1864.10.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 339.

Τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1864.

(Σάββατον.)

Ὥρα 1½ Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι,

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐγκρίνονται. Ὑποβάλλονται διάφοροι τροπολογίαι ἐπὶ τῶν ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος τοῦ Κ. Σέρβου. Τροπολογίαι ἐπὶ τῶν ἄρθρων περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἄρθρον 83. Πάντα τὰ ὑπὸ τῶν βουλευτῶν εἰς τὴν Βουλὴν προταθέντα νομοσχέδια μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς, θέλουν παραπέμπεσθαι παρ’ αὐτῆς εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας· ἐπίσης θέλουν παραπέμπεσθαι καὶ πάντα τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προταθέντα καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τροπολογηθέντα νομοσχέδια. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θέλει ἐκφέρει τὴν ἐπ’ αὐτῶν γνώμην του, καὶ θέλει διαβιβάζει αὐτὴν ἐντὸς δεκαημέρου ἀπὸ τῆς παραλαβῆς μετὰ λεπτομεροῦς ᾐτιολογημένης ἐκθέσεως. Παρελθούσης ὅμως τῆς προθεσμίας ταύτης χωρὶς νὰ παραλάβῃ τὴν ἔκθεσιν, ἡ Βουλὴ προβαίνει εἰς τὴν περαιτέρω συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 84. Τὸ Συμβούλιον ἀπαρτίζεται τὸ πολὺ ἐκ δώδεκα μελῶν, λαμβανομένων ἀπὸ τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν καὶ ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν τετάρτων τοὐλάχιστον τοῦ σώματος τούτου. Ἡ ἐκλογὴ γίνεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐντὸς τεσσάρων ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐξελέγξεως. Ὁ πρεσβύτερος τῶν συμβούλων εἶναι αὐτοδικαίως ὁ Πρόεδρος αὐτῶν. Ἄρθρον 85. Ὁ μισθὸς ἑκάστου τῶν συμβούλων προσδιορίζεται εἰς δραχμὰς 5,000 κατ’ ἔτος· ἡ δὲ ὑπηρεσία αὐτῶν λήγει ἐκλεγομένων τῶν νέων συμβούλων κατὰ τὴν προσεχῆ Βουλευτικὴν περίοδον· οἱ προϋπηρετήσαντες ὅμως δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσιν ἐκ νέου ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει.

ΣΕΡΒΟΣ.

Τροπολογία τῶν Κ. Κ. Παπαμιχαλοπούλου, Κωνσταντᾶ καὶ λοιπῶν. Τὰ ἄρθρα 82 καὶ 83 νὰ τροπολογηθῶσι καὶ ἀντικατασταθῶσι διὰ τοῦ ἑπομένου. Ἄρθρον 82. «Καθίσταται Σῶμα, ὀνομαζόμενον Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ἑδρεῦον ἐν Ἀθήναις. Τὸ συμβούλιον τοῦτο προπαρασκευάζει καὶ βασανίζει πάντα τὰ ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν μέλλοντα νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια, ὡς καὶ τὰ ἀναγκαῖα πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων Β. Διατάγματα.

ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ.

Π. Β. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ.

Λ. ΚΑΛΟΣ.

Γ. Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ.

ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ.

Κ. Λ. ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ.

Α. Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ.

Σ. ΜΑΚΡΗΣ.

Θ. ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ.

Τοῦ Κ. Ἀγγελινίδου. «Ἐπειδὴ ἐκ τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ σχεδίου, ὅπερ οἱ Ὑπουργοὶ παρουσίασαν, ἐκ τῶν ἀπὸ τοῦ βήματος ἀγορεύσεων τῶν ἰδίων ὑπουργῶν καὶ τῶν τούτοις ὁμοφρονούντων, ῥητῶς ἐξάγεται ὅτι κύριον ἔργον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας εἶναι ἡ παρασκευὴ καὶ ἡ βάσανος τῶν νομοσχεδίων τῶν καθυποβληθησομένων εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ εἶναι ὕβρις διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι μεταξὺ τῶν ἐκλεγομένων Βουλευτῶν δὲν θὰ ὑπάρχουν πρόσωπα ἔχοντα τὴν ἱκανότητα νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ ἀνωτέρω ὁρισθέντα διὰ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἔργα. Διὰ ταῦτα. Φέρω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τῶν παρὰ τῶν ὑπουργῶν προταθέντων ἄρθρων τοῦ Συντάγματος 82, 83, 84, καὶ 85. Ἄρθρ. 82. Δεκαπέντε μέλη ἐκ τῶν Βουλευτῶν ἑκάστης βουλευτικῆς περιόδου ἐκλεγόμενα διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας παρὰ τῆς ἰδίας Βουλῆς, ἅμα καταρτισθῆ αὕτη, ἀπαρτίζουσι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἄρθρον 83. Τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας θέλει ἐργάζεσθαι κατ’ ἰδίαν πρὸς παρασκευὴν καὶ βάσανον τῶν νομοσχεδίων τῶν παρουσιαζομένων εἰς τὴν Βουλὴν, εἴτε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε παρὰ τῶν Βουλευτῶν. Ἄρθρον 84. Τὰ ὡς ἀνωτέρω εἰς τὴν Βουλὴν παρουσιαζόμενα νομοσχέδια θέλουν παραδίδεσθαι εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἅμα ἀναγνωσθῶσι. Τὸ δὲ Συμβούλιον ἐντὸς 29 ἡμερῶν τὸ πολὺ θέλει ἐπεξεργάζεσθαι αὐτὰ καὶ τὰ ἐπιστρέφει εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς συζήτησιν. Δύναται δὲ τὸ συμβούλιον οἴκοθεν νὰ καθυποβάλλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια. Τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας λαμβάνουσι μέρος εἰς τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς (ὅταν θέλωσιν) ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, συζητοῦσι καὶ ἀποφασίζουσιν ὡς οἱ λοιποὶ βουλευταί. Ἄρθρ. 86. Ἡ διάρκεια τῆς ἐνεργείας τῶν καθηκόντων τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας θέλει εἶσθαι ὡς καὶ ἡ τῶν Βουλευτῶν, καθὼς καὶ ἡ ἀποζημίωσις αὐτῶν. Ἄρθρον 87. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀναγκασθῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐνέργειάν του πέραν τῆς βουλευτικῆς συνόδου λαμβάνει ἕκαστον τῶν μελῶν ὡς μηνιαίαν ἀποζημίωσιν δρ. 300.

Ὁ πληρεξούσιος Χαλκίδος

Γ. ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ.

Τοῦ Κ. Σχινᾶ. Πρότασις τροπολογίας. Ἐπὶ τοῦ 82 ἄρθρου περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Καθίσταται πρὸς παρασκευὴν καὶ βάσανον τῶν νομοσχεδίων σῶμα συμβουλευτικὸν, ὀνομαζόμενον Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἑδρεῦον ἐν Ἀθήναις, συγκείμενον ἐξ ἀνδρῶν εἰδικῶν ἐπιστήμης καὶ πείρας περὶ τὰ ὑπαγόμενα εἰς ἕκαστον ὑπουργεῖον δημόσια συμφέροντα. 10 8βρίου 1864.

Μ. Γ. ΣΧΙΝΑΣ.

Πρότασις αὐτοτελὴς διαφόρων πληρεξουσίων ἐξ Ἑπτανήσου. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Ἄρθρ. 1. Παρατείνονται αἱ διακοπαὶ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ πολιτικῶν καὶ ἐμπορικῶν δικαστηρίων μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου 1864. Ἄρθρ. 2. Τροπολογοῦνται ἑπομένως κατὰ τοῦτο αἱ σχετικαὶ διατάξεις τῆς ἐν Ἑπτανήσῳ ἰσχυούσης πολιτικῆς δικονομίας.

§4ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι κατεπείγουσα, παρακαλῶ ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ τὴν δευτέραν.

§5ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἀντικείμενα μὴ σχετικὰ μὲ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν.

§6ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν θέλει ἀπασχολήσει εἰμὴ δύω λεπτὰ τὴν Συνέλευσιν.

§7ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Ὄχι, ὄχι, δὲν δεχόμεθα τίποτε.

§8ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μετὰ τὸ Σύνταγμα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ζητεῖται τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως...

§10ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Τὶ κατεπεῖγον; τίποτε.

§11ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐξελέξατο ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν νόμων. Ἐρωτῶ ἤδη τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις μᾶς ἔφερε τὸ διάγγελμα, τί σημαίνει ἡ προθεσμία τὴν ὁποίαν τὸ διάγγελμα τοῦτο θέτει μέχρι τέλους τοῦ μηνός; ἐννοεῖ ὅτι ἐντὸς τῆς προθεσμίας ταύτης δὲν δύναται κανὲν ἄλλο ἔργον ἡ Συνέλευσις νὰ ἐπιληφθῇ, ὅπως εἶναι ἡ σπουδαία συζήτησις ἐπὶ τοῦ δημοτικοῦ νόμου;

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (ὑπουργ. Ἐσωτερ.). Δὲν ἐννοῶ διόλου. Ἐγὼ πιστεύω καὶ εὔχομαι καὶ θὰ προσπαθήσω καὶ ἄλλα πολλὰ ἔργα νὰ τελειώσῃ ἡ Συνέλευσις. Ὅ,τι ἐννοοῦμεν εἶναι τὰ δύω ἔργα· τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ ἐκλογικὸς νόμος.

§13ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τότε κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἂς ἔλθουν αἱ προτάσεις αὐταί.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῇ σήμερον (θόρυβος ἀριστερόθεν).

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅ,τι πρὸ πάντων θὰ συζητήσωμεν εἶναι τὸ Σύνταγμα, καὶ τὸ Διάγγελμα καὶ ὁ ἐκλογικὸς Νόμος.

§16ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Χθὲς, Κ. Πρόεδρε, εἴχομεν Σύνταγμα, ἀλλ’ ὁ Κ. Σούτσας ἔφερε μίαν πρότασιν, καὶ εἴπομεν νὰ τυπωθῇ καὶ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· αὐτὸ λέγομεν καὶ τώρα.

§17ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Δι’ ὅσα ἀφοροῦν τὴν ἀφομοίωσιν ἡμεῖς ἔχομεν μίαν διαμαρτύρησιν, τὴν ὁποίαν ἂν δὲν ἐφέραμεν, θὰ φέρωμεν ἀκολούθως, διότι τόσα ἐμπόδια ἀπηντήσαμεν, ὥστε κατὰ τὴν ἰδέαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἀφομοίωσιν, ἀφομοίωσιν δὲν ἔχομεν· τώρα οἱονδήποτε ζήτημα ἀφορᾷ τὴν ἀφομοίωσιν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ δεχθῶμεν, διότι θὰ ἀποσυρθῶμεν, καὶ σεῖς, Κ. Πρόεδρε, εἶσθε ὁ αἴτιος.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως (θόρυβος). — Ἀπεσύρθη ἡ πρότασις.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ προχωρήσῃ ἄνευ διακοπῶν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ περαίωσιν τοῦ Συντάγματος;

§20ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν λοιπὸν, Κύριοι! εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἀλλὰ πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθοῦν αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν χθές· τὰς ὑποβληθείσας σήμερον τὰς ἠκούσατε. Τοῦ Κ. Μίληση. Ἄρθρον 85. Τοῦ ὑπουργικοῦ σχεδίου. «Τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, λαμβανόμενα ἀναλόγως ἐκ πάντων τῶν νομῶν, διορίζονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον προσυπογράφει τὰ διατάγματα τοῦ διορισμοῦ των.» (Τὰ λοιπὰ ὡς ἐν τῷ σχεδίῳ).

Ὁ πληρεξούσιος Ἑρμιονίδος

Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ.

Τοῦ Κ. Σαριπόλου. Ἄρθρον 82. Νὰ συνταχθῇ οὕτως. «Καθίσταται πρὸς προπαρασκευὴν καὶ βάσανον τῶν νομοσχεδίων σῶμα συμβουλευτικὸν ἐξ εἰδικῶν νομομαθῶν συγκροτούμενον, ὀνομαζόμενον Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἑδρεῦον ἐν Ἀθήναις. Ἰδιαίτερος νόμος θέλει κανονίσει τὰ περὶ προσόντων, ἐργασιῶν καὶ δικαιοδοσίας τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.»

Ν. ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ.

Ἄρθρον 83. Ὡς τελευταία παράγραφος νὰ προστεθῇ. «Εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὑπάγονται καὶ αἱ διὰ τοῦ ΣΤʹ. ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τῆς Γʹ. Σεπτεμβρίου ἐξαιρεθεῖσαι τῆς δικαιοδοσίας τῶν τακτικῶν δικαστηρίων ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, τὰς δὲ ὑποθέσεις ταύτας ὁριστικῶς καὶ τελεσιδίκως ἐκδικάζει τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.»

Ὁ πληρεξούσιος τοῦ Πανεπιστημίου

Ν. ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ.

Τοῦ Κ. Ἀντωνιάδου. Ἄρθρον 84. «Εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας δύνανται ν’ ἀνατεθῶσι διὰ νόμου καὶ ἄλλα καθήκοντα· ἰδίως δὲ ἡ παρασκευὴ σχεδίων διαταγμάτων πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, καὶ ἡ ἀνωτάτη

δικαιοδοσία ἐπὶ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ.»

ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ.

Τοῦ Κ. Πύρλα. Ἄρθρον 85. «Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν ἀναθεωρεῖ τοὺς παρὰ τῆς Βουλῆς ψηφισθέντας νόμους. Συγκροτεῖται δὲ ἐκ προσώπων

λαμβανομένων ἀνὰ δύο ἐξ ἑκάστου Νομοῦ.»

Ι. Π. ΠΥΡΛΑΣ.

Τοῦ Κ. Πετσάλη. 1) «Τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἐκλέγονται διὰ μυστικῆς ἀπολύτου ψηφοφορίας παρὰ τῆς Βουλῆς· ἡ δὲ διάρκεια αὐτῶν προσδιορίζεται ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται καὶ ἡ Βουλευτικὴ Σύνοδος. 2) Τὸ ἥμισυ ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ ᾖναι ἐκ τῶν Βουλευτῶν τῆς αὐτῆς Συνόδου. Ἡ δὲ Βουλὴ μόνη ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακλήσεως καὶ παύσεως αὐτῶν ἐπὶ τῇ προτάσει τῆς Κυβερνήσεως. 3) Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Συμβούλου τῆς Ἐπικρατείας εἶναι ἀσυμβίβαστος μὲ τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ καὶ πᾶσαν ἔμμισθον ὑπηρεσίαν· ἑπομένως διὰ τοὺς πρώτους γίνεται ἀμέσως νέα ἐκλογὴ πρὸς ἀντικατάστασίν των, οἱ δὲ δεύτεροι παύουσιν αὐτοδικαίως τῆς ἄλλης ὑπηρεσίας. 4) Ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ὡς ἁπλῶς συμβουλευτικὴ ἐπὶ τῶν Νομοσχεδίων τῶν ἐκ τῆς Βουλευτικῆς πρωτοβουλίας ἀποῤῥεόντων θέλει ζητεῖσθαι μόνον, ἐὰν ἡ Βουλὴ τὴν ἀπαιτήσῃ.»

Ὁ πληρεξούσιος Καρύστου

Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ.

Τῶν Ἀδελφῶν Ἀνίνων. «Διορίζεται ἓν Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐξ εἰδημόνων καὶ νομομαθῶν κτλ.» Πρότασις — Σύνταγμα. Ἄρθρ. 79. Διορίζεται ἓν συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ἐξ εἰδημόνων καὶ νομομαθῶν συγκείμενον ἀπὸ 7 μέλη, δύο ἐξ αὐτῶν διὰ τὰ δημοτικὰ, θρησκείαν καὶ παιδείαν, δύο διὰ τὰ οἰκονομικὰ καὶ δικαιοσύνην, ἕνα διὰ τὰ στρατιωτικὰ, ἕνα διὰ τὰ ναυτικὰ καὶ ἕνα διὰ τὰ δημόσια ἔργα. Ἄρθρ. 80. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ἐκλέγεται παρὰ τοῦ Βασιλέως τῇ προτάσει τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐν διπλῷ ἀριθμῷ. Διαιρεῖται εἰς τμήματα, ἀποφασίζει καὶ γνωμοδοτεῖ ἐν ὁλομελείᾳ. Εἰδικὸς νόμος διατάξει τὰ καθέκαστα καὶ τὰ προσόντα. Ἄρθρ. 81 Τὰ τμήματα τοῦ ἐπικρατικοῦ Συμβουλίου προσκαλοῦνται εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα, σχετικῶς μὲ τὰς ὕλας, ἐφ’ ὧν ἐργάζονται. Ἄρθρ. 82. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον γνωμοδοτεῖ εἰς ὁποίας ὑποθέσεις ἐρωτηθῇ εἴτε παρὰ τοῦ Βασιλέως, εἴτε παρὰ τῶν ὑπουργῶν ἢ τοῦ ὑπουργείου προφορικῶς καὶ ἐγγράφως. Ἄρθρ. 83. Αἱ γραπταὶ γνωμοδοτήσεις τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας αἰτιολογοῦνται. Ἄρθρ. 84. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας προπαρασκευάζει τὰ νομοσχέδια, ὁποῖα καθηποβληθήσονται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὴν Βουλὴν μὲ τὰς προσηκούσας ἐκθέσεις πρὸς ὑποστήριξίν των. Ἄρθρ. 85. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας γνωμοδοτεῖ αἰτιολογημένως καὶ ἐγγράφως ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου, ἢ ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τῶν νομοσχεδίων ἐκ τῆς προτοβουλείας τῶν Βουλῶν προερχομένων. Ὡσαύτως γνωμοδοτεῖ αἰτιολογημένως ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τῆς Βουλῆς εἰς τὰ νομοσχέδια τῇ προτάσει τῶν ὑπουργῶν. Ἄρθρ. 86. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ἔχει ἕδραν σταθερὰν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους. Δύναται δὲ νὰ παρακολουθῇ τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα εἰς τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, εἴτε κατὰ τμῆμα, εἴτε ἐν ὁλομελείᾳ, τῇ προσκλήσει τοῦ ὑπουργείου. Ἄρθρ. 87. Εἰδικὸς νόμος προσδιορίσει τὰς ἐργασίας καὶ τὰ καθήκοντα ἑνὸς ἑκάστου τῶν τμημάτων τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας. Αἱ προπαρασκευαὶ τῶν τμημάτων καὶ ἐκθέσεις αὐτῶν ἀναθεωροῦνται καὶ ἀποφασίζονται παρ’ ὅλου τοῦ συμβουλίου, πρὶν ἀποσταλῶσιν εἰς τὸν προσήκοντα ὅρον. Ἄρθρ. 88. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας τίθεται ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν καὶ ἐξερεύνησιν τῆς Βουλῆς, ὡς ἅπασα ἡ ὑπαλληλία τοῦ Κράτους. Ἄρθρ. 89. Πᾶσα ἐκλογὴ τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας διαρκεῖ ἓξ ὁλόκληρα ἔτη. Δύναται πάλιν νὰ ἐκλεχθῶσιν ἢ κατὰ μέρος ἢ καθ’ ὁλοκληρίαν. 11 Σεπτεμβρίου 1864. ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΑΒΒΑ ΑΝΝΙΝΟΣ πληρεξούσιος Κεφαλληνίας, ΒΑΠΤΙΣΤΗΣ ΣΑΒΒΑ ΑΝΝΙΝΟΣ πληρεξούσ. Κεφαλληνίας. Χθὲς Κύριοι! ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς συστάσεως τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, ἤδη ἡ συζήτησις πρέπει νὰ περιορισθῇ....

§22ΙΑΛΕΜΟΣ. Δύο συστήματα εἶναι, Κ. Πρόεδρε· ἂν τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας πρέπει νὰ ἐκλέγηται παρὰ τῆς Βουλῆς ἢ ἐκτὸς αὐτῆς· μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν δύω συστημάτων.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι ἀλλὰ κατ’ ἄρθρον.

§24ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὰ δύο συστήματα περὶ ὧν ἀνέφερεν ὁ Κ. Ιάλεμος ἠμποροῦν νὰ συζητηθοῦν εἰς τὸ ἁρμόδιον ἄρθρον, δηλαδὴ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸν τρόπον τοῦ διορισμοῦ τῶν μελῶν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 82. Καθίσταται πρὸς παρασκευὴν καὶ βάσανον τῶν Νομοσχεδίων σῶμα συμβουλευτικὸν ὀνομαζόμενον συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, ἑδρεῦον ἐν Ἀθήναις» — Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§26ΚΑΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡ. Μάλιστα.

§27ΠΟΛΛΟΙ. Ζητοῦσι τὸν λόγον.

§28ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 82, Κ. Πρόεδρε, συγχωνεύεται διὰ τὴν τροπολογίαν καὶ μὲ τὸ 83. Νὰ ἀναγνωσθῇ...

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεγνώσθη.

§30ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, Κ. Πρόεδρε, νὰ τυπωθῶσιν αὗται αἱ τροπολογίαι ἐντὸς ὀλίγου;

§31ΣΧΙΝΑΣ. Κύριοι, συντόμως ἔχω νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν φέρω ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου· ἐπειδὴ οἱ πατέρες καὶ προστάται τοῦ Νομοσχεδίου τούτου περὶ συστάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας ἐπιμένουσι πολὺ τὸ Συμβούλιον νὰ συνίσταται ἐξ ἀνδρῶν θεωρίας καὶ πείρας, νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον. «Καθίσταται πρὸς παρασκευὴν καὶ βάσανον τῶν Νομοσχεδίων σῶμα συμβουλευτικὸν, ὀνομαζόμενον συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, περὶ τὰ ὑπαγόμενα εἰς ἕκαστον ὑπουργεῖον δημόσια συμφέροντα.» Νομίζω, ὅτι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ πρώτη διάταξις τοῦ Νόμου, περιέχουσα τὴν προσθήκην τούτην, διαφωτίζει ἢ μᾶλλον ὁρίζει τὸ ἀόριστον τῆς προτάσεως τῆς διατάξεως τῆς πρώτης τοῦ νόμου καὶ ἐν ταυτῷ ἐκκαθαρίζει τὰς ἰδέας πολλῶν, οἱ ὁποῖοι πάντοτε προτείνουν εἰς τὰς ἀγορεύσεις των τὸ περὶ εἰδικότητος τῶν συμβούλων τῆς ἐπικρατείας. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τοσαῦτα ἀρκοῦν διὰ νὰ πείσωσι τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ τὴν προσθήκην αὐτὴν, ἥτις προστιθεμένη εἰς τὸ ἄρθρον στερεώνει τὴν ἰδέαν τοῦ κυρίου σκοποῦ τῆς συστάσεως τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας. Δὲν νομίζω δὲ, κατὰ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ Κ. Σαρίπολος, ὅτι τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι κυρίως ἀντικείμενον τοῦ ἰδιαιτέρου νόμου περὶ καθηκόντων καὶ προσόντων τῶν συμβούλων τῆς ἐπικρατείας. Τὸ περὶ καθηκόντων ἴσως δύναται νὰ ᾖναι ἀντικείμενον ἰδιαιτέρου νόμου, τὸ δὲ περὶ προσόντων, νομίζω, ὅτι ἀμέσως πρέπει νὰ προταθῇ τῆς διατάξεως τῆς κυρίας τοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου περὶ οὗ πρόκειται. Περισσότερα δὲν ἔχω νὰ εἴπω· ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς.

§32Ρ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Δὲν ἀναγινώσκετε πάλιν τὴν πρότασίν σας;

§33ΣΧΙΝΑΣ. Ἰδού. «Καθίσταται πρὸς παρασκευὴν καὶ βάσανον τῶν νομοσχεδίων σῶμα συμβουλευτικὸν, ὀνομαζόμενον συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας περὶ τὰ ὑπαγόμενα εἰς ἕκαστον ὑπουργεῖον δημόσια συμφέροντα..... Παρακαλῶ νὰ σημειώσητε τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς διατυπώσεως ἄλλων νομοσχεδίων καὶ τῆς τροπολογίας μου ταύτης· δὲν μοὶ φαίνεται δίκαιον νὰ ἀποκλεισθῇ διὰ τῆς φράσεως πᾶσα πεῖρα οἱουδήποτε καὶ διὰ τοῦτο λέγω ἐξ ἀνδρῶν εἰδικῶν θεωρίας καὶ πείρας· ὥστε οὐδεὶς δύναται ν’ ἀποκλεισθῇ πεπειραμένος αὐτῶν τῶν πραγμάτων.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ προβῶμεν ἐν τάξει καὶ φθάσωμεν εὐχερέστερον εἰς τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἑξῆς τάξιν· αἱ τροπολογίαι ἀφορῶσι δύω τινὰ, πρῶτον τὸν σχηματισμὸν καὶ δεύτερον τὰ καθήκοντα τοῦ συμβουλίου. Τὰ ἀφορῶντα λοιπὸν τὸν τρόπον τῆς συστάσεως τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον. Διὰ τοῦτο ἤθελα παρακαλέσει τοὺς ΚΚ. πληρεξουσίους ὅσοι θὰ λάβωσι τὸν λόγον νὰ περιορισθῶσι κατὰ πρῶτον εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θὰ κάμουν, καθόσον ἀποβλέπει τὸν τρόπον τῆς συστάσεως, περὶ δὲ τῶν καθηκόντων ἠμποροῦν νὰ φέρωσι τὸν λόγον ὅταν μεταβῶμεν εἰς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 83.

§35ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς προτάσεώς μας ἡμεῖς συγχωνεύομεν τὰ δύω ἄρθρα εἰς ἕν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, τὸ καλλίτερον εἶναι κατ’ ἄρθρον.

§37ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Κύριοι, ἤμην καθόλου κατὰ τῆς συστάσεως τοῦ συμβουλίου ἐπικρατείας, ἀλλὰ τὸ συμβούλιον ἐψηφίσθη, ἐγένετο· ἐγὼ δὲν δύναμαι ὡς μέλος τοῦ σώματος παρὰ νὰ σεβασθῶ τὸ δεδικασμένον. Σήμερον, Κύριοι, πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ὅπως εἶπε καὶ ὁ Κ. Πρόεδρος, καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν ἰδέαν του, περὶ τοῦ τρόπου τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας καὶ περὶ τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, καὶ τηροῦντες τὴν τάξιν, ὅπως ἦλθε τὸ σχέδιον ἀπὸ τοὺς Κυρίους ὑπουργοὺς, βεβαίως θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸν σχηματισμόν. Κύριοι, παρετήρησα ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ 22 ἄρθρου, ὅπως ἔχει εἰς τὴν πρότασιν τῶν Κ. ὑπουργῶν, ἤκουσα δὲ καὶ τὰς ἀγορεύσεις τῶν Κ. ὑπουργῶν ὡς καὶ τὰς ἀγορεύσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνεφώνησαν καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν, καὶ κατὰ τὸ γράμμα καὶ κατὰ τὰς ἀγορεύσεις τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν, εἰμὴ νὰ παρασκευάζῃ τοὺς νόμους, καὶ νὰ βασανίζῃ αὐτοὺς, καὶ ἐπὶ τούτου ἐνόμισαν ἀναγκαῖον νὰ φέρωσι τὴν σύστασιν τοῦ σώματος τούτου, τοῦ ἐπικληθέντος συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας. Κύριοι, ἐγὼ ἔχω τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν πιστεύω, ὅτι ὅλοι ἔχετε, ὅτι τὰ πάντα πρέπει νὰ ἀποῤῥέωσιν ἀπὸ τὸ ἔθνος, καὶ αὐτὴ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Σεβ. Βασιλέως ἀπὸ τὸ ἔθνος, καὶ οἱ πληρεξούσιοι ἀπὸ τὸ ἔθνος καὶ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τὸ ἔθνος, καὶ οἱ ὑπουργοὶ ἀπὸ τὸ ἔθνος, καὶ οἱ ὑπάλληλοι πάσης ὑπηρεσίας ἀπὸ τὸ ἔθνος. Φρονῶ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι καὶ τὸ συμβούλιον αὐτὸ τῆς ἐπικρατείας πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὸ ἔθνος, δὲν πιστεύω κανεὶς νὰ ἔχῃ τὴν ἐναντίαν ἰδέαν, νὰ νομίζῃ τις, ὅτι τὸ ἔθνος ἀμοιρεῖ ἀνδρῶν δυναμένων νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκον τοῦ συμβούλου τῆς ἐπικρατείας (θόρυβος), θὰ σᾶς εἴπω τὴν ἰδέαν μου, Κύριοι, μὴ ταράττεσθε, ἄλλως ἐγὼ δὲν σᾶς ἐνοχλῶ συχνὰ μὲ τὴν βροντώδη φωνήν μου, κάμνω τὴν ἰδέαν καταληπτοτέραν. Ἐγὼ φρονῶ, Κύριοι, τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας πρέπει νὰ ἐκλέγηται ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, πιθανὸν ἐνταῦθα νὰ μοὶ ἀντιτάξωσι, ναί, Κύριε! ἀλλ’ ἐλησμόνησας μίαν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, τὴν ὁποίαν χθὲς ἢ προχθὲς ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις, ὅτι ὅλοι οἱ Βουλευταὶ πρέπει νὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας των καὶ ἴσως πολλαὶ ἱκανότητες δὲν ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν ἔχουσιν ἐπαρχίαν. Λέγω, ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἀνήκουσιν εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ὅλοι κατὰ τὸν νόμον δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὅπου ὁ Θεὸς ἔδωσεν ὅλην τὴν σοφίαν, ὅλα τὰ φῶτα, εἶναι πολλαὶ ἱκανότητες, αἱ ὁποῖαι πιθανὸν νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσι Βουλευταί, νομίζουσιν οἱ Κύριοι οὗτοι, ὅτι ἂν θέλωσιν εἰλικρινῶς καὶ ἀδόλως νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα των, ὅτι, καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν δὲν θ’ ἀποτελῶσι μέρος εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας δὲν δύναται τάχα ἡ πατρὶς νὰ ὠφεληθῇ ἀπὸ τὰ φῶτά των; ὄχι αἱ ἱκανότητες αὗται καὶ ἂν δὲν εὑρεθῶσιν εἰς τὸν περίβολον τῆς Βουλῆς δύνανται διὰ τῆς δημοσιότητος ἑκάστοτε νὰ φέρουν τὰς γνώσεις των καὶ βεβαίως τὸ σῶμα τῆς Βουλῆς δύναται ἑκάστοτε ν’ ἀποδέχεται τὰς γνώμας, ὅταν τὰς εὑρίσκῃ, ὅτι εἶναι ὀρθαί, ὅτι εἶναι πατριωτικαί, ὅτι εἶναι ἐθνικαὶ ὅτι θεραπεύουσι τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου· δὲν ἀπαγορεύεται βεβαίως νὰ τὰς λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν, ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἡ πατρὶς δὲν στερεῖται τῆς ἱκανότητος αὐτῶν· ἀλλὰ Κύριοι, ποτὲ δὲν θὰ ἀδικήσω τὴν Ἑλλάδα, ποτὲ δὲν θὰ ἀδικήσω τὰς ἐπαρχίας, ὅτι δὲν εὑρίσκονται εἰς αὐτὰς ἄνθρωποι ἔχοντες τὴν ἱκανότητα νὰ νομοθετήσωσι καὶ νὰ κυβερνήσωσι, καὶ ἰδοὺ, ἀγαθῇ τύχῃ, οἱ σημερινοὶ ὑπουργοὶ ἀνήκουσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας, οἱ ἄνθρωποι τῶν ἐπαρχιῶν γνωρίζουν καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ ναύτου, καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ βιομηχάνου, καὶ ὅλων τῶν τάξεων τῆς κοινωνίας, καὶ γνωρίζουσιν ἐξ ἰδίας πείρας καὶ ἐνεργείας τὰ πάντα. Λοιπὸν νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἐντὸς μιᾶς βουλῆς ἡ ὁποία κατ’ ἐλάχιστον ὅρον θὰ σύγκειται ἀπὸ 150 πολίτας Ἕλληνας νὰ μὴ εὑρεθῶσιν ἄνθρωποι ἔχοντες τὰ προσόντα διὰ νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτὸ τὸ καθῆκον τῶν Συμβούλων τῆς Ἐπικρατείας; Ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν ὅτι, ἂν οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ — καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἔλεγον εἰς ἡμᾶς ἄλλα καὶ ἄλλα νὰ ἐσκέπτοντο, σκοπὸν ἔχωσι νὰ καταρτισθῇ ἓν σῶμα διὰ νὰ προπαρασκευάζῃ καὶ βασανίζῃ τοὺς νόμους, θὰ συμφωνήσωσι μὲ τὴν ἰδέαν μου, ἄλλως ἄλλα λέγουσι καὶ ἄλλα φρονοῦσι· θὰ ἰδῆτε εἰς τὰ καθέκαστα, ὅτι ἐγὼ ἐμμένω εἰς τὴν γνώμην μου, διότι οὕτω πως σχηματιζόμενον τὸ σῶμα ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντά του συνεπῶς, τοὐτέστι νὰ παρασκευάζῃ καὶ νὰ βασανίζῃ τοὺς νόμους· ἂν ἔχητε σκοπὸν νὰ διορίσητε σῶμα τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ καὶ ὑψηλότερον σκοπὸν, ὅπως πολλοὶ εἶπον, τότε ἐγὼ οὔτε ἤμην, οὔτε θὰ ἦμαι σύμφωνος, ἐγὼ φρονῶ καὶ ἐπιμένω, ὅτι τὸ σῶμα τοῦτο τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας σχηματιζόμενον θεραπεύει τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, μένω λοιπὸν ἕως αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωστοποιῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ὑπεβλήθησαν αἱ ἑξῆς προτάσεις, καθόσον ἀποβλέπουσι τὸν τρόπον τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ Συμβουλίου, οἱ μὲν ὑπουργοὶ προτείνουν νὰ διορίζωνται οἱ Σύμβουλοι τῆς Ἐπικρατείας ἀπὸ τὸν Βασιλέα, ὁ δὲ Κ. Ἀγγελινίδης νὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὁ δὲ Κ. Σχινᾶς νὰ ἐκλέγωνται μὲν ἀπὸ τὸν Βασιλέα, νὰ ἦναι δὲ ἄνδρες εἰδικῆς θεωρίας καὶ πείρας.

§39ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Εἰς τὴν τάξιν τῆς συζητήσεως, ζητῶ νὰ εἴπω δύω λέξεις. Ἡ ἁπλῆ ἀνάγνωσις, Κύριε Πρόεδρε, τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ σχεδίου πείθει ἕκαστον, ὅτι πρόκειται περὶ ἁπλῆς καὶ καθαρᾶς καθιερώσεως τῆς ἀρχῆς τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ὡς σώματος συμβουλευτικοῦ, κατόπιν ἔρχονται τὰ καθήκοντα, ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς του καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐπομένως, Κύριε Πρόεδρε, ὅλαι αἱ τροπολογίαι αἱ ἀναγνωσθεῖσαι δύνανται ν’ ἀναπτυχθῶσιν εἰς τὰ οἰκεῖα ἄρθρα.

§40Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν συνυπέγραψα μετ’ ἄλλων, τὸ ἄρθρον 82 συγχωνεύεται μὲ τὸ ἄρθρον 83, κατὰ συνέπειαν ἐζήτησα τὸν λόγον οὐχὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκρότησιν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τὰ καθήκοντά του.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφανθῇ τὶ θέλει νὰ συζητήσῃ, πρῶτον τὸν τρόπον τοῦ σχηματισμοῦ ἢ τὰ καθήκοντα;

§42ΚΑΛΟΣ. Μετὰ τὴν ὕπαρξιν ἔρχονται τὰ καθήκοντα, διότι εἶναι συνδεδεμένον τὸ ἓν μὲ τὸ ἄλλο.

§43ΖΕΡΒΑΣ. Αὐτὸς ὁ νόμος μᾶς ἦλθεν ὡς βροντὴ, δὲν γνωρίζομεν οὔτε τὴν ἀρχὴν, οὔτε τὸ τέλος, πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ κατόπιν νὰ ἔλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα.

§44Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Ὁ Κ. Ἀγγελινίδης καθυπέβαλε πρότασιν καὶ προτείνει τὴν ἐκλογὴν παρὰ τῆς Βουλῆς, τώρα μοῦ λέγει ὁ ἴδιος, ὅτι ἂν παραδεχθῇ νὰ ἐκλέγηται παρὰ τοῦ Βασιλέως δὲν εἶναι σύμφωνος εἰς τὴν γνώμην τὴν δευτέραν περὶ καθηκόντων διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ συζητήσωμεν πρῶτον περὶ τῶν καθηκόντων· διότι ἔπειτα λύονται ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα.

§45Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγκατασταθέντος διὰ τῆς χθεσινῆς ψηφοφορίας τοῦ θεσμοῦ τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, φρονῶ, ὅτι ἀπαιτεῖται προσοχὴ καὶ προσοχὴ μεγάλη εἰς τὴν διαγραφὴν τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς ἀντίῤῥοπον δύναμιν μὲ τὴν ὕπαρξιν τῆς Βουλῆς· τότε αἱ δύω αὗται ξεχωρισταὶ δυνάμεις δύνανται νὰ συμβαδίσωσιν, ἀλλὰ πρέπει, λέγω, νὰ προσέξωμεν διὰ τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν πρότασιν τῶν πληρεξουσίων καὶ ὑπουργῶν, αὗται αἱ δυνάμεις μήπως εἰς τὸ μέλλον διατελέσωσιν εἰς δύω ἀντίθετα καὶ ἐχθρικὰ καὶ στρατόπεδα. Δὲν ἐπιμένω, οὔτε θὰ συζητήσω τὸ περὶ συγκροτήσεως ἢ τὸ περὶ προσωπικοῦ τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας· κηρυχθείσης χθὲς τῆς συστάσεως αὐτοῦ δὲν ἀπέβλεψά ποτε εἰς τὴν καλὴν ἢ κακὴν χρῆσιν τῶν προσώπων, τα ὁποῖα ἡ ἐξουσία θέλει ὁρίσει, ἐννοῶ δὲ σήμερον μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, ὅτι ἡ συγκρότησις τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας δὲν δύναται νὰ ἀποῤῥέῃ ἀπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Δι’ αὐτὸ, Κύριοι, οὐδόλως σήμερον θέλω συζητήσει ποῖα εἶναι τὰ προσόντα καὶ ἐκ ποίων προσώπων θὰ συγκροτῆται τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας. Ἀλλ’ ὅ,τι ἰδίως ἔρχομαι νὰ ὑποβάλλω εἰς τὰ φῶτα τῆς Συνελεύσεως εἶναι τὸ περὶ καθηκόντων τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, καθόσον, Κύριοι, ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἐνεχαράχθη εἰς τὸ πολίτευμα, διότι ἄλλως ἤθελον ὁμιλήσει καὶ σκεφθῆ περὶ τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, ἂν προήρχοντο δι’ εἰδικοῦ νόμου, καὶ ἄλλως καθιερουμένων ἤδη διὰ τοῦ πολιτεύματος· διότι ἐὰν ἦτο διὰ νόμου, ἀντιστρατευόμενον τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας κατὰ τῆς Βουλῆς, ἐδύνατο αὕτη νὰ τὸ καταργήσῃ· ἀλλὰ σήμερον τεθεὶς ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἐν τῷ Συντάγματι, δύναται νὰ ἔλθῃ καὶ εἰς σύγκρουσιν μετὰ τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ λαοῦ, καὶ κατὰ τὰς δύω ταύτας συγκρούσεις δὲν ὑπάρχε λύσις. Ἤκουσα τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὁμιλοῦντα ἐπὶ τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας· οἱ μόνοι λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐξέφερε, καὶ οἵτινες ἴσως ἔπεισαν τὴν πλειοψηφίαν ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, ἦτο ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ὑπεβάλλοντο μέχρι τοῦδε τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς Βουλάς· καὶ ὡς ἐκ τούτου ὁ καταρτισμὸς τῆς νομοθεσίας ἦτο ἀτελής, ἕνεκα τῆς συστάσεως τῶν εἰδικῶν ἐπιτροπῶν, ὅλα ταῦτα τὰ ἐλαττώματα ἤθελεν ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ τὰ θεραπεύσῃ διὰ τῆς συστάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας. Τὴν ἰδέαν ταύτην, Κύριοι, ἐγὼ ἀποδέχομαι σήμερον, τὴν ἀναγνωρίζω πράγματι, ὅτι ὁ τρόπος τῆς συντάξεως τῶν νομοσχεδίων μέχρι σήμερον ἦτον ἀτελὴς, καὶ ὅτι τὰ νομοσχέδια πρὶν καταρτισθῶσιν εἰς τὸ νομοθετικὸν σῶμα, ἔπρεπε νὰ βασανίζωνται, ἔπρεπε νὰ προεξετάζωνται, καὶ τότε νὰ ἐπιβάλλωνται. Τοσοῦτον μᾶλλον, Κύριοι, καθόσον ἀναγνωρίζω, ὅτι εἰς τὰ συνταγματικὰ πολιτεύματα οἱ λαμβάνοντες τὴν ἀξίαν τοῦ ὑπουργοῦ πολλάκις δὲν εἶναι ἄνθρωποι εἰδικοὶ τῶν κλάδων, τοὺς ὁποίους ἀναλαμβάνουσι νὰ διευθύνωσι· πολιτικαὶ περιπέτειαι καὶ ἀνάγκαι ἀναβιβάζουσιν εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ὑπουργῶν ἀνθρώπους ὅλως ἀκαταλλήλους καὶ μὴ εἰδικούς· καὶ ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ νὰ συντάττῃ καὶ νὰ βασανίζῃ σπουδαῖα νομοσχέδια. Ἀρκεῖ λοιπὸν, Κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ ἓν σῶμα σπουδαῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ῥίπτωσι τὰς ἰδέας των, καὶ τὸ συμβούλιον τοῦτο νὰ ὑποβάλλῃ νομοσχέδιον, νὰ οἰκειοποιοῦνται τὰς γνώμας του οἱ ὑπουργοί, καὶ νὰ ἔρχωνται νὰ ὑποβάλλωσιν αὐτὰς εἰς τὰς Βουλάς. Ἕως ἐδῶ ἐννοῶ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, πέραν τῆς δικαιοδοσίας ταύτης προβαίνοντες, φέρομεν σύγκρουσιν, καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω διὰ τῶν πραγμάτων. Διὰ τῆς προτάσεως τῶν ὑπουργῶν, καὶ τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβαλλόμενα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τροπολογούμενα παρὰ τῆς Βουλῆς δὲν δύνανται νὰ καταρτισθῶσιν ἀπ’ εὐθείας διὰ νόμου, καὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν κύρωσιν τοῦ Βασιλέως. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐννοῶ τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ἐπιβοηθητικὸν μόνον εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν, δὲν θέλω δὲ νὰ τὸ ἐπιφέρω εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους ἐπισήμως, δὲν θέλω, Κύριοι, αἱ πράξεις τῶν Βουλῶν νὰ ἦναι ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ὑποβαλλόμεναι τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς (εὖγε, εὖγε). Δὲν θέλω, Κύριοι, οὐχὶ ἀπὸ πνεῦμα ἀξιοπρεπείας τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ διότι, Κύριοι, δὲν γνωρίζω, καὶ δὲν θέλω νὰ μάθω ποῖα θὰ ἦναι τὰ προσόντα αὐτῶν τῶν Κυρίων. Φοβοῦμαι μήπως εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ σώματος αὐτοῦ λάβωσι μέρος πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὡς ἐξ ἄλλων αἰτιῶν, ὡς ἐκ τοῦ παρελθόντος αὐτῶν θέλουν ἀντιστρατεύεσθαι διαρκῶς κατὰ τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους· θέλω τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ὅλως διόλου ἄσχετον μὲ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν, Κύριοι, καθ’ ἣν αἱ Βουλαὶ κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν ψηφίσωσι τοὺς νόμους, δὲν ματαιοῦται τοῦτο διὰ τῆς κυρώσεως ἢ μὴ τῶν νόμων παρὰ τοῦ Βασιλέως; Μήπως ὁ Βασιλεὺς ἐν τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον τὸ ἔθνος παρεχώρησε, δὲν δύναται ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐβασανίσθη, ὁ ὁποῖος ὑπηγορεύθη ἀπὸ προσωπικὰ συμφέροντα, ὡς ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν πολιτείαν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ τὸν κυρώσῃ; Τὶς δύναται νὰ τῷ ἀρνηθῇ τὸ δικαίωμα αὐτό; Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὑπαγορεύσαντες τὴν σύστασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας ἐπιδιώκονται πληρέστατα, ἂν περιορίσωμεν τὰ καθήκοντα αὐτοῦ. Τί παρεπονέθη ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν, καὶ δικαίως καὶ εὐλόγως παρεπονέθη; ὅτι οἱ ὑπουργοὶ ἑνὸς συνταγματικοῦ κράτους δὲν ἔχουσι τὸν ὑλικὸν καιρὸν νὰ ἐργάζωνται, ἀπασχολοῦνται εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους, ἔχουν δυσχερέστατα καθήκοντα, καὶ ἑπομένως ἀπαιτεῖται ἡ παρουσία συμβούλων ἐπικρατείας. Διὰ τοῦτο ἡ Συνέλευσις τοὺς δίδει ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι νὰ τοὺς βοηθῶσιν εἰς τὰ ἔργα των τὰ νομοθετικά· ἀλλὰ μέχρις ἐδῶ· μὴ θέλετε νὰ παρατείνετε καὶ νὰ θέσητε εὐρυτέραν δικαιοδοσίαν εἰς τὸ συμβούλιον, διότι θὰ φέρετε τὴν σύγκρουσιν μετὰ τῆς Βουλῆς τοῦ 65, ἥτις δὲν θὰ περιέχῃ ἀγραμμάτους ἀνθρώπους, καὶ δὲν δύνασθε σήμερον νὰ ῥίψητε ἐπὶ τοῦ μετώπου μας τὴν ἄγνοιαν τῶν πράξεων καὶ τῶν νομοθετημάτων ὅλου τοῦ κόσμου. Τὸ ἔθνος τοῦ 33, δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ μὲ τὸ ἔθνος τοῦ 64, κατὰ τὸ 33 οἱ ἄνθρωποι τῆς ἐλευθέρας καὶ τῆς δούλης Ἑλλάδος εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἄγνοιαν, ἦσαν ἄνευ φώτων, ἄνευ περιουσίας, ἦσαν ἀγράμματοι, ἀπαίδευτοι· τότε εἴχομεν ἀνάγκην τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, τὴν σήμερον ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ καυχηθῇ, ὅτι ἔχει ἱκανὰ φῶτα ἵνα διοικήσῃ τὸν τόπον. Δὲν βλέπω λοιπὸν, Κύριοι, τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τῆς ἐξελέγξεως μιᾶς Βουλῆς, ἥτις θὰ περιλαμβάνῃ καὶ νομικοὺς καὶ ἄλλους μεγάλης εἰδικότητος καὶ ἱκανότητος, καὶ στρατιωτικοὺς νέους, εἰδικοὺς εἰς τὰ ἔργα ἑκάστου κλάδου. Ἐννοῶ λοιπὸν νὰ ἔρχεται εἰς συνδρομὴν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ εἰς σύνταξιν καὶ προεξέτασιν τῶν νομοσχεδίων· διότι, Κύριοι, ἄλλως ἂν δὲν θέσητε φραγμὸν εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, μάθετε, ὅτι θὰ ἐξευτελίσῃ τὴν ἀντιπροσωπείαν, θὰ δεσμεύσῃ, διότι δὲν δύναται νὰ καταστρέψῃ τὸν θεσμὸν αὐτὸν, τὸν ὁποῖον ἐνεγράψατε εἰς τὸ σύνταγμα, καὶ θὰ τὴν φέρητε εἰς θέσιν ἐχθρὰν καὶ ἀδιάλλακτον, διότι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ δύναται νὰ κατακρίνῃ τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, διότι θὰ παραλύῃ ὁλόκληρον τὸ συνταγματικὸν οἰκοδόμημα. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ χθεσινὴ ἀπόφασις τὸ νὰ ἐγγράψωμεν τὸν θεσμὸν αὐτὸν εἰς τὸ σύνταγμα, παρουσιάζει τὰς μεγάλας αὐτὰς συνεπείας, καὶ ἂν δὲν περιορίσητε τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας εἰς καθαρῶς συμβουλευτικὸν καὶ ἐπιβοηθητικὸν σῶμα διὰ τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν, βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ ἀντιπροσωπεία θὰ ἦναι βωβὴ, θὰ ἦναι Κωφεστάτη. Διὰ ταῦτα οἱ λόγοι οὗτοι καὶ οὐδεὶς ἄλλος μοὶ ὑπηγόρευσαν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψα μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων μου. Ἔχω πρότασιν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἄρθρων, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις αὐτῶν θέλω ὁμιλήσει. Διὰ τῆς προτάσεώς μου λέγω ταῦτα. «Ἄρθρον 82 καὶ 83 νὰ τροπολογηθῶσι καὶ ἀντικατασταθῶσι διὰ τοῦ ἑπομένου. Καθίσταται σῶμα ὀνομαζόμενον Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἑδρεῦον ἐν Ἀθήναις. Τὸ συμβούλιον τοῦτο παρασκευάζει καὶ βασανίζει πάντα τὰ ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν μέλλοντα νὰ εἰσαχθῶσι εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια, ὡς καὶ τὰ ἀναγκαῖα πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων Β. Διατάγματα.»

§46ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κύριοι, εἶναι πολλαὶ αἱ τροπολογίαι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀναγάγωμεν αὐτὰς εἰς δύο μόνον. ἡ μία εἶναι, ὅτι τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας θέλει διορίζεσθαι ὑπὸ τοῦ Βασιλέως κατ’ ἐκλογὴν αὐτοῦ· ἡ δὲ ἄλλη, ὅτι θέλει διορίζεσθαι διὰ τῆς Βουλῆς.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται ἤδη περὶ τῶν καθηκόντων.

§48ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸ σύστημα τοῦτο· πρὶν ἢ κανονίσωμεν τίνα πρόσωπα θέλουν ἑδρεύει ἐν τῷ συμβουλίῳ, νὰ εἴπωμεν τίνα ἔργα θέλουσιν ἔχει· μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ προτεινόμενος τρόπος εἶναι προθύστερόν τι ὅλως ἄτακτον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ σύστημα παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις.

§50ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἢ ἐγὼ εἶμαι ἀμαθὴς τοῦ πράγματος, ἢ τὸν νοῦν εἰμι πολὺ δύσνους.

§51ΤΙΝΕΣ. Πρόκειται περὶ τῶν καθηκόντων.

§52ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τότε ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω μετὰ ταῦτα.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (ὑπουργὸς ἐσωτερ.) Κύριοι, ἡ ὁμιλία τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη, τὴν ὁποίαν βλέπω ὅτι παραδέχεται ἡ πλευρὰ αὐτὴ (δεικνύει τὴν ἀριστεράν) καθιστᾷ λίαν εὐχερὲς τὸ ἔργον μου. Πρῶτον δὲ πρόκειται ἤδη νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ, διότι ἡ πτέρυξ διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου της, Κ. Μαυρομιχάλη ἀναγνωρίζει οὐχὶ τὴν χρησιμότητα, ἀλλὰ τὴν ἀνάγκην τὴν ἀπόλυτον περὶ συστάσεως Συμβουλίου (θόρυβος ἐξ ἀριστερῶν.) Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης λαλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν ἡ σύστασις τοῦ Συμβουλίου θεραπεύει.

§54ΠΟΛΛΟΙ. (ἀριστερόθεν.) Ὄχι, ὄχι.

§55ΣΤΑΜΟΣ ΜΑΚΡΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Ὑπουργὲ, μίαν λέξιν. Τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς σήμερον θέλομεν νὰ διευκρινίσωμεν εἶναι νὰ μὴ ἔχῃ αὐτὸ τὸ Συμβούλιον σχέσιν μὲ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους, καὶ τοῦτο τὸ ἐθέσαμεν ὡς ὅρον· καθὼς σεῖς ἠθελήσατε, καὶ ἡμεῖς ἀπαιτοῦμεν, καὶ πρῶτος ἐγὼ δὲν ὑπογράφω πολίτευμα πρὶν νὰ γίνῃ τοῦτο (ὤ! ὤ! ἐκ δεξιῶν).

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λέγω, ὅτι ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ὁμιλῶν ἀπ’ ἐδῶ περὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, καὶ εἶναι ἄνθρωπος ὅστις αἰσθάνεται πολὺ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, σᾶς εἶπεν, ὅτι παραδέχεται τὸ συμβούλιον, ὄχι, διότι ἀπεφασίσθη, ἀλλὰ διότι εἶναι ἀναγκαῖον.

§57ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἀναφέρετε τὸ ὄνομά μου, σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ἡ ψῆφός μου χθὲς ἦτο κατὰ τοῦ συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ὡς ὑποδηθέντος, ὅπως ὑπεβλήθη. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ νὰ σχηματισθῇ διοικητικὴ Ἐπιτροπὴ, οὔτε ἐγὼ, οὔτε ἄλλος εἶναι ἐναντίος· ποτὲ ὅμως νὰ ἐγκατασταθῇ ἐν τῷ πολιτεύματι θεσμὸς συμβουλίου Ἐπικρατείας.

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅ,τι σήμερον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω εἶναι ὅτι, ἂν σῶμα τοιοῦτον μὴ ἔχον ἄλλο δικαίωμα παρὰ τὸ ἀναφέρεσθαι, ἠμπορῇ νὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν καὶ νὰ καταστρέψῃ μάλιστα ἓν ἄλλο σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔχει δικαίωμα τοῦ ἀποφασίζειν, τοῦ ἀποῤῥίπτειν τὰς ἀναφορὰς, τὰς ὁποίας τῷ ὑποβάλλει τὸ σῶμα αὐτό· καὶ τῷ ὄντι πρέπει νὰ ἔχασαν ὅλας τὰς δυνάμεις τοῦ σκέπτεσθαι, ἢ οἱ ἰσχυριζόμενοι τὸ ἐναντίον δὲν δύνανται νὰ ἀποφύγουν τὴν δύναμιν τῆς ἀληθείας. Τὸ Συμβούλιον, καθὼς παρουσιάζεται, δὲν ἔχει ἄλλο καθῆκον παρὰ τὸ ὑποβάλλειν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς παρατηρήσεις. Ἡ Βουλὴ εἶναι τὸ σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποφασίζει, καὶ ἡ ἀπόφασίς της εἶναι ὁριστικὴ, καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἢ ὄχι τὰς παρατηρήσεις αὐτάς. Τί κίνδυνος ὑπάρχει ἐκ μέρους τοῦ συμβουλίου κατὰ τῆς Βουλῆς; Πῶς θὰ ἔλθουν αὐτὰ τὰ σώματα εἰς σύγκρουσιν; πῶς τὸ ἓν θὰ ἀποῤῥοφήσῃ τὸ ἄλλο, ὅταν τὸ ἓν ᾖναι ἁπλοῦς ὑπηρέτης; Εἶναι ἀκατανόητον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἐκτὸς ἐὰν λέγητε διὰ νὰ πιστεύσῃ ὁ κόσμος πῶς τῷ ὄντι ὑπάρχει κίνδυνος, ἐν ᾧ δὲν ὑπάρχει κανείς.

§59ΒΑΛΤΙΝΟΣ. .... (θόρυβος).

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ τὸ ἀκούσητε τώρα καὶ τὸ ἠκούσατε, Κύριοι· ἐγὼ νομίζω ὅτι διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας τῆς χθεσινῆς κυριαρχικῶς ἐλύσατε τὸ ζήτημα καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπανέλθητε· διότι καθιερώσατε τὸ σῶμα αὐτὸ διὰ τοῦ Συντάγματός σας, καί τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καθιερούμενον διὰ τοῦ Συντάγματος ἀναγνωρίζεται τοιουτοτρόπως, ὡς ἓν σῶμα τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζῃ τὰ προβουλεύματα, τοὺς Νόμους τοὺς ὑποβαλλομένους ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν (θόρυβος). Ναί, αὐτὸ εἶναι, καὶ αὐτὸ ἀπεφάσισεν ἡ πλειονοψηφία ἐχθές.

§61ΒΑΣΣΟΣ. Μὲ μίαν ψῆφον (θόρυβος).

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐλύσατε λοιπὸν τὸ ζήτημα χθές. Ἀλλὰ, Κύριοι, τί θέλει αὐτὸ τὸ συμβούλιον; διὰ τί ἦλθε; διὰ νὰ ἐκπληρόνῃ μόνον τὰ συμβουλευτικὰ καθήκοντα πρὸς τὴν ἐξουσίαν; Ὄχι· σᾶς τὸ εἴπομεν, καὶ ἐπαναλαμβάνω, καὶ τὸ λέγω καὶ σήμερον· Τὸ συμβούλιον αὐτὸ εἶχε σκοπὸν νὰ ἐκτελέσῃ καὶ ἓν συντακτικὸν καθῆκον· ποῖον εἶναι τοῦτο; Ἔχει τὸν σκοπὸν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα φέρουν ἐδῶ οἱ Βουλευταὶ, ἢ τὰ ὁποῖα ἡ Συνέλευσις, ὅταν αὐτὰ κριθῶσιν ἄξια συζητήσεως, νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας· διατί; διὰ νὰ τὰ συνοδεύῃ μὲ τὰς γνώσεις καὶ τὰ φῶτά του, νὰ στέλλῃ ὥριμον καὶ ἀνεπτυγμένον εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, καὶ ἡ συζήτησις αὐτὴ νὰ ἀκολουθῇ μίαν δημοσιότητα, ἥτις θὰ χρησιμεύσῃ νὰ κάμῃ γνωστὸν καὶ σεβαστὸν ἕκαστον νόμον. Λοιπὸν τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ἐφευρέθη, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μιᾶς καὶ μόνης Βουλῆς. Προτείνεται δὲ νὰ μορφώσῃ αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, καὶ νὰ τὰ ὑποβάλλῃ δι’ ἐκθέσεώς του πρὸς τὴν Βουλὴν, τὴν ὁποίαν ἁπλῶς νὰ φωτίζῃ· ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ τὰς παρατηρήσεις, ἂν δὲν θέλῃ, ὄχι. Δεύτερον νὰ χρησιμεύῃ ὡς μέσον ἀναβολῆς τινος, νὰ μὴ συναρπάζωνται τὰ νομοσχέδια. Ἀλλὰ τί σᾶς λέγουν; ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἀκυροῦν· αὐτὸ εἶναι ἴσα ἴσα τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ εὔχεσθε, αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπικίνδυνον. Τί βλάπτει τὰς μοναρχίας; Ἡ ἀδιάκοπος αὐτὴ ἀντίθεσις νὰ ἔρχηται ὁ Βασιλεὺς, ἂν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἕνα νόμον μὴ ὀρθὸν, νὰ ἀποκρούσῃ αὐτόν. Ἐγὼ εὔχομαι νὰ μὴ λάβῃ χώραν τοῦτο παρὰ πολὺ σπανίως, διότι ἡ ἀκύρωσις αὐτὴ εἶναι κακὴ, γεννᾷ ἰδέας, δὲν ἠξεύρω ποίας, αὐτὴ ἡ αἰωνία σύγκρουσις μεταξὺ Βασιλέως καὶ Βουλῆς. Λοιπὸν οἱ ἀγαπῶντες τὴν ἑδραίωσιν τῶν ἐλευθεριῶν τῶν συνταγματικῶν πρέπει ὅσον το δυνατὸν νὰ εὔχωνται ὥστε νὰ μὴ λαμβάνουν χώραν συνεχῶς αὐταὶ αἱ περιστάσεις, ἡ ἀκύρωσις τῶν νόμων.

§63ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τρεῖς φοραῖς θὰ συζητοῦμεν τὰ νομοσχέδια.

§64ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε, καὶ αὔριον θέλετε ἰδεῖ, ὅτι δύο φοραῖς θὰ ἀναγινώσκωνται μόνον. Λοιπὸν τὸ συμβούλιον εἶναι ἁπλῶς μία ἀρχὴ ἐξηγοῦσα, ἀναπτύσσουσα τὰ ζητήματα καὶ προκαλοῦσα τοιουτοτρόπως την προσοχὴν καὶ την μελέτην τῆς Βουλῆς ἥτις πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ ζητημάτων λίαν ἀνεπτυγμένων· χρησιμεύει, ὥστε νὰ ἐμποδίζῃ διὰ μιᾶς ἐκθέσεως νὰ ἀφαρπάζωνται τὰ νομοσχέδια, τινὰ τῶν ὁποίων ἐνθυμήθητε, ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ καταστρέψωμεν δι’ ἐξαιρέσεων καὶ ὁλοὲν ἐξαιροῦμεν. Νὰ λείπῃ τὸ κατεπεῖγον, διότι δὲν τὸ προκαλεῖ μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ μία μερὶς ὑπερισχύουσα, καὶ ἔχομεν πολλὰ παραδείγματα, ὅτι κατεπείγοντα νομοσχέδια συνεζητήθησαν, οὐχὶ αἰτήσει τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ μιᾶς μερίδος, ἥτις ἐπέμενε καὶ ἐνδιεφέρετο ὑπὲρ αὐτοῦ.

§65ΚΑΛΟΣ. Τὸ κατήργησεν ὁ Κ. Καλλιγᾶς τὸ κατεπεῖγον.

§66ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ὕπαρξις τοῦ Συμβουλίου κίνδυνον κανένα δὲν ἔχει, καὶ νομίζω, ὅστις θέλει νὰ σκεφθῇ ἀπαθῶς δὲν δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ· ἡ ὕπαρξις συμβουλίου εἶναι ἀναγκαία νὰ φωτίζῃ τὴν Βουλὴν ὄχι μόνον, ὅταν ἡ Κυβέρνησις φέρῃ νομοσχέδια, διότι ἴσα ἴσα καὶ ἡ Κυβέρνησις φέρουσα νομοσχέδια ἐνώπιόν σας τὰ φέρει τελειότερα, διότι καὶ τὰ μέσα ἔχει, καὶ τοὺς ἀνθρώπους, καὶ τὰς ἀσχολίας περισσοτέρας, ὥστε νὰ ἐξετάζῃ αὐτὰ τὰ νομοσχέδια· ὁ κίνδυνος λοιπὸν δὲν εἶναι ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα φέρει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐπὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα φέρουν οἱ Κ. Βουλευταί. Νομίζω, Κύριοι, διὰ ταῦτα, ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει παραδεχθῆ τὴν σύστασιν συμβουλίου, ὅπως τὴν ἐπροτείναμεν· διότι οὕτω μόνον δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπὸν καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ προΐδωμεν. Μίαν μόνον τροπολογίαν νομίζω ἀναγκαίαν τῷ ὄντι καὶ τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλον νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι τὰ νομοσχέδια ἐπιψηφιζόμενα ἀπὸ τὴν Βουλὴν δὲν ἐπανέρχονται πλέον εἰς τὸ συμβούλιον ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ τὸ ἀποφασίσῃ. Μόνον τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται ἢ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, μὴ συζητηθέντα ἀπὸ τὸ συμβούλιον, ἢ ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν ὅταν κριθῶσιν ἄξια συζητήσεως, αὐτὰ νομίζομεν ἀναγκαιότατον νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ τὰ συνοδεύῃ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ μιᾶς ἐκθέσεώς του ἁπλῶς, τὴν ὁποίαν ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν καὶ παραδέχεται, ἂν δὲν θέλῃ, ὄχι. Κύριοι, διὰ νὰ πλανήσουν τινὲς τὴν κοινὴν γνώμην ἢ τοὺς ἁπλουστάτους ἀνθρώπους διέδωκαν, ὅτι τὸ συμβούλιον αὐτὸ εἶναι κακὸν, καὶ ἀπόδειξις τὸ παρελθὸν συμβούλιον· ἀλλὰ μεταξὺ ἐκείνου καὶ τούτου δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὁμοιότης, οὔτε κἂν ἔχει νομοθετικὴν ἐξουσίαν τοῦτο, ἐν ᾧ ἐκεῖνο εἶχε, καὶ εἶχε καὶ ἄλλα καθήκοντα ὑποχρεωτικὰ πρὸς τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν κυβέρνησιν· ἐνῷ τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν ἐξουσίαν, οὔτε ψῆφον ὑποχρεωτικὴν, παρὰ ἁπλῶς νὰ διαφωτίζῃ. Ἰδοὺ διὰ τὶ ἐπιμένομεν, καὶ παρακαλοῦμεν, τὸ συμβούλιον νὰ τὸ παραδεχθῆτε, ὅπως σᾶς τὸ ἐπροτείναμεν.

§67ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, χθὲς ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς συστάσεως συμβουλίου ἐπικρατείας, ὅθεν οὐδεμίαν ἔχω ἐπὶ ταύτης παρατήρησιν, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσον ὁ ἔντιμος φίλος καὶ ὁμόφρων μου Κ. Ἀντώνιος Μαυρομιχάλης ὁμιλῶν σήμερον περὶ τοῦ συμβουλίου τούτου δὲν ἦλθε νὰ ἀναιρέσῃ ποσῶς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν χθὲς ἐξέφερεν ἐπὶ τούτου, ἀποφανθεὶς χθὲς διὰ τῆς ψήφου του καθαρῶς ὅτι εἶναι ἐναντίος τῆς συστάσεως τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας. Σήμερον χωρὶς νὰ ἀπομακρυνθῇ ποσῶς τῆς πεποιθήσεώς του ταύτης, σᾶς εἶπεν, ὅτι ἀφοῦ πλειοψηφία διὰ 2 ψήφων ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως συμβουλίου, δὲν δύναται ἢ νὰ λάβῃ ὡς ἀποφασισμένην τὴν σύστασιν, καὶ νὰ σκεφθῇ νῦν περὶ τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα θέλει ἔχει τὸ συμβούλιον· ὁ Κ. Μαυρομιχάλης καθὼς καὶ ἐγὼ αὐτὸς ὡς καὶ πᾶσα ἡ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος μερὶς, τῆς ὁποίας τὰς ἰδέας ἀποδέχομαι πληρέστατα, πάντοτε ὑπεστηρίξαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς ἀρχάς μας οὐχὶ ποτὲ μὲ πλαγίας σκέψεις, ἀλλὰ μὲ τὴν πεποίθησιν ἐκείνην μὲ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λαλῶσιν ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους. Ἡ μερὶς αὕτη, Κύριοι, ἐνέκρινεν, ὅτι ἤθελε πράξει προδοσίαν πρὸς τὸν ἑαυτόν της, πρὸς τοὺς ἐντολεῖς της, πρὸς τὴν πατρίδα, ἐὰν δὲν ἤρχετο ἐνταῦθα νὰ ἐκθέτῃ μετὰ παῤῥησίας καὶ θάρσους πᾶν ὅ,τι κατ’ αὐτὴν συντελεῖ εἰς τὴν εὐημερίαν τῆς πατρίδος καὶ τὴν ἑδραίωσιν τοῦ καθεστῶτος. Τὸ καθεστὼς, Κύριοι, ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἡ μερὶς αὕτη· τοῦτο πάντοτε ἔχει ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦτο φροντίζει παντοίῳ τρόπῳ νὰ ἑδραιώσῃ καὶ καταστήσῃ ἀκλόνητον εἰς τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον. Καὶ χθὲς, Κύριοι, καὶ σήμερον καὶ πάντοτε καταθέτουσα ἐνώπιόν σας τὰς σκέψεις της, δὲν ὁρμᾶται ἀπὸ ἄλλον σκοπὸν εἰμὴ ἀπὸ ἐκεῖνον ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρύνηται πᾶς εἰλικρινῶς ἀγαπῶν τὴν πατρίδα του. Τὸ Σύνταγμα, Κύριοι, πρέπει νὰ ᾖναι Σύνταγμα καὶ οὐχὶ κωμῳδία· τὸ πολίτευμα πρέπει νὰ ᾖναι τοιοῦτον, ὁποῖον τὸ θέλει ἡ κοινωνία, τὸ ἔθνος, τὰς εὐχὰς τοῦ ὁποίου ἠσπάσθη πάντοτε καὶ ἀσπάζεται ὁ βασιλεύς μας. Ἡ μερὶς τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος ἠθέλησε καὶ θέλει σύνταγμα πραγματικὸν, οὐχὶ συνταγματικὴν κωμῳδίαν, ἐκ δὲ τούτων κατέστη πολὺ προσεκτικὴ χθὲς καταπολεμήσασα τὴν τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας σύστασιν, ἥτις κατὰ τὴν πεποίθησίν της, ἦτο ἐναντία εἰς τὰς ἁρμονικὰς σχέσεις τοῦ ἔθνους πρὸς τὴν ἐξουσίαν, ἐναντία πρὸς τὰς ἀρχὰς τὰς συνταγματικὰς, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ καθιερώσωμεν καὶ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν. Ἡ μερὶς ἐκείνη ἐθεώρησε καὶ θεωρεῖ μεταξὺ τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ ἔθνους ἓν μόνον μεσότοιχον τοὺς ὑπουργοὺς, καὶ δὲν θέλει νὰ ἀναμιγνύηται οὐδεμία ἄλλη ἐξουσία εἰς τὰς πρὸς ἀλλήλους σχέσεις των· οἱ ὑπουργοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐνταῦθα ἐνώπιον τῶν Βουλῶν καὶ ἀντιπροσωπεύουν τὰς ἰδέας τῆς κυβερνήσεως, εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔρχονται ἐνώπιόν σας νὰ καθυποβάλλουν πάντοτε τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων, καὶ προκαλοῦσι τὴν ἀναγκαίαν θεραπείαν αὐτῶν.

§68ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰς τὸ χθεσινὸν θέμα εὑρίσκεσαι.

§69ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§71ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, ἵνα μὴν ἀπομακρύνωμαι τοῦ θέματός μου. Διακοπεὶς, κύριοι, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι εἰς τὰ συνταγματικὰ πολιτεύματα μεταξὺ Βασιλέως καὶ Βουλῆς μία μόνον ὑπάρχει ἀρχὴ, οἱ ὑπουργοί. Οἱ ὑπουργοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνώπιον τῶν Βουλευτικῶν σωμάτων ἀντιπροσωπεύουν τὰς ἰδέας τῆς ἐξουσίας, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται νὰ καθυποβάλλουν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκτελέσεως τῶν Νόμων, καὶ ἑπομένως νὰ ἐπιδιώξουν τὴν ἀναγκαίαν θεραπείαν καὶ διόρθωσιν. Πᾶν ἄλλο σῶμα ὅπως δήποτε ἀναμιγνυόμενον εἶναι ἐναντίον τῆς ἀρχῆς τῆς συνταγματικῆς, ἀφαιρεῖ τὴν εὐθύνην μὲ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ περιβάλληται τὸ ὑπουργεῖον. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἀρχὴ δύναται ἰδιαιτέρως νὰ συμβουλεύηται οἱονδήποτε θέλει, καὶ νὰ σχηματίζῃ οἱανδήποτε γνώμην, δὲν δύναται ὅμως νὰ κρύπτηται ὄπισθεν τῆς γνώμης ἄλλων ὑπεκφεύγουσα τὴν εὐθύνην. Οἱ ὑπουργοὶ δύνανται νὰ σχηματίζουν ἐπιτροπὴν πρὸς παρασκευὴν τῶν Νομοσχεδίων, ἢ διὰ νόμου νὰ καταστήσωσι πρὸς τοῦτο ἓν Συμβούλιον καλούμενον ὅπως δήποτε. Τοῦτο ἀφορᾷ ἴδιον αὐτῶν λογαριασμὸν ἀναγόμενον εἰς τὴν διοικητικὴν διοργάνωσιν τοῦ κράτους, δὲν δύνανται ὅμως οἱ ὑπουργοὶ νὰ ὑποβάλλουν τὴν ἀντιπροσωπείαν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν ἄλλου σώματος, τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας. Οἱ ὑπουργοὶ κατὰ τὴν συζήτησιν οἱωνδήποτε νόμων, προσερχόμενοι ἐνώπιον τῶν σωμάτων συζητοῦν, ἐκθέτουν τὰς ἰδέας των, αἵτινες ὑπερισχύουν, ἐὰν ἔχωσιν οὗτοι τὴν πλειοψηφίαν τῶν σωμάτων· τοὐναντίον δὲ διὰ τῆς συστάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας ἐπέρχεται ἀντισυνταγματικὴ πολιτικὴ, διότι ὑπουργοὶ μειοψηφοῦντες, καὶ ἑπομένως μὴ ἀπολαύοντες τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, θέλουσιν ἵστασθαι εἰς τὰς ἕδρας των, κρυπτόμενοι ὄπισθεν τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, διὰ τῆς συστάσεως τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται σήμερον, ἡ καταστροφὴ τῆς κυριωτέρας συνταγματικῆς ἀρχῆς. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ ἑξῆς παράδειγμα· ὑποθέσατε ἓν νομοσχέδιον εἰσαγόμενον ἐντὸς τῶν Βουλῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως· ὑποθέσατε τοὺς ὑπουργοὺς ἐρχομένους πρὸς ὑποστήριξιν τῶν Νομοσχεδίων, ἀλλὰ μὴ ὑπερισχύουσαν τὴν γνώμην των· τί θέλει γίνει; θέλουν ἵστασθαι οἱ ὑπουργοί; Ποῖον θέλει εἶσθαι τὸ ἀποτέλεσμα; (θόρυβος). Ἄλλως, Κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος· αὐτὴ ἡ πεῖρα δὲν μᾶς ἀναγκάζει νὰ σχηματίσωμεν Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, τοῦ ὁποίου τὴν γνώμην θέλομεν ἐπικαλεῖσθαι, ὁσάκις θέλομεν νὰ προκαλέσωμεν τὴν κύρωσιν τῶν νόμων, ἀλλ’ ὁσάκις θέλομεν νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν ἄλλων, ὁσάκις θέλομεν νὰ καταβάλλωμεν τὴν φωνὴν τὴν ἐθνικήν. Τὸν τελευταῖον τοῦτον σκοπὸν διὰ τῆς αἰτουμένης ἐκτάσεως τῶν καθηκόντων τοῦ Συμβουλίου ἐπιδιώκουν· οὐδὲν πλέον, οὐδὲν ὀλιγώτερον. Ἐὰν, Κύριοι, ἡ γνώμη σας ᾖναι εἰλικρινὴς, ἐὰν αἱ ἀρχαί σας ᾖναι τῷ ὄντι πατριωτικαὶ, διατί θέλετε νὰ κηρύττεσθε ὄπισθεν τῶν ἄλλων; ὄπισθεν σωμάτων μὴ ἐχόντων εὐθύνην; διατί θέλετε ὥστε ἀναγκαίως νὰ ζητῆται ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας εἰς ἐπικύρωσιν τῶν νόμων;

§72ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν δὲν παραδεχθῇ ἡ ἀρχὴ, ἡ ἀποδοκιμασία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο (θόρυβος).

§73ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς ἐνόησα· λαλήσατέ μοι καθαρώτερα.

§74ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Σᾶς ἐρωτᾷ τοῦτο· ἓν νομοσχέδιον ἀποῤῥιπτόμενον κατ’ ἀρχὴν πηγαίνει εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας;

§75ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πηγαίνει.

§76ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Λοιπὸν τί γίνεται τότε;

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§78ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, ὥστε ἅμα ἡ ἀρχὴ προτάσεως Βουλευτοῦ γενῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς δεκτὴ νὰ παραπέμπηται πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, ἵνα ἐκφέρῃ γνώμην, πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν καθέκαστα. Ἀλλὰ τοιαύτη διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματικὴ, παρεισάγουσα μεταξὺ ἔθνους καὶ Βασιλέως ἄλλην δύναμιν, τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, καὶ οὐχὶ τοὺς ὑπευθύνους ὑπουργούς. Ἐκτὸς δὲ τούτου τοιαύτη διάταξις εἶναι καὶ ἐπιβλαβὴς, ὁσάκις δὲν πρόκειται περὶ ὀργανισμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ περὶ θεραπείας ἐπιτοπίων ἀναγκῶν! ἐξηγοῦμαι.—Οἱ ἀντιπρόσωποι ἐρχόμενοι ἐνταῦθα φέρουσι μεθ’ ἑαυτῶν τὰς ἐπιτοπίους γνώσεις των καὶ γινώσκοντες τὰς ἐπιτοπίους ἀνάγκας ἐπιδιώκουσι διὰ προτάσεων τὴν θεραπείαν αὐτῶν, συζητοῦντες ἀπὸ κοινοῦ τὰ κατάλληλα πρὸς τοῦτο μέσα. Οὗτοι ἀναντιῤῥήτως εἶναι εἰς πολλὰ κρείττονα θέσιν νὰ κρίνωσι περὶ τῶν ἀναγκῶν καὶ περὶ τῶν πρὸς θεραπείαν καταλλήλων μέσων, παρὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κάθηνται διαρκῶς εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἶναι εἰς παντελῆ ἄγνοιαν τῶν ἐπιτοπίων περιστάσεων. Εἶναι δὲ πασίγνωστον, ὅτι ὅσοι ἠθέλησαν νὰ νομοθετήσωσι μὲ μόνας τὰς ἰδέας ἄνευ τῆς πείρας, δὲν ἐπέτυχον, ἀλλ’ ἔκαμον μόνον νόμους, τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ καθίστατο ἀδύνατος, ἐὰν δὲ ἡ νομοθεσία μας ὑπάρχῃ κατά τινα μέρη ἐλλειπὴς, τοῦτο προέρχεται, ἐκ τοῦ ὅτι τὰ νομοσχέδια συνετάττοντο ἐν Ἀθήναις, ὑπεβάλλοντο εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίζοντο ἀσυζητητεί· ὁ τρόπος οὗτος τῆς συντάξεως τῶν νομοσχεδίων, καὶ αἱ ἐπισπεύσεις τῶν συζητήσεων, ἔφερον τὸ κακὸν πάντοτε, ὥστε εἷς νόμος ποτὲ νὰ μὴ ψηφίζηται τέλειος, καὶ εἰς διόρθωσιν αὐτοῦ νὰ ἀπαιτῶνται ἄλλοι 3 καὶ 4 νόμοι. Τὸ αὐτὸ θέλει συμβῆ καὶ νῦν ἐάν ἡ σύνταξις ἤ ἡ γνωμοδότησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐπὶ τοιούτων νομοσχεδίων ἀνατεθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἀλλὰ λέγουν οἱ ὑπουργοὶ, ὅτι πρὸς ἀποφυγὴν τῶν τοιούτων ἀτοπημάτων παρεδέχθημεν τὴν ἀρχὴν, ὥστε τὰ νομοσχέδια μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψήφισιν νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας πρὸς γνωμοδότησιν. Ἐπὶ τούτων ἐρωτῶ, ἂν ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ παραδεχθῆτε εἶναι καλὴ, ἐρωτῶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἡ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου δύναταί ποτε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ἐπίκρισιν καὶ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν ἑνὸς σώματος ξένου τῆς γνώσεως τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν. Βεβαίως ὄχι, διότι ἂν παραδεχθῆτε τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τοῦ νὰ ὑποβάλληται ἕκαστον νομοσχέδιον εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, σημαίνει, ὅτι θέλετε νὰ ὑπάρχῃ ἄλλο σῶμα δυνάμενον νὰ καταπνίγῃ τὴν Βουλὴν τὴν ἐθνικὴν, ἀλλὰ τοῦτο, ὡς ἐννοεῖτε, εἶναι ἐναντίον πάσης ὑγιοῦς ἀρχῆς, πάσης λογικῆς. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἔρχηται νὰ συζητήσῃ ἐνώπιον τῶν Βουλῶν, δύναται πάντοτε νὰ συμβουλεύηται τὰ φῶτα ἐκείνων, τοὺς ὁποίους κρίνει ἀναγκαῖον νὰ συμβουλεύηται, καὶ συμβουλευομένη αὐτοὺς, δύναται νὰ ἔλθῃ νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ φέρῃ ἐν τῷ μέσῳ τῆς Βουλῆς πᾶσαν ἰδέαν. Ὁ σκοπὸς ὅμως τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἡ πρόκλησις γνώμης πρὸς φωτισμόν της, ἀλλ’ ἀνέγερσις σώματος ἀντιῤῥόπου πρὸς τὴν Βουλὴν, ἐπεκτεινομένης τῆς δικαιοδοσίας του καὶ διδομένης αὐτῷ ἰσχύος μεγάλης διὰ τῆς ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀναγνωρίσεώς του ὡς δυνάμεως. Ἕνεκα τούτου προτείνεται ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως ἡ ἐπέκτασις τῶν καθηκόντων του εἰς τὰ τῆς Βουλῆς. Ἄλλως, Κύριοι, ἐκ πόσου ἀριθμοῦ θέλει σύγκεισθαι τὸ Συμβούλιον αὐτό; ἐκ 10, 15, 25. Τὸ συμβούλιον αὐτὸ τὸ ἐκ δεκαπέντε, εἴκοσι ἢ εἰκοσιπέντε μελῶν, ἠξεύρετε μέχρι τίνος θέλει προβῆ, τοιαύτην ἔχον ἐπὶ τῆς συντάξεως τῶν νόμων δικαιοδοσίαν; θέλει ζητεῖ νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν γνώμην του, καὶ οὕτω θέλει καταστῆ ἐπίφοβον πρὸς τὴν κοινωνίαν, καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν. Μὲ τοιοῦτον σῶμα, Κύριοι, κανὲν ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ συμπράξῃ. Ἐὰν ἀποφασίσητε τὴν σύστασιν Συμβουλίου εἰκοσαμελοῦς, ὅπερ θέλει ἔχει γνώμην ἐφ’ ὅλων τῶν νομοσχεδίων, τότε πᾶν ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἔχῃ εὐχέρειαν εἰς τὴν πορείαν του θέλει φροντίζει νὰ ἔχῃ τὸ Συμβούλιον σύμφωνόν του, ὑποχωροῦν εἰς αὐτὸ, καὶ περιποιούμενον τὰ μέλη του. Ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψιν ζητῶ τὸν περιορισμὸν τῶν καθηκόντων τοῦ Συμβουλίου εἰς μόνην τὴν προπαρασκευὴν καὶ βάσανον τῶν νομοσχεδίων τῶν παρουσιαζομένων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Βουλὴν, ἅτινα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰσὶν ὀργανικὰ καὶ ἀπαιτοῦσι γενικὰς γνώσεις. Δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν γνωμοδότησίν του καὶ τὰ νομοσχέδια τὰ ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δι’ ὧν ἐπιδιώκεται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἡ θεραπεία τοπικῶν ἀναγκῶν. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὁ Κ. Μαυρομιχάλης καὶ ἕτεροι ὑπεγράψαμεν προτείνομεν τὴν σύστασιν Συμβουλίου Ἐπικρατείας, καθῆκον ἔχοντος νὰ προπαρασκευάζῃ καὶ νὰ βασανίζῃ τοὺς νόμους τοὺς μέλλοντας νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν. Οὕτω πως, Κύριοι, νομοθετεῖτε Συμβούλιον συντελεστικὸν εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν νόμων, χωρὶς νὰ ἔρχησθε νὰ πλάττητε Συμβούλιον ἀντιστρατευόμενον εἰς τὴν ἰσχὺν τῆς Βουλῆς. Τοιαύτην ἀρχὴν παραδεχόμενοι ἀνταποκρινόμεθα κατὰ τὴν πεποίθησίν μου καὶ εἰς τὰς δηλωθείσας εὐχὰς τοῦ ἔθνους καί εἰς τὰ συμφέροντα αὐτοῦ· εἰς ὑμᾶς δὲ ἐναπόκειται νὰ ψηφίσητε ὅ,τι ἂν ἐγκρίνητε.

§79ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ (Εἰσηγητής). Πιστεύω ὅτι ἡ Συνέλευσις μ’ ἐδικαίωσεν διατί ἔχων πρῶτος τὸν λόγον δὲν ἠγόρευσα. Πραγματικῶς δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐννοήσω, ὅτι ἦτο κατὰ σκιᾶς ὁ ἀγών· ἐνόμιζον ἀληθῶς, ὅτι ἐπὶ σπουδαίων ἐπιχειρημάτων ἐπερείδετο ἡ μειονοψηφία, ἀλλὰ βλέπω, ὅτι συζητεῖ καὶ πολεμεῖ πράγματα τὰ ὁποῖα κατ’ οὐσίαν ἁπλοῦν εἰσι φάντασμα· καὶ ἀπόδειξις, Κύριοι, ὅτι εἶναι φάντασμα, ἔστω ὅλη ἡ ἀπεραντολογία, εἰς ἣν ἐνέπεσεν ὁ προαγορεύσας, ἵνα καταδείξῃ ἡμῖν τὸν κίνδυνον, ὃν διατρέχομεν, καὶ τὸ πρὸ τῶν ποδῶν ἡμῶν χαῖνον βάραθρον ἵνα μᾶς καταπίῃ· ἀλλ’ οὐδ’ ὁ ὑπὲρ τῶν ἀγώνων αὐτοῦ τε καὶ τῶν φίλων του διθύραμβος ἀπολείπεται ποιητικῆς φαντασίας, καὶ ὁ πρὸς τὴν τοῦ Ῥινάλδου πανοπλίαν ἐφάμιλλος πληρεξουσίων τινῶν πατριωτισμὸς, ἀκαταγώνιστον ἀνδρείαν ἐμφυσῶν αὐτοῖς πρὸς ἐκπόρθησιν τῶν μαγικῶν τῆς ἐξουσίας θελγήτρων ἄμοιρος ὑπῆρξε πανηγυρικοῦ ὕψους· δυστυχῶς ὅμως πρὸ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐντίμου ῥήτορος εἶχον ἀναγνώσει τὸν Ἀριόστον καὶ τοῦ Κερβάντου τὸ ἀριστούργημα, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐθαύμασα. Ἔρχομαι ἐπὶ τὰ ὀλίγα πράγματα ὧν ἐμνήσθη ἐν τῷ τελευταίῳ τοῦ λόγου του μέρει. Εἶπεν, ὅτι μεταξὺ Βασιλείας καὶ Βουλῆς ἓν μόνον σῶμα ὑπάρχει, οἱ ὑπουργοὶ, ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι σῶμα μεταξὺ Βασιλέως καὶ Βουλῆς, οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι ἄλλο, εἰμὴ αὐτὴ ἡ ἐξουσία τοῦ Βασιλέως φέρουσα τὸ ὑπεύθυνον, εἶναι αὐτὸς ὁ Βασιλεὺς ὑπὸ τὸ ὑπεύθυνον, δὲν εἶναι ἐξουσία ἄλλη διακεκριμένη· οἱ ὑπουργοὶ ἐν τῇ Βουλῇ παριστάμενοι ἐκπροσωποῦσι τὸν Βασιλέα, ὁ δ’ ἐκπροσωπῶν τινα δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ αὐτὸς ὁ ἐκπροσωπούμενος.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνιστῶ τὴν συντομίαν.

§81ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Βλέπετε, ὅτι εἶμαι σύντομος, διότι δι’ ἁπλουστάτης ἀρχῆς διαλύω τὰς ἐσφαλμένας θεωρίας ὡς διὰ τῆς προσαγωγῆς ἁπλοῦ τινος λύχνου, φυγαδεύονται τὰ φαντάσματα. Μεταξὺ τῶν δύο νομοθετικῶν σωμάτων πᾶν ἄλλο σῶμα ξένον παρεμβαλλόμενον, ἤθελον εἶσθαι πρόσκομμα· τὸ Συμβούλιον ὅμως τῆς ἐπικρατείας δὲν εἶναι ἄλλο νομοθετικὸν σῶμα, εἶναι ἁπλῶς προβουλευτικὸν σῶμα, συγκεντρόνον ἐν ἑαυτῷ, ὡς χθὲς εἶπον, τὰ φῶτα καὶ τὴν ἱκανότητα, καὶ διὰ τοῦτο ηὐχόμην νὰ συνεζητοῦμεν πρῶτον περὶ τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, πρὶν ἢ πραγματευθῶμεν περὶ τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, διότι ἐκ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἠθέλομεν τάξει διὰ τοὺς συμβούλους, ἠθέλομεν κανονίσει εὐκολώτερον καὶ τὰ αὐτῶν καθήκοντα. Ἄλλως ὅμως ἔκρινεν ἡ Συνέλευσις, ἐφ’ ᾧ καὶ ἄκων ὑπακούω. Ποῖον δὴ πρόσκομμα φέρει τὸ Συμβούλιον αὐτὸ εἰς τὰς ἐργασίας τῶν νομοθετικῶν σωμάτων; ὄχι μόνον πρόσκομμα λέγω ἐγὼ, δὲν φέρει, ἀλλὰ καὶ προλαμβάνει μάλιστα τὰς συγκρούσεις. Ναὶ μὲν ἡ θεωρία εἶναι ἄλλο παρὰ ἡ πεῖρα, ἀλλ’ ἡ θεωρία εἶναι αὐτὸ τῆς πείρας τὸ πόρισμα· ἡ θεωρία λοιπὸν ἰσχυρίζεται, ὅτι μεταξὺ δύο δυνάμεων τῆς μιᾶς συρούσης πρὸς τοῦτο τὸ σημεῖον καὶ τῆς ἄλλης πρὸς τὸ ἀντίθετον, εἶναι ἀδύνατον ἡ μία τῶν δύο νὰ μὴ κατισχύσῃ ἐπὶ τέλους, διότι μόνα τὰ οὐράνια, καὶ ἐκεῖνα ἴσως, ἰσοδυνάμους ἔχουσι πάντοτε τὰς κινήσεις των, οἱαδήποτε δ’ ἂν κατισχύσῃ ἔσται ὄλεθρος διὰ τὴν πολιτείαν. Ἐθεσμοθετήσατε μονομερῆ Βουλὴν, καὶ ἔχετε ἕνα Βασιλέα, ἐτάξατε δηλαδὴ μίαν δύναμιν πανίσχυρον, τὸ μονῆρες δηλ. τῆς Βουλῆς σῶμα ἀπέναντι μιᾶς ἄλλης ἰσχυρᾶς ἐπίσης δυνάμεως, τῆς δυνάμεως τοῦ βασιλέως· ἡ μία εἶναι ἰσχυρὰ, καθότι ἀποῤῥέει ἀπὸ τοῦ λαοῦ καὶ ἐκπροσωπεῖ αὐτὸν, καὶ ἡ ἄλλη ἐπίσης ἰσχυρὰ, καθότι ἐπίσης ἀποῤῥέει ἀπὸ τοῦ λαοῦ καὶ ἔχει ὅλας τοῦ ἔθνους τὰς δυνάμεις. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀνίσους ἔχουσι τὰς δυνάμεις, λέγω ὑμῖν Κύριοι, ὅτι καὶ περὶ τὴν πολιτικὴν δύναται νὰ συμβῇ, ὅ,τι καὶ εἰς τὴν φυσικὴν συμβαίνει, δύο σώματα ἄνισα κατά τινα στιγμὴν νὰ ἐξισωθῶσιν ὡς πρὸς τὰς δυνάμεις, ὅταν τὸ ἧττον κατὰ τὸν ὄγκον κινῆται ταχύτερον τοῦ μείζονος. Ἕκαστος ὑμῶν εἰκάζω, ὅτι ἐννοεῖ τὴν παραβολὴν ταύτην. Μεταξὺ λοιπὸν τῶν δύο τούτων δυνάμεων, τῶν εἰς ἀένναον πάλην εὑρισκομένων καὶ εἰς ἀνταγωνισμὸν ἀδιάλειπτον, τὸ εὔθραυστον σῶμα, τὸ ὑπουργεῖον, κεῖται ὡς ἆθλον τοῦ ἀγῶνος. Ἐπέκειτο λοιπὸν ὁ κίνδυνος μήποτε, ἡ μία συγκατασύρασα τὴν ἄλλην, φθάσῃ εἰς τὴν τυραννίαν, διότι πάντως ἐκεῖ θέλει καταντήσει ἡ δυνάμει ἐκείνου ἐκ τῶν δύο, ἥτις ἤθελε τάχιον κατορθώσῃ νὰ γίνῃ ἐπικρατεστέρα τῆς τοῦ ἑτέρου· ὅθεν ἢ θέλει φέρῃ ἡ μὲν τοὺς Βασιλεῖς εἰς τὴν λαιμητόμον, ὡς ἔφερε τὸν ΙϚʹ Λουδοβῖκον ἡ μία Βουλὴ τοῦ 1791, ἢ ἡ ἑτέρα θέλει ἐξαναγκάσει τὴν Βουλὴν νὰ πηδήσῃ ἀπὸ τὰ παράθυρα, ὡς ἐπὶ Ναπολέοντος τοῦ Γʹ. Ἰδοὺ τὰ ἀποτελέσματα τῶν μονομερῶν σωμάτων· τοῦτο δεικνύει ἡμῖν ἡ ἱστορία. Τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας λοιπὸν, εἰ καὶ μὴ ὂν νομοθετικὸν σῶμα, εἶναι ὅμως ἀναγκαιότατον, ἵνα προλαμβάνῃ τὴν διηνεκῆ πρὸς ἄλληλα ἔντριψιν τῆς Βασιλείας καὶ τῆς Βουλῆς· ὅπως δ’ ἀλείφεται μὲ ἔλαιον ὁ ἄξων παντὸς κινουμένου τροχοῦ ἵνα μὴ ἀνάψῃ, συντελεῖ δὲ συγχρόνως τὸ ἔλαιον ἵνα μὴ συμβαίνῃ βραδύτης περὶ τὴν κίνησιν, οὕτω καὶ τὸ Συμβούλιον θέλει φέρει βραδύτητά τινα περὶ τὴν διάσκεψιν, ἀφίνον ὅλην τὴν ταχύτητα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, διότι ὅσον ἡ ταχύτης εἶναι ἀναγκαία περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοσοῦτον εἶναι καὶ ἡ βραδύτης περὶ τὴν σκέψιν. Καὶ ἄλλοτε ἐμνήσθην πρὸς ὑμᾶς τοῦ ῥητοῦ τοῦ φιλοσοφικωτάτου τῶν ἱστορικῶν. Barbaris cunctatio servilis, statim exsequi regiun videtur. Παρὰ βαρβάροις τὸ βραδύνειν νομίζεται δουλικὸν, βασιλικὸν δὲ τὸ ἀμέσως ἐκτελεῖν. Ταῦτα λέγει ὁ Τάκιτος περὶ τῶν τότε βαρβάρων Γερμανῶν φύλων· καὶ ἐπικαλοῦμαι, ὡς βλέπετε, ἄνδρα εἴπέρ τινα καὶ ἄλλον ἱκανώτατον περὶ τὰ τοιαῦτα. Αὐτὸ λοιπὸν ἐκεῖνο, ὅπερ θεωροῦσιν οἱ βάρβαροι κακὸν, ὁ πεπολιτισμένος ἄνθρωπος πρέπει νὰ θεωρῇ καλόν. Αὐτὴ ἡ βραδύτης ἡ προλαμβάνουσα νὰ ἔρχωνται εἰς ἐπαφὴν τὰ δύο σώματα εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἐξασφαλίζει τὴν ἀνεξαρτησίαν ἑκατέρου αὐτῶν, ἔνθεν μὲν διὰ τῆς προπαρασκευῆς τῶν προτάσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ προβουλευτικῷ σώματι τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, ἑτέρωθεν δὲ διὰ τῆς ὑποβολῆς τῶν ψηφισθέντων κατ’ ἀρχὴν προβουλευμάτων τῆς Βουλῆς εἰς τὸ αὐτὸ συμβουλευτικὸν σῶμα. Καὶ νομίζουσί τινες τοῦτο ταπεινόν; ἀλλ’ ὅταν τὰ προβουλεύματα τῶν ὑπουργῶν, τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ ἐθνικοῦ συνεδρίου, τῶν ἐκλεκτῶν τῆς Βουλῆς ὑπουργῶν, ὑποβάλλονται εἰς τὴν βάσανον τοῦ σώματος τούτου, πῶς τὸ τοιοῦτον δὲν θεωροῦσιν ἐπίσης ἀναξιοπρεπές; Τὸ νὰ ἐπεξεργάζωνται αὐτὰ ἄνθρωποι εἰδικοὶ περὶ τὰ τοιαῦτα καὶ πεπειραμένοι· τίς ὁ κίνδυνος; Τοὐναντίον, ὅταν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸν νόμον ἀνεπεξεργάστως, ψηφίσασα δὲ θέσῃ αὐτὸν εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἑτέρου νομοθετικοῦ σώματος, τοῦ Βασιλέως, ὅπως ἐνασκήσῃ ὁ Βασιλεὺς τὸ ἡγεμονικὸν αὑτοῦ δικαίωμα τῆς ἀρνησικυρίας, δὲν προκαλεῖται συνεχὴς τοῦ ἄγαν σπουδαίου τούτου δικαιώματος ἡ ἐνάσκησις, δικαιώματος οὗ ἡ χρῆσις, ὅσον σπανιώτερον γίνεται, τοσοῦτον τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀπόδειξις εὐρύθμου καὶ εὐκόσμου πολιτείας; χρώμενος δ’ ὁ Βασιλεὺς συνεχῶς τῇ ἀρνησικυρίᾳ δὲν κατατρίβει ἐν οὐ δέοντι τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ ἐκφαυλίζει αὐτό; Τὸ παράδειγμα τῆς Ἀγγλίας, μαρτυρεῖ μου τοῖς λόγοις ἐκεῖ τὸ τῆς τακτικῆς ἐπεξεργασίας τῶν νόμων ὑπὸ τῶν δύο Βουλευτικῶν σωμάτων, ἔχει ὡς συνέπειαν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον αἰῶνος ἅπαξ μόνον ἐχρήσατο τῷ δικαιώματι τῆς ἀρνησικυρίας. Ναὶ, Κύριοι, ἡ μὴ ἑκάστοτε χρῆσις τοῦ δικαιώματος τούτου σημαίνει, ὅτι ἡ Βασιλικὴ ἐξουσία εἶναι ἰσχυρὰ, καὶ διὰ τοῦτο μένει ἀργὴ, ὅσον δὲ μένει ἀργοῦσα, τοσοῦτον ἰσχυροτέρα γίνεται, ὅσον δὲ τὴν ἰσχύν της κατατρίβει χρωμένη αὐτῇ, τοσοῦτον ἀποβάλλει τῆς δυνάμεώς της. Εἰς πᾶσαν δὲ πολιτείαν εὐνομουμένην, συμφέρει ἡ ἔννομος ἰσχὺς τῶν ἐξουσιῶν, διότι ἡ ἐλευθερία δὲν ὑπάρχει ἑδραία εἰμὴ ὅπου αἱ καθεστηκυῖαι ἐξουσίαι εἶναι ἰσχυραί, τὴν δ’ ἰσχὺν αὐτῶν οὐδόλως φανεροῦσι. Λοιπὸν οὐδεὶς κίνδυνος· ἐξ ἐναντίας μάλιστα, ἴσως ἡ ἔκθεσις, ἣν πολὺ πιθανὸν τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας θέλει στείλει πρὸς τὸ νομοθετικὸν σῶμα, ἅ τε συγγραφεῖσα ὑπὸ ἀνδρῶν πεπειραμένων, ἢ θέλει καταδείξει ὅλα τὰ τρωτὰ μέρη τοῦ προβουλεύματος, καὶ θέλει συντελέσει εἰς τὴν καλλιτέραν κατάρτισιν τοῦ νόμου, ἢ θέλει παραστήσει δι’ ἐπιχειρημάτων πειστικῶν τὸ ἀσυντελὲς αὐτοῦ, καὶ ἀποτρέψει τὴν Βουλὴν τῆς ἐπιψηφίσεώς του, καὶ προλάβει οὕτω τὴν χρῆσιν τοῦ ἡγεμονικοῦ τῆς ἀρνησικυρίας δικαιώματος. Σώζεται δὲ καὶ ἡ φιλοτιμία τῆς Βουλῆς ἀποφαινομένης ὡς ἡ Βουλὴ τῆς Ἀγγλίας ὅτι ἀναβάλλει τὴν συζήτησιν μετὰ ἓξ μῆνας, ὅπερ σημαίνει, ὅτι ἀποῤῥίπτει τὴν πρότασιν. Οἱ ἀντιπρόσωποι, λέγουσί μοι οἱ ἐναντίοι, εἰς στενωτάτην εὑρίσκονται σχέσιν πρὸς τὸ ἔθνος καὶ γνωρίζουσι κάλλιον παντὸς ἄλλου τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ. Καὶ πῶς; ἀντιλέγω ἐγὼ, πῶς βουλευτής τις μὴ γνωρίζων εἰμὴ μόνον τὴν ἐπαρχίαν αὑτοῦ ἢ τὸν μικρὸν κύκλον τοῦ χωρίου του, ἄνθρωπος μὴ διαχειρισθεὶς ποτε μεγάλα ἔργα, δύναται νὰ ᾖναι ἱκανώτερος ἑνὸς μεγάλου καὶ σοφοῦ σώματος; καὶ τοῦτο, ἐνῷ καὶ τὰ μεγάλα σώματα, ἐν οἷς εὑρίσκονται πολλαὶ ἱκανότητες, εἰσὶν ἀσυγκρίτῳ λόγῳ σοφώτερα τῶν ἐξ ὧν συγκροτοῦνται ἀτόμων κατὰ μέρος λαμβανομένων; Καὶ πῶς νομίζετε, ὅτι αἱ κατὰ μέρος ἐπαρχίαι, ἡ Εὐρυτανία, ἢ τὸ Ξηροχῶρι, ἢ ἡ Σκόπελος, κλπ., θέλουσι στέλλει ἄνδρας ἱκανωτέρους ἐκείνων, οἵτινες μέλλουσι νὰ παρακαθήσωσι εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας; Ἔπειτα, Κύριοι, καὶ ἄλλο· διὰ τῆς πρὸς ἀλλήλους συζητήσεως σοφῶν ἀνδρῶν ἐκφέρονται αἱ διάφοροι ἐναντίαι γνῶμαι, καὶ ἐκ τῆς συγκρούσεως τῶν ἰδεῶν ἀναλάμπει ὁ σπινθὴρ τῆς ἀληθείας, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους ὁ σοφὸς ἐν τῷ γραφείῳ του ὠδινῶν δὲν δύναται ν’ ἀνακαλύψῃ, κατὰ μίαν συζήτησιν ὡς φῶς ἀστράπτον ἔρχεται εἰς τὸν νοῦν του, καὶ ἡ ἀληθὴς ἰδέα γεννᾶται. Ὁ Νεύτων ἀπὸ τῆς πτώσεως ἑνὸς μήλου ὡρμήθη εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῶν νόμων τῆς βαρύτητος, ὁ δὲ Γαλβάνης ἐξ ἑνὸς βατράχου ὡδηγήθη εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῶν θαυμασίων τοῦ ἠλεκτρισμοῦ· εἰ δὲ τὰ ἄψυχα τοσοῦτον βοηθοῦσι τοὺς ἐπιστήμονας, ὁ λόγος πόσον περισσότερον τὰς ἰδέας αὐτῶν ἀναπτύσσει, καὶ ἡ συζήτησις πόσον ἀκονίζει τὸν νοῦν αὐτῶν; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν, ὡς εὑρισκόμενοι εἰς στενωτάτην συνάφειαν καὶ γνωρίζοντες ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν των εἰσὶ διὰ τοῦτο παντὸς ἄλλου καταλληλότατοι πρὸς τὸ νομοθετεῖν, δὲν ἔχεται ἀπολύτως ἀληθείας. Ἑνὸς μόνου νομοθετήματος τῆς Συνελεύσεως ταύτης θέλω μνησθῆ, τοῦ περὶ βοσκῶν καὶ λειβαδίων, ὅπως ἀποδείξω ὁπόσον ἀτελεῖς νόμοι, περὶ πράγματος μάλιστα καθαρῶς τῆς πείρας, ὑπὸ πολυμελοῦς Βουλῆς γίνονται. Καὶ εἶπον καὶ ἀπέδειξα ἐν τῇ χθεσινῇ ἀγορεύσει μου, ὅτι διὰ τὴν ἔλλειψιν ὁμογενείας καὶ συνοχῆς ἐν ταῖς διαφόροις ἐπιτροπαῖς, προῆλθεν ἡ τῶν ἡμετέρων νόμων ἀτέλεια, διὰ τοῦ νέου δὲ τούτου θεσμοῦ σήμερον δὲν πρόκειται εἰμὴ νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὰς ἐπιτροπὰς ἐκείνας διὰ τοῦ συμβουλευτικοῦ τούτου καὶ μονίμου σώματος.

§82ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὰ νομοσχέδια λέγει ἐνταῦθα ὅτι θὰ στέλλονται πάλιν εἰς τὸ Συμβούλιον.

§83ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Φαίνεται, Κύριε Καλλιφρονᾶ, ὅτι δὲν εἶσθε παρὼν, ὅτε ἐλάλησεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς. Πραγματικῶς ἂν ὁ Κύριος ὑπουργὸς δὲν ἐτροπολόγει τὸ σχέδιον, ἤθελον προτείνει ἐγὼ ὡς τροπολογίαν, ἣν καὶ χθὲς ἐν τῇ ἀγορεύσει μου προὐσήμεινα, τὸ νὰ μὴ ἐπανέρχωνται εἰς τὸ Συμβούλιον τὰ τροπολογηθέντα παρὰ τῆς Βουλῆς νομοσχέδια, ἐκτὸς ἂν αὐτὴ ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ παραπέμψῃ αὐτὰ εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ ἐκ δευτέρου, ἄλλως δὲ τὰ παρουσιάζει εἰς τὸν Βασιλέα. Συμπεραίνων λοιπὸν λέγω, ὅτι εἴδετε, ὅτι ὅσα ὁ προαγορεύσας εἶπε μετὰ στόμφου δὲν ἦτο εἰμὴ καθαρὰ πλάνη καὶ παρανόησις. Τὸ φῶς τῆς ἀληθείας, ἡ μάχαιρα τοῦ λόγου διεσκέδασεν αὐτὰ, καὶ τὸ φάντασμα διελύθη. Ἄλλως, Κύριοι, σᾶς λέγω ὅτι ὁ θόρυβος, τὸν ὁποῖον ἐξήγειρε τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, ἦτο ὅλως μάταιος, διότι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος ἐν ταῖς διασκέψεσιν αὑτῆς ἔκαμε λόγον, καὶ τὴν γνώμην αὑτῆς περὶ τῆς ἀνάγκης του ἐν τῇ ἐκθέσει της ἐξεδήλωσεν.

§84ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐφωτίσθημεν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Καλὸς ἔχει τὸν λόγον.

§86ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ Κύριος Καλός....

§87ΚΑΛΟΣ. Δὲν θέλω ἐλθεῖ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ γενικοῦ θέματος, ἀλλὰ θέλω ὑποστηρίξει ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσαν οἱ δύο προαγορεύσαντες ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, καὶ ἰδίως θέλω ἀποκρούσει τὴν ἰδέαν ἑνὸς σοφοῦ, τοῦ πρὸ ὀλίγου καταβάντος τοῦ βήματος, τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Συνταγματ. Δικαίου, ὅστις σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἵνα παρεμποδίζῃ τὴν σύγκρουσιν μεταξὺ τοῦ νομοθετικοῦ σώματος καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ ἵνα συντηρῇ τὴν ἁρμονίαν μεταξὺ τῶν δύο νομοθετικῶν σωμάτων. Ἀρχὴ τοιαύτη εἶναι ἐναντία τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου, καὶ θαυμάζω πῶς εὑρέθη σοφὸς καθηγητὴς νὰ ἐκφέρῃ τοιοῦτον σολοικισμὸν συνταγματικοῦ δικαίου. Τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ὑπῆρξεν ἐν Γαλλίᾳ καὶ πρὸ τοῦ 1848 καὶ κατὰ τὸ 1848, ὅτε ὁ πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως τῶν νόμων, ὡς ἔχουσιν αὐτὸ οἱ Βασιλεῖς τῶν συνταγματικῶν Κρατῶν· ὑπάρχει Συμβούλιον καὶ ἐν Βελγίῳ, καὶ ὅμως οὐδαμοῦ ἐδόθησαν εἰς αὐτὸ τοιαῦτα καθήκοντα, οἷα δίδονται διὰ τῆς προτάσεως τῶν ὑπουργῶν, οὔτε ἐθεωρήθη ποτὲ τὸ Συμβούλιον ὡς ἀναγκαία δύναμις εἰς τὴν κίνησιν τῆς συνταγματικῆς πολιτείας· ταῦτα ἀρκοῦσι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ Κ. Σαριπόλου περὶ συστάσεως τοῦ Συμβουλίου· ἐπὶ τῶν ἄλλων ἰδεῶν του ἀπέχω νὰ φέρω τὸν λόγον, διότι εἶναι ἄξια σκέψεως, ἴσως εἶναι ἄξια φιλοσοφικῆς ἐρεύνης, κατὰ τὴν ἰδέαν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου Σαριπόλου, καὶ οὐχὶ συντακτικῆς Συνελεύσεως. Κύριοι, ἐὰν ῥίψητε μικρὸν βλέμμα εἰς τὸ διάγγελμα, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον οἱ ὑπουργοὶ, εἶναι πρᾶξις αὐτῶν, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι τὴν σύστασιν τοῦ Συμβουλίου προεκάλεσεν εὐχὴ ἐκφρασθεῖσα ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως· τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι καὶ αὐτοὶ οἱ ὑπουργοὶ ἐβεβαίωσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ Συνέλευσις εἶναι ἐναντία τῆς συστάσεως, καὶ ὅτι ἡ συζήτησις ἤθελε διαφωτίσει καὶ διασκεδάσει τοὺς φόβους καὶ τὸ ἀντισυνταγματικὸν τῆς προτάσεώς των. Τοῦτο δὲ τί ἀποδεικνύει; ὅτι κακῶς ἐτέθη εἰς τὸ διάγγελμα ἡ φράσις, ὅτι ἡ σύστασις Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἦτο κοινὴ εὐχή. Τὸ ἔθνος σύμπαν εἶναι κεκηρυγμένον κατ’ αὐτοῦ, καὶ ἂν θέλητε νὰ ὑποβάλητε εἰς καθολικὴν ψηφοφορίαν, ἐνώπιον τοῦ Πανελληνίου, τὸ ζήτημα, θέλει ἢ ὄχι τὴν σύστασιν τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας ὡς ἐπροτάθη, ὅλα θὰ ἀπαντήσωσιν ὄχι, καὶ μόλις 15–20 χιλ. τὸ πολὺ, (θόρυβος δεξιόθεν), σᾶς λέγω, ὅτι, ἴσως ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπεζήτουν τὴν σύστασιν τῆς Γερουσίας θὰ εἴπωσι ναὶ· αὐτοὶ ἐπέβαλον τὴν σύστασιν τοῦ συμβουλίου καὶ ἐσύστησαν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς καὶ εἰς τὸν Βασιλέα αὐτὴν τὴν ἰδέαν (θόρυβος). Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τὸ οὐσιῶδες.

§88ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Καὶ σεῖς εἶσθε ὑπὲρ τοῦ Συμβουλίου.

§89ΚΑΛΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ διὰ Νόμου καὶ ὡς ὑπάρχει καὶ ἀλλαχοῦ καὶ οὐχὶ διὰ τοῦ συντάγματος· ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν ἄλλως, μένω εἰς αὐτό. Ἀλλὰ ποῖος ὁ σκοπὸς τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας; Οἱ ὑπουργοὶ οἱ ὑποστηρίξαντες τὴν σύστασίν του σᾶς εἶπαν, νὰ βασανίζῃ καὶ νὰ προπαρασκευάζῃ τὰ Νομοσχέδια· δέχομαι τοῦτο, ἀλλὰ, Κύριοι, ἐν τίνι δικαιώματι ζητοῦσι νὰ τίθενται ὑπὸ τὴν βάσανον τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας καὶ αἱ προτάσεις τῶν Βουλευτῶν; τοιοῦτόν τι καθιεροῦντες καταστρέφετε καὶ ἀρνῆσθε δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀλλαχοῦ καθιερώθη διὰ ἐπαναστάσεων. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τὸ πρῶτον ἀπεκτήθη καὶ ἐξασκεῖται παντοῦ, καὶ οἱ ὑπουργοὶ τὸ ἀφαιροῦσι. (θόρυβος). Ἂν ἀνατρέξητε εἰς τὸ παρελθὸν, θέλετε ἰδεῖ καθιερωθεῖσαν μὲν παρ’ ἡμῖν τὴν διάταξιν ταύτην, ἀλλ’ οὐδόλως πραγματοποιηθεῖσαν· τοῦτο ἐνδέχεται νὰ λάβῃ χώραν καὶ εἰς τὸ μέλλον· ἀφήσατε ὅθεν τὸ σῶμα αὐτὸ ἐλεύθερον ἀπὸ πᾶν ἄλλο μεσάζον σῶμα. Κύριοι, οἱ ὑπουργοὶ θεωροῦν ἀναγκαίαν τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τοῦ σώματος, ἵνα συντρέχῃ τὴν διοίκησιν, καὶ ὅμως βλέπετε, ὅτι κατὰ τὸ σχέδιον δὲν εἰσάγονται εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας κατὰ πρῶτον τὰ Νομοσχέδια καὶ ἔπειτα νὰ φέρωνται εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἀφοῦ ψηφισθοῦν κατ’ ἀρχὴν, εἰσάγονται εἰς αὐτὸ, ἐνῷ πρέπει πρῶτον νὰ παρασκευάζωνται εἰς τὸ συμβούλιον ὅλα τὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παραδοχὴν, τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ τροπολογία καὶ ταύτης συνιστῶ, ἤτοι, ὅτι κατὰ κανόνα πρέπει ταῦτα νὰ κατασκευάζωνται εἰς τὸ συμβούλιον. Κᾀνεὶς δὲ τῶν ὑπουργῶν νὰ μὴν ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Βουλὴν κᾀνὲν Νομοσχέδιον. Κατεπεῖγον δὲν ὑπάρχει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πλέον, διότι οὕτως ἠθέλησε ἡ Συνέλευσις, καὶ ἀφοῦ ἀπεκρούσθη τὸ κατεπεῖγον, δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ μὴν εἰσάγωνται καὶ προβασανίζωνται εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας πάντα τὰ ὑπουργικὰ νομοσχέδια. Πρὸς τούτοις ἡ τροπολογία δίδει εἰς αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ προετοιμάζῃ τὰ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν Νόμων διατάγματα. Πρέπει παρὰ τοῦ συμβουλίου νὰ γίνηται τοῦτο καὶ οὐχὶ ὡς σήμερον. Ἂν ῥίψητε μικρὸν βλέμμα εἰς τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, θέλετε ἰδεῖ τὸν ἕνα ὑπουργὸν ἀντιφάσκοντα εἰς τὸν ἄλλον· ἀνάγκη νὰ καθιερωθῇ μία τακτικὴ νομολογία καὶ δὲν καθιεροῦται ἄλλως ἢ διὰ τῆς ἐκτάσεως τῶν καθηκόντων τοῦ συμβουλίου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τῆς Βουλῆς, καὶ τῆς Βασιλείας, δεχθῆτε τὴν πρότασίν μας, ὅπως εἰσήχθη· δείξατε ὅτι ἀποστρέφεσθε τὴν ἐξασθένησιν τῆς Βουλῆς· αὐτὸ θὰ βλάψει ἐκ τῶν προτέρων λέγω τὴν Βασιλείαν, καὶ μὴ θελήσητε σεῖς οἱ κηρυττόμενοι σήμερον προστάται καὶ φίλοι τῆς Βασιλείας νὰ τὴν ὑποσκάψητε.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν. Ὁ Κ. Κόκκινος ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§91ΤΙΝΕΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ.

§92ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν· ἐρωτήσατε, Κύριε Πρόεδρε.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε λοιπὸν, Κύριοι, νὰ ἐρωτήσω· οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ὑπάρχει ἀμφιβολία. Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀνάπαλιν. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἐφωτίσθη νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸ ἄρθρον 82, ἐπειδὴ αὐτὸ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ καθιέρωσις τῆς ἀρχῆς τῆς ὑπάρξεως Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, νομίζω, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§95ΚΑΛΟΣ. Εἶναι ἓν σῶμα, οὐχὶ συμβουλευτικὸν, ἀλλ’ ἵνα συντάττῃ κλ. (θόρυβος.)

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κ. Καλὲ, κάμνετε τροπολογίαν ὡς πρὸς τὴν λέξιν «συμβουλευτικὸν» νὰ λείψῃ.

§97ΚΑΛΟΣ. Μάλιστα.

§98ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε, Κ. Πρόεδρε, ἐννοεῖται «διοικητικὸν», καὶ ἐπαναφέρουν τὸ ἐπάρατον Συμβούλιον τὸ πρὸ τοῦ 1844, κατὰ τοῦ ὁποίου χθὲς ὡμίλησαν. Ἐπίτηδες ἔκλεισαν τὴν συζήτησιν διὰ νὰ μείνῃ τὸ κοινὸν ὑπὸ τὸ βάρος τῆς συγχύσεως.

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πιστεύω πῶς δὲν ἐπιμένει ὁ Κ. Καλός.

§100ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένομεν (θόρυβος).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῶν τροπολογιῶν, Κύριοι, καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως παρουσιάζονται 3 ζητήματα, τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διαιρεθῶσιν ά) ἂν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θὰ παρασκευάσῃ καὶ ἐξετάζῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν· β) ἂν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θὰ προπαρασκευάζῃ καὶ ἐξετάζῃ καὶ τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται ἀπὸ Βουλευτὰς εἰς τὴν Βουλὴν, δηλ. ἂν θὰ ἐξετάζῃ καὶ γνωμοδοτῇ ἐπ’ αὐτῶν, καὶ γ) ἂν, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐτροποποιήθησαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ, διότι αὐτὴν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ἂν τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ὅταν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, πρέπει νὰ παραπέμπωνται ἢ ὄχι εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, διὰ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς μίαν νέαν ἐξέτασιν. Παραδέχεσθε αὐτὴν τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων;

§102ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§103ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι, Κύριε Πρόεδρε, καὶ μία τετάρτη περίπτωσις, ἂν δηλ. θὰ ᾖναι ἢ ὄχι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ διαβιβάζῃ τὰ νομοσχέδια εἰς τὸ Συμβούλιον πρὶν ἢ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§104ΠΟΛΛΟΙ. (ἀριστερόθεν) Βέβαια· ἄλλως τὶ τὸ θέλομεν τὸ Συμβούλιον;

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἰδέα μας εἶναι πάντα τὰ νομοσχέδια, ὅταν δὲν συνετάχθησαν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον, νὰ παραπέμπωνται ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἰς τὸ Συμβούλιον, διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν γνώμην του, εἴτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὑποβάλλονται, εἴτε ὄχι.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ὑπάρχει τότε καὶ τετάρτη ἰδέα, ὅτι ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ προερχόμενα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν πρέπει ἀναγκαίως νὰ ὑποβάλλωνται προηγουμένως εἰς τὸ Συμβούλιον.

§107Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ τετάρτη ἰδέα, Κ. Πρόεδρε εἶναι τὸ κείμενον.

§108ΚΑΛΟΣ. Ἡ ἀρχικὴ ἰδέα μου, Κ. Πρόεδρε, εἶναι, ὅτι κανὲν νομοσχέδιον Κυβερνητικὸν δὲν εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν δὲν προεξετασθῇ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου.

§109ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πιστεύω ὅτι κανεὶς δὲν θέλει ὑποστηρίξει αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καὶ ἰδοὺ διατί· διότι ἡμεῖς θέλομεν, ὥστε τὸ Συμβούλιον νὰ ἐνασχολῆται ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων ἐν ἀνάγκῃ 10 μόνον ἡμέρας· ἀλλ’ ἠμποροῦν νὰ παρουσιασθοῦν καὶ περιστάσεις, καθ’ ἃς δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός· διὰ τοῦτο ἐπιμένομεν εἰς τὸ κείμενον, πᾶν νομοσχέδιον δηλ. ὁθενδήποτε προέρχεται, μὴ προεξετασθὲν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον, ἀφοῦ παραδεχθῇ ἡ ἀρχή του, νὰ παραπέμπεται εἰς τὸ Συμβούλιον.

§110ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τότε 6 μῆνας θὰ σχολάζῃ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, διότι δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἐργασίαν.

§111ΚΑΛΟΣ. Θέλομεν ὅλα τὰ νομοσχέδια νὰ ἐξετάζωνται ἀπὸ τὸ Συμβούλιον.

§112ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ, Κ. Πρόεδρε, θέλομεν ὥστε τὸ Συμβούλιον νὰ μὴν ἔχῃ καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν Βουλὴν.

§113ΜΙΛΗΣΗΣ. Δύω λέξεις, Κύριε Πρόεδρε. Νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ ἐκ νέου εἰς ψηφοφορίαν τὸ πρῶτον μέρος τῆς τροπολογίας· ὡς ἐνθυμεῖται ἡ Συνέλευσις, χθὲς ἐγένετο ἡ συζήτησις περὶ τούτου, περὶ τοῦ ἂν τὸ Συμβούλιον ᾖναι βοηθητικὸν σῶμα τῆς Βουλῆς.... (ἐξ ἀριστερῶν μπά! μπά! Θορυβεῖτε καὶ δυστάζετε περὶ τοῦ, ἂν, λέγω, τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θὰ ᾖναι βοηθητικὸν σῶμα τῆς Βουλῆς, ἢ ὄχι· οἱ ἰσχυριζόμενοι τὸ ἐναντίον ἔλεγον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι τοῦτο εἶναι καθαρῶς θεσμὸς διοικητικός. Ἡ Συνέλευσις ἠρωτήθη περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ εἶπεν ὅτι, θέλω νὰ ἀναγραφῇ ὁ θεσμὸς οὗτος εἰς τὸ Σύνταγμα· τί ἐνόησε διὰ τούτου; ἐνόησε προδήλως νὰ ἐγκαταστήσῃ ἓν σῶμα συμβουλευτικὸν. (ἀριστερόθεν ὤ! ὤ!). Κραυγάζετε, ἐνόησε, λέγω, ἡ Συνέλευσις νὰ θέσῃ παρὰ τῇ Βουλῇ ἓν σῶμα συμβουλευτικὸν, τὸ ὁποῖον νὰ τὴν βοηθῇ εἰς τὰς νομοθετικάς της ἐργασίας. Τώρα, Κ. Πρόεδρε, ἐπανέρχεται ὑπ’ ἄλλην μορφὴν τὸ αὐτὸ ζήτημα, ναὶ ἢ ὄχι; βεβαίως ναί· διότι, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν, τὸ Συμβούλιον δὲν θὰ ᾖναι πλέον σῶμα βοηθητικὸν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καθαρὸς διοικητικὸς θεσμός. Παρατηρεῖτε, ὅτι ὑπ’ ἄλλην μορφὴν μᾶς παρουσιάζουν τὸ αὐτὸ ζήτημα πάντοτε. Ἑπομένως ἠδυνάμην νὰ προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς τροπολογίας· διότι προδήλως, ἂν ἡ Συνέλευσις δεχθῇ αὐτὴν, θὰ ἀναιρέσῃ ὅ,τι χθὲς ἐψήφισε, δὲν ἐπιμένω ὅμως εἰς τοῦτο· ἂς γνωρίζωσιν ἐν τούτοις οἱ πάντες τοῦτο, καὶ ἂς δώσωσι τὴν ψῆφόν των ἐν γνώσει τοῦ τί ψηφίζουσιν.

§114ΖΕΡΒΑΣ. Ἐννοοῦμεν καὶ ἀπὸ τὸ διάγγελμα καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ὅτι τὸ συμβούλιον θὰ ὑπάρξῃ ἓν σῶμα, τὸ ὁποῖον θὰ συμβουλεύῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰ νομοσχέδια, καὶ ὅτι κανὲν νομοσχέδιον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποβληθῇ, πρὶν συζητηθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον.

§115ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὁ Κ. Μίλησης νομίζω, ὅτι ἤθελε παύσει λαλῶν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἂν ἐνθυμεῖτο τὸ 23 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐνεργεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Βασιλέως.

§116ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι νομοθετικὴ ἐξουσία τὸ Συμβούλιον.

§117Α. Χ. ΛΟΝΤΟΣ. (ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Καὶ τὸ γράμμα, Κ. Πρόεδρε, τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου δὲν εἶναι δεκτικὸν καμμιᾶς ἄλλης ἑρμηνείας· εἴπαμεν καὶ λέγομεν ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ σῶμα δὲν ἀναγνωρίζομεν εἰμὴ παθητικὴν ἁπλῶς θέσιν, τὴν συμβουλευτικὴν θέσιν· ὅτι ἀναγνωρίζομεν ὅτι τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἔχουν 2 μόνον πρόσωπα, τὸ ἠθικὸν πρόσωπον τῆς Βουλῆς καὶ ὁ Βασιλεύς· καὶ ὅτι αὐτὸ τὸ σῶμα ἄλλην ἐξουσίαν δὲν ἔχει, παρ’ ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις δίδει εἰς αὐτὸ ἓν νομοσχέδιον, νὰ καθίσουν αὐτοὶ ἄνθρωποι νὰ τὸ προπαρασκευάσουν, νὰ τὸ μελετήσουν καὶ φιλοπονήσουν· ὡσαύτως τὴν αὐτὴν θέσιν καὶ ὑποχρέωσαν ἔχει αὐτὸ τὸ ἴδιον σῶμα, ὁσάκις ἡ Βουλὴ, ψηφίζουσα, θελήσῃ νὰ παραπέμψῃ καὶ τὸ Νομοσχέδιον.

§118ΤΙΝΕΣ. Ὄχι θελήσῃ, ὑποχρεωτικῶς.

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔστω, ὑποχρεωτικῶς.

§120Α. Χ. ΛΟΝΤΟΣ. Σᾶς λέγω, Κ. Πρόεδρε, ἐπειδὴ δὲν ἔλαβα τὸν λόγον μέχρι σήμερον, ὅτι τὸ οὕτω πῶς συνιστάμενον σήμερον Συμβούλιον ἦτο μία εὐχὴ ἐκφραζομένη ὑπὸ τοῦ Ἔθνους (θόρυβος ἐξ ἀριστερῶν, ποδοκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ φωναὶ τῶν μὲν ἢ τῶν δὲ δὲν θὰ μεταβάλουν τὰ πράγματα. — Λοιπὸν, Κύριοι, ἡ ἔνστασις τοῦ ἀπαραδέκτου δὲν ὑποστηρίζεται, ὥστε θὰ ἐρωτήσω ἐπὶ τῆς τροπολογίας. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν Κ. Κ. Ὑπουργῶν ὑποβάλλεται ἡ ἑξῆς τροπολογία «Τὸ συμβούλιον τοῦτο προπαρασκευάζει καὶ βασανίζει πάντα τὰ ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν μέλλοντα νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχέδια.»

§122ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλουν νὰ δεσμεύσουν τὴν Κυβέρνησιν ἐν ἀνάγκαις, δυσκόλοις περιστάσεσι (θόρυβος). Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν, ὅτι εἰς κατεπειγούσας περιστάσεις ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ ἓν Νομοσχέδιον, καὶ μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς παραδοχήν του νὰ πέμπηται εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἐννοοῦμεν λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται καὶ δύναται καὶ πρὶν νὰ τὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ συμβούλιον, καὶ τότε νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν, πρῶτον νὰ τὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔπειτα νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὸ Συμβούλιον.

§123ΚΑΛΟΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι· ἀλλὰ καλλίτερον καὶ ταχύτερον θὰ τελειόνουν, ἂν ἐκ τῶν προτέρων ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκω καὶ πάλιν τὴν τροπολογίαν «Πάντα τὰ ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν μέλλοντα νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια παρασκευάζονται καὶ βασανίζονται ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας». Θὰ ἐρωτήσω, Κύριοι.......

§125ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν, ἐγειρόμενοι ὑπὲρ τοὺς 20). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§126ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Οἱ τακτικοὶ γραμματεῖς, Κ. Πρόεδρε, νὰ λάβουν μέρος, ἢ τούτων κωλυομένων οἱ νεώτεροι.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοὺς προσκαλῶ καὶ δὲν ἔρχονται· οἱ Κύριοι γραμματεῖς, οἱ τακτικοὶ, δὲν εἶναι ἐδῶ; ὁ Κ. Λογιωτατίδης.

§128ΣΠ. ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Ἐδὼ εἶμαι (καταλαμβάνει τὴν θέσιν του.)

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀκούσατε τὸ θέμα.

§130Α. Χ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἡ ἔννοια τῆς τροπολογίας, ἡ διαχωρίζουσα ἡμᾶς ἀπὸ τὴν ἀντίθετον πλευρὰν, εἶναι ἡ ἀκόλουθος· ἡμᾶς μὲν θέλομεν τὸ συμβούλιον μικρὸν, ἐκεῖνοι δὲ μεγαλείτερον.

§131ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπομεν καὶ ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλομεν καὶ ζητοῦμεν εἶναι, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν Βουλὴν· ἑπομένως ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλλῃ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι ἐλευθέρα νὰ τὸ κάμῃ.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε τὶ ζητεῖτε ὀνομαστικὴν κλῆσιν δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα; Τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι, ἂν τὰ Νομοσχέδια τὰ προερχόμενα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, πρέπει νὰ προεξετάζωνται καὶ βασανίζωνται ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Διαφωνία ἠγέρθη ὡς πρὸς τοῦτο· οἱ μὲν λέγουν, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται· ἄλλοι λέγουν, ὄχι, ἀλλ’ ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις. Τώρα, οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ ἀναγκαίως ἀποσύρουν τὴν πρότασίν των; (θόρυβος ἐξ ἀριστερῶν).

§133ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομοσχέδια ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλήν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ λέγετε σεῖς· ἀλλ’ οἱ ἄλλοι τὸ λέγουν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν;

§136ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι.

§137ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐτωτερικῶν). Καθαρίσατε καλῶς τὸ ζήτημα· ἡμεῖς θέλομεν νὰ δύναται νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ Συμβούλιον τὸ ὑπουργεῖον ἢ πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς αὑτοῦ εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ μετὰ.

§138ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι μετὰ.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένει ὁ Κύριος Καλός;

§140ΚΑΛΟΣ. Νὰ ψηφοφορηθῇ, Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἂς πέσῃ.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ μὲν πρότασις τοῦ Κ. ὑπουργοῦ λέγει τὰ ἑξῆς. «Πάντα τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰσαχθέντα εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια, τὰ μὴ συνταχθέντα ἢ προπαρασκευασθέντα εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, θέλουν παραπέμπεσθαι εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὑπὸ τῆς Βουλῆς». Βλέπετε, ὅτι κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργείου ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἢ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας πρὸς παρασκευὴν καὶ βάσανον τὸν νόμον πρὶν τὸν εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἢ νὰ τὸν παραπέμψῃ ἐκεῖ ἀφοῦ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν. Ἡ δὲ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ καὶ Σ. Ἀντωνοπούλου λέγει τὰ ἑξῆς. «Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας προπαρασκευάζει καὶ βασανίζει πάντα τὰ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου μέλλοντα νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια», ὥστε ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐξουσίαν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἰσήγαγε πρὶν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§142ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἵνα ἐννοήσω τὸν Κ. Καλὸν καὶ ψηφίσω ἐν συνειδήσει, ἤθελον ἐρωτήσει, ἂν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας προχωρήσῃ (ὅπερ καὶ φοβοῦμαι) καὶ ἀντιπολιτεύεται τὴν Κυβέρνησιν, τότε δύναται νὰ κρατῇ ὅλα τὰ νομοσχέδια.....

§143ΚΑΛΟΣ (διακόπτων). Τὸ τοιοῦτον οὐδέποτε θέλει συμβῆ, διότι τὸ συσταίνουν οἱ ὑπουργοὶ προωρισμένον νὰ συντρέχῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βασιλείαν. Πρὸς δὲ δι’ ἄλλης διατάξεως ὁρίζεται τί γίνεται, ὅταν ἀρνηθῇ τὸ Συμβούλιον.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ ἔχει οὕτω. «Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας προπαρασκευάζει καὶ βασανίζει πάντα τὰ ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν μέλλοντα νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Τὸ πρῶτον μέρος τῆς προτάσεως, ἀφοῦ ἀπεῤῥίφθη ἡ τροπολογία, θεωρεῖται ὡς δεκτὸν καὶ λέγει. «Πάντα τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰσαχθέντα εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια τὰ μὴ συνταχθέντα ἢ προβασανισθέντα ἐν τῷ Συμβουλίῳ τῆς Ἐπικρατείας, καὶ πάντα τὰ ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν εἰς τὴν Βουλὴν προταθέντα, μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς αὐτῶν ...

§145ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (διακόπτων). Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἰδοὺ τί ἐννοοῦμεν ἡμεῖς· ὅτι τὰ ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας προπαρασκευασθέντα νομοσχέδια, ὑποβληθέντα ἅπαξ εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἐξέρχονται πλέον, διότι δὲν θέλομεν νὰ ὑπάρχῃ οὐδεμία σχέσις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Βουλῆς.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεῤῥίφθη ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου Καλοῦ, ὅτι ὅλα τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως πρέπει ἀναγκαίως νὰ εἰσάγωνται εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας· β) μέρος τῆς τροπολογίας τοῦ ἰδίου εἶναι «τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἅπαξ εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ μὴ παραπέμπωνται πλέον εἰς τὸ Συμβούλιον».

§147ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§148ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουρ. Ἐσωτερ.). Ἂν ἀποῤῥιφθῇ αὐτὴ ἡ τροπολογία ἰσχύει τὸ κείμενον. Ἤθελον νὰ μάθω, ἂν οἱ Κύριοι (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα) ἔχουν καὶ ἄλλην τροπολογίαν;

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχουν.

§150ΔΡΟΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν καθαρὰ, ὅτι δὲν θέλομεν ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ σχέσιν μὲ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέλθουν δύο ψηφολέκται. Ἀκούσατε τὸ θέμα. Ὅσοι δὲν θέλουν νὰ παραπέμπωνται τὰ νομοσχέδια τὰ εἰσαχθέντα εἰς τὴν Βουλὴν, εἴτε ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν, εἴτε ἀπὸ Βουλευτήν τινα, μετὰ τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας λέγουν ναὶ, ὅσοι δὲ θέλουν νὰ παραπέμπωνται λέγουν ὄχι. Ὥρα 4 παρὰ 20. Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Ὥρα 4 καὶ ¼.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 269, 157 εἶπον ὄχι, 107 εἶπον ναὶ, 8 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἄρα ἡ τροπολογία ἔπεσε, καὶ κατὰ συνέπειαν παρεδέχθη ἡ ἀρχὴ, ὅτι παραπέμπονται.

§153ΒΑΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. (θόρυβος).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ (γελῶν). Φαίνεται, ὅτι ἡ Ἑλλὰς προωρίσθη νὰ ᾖναι χώρα τῶν ἐκτάκτων πραγμάτων (προσοχὴ, προσοχή).

§155ΚΑΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσητε τὴν πρότασίν μας, αὔριον εἶναι ἡ 11 8βρίου καὶ πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ συγχωρήσῃ σήμερον τὴν ἀνάγνωσιν της (θόρυβος καὶ φωναὶ, προσοχή). Παρακαλῶ καὶ πάλιν, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασίς μας καὶ ἡ Συνέλευσις ἂς τὴν ἀποῤῥίψῃ. (Ὁ Κ. Βάσος ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος).

§156ΑΧΟΛΟΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§157ΚΑΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις εἶναι πλήρης, καὶ ἂς ἀναγνωσθῇ, Κ. Πρόεδρε.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὴν πρότασιν. «Καταργεῖται τὸ ὑπὸ στοιχεῖον ΣΣΤʹ. ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως, οἱ δὲ δι’ αὐτοῦ καταδικασθέντες ὑπουργοὶ ἀνακτῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ δικαιώματα αὐτῶν».

Τ. ΒΑΣΟΣ.

Α. ΚΑΛΟΣ.

Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις..... (θόρυβος).

§159ΖΕΖΟΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς ἄλλην ἡμέραν πρὸς συζήτησιν.

§160ΠΟΛΛΟΙ. Σήμερον, σήμερον..... (θόρυβος).

§161ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν πρέπει ν’ ἀναβάλλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ συζητήσῃ τώρα τὴν πρότασιν;

§163ΑΧΟΛΟΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις Κύριε Πρόεδρε.

§164ΖΕΖΑΣ. Εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ, πρέπει νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα ἡ πρότασις καὶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ τὴν Δευτέραν, ἄλλως διαμαρτύρομαι κατὰ πάσης ἐσπευσμένης κατὰ παράβασιν τοῦ κανονισμοῦ καὶ ἄνευ προηγουμένης ψυχρᾶς συζητήσεως ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως.

§165ΒΑΣΟΣ. Ἂς ἀκούσῃ ἡ Συνέλευσις τοὺς λόγους τοῦ Κυρίου Βάσου, καὶ ἂν θέλῃ, συζητεῖ σήμερον, ἢ ἄλλην ἡμέραν. (θόρυβος).

§166ΔΑΓΡΕΣ. ..... (ἕνεκα τοῦ θορύβου δὲν ἀκούεται).

§167ΚΑΛΟΣ. Μάλιστα ἡμεῖς οἱ λαβόντες τὴν πρωτοβουλίαν τῆς καταδίκης, φέρομεν καὶ τὴν ἀνάκλησιν, διότι οἱ σημερινοὶ Ὑπουργοὶ εἶναι ἄξιοι τῆς ποινῆς ἐκείνης· ἐπιμένομεν νὰ ψηφισθῇ σήμερον, διότι ἡ πρότασίς μας δὲν ἀφορᾷ ἄλλο ἢ ἀνάκλησιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, ἀφοῦ ἡ ἐπανάστασις ἐκηδεύθη χθές. (θόρυβος παρατεταμένος).

§168ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις (θόρυβος), (ἐνταῦθα ἐγείρονται πολλοὶ ἐκ δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν φωνάζοντες παραδεκτὴ ἡ πρότασις).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προκειμένου περὶ πράξεως ἐπιεικείας δυνάμεθα ἴσως νὰ παραβλέψωμεν τοὺς ὅρους τοῦ κανονισμοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Παρεδέχθη. (χειροκροτήματα).

§170ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐσπευσμένως ἐκάμαμεν τὴν ἀδικίαν, ἐσπευσμένως πρέπει ν’ ἀποδώσωμεν δικαιοσύνην.

§171ΒΑΣΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω, Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύνασθε νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§172ΠΟΛΛΟΙ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα. (ἐγείρονται καὶ φεύγουν), (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρ. 4¼.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Α. Ζατουνίτης