, ἢ ἐὰν ᾖναι παρεκτροπὴ, ἡ ὁποία δὲν φέρει οὐσιώδη ζημίαν εἰς τὸ δημόσιον· καὶ ἑπομένως ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐμπνεομένη ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ σημερινὴ ἐποχὴ δὲν εἶναι ἐποχὴ τῆς ἐξελέγξεως τῶν παρανομιῶν καὶ καταχρήσεων, ἀλλ’ ἐποχὴ συμπνοίας καὶ ἁρμονίας διὰ μεγαλειτέρους σκοποὺς, τοὺς ὁποίους τρέφει τὸ ἔθνος, καὶ ἑπομένως τὰ τοιαῦτα ἀναμοχλευόμενα εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν φέρουν ἔριδας, συμπλοκὰς, πάθη καὶ ἄλλα δυστυχήματα ἐκδικήσεως καὶ μνησικακίας, τότε (καθὼς ἐγένετο καὶ ἄλλοτε εἰς παρομοίαν περίστασιν καὶ ἡ Βουλὴ ἐκύρωσε τὰς πιστώσεις βιασθεῖσα νὰ πράξῃ τοῦτο ἐξ ἀνάγκης, καὶ ὄχι ἐξ ἰδιοτελείας), δύναται ἀφ’ οὗ κάμῃ τὰς παρατηρήσεις της, νὰ παραβλέψῃ τὸ τοιοῦτον· ἄλλως τε, καθὼς καὶ προηγουμένως σᾶς εἶπον, καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος, ὅτι κακῶς ἔγεινεν αὐτὴ ἡ παρεκτροπή.

§89ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριοι, νὰ δώσωμεν πίστωσιν σήμερον διὰ προϋπολογισμοῦ, βεβαίως ἡμεῖς ἠθέλαμεν ἐξετάσει τὸ ἀντικείμενον ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ, ναὶ ἢ ὄχι· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ δώσωμεν πίστωσιν καθ’ ἣν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη, καὶ τὸ ὁποῖον σημειοῦται, ἐὰν ἐδαπανήθη σύμφωνα μὲ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ναὶ ἢ ὄχι· τότε ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶχε καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 150,000 δραχμῶν ἂν σύμφωνα μὲ τὸν προϋπολογισμὸν ἐδαπανήθη. Διετηρήσαμεν τὴν σημείωσιν, καὶ ἐκ τῆς σημειώσεως αὐτῆς παρατηρεῖται, ὅτι μεταξὺ τῶν δαπανηθέντων ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἐγένοντο καὶ πληρωμαὶ ἐκτάκτων γραφέων. Πιστεύω, ὅτι ἡ ἀσφάλεια δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ γραφεῖς· ἐννοεῖτε λοιπὸν, ὅτι ἐνομίσαμεν, ὅτι τοῦτο θὰ ᾖναι ἐκ τῶν ἐξόδων τῶν μὴ ἀναγκαίων διὰ τὴν ἀσφάλειαν· αὐτὴ εἶναι ἡ σκέψις ἡμῶν. Παρετηρήθη δὲ, ὅτι ἐκτὸς τῆς ὑπερβάσεως αὐτῆς, κατὰ μῆνα ἐπληρόνοντο 150 δραχμαὶ διὰ ἅμαξαν λόγῳ δημοσίας ἀσφαλείας, ἐνῷ εἶναι καὶ ἄλλαι ἅμαξαι, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουν διὰ τὴν μεταβίβασιν ἀποσπασμάτων· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἅμαξα δὲν ἠμπορέσαμεν νὰ ἐννοήσωμεν εἰς τί χρησιμεύει καὶ διὰ τί πληρόνεται· διὰ τὸν ὑπουργὸν ὑπάρχει ἅμαξα, διὰ τὸν διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας ὑπάρχει· δι’ αὐτὴν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας εὑρέθημεν εἰς ἀπορίαν διὰ τί νὰ πληρόνεται, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι αὕτη χρησιμεύει δι’ οἰκονομίαν προσώπων. Παρετηρήσαμεν ἐπίσης, ὅτι ἡ Ἀστυνομία ἀνεβίβασε τὸ ποσὸν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας εἰς 27,000· εἴπομεν διατί νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ ἔκτακτος δαπάνη; Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν δαπάνην τῶν 30,000 δραχμῶν ἡ ἐπιτροπὴ βεβαίως δὲν ἠμποροῦσε νὰ δεχθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν, διότι ῥητῶς ὁ νόμος ἀπαγορεύει εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ κάμνῃ χρῆσιν ποσοῦ εἰς δαπάνην, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιβαρύνεται τὸ δημόσιον· ὤφειλε λοιπὸν νὰ ἀποῤῥίψῃ τοῦτο· ὑμεῖς δὲ ἀποφασίσατε ὅ,τι θέλετε, εἴτε ἂς θεωρηθῇ ὡς δάνειον τοῦ δήμου εἴτε ἄλλως· ἡμεῖς ἠθέλαμεν νὰ δώσωμεν αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν, διὰ νὰ μὴ ἀποδοθῇ κακὴ πρόθεσις εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§90Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μετ’ ἀγωνίας, κύριοι, ἤκουσα τὸν εἰσηγητὴν τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς δίδοντα ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ἔφερεν ἐνώπιον ἡμῶν τὰς σκέψεις της περὶ τῶν διαφόρων πιστώσεων, ἀλλὰ τολμῶ νὰ σᾶς εἴπω μεθ’ ὅλου τοῦ θάῤῥους, ὅτι οὔτε λογικῶς οὔτε εἰλικρινῶς εἰργάσθη. Πρῶτον, κύριοι, λέγω, ὅτι δὲν εἰργάσθη εἰλικρινῶς, διότι δὲν δύνασθε νὰ μᾶς εἰπῆτε, ἀποῤῥίψατε ὑμεῖς πίστωσιν, ἥτις ἔρχεται συνεπτυγμένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· εἶναι μομφὴ ἐναντίον τῶν διαχειρισαμένων τὰ δημόσια, ἐὰν ἀποῤῥίψωμεν αὐτὴν τὴν πίστωσιν, καὶ ἔπρεπεν ἡ πίστωσις νὰ ἦτο ἄλλως, ὥστε ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει καὶ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν της ὅλα τὰ περιστατικὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς. Ἐὰν σήμερον ἐφέρετο αὐτὴ ἡ πίστωσις ἀνεπτυγμένως, δὲν ἠθέλαμεν μεμφθῆ συνεπτυγμένως τοὺς ὑπουργοὺς ἐκείνους. Ἰδοὺ διατί δὲν εἰργάσθη εἰλικρινῶς ἡ ἐπιτροπή· ἔπρεπε καθαρισμένα νὰ φέρῃ τὰ ζητήματα, διὰ νὰ δείξῃ ποῦ καὶ πότε ἔγειναν αἱ ὑπερβάσεις, καὶ ὄχι νὰ ἔλθῃ ἐντὸς τῆς Βουλῆς νὰ εἴπῃ, ἐδῶ εἶναι μία ὑπέρβασις· εἶναι γελοῖον, διότι μᾶς τὸ λέγει καὶ τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὸ ἐπεριμέναμεν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν, νὰ μάθωμεν πῶς καὶ διατί ἐγένετο ἡ ὑπέρβασις. Τὸ εἴπατε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας; Ὄχι. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ἐνταῦθα δὲν εἶναι μία ἔκθεσις· πιθανὸν νὰ μὴ ὑπῆρχεν εἰς τὴν διάνοιαν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔχω ἄλλην λέξιν νὰ μεταχειρισθῶ, καὶ ὅταν ἓν πρᾶγμα δὲν ᾖναι τοιοῦτον ὥστε ν’ ἀποφασίσῃ τις ἐν πεποιθήσει, τὸ πρᾶγμα τοῦτο δὲν παρουσιάζεται οὔτε σαφῶς οὔτε εἰλικρινῶς. Δεύτερον σᾶς εἶπον ὅτι τὰ ζητήματα δὲν ἦλθον λογικῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι δι’ ἑκάστην ὑπέρβασιν καὶ δι’ ἑκάστην λέξιν τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐδῶ ἔπρεπεν ἐπανειλημμένως νὰ δώσητε καὶ τὸν λόγον τῆς ὑπερβάσεως, ὄχι ἁπλῶς μόνον νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι ἐδῶ ἔγεινε μία ὑπέρβασις. Λοιπὸν οὔτε εἰλικρινῶς, οὔτε λογικῶς εἰργάσθη ἡ ἐπιτροπή. Τώρα θὰ σᾶς ἀποδείξω, Κ. Δαρειώτη, πῶς καὶ κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ ἔρχωνται αὗται αἱ ἐκθέσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ πρῶτον, ἡ ἐπιτροπὴ παραδέχεται ὅλας τὰς ἄλλας πιστώσεις, (διότι ἐγὼ θὰ ἀρχίσω ἀπ’ ἐκεῖ ὅπου τελειόνει ἡ ἐπιτροπὴ) καὶ ζητεῖ μόνον ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ πίστωσις τῶν 30,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν· ἀλλὰ δὲν ἦτο δίκαιον νὰ μᾶς ἐξηγήσητε ἐὰν πραγματικῶς ᾖναι ὑπέρβασις αὐτὴ, ἐὰν ᾖναι ἐναντίον τοῦ νόμου, ἢ ἕνας ἁπλούστατος διοικητικὸς καταλογισμὸς δύναται νὰ φέρῃ τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν πλήρη αὐτοῦ δικαιολόγησιν; Δεύτερον, δὲν ἔπρεπε νὰ μᾶς ἐξηγήσητε τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιβαρύνεται καὶ ὁ δῆμος καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτὴν τῆς ὁδοποιΐας, ὅπως ἐννοήσῃ ἡ Βουλὴ ποῖος ἦτο ὁ λόγος, ὅστις ἔφερεν αὐτὴν τὴν φαινομένην ὑπέρβασιν;

§91ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατάξατε τὸν κλητῆρα νὰ μᾶς φέρῃ τὰ ἔγγραφα.

§92ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, τὴν ὁποίαν διὰ νόμου διέταξεν ἡ Κυβέρνησις, ἐκλείσθη συμβόλαιον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ διαφόρους ἐργολάβους· τὸ συμβόλαιον τοῦτο ἐκλείσθη τὴν 3 Φεβρουαρίου 1865 διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3240 διαταγῆς τοῦ ὑπουργείου, τὸ δὲ ὁλικὸν ποσὸν τῆς ἐργολαβίας ἀναβαίνει εἰς 202,000 δραχ. ἐκ τῶν ὁποίων αἱ μὲν 86,300 ἀντιστοιχοῦν εἰς ἁπλᾶ ἔργα, αἱ δὲ 115,700 εἰς τεχνικά· καὶ διὰ μὲν τὰ ἁπλᾶ ἔργα ἐπιβαρύνονται οἱ δῆμοι, διὰ δὲ τὰ τεχνικὰ τὸ δημόσιον· ἀπέναντι τοῦ ποσοῦ τούτου ἐπληρώθησαν εἰς τὸν ἐργολάβον καὶ διὰ τὰ ἁπλᾶ καὶ διὰ τὰ τεχνικὰ ἔργα κατὰ τὸ 1865 δραχ. 95,971,95|00, κατὰ τὸ 1866 ἐπληρώθησαν κατὰ τὴν 19 Μαρτίου, 13 Ἀπριλίου, 10 Μαΐου, 13 Μαΐου, 13 Ἰουνίου, 20 Ἰουλίου, 3 Αὐγούστου καὶ 8 Σεπτεμβρίου 81,210,02· αὐτὰ τὰ τελευταῖα ποσὰ ἐπληρώθησαν διὰ τῶν ἐνταλμάτων ὑπ’ ἀριθ............... .............. Τώρα ἐκ τῶν 81,210,02, αἱ ὁποῖαι ἐπληρώθησαν κατὰ τὸ 1866, ἀπὸ μὲν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κ. Ῥούφου ἐπληρώθησαν 46,155 ἀπὸ δὲ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν 39,665. Πρέπει δὲ νὰ μάθητε, ὅτι ἐκτελουμένων τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας, πολλάκις παρίσταται ἀνάγκη νὰ πληρωθῶσιν ἔκτακτά τινα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα οὐδὲ καὶ σχεδιασθείσης τῆς ὁδοῦ ἠμπορεῖ νὰ προΐδῃ τις, οὐδὲ οἱ μηχανικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἐπιτοπίως· διότι, ὑποθέτω, ἐνῷ καταλογίζω ὅτι τὸ ἔδαφος ἔχει χώματα 1, 2 ἢ 3 ποιότητος, ὅμως προχωρῶν εὑρίσκω ἕνα ὄγκον μέγιστον λίθου· ἐπειδὴ λοιπὸν ἀνθρωπίνως δὲν ἠμπορούσατε νὰ τὸν προϋπολογίσητε, νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ σταματήσητε; Ὄχι· λοιπὸν βλέπετε ὅτι πολλάκις ἔκτακτοι περιστάσεις προκαλοῦν πληρωμὰς ἐκτάκτων ἐξόδων, διότι οὔτε ἡ φρόνησις οὔτε ἡ λογικὴ ἀπαιτεῖ νὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον ἕως ὅτου ἔλθῃ ἡ Βουλή. Λοιπὸν, Κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τοῦ Κ. Βούλγαρη ἐξώδευσε μόνον 39,000· πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν εἶχε δίκαιον νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, καὶ ἂν ἀφοῦ τὸ ἔκαμε, παρηνόμησε. Πρῶτον, ὁ ἐργολάβος ὤφειλε νὰ λάβῃ δρ. 195 000, ἐκτὸς τῶν ὁποίων εἶναι καὶ αἱ 30,000· δεύτερον λέγω, ὅτι ἐὰν περιστάσεις ἔκτακτοι δὲν ἐπέτρεψαν—τότε νὰ εἰσπραχθῶσι τὰ χρήματα, καὶ ἑπομένως νὰ πληρωθῶσι τὰ ἁπλᾶ ἔργα εἰς τὸν ἐργολάβον αὐτὸν κατὰ τὴν συμφωνίαν του, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἦλθεν εἰς συνδρομὴν αὐτῆς τῆς ἐργασίας, νομίζω ὅτι κατὰ τίποτε δὲν ἔσφαλε, διότι ἤθελεν εἶσθαι πολὺ μωρὸν πρᾶγμα νὰ διακόψῃ ἓν ἔργον τόσον σπουδαῖον διὰ τὰ συμφέροντα τοσούτων ἐπαρχιῶν· τοῦτο εἶναι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοιαῦτα πράγματα δὲν ἠμποροῦν ποτὲ νὰ θεωρηθοῦν ὡς παράνομα, διότι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐμψυχόνῃ αὐτὰ τὰ ἔργα καὶ ὄχι νὰ τὰ διακόπτῃ. Τώρα, Κύριοι, ἐρχόμεθα εἰς τὰ ἄλλα. Ἔλαβεν ὁ ἐργολάβος αὐτὰ τὰ χρήματα; ὄχι· καθυστεροῦνται εἰς αὐτὸν πλέον τῶν 45,000. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα νομίζετε ὅτι ἐδόθησαν παρανόμως εἰς τὸν ἐργολάβον, εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ ταμείου τοῦ Κράτους καὶ κρατήσατε τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχετε νὰ δώσητε εἰς αὐτόν. Ποῦ λοιπὸν ἔγκειται ἡ παρανομία; καὶ πρὸ πάντων ὑμεῖς, Κ. Σωτηρόπουλε, ὅστις γνωρίζετε ἐὰν διὰ τῶν προκαταβολῶν δὲν ζῇ τὸ Κράτος. Βλέπετε λοιπὸν καθαρῶς ὅτι δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ἐπιλήψιμον. Αὐτὰ λοιπὸν εἶχον νὰ σᾶς εἴπω ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ ἐν γένει ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν, διότι νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ χωρίσω μίαν ὑπηρεσίαν· ὁπωσδήποτε ὅμως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἔλθουν τὰ κονδύλια διακεκριμένως, διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ, διότι αἱ περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι σήμερον εἰς τὸ Κράτος, δὲν θὰ ἦναι μετὰ 2, 3 μῆνας, ἢ ἴσως θὰ ἦναι χειρότεραι· ἡ ἐκτίμησις λοιπὸν τῶν πράξεων μιᾶς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἀνεξάρτητος τῶν περιστάσεων, διότι, ἂν δὲν λανθάνωμαι, καθημερινῶς ἡ ὑπηρεσία ἀπαντᾷ ἐμπόδια ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται, καὶ ἡ Κυβέρνησις τρέχει εἰς ἐξομάλυνσιν αὐτῶν. Ἠκούσατε ὅτι ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ὁ Κ. Δαρειώτης ἐν πρώτοις σᾶς εἶπεν, ὅτι 150 δραχ. κατὰ μῆνα ἐπληρόνοντο διὰ μίαν ἅμαξαν τῆς ἀστυνομίας ἢ διὰ τὴν δημόσιον ἀσφάλειαν. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι, ἐπειδὴ σᾶς εἶπε τοῦτο, δὲν ἔπρεπε νὰ σᾶς εἴπῃ καὶ κατὰ ποίους μῆνας καὶ ἀπὸ ποῖον ἐδόθησαν, ἀπὸ ποῖον ἐγένετο αὐτὴ ἡ ὑπέρβασις; Καὶ διατὶ αὐτὴ ἡ σιωπή; ἕνεκα ἀβροφροσύνης πρὸς τὰ πρόσωπα; δὲν τὸ πιστεύω, διότι πρὸς αὐτὰ ἔρχεται νὰ ἀποδοθῇ μία μομφή. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀβροφροσύνη. Τὶ εἶναι; ἀποκριθῆτε σεῖς. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι οὐδέποτε ἤθελον ὑπογράψει μίαν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία νὰ σᾶς ὑποβάλλῃ σπουδαῖα πράγματα, ἂν ἀναλελυμένως δὲν φέρῃ αὐτὰ τὰ πράγματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν τῳόντι ἐπληρώθη αὐτὴ ἡ ἅμαξα εἰς ἕνα Φωτόπουλον τὸν μῆνα Ἰανουάριον 150 δραχ. τὸν Μάρτιον 150, τὸν Ἀπρίλιον 35, καὶ εἰς τὰς 30 Ἀπριλίου 150 δραχ. πάλιν· (θόρυβος). Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐξώδευσε μόνον 91 δραχ. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ μὴ τὸ μάθῃ τοῦτο ἡ Βουλή; Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι δὲν ἀξίζει νὰ θυσιάσω λόγους διὰ 91 δραχ. ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι, ἂν ἠμπορῆτε, μοὶ λέγετε ὅτι δύναται εἰς πάντα ὑπάλληλον νὰ πληρώσῃ νὰ μεταφέρῃ μίαν εἴδησιν ἀπὸ ἓν χωρίον εἰς τὸ ἄλλο, καὶ πολὺ περισσότερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ στείλῃ μίαν ἅμαξαν εἰς τὸν Πειραιᾶ νὰ πληροφορηθῇ περιστατικά τινα, καὶ πότε; Σᾶς παρακαλῶ νὰ φέρετε τὸν νοῦν σας ὀλίγον περαιτέρω, κατὰ τὸν Ἰούνιον. Ἰούλιον, Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον ἐν Ἀθήναις, καὶ νὰ ἐνθυμηθῆτε τότε τί ἐγίνετο εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν, ὅταν ὁλόκληρα στίφη ἀνθρώπων περιήρχοντο εἰς τὴν πόλιν διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἠξεύρετε.

§93ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐὰν ὑπερασπίζεσθε ὁμιλοῦντες τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἢ τὰς προκατόχους, διότι ἡμεῖς ἐφεραμέν τινα ἐγκλήματα τῶν προγενεστέρων Κυβερνήσεων ἐντὸς τοῦ 1866.

§94ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ αὐτοῦ λέγω καὶ ἐγώ.

§95ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἂν ὑπερασπίζεσθε τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν, τότε δὲν ὁμιλεῖτε εἰλικρινῶς ὑμεῖς.

§96ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐλᾶτε ἀπὸ τὸ βῆμα νὰ μὲ ἀντικρούσητε, διότι βλέπετε, ὅτι πολὺ ἀναλελυμένως καὶ κατὰ κονδύλιον καὶ ἀριθμοὺς φέρω τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας ὡς ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε. Λοιπὸν βλέπετε, Κύριοι, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον λέγω, ὅτι ἔπρεπε καὶ πρέπει, ἂν θέλετε νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, νὰ ἔλθουν ἀναλελυμένως, καὶ ἡ εὐθύνη ἑνὸς ἑκάστου νὰ χωρισθῇ, διότι ἠμπορεῖτε νὰ ἀποδώσητε εὐθύνην εἰς ἀνθρώπους, οἱ δὲν ὁποῖοι ἔκαμαν αὐτὰ τὰ πράγματα......

§97ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν προτείνεται ἀπόῤῥιψις.

§98ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρετε πολὺ καλὰ τὶ σημαίνουν αἱ λέξεις. Αὐτὰ εἶχον νὰ σᾶς εἴπω ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς ἁμάξης. Ἔρχομαι εἰς ἄλλο ἀντικείμενον, τῶν γραφέων. Τῷ ὄντι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔγεινε μία ὑπέρβασις διὰ τοὺς γραφεῖς, ἀλλ’ οὔτε ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ἐφρόντισεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ λάβῃ θετικὰς πληροφορίας καὶ καθαρὰς, καὶ νὰ ᾖναι εἰς γνῶσιν τῆς εὐθύνης μιᾶς ἑκάστης τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν διαχειρισταὶ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἀληθῶς διωρίσθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δύο γραφεῖς ὑπὸ τὸν Ἰούλιον μέχρι τοῦ Νοεμβρίου, δύο ἕτεροι· ἐξ ὧν ὁ εἷς ἐπληρώθη μέχρι τέλους Νοεμβρίου καὶ ὁ ἕτερος μόνον τὸν Αὔγουστον, εἷς ἕτερος προσελήφθη τὸν Νοέμβριον, καὶ ἐπληρώθη μόνον διὰ τὸν μῆνα αὐτόν. Τώρα δύνανται μὲν νὰ διωρίσθησαν πολλὰ πρόσωπα καὶ νὰ ἐπαύθησαν, κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ διεκπεραιωτοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν· αὐτὸς ἀποβάλλει καὶ δέχεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του τοὺς γραφεῖς, καὶ βεβαίως ὁ ὑπουργὸς δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ὑπογράψῃ, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάθηται νὰ ἐξετάζῃ τὴν ἱκανότητα τῶν γραφέων τοῦ ὑπουργείου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς γραφεῖς ἐπληρώθησαν 1,100 δραχμαὶ, καὶ ἐννοῶ πάντοτε τὸν λογαριασμὸν τῆς προηγουμένης κυβερνήσεως, διότι καὶ πρὸ τοῦ κυρίου Βούλγαρη κατὰ τὸν Ἰανουάριον, Μάρτιον, Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον βλέπω ὅτι ἐγίνοντό τινες πληρωμαί. Αἱ 1,100 δραχ. ἠξεύρετε τί εἶναι; εἶναι ἡ μισθοδοσία ἓξ μηνῶν δύω γραφέων· διὰ τοῦτο πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ μάθῃ ποῖος ἦτο ὁ λόγος δι’ ὃν αὐτὸ τὸ μικρὸν ποσὸν ἐξώδευσεν ἡ κυβέρνησις ἐκείνη. Ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι ἡ ὑπηρεσία γίνεται περισσοτέρα καθ’ ἣν ἐποχὴν εὑρίσκονται ἔκτακτοι κινήσεις ἐντὸς τοῦ ἔθνους, εἴτε ἐκ τῆς ληστείας εἴτε ἐξ ἄλλων περιπλοκῶν τοῦ τόπου. Λοιπὸν εἰς τὴν παρελθοῦσαν κυβέρνησιν, ὅτε ὁ μὲν ἀγὼν τῆς Κρήτης ἦτον εἰς τὸν μέγιστον αὐτοῦ ὀργασμὸν, ἡ δὲ καταδίωξις κατὰ τῶν φυγοδίκων καὶ τῆς ληστείας εἶχε λάβει μίαν μεγίστην ἐπίτασιν, εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις νομίζει ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξοδεύσῃ σήμερον ὁλοκλήρους ὥρας διὰ νὰ συζητήσῃ ἂν ἔπρεπε νὰ ἐξοδευθῇ διὰ δύω γραφεῖς ἓν τοιοῦτον ποσόν; Ἐγὼ νομίζω ὄχι· καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελεν ἐξετάσει ἐπισταμένως αὐτὰ τὰ πράγματα, δὲν ἤθελε ῥίψει αὐτὰς τὰς λέξεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον τὴν θέσιν των. Ἔρχομαι ὡς πρὸς τοὺς κλητῆρας, διότι ὅλα πρέπει νὰ τὰ ἐξετάσωμεν μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν. Τῷ ὄντι ἔκτακτοι κλητῆρες ὑπῆρξαν· προσέτι καὶ ἀποζημιώσεις ὑπαλλήλων τινῶν ἐν Ἑπτανήσῳ, ἀλλ’ αὐταὶ δὲν ἐγένοντο καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐκυβέρνα ἡ παρελθοῦσα κυβέρνησις, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχω οὔτε γνωρίζω τοὺς λόγους δι’ οὓς ἐγένετο αὐτὴ ἡ πληρωμὴ, διότι δὲν ἔτυχε νὰ ἴδω οὔτε τὸν κύριον Προβελέγιον οὔτε κανένα ἄλλον· 20 κλητῆρες ἔκτακτοι ὑπῆρχον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρὸ τῆς ἐλεύσεως εἰς τὰ πράγματα τῆς παρελθούσης κυβερνήσεως· ἐὰν τοὺς εὗρε καὶ ἡ προκάτοχος κυβέρνησις, δὲν τὸ γνωρίζω.

§99ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κύριος Κυπριάδης λέγει, ὅτι ὅλοι οἱ κλητῆρες ἐπαύθησαν ἀπὸ τὸν Ῥοῦφον.

§100ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡ διάρκεια τῆς ὑπουργείας Ῥούφου εἶναι μεγαλειτέρα τῆς τοῦ κυρίου Προβελεγίου, διότι ὁ κύριος Προβλέγιος εἶχε παραιτηθῆ, καὶ ὅσα εἶπον ἀνάγονται εἰς τὴν πρώτην περίοδον.

§101ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Σακελλαριάδη, ἠμπορεῖτε νὰ ἔλθετε ἀπὸ τὸ βῆμα νὰ εἴπητε ὅσα θέλετε, ἀλλ’ ἀπ’ αὐτοῦ νὰ μεμψιμοιρῆτε εἶναι ἄδικον. Λοιπὸν, κύριοι, λέγω ὅτι 30 κλητῆρας ἡ κυβέρνησις αὐτὴ εὑρῆκεν ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν· δὲν ὑπάρχει κἀμμία δυσκολία νὰ ἀποδειχθῇ ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι, διότι ἂς ὑποχρεώσῃ ἡ Βουλὴ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ αὔριον θὰ ἔχετε τὸ πρωτόκολλον τῶν κλητήρων, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν αἱ ἡμερομηνίαι καθ’ ἃς διωρίσθησαν. Οἱ 30 αὐτοὶ κλητῆρες δὲν ἔμειναν καθ’ ὅλου αὐτοὺς τοὺς μῆνας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ ποτὲ μὲν ἠλαττοῦντο κατὰ 4, ποτὲ δὲ κατὰ περισσοτέρους, καὶ διετηρήθη πάντοτε μεταξὺ τῶν 30 καὶ τοῦ ἑνὸς μία κλῖμαξ ἡ ὁποία ἐκανονίζετο ἀπὸ τὰς περιστάσεις τῆς ὑπηρεσίας· οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἐγένετο αὐτὴ ἡ ὑπέρβασις ὡς πρὸς τοὺς κλητῆρας βεβαίως πρέπει νὰ λεχθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι πιστεύω ὅτι δὲν θέλει μείνει κἀνεὶς ὅστις δὲν θέλει συνομολογήσει τὸ δίκαιον καὶ τὸ πρέπον αὐτοῦ τοῦ ἐξόδου· ἔπρεπε νὰ ἐξοδευθῇ, καὶ ἰδοὺ ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι· ὅτι κατὰ τὴν ἑξαμηνίαν, καθ’ ἣν ἐκυβέρνα ὁ κύριος Βούλγαρης, ἠναγκάσθη νὰ μεταχειρισθῇ τοὺς κλητῆρας τούτους ἕνεκα τῶν περιστατικῶν ὅσα προηγουμένως σᾶς εἶπα· τοὐτέστιν, εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπῆρχεν ὀργασμὸς μέγας, αἱ διαδηλώσεις διεδέχοντο ἡ μία τὴν ἄλλην, ἡ ἀναχώρησις τῶν ἐθελοντῶν ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τῆς πρωτευούσης ἐγίνετο καθ’ ἑκάστην, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ πλῆθος ἀνθρώπων ἐρχομένων ἀπὸ διαφόρους ἐπαρχίας ὅπως ἑτοιμασθῶσιν ἐδῶ καὶ ἀναχωρήσωσιν. Ἐννοεῖτε λοιπὸν ὅτι δὲν ἦτο τόσον ἀσφαλὴς ἡ πρωτεύουσα ὡς ἐκ τῆς ἐλεύσεως διαφόρων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔμελλον ν’ ἀναχωρήσωσιν. Ἡ διοικητικὴ λοιπὸν ἀστυνομία ἐνταῦθα ἔπρεπε κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν νὰ σταθῇ πλέον δραστηρία, διότι ἐνθυμοῦμαι καὶ μίαν ἄλλην ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον εἰσρεύσει ἐν Ἀθήναις ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας πολλοὶ ἄνθρωποι κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν καὶ ὁ τριγμὸς τῶν ὀδόντων ἐκ τοῦ φόβου ἦτο τότε μέγιστος ἐκείνων, οἵτινες ἴσως σήμερον νομίζουν ὅτι δὲν εἶναι τίποτε· ἀλλὰ τότε, ὅταν ἐντὸς τῶν πόλεων περιήρχοντο 3, 4 χιλιάδες γιαταγανάδες, ἐννοεῖτε ὅτι τὰ πράγματα ἦσαν πολὺ διαφορετικά. Τὰς περιστάσεις λοιπὸν ταύτας πρέπει νὰ ἐκτιμήσῃ κἀνεὶς καθὼς πρέπει. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον διετηρήθησαν ἐπὶ πλέον οἱ 30 οὗτοι κλητῆρες, καὶ βεβαίως ἐὰν ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐντὸς τῆς πρωτευούσης εἶχεν ἀνάγκην τῆς μικρᾶς ταύτης συνδρομῆς, ἔπρεπε νὰ διστάσῃ ἡ κυβέρνησις νὰ λάβῃ τοιοῦτον μικρὸν μέτρον πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν περιουσιῶν τοῦ κόσμου; Ἓν μόνον, κύριοι, θέλω νὰ προσθέσω ἀκόμη, διότι καὶ τοῦτο πρέπει νὰ μάθητε, ἐπανερχόμενος εἰς τὸ ζήτημα τῶν 30,000 δραχμῶν αἱ ὁποῖα ἀποβλέπουν τὴν ὁδοποιΐαν. Σᾶς εἶπον ὅτι 39,000 δραχ. ἐπληρώθησαν ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν αἱ 17 μόνον ἀνήκουν εἰς τὰ ἁπλᾶ ἔργα, αἱ ἄλλαι εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸ δημόσιον. Τὰς 17 ταύτας χιλιάδας ἔχει ἡ κυβέρνησις ἤδη εἰς τὸ ταμεῖόν της, διότι ὁ ἐργολάβος ἔχει λάβει εἰς λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου πολλὰ χρήματα καὶ ἂς τὰ κρατήσῃ, ἐὰν θέλῃ· ἐὰν ὅμως ἡ κυβέρνησις δὲν θέλῃ νὰ τὰ λάβῃ, ἐννοεῖται ὅτι δύναται νὰ τὰ εἰσπράξῃ πολλὰ εὐκόλως ἀπὸ τὰ μέρη τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν πληρωμὴν αὐτῶν. Αὐτὰ, κύριοι, εἶχον νὰ προσθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναλελυμένα καὶ ὑφ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς ἀληθείας, ὅπως πεισθῆτε περὶ τῶν πραγμάτων, γνωρίζοντες καὶ τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς εὐθύνας ἀκόμη τῶν κυβερνήσεων, διότι συνεπτυγμένως δὲν εἶναι συγχωρημένον, τὸ ἐπαναλέγω, καὶ κἀνὲν ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἤθελε δεχθῇ νὰ ἑνώσῃ τὴν εὐθύνην τινὸς μετ’ ἄλλων ἀνθρώπων τῶν ὁποίων τὴν εὐθύνην δὲν γνωρίζει· διότι τὸ νὰ φέρητε διὰ διαφορετικὰς πράξεις ἀνθρώπους νὰ δέχωνται εὐθύνας, τοῦτο εἶναι ἐναντίον τῶν στοιχείων τῆς δικαιοσύνης, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἔρχωνται καθαρῶς καὶ ὡρισμένα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· ὑποθέσατε π. χ. ὅτι σήμερον ὑπάρχει ἡ κυβέρνησις τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου, μετὰ ἕνα μῆνα ὑποθέσατε πῶς ὑπάρχει τοῦ κυρίου Σωτηροπούλου, μετὰ δύω μῆνας εἰσέτι πῶς ὑπάρχει κυβέρνησις ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κυρίου Δαρειώτη, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους ἦλθαν 6 κυβερνήσεις· διὰ τὴν διαχείρισιν λοιπὸν ὅλων αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων συνεπτυγμένως θὰ ζητήσωμεν ἀπὸ ἕνα λόγον;

§102ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ περιπλέξατε· πρῶτον, οὐδεὶς ζητεῖ ἀπὸ καμμίαν κυβέρνησιν εὐθύνην.

§103Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ δικαιολογῶνται ὅλα τὰ πράγματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, κύριε Σωτηρόπουλε, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον, κύριε Σωτηρόπουλε, πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ ἄλλοτε ἀκόμη πρὸς διαστροφὴν τῆς ἀληθείας, καὶ κατ’ αὐτῶν τῶν οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι, ὅσον μικραὶ καὶ ἂν ὦσι, περιποιοῦν καὶ θὰ περιποιοῦν αἰωνίως τιμὴν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰς ἐνήργησαν· δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους λοιπὸν φρονῶ ὅτι τὰ ἔξοδα ταῦτα οὐχὶ μόνον εἶναι ἀρκούντως δικαιολογημένα, ἀλλὰ τὸ μεγαλείτερον αὐτὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι τῶν 17,000 δραχμῶν καὶ ἐπιβαρύνει τὰ ἁπλᾶ ἔργα τῶν δήμων, εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς κυβερνήσεως νὰ τὸ κρατήσῃ ἀπὸ τὸν ἐργολάβον, ἐὰν τὸ ἔλαβε παρανόμως, διότι αὐτὸς, καθὼς ὑπέδειξα, ἔχει εἰς χεῖράς του πολλὰ χρήματα ἀπὸ τὸ δημόσιον.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σακελλαριάδης.

§105ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν θέλω, κύριοι, οὔτε νὰ μεμφθῶ οὔτε νὰ κατακρίνω τινά· περὶ προσώπων δὲν πρόκειται, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ νόμου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν οὔτε τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου Ῥούφου, οὔτε τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου Βούλγαρη, οὔτε κανένα ἄλλο ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν διαχείρισιν τῶν δύω αὐτῶν ὑπουργείων, ὅπως καὶ τοῦ παρόντος, διότι νομίζω ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν κάπως ἐμπλέκεται καὶ ὁ νῦν πρωθυπουργὸς (ἱλαρότης), καὶ φρονῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κύριος Πετιμεζᾶς δὲν ἔπρεπε νὰ κατακρίνῃ ποσῶς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐξεπλήρωσεν ἓν ἱερὸν καθῆκον, καὶ χρεωστοῦμεν μάλιστα ν’ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ κἄποιας εὐγνωμοσύνας, διότι εἶναι ἡ μόνη ἐπιτροπὴ, ἥτις ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της πλέον πάσης ἄλλης· ἡ ἐπιτροπὴ, ἐὰν δὲν ἤθελε διαφωτίσει τὴν Βουλὴν διὰ τῶν συνοπτικῶν ἐκείνων ἐκθέσεων τὰς ὁποίας μᾶς ὑπέβαλεν, ἦτο μὰ τὴν ἀλήθειαν κατακριτέα καὶ ἐγὼ πρῶτος ἤθελον εἰπῆ εἴς τινας μάλιστα οἰκονομολόγους, ὅτι, κύριοι, δὲν θέλετε νὰ παρουσιάσητε τὴν ἀλήθειαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐκ φόβου μήπως ἡ ἀλήθεια αὕτη στραφῇ μίαν ἡμέραν καθ’ ὑμῶν· ἀλλὰ χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, βλέπω καὶ εἰλικρίνειαν καὶ πατριωτισμὸν, καὶ εἴθε ὅλοι νὰ ἐργαζώμεθα ὅπως εἰργάσθη αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, ἀναβὰς τὸ βῆμα, ἠθέλησε νὰ προκαλέσῃ προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις καὶ ἀνέφερε πρόσωπα τοῦ μὲν καὶ τοῦ δὲ· τὰ πρόσωπα ἂς τ’ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος. Ἐπίσης καὶ ὁ κύριος Κυπριάδης δὲν ἔπρεπε νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὰ συναξάρια τοῦ κυρίου Προβελεγίου, τί τὸν εἶπε καὶ τί ἔπραξε (ἱλαρότης), ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ εἰς τὰ πράγματα καὶ ἀπ’ αὐτῶν ν’ ἀπευθύνῃ τὴν ὑπεράσπισιν. Ὁ κύριος Προβελέγιος, τὸν ὁποῖον τιμῶ καὶ ὑπολήπτομαι καὶ σέβομαι, ἐὰν ἠδικήθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἶχε γραφίδα καὶ γλῶσσαν διὰ νὰ κάμῃ ἓν ὑπόμνημα, νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ τὸν δικαιολογήσῃ διὰ τῆς γλώσσης αὐτῆς καὶ οὐχὶ διὰ τῆς γλώσσης τοῦ Κ. Κυπριάδου. Ὅσα λοιπὸν εἶπεν ὁ Κ. Κυπριάδης ὡς ἐκ στόματος τοῦ Κ. Προβελεγίου, οὔτε πρέπει νὰ ληφθῶσι παντάπασιν ὑπ’ ὄψιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οὔτε νὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ ὅτι τὰ ἤκουσε. Μάλιστα τοῦτο, μὰ τὴν ἀλήθειαν, κατεβίβασε τὸν Κ. Προβελέγιον εἰς τὴν ἀπεριόριστον ἐκείνην ὑπόληψιν τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς αὐτόν. Ἠπόρησα πῶς νομομαθὴς τοιοῦτος ἀνὴρ, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ἐνώπιον ἑνὸς ἑλληνικοῦ τοιούτου θέματος, ἠθέλητε νὰ δικαιολογηθῇ διὰ προσώπου τρίτου καὶ οὐχὶ δι’ ἑαυτοῦ, δι’ ἑνὸς ὑπομνήματος, μιᾶς ἐκθέσεως, διὰ τῆς ὁποίας νὰ δικαιολογήσῃ ἑαυτόν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι, ἐὰν ἐδῶ ἐγένοντο ὑπερβάσεις, τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν παρεβιάσθη ὁ περὶ λογιστηρίου νόμος, καὶ ἂν παρεβιάσθη, τότε ὅλη ἡ ὑπεράσπισις πίπτει· δὲν ἔχομεν ἡμεῖς διὰ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, τί ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς, καὶ εἰς ποίας ἀνάγκας εὑρέθη. Ἠπόρησα δὲ μὲ τὸν Κ. Πετιμεζᾶν, ὅστις εἶπεν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον εὑρέθη εἰς δυσχερεῖς περιστάσεις διατί, κύριοι; διότι ἦτον ὁ ἀγὼν τῆς Κρήτης; διότι ἦσαν ἄλλα καὶ ἄλλα; Ἔπρεπε τώρα νὰ παραβάλλωμεν ἐθνικὰς ἰδέας καὶ νὰ συζητήσωμεν τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης διὰ μίαν ὑπέρβασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον διορίσαν 40 κλητῆρας περιπλέον; Καὶ οἱ 40 αὐτοὶ κλητῆρες ἤθελον διασώσει τὸ κράτος; 1000 ἄνθρωποι, οἵτινες ἤρχοντο ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας μὲ παρθενικὰ αἰσθήματα, διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν ἀγῶνα ἐκεῖνον καὶ ν’ ἀποθάνουν, ἦλθον διὰ νὰ ληστεύσουν τὸν μὲν καὶ τὸν δὲ, καὶ ἔπρεπε νὰ προασπίσωμεν τὴν κοινωνίαν μὲ τοὺς 40 ὑπεραρίθμους κλητῆρας; Ἂν θέλετε νὰ γνωρίσετε, οἱ κλητῆρες ἐκεῖνοι ἦσαν οἵτινες ἐτάραξαν τότε μάλιστα τὴν κοινωνίαν, οἵτινες διέδωκαν ψεύδη, διαθρυλλήματα, οἵτινες προέβησαν εἰς αἰτιάσεις κατὰ πολιτῶν, οἵτινες παρεβίασαν καὶ νόμον καὶ σύνταγμα. Ἐσιωπήσαμεν, δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ζητήσωμεν λόγον, δὲν ἐζητήσαμεν εὐθύνην καὶ ἀπὸ τοὺς τότε ὑπουργοὺς καὶ ἀπὸ τὴν τότε ἀστυνομίαν, ὄχι διότι τοὺς ἐφοβήθημεν, ὄχι διότι τοὺς ἐντράπημεν, ἀλλὰ διότι οἱ λόγοι τῆς συμπνοίας, οἱ λόγοι τῆς ὁμονοίας, αἱ ἐξωτερικαὶ αὗται περιστάσεις μᾶς ἔκαμαν νὰ σιωπήσωμεν. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ μᾶς προκαλοῦν εἰς ἀντεγκλήσεις. Παρακαλῶ, κύριοι, ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ ἐκφράσω μίαν λέξιν· εἶναι ἐντροπὴ νὰ συζητήσωμεν τοιαῦτα πράγματα, ἀφοῦ χειροπιαστοὺς συλλαμβάνομεν πλέον τοὺς ὑπουργοὺς πλημμελοῦντας, ὑπερβαίνοντας τὸν προϋπολογισμὸν, καταπατοῦντας τὸν νόμον, καὶ νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὸ βῆμα, ὡς νὰ ἐκαταστήσαμεν πλέον τὸ βῆμα οἰκονομικὸν δικαστήριον, διὰ νὰ δικαιολογῶμεν τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον· καὶ ἐγὼ ἔχω συμπαθείας εἰς ὑπουργοὺς, καὶ ἐγὼ ἔχω φίλους ὑπουργοὺς, ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἦλθον νὰ παραβιάσω τὸ καθῆκόν μου· μάλιστα ἂν ὁ φίλος μου Κ. Προβελέγιος ἦτο παρὼν, ἤθελον, ὁμιλήσει αὐστηρότερον, ἀλλὰ διότι εἶναι ἀπὼν σιωπῶ. Γνωρίζομεν, κύριοι, πῶς ἐδαπανήθησαν καὶ αὐτὰ τὰ χρήματα εἰς τὴν ὁδοποιίαν, γνωρίζομεν τοὺς λόγους ἀλλὰ δὲν συμφέρει ὅπως τοὺς ἀποκαλύψωμεν. Δι’ ἄλλην γέφυραν, ἐκεῖ ὅπου πνίγονται πολῖται καὶ ποίμνια κατ’ ἔτος, ἐκεῖ δὲν ἔδοξε τοῖς τότε ὑπουργοῖς οὔτε ἕνα μηχανικὸν νὰ στείλουν διὰ νὰ κάμῃ τὸ σχέδιον, ἀλλ’ ἐνῷ ἦτον ἕτοιμος νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, τὸ ὑπουργεῖον διὰ λόγους οἰκονομίας, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς διαλαμβάνει δαπάνην δι’ αὐτὸ τὸ ἔργον, διότι δὲν εἶχε πίστωσιν, ἐμπόδισε νὰ μεταβῇ καὶ αὐτός. Ἄ, πλὴν διατί κύριοι τὰ τοιαῦτα; Θέλετε νὰ ἔχωμεν σύμπνοιαν καὶ φιλίαν; μὴ μὲ βιάζετε, μὴ μοῦ πέρνετε τὸ ἰδικόν μου· τὸ σύνταγμα λέγει, ὅτι ἕκαστος Ἕλλην συνεισφέρει ἀναλόγως τῆς περιουσίας του, καὶ ἕκαστος Ἕλλην εἶναι δεκτὸς εἰς τὰ δημόσια ἐπαγγέλματα· ὥστε βλέπετε ἐδῶ μίαν ἀνισότητα. Διατί λοιπὸν περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς δὲν ἐφρόντισαν, ἀλλὰ φροντίζουν περὶ τῶν ἄλλων; διότι ἐδῶ εἶχον ἀνάγκην νὰ κάμουν κατακτήσεις, νὰ κάμουν προσηλύτους· ἐκεῖ ἴσως ἐὰν ἔκαμναν τὸ τοιοῦτον, πιθανὸν νὰ τοὺς ἔβλαπτε καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὸ ἔκαμαν. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰς λεπτομερείας, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Κ. Πετιμεζᾶς ἠθέλησε νὰ παρουσιάσῃ σήμερον, νὰ ἐξετάσωμεν δηλ. ἂν τὸ ποσὸν ᾖναι μέγα ἢ μικρὸν, ἐὰν ᾖναι 1000 δρ. ἢ 15 ἢ 150,000. Ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἐπὶ τοῦ προκειμένου παρεβιάσθη ὁ νόμος ἢ ἂν δὲν παρεβιάσθη· καὶ ἂν ὁ νόμος παρεβιάσθη, τὸν νόμον ὀφείλομεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν. Ὁ καιρὸς κατεπείγει καὶ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἄλλα σπουδαιότερα καὶ μεγαλήτερα ἔργα· τὸ ζήτημα νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, καὶ παρακαλῶ καὶ τὸν Κ. Σωτηρόπουλον νὰ μὴ λάβῃ τὸν λόγον, διὰ νὰ θέσωμεν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς ψηφοφορίαν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἄλλα ἔργα. Ἐδῶ ὑπάρχει τύπος, ἐδῶ ὑπάρχει δημόσιον.

§106ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, Κ. πρόεδρε.

§107ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν λοιπὸν προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, ζητῶ πάλιν τὸν λόγον.

§108ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ ἐνόησα, ὅτι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἀναβὰς εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, κατείχετο ἀπὸ μίαν καὶ μόνην ἰδέαν· ἐφρόνει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τῶν ὀλίγων λέξεων, τὰς ὁποίας ἔγραψεν εἰς τὴν ἔκθεσίν της, δὲν εἶχεν ἄλλον σκοπὸν, παρὰ νὰ κατηγορήσῃ τὴν κυβέρνησιν τοῦ Κ. Βούλγαρη, καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι, ἤρχισε τὸν λόγον του μὲ ἓν προοίμιον τόσον μέγα καὶ τόσον φοβερὸν, ὥστε ἐγὼ τοὐλάχιστον, σᾶς ὁμολογῶ, κατετρόμαξα (ἱλαρότης)· ἐταράχθην τόσον πολὺ, ὡς ἐὰν ἤθελε πέσει ἐνώπιόν μου ὁ μέγας ἐκεῖνος ὀγκόλιθος, τὸν ὁποῖον ἀπήντησεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς εἰς τὴν ὁδὸν, τῆς ὁποίας τὴν κατασκευὴν σᾶς ἀνέφερεν ὡς παράδειγμα.

§109ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐξ ἀντικειμένου ἢ ἐξ ὑποκειμένου;

§110ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν, ὅτι ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι οὔτε λογικὴ οὔτε εἰλικρινὴς, προχωρῶν δὲ σᾶς παρουσίασεν ἓν χαρτὶ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐνόμισεν, ὅτι ἀπέδειξεν ἐντελῶς τοὺς ἰσχυρισμούς του, τὸ δὲ χαρτὶ τοῦτο εἶναι τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον συνετάχθη μέ τινα ἐργολάβον ὁδοποιΐας, φέρει ἡμερομηνίαν ἀρχαιοτέραν τῆς ὑπουργείας τοῦ Κ. Βούλγαρη καὶ δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸν Κ. Βούλγαρην, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον. Ἰδοὺ, κατὰ τὸν Κ. Πετιμεζᾶν, ἡ ὅλη ἀπόδειξις, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἰργάσθη λογικῶς καὶ εἰλικρινῶς. Τῷ ὄντι, κύριοι, διὰ τὸν Κ. Πετιμεζᾶν, ὅστις, καθὼς σᾶς εἶπον, κατείχετο ἀπὸ μόνην τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡμεῖς σκοπὸν εἴχομεν νὰ κατηγορήσωμεν τὸν Κ. Βούλγαρην, τὸ συμβόλαιον αὐτὸ εἶναι τῷ ὄντι εὕρημα, διότι ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ ἀταξία, τὴν ὁποίαν καταγγέλλει, δὲν ἐγένετο ἀπὸ τὸν Κ. Βούλγαρην παρὰ ἀπὸ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον ἢ ἕνα ἄλλον ὑπουργόν.

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον αὐτὸ δὲν τὸ δέχομαι, καὶ αὐτὸ εἶναι μία ἀνοησία, ὄχι ἐκ μέρους σας βεβαίως.

§112ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἡμᾶς ὅμως εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον καὶ δὲν μεταβάλλει τὴν θέσιν τῶν πραγμάτων. Ἐπειδὴ ἐζητεῖτο πίστωσις ἀναπληρωτικὴ ἐκ 30,000 δραχ. ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς ὁδοποιΐας, ἠθελήσαμεν νὰ ἐξετάσωμεν διατὶ δὲν ἤρκεσεν ἡ δοθεῖσα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐζητήσαμεν λοιπὸν πληροφορίας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐμάθομεν, ὅτι ἐπληρώθησαν ἐξ αὐτῆς καὶ πολλὰ ἔργα ἁπλᾶ, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκτελέσουν οἱ κάτοικοι· τοῦτο καθ’ ἡμᾶς εἶναι ἀταξία, καὶ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς νὰ διαθέσῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἐσημείωσεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὰ τεχνικὰ ἔργα τῶν ὁδῶν, διότι αὐτὰ καὶ μόνον εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ δημόσιον νὰ κατασκευάζῃ. Ἀλλὰ, μᾶς παρετήρησαν, δὲν ἠμπορέσαμεν νὰ συνάξωμεν χρήματα παρὰ τῶν κατοίκων· εἰς ἀπάντησιν δὲ τῆς παρατηρήσεως ταύτης εἴπομεν, ὅτι ἔπρεπε πρῶτον νὰ συνάξητε καὶ ἔπειτα νὰ παραχωρήσητε τὴν ἐργολαβίαν· ἀφοῦ ἔγινε τὸ πρᾶγμα ὅπως ἔγινε, ἀφοῦ ἐγένετο συμβόλαιον μετὰ τῶν ἐργολάβων, διὰ νὰ μὴ προσβληθῇ ἡ καλὴ πίστις τοῦ δημοσίου, δύναται τὸ ὑπουργεῖον νὰ φέρῃ νόμον προκαταβολῆς ἢ δανείου καὶ ἐξ αὐτοῦ ὄχι μόνον νὰ πληρώσῃ ὅσα χρεωστοῦνται πρὸς τοὺς ἐργολάβους, ἀλλ’ ἀκόμη νὰ λάβῃ καὶ πολλὰς μυριάδας δραχ. τὰς ὁποίας ἐξώδευσε δι’ ἁπλᾶ ἔργα. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον· δὲν ἐπρόκειτο νὰ κατηγορήσωμέν τινα· ἠθέλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι τοὐλάχιστον εἰς τὸ μέλλον δὲν πρέπει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δαπανᾷ διὰ τ’ ἁπλᾶ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας, διότι ἡ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ χορηγουμένη πίστωσις πρέπει νὰ χρησιμεύῃ μόνον εἰς τὰ τεχνιτὰ ἔργα. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἄλλην πίστωσιν, τὴν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν προτείνει τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῆς, ἀλλ’ ὑποβάλλει ἁπλῶς παρατηρήσεις τινὰς ὡς πρὸς τὴν χρῆσιν τῆς πιστώσεως, ἡ ὁποία ἐδόθη διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διεξερχομένη τὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρουσίασεν, ἀπήντησε κονδύλιά τινα, τὰ ὁποῖα ἐφρόνει ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δαπανηθοῦν ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· ἴσως ἠδύναντο νὰ δαπανηθοῦν, ἀλλ’ ἔπρεπεν ἀπὸ ἄλλο κεφάλαιον. Τοιαύτη εἶναι ἡ κρίσις τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν διετύπωσεν εἰς τὴν ἔκθεσίν της καὶ εἶπεν, ὅτι προτείνω νὰ δοθῇ ἡ πίστωσις, ἥτις ζητεῖται, καθόσον τὸ νέον ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ μένῃ ἄνευ πιστώσεως διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἀλλ’ ἐν τούτοις λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν μου ἐκ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ ἐγένοντο καὶ μερικαὶ δαπάναι, αἵτινες δὲν ἀνῆκον εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό· δὲν ἦτο δὲ εἰς τὴν ἰδέαν της νὰ κατηγορήσῃ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐφρόντισεν οὔτε νὰ ἐξακριβώσῃ τίνες ἦσαν οἱ ὑπουργοὶ, οἵτινες ἔκαμον τὰς δαπάνας ταύτας. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς λέγει, ὅτι εἶναι ἐναντίον τῆς δικαιοσύνης, ἀφοῦ διεχειρίσθησαν πολλὰ πρόσωπα, νὰ συστήσητε τὴν εὐθύνην καὶ νὰ θεωρῆτε τὸ τελευταῖον ὑπεύθυνον διὰ τὰς πράξεις ὅλων. Ἀλλὰ ποῦ εὑρίσκει τοῦτο ὁ Κ. Πετιμεζᾶς; μήπως ἐπροτείναμεν νὰ καταλογισθῇ ποσόν τι εἰς βάρος τινός; μήπως ἐπροτείναμεν νὰ μεμφθῇ ἡ Βουλὴ κἀνένα ὑπουργόν; Ἡμεῖς εἴπομεν ἁπλῶς, ὅτι τινὰ ἐκ τῶν ποσῶν αὐτῶν νομίζομεν, ὅτι δὲν ἐδαπανήθησαν δεόντως, ἀλλὰ κἀμμίαν πρότασιν κατηγορίας δὲν ἐφέραμεν. Θέλει τις τῶν βουλευτῶν, θέλει ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, λαμβάνουσα ἀφορμὴν ἀπὸ τὰς ὀλίγας αὐτὰς λέξεις, τὰς ὁποίας ἡ ἔκθεσίς μας περιέχει, νὰ διατυπώσῃ κατηγορίαν; ἂς τὴν διατυπώσῃ· ἂς σχηματίσῃ ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ οὐδεὶς θέλει ἐναντιωθῆ· αὐτὸ δὲν ἦτο ἔργον ἰδικόν μας, ἑπομένως δὲν εἶχε δίκαιον ὁ Κ. Πετιμεζᾶς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἠδικήσαμεν τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα, διότι ἡμεῖς οὐδένα ἐπεβαρύναμεν· εἴπομεν ἁπλῶς, ὅτι δαπάναι τινὲς δὲν εἶναι ὀρθαὶ, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει· ὥστε αἱ μομφαὶ, τὰς ὁποίας μᾶς ἀπέδωκεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔχουν τὸν τόπον των, καὶ πολὺ περισσότερον τὸ μέγα καὶ φοβερὸν προοίμιόν του, ὅτι ἡ ἔκθεσίς μας δὲν εἶναι οὔτε ὀρθὴ, οὔτε εἰλικρινής.

§113Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως, κύριοι, τῆς ἐκθέσεως, παρατηρεῖτε, ὅτι περιέχει τινὰς λέξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τόσον ἁπλαῖ, ὅσον ἠμπορεῖ νὰ τὰς ἐκλάβῃ ἢ νὰ τὰς παραστήσῃ κἀνείς. Δεύτερον, κύριοι, ὁ Κ. Σωτηρόπουλος νομίζει, ὅτι ἐπελήφθην μόνον τῆς διαταγῆς, ἡ ὁποία ἐνέκρινε τὸ συμβόλαιον· ἐγὼ τοῦτο μόνον ἀνέφερα διὰ νὰ δείξω τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔγινε τὸ συμβόλαιον· ἐγὼ ἦλθα εἰς πράγματα καὶ εἶπον πότε καὶ πῶς ἐγένοντο αὐτὰ τὰ ἔξοδα, καὶ σᾶς ἀπέδειξα μάλιστα, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν γνωρίζει, ὅτι μόνον 17.000 δραχ. ἐπιβαρύνουν τὰ ἁπλᾶ ἔργα, καὶ σᾶς εἶπον ἀκόμη, ὅτι ὁ ἐργολάβος λαμβάνει μὲν προκαταβολὰς διὰ τὰ ἔργα του, ἀλλ’ ὅταν ἔχῃ μεγάλας ποσότητας νὰ λάβῃ. Ἐὰν ἐδόθησαν εἰς αὐτὸν ἀπὸ ἓν κονδύλιον περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα, ὅλα δὲ αὐτὰ ἀποῤῥέωσιν ἀπὸ τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ λάβῃ ἀπὸ τοῦ δημοσίου, ὡς πραγματικαὶ πιστώσεις, τότε ἡ διαχείρισις εἶναι εὐκολωτάτη. Ἑπομένως δὲν εἶναι διόλου ἀνάγκη νὰ γίνῃ λόγος περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος, καὶ εἶμαι βέβαιος, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἐγνώριζεν, ὅτι ὁ ἐργολάβος ἔχει νὰ λάβῃ τόσην ποσότητα, δὲν ἤθελε κάμει λόγον, διότι ἔπρεπε νὰ ὑπαγορεύσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεταβιβάσῃ τὰς 17,000 δραχμῶν ἀπὸ ἓν κεφάλαιον εἰς ἄλλο, καὶ ὁ λογαριασμὸς ἦτο ἐξωφλημένος. Λοιπὸν βλέπετε, κύριοι, ὅτι ἐγὼ δὲν περιωρίσθην εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀκόμη σᾶς εἶπεν ἓν πρᾶγμα, εἰς τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν μὲ ἀντελήφθη καλῶς. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον ἐδῶ νὰ φέρετε τὴν εὐθύνην συνεπτυγμένην καὶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιβαρύνει τὸ τελευταῖον ὑπουργεῖον. Εἶπον, ὅτι ποτὲ δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται συνεπτυγμέναι αἱ εὐθύναι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι τότε δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ κρίνῃ ποῦ κεῖται τὸ σωστὸν καὶ ποῦ τὸ ἀπρεπὲς, καὶ εἶπον, ὅτι εἶναι ἐναντίον τῆς δικαιοσύνης, (καὶ ἐὰν λάβητε τὸν κόπον ὀλίγον, νὰ ἐξετάσητε τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι διέπουν ἐν γένει τὴν δικαιοσύνην, θέλετε ἰδῆ, ὅτι δύω ἄνθρωποι δι’ εἰδικὰς πράξεις συνεπτυγμένας ποτὲ δὲν φέρονται, ἔστω καὶ διὰ μίαν ἁπλῆν ἐπίκρισιν)· ὥστε εἶχον πολὺ δίκαιον νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπεν ἀναλελυμένως νὰ παραστήσῃ αὐτὰ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἄνευ τούτου βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ σχηματίσῃ τὴν ἰδέαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν σχηματίζει ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία εἶναι ὁ ἀληθὴς ἔλεγχος ὅλων τῶν πράξεων τῶν Κυβερνήσεων. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο ὁ κύριος Σωτηρόπουλος δὲν ἔχει δίκαιον. Λυποῦμαι, διότι ἐφόβισα πολὺ τὸν Κύριον Σωτηρόπουλον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀγορεύσεώς μου, καὶ σᾶς λέγω εἰλικρινῶς, ὅτι λυποῦμαι, διότι καὶ ἄλλοτε, ἐὰν ἐνθυμῆσθε, πάλιν ὁ Κ. Σωτηρόπουλος ᾐσθάνθη τὸν αὐτὸν φόβον, ὅταν ἠγόρευον, καὶ μᾶς ἐξήγησε μάλιστα, ὅτι φοβεῖται ἐξ ἀντικειμένου· ἔπειτα μᾶς ἐξήγησε καλλίτερον, ὅτι φοβεῖται ἐξ ὑποκειμένου, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος. Ἀποφάσισον, Κ. Σωτηρόπουλε, νὰ μὴ φοβῆσαι εἰς τὸ μέλλον καὶ βεβαιώθητι, ὅτι θὰ ἤμεθα σύμφωνοι. Κύριοι, νομίζω, (δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς) ὅτι οἱ κάτοικοι Λεβαδείας καὶ Θηβῶν εἶχον ὑποβληθῆ εἰς φόρον, ὁ ὁποῖος ἐσκόπει τὴν ἀντικατάστασιν τῆς προσωπικῆς ἐργασίας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν· ἑπομένως, ὅταν ἐξετέθησαν εἰς μειοδοσίαν τὰ ἔργα, ὁ ἐργολάβος ἐδικαιοῦτο νὰ πληρωθῇ καὶ ἀπὸ τοὺς κατοίκους, οἱ ὁποῖοι ὑπεχρεοῦντο νὰ πληρώσωσιν ἓν ποσὸν ἀναλογισθὲν ὡς φόρος. Τὸ συμβόλαιον τῆς ἐργολαβίας ἐνεκρίθη· ἐγὼ τὸ ἐνέκρινα· ἡ ἔγκρισις ὅμως αὕτη δὲν ἐπεβάρυνε τὸ δημόσιον, ἀλλὰ τὸν ὑπεύθυνον. Δὲν ἐνθυμοῦμαι τώρα ἂν ἐγένετο κἀμμία πληρωμή· ἐγὼ λέγω ὄχι· ἐγὼ δὲν ἔκαμα κἀμμίαν, διότι ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐγένετο τὸ συμβόλαιον, παρῆλθον ὀλίγαι ἡμέραι καὶ ἐγὼ ἀπεσύρθην ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἤδη δὲ κατὰ τηλεγράφημα, ληφθὲν ταύτην τὴν στιγμὴν, ἐπληροφορήθημεν, ὅτι τὰ χρήματα ἤρχισαν πρὸ πολλοῦ εἰσπραττόμενα καὶ κατὰ τὸ 1865 εἰσεπράχθησαν 15 χιλιάδες δραχμῶν ἀπὸ τοὺς κατοίκους Λεβαδείας. Ἑπομένως ὁ ἐπιβληθεὶς φόρος εἰσπράττεται καὶ οἱ ὀφειλέται καταδιώκονται. Δὲν ἠξεύρω δὲ ἤδη θετικῶς μέχρι τίνος ποσοῦ ἔφθασαν αἱ εἰσπράξεις καὶ ἂν τὸ δημόσιον ἐπλήρωσε διὰ τοὺς φορολογουμένους. Ἑπομένως νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν θὰ προσκόψητε, ἐὰν παραδεχθῆτε, ὅτι κατὰ τὴν διεκπεραίωσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, ἐπειδὴ οἱ κάτοικοι δὲν εὑρέθησαν εἰς θέσιν νὰ πληρώσωσιν ἀμέσως, ἐπλήρωσε τὸ δημόσιον, καὶ ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ εἰσπράττῃ τὸ χρέος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον οἱ κάτοικοι ὀφείλουσι. Δὲν ἠδύνατο δὲ τὸ δημόσιον ν’ ἀποφύγῃ τὸ τοιοῦτον, διότι ἄλλως ἔπρεπε νὰ καταπαύσωσι τὰ ἔργα· οἱ ἐργολάβοι εὑρέθησαν ἐκτεθειμένοι, εἶχον κάμει πολλὰς προκαταβολὰς ἀντὶ τῶν κατοίκων, ἐπεβαρύνθησαν μὲ ἔξοδα καὶ ἀνέλαβον καὶ εὐθύνην· ἔπρεπεν ἑπομένως τὸ δημόσιον νὰ ἐπέλθῃ πρὸς θεραπείαν τῆς ἐπαπειλουμένης καταστροφῆς των. Γνωρίζω ἓν περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς Μεσσήνην· ἐκεῖ εἷς ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν ἑνὸς τελωνιακοῦ καταστήματος· οὗτος κατεσκεύασε τὸ κατάστημα αὐτὸ, τὸ δημόσιον δὲν εἶχε πίστωσιν καὶ δὲν ἐπλήρωσεν· ὁ ἐργολάβος ἠναγκάσθη νὰ δανεισθῇ καὶ ἐζημιώθη ἑπτὰ χιλιάδας δραχμὰς ἀπὸ τόκους. Ἀπέναντι τοιούτων παρουσιαζομένων δυσκολιῶν εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅταν καθυστερήσεις ὑπάρχουν ἐκ μέρους τῶν κατοίκων, νὰ προπληρόνῃ. Διὰ τοῦτο, κύριοι, δεχθῆτε τὴν πίστωσιν ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι δίδεται ἡ πίστωσις ὡς προκαταβολὴ (θόρυβος).

§114ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔγεινε μὲ ὅλην τὴν μετριότητα, ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλην τὴν προσοχὴν, ὥστε νὰ μὴ παραβληφθῇ τὸ καθῆκον ὃ ὁ νόμος, ἔδωκε δυστυχῶς αἰτίαν λόγου εἰς διαφόρους. Ἂς ἐξετάσωμεν ἂν ἔχωσι δίκαιον οἱ παραπονούμενοι. Εἰς τὴν Βουλὴν ἐπαρουσιάσθη ἔκθεσις περὶ συμπληρωτικῆς πιστώσεως ἐξ 73,000 δραχμῶν· πόθεν προέρχεται αὕτη; ὀφείλονται· διὰ ποῖον λόγον; προέρχονται ἀπὸ ὑπερβάσεις, εἴτε παραβάσεις τοῦ νόμου; Ἡ Βουλὴ τὴν ἔστειλεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἵνα φέρῃ, λαβοῦσα αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν, τὴν ἔκθεσίν της. Τίνα ἄλλην ἔκθεσιν ἠδύνατο νὰ φέρῃ ἢ αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἔφερεν; Ἡ ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ, εἶναι πραγματικῶς ὑπέρβασις, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐζήτησε τοῦτο ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἔκαμε τὴν διαχείρισιν καὶ ἐπλήρωσε, ἀπήντησε δὲ μὲ ὅλην τὴν μετριότητα καὶ μὲ ὅλην τὴν ἀλήθειαν. Ἑπομένως οἱ μὴ εὐχαριστούμενοι εἰς αὐτὴν τὴν μετριότητα ἂς προκαλέσωσι περαιτέρω ἐξετάσεις, διότι κανὲν δικαιολόγημα δὲν ἔχει ἰσχὺν ἐξ ὅσων ἐῤῥέθησαν. Τί δικαιολογίαν θὰ φέρουν, ὅταν ὁ νομάρχης ᾖναι ὡρισμένον νὰ λαμβάνῃ μισθοδοσίαν 500 δραχμῶν, αὐτοὶ δὲ ἐπλήρωσαν 700; Διατὶ ἐπληρώσατε τόσον; διότι μᾶς ἀρέσκει οὕτω· διότι σᾶς ἀρέσκει οὕτω; καὶ ποῦ τὸ βαλάντιόν σας; Θέλετε εἰς τὴν Ἑπτάνησον νὰ ἐνεργήσητε δημοτικὰς ἐκλογὰς· εἶναι μυστήριον αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ; καὶ ἔπειτα ταύτας ποῖος ἔκαμε; τὰς ἔκαμεν ὁ ἁπλοῦς πολίτης. Ταῦτα, κύριοι, ἡμεῖς εἴδομεν καὶ καλὸν ἐθεωρήσαμεν νὰ διέλθωμεν μετρίως, ὅσον τὸ δυνατὸν, ἵνα μὴ θέσωμεν καὶ τὴν Βουλὴν εἰς ἔριδας· δὲν τὰς ἐσιωπήσαμεν, τὰς ἐδείξαμεν, σεῖς εἶσθε οἱ κατάλληλοι δικασταί. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξελέγξῃ, ὤφειλε νὰ καταδείξῃ ἂν ᾖναι τὰ ποσὰ ἐξωδευμένα σύμφωνα μὲ τὸν νόμον ἢ δὲν ᾖναι· τὸ κατόπιν ἀνήκει εἰς ὑμᾶς· ἂς διορίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπιτροπὴν, ἂν θέλῃ νὰ κατηγορήσῃ, ὅπως ἐνεργήσῃ τὴν ἀνάκρισιν. Ἰδικόν μας ἔργον ἦτο μόνον νὰ πληροφορήσωμεν τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀληθείας αὐτῶν τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔφερον, καὶ τοῦτο τὸ ἐκάμαμεν μ’ ὅλην τὴν μετριότητα, διότι κἀνὲν ἐξ αὐτῶν δὲν δικαιολογεῖται.

§115Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατὶ δὲν τὸ ἀνεφέρατε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας;

§116ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἦτο ἔργον ἰδικόν μας, δὲν εἴμεθα ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ, ὅπως ἀνακρίνωμεν τὰς πράξεις τοῦ ὑπουργείου τοῦ Ῥούφου, τοῦ Βούλγαρη.

§117Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπροτείνατε, φαίνεται, τὸ περὶ νομάρχου καὶ τὸ ἀνεφέρατε ἐπίτηδες.

§118ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν εἴμεθα ἐπιτροπὴ ἀπολογισμοῦ· διαφέρει τὸ καθῆκον τῆς μιᾶς ἀπὸ τῆς ἄλλης· ὅ,τι τὸ καθῆκον ἡμῶν ὑπηγόρευε, μέχρις ἐκείνου ἐφθάσαμεν· τὸ περαιτέρω μένει εἰς σᾶς· καθόσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα δὲν ἐνδιαφερόμεθα, δὲν ἦτο ὁ σκοπός μας αὐτός. Βλέπετε, ὅτι αἱ 73,000 δραχμῶν ἐδαπανήθησαν παρανόμως, ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὰ διάφορα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἡ ἔκθεσις μνημονεύει. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν τελευταίαν δαπάνην τῶν δραχμῶν 30,000, καὶ διὰ λόγους λογιστικοὺς δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν παραδεχθῶμεν, διότι, ὡς σᾶς εἶπε καὶ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς, αὗται ὀφείλονται ἀπὸ ἡμερομίσθια τῶν κατοίκων· ἀλλ’ ἂν ἀφίναμεν νὰ τὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ καὶ δὲν τὰ ὑπεδεικνύομεν, δὲν ἤθελε φανῆ, ὅτι εἶναι δάνειον· διὰ τοῦτο ὑπεδείξαμεν, ὅτι ὤφειλε κατ’ ἄλλον τύπον νὰ γίνῃ, ὡς προκαταβολὴ δανείου π. χ. καὶ οὐχὶ ὡς συμπληρωτικὴ πίστωσις· διὰ τοῦτο εἴπομεν, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ κατ’ ἄλλον τύπον, κατὰ τὸν τύπον τῆς προκαταβολῆς τοῦ δανείου· καὶ τοῦτο, νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐχρεώστει νὰ πράξῃ, νὰ διασαφηνίσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἐφέρθη πρὸς τοὺς παραπονουμένους μὲ ὅλην τὴν μετριότητα.

§119Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ταύτην τὴν μετριότητα κατακρίνομεν ἡμεῖς.

§120ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ὁμιλήσῃ ὁ Κύριος πρόεδρος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἤμην καὶ ἐγὼ εἰς ἀμφιβολίαν ὅτι τῷ ὄντι εἰς αὐτὴν τὴν δαπάνην ἐγένετο ἀταξία, ὡς εἶπεν ὁ Κύριος βουλευτὴς Τριπόλεως καὶ ὅτι ἵνα διορθωθῇ ἀπῃτεῖτο νόμος δανείου νὰ ἔλθῃ πρὸς τοὺς δήμους, ἵνα τακτοποιηθῇ ἡ δαπάνη, διότι κἀνεὶς ἐκ τῶν προλαλησάντων δὲν ἐνόμισεν, ὅτι προέκειτο περὶ δημοσίας περιουσίας· μετὰ τὴν ἀγόρευσιν ὅμως τοῦ Κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ τηλεγραφήματος ἐκείνου ἐχύθη ἀρκετὸν φῶς καὶ ἕκαστος ἐπείσθη, ὅτι δὲν πρόκειται οὔτε περὶ δανείου, οὔτε περὶ ὑπερβάσεως, ἀλλὰ πρόκειται νὰ δώσωμεν μίαν συμπληρωτικὴν πίστωσιν, διότι οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι πρὸ καιροῦ καὶ πρὶν συνταχθῇ τὸ ἀπὸ 3 Φεβρουαρίου συμβόλαιον μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐργολάβων εἶχον πληρώσει τὸν φόρον τῆς ὁδοποιΐας, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθησαν ἵνα ἀπαλλαχθῶσιν ἀπὸ τὰ ἡμερομίσθια, καὶ ἐν γνώσει ἡ κυβέρνησις ἐκείνη προκατέβαλε μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι μετὰ ταῦτα θέλει εἰσπράξει. Βλέπετε, κύριοι, ὕστερον ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἐξηγήσεις τοῦ προέδρου τῆς κυβερνήσεως δὲν πρόκειται περὶ δανείου, ὡς ἡ ἐπιτροπὴ διϊσχυρίσθη, ἀλλὰ περὶ μιᾶς εἰδικῆς πιστώσεως, περὶ μιᾶς προκαταβολῆς γενομένης ἀπέναντι ἑνὸς εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ εἰσόδημα τοῦ κράτους, διότι οἱ Λεβαδιεῖς ὑπεβλήθησαν εἰς μίαν φορολογίαν ἵνα ἀπαλλαχθῶσιν ἀπὸ τὰ προσωπικὰ ἡμερομίσθια, τὸν φόρον δὲ αὐτὸν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ κυβέρνησις νὰ εἰσπράξῃ. Ἐὰν ἡ κυβέρνησις παραμελῇ νὰ εἰσπράξῃ ἐγκαίρως αὐτοὺς τοὺς φόρους, δὲν εἶναι πλέον ὑπόχρεοι οἱ κάτοικοι. Ἡ πίστωσις αὕτη καλῶς φέρεται καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη οὔτε νόμου περὶ δανείου.

§121ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν μὲ τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν δίδει ἡ Βουλὴ, τῶν 100 ἢ 200,000 δραχμῶν ἠμποροῦν νὰ κατασκευασθοῦν τὰ τεχνιτὰ ἔργα τριῶν ἢ τεσσάρων ὁδῶν, καὶ ἂν ἐξακολουθῇ ἡ ἀταξία αὐτὴ, ὁλόκληρος ἡ πίστωσις ἠμπορεῖ νὰ διατεθῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τεχνιτῶν καὶ ἁπλῶν ἔργων καὶ οὕτω νὰ μὴ.... (θόρυβος). Οἱ κάτοικοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καταβάλουν τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν εἰς ἐκτέλεσιν, ἂν δὲ κατασταθῶσιν ὑπερήμεροι, τότε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τοὺς χρεώνει καὶ πληρόνουν εἰς χρήματα (θόρυβος).

§122ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἂν ὁ κύριος Πετιμεζᾶς εἶχε τὴν πεποίθησιν ἐναντίον τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς, δίκαιον εἶναι καὶ καθῆκον ἔχει ἀνερχόμενος νὰ κάμνῃ ὅσας νομίζει παρατηρήσεις· πιστεύω ὅμως, ὅτι οὔτε ὁ βουλευτικὸς τρόπος, οὔτε ἡ καλὴ ἀγωγὴ δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸν κύριον Πετιμεζᾶν ν’ ἀποτείνῃ ἰδιότητας εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὰς ὁποίας δὲν ἠξεύρω ἂν ἠμπορῇ νὰ στρέψῃ πρὸς τὸν ἑαυτόν του, οὐχὶ πρὸς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε καθόλου σκοπὸν νὰ εἴπῃ ψεύδη, ὡς ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἤθελε νὰ παραστήσῃ· ἐκ τοῦ ἐναντίου λέγω, ὅτι ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἐφενάκισε τὴν Βουλήν. Ἡμεῖς εἴπομεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸ καθῆκον μᾶς ἐπέβαλλε· σᾶς ὑπεδείξαμεν, ὅτι εὑρίσκομεν ὑπερβάσεις· κακῶς ἐπράξατε, λέγει ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, ἔπρεπεν ὁριστικῶς νὰ εἴπητε ποίας· ἡμεῖς εἴπομεν εἰλικρινῶς καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἁπλῶς ἐξητάσαμεν περὶ τοῦ ποσοῦ, καὶ τὸ ὑπουργεῖον μᾶς εἰδοποίησε δι’ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν φέρουν ἡμερομηνίαν.

§123ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ βάλετε βάσιν εἰς αὐτά.

§124ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Μᾶς ἔφερον τὴν σημείωσιν αὐτὴν καὶ ἡμεῖς ἐπράξαμεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἐνεργείας μας. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς σᾶς ὑπέδειξε προχθὲς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ καταδεικνύῃ, οὐχὶ ὅμως καὶ νὰ προβαίνῃ μέχρι τῆς κατηγορίας, διότι πρέπει νὰ φέρῃ κατηγορητήριον. Προχθὲς εἴπομεν διὰ πρόσωπά τινα, ὅτι ὀφείλουν νὰ δώσουν εὐθύνας, καὶ ὑμεῖς διεσχίσατε τὰ ἱμάτια, ὅτι κακῶς ἔπραξεν ἡ ἐπιτροπή· καὶ ἐν τούτοις σήμερον, ὅτε ἀφῃρημένως ἐξεθέσαμεν τὰ γενόμενα χωρὶς νὰ ὑποδείξωμεν πρόσωπα, ἦλθεν ὁ κύριος Πετιμεζᾶς νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπομεν εἶναι ψευδῆ πράγματα. Καὶ ὅμως ἔγειναν ὑπερβάσεις τῶν κλητήρων, ἔγειναν ὑπερβάσεις εἰς προσωπικὸν ὑπεράριθμον, ἐπληρώθησαν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἑπτανήσου περισσότερα, καὶ ὅλα ταῦτα λέγουν ἕνεκα ἀνάγκης. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν ἀνάγκην· τὴν ἀνάγκην θέλει ἐκτιμήσει ἡ Βουλή· ἡμεῖς μόνον ὑπεδείξαμεν τὰς ὑπερβάσεις τὰς ὁποίας εἴδομεν, τὴν ἀνάγκην θέλει ἐκτιμήσει ἄλλος, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι ἁρμοδία. Φράσεις τοιαῦται κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι σκληραὶ, καὶ δὲν εἶναι τυχαῖαι καὶ μάλιστα ὅταν λέγωνται παρὰ προσώπων, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς ἀνατροφῆς των ἔπρεπε νὰ ἔχουν ὀλίγον σέβας. Τί σᾶς εἴπομεν εἰς τὴν ἑτέραν πίστωσιν; Σᾶς εἴπομεν ὅτι βλέπομεν ὑπερβάσεις, ἀλλὰ δὲν τὰς ἀποδίδομεν εἰς κακὴν πίστιν τοῦ ὑπουργοῦ· εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, διὰ νὰ μὴ ἐμποδισθῇ τὸ ἔργον, νὰ κάμῃ χρῆσιν ἐναντίον τοῦ νόμου, νὰ λάβῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν διὰ τὰ δημόσια ἔργα, νὰ πληρώσῃ ἀντὶ τῶν δημοτῶν, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ πληρώσωσι. Τί ἁπλούστερον τούτου ὑπάρχει; Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς ἐφενάκισε; σᾶς εἶπε ψεῦδος; Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς σᾶς λέγει, ὅτι πραγματικῶς ἔγεινεν ὑπέρβασις, ἀλλὰ τί σημαίνει; δὲν δυνάμεθα νὰ πάρωμεν ἀπὸ τὸ ἓν κονδύλιον καὶ νὰ τὸ βάλωμεν ἀλλοῦ; Ἀλλ’ ἂν τοῦτο δὲν βλάπτῃ, τότε εἰπέτε, δίδομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον 10,000,000 διὰ νὰ τὰ μεταχειρισθῇ ὅπως θέλει, τότε μὴ κάμετε προϋπολογισμόν. Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι, δὲν προῆλθεν ἀπὸ πνεῦμα κατηγορίας, ἀλλὰ μόνον ἠθέλησε νὰ ὑποδείξῃ τὰς ἐλλείψεις καὶ ἤθελε νὰ ὑποδείξῃ, ὅτι ἡ ζητουμένη πίστωσις καλὸν ἦτο νὰ ζητηθῇ δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου εἰς τρόπον, ὥστε νὰ δίδεται ἓν δάνειον ἢ προκαταβολὴ εἰς τοὺς δήμους, ἵνα ἔχῃ τὸ δημόσιον τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ αὐτό. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἀφήσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κανονίσῃ πῶς πρέπει νὰ πληρωθῇ.

§125Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, δὲν θὰ περιμένετε βέβαια ν’ ἀπαντήσω μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον μὲ τὸ ὁποῖον ἐλάλησεν ὁ ἀξιότιμος Κ. Δαρειώτης, διότι τοῦτο δὲν θὰ τὸ κάμω ποτέ. Τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἐπιτροπὴν, δι’ ἐμὲ εἶναι καὶ φιλικὰ καὶ σεβαστὰ, καὶ οὐδέποτε ἐνόησα ν’ ἀποδώσω εἰς τὸν χαρακτῆρα ἑνὸς ἑκάστου τῶν προσώπων ὅ,τι ἀπέδωκα εἰς τὸ σύνολον, διότι τὸ σύνολον διαφέρει τῶν προσώπων, καὶ διότι εἰς τὴν πολιτικὴν δὲν ἐνεργοῦν τὰ πρόσωπα ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα. Ἂν ὁ κ. Δαρειώτης ἐλάμβανε τὸν κόπον ν’ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ ἄλλων Βουλῶν καὶ λόγους ἄλλων σπουδαιοτάτων ἀνθρώπων, ἤθελεν ἴδει, ὅτι κατὰ τῶν πράξεων ἀπευθύνονται πάντοτε μομφαὶ καὶ οὐχὶ κατὰ τῶν προσώπων, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν τὸ γνωρίζει ὁ Κ. Δαρειώτης.

§126ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Δὲν τὸ ἐννοῶ....

§127Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν λοιπὸν δὲν τὸ ἐννοῆτε, πρέπει νὰ φροντίσητε νὰ τὸ μάθητε, διὰ νὰ ἐπιφέρετε διαφορετικὴν κρίσιν περὶ τῶν προσώπων. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ προσωπικὸν, διότι δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ προσβάλω κἀνὲν πρόσωπον. Πολλάκις ἐλάλησα καὶ οὐδέποτε ἠθέλησα νὰ παρεξηγηθῶ, διότι οὐδὲν ἐνδιαφέρον ἔχω νὰ προσβάλω κἀνὲν πρόσωπον· ἀλλ’ ἐπαναλέγω ὅτι οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ ἐκτιμοῦν τοὺς λόγους καὶ τὴν ἔννοιαν αὐτῶν καὶ ν’ ἀναφέρωνται πρὸς τὰ πράγματα καὶ οὐχὶ πρὸς τὰ πρόσωπα. Ἂν θέλετε νὰ παρεξηγῆτε, λυποῦμαι· ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι κάμνετε πολὺ λάθος. Ἐγὼ σᾶς ὡμίλησα πολὺ εἰλικρινῶς· καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῶ ἐγὼ τὰς ὑπερβάσεις, ἀφοῦ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἓν νομοσχέδιον, ὅπερ λέγει, δότε μου ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν; Θέλω ὅμως νὰ εἴπω, πῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ τὰς καταλογίσῃ. Ποτὲ τὴν πρᾶξιν πολλῶν προσώπων ὑπὸ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν εὐθύνην δὲν τὴν θέλω. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν, ὅτι ἐν τῇ μετριότητί μας (μετεχειρίσθη τὴν πατριωτικὴν αὐτὴν λέξιν) δὲν ἠθελήσαμεν νὰ θίξωμεν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν διεφιλονείκησα τὴν ὑμετέραν μετριότητα, τά καλά σας αἰσθήματα. Ἂν ἠθέλησα οὕτως ἢ ἄλλως νὰ παραστήσω τὰ πράγματα, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω πῶς νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐργασθῇ ἡ ἐπιτροπὴ· νομίζω, ὅτι, ὅταν τὰ πράγματα δὲν ἔρχωνται τόσον καθαρὰ, ἔχω δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔρχονται μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν θὰ εἰπῇ, ὅτι θέλω νὰ ἐγγίξω κἀνὲν πρόσωπον· λοιπὸν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν πάλην, ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα πρέπει νὰ τὰ σταθμίζῃ τις, καὶ ὄχι ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα νὰ καθιστᾷ αὐτὰ τὰ πράγματα προσωπικὰ, διότι αἱ τοιαῦται περιστάσεις εἶναι πολὺ λυπηραὶ καὶ δὲν ἔχουν καλὰς συνεπείας. Αὐτὰ εἶχον νὰ σᾶς εἴπω ὡς πρὸς τὸ προσωπικὸν ζήτημα, διότι ὁ Κ. Δαρειώτης παρεξήγησε τὰ πράγματα. Προσέτι πρέπει νὰ σᾶς δώσω καὶ μίαν ἄλλην ἐξήγησιν. Ὅταν θέλω βεβαίως κατὰ προσώπων νὰ καταφερθῶ, οὐδέποτε πράττω τοῦτο ἀπευθυνόμενος πάλιν πρὸς τὰ πρόσωπα, διότι βλέπετε, ὅτι εἶμαι πολὺ μακρὰν νὰ τὰ ἐγγίσω· ἂν δὲ θέλω νὰ τὰ ἐγγίσω, δὲν τὸ κάμνω ἀπ’ ἐδῶ.

§128ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰ ἐννοήσω ὅλα αὐτὰ, ἴσως εἶμαι πολὺ κουτός.

§129ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἴσως· ἐγὼ δὲν σᾶς ἀποδίδω αὐτὴν τὴν ἰδιότητα. Αὐτὰ, Κύριοι, εἶχον νὰ σᾶς εἴπω, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν φίλον μου Κ. Δαρειώτην.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις· θὰ ζητήσω τὴν γνώμην σας ἐπὶ τῆς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἶναι ἀπωτέρα τοῦ Νομοσχεδίου.

§131ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, Κ. Πρόεδρε, μὲ φαίνεται, ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀποῤῥίπτει τὸ Νομοσχέδιον· ἑπομένως νὰ δεχθῶμεν τὴν πίστωσιν εἰς τύπον δανείου. Νομίζω, ὅτι συμφωνεῖ καὶ ἡ ἐπιτροπή.

§132ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν παραδέχεται ἡ ἐπιτροπὴ τὴν πίστωσιν ὑπὸ τὸν τύπον ὑπὸ τὸν ὁποῖον εἶναι, διότι τότε καλύπτεται ὡς ἔξοδον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιμένῃ, χρεωστῶ νὰ ζητήσω τὴν ἔγκρισιν ἢ μὴ τῆς Βουλῆς.

§134ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν πίστωσιν αὐτὴν ὅπως ἔχει, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ φέρῃ Νόμον δανείου. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ τάξις.

§135ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι δίδεται πίστωσις 73,000 δραχ. καταλογιζομένων εἰς διάφορα κεφάλαια· τὸ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ποσὸν νὰ γίνῃ προκαταβολὴ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν.

§136ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εἴσπραξιν τῶν προκαταβληθέντων χρημάτων.

§137ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς 30,000 δραχ. ἢ τὰς 50,000 αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐξωδεύθησαν εἰς τὰ 1866, δύναται νὰ μεταχειρισθῇ δι’ ἄλλα ἔργα ἡ Κυβέρνησις. Νομίζω, ὅτι ἔκαμε κακὰ νὰ δαπανήσῃ ὁλόκληρον τὴν πίστωσιν διὰ μίαν ὁδόν· ἂν παραδεχθῆτε τὴν πρότασίν μου, θὰ εὑρεθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν εὐάρεστον θέσιν νὰ δαπανήσῃ διὰ τεχνικὰ ἔργα καὶ ἄλλων ὁδῶν.

§138ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂν σήμερον ἡ Βουλὴ περάσῃ τὰς 30,000, ὡς δάνειον, ἐν τούτοις 15,000 εἰσεπράχθησαν· εἶναι λοιπὸν δάνειον 30,000; μόνον 15,000 εἶναι.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§140ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγερθῆτε δέκα πέντε· (ἐγείρονται 15). Λοιπὸν θὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι· (γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία). Ἐψηφοφόρησαν ὀγδοήκοντα ἑπτά· πεντήκοντα εἶπον ναὶ, πέντε ἠρνήθησαν, καὶ 34 εἶπον ὄχι· ἄρα δὲν εἴμεθα πλήρεις. Αὔριον θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ψηφοφορία. (Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 5 Μ. Μ.)