1864.03.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 232.

(Ἔκτακτος.)

Τῆς 10 Μαρτίου 1864.

(Τρίτη).

Ὥρα 1 Μ. Μ. Τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἐκφωνηθέντος, καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐνεκρίθησαν. —Κύριοι! χάριν τοῦ στρατοῦ, τοῦ ὁποίου οἱ τάξεις ἠραιώθησαν, καὶ τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἥτις ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ στρατοῦ, ὑπενθυμίζω εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν τῆς Συνελεύσεως τὴν πρότασιν περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν τὸ ταχύτερον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἔκθεσίν της. —Ὑπενθυμίζω τὸ σπουδαῖον ἔργον της καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ τοῦ κατωτέρου κλήρου· εἶναι ἔργον καὶ δικαιοσύνης καὶ σπουδαίας κοινωνικῆς ἀνάγκης τὸ νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον τὸ ταχύτερον καὶ περὶ τοῦ κλήρου, ἑπομένως παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν, καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§4ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀγῶνος συνεπληρώθη;

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι!—Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη. «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρον 1. Εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ δημοτικὰ συμβούλια δὲν συνῆλθον πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των ἀπὸ τοῦ 8βρίου 1862 μέχρι σήμερον ἢ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῶσιν ἕνεκεν ἐλλείψεως νομίμου ἀριθμοῦ μελῶν, ἰσχύουσι διὰ τὸ παρὸν ἔτος οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1862, ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι πράξεις. Ἄρθρον. 2. Εἰς τὰς ἐκτελεστικὰς ἀρχὰς τῶν δήμων τούτων ἐπιτρέπεται, τῇ ἐγκρίσει μόνον τῆς προϊσταμένης αὐτῶν διοικητικῆς ἀρχῆς, ἡ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους διάθεσις τῶν δημοτικῶν φόρων, καὶ ὁ διορισμὸς εἰσπρακτόρων. Ἄρθρον 3. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου τῆς 22 Δεκεβρίου 1847 ἐπέκτασις τῶν δασμῶν εἰς τοὺς δήμους τούτους ἐπιτρέπεται διὰ Β. Διατάγματος ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν δημοτικῶν συμβουλίων. Ἄρθρον 4. Ἡ ἰσχὺς τῆς ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1863 ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως περὶ τῆς μὴ ἐρήμην ἐκδικάσεως τῶν διαφορῶν τῶν δήμων τούτων προτείνεται ἐπὶ τέσσαρας μῆνας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου. Ὁ πληρεξούσιος Σπετζῶν.

Δ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ.

§6Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη εἶναι λίαν κατεπείγουσα, ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε πρὸ δύο μηνῶν περὶ τῆς ἐκκρεμότητος τῶν δικῶν εἰς τοὺς δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχουν δημοτικὰ συμβούλια, ἔληξε τὴν 5 Μαρτίου. Τὸ παρελθὸν ὑπουργεῖον ἔχον ἀσχολίας κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας δὲν ἠδυνήθη νὰ παρουσιάσῃ νομοσχέδιον διὰ νὰ προτείνῃ ἔτι πλέον τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου τούτου. Χθὲς ἐπρόκειτο νὰ δικασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου σημαντικαὶ καὶ οὐσιώδεις ὑποθέσεις τοῦ δήμου Ἀθηνῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνεβλήθησαν, ἀλλὰ τὴν Πέμπτην εἶναι ἡμέρα καθ’ ἣν ὁ Ἄρειος Πάγος συνεδριάζει, καὶ εἶναι ἴσως πιθανὸν νὰ μὴ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν περαιτέρω. Ἐπειδὴ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Θεοχάρη περιέχει τὴν παράτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου, καὶ ἄλλας τινὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖαι διὰ τὴν διοίκησιν τῶν δήμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σήμερον στεροῦνται ἢ ἐπί τινας ἡμέρας θέλουν στερηθῆ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ τὴν θεωρήσῃ κατεπείγουσαν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται τὸ κατεπεῖγον;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη θέλει τυπωθῆ, διανεμηθῆ καὶ καταλάβει θέσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὴν αὔριον.

§10ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔφερε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἐκηρύξαμεν κατεπείγουσαν. Ἔρχομαι νὰ κάμω μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, σχετικὴν μὲ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔφερε πρὸ ὀλίγου. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐψηφίσαμεν ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον τὰ ¾ τῆς Συνελεύσεως παρεδέχθησαν, τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν ἀρχῶν. Μία μικρὰ μειονοψηφία, εἰς τὴν ὁποίαν συγκαταλέγετο καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ τῶν Ἐξωτερικῶν, κατεψήφισε κατὰ τοῦ νόμου. Τώρα ἐρωτῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀντὶ νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Θεοχάρη, νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν προτίθηται νὰ κυρώσῃ αὐτὸν τὸν νόμον, (θόρυβος)· διότι ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι, ἂν διετάττετο ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀθηνῶν, δὲν ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ψηφίσωμεν νέαν παράτασιν ἀναβολῆς τῶν δικῶν τῶν δήμων.

§11Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως τῶν νόμων ἀνήκει κατὰ τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσατε περὶ τῆς Βασιλικῆς ἐξουσίας, εἰς τὸν Βασιλέα, οὐχὶ δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τὸ Ὑπουργεῖον μόλις συνεκροτήθη πρὸ 4 ἡμερῶν· βεβαίως δὲ εἶχε σπουδαιότατα ἀντικείμενα δημοσίου ἀσφαλείας, εἰς ἃ ὤφειλε ν’ ἀσχοληθῇ, ὥστε δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν ψηφισθέντα τοῦτον ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως νόμον. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον σήμερον νὰ εἴπω, ποία εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡς πρὸς τὸν νόμον τοῦτον. Ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι οἱοςδήποτε νόμος καὶ ἂν ἤθελε γείνει, εἶναι ἀδύνατον αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ αἵ τε ἐκτελεστικαὶ καὶ αἱ συμβουλευτικαὶ νὰ ἐγκατασταθῶσιν εἰς τὰ καθήκοντά των ἐντὸς μικροῦ διαστήματος χρόνου. Ἐν τούτοις καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ὑπάρχει μεγίστη ἀταξία ὡς πρὸς τὴν δημοτικὴν διαχείρισιν τῶν δήμων ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους τὰ δημοτικὰ συμβούλια δὲν ἠδυνήθησαν νὰ καταρτισθῶσιν ἀπὸ τοῦ 8βρίου τοῦ 1862, καὶ βλάβη προσγίνεται εἰς τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Θεοχάρη ἀνεξαρτήτως πάσης νομοθετήσεως καὶ ἐφαρμογῆς οἱουδήποτε νόμου διὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον, ὅσον σύντομον καὶ ἂν ᾖναι, θὰ ᾖναι τοὐλάχιστον 40, 50 ἡμερῶν, ἢ 2 μηνῶν, ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Θεοχάρη λέγει νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον σήμερον ὑφίσταται εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους.

§12ΒΑΣΣΟΣ. Συγχαίρω τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἐπιστήμην τοῦ δικαίου, καὶ θέλω εὐγνωμονεῖ εἰς αὐτὸν, διότι μὲ νέας συνταγματικὰς θεωρίας ἐπλούτησε τὸ Συνταγματικὸν Δίκαιον. Εἶναι ἀληθῶς θαυμαστὸν, Κύριοι, πῶς ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Συνελεύσεως νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἡ κύρωσις τῶν νόμων ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ Βασιλέως· (θόρυβος).

§13ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Παρεξηγεῖτε πολὺ, δὲν εἶναι αὐτό.

§14ΒΑΣΣΟΣ. Ἡ σχολὴ, Κύριοι, ἐγὼ νομικὸς ἄνθρωπος δὲν εἶμαι, ἀπαιτεῖται ὅμως λογικὴ, καὶ ὄχι μάθησις· ἡ σχολὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὗρεν αὐτὰς τὰς θεωρίας, εἶναι τῶν γερμανικῶν συνταγμάτων. Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐψήφισεν ἕνα νόμον περὶ δήμων· ἐὰν ἡ κατάστασις πολλῶν ᾖ ἀνώμαλος, μᾶς ἠνάγκασε νὰ προβῶμεν εἰς ἓν μέτρον καὶ εἰς τὴν ψήφισιν ἑνὸς νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνάγκας ταύτας, ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον, καὶ ἡ ἀνάγκη τοῦ νόμου εἶναι ἐπαισθητή. Δύο τινὰ πρέπει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν Κύριον Χρηστόπουλον, ὅστις εἶπε νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἔχῃ σκοπὸν νὰ κυρώσῃ τὸν νόμον· ἐγὼ λέγω τοῦτο νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐπειδὴ συναισθάνεται, ὅτι ὑφίστανται αἱ ἀνάγκαι τῶν δήμων, ἢ νὰ ταχύνῃ τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου, ἢ νὰ μᾶς φέρῃ νέον νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ πληρῶνται αἱ ἀνάγκαι αὐταί. Ἐὰν δὲν ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ σκεφθῇ, διότι εἶναι μία τῶν σπουδαιοτέρων ἀναγκῶν τῆς πολιτείας· ἐξ ἰδίας πείρας ἐγὼ ὁ ἴδιος αἰσθάνομαι τὰς συνεπείας τῆς κακῆς αὐτῆς καταστάσεως τῶν δήμων. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον πλεῖστοι ἄλλοι πολῖται, καὶ οἱ δῆμοι, καὶ οἱ ἰδιῶται, ὑποφέρουσιν ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς καταστάσεως· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ θεραπεύσῃ τοῦτο. Ἐὰν ὡς ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἦναι συνεπὴς, θέλῃ ἀποκρούσει αὐτὸν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐπολέμησεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐὰν ἐπιμένῃ εἰς τὰς ἰδέας της, δὲν θὰ κυρώσῃ αὐτὸν τὸν νόμον, καὶ φρονῶ, ὅτι θὰ τὸ πράξῃ· ἀλλ’ ἂς φέρῃ τέλος πάντων ἕνα ἄλλον νόμον ὑπὸ τὰς ἰδέας της διὰ νὰ θεραπευθοῦν αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται εἰς τοὺς δήμους.

§15Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δύω λέξεις. Ἀφοῦ ὁ Κ. Βάσσος δὲν εἶναι ἐντριβὴς περὶ τὰ συστήματα τὰ συνταγματικὰ ἔπραξε κάκιστα νὰ λάβῃ τὸν λόγον περὶ τῶν συνταγματικῶν θεωριῶν. Ἐκ τῆς ὁμολογίας του δὲ αὐτῆς δύναταί τις νὰ πεισθῇ ὅτι ὅσα εἶπεν ἐνταῦθα, δὲν εἶναι βάσιμα. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος εἰς ποίαν σχολὴν συνταγματικῶν ἀρχῶν ἀνήκω, διότι δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς ἔχω παρελθὸν τὸ ὁποῖον μαρτυρεῖ περὶ τῶν ἀρχῶν μου· τὸ παρελθὸν τοῦτο μαρτυρεῖ ὅτι ἀνήκω εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν τῶν γνησίων καὶ ἀληθῶν. Ὅταν εἶπον, Κύριοι, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως τῶν νόμων ἀνήκει εἰς τὸν Βασιλέα, εἶπον ἀλήθειαν τὴν ὁποίαν ὑμεῖς καθιερώσατε εἰς τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσατε περὶ τῆς Βασιλικῆς ἐξουσίας, δὲν εἴπατε ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως τῶν νόμων ἀνήκει εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλ’ εἰς τὸν Βασιλέα.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα.

§17ΤΙΝΕΣ. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον εὐθύνεται.

§18ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τὸ δὲ ὑπουργεῖον φέρει τὴν ἑξῆς εὐθύνην, νὰ συμβουλεύσῃ ὡς ἀποτελοῦν τὸ συμβούλιον τοῦ Στέμματος τὴν κύρωσιν ἢ μὴ ἑνὸς νόμου, καὶ διὰ τὴν γνώμην του ταύτην εἶναι βεβαίως ὑπεύθυνον ἐνώπιον τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων, ἢ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως σήμερον. Ἡ θεωρία μου λοιπὸν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ προσβάλῃ ὁ Κ. Βάσσος, δὲν ἀνήκει εἰς τὰ Γερμανικὰ συντάγματα, τὰ ὁποῖα ἴσως οὔτε ἀνέγνωσέ ποτε, οὔτε ἐσπούδασεν, ἀνήκει εἰς τὴν θεωρίαν τὴν ὁποίαν σεῖς ὑπεστηρίξατε. Ἐπροκλήθην νὰ εἴπω ἂν θὰ κυρώσω ἐγὼ (αὗται δὲ εἶναι αἱ λέξεις, τὰς ὁποίας μετεχειρίσθη ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Κυνουρίας). Ἀπήντησα ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως ἀνήκει εἰς τὸν Βασιλέα· εἰς δὲ τὸ συμβούλιον τοῦ Βασιλέως ἀνήκει νὰ σκεφθῇ καὶ συμβουλεύσῃ τὸν Βασιλέα νὰ κυρώσῃ νόμον τινὰ ἢ ὄχι· ἐὰν εἶπον δὲ ὅτι ἕνεκα τῶν περιστάσεων τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν ἐδυνήθη νὰ ἀσχοληθῇ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἐὰν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρὶν τὸ Συμβούλιον ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἐμὲ νὰ σᾶς εἴπω ποία θέλει εἶσθαι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν θέλει ὑποβάλει εἰς τὸν Βασιλέα.....

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἐφωτίσθημεν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα;

§21ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Κ. Πρόεδρε, δύο λέξεις· ἁπλῶς φέρω τὸ ἑξῆς. Τὸ ὑπουργεῖον νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν καθ’ ἣν νὰ ἀπαντήσῃ περὶ τούτου.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι· ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα, νὰ ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§24ΔΑΓΡΕΣ. Κ. Πρόεδρε, δύο λέξεις.

§25Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ, Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ζητήσει τὸν λόγον.

§26ΔΑΓΡΕΣ. Χθὲς διὰ τοῦ Ταχυδρομείου ἔλαβον μίαν ἀναφορὰν ἑνὸς, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἀληθῶς, ἀνθρώπου ὅμως, ὅστις περιῆλθε διάφορα μέρη τῆς Ἀνατολῆς τῆς Τουρκίας, παραπονουμένου κατὰ πολλῶν Προξένων, ὅτι προξενικοὶ ὑπάλληλοι ἐν γένει εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ ἰδίως εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν...

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις.

§28ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ ἴδετε ποῦ θὰ καταλήξω. Ἐγὼ δὲν θὰ ζητήσω οὔτε ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Παρακαλῶ τὸν Κύριον Πρόεδρον εἰς τοιαῦτα ζητήματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν φατριασμὸν νὰ ᾖναι ἀνεκτικώτερος. Ἐμὲ μὲ ὁρκίζουν ἐν ὀνόματι τῆς Πατρίδος νὰ ὑποβάλω αὐτὴν τὴν ἀναφοράν· δὲν γνωρίζω τὸν ἄνθρωπον, οὐδὲ τὴν ἀναγινώσκω· θὰ παρακαλέσω μόνον τὴν Συνέλευσιν νὰ συστήσῃ αὐτὴν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ διορθώσῃ τὸν Προξενικὸν κλάδον.

§29ΤΙΝΕΣ. Δὲν γνωρίζομεν τὴν ἀναφορὰν, ἂς ἀναγνωσθῇ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μὴ καθιερωθῇ ἡ ἀρχή.

§31ΔΑΓΡΕΣ. Ὅταν δὲν ἀκούσωμεν τοὺς παραπονουμένους πολίτας καὶ μάλιστα τοὺς μακρὰν τῆς Ἑλλάδος, τοὺς ἔχοντας διάφορα συμφέροντα καὶ ὑποθέσεις τότε τί θὰ κάμωμεν;

§32ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ἀνάγνωσέ την.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ διευθύνω τὰς συζητήσεις εἰμὴ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐὰν παρεμβάλλωνται νέα ζητήματα, τότε ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται ποτὲ νὰ ἔχῃ τακτικὰς συζητήσεις. Ὁ Κ. πληρεξούσιος ἠμπορεῖ νὰ ὁρίσῃ μίαν ἄλλην ἡμέραν καθ’ ἣν νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Συνέλευσιν εἰς τὸ δεῖνα ἀντικείμενον, καὶ ἡ Συνέλευσις νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν, ὥστε νὰ γείνῃ μία τακτικὴ συζήτησις. Ἀλλὰ τὴν σήμερον ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ συζητήσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Ἑπομένως παρακαλῶ, διὰ νὰ φαίνωνται σεβασταὶ αἱ ἀποφάσεις καὶ γίνωνται τακτικαὶ αἱ συζητήσεις, νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§34ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§35ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπειδὴ ὡμίλησεν ὁ Κ. Πρόεδρος, παρακαλῶ νὰ τὸν ἀντικρούσω.

§36ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ἀνάγνωσέ την.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐὰν θέλῃ νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά.

§38ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιβεβαιῶ τὴν ἀλήθειαν τῶν ἀναφερομένων. Εἶπα ἁπλῶς νὰ συστήσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι νόμιμον. Ὅταν Κ. Πρόεδρε τὰ ἱερὰ δικαιώματα τοῦ πληρεξουσίου ἀμφισβητῶμεν, τότε τί καθήμεθα ἐνταῦθα;

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω τίποτε ἱερώτερον παρὰ νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Συνέλευσις περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις παραδέχεται τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, τὸν ἐδικόν μου, καὶ θέλει νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Βουδούρης θέλει τὸν λόγον ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου τὸ ὁποῖον δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ὁμιλήσῃ.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει νὰ φέρῃ παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ πρώην Προέδρου τοῦ ὑπουργείου. Ἡ Συνέλευσις θέλει σήμερον νὰ ἀκούσῃ αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§45ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι. Εὐτυχῶς δὲν ἔδωκα τὴν ψῆφόν μου εἰς τὸν παρόντα Πρόεδρον (θόρυβος). Ἐρωτῶ ἂν ἀνήκει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν πληρεξούσιον Ὕδρας ἢ τῆς Ἑλλάδος νὰ ὁμιλήσῃ.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς ἕκαστον ἀνήκει τὸ δικαίωμα τοῦ συζητεῖν καὶ ἀγορεύειν, ἀλλ’ ἐπὶ ἀντικειμένων τὰ ὁποῖα ὁρίζει ἡ Συνέλευσις.

§47ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Χθὲς μοῦ ἀφηρέσατε τὸν λόγον ἀδίκως, λοιπὸν τὸν ζητῶ σήμερον.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Πρέπει νὰ ᾖναι ἐλεύθερος ὁ λόγος Κ. Πρόεδρε.

§49ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ λαλήσῃ ὅστις ἔχει λόγον, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν πρέπῃ νὰ προχωρήσῃ ἢ ὄχι.

§50ΚΑΛΟΣ. Ἀνθίσταμαι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἕκαστος τῶν πληρεξουσίων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνῃ ἐπερώτησιν εἰς τοὺς Κ. ὑπουργοὺς, οἵτινες ὀφείλουν νὰ ἀπαντήσωσι καὶ οὐχὶ εἰς ἄλλα πρόσωπα, ἵνα ἔλθῃ μετὰ ταῦτα εἰς συζήτησιν. Ἡ ἀπαίτησις νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ μιᾶς ὁμιλίας τρίτου, δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὸν προνόμιον, καὶ δὲν παρέχει τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ πληρεξούσιος. Ἐὰν θέλῃ νὰ φέρῃ παρατηρήσεις πρέπει νὰ προσδιορίσῃ ἄλλην ἡμέραν.

§51ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐζήτησα χθὲς τὸν λόγον καὶ δὲν μοὶ ἐδόθη κατὰ λάθος τὸ ὁποῖον ὁμολογεῖ σήμερον ὁ Κ. Πρόεδρος.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Ὁμιλήσατε.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὁ πληρεξούσιος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ.

§55Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κατὰ τὴν χθὲς παρὰ τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Ἠπείρου προκληθεῖσαν μικρὰν καὶ ἐπεισοδιακὴν, τὴν ἀφορῶσαν τὸ δῆθεν ὑποχρεωτικὸν καθῆκον παντὸς παραιτουμένου ὑπουργοῦ ἢ πρωθυπουργοῦ τοῦ νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τοῦ σώματος τούτου τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τὴν παραίτησίν του, ἐζήτησα τὸν λόγον· καὶ τὸν ἐζήτησα διὰ 2 σκοπούς· ὁ πρῶτος, ἵνα διεκδικήσω ἀπολύτως ὁλόκληρον καὶ ἀνέπαφον τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ ἡ Συνέλευσις, ἐπίσης καὶ αἱ Βουλαὶ νὰ γνωρίζουν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι δίδουσι χώραν εἰς ὑπουργικὰς ἀλλαγάς· Ὁ δεύτερος λόγος ἦτο νὰ προσπαθήσω μεθ’ ὅλης τῆς ἁβροφροσύνης, ἥτις ὀφείλεται εἰς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς πρὸς αὐτοὺς χορηγουμένης ἐμπιστοσύνης τοῦ Βασιλέως πρὸ ὀλίγου διεύθυνον τὰ δημόσια, νὰ μάθω ἂν καλῶς ἐννόησα τοὺς ὀλίγους μὲν, πλὴν σπουδαίους λόγους, τοὺς ὁποίους ἐπρόφερεν ὁ παραιτηθεὶς πρωθυπουργός. Ἐκ πρώτης ὄψεως, Κύριοι, ὁ λόγος αὐτὸς φαίνεται ἔχων ἀνώδυνον (θόρυβος), ἀδιάφορον χαρακτῆρα. Δευτέρα σκέψις ὅμως καὶ πολλὰ περιστατικὰ μὲ πείθουσιν, ὅτι δὲν δύναμαι χωρὶς νὰ παραβιάσω τὴν συνείδησίν μου, νὰ μὴ ζητήσω ἐξηγήσεις· τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον οἱ λόγοι, οἱ ἀλλοῦ ἀναφερόμενοι, δὲν συνᾴδουσιν οὔτε μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποδίδονται εἰς τὴν προφορικὴν παραίτησιν τοῦ ὑπουργείου, οὔτε μὲ ἐκείνους τοὺς ὁποίους διαδίδουν παντοῦ οἱ στενότεροι φίλοι τοῦ ἀποσυρθέντος Ὑπουργείου. Τώρα ὁ σκοπός μου εἶναι ἁπλῶς νὰ παρακαλέσω, τὸ ἐπαναλέγω, μεθ’ ὅλης τῆς ἁβροφροσύνης, ἂν ἔχουν δυσκολίαν τινὰ οἱ παραιτηθέντες ὑπουργοὶ, καὶ πρὸ πάντων ὁ ἔντιμος Πρόεδρος αὐτοῦ νὰ καταθέσουν εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Συνελεύσεως τὴν γραπτὴν παραίτησιν, τὴν ὁποίαν κατέθεσαν ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως· ἀπὸ τὴν ἀπάντησίν των ἐξαρτᾶται ἡ ῥύθμισις τῆς διαγωγῆς μου, καὶ ἀναβάλλω ἑπομένως διὰ τὴν ἐπαύριον τὴν ἐπερώτησίν μου.

§56ΚΑΛΟΣ. Κύριοι! Λυποῦμαι διότι διαδέχομαι τὸν φίλον μου Κ. Βουδούρην τὸν τόσον καλῶς σπουδάσαντα πρὸ πάντων τὰ συνταγματικὰ ἔθιμα τῆς Ἀγγλίας· ὁ φίλος μου οὗτος παραγνωρίσας βεβαίως τὰ ἔθιμα ταῦτα σήμερον ἀπεκάλεσε δῆθεν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα προηγουμένην ἐπερώτησιν.

§57ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ τὴν νομίζω ὑποχρεωτικήν.

§58ΚΑΛΟΣ. Εἴπατε, τὸ δῆθεν.

§59ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπὸ ἄλλων δῆθεν ὑποχρεωτικὴν, κατ’ ἐμὲ ὅμως ἀπολύτως.

§60ΚΑΛΟΣ. Πολὺ καλά· ὁ Κ. Βουδούρης κατέληξεν εἰς ἀπαίτησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι κοινοβελευτική· αὕτη εἶνε ὅλως διόλου ἐκτὸς τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων, ἐκτὸς τῆς σημερινῆς τῆς Ἑλλάδος καταστάσεως, ἐκτὸς τῆς δικαιοδοσίας μας. Ἀπαίτησις τοιαύτη παραδεχομένη ἔχει συνεπείας πολὺ σοβαρὰς διὰ τὸν τόπον (θόρυβος)· καὶ ἐπιθυμῶ ὄχι μόνον αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ πάντες ἡμεῖς νὰ μένωμεν ἐντὸς τῆς σφαίρας τῆς ἐξουσίας μας. Δὲν ἔχομεν ἄλλο δικαίωμα ἢ νὰ ζητῶμεν τὸν λόγον πάσης ὑπουργικῆς μεταβολῆς, καὶ μετὰ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν νὰ ῥυθμίζωμεν εἰς τὸ μέλλον τῆς πολιτικῆς πορείας μας, οὐδέποτε δὲ νὰ καθιστῶμεν ἕνα λόγον ὑπουργοῦ ἀντικείμενον συζητήσεως. Ἐγὼ ἐπροκάλεσα μόνον τὴν ἐξήγησιν τοῦ πρώην Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ῥυθμίσωμεν τὴν διαγωγήν μας. Καὶ χθὲς ἀκόμη ὁ Πρόεδρος τῆς προλαβούσης Κυβερνήσεως εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ σιωπήσῃ ἢ νὰ λαλήσῃ, καὶ ἐλάλησεν· ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ μείνωμεν καὶ ἐμείναμεν. Ἐὰν ὁ προλαλήσας θέλῃ νὰ ἰδῇ τὴν παραίτησιν τῶν ὑπουργῶν δύναται ν’ ἀπαιτήσῃ ταύτην ἀπὸ τὴν νέαν Κυβέρνησιν, διότι αὕτη ἐδόθη εἰς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα, καὶ τοῦτον ἀντιπροσωπεύουσιν οἱ ὑπουργοί· Ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις εἶπε μόνη τὸν λόγον, τουτέστι ὅτι εἶδε ἐλαττουμένην τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς αὐτὴν τοῦ Βασιλέως, καὶ ἔπραξε πολὺ καλὰ νὰ παραιτηθῇ. Μόνη αὐτὴ εἶναι ἐκτιμητὴς τῶν μετὰ τοῦ Ἡγεμόνος σχέσεών της.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§62ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ Κ. ἔντιμος πληρεξούσιος Ἠπείρου, ἐβάδισε τόσον παραλλήλως μετ’ ἐμοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν πολιτικόν του στάδιον, ἔστω καὶ ἐξωδίκως, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἀγνοῇ ὅτι ἀείποτε ὑπῆρξα ὁ ἐνθερμότερος ὀπαδὸς τῆς ἰδέας τοῦ ὑποχρεωτικοῦ καθήκοντος νὰ ἐκθέτουν οἱ ὑπουργοὶ τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεώς των. Κατὰ τὰ 1859 μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ ἐντίμου σημερινοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν προὐκάλεσα συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, καὶ ὁ ἔντιμος Κ. Ζαΐμης παρουσιασθεὶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐξέθηκε τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεώς του, μάλιστα ἐπὶ τῇ προτάσει μου ἐπέτυχε καὶ τῆς εὐχαριστήσεως τῆς τότε Βουλῆς διὰ τὸ πρῶτον παρ’ αὐτοῦ δοθὲν παράδειγμα τῆς ἀνδρικῆς ταύτης κοινοβουλευτικῆς διαγωγῆς.

§63ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν προὐκάλεσα ἐγώ. (θόρυβος) ...

§64ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε πρῴην ὑπουργὲ εἰς ὑμᾶς ἀνήκει ἀναντιῤῥήτως ἡ ἀποκλειστικὴ τιμὴ τῶν θωρακωτῶν πλοίων· αὐτὰ δὲ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ἀποδεικνύουν βεβαίως τὸ ἀκριβὲς τῶν λόγων μου (γέλως). Ἐπαναλέγω ὅτι τὴν λέξιν δῆθεν τὴν ἀνέφερον εἰς ἄλλους, ὄχι εἰς ἐμὲ, καὶ διεκδικῶν αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν ἀπῄτησα τὴν παρουσίασιν αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου; ποιήσας ὅλον τὸ ἐναντίον εἶπον ὅτι μετὰ πάσης ἀβροφροσύνης ἐρωτῶ τὸ ὑπουργεῖον τὸ παραιτηθὲν ἐὰν εὐχαριστῆται, ἐὰν συναινῇ, ἐὰν νομίζῃ καλὸν νὰ τὸ καταθέσῃ διότι ἐνόσῳ δὲν συμμορφωθῇ μὲ τὴν παράκλησίν μου, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ φρονῶ ὅτι ἐν αὐτῷ τῷ ἐγγράφῳ εὑρίσκεται μομφὴ καὶ κατὰ τοῦ σώματος τούτου ὁλοκλήρου, μόνον δὲ διὰ τῆς καταθέσεως δύναται ν’ ἀπαλλαχθῇ αὐτῆς τῆς αἰτιάσεώς μου τὸ παραιτηθὲν ὑπουργεῖον.

§65Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω περιττὴν τὴν συζήτησιν τῆς θεωρίας, ἂν τὰ παραιτούμενα συνταγματικὰ ὑπουργεῖα εἶναι ὑπόχρεα νὰ ἐκθέτωσι τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεώς των. Νομίζω, λέγω, περιττὴν ταύτην, διότι ὁ πρόεδρος τοῦ ἀπαλλαχθέντος ὑπουργείου ἤδη χθὲς παρουσιάσθη καὶ ἀνέφερε τοὺς λόγους, οἵτινες τὸν ὑπεχρέωσαν νὰ καταθέσῃ εἰς χεῖρας τοῦ Βασιλέως τὴν παραίτησιν τοῦ ὑπουργείου. Ἀφοῦ ὁ Πρόεδρος τοῦ ἀπαλλαχθέντος ὑπουργείου ἐκπληρῶν καθῆκον συνταγματικὸν καὶ συνάμα καθῆκον συνειδήσεως, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ἰδίας μοναρχίας, προκαλεσθεὶς ὑπὸ ἐπερωτήσεως πληρεξουσίου ἐνόμισεν ἁρμόδιον νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, καὶ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, περιττὴ ἀποβαίνει πλέον πᾶσα συζήτησις, διότι οἱ λόγοι ἀνεφέροντο εἰς τὰς σχέσεις τοῦ ὑπουργείου μετὰ τῆς Α. Μ. καὶ μετὰ τῆς Αὐλῆς Του, εἰς τὰς ἐνεργείας, εἰς τὰς ἐξηγήσεις του. Ἐὰν ὑποτίθεται ὅτι ἄλλα πρόσωπα δύνανται νὰ ᾖναι κάτοχα αὐτῶν τῶν περιστάσεων, βεβαίως δὲν εἶναι τὸ πρόσωπον ἑνὸς πληρεξουσίου τῆς Συνελεύσεως, οὔτε δύναμαι ποτὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι τὰ γεγονότα ταῦτα, αἱ περιστάσεις αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν ὡς εἶπον, τὰς ἰδιαιτέρας σχέσεις τοῦ ὑπουργείου μετὰ τῆς Βασιλείας ἀνεκοινώθησαν εἰς αὐτὸ τὸ πρόσωπον. Ἐὰν παραδεχθῶ, ὅτι ἀνακοίνωσίς τις εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλαβε χώραν, ἡ ἀνακοίνωσις αὕτη βεβαίως πρέπει νὰ ἔγεινεν εἰς τὰ πρόσωπα τοῦ ὑπουργείου. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ διόρθωσις εἰς γεγονότα ἢ θεωρίας συνταγματικὰς, ἀνήκει εἰς τὸ νέον ὑπουργεῖον νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἀντὶ τοῦ πληρεξουσίου Ὕδρας. Τὸ νὰ ζητήσῃ αὐτὰς τὰς ἐξηγήσεις τὸ πρόσωπον τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου τῆς Ὕδρας τὸ θεωρῶ ὅλως ἀναρμόδιον εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, καθὼς ἐπίσης θεωρῶ ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἐκφεύγει πᾶσαν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἀφοῦ ὁ Πρόεδρος τοῦ ἀπαλλαχθέντος ὑπουργείου ἀνέφερεν ὡς λόγον, ὅτι ἐκλονίσθη ἡ πεποίθησις τῆς Α. Μ. καὶ ὅτι κατὰ συνέπειαν ἠλαττώθη ἡ ἐμπιστοσύνη του πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, ἅπερ ἀποδεικνύουν μίαν προσωπικὴν ἐκτίμησιν ἐκ μέρους τῶν ἀπαλλαχθέντων ὑπουργῶν εἰς τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ. Θεωρῶ λοιπὸν ἐκπληρωμένον τὸ καθῆκον τοῦ ἀπαλλαχθέντος ὑπουργείου, καὶ θεωρῶ ὅλως ἀνωφελὲς καὶ ἀσύμφορον τὸ νὰ θελήσωμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς λεπτομερείας περισσοτέρας. Τὰς περισσοτέρας αὐτὰς λεπτομερείας δὲν τὰς βλέπω εἰμὴ ὡς αἰτίαν παρεξηγήσεων, ὡς αἰτίαν τοῦ νὰ γείνωσι συζητήσεις περὶ πραγμάτων τὰ ὁποῖα διαφεύγουν τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Συνελεύσεως. Ἐὰν, (ἐπειδὴ ἀκούω, ὅτι ζητοῦν πολλοὶ τὸν λόγον,) ἔχουν σκοπόν τινες νὰ φέρουν σκάνδαλα, ἡμεῖς βεβαίως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἤμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι γινόμεθα αἴτιοι τοῦ σκανδάλου. Εἴμεθα ὅμως εἰς θέσιν πάντοτε νὰ ὑπερασπισθῶμεν ἑαυτοὺς, νὰ ὑπερασπισθῶμεν καὶ τὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα ὡς ὑπουργοὶ ἀντεπροσωπεύσαμεν.

§66ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθησαν καὶ ἀρκοῦνται εἰς τὰ λεχθέντα νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ. «Μέρος 2. κεφάλαιον 6.» Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη ἤδη, ὅτι τὸ προσωπικὸν ἐλαττοῦται κατὰ ἕνα τμηματάρχην, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει πρὸς τοῖς ἄλλοις νὰ ἐλαττωθῇ τὸ προσωπικὸν τῶν 4 γραμματέων πρώτης τάξεως, 11 γραφέων καὶ μαθητευομένων. Ὑποστηρίζει ἡ ἐπιτροπὴ τὴν πρότασίν της ταύτην;

§68ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν παραδέχεται τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§70ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. (ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν.) Ὅταν ὁ ἴδιος ἦναι καὶ ὑπουργὸς καὶ ἐπιτροπὴ βεβαίως.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτω τὸ ζήτημα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐλαττωθῇ τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν κατὰ 4 γραμματεῖς ά. τάξεως καὶ 11 γραφεῖς καὶ μαθητευομένους νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Παρεδέχθη.

§72ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐννοεῖται, Κύριοι, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον εὑρίσκεται σύμφωνον μὲ τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς. Λυπούμεθα, διότι ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοιουτοτρόπως αἱ οἰκονομίαι δὲν γίνονται δι’ ὅλον τὸ ἔτος, ἀλλὰ θὰ γείνουν ἀπὸ 14 Ἀπριλίου, διότι ἀπαιτεῖται ἓν διάστημα χρόνου. Δὲν ἔχω καθόσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν καμμίαν ἄλλην παρατήρησιν, εἰμὴ διὰ τὸ ἀκόλουθον ἄρθρον, καὶ ὄχι δι’ ὅλον τὸ ἄρθρον ἀλλὰ δι’ ἓν μόνον ἐδάφιον. Δὲν ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω τίποτε, δι’ ὅσα παρῆλθον, καθότι ἕκαστος ὑπουργὸς περιστοιχίζεται ἀπὸ ἀνάγκας καὶ τὰς ἐκτιμᾷ, ὅπως αὐτὸς τὰς γνωρίζει· θὰ σᾶς εἴπω μόνον ἓν γεγονὸς, καὶ εὐτυχῶς ἐδῶ εἶναι καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, καὶ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὸ βεβαιώσῃ. Εἰς τὸ 2ον ἐδάφιον ἦσαν 1000 δραχ. διὰ τὰς ἐφημερίδας καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τὰς περιώρισεν εἰς 500 ἀλλὰ μέχρι τέλους Φεβρουαρίου ἐξωδεύθησαν διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον 1866 δραχ. καὶ ὀφείλονται 591 καὶ 40/00 καὶ κάτι ἀκόμη. Λοιπὸν περίπου 2500–2600 εἶναι ἐξωδευμέναι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν νὰ προσθέσῃ αὐτὸ τὸ ποσόν.

§73ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ μᾶς εἰπῆτε εἰς τί ἐξωδεύθησαν.

§74ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐδόθησαν εἰς συνδρομὰς αἱ ὁποῖαι ἄρχονται ἀπὸ τῆς 1ης Φεβρουαρίου.

§75ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον, διότι θὰ ῥίψω εἰς βάρος τοῦ πρώην ὑπουργοῦ αὐτὴν τὴν δαπάνην τὴν παράνομον (θόρυβος).

§76ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, σᾶς ὁμιλῶ παρόντος τοῦ Κ. Δρόσου καὶ πιστεύσατε, ὅτι τὰ λεγόμενα εἶναι ἀκριβῆ, δὲν ἦλθα νὰ κάμω καμμίαν ἔγγιξιν ἀπεναντίας λέγω γεγονότα· (θόρυβος) Δὲν εἶναι πράγματα αὐτὰ σπουδαῖα, διατὶ θέλετε νὰ κάμωμεν ἀντικείμενον συζητήσεως αὐτό; Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν, ἐκτὸς τῶν 500 νὰ προσθέσῃ διὰ τὰς ἐφημερίδας καὶ τὰς 2500 διὰ νὰ ἔχωμεν διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χρόνου 500 δραχμάς.

§77ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ τὸ περάσωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ νὰ γείνῃ ἀναπληρωτικὴ πίστωσις.

§78ΔΑΓΡΕΣ. Σᾶς ἐρωτῶ ἐν τίνι δικαιώματι ἐπλήρωσεν ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χρήματα περὶ τῶν ὁποίων πίστωσιν δὲν εἶχε, χρήματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ, κ’ ἐπειδὴ πρεσβεύω τὴν ἀρχὴν, ὅτι πᾶς ὑπουργὸς ἐξοδεύων ἄνευ πιστώσεως παραβαίνει τὸ καθῆκόν του, παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον.

§79ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι, ἐνῷ συζητεῖται ὁ προϋπολογισμὸς προστίθενται καὶ ἀφαιροῦνται· λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ προστεθοῦν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ὑπέγραψεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι σημερινὰ, εἶναι συνέχεια τῆς παρελθούσης καταστάσεως. Ἠξεύρετε ἕνας ὑπουργὸς ἐκεῖ καθήμενος πολλάκις ὑπογράφει, (θόρυβος) ὁ θόρυβος εἶναι περιττὸς, ἂν ἔχητε ν’ ἀντιτάξητε τίποτε σπουδαιότερον μάλιστα νὰ συζητηθῇ· σᾶς λέγω κ’ ἐγὼ ἂν ἤμην εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν ἴσως ἤθελον εὑρεθῶ, διότι δὲν ἔκαμεν ἄλλο παρὰ νὰ δεχθῇ ὅλας τὰς ἐφημερίδας· καὶ νομίζω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ τὰς ἀποπέμψῃ, δύναται νὰ κρατήσῃ 3, 4· ἀλλ’ ὁ Κύριος Δρόσος εὑρεθεὶς εἰς τὴν συνέχειαν παρελθόντος, μὴ γνωρίζων ἀκόμη τὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον θὰ λάβῃ ἡ Συνέλευσις ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ μὴ δίδων πολλὴν προσοχὴν εἰς πράγματα τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ἀπὸ 30 καὶ ἀπὸ 20 δραχ. ἔλαβεν ὅλας· ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς ἕνα ὑπουργὸν πρέπει νὰ μένῃ καὶ ὀλίγη ἐλευθερία ἐνεργείας εἰς τόσον μικρὰ πράγματα, καὶ μάλιστα εἰς στιγμὴν, καθ’ ἣν εὑρίσκεται τὸ κράτος ἀκόμη εἰς ἀνώμαλον κατάστασιν. Βλέπετε λοιπὸν ἐγὼ ὁ ἴδιος εὗρον αὐτὸ πολλὰ φυσικὸν καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ τελειώσωμεν τόσον μᾶλλον, καθόσον παραδέχεται ἡ Κυβέρνησις ὅλας τὰς ἐλαττώσεις τῆς ἐπιτροπῆς. Τόσον μόνον παρατηρῶ, ὅτι αἱ ἐλαττώσεις αὗται ἄρχονται ἀπὸ 1. Ἀπριλίου δι’ ὅλας.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§81ΔΡΟΣΟΣ. Κύριοι, τὰ κεφάλαια διαιροῦνται εἰς ἄρθρα, τὰ ἄρθρα εἰς ἐδάφια, ἡ δὲ ὑποχρέωσις τοῦ ὑπουργοῦ εἶναι νὰ τηρήσῃ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι προσδιωρισμένα κατ’ ἄρθρον, δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τηρήσῃ τὰ τῶν ἐδαφίων. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐσημειώθησαν 1000 δραχ. διὰ συνδρομὴν ἐφημερίδων· εὗρον πολλὰς συνδρομὰς εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐγχωρίων ἐφημερίδων καὶ ξένων· ὑπάρχει συνήθεια πᾶσα ἐφημερὶς νὰ στέλλεται εἰς τὰ ὑπουργεῖα, κατ’ εὐτυχίαν δὲ, ἢ κατὰ δυστυχίαν ὑπάρχει μέγας ἀριθμὸς ἐφημερίδων ἐγχωρίων, προσέτι καὶ περιοδικὰ συγγράμματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει πάντοτε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ πρέπει νὰ λαμβάνῃ διὰ νὰ ᾖναι ἐνήμερον εἰς τὰ τῆς ἐπιστήμης τῆς οἰκονομικῆς. Δι’ αὐτὰ ἐπληρώθησαν διάφορα ποσὰ, πληρόνονται δὲ ὅλαι αἱ συνδρομαὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους· ἐγὼ νέαν συνδρομὴν δὲν ἔκαμα, ἐπλήρωσα τὰς συνδρομὰς τῶν ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ἤρχοντο εἰς τὸ ὑπουργεῖον, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔρχωνται διὰ νὰ βλέπῃ ὁ ὑπουργὸς τὰ παρ’ αὐτῶν δημοσιευόμενα καὶ νὰ μανθάνῃ ποῖαι ἐπικρίσεις καὶ ποῖαι κατηγορίαι γίνονται κατὰ τῶν ὑπαλλήλων καθὼς καὶ πάσας τὰς παρατηρήσεις περὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§82ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§83ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχομαι κ’ ἐγὼ νὰ μὴ συμφωνήσω, οὔτε μὲ τὴν πρότασιν τοῦ νῦν ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε μὲ ἐκείνην τοῦ παραιτηθέντος Κυρίου Δρόσου. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶχε περάσει ἓν ποσὸν νὰ χρησιμεύσῃ διὰ συνδρομὰς ἐγχωρίων καὶ ξένων ἐφημερίδων· ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἐθεώρησεν ὑπέρογκον· ἐννοοῦσε δὲ πάντοτε, ὅτι αὐτὸ ἤθελε χρησιμεύσει καθ’ ὅλον τὸ ἔτος· ἤδη ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεκάλυψεν, ὅτι τὸ ποσὸν ὁλόκληρον τὸ ἐξήντλησεν ὁ παραιτηθεὶς εἰς πληρωμὴν ἐφημερίδων. Ἠρωτήθη ἀπὸ ἐμὲ, ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ μᾶς εἴπῃ τὰς συνδρομὰς αὐτὰς τὰς ἐπλήρωσεν ἀνὰ μίαν εἰς ἑκάστην ἐφημερίδα, ἢ ἀπὸ 5 καὶ 6· αὐτὸ τὸ ἄφησε σκοτεινὸν κ’ ἐπιθυμῶ νὰ μοῦ τὸ εἴπῃ· ἐὰν ἐπληρώθησαν τὰ ποσὰ αὐτὰ εἰς συνδρομὰς τῶν ἐφημερίδων ἀνὰ μίαν εἰς ἑκάστην, τότε ἐννοεῖται, ὅτι ἐθεώρησεν ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔπρεπε νὰ πληρώσῃ τὰς συνδρομὰς καὶ φρονῶ, ὅτι καλῶς ἔπραξεν· ἀλλὰ τότε δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν νῦν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ προσθέσωμεν ἓν ποσὸν πάλιν διὰ τὰς ἐφημερίδας, καὶ εἶναι περιττὸν τὸ ἔξοδον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ προσθέσῃ· ὥστε εἶμαι ἐναντίος τῆς προσθήκης· ἔχω δὲ καὶ ἄλλην ἰδέαν. Καθόσον γνωρίζω, τινὲς τῶν πρώην ὑπουργῶν καὶ πρὸ πάντων ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν περιωρίσθη νὰ συντρέξῃ τὰς ἐφημερίδας μόνον διὰ τῶν ἁπλῶν συνδρομῶν ἀλλ’ εἰς πολλοὺς ἔδωκε τιμάριον καὶ τὰς ἐπαρχίας καὶ τοῦτο τὸ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, διότι ἔφθασαν νὰ στέλλωσιν ἐφημερίδες καὶ εἰς τὸν ἔσχατον κλητῆρα. Λέγω, Κύριοι, ὅτι φοβοῦμαι πολύ, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπληρώθησαν εἰς διαφόρους ἐφημερίδας, ἐδόθησαν μόνον εἰς φιλικὰς ἐφημερίδας, καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν ἤθελον κάμει πρότασιν νὰ ῥίψῃ εἰς βάρος τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ποσὸν τοῦτο ἡ Συνέλευσις.

§84ΔΑΓΡΕΣ. Καθῆκον παντὸς τιμίου ἀνθρώπου θεωρῶ, νὰ εὐχαριστήσω τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, διότι ἐφάνη συνεπὴς εἰς ἑαυτὴν, ὑποστηρίξασα τὰς ἰδέας καὶ τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξαν τὰ μέλη αὐτῆς ὡς πληρεξούσιοι ἔχοντες μέρος εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπήν. Ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, Κύριοι, θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ εἴπω, ὅτι βλέπω μίαν πρόοδον εἰς τὴν κοινωνίαν, ἕν τι ἐξαιρετικὸν, καὶ λέγω ἐξαιρετικὸν, διότι πολλὰ σπανίως ἀπήντησα εἰς τοὺς πολιτικούς μας ἄνδρας συνέπειαν ἀρχῶν καὶ πεποιθήσεων, τὰ ὁποῖα πρώτην ἤδη φορὰν ἀπαντῶ. Εἶδον τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς Ἑλλάδος, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατ’ εὐτυχίαν ἢ κατὰ δυστυχίαν προΐστανται ἡμῶν διευθύνουν τὰ δημόσια, ὅτι ἄλλα φρονοῦν ἰδιαιτέρως καὶ ὡς ἀντιπολιτευόμενοι καὶ ἄλλα ἐρχόμενοι εἰς τὴν ἐξουσίαν. Μένει τὴν σήμερον εἰς τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως νὰ ἐκτιμήσῃ, ἂν οἱ σημερινοὶ ὑπουργοὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον πρίν, δὲν ἔχουν καὶ σήμερον, ὡς ὑπουργοί· καὶ διὰ τοῦτο συγχαίρω καὶ τὴν Συνέλευσιν, διότι ἡ πρὸ ὀλίγου ἐλθοῦσα μεταβολὴ ἐξήγαγεν αὐτὴν τῆς δυσχεροῦς καὶ δυσκόλου θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας κατεξωδεύσαμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς δαπάνης ἑνὸς κλητῆρος καὶ τμηματάρχου. Ἐγὼ, Κύριοι, τοὐλάχιστον εἶχον τὴν ἀπόφασιν ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐπέμεινεν εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο λέγουσα, ὅτι δὲν προχωρεῖ ποσῶς ἀπὸ τὰ σημειωθέντα ποσὰ, διότι δὲν δύναται νὰ διοικήσῃ ἄλλως τὸν τόπον, εἶχον τὴν ἀπόφασιν νὰ εἴπω, ὅτι παραιτοῦμαι τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ὅσον, Κύριοι, μ’ εὐχαρίστησεν ἡ ὁμιλία τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ συνέπεια τῶν ἀρχῶν του, διότι ὑπεστήριξεν ἐνώπιον ὑμῶν τὰς ἐλαττώσεις, τὰς ὁποίας καὶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος ὑπεστήριξεν, ἐπὶ τοσοῦτον μὲ ἐλύπησε, διότι καὶ εἰς τοῦτο ἀνακαλύπτω, καὶ ἂς μὲ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω ἓν ἐλάττωμα πολιτικόν· μὲ ἐλύπησε λέγω, ἡ ὑποστήριξις, τὴν ὁποίαν ἦλθε νὰ κάμῃ ἀπὸ τοῦ βήματος, τοῦ νὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Συνέλευσις μίαν δαπάνην παρανόμως, ἀντισυνταγματικῶς, ἰδιοῤῥύθμως, αὐθαιρέτως παρὰ τοῦ πρώην ὑπουργοῦ γενομένην, καὶ σημειώσατέ το, ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο διὰ δημοσίαν ἀνάγκην ἀπόλυτον τῆς κοινωνίας· ἤθελον συγχωρήσει εἰς ἕνα ὑπουργὸν, ὅταν ἡ δημόσιος ἀσφάλεια κινδυνεύῃ νὰ ἐξοδεύσῃ 2, 5, 10 χιλιάδας δραχμῶν διὰ νὰ σώσῃ τὴν κοινωνίαν ἄνευ νόμου, ἀλλὰ μίαν δαπάνην, ἡ ὁποία, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω, δὲν ἐξωδεύθη πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον, πρὸς συντήρησιν τῆς τάξεως, ἀλλὰ πρὸς ἀγοραπωλησίαν ἐφημερίδων, δὲν τὴν παραδέχομαι.

§85ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ τύπος ἦτο συνήγορος τῆς ἐλευθερίας.

§86ΔΑΓΡΕΣ. Ἂν, Κύριε, οἱ συνήγοροι, τῆς ἐλευθερίας ἀγοράζωνται δὲν θέλω τοιούτους συνηγόρους (Εὖγε, εὖγε). Ἡ ἐλευθερία, Κύριοι, ὑπερασπίζεται μὲ θυσίαν καὶ ὄχι μὲ μισθοδοσίαν. Ἐπειδὴ Κύριοι, ἦλθεν αὐτὸ τὸ ζήτημα, εὐχῆς ἔργον ἦτο σιωπηρῶς νὰ τὸ παρεδεχόμεθα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦλθεν εἰς συζήτησιν καὶ εἰς τὸ φῶς τὸ θεωρῶ, ὡς ἔγκλημα, ὑπαρχουσῶν τῶν βουλῶν, ὑπαρχούσης τῆς Συνελεύσεως, νὰ δαπανῶνται χρήματα καὶ ὕστερον νὰ ἔρχωνται οἱ ὑπουργοὶ καὶ νὰ σᾶς λέγουν τὰ ἐξωδεύσαμεν. Ἐνθυμοῦμαι Κύριοι, μίαν ῥῆσιν ἑνὸς ὑπουργοῦ, εἰς μίαν ἄλλην ἐποχὴν καὶ εἰς ἕνα ἄλλον περίβολον, ὅστις ἐξώδευσεν ἓν ἑκατομμύριον δραχ. ὅταν ἡ ἀντιπολίτευσις ἦλθε καὶ κατεκεραυνοβόλησε τὸν ὑπουργὸν τὶ σᾶς εἶπε; τὰ ἐξώδευσα τί θέλετε; πάρετε τὸ σῶμά μου. Μὴ ἀποβλέπετε λοιπὸν εἰς τὴν μικρότητα τοῦ ποσοῦ, ἀποβλέψατε εἰς τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας μία Συνέλευσις ἐπαναστατικὴ καθιεροῖ ἀλλὰ δείξατε, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἓν παράδειγμα. Ὁ ἴδιος Κ. Δρόσος πρέπει νὰ εἴπῃ—παρενόμησα, καταδικάσατέ με, καὶ νὰ καταδικάσωμεν τὸν Κύριον Δρόσον τὸν ὑπουργὸν τὸν ὑπεύθυνον, καὶ ἀπαλείψατε ἐντελῶς τὸ κονδύλιον αὐτὸ, ἵνα μὴ ἀφήσετε εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ ἐξοδεύσῃ χρήματα τὰ ὁποῖα οὐχὶ μόνον εἰς οὐδὲν συντελοῦσιν, ἀλλὰ καὶ ἠθικῶς βλάπτουσιν, ὡς ἔβλαψεν ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν τὸ σύστημα τῆς διαφθορᾶς, καὶ σπατάλης τῶν δημοσίων χρημάτων. Περιστείλατε καὶ τοῦτο τὸ κακὸν, διότι δὲν ἐννοῶ ποτὲ νὰ ἐξοδεύῃ χρήματα εἷς ὑπουργὸς χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὴ πίστωσις, λέγω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν ὑπόλογον ὑπουργὸν νὰ πληρώσῃ, καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι τὸ παράδειγμα αὐτὸ θὰ χρησιμεύσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον, καὶ θὰ θέσωμεν φραγμὸν ἰσχυρὸν, τὸν ὁποῖον νὰ μὴ δύνανται νὰ ὑπερβῶσιν οἱ ὑπουργοί.

§87ΔΡΟΣΟΣ. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ καταβάντος τοῦ βήματος εἶναι παράξενος· ἐγὼ δὲν ἐδαπάνησα χωρὶς πίστωσιν, χωρὶς νὰ ἦναι ψηφισμένη ἡ δαπάνη διὰ τὸ ποσὸν αὐτό. (θόρυβος) ἔλαβον πίστωσιν διὰ τὸν Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον, εἰς τὴν πίστωσιν τοῦ Ἰανουαρίου συνήθως λαμβάνονται πιστώσεις διὰ τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι προπληρόνονται δι’ ὅλον τὸ ἔτος, ὡς εἶναι τὰ ἐνοίκια κτλ. Ἀποκρούω δὲ, ὅτι ἐγένετο χρῆσις πρὸς ἐξαγορὰν ἐφημερίδων, ἀποκρούω ὅτι ἐπληρώθησαν σώματα πολλὰ ἐφημερίδων, ἐπληρώθη ἁπλῶς ἡ συνδρομή.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. —Πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὰς πολιτικὰς συζητήσεις, διότι ποτὲ δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Θέτω τὸ ζήτημα, ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρέτρεξε μερικὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα ἐγὼ δὲν ὑπέβαλα προηγουμένως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σώματος. Κατὰ πρῶτον θέλω ἐπικαλεσθῆ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως εἰς αὐτά. «ἄρθρον 2. Προσωπικὸν τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου» ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ἄρα ἐγκρίνεται. Ὑπάρχει ἐλάττωσις ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου «ἔξοδα γραφείου τοῦ ὑπουργείου 1500 δραχμαί.» ἄρα ἐγκρίνεται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἐνεκρίθη. § Βʹ. «Συνδρομαί» ἐπιμένετε Κύριε Ὑπουργὲ εἰς τὴν προσθήκην 2,000 δραχ.

§90ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἡ ἀφαίρεσις νὰ γείνῃ τῶν 500 δραχμῶν καὶ νὰ δοθῇ πίστωσις 2,500.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ προστεθῶσιν 2,500 διὰ τὴν γενομένην ἤδη πληρωμὴν εἰς συνδρομάς. Ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Δαγρέ. «Πᾶς ὑπουργὸς ἐξοδεύσας ἄνευ πιστώσεως ὑπαρχουσῶν τῶν Βουλῶν θεωρεῖται ὑπόλογος, καὶ καταλογίζεται εἰς βάρος του τὸ ἐξοδευθὲν ποσόν·»

§92ΔΑΓΡΕΣ. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπάρχει ὑπέρβασις τῶν νόμων.

§93ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Δαγρὲ εἶναι σχόλιον τοῦ συντάγματος (θόρυβος).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τοῦ βʹ. ἐδαφίου κατὰ 500 δραχ. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι νῦν νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον 2500 δραχμαὶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (θόρυβος).

§95ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἐνοήσαμεν.

§96ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Λέγω, ὅτι πολλὰ μέλη τῆς Συνελεύσεως αἰσθάνονται εἶδός τι ἀποδοκιμασίας, (θόρυβος) .... Διὰ τοῦτο λέγω, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁρισθῶσιν αἱ 2500 δραχμαὶ ὡς μία ἔκτακτος πίστωσις.

§97ΠΟΛΛΟΙ. Φέρετε πρότασιν. (θόρυβος).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ὑποβάλλεται πρότασις περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, ἡ ὁποία δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὰς διατυπώσεις τοῦ κανονισμοῦ, πρέπει νὰ ἀναβληθῇ.

§99ΚΑΛΟΣ. Ἀντιλέγω. Λέγω ὅτι εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως συζητούσης τὸν προϋπολογισμὸν νὰ κάμνῃ προτάσεις προσαυξήσεως. (θόρυβος).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω ἐκ νέου, οἱ παραδεχόμενοι τοῦ νὰ προστεθῇ ὡς ἀναπληρωματικὴ πίστωσις εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 2,500 νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ 4 ἐδαφίου ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν 1200 δραχ. οἱ παραδεχόμενοι, νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ 5 ἐδαφίου προτείνει ἐλάττωσιν 600 δραχ. οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 2. ἄρθρον. «Προσωπικὸν τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου.» «Προσωπικὸν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν.» Ἐπ’ αὐτῶν ἀντίῤῥησις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ὑπάρχει, ἄρα ἐγκρίνονται. «ἔξοδα γραφείου τοῦ ὑπουργείου.» «Ἔξοδα γραφείου τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Ἔξοδα ἐπιθεωρήσεων.» ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει ἄρα ἐγκρίνεται. «Προσωπικὸν τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει εἰς αὐτὸ ἐλαττώσεις, καταργοῦνται αἱ θέσεις 5 μαθητευομένων, προτείνει ἐλάττωσιν 4,200. Ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις;

§101ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§102ΣΟΥΪΔΑΣ. Παρατηρῶ, Κύριοι, ὅτι ἔχομεν ἕνα λοῦσο εἰς τὸ δικαστικὸν αὐτὸ συμβούλιον, ἔχει ἕνα γραμματέα καὶ ὑπογραμματέα, πληροφοροῦμαι ἀπὸ αὐτὸ τὸ συνέδριον ὅ,τι αὐτοὶ οἱ γραμματεῖς δὲν κάμνουν τίποτε, ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ νὰ ὑπάρχῃ ὁ εἷς, εἶμαι τῆς ἰδέας ν’ ἀπαλειφθῇ ὁ εἷς ἢ ὁ ἕτερος. Γνωρίζετε, ὅτι τὰ ἔξοδα τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου τὰ γραφικὰ εἶναι πολλὰ, ζητῶ λοιπὸν καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῶν γραφικῶν ἐξόδων. Πρὸς δὲ ἐπειδὴ γνωρίζω, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ἑνὸς κλητῆρος, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει, ἔχουν καὶ 2 ἄλλους οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν τίποτε, ὁ εἷς κλητὴρ εἶναι ἀρκετὸς, διότι οὐδὲν ἄλλο κάμνει ἢ νὰ μεταβιβάζῃ τὰ ἔγγραφα εἰς τὰ ὑπουργεῖα, οἱ λοιποὶ εἶναι περιττοί. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν ἔκπτωσιν τῶν γραφικῶν ἐξόδων, εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἑνὸς γραμματέως καὶ δύω κλητήρων.

§103ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) Κύριοι, εὐτυχῶς εὑρίσκεται ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν ὁ ἐπίτροπος τῆς Κυβερνήσεως παρὰ τῷ ἐλεγκτικῷ συνεδρίῳ, καὶ δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι τὸ συνέδριον, ὅπως εἶναι συντεταγμένον, συγκεκροτημένον, δὲν δύναται νὰ ἐλαττωθῇ, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐλαττωθῇ, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ. Δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν δισταγμοὺς ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τινῶν τῶν μελῶν τοῦ συνεδρίου, τὸ ἀληθὲς ὅμως εἶναι, ὅτι τὸ προσωπικὸν δὲν εἶναι ἀρκετὸν, καὶ ἕνεκα τούτου ὀπισθοδρομεῖ ἡ ὑπηρεσία, ὑπηρεσία λίαν σπουδαία, λίαν ἀναγκαία. Εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι ὅλαι αἱ παρελθοῦσαι κυβερνήσεις ἐνησχολήθησαν, ἀλλὰ ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ καιρὸν εἰς καιρὸν τὰς περιεστοίχισαν ἄφησαν τὸ ἔργον ἀσυμπλήρωτον ἵνα εἴπω οὕτω. Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ ἐγγίζῃ αὐτὸ τὸ σῶμα κατ’ οὐδὲν, πρὶν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προτείνει ἐλαττώσεις καὶ βεβαιώσῃ δι’ ἀριθμῶν, δι’ ἀποδείξεων ἐναργῶν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη μιᾶς ἐλαττώσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία συνέκειτο ἀπὸ πρόσωπα ἔχοντα κἄποιαν γνῶσιν τῶν πραγμάτων, δὲν ἐνόμισε δίκαιον νὰ κάμῃ τὴν παραμικρὰν ἐλάττωσιν, μία πρότασις μόνον ἐγένετο διὰ τοὺς μαθητευομένους, οὓς ἀφηρέσαμεν, διότι τὸ σύστημα τῶν μαθητευομένων νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ὅπως περιορισθῇ εἰς τὰς ἐλαττώσεις μόνον ταύτας, ἵνα μὴ βραδύνῃ τὸ ἔργον ἄνευ λόγου.

§104Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ. Ὁ ὑπογραμματεὺς τοῦ Συνεδρίου εἶναι ὁ Γραμματεὺς τοῦ Γραφείου τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτρόπου, ἀπὸ τὸ Γραφεῖον τοῦ ὁποίου ἐξέρχονται τὴν ἡμέραν 150 ἔγγραφα· καὶ ἐν ἀπουσίᾳ ἢ ἀσθενείᾳ τοῦ Γραμματέως, ἀναπληροῖ αὐτὸν εἰς τὸ Συνέδριον· ἄρα δὲν εἶναι διόλου περιττὸς, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀναγκαιοτάτων. Κλητῆρες τρεῖς δὲν ὑπάρχουν, εἷς μόνος ὑπηρετῶν 40 πρόσωπα τοῦ Συνεδρίου. Τότε εἶναι ἡ ἀνάγκη τοῦ Συνεδρίου, Κ. Πρόεδρε, ὥστε ἐὰν ἔχῃ ἀνθρώπους νὰ ἀντιγράφουν τὰς ἀποφάσεις του· ἕνα ἀντιγραφέα ἔχει μόνον εἰς τὴν διεκπεραίωσιν, καὶ διὰ τοῦτο ἕως τώρα ἠμποροῦσε νὰ ὑπομένωσι διὰ 4 ἐκτάκτων μαθητευομένων, τοὺς ὁποίους ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, ὢν ὑπουργὸς κατήργησα, καὶ τὸ Συνέδριον ἔχει σκοπὸν νὰ παρακαλέσῃ τὸ ὑπουργεῖον νὰ τοῦ δώσῃ δύω ἐκτάκτους γραφεῖς.

§105ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἠθέλησα νὰ θίξω διόλου τὸ ζήτημα τῆς ἱκανότητος ἢ μή· ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἔθιξεν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸν μὲν, καὶ εἰς τὸν δὲ, ὅτι αἱ δυσκολίαι αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται, εἶναι διὰ τὴν ἀνικανότητα τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἐκεῖ μέσα. Μοὶ φαίνεται, πολὺ καλὰ, ὅτι ὁ Κύριος ἐπίτροπος δύναται, ἐργαζόμενος μόνος του, νὰ ἐπαρκῇ εἰς μίαν τοιαύτην μικρὰν καὶ ἀδύνατον ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι δὲν ἔχει μεγάλην ἐργασίαν, καὶ ἑπομένως ὁ ὑπογραμματεὺς αὐτὸς ἦτον ὅλως διόλου περιττός. Ὁ Γραμματεὺς εἶναι τόσον βέβαιον, ὅτι δὲν ἐργάζεται, ὥστε ὅλην τὴν ἡμέραν τρέχει ἔξω· ἐγὼ ὁ ἴδιος ὑπῆγα πολλάκις εἰς τὸ Συνέδριον, ἀλλ’ οὐδένα εὗρον, καὶ ἐρωτήσας τινὰς ἔμαθον, ὅτι δὲν ἔχουν ἐργασίαν. Ἐὰν ὁ Κύριος ἐπίτροπος θέλῃ νὰ ὑπερασπισθῇ πρόσωπά τινα, καθὼς καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ ἔχῃ θέσεις νὰ διαμοιράζῃ, ἄλλο πρᾶγμα, ἀλλὰ λέγω ἐκ πεποιθήσεως, ὅτι ὁ Γραμματεὺς εἶναι ἕνα λοῦσο· δύναται ὁ ἐπίτροπος νὰ προσκαλῇ ἕνα τῶν γραφέων εἰς τὸ γραφεῖον.

§106Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ. Ἕνα γραφέα ἔχομεν.

§107ΣΟΥΪΔΑΣ. Σεῖς ἐπεμένατε προχθὲς εἰς ἓν ὁλόκληρον ὑπουργικὸν συμβούλιον, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖος ὁ Γραμματεὺς, καὶ σεῖς δὲν δύνασθε νὰ γράφητε μόνος σας;

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ὑπὸ τοῦ Σουΐδα προτεινομένην ἐλάττωσιν τῶν ὑπογραμματέων, νὰ ἐγερθοῦν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν τῶν γραφικῶν ἐξόδων, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη· ἄρα, Κύριοι, ἐνεκρίθησαν τὸ 7ον καὶ 8ον ἄρθρον.

§109ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης Κύριος Κουμουνδοῦρος ὡς μέλος τῆς ἐποτροπῆς ἔφερε μίαν πρότασιν, ἵνα συζητηθῇ, ὅταν φθάσωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου· τί θὰ γείνῃ αὕτη;

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς τελειώσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τότε συζητεῖται.

§111ΚΑΛΟΣ. Ἡ πρότασις ἐκείνη δὲν σχετίζεται μὲ τὸ ποσὸν, ἀλλὰ μὲ τὸν διοργανισμὸν τοῦ Συνεδρίου.

§112ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§113ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἕβδομον κεφάλαιον. «Ταμεῖα.»

Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν φέρει καμμίαν ἐλάττωσιν· ἄρα εἶναι παραδεκτά.

§115ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθ. 3. Ἔξοδα ὑπηρεσίας ἐν γένει····42000»

Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν ἐκ τοῦ χάρτου

καὶ τῶν δετικῶν δραχμάς························ 3000.

Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν, νὰ ἐγερθοῦν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.

«Ἄρθρον 4. Ἔξοδα μεταθέσεως προσωπικοῦ········· 6000».

Ἐγκρίνεται.

§117ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ κεφάλαιον 8. Ἐφορίαι.

«Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν························ 197361»

Ἐγκρίνεται.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας········· 23,900».

Ἐδῶ ὑπάρχει ἐλάττωσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐγκρίνεται.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἔννατον. «Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων.

§123Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχουν ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων, καὶ τῷ ὄντι ὑπάρχουν τοιαῦτα, δὲν κατεχωρίσθησαν ὅμως ἐδῶ, διὰ τὸν λόγον, ὅτι κατὰ τὴν συνήθειαν, ἥτις ὑπάρχει πρὸ ἐτῶν νὰ ἐγγράφωνται τὰ ἔξοδα τῆς κεκλεισμένης χρήσεως εἰς τὸ κεφάλαιον 10 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἄρθρον 69, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ἔπρεπε νὰ λάβωμεν μίαν ἄλλην διεύθυνσιν, ἂν θέλετε, δι’ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων· ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν ἐξακολουθεῖ αὐτὸ τὸ σύστημα, καὶ τόσῳ μᾶλλον εἶναι ἀναγκαῖον, καθόσον ὁ προϋπολογισμὸς ἔρχεται μετὰ ταῦτα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων ἐγκαίρως νὰ πληρώνωνται, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀφίνωμεν τοὺς δικαιούχους ἐπὶ πολὺν καιρόν. Ἐξέτασα, Κύριοι, καὶ εὗρον, ὅτι ὡς ἔγγιστα εἶναι 800,000 δραχμῶν ἔξοδα κλεισμένων χρήσεων δι’ ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, καὶ ἰδίως διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· δὲν ἔφερον μαζύ μου τοὺς καταλόγους, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν μοὶ ἔστειλεν ἀκόμη τὸν πίνακα τὸν εἰδικόν, ἀλλὰ προστίθεται τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ μὴ πληρώνωνται, εἰμὴ ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον κάμῃ νέαν ἐξέλεγξιν, καὶ βεβαιώσῃ, ὅτι τὰ καθυστερούμενα εἶναι σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον μάλιστα εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν εἶναι 500,000 δραχ. τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ χρεωστῶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πολλὰ ποσὰ ἐξ αὐτῶν δὲν ἠξεύρω ἂν δικαιολογοῦνται, ἄλλως τε εὑρίσκεται τὸ λογιστικὸν αὐτοῦ τοῦ ὑπουργείου εἰς μεγίστην ἀνωμαλίαν· 2,000,000 περίπου ὑπάρχουν προκαταβολαὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἠξεύρομεν τί νὰ ζητήσωμεν καὶ ποῦ εὑρισκόμεθα. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἓν ἐκ τῶν πρώτων μελημάτων της, νὰ ἐξετάσῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ τακτοποιήσωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα· ἐν τούτοις δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν αὐτὸ τὸ ποσὸν ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ μὴν ἔχωμεν τὴν ἰδέαν ὅτι τὰ ἔξοδά μας εἶναι 21,600,000 καὶ αὐτὰ εἶναι 22 καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια, εἶναι ἴσα ἴσα διότι ἡ κατάστασίς μας εἶναι τοιαύτη· εἶχον λάβει μίαν σημείωσιν, διὰ νὰ σᾶς πληροφορήσω ποῦ εὑρισκόμεθα, καὶ διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι αἱ ἐλαττώσεις εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, καὶ ἐχάσαμεν πολὺ διότι ἐχάσαμεν αὐτοὺς τοὺς τρεῖς μῆνας, τὴν ἡμέραν ἡ ἐλάττωσις φθάνει εἰς 6,000 δραχμὰς, ὥστε εἰς τρεῖς μῆνας ἡ ἐλάττωσις εἶναι 540,000 δραχ., ἐὰν λοιπὸν ταχύτερα ἐγίνετο ὁ προϋπολογισμὸς ἠθέλομεν ἔχει ἕν μέγα ποσὸν οἰκονομίας. Ἡ Συνέλευσις, Κύριοι, ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα ἐδῶ, πρέπει νὰ μάθῃ ποία εἶναι ἡ κατάστασις διὰ νὰ συνέλθωμεν ὅλοι εἰς ἕν καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν ἐλαττώσεις, διότι ἄνευ τούτων Κύριοι, εἶναι ἀδύνατον νὰ σταθῶμεν ἐπὶ ποδῶν. Ἐξέτασε, Κύριοι, ὅσον δυνατὸν ἐκ τοῦ προχείρου τὴν κατάστασιν τὴν οἰκονομικὴν καὶ εὗρον ὅτι μέχρι τέλους Ἰουνίου ἔχομεν ἀνάγκην ἐξόδων 15,000,000, πρώτην Ἰουλίου 395,000. Ἐζήτησα αὐτὸ τὸ σημεῖον, διότι γνωρίζετε ὅτι μετὰ τὸν Ἰούνιον ἄρχονται αἱ εἰσπράξεις τοῦ ἔτους, ἕως τότε δὲν ἔχομεν παρὰ τὰς εἰσπράξεις τὰς ὁποίας σᾶς ἀναφέρω ὡς ἔγγιστα· ὅλαι αἱ εἰσπράξεις ἀπὸ πρώτης Ἰαννουαρίου μέχρι τέλους Ἰουνίου ἀναβαίνουσιν εἰς 10,825,000 δραχμὰς, τὰ ἔξοδα μέχρι τέλους Ἰουνίου εἰς 15,395,000, ὥστε ἔχομεν ἔλλειμμα θετικὸν 4,570,000 διὰ νὰ φθάσωμεν.

§124ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ἐὰν μέχρι τέλους Ἰουνίου θέλωμεν 15,000,000 μέχρι τέλους τοῦ ἔτους θέλομεν 30,000,000.

§125ΤΙΝΕΣ. Εὖγε, Κύριε Ῥεβελάκη.

§126ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργός). Διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1863 θὰ πληρώσωμεν περίπου 3,000,000, ὥστε βλέπετε, ὅτι τὰ ἔξοδα αὐτὰ δὲν εἶναι διὰ τὸ παρὸν μόνον ἔτος, ἔπειτα εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσωμεν καὶ τὰ 1,225,000 τὰ ἔντοκα γραμμάτια καὶ διαφόρους ἄλλας ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραβλέψωμεν, ἀναβαινούσας εἰς 250,000, ἀλλὰ εἰς τὸν Ἰούνιον μῆνα δὲν θὰ χρεωστοῦμεν τίποτε ἀπὸ τὰ ἔντοκα γραμμάτια, διότι τότε χρεωστοῦμεν νὰ τὰ πληρώσωμεν, ἀλλὰ θεωρῶ αὐτὰ τὰ ἔντοκα γραμμάτια νὰ τὰ βάλωμεν εἰς κυκλοφορίαν ἐκ νέου εἰ δυνατὸν ὅλα, καὶ ἂν κατορθόνωμεν εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα νὰ βάλωμεν εἰς κυκλοφορίαν τὰ 3,000,000 τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐξωφλημένα, ἂν δυνηθῶμεν καὶ ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 6,000,000 νὰ πραγματοποιήσωμεν ἕν ποσὸν ἑνὸς ἑκατομμυρίου, θὰ δυνηθῶμεν νὰ διανύσωμεν τὸ στάδιόν μας ἕως ἐκεῖ μετὰ ταῦτα ἄρχονται αἱ πρόσοδοι καὶ ἀναμφιβόλως πρέπει νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι θὰ ᾖναι ἀρκεταὶ διὰ νὰ οἰκονομήσωμεν καὶ τὰ ἔξοδα τῶν ἄλλων μηνῶν, νὰ καλύψωμεν καὶ νὰ ἐπιστρέψωμεν αὐτὰ τὰ δανειζόμενα, οὐχ ἧττον ὅμως θὰ στενοχωρούμεθα πολὺ μέχρι τοῦ Ἰουνίου· ἂν δὲν ᾖναι τέσσαρα καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια, θὰ ᾖναι τέσσαρα ἑκατομμύρια. Ἀφεύκτως ὅμως ἔχομεν χρείαν πόρων ἄλλων παρὰ τὰς συνήθεις εἰσπράξεις, διὰ τοῦτο, Κύριοι, εἰς τὰς ἐλαττώσεις πρέπει πολὺ νὰ προσέξωμεν, καὶ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἔκαμον καὶ εἰς τοὺς συναδέλφους μου, καὶ εἶπον, ὄχι μόνον εἰς τὰς ἐλαττώσεις τὰς ὁποίας θὰ συζητήσῃ ἡ Συνέλευσις θὰ σταθῶμεν, ἀλλὰ καὶ εἰ δυνατὸν θὰ ζητήσωμεν νὰ κάμωμεν ὅλας τὰς ἄλλας δυνατὰς διὰ νὰ μὴν εὑρεθῶμεν στενοχωρημένοι καὶ πάθωμεν ζημίας· καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιταχύνῃ τὸ ζήτημα, διότι ἐνδέχεται πολλὰς ἐλαττώσεις νὰ κάμωμεν ἕως τὰς 15 τοῦ μηνός, ἀρκεῖ νὰ ἐπιταχύνωμεν τὴν ἐργασίαν, καὶ κατόπιν, ἐὰν ἴδωμεν ὅτι χρειάζονται πολλαὶ ἄλλαι, ὅτι εὐκολυνόμεθα ἄλλως πως νὰ κάμωμεν, ἡ Συνέλευσις εἶναι ἐδῶ, ἐρχόμεθα, συζητοῦμεν καὶ ἀποφασίζομεν, ἐλπίζω ὅμως ὅτι ὅλα θὰ οἰκονομηθοῦν μὲ τὴν ὑπομονὴν, καὶ τὴν ἐπιμονὴν καὶ τὴν ὑποστήριξιν τῆς Συνελεύσεως εἰς τὰ μέτρα τῆς οἰκονομίας, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀποφασίσει τὸ ὑπουργεῖον νὰ κάμητε.

§127ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἐδῶ ἔχομεν περὶ κεκλεισμένων χρήσεων καὶ μᾶς εἴπατε ὅτι θέλετε νὰ φανῇ ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ προϋπολογισμοῦ ἑνὸς ἑκάστου ὑπουργείου ἡ ἀνήκουσα κεκλεισμένη χρῆσις.

§128ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς). Τώρα προχωροῦμεν καὶ στέλλω καὶ τὸ φέρω καὶ τὸ προσθέτομεν.

§129ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Πρὸς τούτοις εἴπατε ὅτι τὸ στρατιωτικὸν λογιστικὸν δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν. Σᾶς παρακαλῶ τὸ γενικὸν λογιστικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπητε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται;

§130ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς). Ἀκόμη δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν, ἠξεύρω ὅμως, ὅτι τὸ γενικὸν λογιστικὸν δὲν εἶναι εἰς κακὴν κατάστασιν.

§131ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠκούσατε, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, λαβὼν ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν παράλειψιν ποσοῦ τινος, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν πληρωμὴν ἐξόδων κεκλεισμένων χρήσεων, ἐξέθεσε, πρὸς γνῶσιν βέβαια τῆς Συνελεύσεως, τὴν κατάστασιν τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Εἶναι ἀξιέπαινος, διότι ἐφρόντισε νὰ καταδείξῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν δυσχέρειαν τὴν οἰκονομικὴν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, καὶ ἑπομένως τὴν ἀνάγκην τὴν οἰκονομικὴν, καὶ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Βλέπετε, ὅτι εἶναι δύω συγκεκριμμένα ζητήματα. ά) Τὸ ζήτημα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, καὶ κατόπιν τὸ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ φέρω τὸν λόγον καὶ ἐπὶ τοῦ 2 αὐτῶν ἀντικειμένων, διότι δὲν εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην του. ά) Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, ὁ Κύριος ὑπουργὸς θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ παραδεχθῇ κατὰ τὸ παραδεδειγμένον μέχρι τοῦδε σύστημα, νὰ καταχωρηθῇ ἓν ποσὸν διὰ πληρωμὴν ἐξόδων κεκλεισμένων χρήσεων, ὅπως τοῦτο συμβαίνει εἰς ὅλους τοὺς προϋπολογισμούς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν τῷ ὄντι αὐτὸ τὸ σύστημα ᾖναι καλὸν νὰ καταχωρῆται ἓν εἰδικὸν ἄρθρον ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ νὰ ἔρχηται διὰ πᾶν ποσὸν ἀναπληρωτικὴ πίστωσις· αὐτὸ ἀφορᾷ τὸν Νόμον περὶ Δημοσίου λογιστικοῦ. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παρεδέχθη, στηρίζεται κυρίως εἰς τὸ ὅτι, ἐπειδὴ εἰσπράττομεν ἔσοδα κεκλεισμένων χρήσεων, νὰ καταχωροῦνται τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως αὑτῶν. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὸν ἴδιον προϋπολογισμὸν καταχωροῦμεν καὶ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα πληρόνομεν ἐκ τῶν παρελθουσῶν χρήσεων. Ὡς πρὸς τὸν τύπον ὅμως διαφωνοῦμεν· διὰ νὰ παραδεχθῇ μία Βουλὴ, καὶ πολὺ περισσότερον μία Συνέλευσις ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων, ἀπαιτεῖται ὀνομαστικὸς κατάλογος ὅλων τῶν δανειστῶν τοῦ δημοσίου, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν· ἀλλ’ ἐπειδὴ διεγράφησαν αἱ πιστώσεις, ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ ἐκδώσῃ ἐντάλματα, καὶ διὰ τοῦτο κάθε ὑπουργεῖον περιεῖχε μόνον ποσὸν εἰς τὸν γενικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ποσοῦ τοῦ ὀφειλομένου διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν κεκλεισμένων χρήσεων· ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ πίναξ, ὅστις ἀνέφερε τὸ ποσὸν καὶ τὴν αἰτίαν. Σήμερον μᾶς προτείνει νὰ προσδιορίσωμεν ἓν ποσὸν ἄνευ αὐτῆς τῆς διατυπώσεως, τοὐτέστιν ἄνευ τοῦ πίνακος, ὅστις ἐμφαίνει τὸ ὄνομα τοῦ δικαιούχου καὶ τὴν αἰτίαν. Ἠξεύρετε, Κύριοι, εἰς ἕνα προϋπολογισμὸν ὑποβληθέντα ἐπὶ τῶν Βουλῶν τοῦ Ὄθωνος ὑπῆρχεν ἓν ποσὸν καταχωρημένον 30,000 δραχμῶν, μοὶ φαίνεται, διὰ μισθοδοσίαν τοῦ Δραγούμη, διότι παρητήθη, καὶ δὲν τῷ ἐκοινοποιήθη ἡ παῦσις καὶ αἱ Βουλαὶ ἀπέκρουσαν τὸ ποσὸν αὐτό. Διὰ τοῦτο θεωρῶ λίαν ἀναγκαιότατον, ὅταν πρόκειται νὰ πληρώσωμεν ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ, πρέπει νὰ παρουσιάζεται ὀνομαστὶ ὁ κατάλογος τῶν δικαιούχων. Ἄνευ αὐτοῦ τοῦ ὅρου ποτὲ δὲν θὰ συμβουλεύσω, ὄχι Συνέλευσιν, ἀλλ’ οὐδὲ Βουλὴν νὰ σημειώσῃ ποσά· διότι τί θὰ εἰπῇ προϋπολογισμός; ἐκτίμησις τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ μίαν ὑπηρεσίαν. Ἐδῶ ὀφείλονται καὶ ἄλλα ποσά· πῶς ἠμποροῦμεν νὰ τὰ προϋπολογίσωμεν; Διὰ τοῦτο ἀποκρούω τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ. Ἔρχομαι εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν. Ἡ ἁπλουστάτη ἐκείνη ἐρώτησις τοῦ Κυρίου Ῥεβελάκη ἔδωσεν ἀφορμὴν, καὶ εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ ἐξηγήσῃ καλήτερα, καὶ νὰ μὲ καταδείξῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ πληρωθῇ ἐντὸς 6 μηνῶν, τουτέστι 15,000,000, διότι ὑπολογίζει τὸ ποσὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐντὸς ἓξ μηνῶν. Ἐὰν ὁ Νόμος τὸν ὁποῖον ἐπεψηφίσατε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν περιεῖχε τὴν διάταξιν, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν μόνον ἐπὶ ἓξ μῆνας νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου, ἔπρεπε νὰ τὸ καταλογίσῃ ὡς ποσὸν ἀπαιτητόν· ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος ὅρος· ἐννοεῖτε, ὅτι θὰ ἐξακολουθῇ διαρκῶς αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι δαπάνη. Μόνον δύναται νὰ φροντίσῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς, ὅτι πρέπει νὰ εὕρῃ χρήματα, μὲ τὰ ὁποῖα, ἐὰν οἱ κάτοχοι ζητοῦν νὰ πληρωθοῦν, τότε πρέπει νὰ ἐφοδιάσῃ τὸ Ταμεῖον μὲ χρήματα, καὶ νὰ πληρώσῃ αὐτούς. Ἀτυχῶς δὲν ἔχομεν πίστιν. Ἐὰν ἤκουον οἱ δανεισταί μας, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν εὑρισκόμεθα, τὰ χρεώγραφά μας ἤθελον πέσει σημαντικά. Εἶναι τῷ ὄντι λυπηρὰ, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τόσον ἀπελπιστικὴ ἡ κατάστασίς μας. Ἐπαινῶ τὸν ζῆλον καὶ τὴν μεγάλην φειδωλίαν. Εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν ἀπαιτεῖται ἓν πνεῦμα φιλαργυρίας, ἂν ᾖναι δυνατόν· καὶ τὸ βλέπω, ὄχι ὅμως μὲ λόγον, ἀλλὰ καὶ μὲ πράγματα. Τὸ πνεῦμα τοῦτο τὸ ἔχει ὁ Κύριος Χρηστίδης· ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ τὸ ἔχῃ κατὰ τὴν συζήτησιν ὅλου τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ νὰ μὴ κάμῃ ἐξαιρέσεις· καὶ μάλιστα εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῷ ἀντέτεινεν εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἐλαττώσεων. Ὑποστηρίζω, Κύριοι, τὴν ἰδέαν αὐτὴν, διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι πραγματικῶς ὑπὲρ αὐτῆς.

§132ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐψηφοφορήσατε.

§133ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς δὲν θὰ εἰπῇ, ὅτι εἶναι ὁλόκληρος ἡ ἐπιτροπή· εἰς μερικὰ ζητήματα εἶμαι σύμφωνος, εἰς ἄλλα διεφώνουν. Δὲν θὰ εἰπῇ λοιπὸν, ὅ,τι παρουσιάζει ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι εἶναι καὶ ἡ γνώμη μου. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐξόδων κεκλεισμένων χρήσεων, δὲν παραδέχομαι τὴν γνώμην του, χωρὶς προηγουμένως νὰ ἴδω τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον, καὶ τὸ ποσὸν, καὶ τὸ ἄτομον, καὶ τὸν χρόνον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου χρεωστεῖται· ἑπομένως ἀποκρούω τὴν πρότασίν του.

§134ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ προλαλήσας παρεξήγησε τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ Κ. Χρηστίδης σᾶς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουν περὶ τὰς 800,000 δρ. καθυστερήσεις, καὶ ὅτι αὐτὰ πρέπει νὰ πληρωθῶσιν, ὅτι ὑπάρχουν αἰτήσεις τῶν διαφόρων ὑπουργείων, ἐξαιρουμένου τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐζητήθη ὀνομαστικὸς κατάλογος· σᾶς εἶπον δὲ, ὅτι καθόσον ἡ Συνέλευσις προχωρεῖ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἑκάστου ὑπουργείου, νὰ τίθεται ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ζητεῖ τὸ ὑπουργεῖον δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων, ἐννοεῖται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου· ἐννοεῖτε λοιπὸν, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ὀνομαστικὸς κατάλογος. Τί σας ἐπρόσθεσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; ὅτι ἐπειδὴ αὐτοὶ συνετάχθησαν ἀπὸ τὸ προλαβὸν ὑπουργεῖον, τὸ νέον δὲν θὰ τοὺς παραδεχθῇ τυφλοῖς ὄμμασιν, οὔτε θὰ καταχωρίσῃ αὐτοὺς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἐξελέγξῃ αὐτοὺς, καὶ καθόσον τοὺς εὑρίσκει βασίμους, θὰ διατάττεται ἡ πληρωμή. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι οὔτε ἀόριστον ποσὸν ζητεῖται, ἀλλ’ ἐπὶ ὀνομαστικῶν καταλόγων, καὶ τοῦτο πάλιν μετὰ αὐστηρὰν ἐξέλεγξιν. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα τῶν Γραμματίων, ἐπίσης παρεξηγεῖται ὁ ὑπουργός. Τί σᾶς εἶπεν ὁ ὑπουργός; ὅτι τόσα εἰσοδήματα ἔχει μέχρι τέλους Ἰουλίου, τὰ δὲ ἔξοδα ὑπελόγισε μέχρι τέλους Ἰουνίου· συμπεριέλαβε δὲ εἰς τὰ ἔξοδα καὶ τὰ πιστωτικὰ Γραμμάτια, καὶ τὰ ἀνεβίβασεν εἰς 15 ἑκατομμύρια. Βεβαίως ὅταν καταλογίσητε τὸ 1 καὶ ½ ἑκατομμύριον, τὸ ἤδη ἐκδεδομένον εἰς τὰ ἔξοδα, ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τὴν λῆξιν των πρέπει νὰ πληρωθῶσιν· ἀλλὰ τί ἐπρόσθεσεν ὁ ὑπουργός; Τὸ ἔλλειμμα πῶς θὰ τὸ καλύψωμεν; Ἐὰν θέσωμεν εἰς κυκλοφορίαν ἐκ νέου τὰ Γραμμάτια, ὅπερ εἶπε καὶ ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς. Δὲν βλέπω λοιπὸν κἀμμίαν διαφοράν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα;

§136ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§137ΚΑΛΟΣ. Νὰ παρουσιασθοῦν οἱ κατάλογοι.

§138ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἰδοὺ οἱ κατάλογοι· εἶναι δύω πίνακες· εἶναι αἱ δαπάναι, τὰς ὁποίας ἐξήλεγξε τὸ παρελθὸν ὑπουργεῖον, καὶ ὅμως τὸ παρὸν σᾶς λέγει, ὅτι θὰ κάμῃ νέαν ἐξέλεγξιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ δοθῇ πίστωσις, διότι εἶναι ὀνομαστικοὶ κατάλογοι.

§139ΣΟΥΪΔΑΣ. Νὰ τυπωθοῦν.

§140ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι, ἔχουν νὰ λάβουν οἱ ἄνθρωποι· θὰ ὑποχρεωθῆτε νὰ δώσητε τόκους.

§141ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Διατί δὲν κατηγορεῖτε τὸν Κύριον Δρόσον, ὅτε συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐτύπωσεν αὐτούς;

§142ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν τὰ εἶχεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ Κύριος Χρηστίδης ὤφειλε νὰ τὰ τυπώσῃ διὰ νὰ τὰ μελετήσωμεν (θόρυβος).

§143ΔΡΟΣΟΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἠκολούθησα τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, τοῦ νόμου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐπροκάλεσεν ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐφήρμοσα τὰς διατάξεις ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐλησμόνησεν. Ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἐν ἄρθρῳ 67 λέγει, ὅτι διὰ τὰς δαπάνας τὰς ἀναγομένας εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις ἀπαιτεῖται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις· εἰς τὸ ἄρθρον 71 λέγει, ὅτι πρέπει νὰ συντάττεται ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν πιστωτῶν τοῦ δημοσίου. Ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπῄτησεν αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις, ἔκαμεν μίαν ἐξαίρεσιν τοῦ περὶ πιστώσεων κανόνος, καὶ εἶχεν τὸν λόγον της αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις· ἡ παραδοχὴ τῆς πιστώσεως διὰ τὰς κεκλεισμένας χρήσεις εἶναι ἀναγνώρισις δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀναγνωριζόμενα, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀμφισβητηθῶσι, διότι ἀναφέρεται ῥητῶς, ὁ δεῖνα ἔχει νὰ λαμβάνῃ τόσον, καὶ ὁ δεῖνα τόσον ποσὸν, διὰ τοῦτο δὲν ἔθεσα ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διότι μοὶ ἦτο ἀπηγορευμένον ἀπὸ τὸν νόμον περὶ τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ. Τώρα παρουσιάζονται οἱ κατάλογοι καὶ πρέπει νὰ τυπωθῶσι.

§144ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, μοὶ φαίνεται παράδοξος ἡ διάλεκτος τοῦ Κ. πρώην ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν· μᾶς ἔφερεν ἕνα προϋπολογισμὸν, καὶ ἔχει ἕνα δέκατον κεφάλαιον, καὶ αὐτὸ ἔχει ἐπιγραφὴν, «Ἔξοδα κλεισμένων χρήσεων·» αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν εἶπεν «πρὸς σεβασμὸν τοῦ νόμου,» διατί δὲν τὴν ἐφήρμοσε πώποτε; Καὶ ὅμως ἦτο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν 10 ἔτη Γενικὸς Γραμματεὺς, καὶ συνέταττε τοὺς προϋπολογισμούς. Ἰδοὺ τὸ ἄρθρον 67 τοῦ νόμου ποίαν ἀποστολὴν ἔχει. Ὁ προϋπολογισμὸς ἑκάστου ἔτους συντάσσεται προτοῦ νὰ κλεισθῇ ἡ χρῆσις, καὶ τότε εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιλάβῃ τὰ ἔξοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, ἀλλ’ εἰς τὰ 1864, συντάττεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1864, καὶ τί θέλετε νὰ κάμωμεν; ν’ ἀφήσωμεν ὀπίσω νὰ περάσῃ ὁ προϋπολογισμός; νὰ ἐγείρωμεν ἄλλας πιστώσεις; Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1864 ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1863, καὶ διὰ τοῦτο ὅλα τὰ ὑπουργεῖα κατὰ σειρὰν ἔθετον ἐκεῖ τὰ ἔξοδα τῶν κλεισμένων χρήσεων, διότι συνήθως καὶ αἱ Βουλαὶ ἔκρινον τοὺς προϋπολογισμοὺς, καὶ πάντοτε ἐλαμβάνομεν πιστώσεις προσωρινὰς, credit provisoire»· αὐτοὶ οἱ κατάλογοι εἶναι μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Κ. Δρόσου, ὅστις λέγω, ὅτι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ τοὺς φιλονεικήσῃ, νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ ἄρθ. 67, ὅταν δὲν τὸ ἐξετέλεσεν· ἔπρεπε νὰ φέρῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ τὸν 8βριον. Ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ ἔθνη μία θεωρία καὶ μία πρᾶξις· ἡ πρακτικὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἔχει ἓν κεφάλαιον 10, «ἔξοδα κλεισμένων χρήσεων» Λοιπὸν, ἐὰν νομίζῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι δὲν πρέπει σήμερον νὰ δεχθῇ αὐτοὺς τοὺς καταλόγους εἶναι κυρία· ἀλλὰ τί σᾶς λέγουν; Διὰ νὰ μὴν ἔλθωμεν αὔριον καὶ ζητῶμεν πιστώσεις ἀναπληρωτικὰς, καὶ ἔρχεται ὁ Κ. Πετσάλης καὶ λέγει, φέρεις αὐτὸν τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ἀτελῆ διὰ νὰ ζητήσῃς αὔριον πιστώσεις, σοῦ λέγω, ὄχι. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ ἔξοδα αὐτὰ ὑπάρχουν, ἐπειδὴ εἶναι ἀπαιτητέα, ἐπειδὴ πηγαίνουν εἰς τὰ δικαστήρια, μᾶς καταδικάζουν καὶ πληρόνομεν καὶ τόκους, ἡ φρόνησις ἀπαιτεῖ νὰ ἐμβλέψωμεν σήμερον εἰς τὴν οὐσίαν καὶ ν’ ἀφήσωμεν ἀνεκτέλεστον ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ποτε δὲν ἐκτελέσθη (θόρυβος), ἐγὼ ἔρχομαι καὶ ὑποστηρίζω πρᾶξιν προκατόχου μου. Τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 65 θὰ σᾶς τὸν φέρω αὔριον. Αὔριον πρέπει νὰ γίνῃ διὰ νὰ κάμῃ ἡ Συνέλευσις ἕνα προϋπολογισμὸν μὲ τὴν σφραγίδα τὴν ἰδικήν της καὶ δώσωμεν νὰ καταλάβουν αἱ ἐρχόμεναι Κυβερνήσεις τίνι τρόπῳ πρέπει νὰ Κυβερνήσουν (εὖγε, εὖγε), 16 ὑπάλληλοι κόπτονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· καὶ τὸ εἰξεύρουν οἱ ὑπάλληλοι, καὶ τοῖς εἶπον, ἑτοιμασθῆτε νὰ δείξητε καὶ σεῖς πατριωτισμὸν, καὶ σᾶς λέγω ὅτι ἡ ὑπηρεσία θὰ βαδίσῃ καλλίτερον, σᾶς ἐγγυῶμαι. Λοιπὸν νομίζω ὅτι δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ προσθέσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἐὰν δὲν θέλῃ δὲν ἐπιμένω, ὅ,τι θέλετε κάμετε.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Δρόσος.

§146ΤΙΝΕΣ. Ἐφωτίσθημεν.

§147ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου τρὶς πληρεξούσιος δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον· λοιπὸν ὁ Κ. Δρόσος τετράκις ἀνέβη εἰς τὸ βῆμα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κανονισμός.

§148ΠΟΛΛΟΙ. Ἄς ὁμιλήσῃ.

§149ΔΡΟΣΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἅπαξ ἐλάλησα, καὶ δὲν ἤθελον λαλήσει ἐκ δευτέρου, ἐὰν δὲν ἤθελε μὲ προκαλέσει ὁ ὑπουργός. Τοὺς καταλόγους τῷ ὄντι τοὺς ἐπεξεργάσθην καὶ ᾐσθανόμην τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ νὰ δοθῇ πίστωσις, διότι ἀληθῶς πολλοὶ ὑπῆγον εἰς τὰ δικαστήρια ζητοῦντες νὰ πληρωθῶσιν· ἔλλειπεν ἀκόμη ἑνὸς ὑπουργείου ὁ κατάλογος, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τοὺς εἶχον ὑποβάλει εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἐγὼ βλέπετε ὅτι ἐξετέλεσα ἀκριβῶς τὸν Νόμον. Προσθέτω δὲ ὅτι ἡ παράβασις τοῦ Νόμου παρετηρήθη καὶ ἐπὶ τοῦ Ὄθωνος εἰς τὰς Βουλὰς, αὐταὶ παρετήρησαν ὅτι ὁ Νόμος ἀπῄτει ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, καὶ τὴν τύπωσιν τῶν καταλόγων. Σᾶς εἶπον ὅτι ἤμην Γενικὸς Γραμματεὺς, οἱ Γεν. Γραμματεῖς ὅμως δὲν ἔχουν εὐθύνην, τὴν εὐθύνην ἔχουν οἱ ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι μόνοι ἔχουν καὶ τὴν θέλησιν καὶ τὴν δύναμιν νὰ πράττωσιν ὅ,τι νομίζουσι καλὸν, ἐν ᾧ τῶν Γ. Γραμματέων ἡ γνώμη εἶναι συμβουλευτική· δὲν βλέπω τί κακὸν θὰ προκύψῃ ἐὰν τυπωθοῦν οἱ κατάλογοι. (θόρυβος).

§150ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἔχομεν κανὲν συμφέρον νὰ μὴ τυπωθοῦν, ἂς τυπωθοῦν.

§151ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§152ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Τὸ νὰ τυπωθοῦν τὸ ἐννοῶ, πρέπει νὰ λάβωμεν γνῶσιν, ἀλλὰ εἴμεθα τώρα εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν ἀμέσως ἢ εἰς τὸ τέλος τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θὰ τυπωθῶσιν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν τώρα τὴν πρότασιν. Λοιπὸν θέτω τὸ ζήτημα· οἱ παραδεχόμενοι νὰ τυπωθοῦν οἱ κατάλογοι νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ μέρος πέμπτον. «Ἔξοδα διοικήσεως, ἐπιστασίας κτλ. «1. Ἔξοδα εἰσπράξεως δεκάτων, προτείνεται ἡ ἐλάττωσις 4. χιλ. δραχ. Ἐγκρίνεται;

§154ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἔξοδα ὁδοιπορικὰ», προτείνεται ἡ ἐλάττωσις κατὰ 2 χιλ. δραχμῶν.

§156ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Σταθῆτε ὀλίγον Κ. Πρόεδρε.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις πιστεύω, διὰ τὴν εὐκολίαν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ χωρίσω ἓν μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ κάθηνται οἱ ὑπουργοί.

§158ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. (θόρυβος).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔξοδα ὁδοιπορικὰ 2 χιλ.

§160ΠΟΛΛΟΙ. Παραδεκτέον.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γραφικὰ ἔξοδα 5 χιλ.

§162ΠΟΛΛΟΙ. Παραδεκτέον.

§163ΖΕΡΒΑΣ. Παρατηρῶ αἱ ἐλαττώσεις αὗται, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, γίνονται εἰς ποσὰ ὅλως διόλου ἀμφίβολα, π. χ. λέγουν νὰ ἐλαττώσουν τὰ ἔξοδα τῆς ὁδοιπορίας· ἐὰν πραγματοποιηθῶσιν ὁδοιπορίαι περισσότεραι, κατ’ ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ἐλάττωσις αὕτη κατὰ τί θὰ ὠφελήσῃ· ἐὰν δὲ δὲν γίνουν ποσῶς, δὲν θὰ μείνῃ τὸ ποσὸν αὐτό. Παρατηρῶ λοιπὸν ὅτι αἱ τοιαῦται ἐλαττώσεις δὲν εἶναι παρὰ ἰδανικαί· (θόρυβος).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ν’ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργός;

§165ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§166ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀφῆτε, παρακαλῶ ἐδῶ τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο πρέπει νὰ ἐξηγοῦμεν τοὺς σκοποὺς διὰ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν μας. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος τῆς Ἑρμιονίδος θέλει ν’ ἀποδείξῃ ὅτι τὰ 2 ἑκατομμύρια καὶ 100 χιλ. ἐλάττωσις εἶναι ψεύτικα. Ἡ ἐλάττωσις ὅπου βλέπετε εἶναι ἐλάττωσις· δὲν δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐξοδεύσῃ περισσότερα· χρεωστεῖ νὰ κανονίσῃ τὴν διαγωγήν του. Ἔπρεπε νὰ ἦσαι εἰς τὸ Γραφεῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπέταξα κἄτι ἔξοδα ψεύτικα· ἦσαν παρόντες πληρεξούσιοι.

§167ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§168ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐμποδίσητε τὸν πληρεξούσιον νὰ ζητῇ ἐξηγήσεις (γέλως καὶ θόρυβος)

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι.

§170ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι, ἐὰν ζητῆται λόγους διὰ τὰς ἐλαττώσεις, διὰ τὰς οἰκονομίας, στοχασθῆτε τί ἤθελε γείνει, ἐὰν ἦτο μία ὑπέρβασις μία αὔξησις· εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου, εἰς κανὲν κοινοβούλιον δὲν ἤκουσα, ἂν καὶ ἀνέγνωσα πολλὰς συζητήσεις, νὰ ζητηθῇ λόγος ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν, νὰ τὸν ἐπιπλήττωσιν, διότι ἐπιφέρει ἐλαττώσεις (γέλως). Κύριοι, τὰς ἐλαττώσεις, τὰς ὁποίας ἐπρότεινα, θὰ τὰς πραγματοποιήσω· ἀλλ’ ἕως τώρα τὰ διπλᾶ ἐπληρώνοντο, καὶ ἡ ὑπηρεσία θὰ πηγαίνῃ καλλίτερα. Σᾶς ἀπέδειξα προχθὲς, ὅτι μὲ 34 ὑπαλλήλους ἐνήργησα ὑπηρεσίαν ὁμοίαν, μὲ τὴν ἐνεργουμένην ἕως τώρα ὑπὸ 60. Σᾶς παρακαλῶ νὰ παύσητε ἀπὸ τοῦ νὰ μοὶ ζητεῖτε λόγον διὰ τὰς ἐλαττώσεις. Δὲν θέλετε νὰ θεωρήσητε ἐπαινετὸν τὸ ἔργον; Εἶναι δικαίωμά σας· ἀλλὰ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν· 6 χιλ. δραχμῶν τὴν ὥραν χάνομεν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη ὅτι ἐφωτίσθη.

§172ΖΕΡΒΑΣ. Κ. Πρόεδρε ὅταν ἕνας πληρεξούσιος ζητῇ τὸν λόγον, δὲν πρέπει νὰ τὸν ἐμποδίζητε, πρέπει νὰ ἀφήσητε ἐλεύθερον τὸ βῆμα.

§173ΣΟΥΪΔΑΣ. Κύριοι, ἤμην καὶ εἶμαι ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν, καὶ χαίρω πολὺ, διότι καὶ τὸ ὑπουργεῖον εἶναι ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἰδέας· ζητῶ δὲ οἰκονομίας οὐχὶ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι χαλαρόνουσι τὴν ὑπηρεσίαν. Τὸ ἐδάφιον 5 τοῦ ἄρθρου ά. κεφ. 10, τὸ διαπραγματευόμενον εἰδικῶς τὸ ἔξοδον τῆς κατὰ στρέμμα καταμετρήσεως, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ· εἶμαι μηχανικὸς, καὶ τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι μηχανικὸν, εἶμαι εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν, οὔτε ἔχω συμφέρον ἄλλο, ἢ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, ἐπεψηφίσατε τὸν νόμον περὶ ἐκποιήσεως τῶν φθαρτῶν κτημάτων· κατὰ συνέπειαν τούτων ἡ ἐργασία ἐπεκτάθη ἐπὶ πολὺ, καὶ ἑπομένως ἡ ἐργασία θὰ ᾖναι μεγαλητέρα· ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός μου, δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ἂν θέλετε νὰ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐπιτετραμμένοι τὰ καθήκοντα αὐτῶν, καὶ νὰ μὴ ὀπισθοδρομῆτε ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν ἐξόδων, πρέπει τὸ κονδύλιον αὐτὸ τῶν 20,000 νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§174ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐδάφιον 5 δὲν σκοπεῖ νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς δαπάνης πρὸς καταμέτρησιν τῶν ἐκποιητέων ἐθνικῶν κτημάτων, ἀλλὰ μόνον περὶ τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται εἰς τὴν ἀναθεωρητικὴν καταμέτρησιν τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται κατὰ στρέμμα, τουτέστι τῶν ἀμπέλων λαχανοκήπων κτλ. Περὶ τούτου κύριοι προνοεῖ. Τὸ ἐδάφιον 5 λέγει «ἀντιμισθία πραγματογνωμόνων καὶ ἐκτιμητῶν τῆς ἀναθεωρητικῆς καταμετρήσεως τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων. Ἠξεύρετε, ὅτι πολλὰ ἐγένοντο παράπονα διὰ καταχρήσεις, γενομένας περὶ τὴν φορολογίαν τῶν φορολογουμένων κατὰ στρέμμα κτημάτων, ἑκάστοτε δὲ αἱ κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις προέβλεψαν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς περὶ δαπανῶν πρὸς τοιαύτας ἀναθεωρήσεις αἵτινες ἐγένοντο, ὅθεν δὲν ἀπαιτεῖται νῦν τοιοῦτον ποσὸν, ὅσον ἀπῃτεῖτο ἄλλοτε εἰς τὴν ἀναθεωρητικὴν καταμέτρησιν κτλ. Ἡ ἐπιτροπὴ προνοοῦσα περὶ τῆς θεραπείας τῆς ἀνάγκης, καὶ ὑπολογίσασα τὰ δυνατὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα ἀπεφάνθη ὅτι τὰ ποσὰ εἶναι ὑπέρογκα καὶ πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσιν. Ἡ ἐλάττωσις αὕτη, εἶπον ἄλλοι εἰς τί σᾶς ὠφελεῖ, σᾶς εἶπον ὅτι ὅταν ἔχετε ἀνάγκην 10,000 δραχμῶν, καὶ ἐξοδεύετε 10,000, θὰ σᾶς πειράξῃ ἂν προϋπολογίζεται δαπάνη 20,000; Ἀπαντῶ ὅτι πειράζει μεγάλως, καὶ ὅτι τὸ κοινὸν συμφέρον ἀπαιτεῖ νὰ προϋπολογίζωνται ὅσον ἔνεστιν ἐπὶ τὸ ἀκριβέστερον τά τε ἔσοδα καὶ αἱ δαπάναι, νὰ μὴν ἐξομοιοῦται δὲ ὁ προϋπολογισμὸς διὰ τῆς ἐξογκώσεως τῶν δαπανῶν. Διότι ἡ ἐξόγκωσις φέρει πρόσκομμα εἰς τὸ νὰ προνοήσωμεν περὶ θεραπείας ἑτέρων ἀναγκῶν, ἐξηγοῦμαι· ὅταν γνωρίζωμεν, ὅτι τὰ προϋπολογιζόμενα ἔξοδα π. χ. ἀναβαίνουσιν εἰς 24 ἑκατομμύρια δραχ. καὶ τὰ ἔσοδα εἰς 23, δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν δαπάνας· ὅταν δὲ γνωρίζωμεν ὅτι αἱ δαπάναι εἶναι 23 ἑκατομμύρια τὰ δὲ ἔσοδα 24, εἰς τὴν περίστασιν ταύτην δυνάμεθα νὰ ὁδηγηθῶμεν καὶ περὶ τῆς δαπάνης ἑτέρων σπουδαίων ἀντικειμένων μὴ συντελούντων μὲν εἰς τὴν συντήρησιν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ὄντων παραγωγικῶν ὑλικῆς ἢ ἠθικῆς ὠφελείας· ἐκ τοιούτων σκέψεων ὁρμωμένη ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινε ἀναγκαῖον νὰ περιορίσῃ εἰς δραχ. 15,000 τὴν δαπάνην εἰς ἀναθεωρητικὴν καταμέτρησιν τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἐφωτίσθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν τῶν 5,000, δραχμῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. «ἔξοδα εἰσπράξεως φόρου ζώων» 14,000. Ἄρθρον 3. «ἔξοδα εἰσπράξεως φόρου ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν» 100,000, ἐλάττωσις δὲν προτείνεται, ἄρα ἐγκρίνεται μετὰ τῆς νέας τροποποιήσεως καὶ τὸ 10 κεφάλαιον. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 11 κεφάλαιον. Ἄρθρον 1. «Προσωπικὸν τελωνείων 452,403·» ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ προτείνονται αἱ ἑξῆς ἐλαττώσεις, ἡ κατάργησις ἑνὸς τελώνου πρώτης τάξεως, ἑνὸς ἐλεγκτοῦ, ἑνὸς γραμματέως, καὶ ἑνὸς ὑπογραμματέως, πρὸς δὲ προτείνεται καὶ ἡ κατάργησις τοῦ τελωνείου Ἀθηνῶν σχετικῶς δὲ μὲ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ὑπάρχει καὶ μία ἀναφορὰ τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι τὴν διατήρησιν τοῦ Τελωνείου. Ὁ Κ. Καλὸς ἔχει τὸν λόγον.

§176ΚΑΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπή σας Κύριοι, ὁρμωμένη βεβαίως ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον αἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουν εἰς πάντας, ἔφθασε καὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν τελωνείων· πρὸς δὲ καὶ τὴν κατάργησιν τοῦ τελωνείου Ἀθηνῶν. Καθ’ ἣν ἐποχὴν συνεστήθη τὸ τελωνεῖον εἰς Ἀθήνας πλεῖστοι εἶχον τὴν ἐναντίαν ἰδέαν, διότι ἐθεώρουν περιττὴν τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ, ἀφοῦ ὁ Πειραιεὺς ὀλίγον ἀπέχει τῆς πρωτευούσης· ἀλλὰ πᾶσα δαπάνη γενομένη χάριν τῆς εὐκολίας τοῦ ἐμπορίου, καὶ ψηφισθεῖσα ἐπὶ ἀρκετὸν χρόνον δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἀνασταλῇ πρὸς βλάβην τοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν καταναλωτῶν· ἂν σήμερον ἡ Συνέλευσις περιέλθῃ εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς, θέλει πράξει τοῦτο πρὸς βλάβην τῶν καταναλωτῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου· πρὸς βλάβην τοῦ μὲν, διότι πᾶσα ζημία τοῦ ἐμπορίου ὡς ἐκ τῆς βραδύτητος καὶ τῆς βλάβης τῶν ἐμπορευμάτων, καὶ ἰδίως τῶν εὐθραύστων εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ἡ πρωτεύουσα καταναλίσκει, ἐπιβαρύνει τοὺς καταναλωτὰς, τοὺς ὁποίους ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν· πρὸς βλάβην δὲ τοῦ ἐμπορίου διότι οἱ ἔμποροι πρωτευούσης θὰ ἡμεραργῶσι καταβαίνοντες πολλάκις εἰς Πειραιᾶ· διὰ ταῦτα λοιπὸν φρονῶ ὅτι εἶναι πρέπον ἡ Συνέλευσις νὰ μὴ παραδεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§177ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦ τελωνείου τῶν Ἀθηνῶν ἐσκανδάλισε πολλοὺς, καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν δὲν ἦσαν ὅλοι σύμφωνοι· ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐσυστήθη τὸ τελωνεῖον αὐτὸ εἰς Ἀθήνας ὑπῆρξαν διαφορετικαὶ γνῶμαι· οἱ μὲν ὑπεστήριζον, ὅτι εἶναι καλὸν, οἱ δὲ ὅτι εἶναι κακόν. Ἔχω πολλοὺς λόγους κατὰ τῆς συστάσεως αὐτοῦ τοῦ τελωνείου, καὶ φρονῶ πειθόμενος, οὐχὶ εἰς ἀρχὰς ἢ θεωρίας ἀλλ’ εἰς τὰ πράγματα, ὅτι ἡ ὕπαρξις τοῦ τελωνείου βλάπτει καὶ τὸ δημόσιον, καὶ τοὺς κατοίκους ζημιοῖ. Ἂν ἡ Συνέλευσις ἔχῃ διαφορετικὴν γνώμην, ἐγὼ δὲν θέλω ἐπιμείνει, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἡ ἐκ τούτου ὠφέλεια δὲν εἶναι παρὰ 10,000 δραχ., χρεωστῶ νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ ἐμπόριον εὐκολύνεται· ὁ ἔμπορος πάντοτε θὰ καταβῇ εἰς τὸν Πειραιᾶ, διότι ὅλα τὰ ἐμπορεύματα θὰ τὰ φέρῃ εἰς Ἀθήνας. Τὰ ἐμπορεύματα φορτόνονται εἰς τὸν Πειραιᾶ, στέλλονται εἰς τὸ κατάστημα, ξεφορτόνονται καὶ ἀνοίγονται, καὶ πάλιν φορτόνονται· καὶ ἑπομένως γίνονται ἔξοδα διπλᾶ· αἱ Ἀθῆναι μέχρι τοῦδε ἐκατοικήθησαν καὶ ἐπλούτησαν μὲ μόνον τὸ τελωνεῖον τοῦ Πειραιῶς, δὲν ἐννοῶ δὲ διὰ ποῖον λόγον σήμερον εἶναι ἀπαραίτητον τὸ τελωνεῖον αὐτὸ τῶν Ἀθηνῶν. Ἠξεύρω, ὅτι ἐπηρεαζόμεθα ἀπὸ διάφορα πράγματα, ἀπὸ τὰς οἰκογενείας, ἀπὸ τοὺς φίλους, ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους, οἵτινες εἶναι καὶ αὐτοὶ μέλη τῆς κοινωνίας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ ἐπιμένω, σᾶς λέγω ὅμως, ὅτι εἶναι ἀληθὴς οἰκονομία ἡ κατάργησις αὐτοῦ. Μὴ νομίζετε, ὅτι ὠφελεῖται τὸ ἐμπόριον ἐξ αὐτοῦ, παντάπασιν. Ἔπειτα, Κύριοι, καὶ ὑπὸ μίαν ἄλλην ἔποψιν, ὅταν ἔχετε τόσον πλησίον δύο τελωνεῖα, ὁ ἴδιος ἔμπορος, πότε τελωνίζει ἐπάνω καὶ πότε κάτω, ἀναλόγως τῆς ποιότητος τοῦ προσωπικοῦ· ὁ ἔμπορος, Κύριοι, καὶ ἂς τὸ εἰποῦμεν μεταξὺ μας (γέλως) ζητεῖ μίαν θύραν διὰ νὰ εἰσέλθῃ· ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, εἰς τὰ 1847 ἕνας φίλος μου τελώνης εἰς Κύμην μοὶ ἔστειλε δωρεὰν, ἐγὼ ἤμην τότε ἁπλοῦς πολίτης, 4, ἢ 5 κομμάτια μεγάλα ζακχάρεως, τοσοῦτον ζάχαρι βεβαίως εἰς τὴν Κύμην δὲν πηγαίνει, φαίνεται, ὅτι εὑρέθη ὁ ἐκεῖ τελώνης εὐκολώτερος, καὶ ὁ ἔμπορος ὅπου εὕρῃ εὐκολωτέραν θύραν εἰσάγει τὰ ἐμπορεύματά του· καὶ δὲν λέγω τοῦτο διὰ νὰ προσβάλλω τοὺς ἐμπόρους, εἶναι ἀρετὴ τοῦ νὰ ζητῶσιν οἱ ἔμποροι τὸ συμφέρον των. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἰς τὸν πόλεμον τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ Ὁλλάνδα πρὸς τοὺς Ἄγγλους εἶχεν ἕνα πρόεδρον λεγόμενον Statude, συνέλαβον ἕνα πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἔφερε πολεμεφόδια εἰς τοὺς Ἄγγλους, ἀφοῦ ἔφεραν ἐνώπιόν του τὸν ἔμπορον, τοῦ εἶπε, πῶς ἐτόλμησας νὰ κάμῃς τοιοῦτόν τι; ὁ ἔμπορος ἀπήντησεν, ἂν ἤξευρα, ὅτι εἰς τὴν κόλασιν θὰ εὕρω συμφέρον, θὰ εἰσηρχόμην μὲ τὸ πλοῖόν μου εἰς τὴν κόλασιν καὶ μὲ κίνδυνον νὰ τοῦ κάψω τὰ πανιά. Δὲν λέγω τοῦτο πρὸς κατηγορίαν, ἀλλὰ μάλιστα πρὸς ἔπαινον· λέγω ὅτι ὅπως ἐκεῖνοι κάμνουν τὸ καθῆκόν των, πρέπει καὶ ἡ ἐξουσία νὰ κλείσῃ τὴν θύραν τῆς διαφθορᾶς. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ τελωνείου, τὸ ἐμπόριον δὲν βλάπτεται· θέλετε, δὲν θέλετε, εἶμαι σύμφωνος μὲ ὑμᾶς.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἐφωτίσθη. Θέτω τὸ ζήτημα· οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατάργησιν τοῦ τελωνείου Ἀθηνῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.

§179ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε, ὅτι ὑπάρχει καὶ μία ἀναφορὰ τῶν ἐμπόρων, καὶ ὅμως δὲν τὴν ἀνεγνώσατε, τοῦτο εἶναι λάθος ἀσύγγνωστον τοῦ προεδρείου.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγνωστοποίησα εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ὕπαρξίν της. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως ἑνὸς ἐλεγκτοῦ, κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Ὡσαύτως ἡ κατάργησις ἑνὸς γραμματέως καὶ ὑπογραμματέως ἐγκρίνεται;

§181ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡσαύτως ἡ κατάργησις ἑνὸς ἐλεγκτοῦ τῆς Σύρου ἐγκρίνεται;

§183ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. «Ἔξοδα ὑπηρεσίας» προτείνεται ἡ ἐλάττωσις 2,000 δραχμῶν· ἐγκρίνεται;

§185ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται καὶ ἡ ἐλάττωσις τῶν ἐν τῷ § ζʹ. 4,000 δραχμῶν ἐγκρίνεται;

§187ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοῦ ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐπειδὴ κατηργήθη τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς, τὸ ὁποῖον ἐσυστήθη διὰ νόμου, πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ νόμος διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καταργῆται τὸ τελωνεῖον· καὶ ὑπέβαλε τὸ ἑξῆς ψήφισμα. «Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀπὸ 9 Ἰουνίου 1859 νόμου περὶ συστάσεως τελωνείου ἐν Ἀθήναις παύει τὴν 31 Μαρτίου 1864.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ψήφισμα νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ 3 ἄρθρον. «Οἰκοδομαὶ κτλ. 6,000, 4. προσωπικὸν σφραγιστηρίου 15,982 5. ἔξοδα ἀποστολῆς χαρτοσήμου, 38130. 6 ἀποδοχαὶ χαρτοσήμου 400,000. 7 ποσοστὰ γραμματοσήμου 20,000». Ἐπ’ αὐτῶν δὲν ὑπάρχει ἐλλάττωσις, ἄρα ἐγκρίνονται· οὕτως ἐνεκρίθη ὁλόκληρον τὸ 11 κεφάλαιον. Κεφάλαιον 12. «προσωπικὸν νομισματοκοπείου, ὁμοίως τυπογραφείου 52,115». ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 3 προτείνεται ἐλάττωσις 4,000 δραχμῶν· ἐγκρίνεται;

§189ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 4 προτείνεται ἐλάττωσις 1000· ἐγκρίνεται;

§191ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 5 ἐδαφίου 500 δραχμῶν· ἐγκρίνεται;

§193ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐνεκρίθη καὶ τὸ 12 κεφάλαιον. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ κεφάλαιον 13. Ἄρθρον 1. «προσωπικὸν δασῶν 100,112.» Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας δασῶν 15,000, ἐπὶ τούτου προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ ἐλάττωσιν 1,000 δραχμῶν. Ἐπὶ τοῦ 5 δὲ ἐδαφίου ἐλάττωσιν 1,500 δραχμῶν· ἐπὶ δὲ τοῦ ἐδαφίου 3 τοῦ 2 ἄρθρου ἐλάττωσιν 1,300 δραχμῶν· ἐπὶ δὲ τοῦ 3 § φέρει ἐλάττωσιν 1,840 δραχμῶν· εἰς δὲ τὸ ἄρθρον φύλαξ μεταλλείων φέρει ἐλάττωσιν 600 δραχμῶν· ἐπὶ δὲ τοῦ 4 ἄρθρου ἐδαφίου 5, 500 δραχμῶν· ἐπὶ δὲ τοῦ 8 ἄρθρου ἐλάττωσιν 1000 δραχμῶν· ἐγκρίνονται αἱ ἐλαττώσεις ὅλαι;

§195ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐνεκρίθησαν ὅλαι αἱ ἐλαττώσεις αἱ προτεινόμεναι ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ 13 κεφαλαίου· βεβαίως ἐγκρίνονται καὶ τὰ ἄλλα ἄρθρα αὐτοῦ.

§197ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 14 κεφάλαιον· προσωπικὸν γεωμετρικοῦ κλάδου 44,991 — ἐπὶ τούτου προτείνονται αἱ ἑξῆς ἐλαττώσεις ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου τοῦ ἐδαφίου 1 δραχ. 5,000.

§199ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ κεφ. 13 προτείνει τὴν ὕπαρξιν τῶν 2 ἁλαταποθηκαρίων, ἐπὶ τούτου ἔχω νὰ φέρω παρατηρήσεις.

§200ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργ. Οἰκονομ). Ἰδοὺ τὶ γράφει ἡ ἐπιτροπὴ σας εἰς τὸ ἄρθρον 7 προσωπικὸν ἁλικῶν «ἡ ἐπιτροπή σας ὄχι μόνον δὲν ἐγκρίνει τὴν ἐκ δύο μερικῶν ἁλαταποθηκαρίων ἐλάττωσιν τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς, ἀλλ’ ἀπεναντίας συνιστᾷ τὴν αὔξησιν αὐτῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ συστηθῶσι καὶ εἰς ἄλλας καταλλήλους θέσεις νέαι μερικαὶ ἀποθῆκαι πρὸς εὐκολίαν τῆς καταναλώσεως. Τὸ μέτρον τοῦτο ὀφείλει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἤγουν νὰ εὐκολύνῃ ἐκ παντὸς τρόπου τοὺς καταναλωτὰς τόσῳ μᾶλλον, καθόσον πρὸ ὀλίγου ηὔξησε τὴν τιμὴν τοῦ ἅλατος ἀπὸ 8 εἰς 10 λεπτὰ, καὶ ἡ αὔξησις αὕτη, προστιθεμένη εἰς τὸ τίμημα τῆς ἀγορᾶς καὶ τὰς δαπάνας τῆς μεταβιβάσεως εἰς τὰ ἀπόκεντρα τῶν ἀποθηκῶν μέρη, θέλει βαρύνει εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὸ ἐμπόριον ὡς καὶ τὴν ἐνδεᾶ τάξιν τῶν κατοίκων.»

§201ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§202ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τῶν ἁλικῶν θὰ ζητήσω τὸν λόγον, ἐπειδὴ ὅμως παρῆλθεν ἡ ὥρα καὶ ἔχω σπουδαίας παρατηρήσεις νὰ κάμω, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ· ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ σχετίζεται μὲ τὴν πραγματικὴν ἐλάττωσιν καὶ ἐπειδὴ ἔχω νὰ κάμω λόγον ἐν γένει περὶ τῆς ἐλαττώσεως, διότι θὰ ἀποδείξω, ὅτι εἶναι περιττοὶ ὅλοι οἱ ἁλαταποθηκάριοι παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀναβάλῃ τὸ μέρος τοῦτο.

§203ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέγνωσεν ἓν μέρος τῆς ἐκθέσεως, καὶ συνιστᾷ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σύστασιν καὶ ἄλλων ἁλαταποθηκῶν, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ προμηθεύωνται οἱ κάτοικοι ὅσον τὸ δυνατὸν εὐκολώτερον τὸ ἅλας, ἀφοῦ ηὐξήνθη ἡ τιμή του ἀπὸ 8 εἰς 10 λεπτὰ, ἀλλὰ μὲ τὴν παραδοχὴν αὐτῆς τῆς προτάσεως οὕτω πως διατυπωθείσης ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ, δὲν ἐξετελέσθη ὁ σκοπὸς, ὁ Κύριος Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ ζητήσῃ πίστωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας θὰ δαπανήσῃ, διὰ τὴν σύστασιν τῶν ἁλατοποθηκαρίων, ἄλλως δὲν ἔχει κἀνὲν ἀποτέλεσμα· ἂς σκεφθῇ εἰς ποῖα μέρη τοῦ Κράτους ἀπαιτεῖται σύστασις καὶ ἂς παρουσιάσῃ πρότασιν.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ζέρβας προτείνει τὴν ἀναβολὴν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Δὲν παρεδέχθη.

§205ΖΕΡΒΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§207ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, ὁ σκοπὸς τῆς ὁμιλίας μου εἶναι νὰ ἀποδείξω ὅτι, ὅπως ὑπάρχουν αἱ ἁλικαὶ, δὲν συμφέρει οὔτε εἰς τὸ δημόσιον, οὔτε εἰς τοὺς πολίτας, διὰ μὲν τὸ δημόσιον, διότι ζημιοῦται, ἐν ᾧ ἂν παραδεχθῇ ἄλλο μέτρον, τὸ ὁποῖον προτίθεμαι νὰ ἐκφράσω, θὰ ἔχῃ μεγάλην ἐλάττωσιν ἐξόδων· εἰς δὲ τοὺς πολίτας δὲν συμφέρει, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ τὸ ἅλας ἠμποροῦν νὰ πορισθοῦν εἰς εὐθηνοτέραν τιμὴν καὶ καθαρώτερον· ἐπειδὴ λοιπὸν πρόκειται ὁ λόγος περὶ τῶν ἐλαττώσεων, λέγω ὅτι αἱ ἐλαττώσεις πρέπει νὰ γίνωνται πραγματικῶς καὶ ὅπου συμφέρει, διότι καθ’ ὅσον διῆλθον ἓν μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοὐλάχιστον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, αἱ ἐλαττώσεις τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ.....

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὰς γενικὰς παρατηρήσεις.

§209ΖΕΡΒΑΣ. Θὰ ἔλθω ἀμέσως. Διότι καθ’ ὅσον παρετήρησα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἴδετε ὅτι ἔκαμα καὶ μίαν ἐπερώτησιν εἰς ἕνα ὑπουργὸν, ὅστις διέφυγε νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, πολλαὶ ἐλαττώσεις δὲν εἶναι ἐλαττώσεις· π. χ. τὸ περὶ καλλιεργείας, ὁδοιπορικῶν, κτλ. αἱ ἐλαττώσεις αἱ ὁποῖαι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀναβαίνουν μέχρις 80,000 εἶναι ἐλαττώσεις ἰδανικαὶ, διότι ἂν παρουσιασθῇ μία ἀνάγκη, ἡ δαπάνη αὐτὴ θὰ γείνῃ· ὥστε αἱ ἐλαττώσεις γίνονται εἰς πραγματικὰ, εἰς κατάργησιν θέσεων καὶ τὰ τοιαῦτα.

§210ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸ προκείμενον.

§211ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Τὰ ποσὰ, Κύριε Ζέρβα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔφερεν ἐλαττώσεις ἡ ἐπιτροπὴ, ἦσαν ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ναὶ ἢ ὄχι;

§212ΖΕΡΒΑΣ. Ἄλλο πρᾶγμα, ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ προέλθωμεν εἰς ἐλαττώσεις πραγματικάς· αἱ ἐλαττώσεις τὰς ὁποίας ἐγὼ προτείνω σήμερον εἶναι πραγματικαί· δὲν ἔρχομαι νὰ εἴπω μὲ λόγους, καθὼς θέλετε ἰδεῖ παρεκεῖ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς πολλὰς ἀορίστους ἐλαττώσεις, π. χ. νὰ καταργηθοῦν 16 ἐπαρχεῖα.

§213ΚΟΡΙΖΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις, Κύριε Πρόεδρε.

§214ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ βλέπω, Κύριε Πρόεδρε.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐπιμένει ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις!

§216ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, εἶναι πολλοὶ εἰς τὰ δωμάτια.

§217ΖΕΡΒΑΣ. Λέγω λοιπὸν, ἰδοὺ τὶ συμβαίνει εἰς τὰς ἁλικάς· αὐταὶ καλλιεργοῦνται διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, καὶ ἀπὸ τὰς ἁλικὰς τὸ δημόσιον, ἀφ’ οὗ ἔχῃ ἐκεῖ ἀποθηκαρίους, ἀναγκάζεται νὰ τὸ μεταφέρῃ εἰς διάφορα ἄλλα μέρη, καὶ νὰ τὸ παραδίδῃ εἰς ἄλλους ἀποθηκαρίους. Συμβαίνει λοιπὸν ὥστε τὸ ἔξοδον αὐτὸ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ δημόσιον μὲ διπλοῦς ἀποθηκαρίους, μὲ ἔξοδα μεταφορᾶς, καὶ προσέτι μὲ κατάχρησιν ἁλάτων, καὶ εἶναι ἀναγκασμένον τὸ δημόσιον νὰ ἀποδέχηται καὶ ἐκπεσμὸν, ἐν ᾧ ἠμπορεῖ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐκπεσμός· οἱ ἀποθηκάριοι ἔχουν πάντοτε αὐτὸν τὸν ἐκπεσμόν· δὲν ἠξεύρω τώρα τί μέτρον ἐλήφθη. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν τῶν καταχρήσεων ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι, πρῶτον γίνεται δολίευσις τοῦ ἅλατος· διὰ νὰ αὐξήσουν τὸ ποσὸν, ἀναμιγνύουν τὸ ἅλας μὲ διαφόρους ἄλλας ὕλας. Ἐκτὸς τούτου γίνεται καὶ λαθρεμπόριον· φέρουν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ οἱ ἀποθηκάριοι ἀγοράζουν ἅλατα ξένα πρὸς 4 λεπτὰ καὶ τὰ πωλοῦν πρὸς 8 τὴν ὀκάν. Ἠναγκάσθην νὰ φέρω τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, διὰ νὰ πληροφορηθῇ, ὅτι γίνεται μία μεγάλη κατάχρησις εἰς τὴν διαχείρισιν αὐτὴν τοῦ δημοσίου. Θὰ μοὶ εἴπητε τώρα πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθῶσιν αὗται; Εὐκόλως μὲ ὠφέλειαν καὶ τοῦ δημοσίου καὶ τῶν πολιτῶν. Καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, εἰς τὰς Βουλὰς ἠναγκάσθημεν νὰ κάμωμεν λόγον περὶ τῶν ἁλικῶν αὐτῶν, ὅτι, ὅπως ὑπάρχουν, τὸ δημόσιον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιτύχῃ, διότι κατὰ δυστυχίαν δὲν εὑρίσκονται πολλὰ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἰλικρινῶς καὶ ἐμπιστευτικῶς νὰ διαχειρίζωνται τὴν δημόσιον ὑπηρεσίαν· ὄχι μόνον εἰς αὐτὸ τὸ εἶδος, ἀλλὰ παντοῦ, ὅπου ὑπάρχει διαχείρισις χρηματικὴ ἐν Ἑλλάδι, κατὰ δυστυχίαν, ὀλίγην βλέπομεν ἐμπιστοσύνην, καὶ θέλω νὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ μοῦ τὸ ἀρνηθῇ διὰ νὰ πεισθῆτε εἰς ὅ,τι λέγω. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, διότι ἄλλοτε ἔκαμα λόγον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τούτου, τὰ ταχυδρομεῖα ἐπὶ 30 ἔτη εἶχον 170 χιλιάδας δραχμὰς κατ’ ἔτος εἰσόδημα· τί γίνεται; Ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν παρετήρησα μίαν στασιμότητα εἰς αὐτὴν τὴν πρόσοδον τοῦ δημοσίου· ἠναγκάσθην νὰ καταφύγω εἰς ἐρεύνας, καὶ μανθάνω, ὅτι εἰσπράττεται ἐπέκεινα τοῦ ἑκατομμυρίου. Ἔφερα τὸν λόγον, καὶ ἐζήτησα καὶ εὗρον καὶ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔδιδον διὰ τὰς Ἀθήναις 300,000 κέρδος εἰς τὸ δημόσιον, καὶ τὰ ἔξοδα εἰς βάρος των. Κατόπιν ἦλθον τὰ γραμματόσημα· θέλω νὰ σᾶς ἀποδείξω μὲ τοῦτο τὴν ὀλίγην ἐμπιστοσύνην περὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου πλούτου· τί συμβαίνει; Πληρώνομεν τὸ ¼ τῶν φόρων, 4 γραμματόσημα κοστίζουν 20 λεπτὰ σήμερον, ἐν ᾧ τότε ἠθέλαμεν 80 λεπτὰ, διότι διὰ μίαν κόλαν ἐπληρώναμεν 20 λεπτὰ, ἐν ᾧ τώρα διὰ 4 κόλας πληρώνομεν 20 λεπτά.

§218ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ προκείμενον.

§219ΖΕΡΒΑΣ. Θέλω ν’ ἀποδείξω τὰς καταχρήσεις (θόρυβος). Τὰ ταχυδρομεῖα αὐτὰ ἐν ᾧ πληρώνομεν τὸ ¼ τῶν δικαιωμάτων, εἶναι 700,000 δραχμαὶ εἰς τὸν προϋπολογισμόν· προσθέσατε τώρα τὸ τετραπλάσιον εἶναι 3,000,000 (θόρυβος). Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν λοιπὸν ὅλα ταῦτα, προτείνω ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ἀποθήκας, εἰς τὰς ὁποίας συμβαίνουν ὅσαι σᾶς εἶπον καταχρήσεις καὶ περισσότεραι, τὸ καλήτερον θεωρῶ νὰ ᾖναι αἱ ἀποθῆκαι μόνον εἰς τὰς ἁλικὰς, καὶ αὐταὶ νὰ περιορισθοῦν εἰς 2 ἢ 3. τὰ δὲ ἅλατα νὰ δοθοῦν εἰς συναγωνισμὸν, νὰ πωλῆται εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ νὰ μεταφέρεται διὰ συναγωνισμοῦ. Ἰδοὺ τὸ καλὸν, τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ, ἐγὼ ἔρχομαι νὰ σᾶς ἀποδείξω.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ προκειμένου· κάμετε πρότασιν περὶ νέου Νόμου.

§221ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς προτείνει τὴν αὔξησιν τῶν ἀποθηκαρίων. Ἐγὼ τὴν ἐλάττωσιν, καὶ ἔχω καὶ πρότασιν.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφανθῇ ἂν ὁ Κύριος Ζέρβας ᾖναι ἐντὸς τοῦ προκειμένου ἢ ὄχι.

§223ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι.

§224ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν τὸ παραδέχομαι τοῦτο, διότι πρὸ ὀλίγου ὁ Κύριος Ὑπουργὸς ἔφερε πρότασιν.

§225ΠΟΛΛΟΙ. Ἦτο προηγουμένως αὕτη εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ Κύριος Ζέρβας.

§227ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§228ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ, Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι κατὰ τοῦ τοιούτου τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον φέρεσθε κατὰ τοῦ Κ. Ζέρβα.

§229ΖΕΡΒΑΣ. Αἱ ἐλαττώσεις γίνονται διὰ νόμου, δὲν γίνονται εἰς τὸν προϋπολογισμόν· θέλετε νὰ μᾶς ῥίψητε στάκτην εἰς τὰ μάτια, ὅτι γίνονται ἐλαττώσεις· (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε, πρέπει νὰ ἀκούσητε.

§230ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Καθήμενος εἰς τὸ βῆμα, Κύριε Ζέρβα, ζημιοῖς τὸ Ἔθνος.

§231ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις, Κύριε Πρόεδρε.

§232ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις;

§234ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ περαιτέρω συζήτησις ἀναβάλεται διὰ τὴν αὔριον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 5 καὶ 25 λεπτὰ Μ. Μ.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θεόφ. Γεωργίου.