1864.03.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 233.

Τῆς 11 Μαρτίου 1864.

(Τετάρτη).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Σουΐδας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§2ΣΟΥΪΔΑΣ. Ὅτε χθὲς, ὁρμώμενος ἀπὸ τὴν κοινὴν ἐπιθυμίαν τῆς καλῶς ἐννοουμένης οἰκονομίας, ἐνόμισα ἐπὶ τοῦ παρόντος περιττὴν τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως, καθὼς καὶ πολλὰ τὰ ἔξοδα τοῦ γραφείου, τοῦ ἀνωτάτου αὐτοῦ οἰκονομικοῦ δικαστηρίου τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, καὶ εἶπον συγχρόνως, ὅτι θεωρῶ περιττοὺς τοὺς 3 κλητῆρας, δηλαδὴ τὸν ἕνα τακτικὸν καὶ τοὺς δύο προσθέτους, εἰς τοῦτο μοὶ ἀπήντησεν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καθὼς καὶ ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καὶ βασιλικὸς ἐπίτροπος τοῦ συνεδρίου τούτου, καὶ ὑπεστήριξαν ἐπισήμως ὅτι εἷς καὶ μόνος κλητὴρ ὑπάρχει· ἐπειδὴ δὲ ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη ὡς ἀληθῆ αὐτὴν τὴν μαρτυρίαν, παρεδέχθη τὸν ἕνα κλητῆρα, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ ἐδάφιον 7 ἄρθρον τοῦ κεφαλ. ΙΔʹ. τὸ ὁποῖον προσθέτει 1100 δραχ. διὰ προσθέτους κλητῆρας τὸ ἀπήλειψεν· ἐπειδὴ δὲ βλέπω παρ’ ἐλπίδα, ὅτι εἰς τὰ πρακτικὰ γίνεται μνεία, ὅτι δὲν ἐγένετο δεκτὴ αὐτὴ ἡ πρότασίς μου, καὶ ἐπειδὴ γνωρίζω θετικῶς, ὅτι ὑπάρχουν, καὶ ὅτι ἢ ἐν γνώσει θέλουν νὰ καλύψουν αὐτὴν τὴν δαπάνην, ἢ ὅτι δὲν γνωρίζουν καὶ δὲν ἐμελέτησαν καλῶς τὸν προϋπολογισμὸν, μολονότι καυχῶνται, ὅτι καταγίνονται εἰς τοῦτο, ζητῶ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι δὲν ἐννοεῖ τὸ ἔξοδον αὐτὸ νὰ προστεθῇ διὰ προσθέτους κλητῆρας, ἀφοῦ τοιοῦτοι δὲν ὑπάρχουν, ὑπάρχουν τῳόντι δύο, ἀλλ’ εἶναι εἰς τὴν Κόρινθον, καὶ εἶναι ὡς ἐπιστάται κτημάτων ἰδιαιτέρων, καὶ δὲν χρησιμεύουν διόλου εἰς τὸ δημόσιον, ὥστε ἐκ τούτου, καὶ ἐκ τῆς μαρτυρίας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν καὶ τοῦ βασιλικοῦ ἐπιτρόπου φαίνεται, ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ κλητῆρες εἶναι περιττοὶ, καὶ κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἔξοδον αὐτὸ καὶ νὰ διορθωθοῦν τὰ πρακτικά.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκω τὸ σχετικὸν ἄρθρον εἰς τὸν προϋπολογισμόν· «ἐλεγκτικὸν συνέδριον, πρόσθετοι κλητῆρες 1100 δραχμαί».

§4ΤΙΝΕΣ. Πρέπει νὰ ἔλθῃ ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§5ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι συνέβη παρεννόησις, ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριξεν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖος εἷς κλητὴρ, ὁ Κύριος Βασιλικὸς ἐπίτροπος εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει, παρὰ εἷς καὶ μόνος κλητὴρ, φαίνεται, ὅτι δὲν παρετήρησε τὸ ἐδάφιον 3, διὰ τοῦτο θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ᾖναι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδῶ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ, νομίζω, ὅτι ἔχουσι καλῶς.

§7ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι, ἐπειδὴ ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐγένετο συζήτησις, ἐπ’ αὐτοῦ ἠμπορῶ νὰ πληροφορήσω τὸν Κύριον πληρεξούσιον ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς κλητῆρος, οὐχὶ δὲ τῶν προσθέτων. Ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι τὴν συζήτησιν, ἰδοὺ τί συνέβη· πραγματικῶς εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον δὲν εἶναι, παρὰ εἷς κλητὴρ, οὐχ ἧττον ὅμως ἕνεκα τῶν ἐργασιῶν καὶ τῶν δοσοληψιῶν τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου πρὸς τὰς λοιπὰς ἀρχὰς, ἀναγκάζεται νὰ μεταχειρισθῇ ἐκτάκτους κλητῆρας εἰς μεταφορὰν ἐγγράφων καὶ ἄλλων ἀντικειμένων, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπηρεσίαν δὲν ἐπαρκεῖ ὁ κλητὴρ τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, ὁ ὁποῖος εἶναι προωρισμένος νὰ εὑρίσκεται διαρκῶς ἐν αὐτῷ, διὰ τοῦτο, παρεδέχθη ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἔξοδον τῶν 1100 δραχμῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Δρόσος ἔχει ἄλλην ἀντίῤῥησιν

§9ΔΡΟΣΟΣ. Χθὲς εἶπον ὅτι ἐπλήρωσα ἐφημερίδας, δὲν εἶπον, ὅτι ἐπλήρωσα 1700 δραχμάς. Μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν θὰ παρακαλέσω τὸν Κύριον Πρόεδρον νὰ μοὶ δώσῃ τὸν λόγον, διὰ νὰ κάμω μίαν διασάφησιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι τὰ πρακτικὰ ἔχουσι καλῶς νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἀντὶ τῶν Κυρίων Κουμουνδούρου, Χρηστίδου, Ζαΐμη καὶ Δελιγιάννη, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος, τῇ ἀδείᾳ τῆς Συνελεύσεως παρακαλῶ νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν εἰρημένην ἐπιτροπὴν οἱ Κύριοι, Βούλγαρης, Δρόσος, Δ. Μαυροκορδάτος καὶ Μιχαὴλ Σχινᾶς. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ αὔριον.

§11ΣΟΥΪΔΑΣ. Προτείνω τὴν ἐλάττωσιν, νὰ μείνῃ τὸ ἥμισυ.

§12Δ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Σουΐδα εἶναι καλὴ, διότι οἱ πολλοὶ δὲν συνέρχονται.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὴν χθὲς ὑπεβλήθη πρότασις ἡ ὁποία ἐχαρακτηρίσθη ὡς κατεπείγουσα, καὶ εἶναι πραγματικῶς κατεπείγουσα, διότι πρόκειται δι’ αὐτῆς νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ὡς πρὸς τοὺς δήμους ἐκείνους, ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν μᾶλλον τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῶν δήμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν δημοτικὰ συμβούλια· νομίζω, ὅτι ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς προτάσεως δὲν ὑπάρχει, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπιτρέπεται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισίν της.

§14ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Νὰ μάθωμεν, ἐὰν ὁ Βασιλεὺς ἐκύρωσε τὸν ἄλλον Νόμον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἂν κυρωθῇ ὁ νόμος, οὐχ ἧττον ὑπάρχει ἀνάγκη.

§16ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐρωτήσητε περὶ τῆς ἀρχῆς.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ποῖος θέλει τὸν λόγον διὰ τὴν ἀρχήν; οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχήν........

§18ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸν λόγον. Πρὸ μικροῦ εἶδον αὐτὴν τὴν πρότασιν, καὶ οὔτε ἤλπιζα κἄν, ὅτι ἤθελεν ὑπάρχει, προκειμένου περὶ σπουδαίων δικαιωμάτων τῶν Δήμων, τόσον μεγάλη σπουδὴ ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου πρὸς ἐπιψήφισίν της· ἐνῷ ὄχι μόνον δὲν ἀμφίβαλλε τὸ Προεδρεῖον ὅτι ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατ’ οὐσίαν ἐκ μέρους τινῶν πληρεξουσίων, ἀλλὰ προσέτι ὅτι πρόκειται περὶ νόμου, ὅστις δὲν ἠμπορεῖ σήμερον νὰ συζητηθῇ. α) διότι περιέχει διατάξεις τὰς ὁποίας ἀπεψήφισεν ἡ Συνέλευσις πρό τινων ἡμερῶν. β) δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ, πρὶν μᾶς ἀναγγείλῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἠρνήθη νὰ κυρώσῃ τὸν ψηφισθέντα περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν δημοτ. ἀρχῶν νόμον· ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅταν ἐσυζητούσαμεν τὸν νόμον, τὸν ἐκκρεμῆ ἤδη εἰς χεῖρας τῆς κυβερνήσεως, εἶχον παρουσιασθῆ προτάσεις νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν ἐλλειπουσῶν δημοτ. ἀρχῶν δι’ ἐκλογῆς, ἀλλὰ νὰ εὕρωμεν μέσον τι ἀντικαταστάσεως ἄλλο, τὸ ὁποῖον νὰ περιέχῃ ταχεῖαν πρόβλεψιν περὶ τῶν συμφερόντων τῶν δήμων αὐτῶν. Μεταξὺ τῶν προτάσεων ἐκείνων ἦτο καὶ ἡ πρότασις τοῦ νὰ δύναται ὁ δῆμος νὰ ἐνεργῇ τὰς εἰσπράξεις καὶ τὰς δαπάνας συμφώνως μὲ τοὺς προϋπολογισμοὺς τοὺς πρὸ τῆς 10 8βρίου 1862 ὅπερ καὶ ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις διαλαμβάνει. Ἡ Συνέλευσις κατὰ πλειοψηφίαν, καὶ κατὰ πλειοψηφίαν, νομίζω, πολλὰ μεγάλην, ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν ἐκείνην. Δεύτερον ἐπροτάθη τότε νὰ εὑρεθῇ εἷς τρόπος ἀντικαταστάσεως τῶν ἀρχῶν τοῦ δήμου ἄλλος, παρὰ ὁ διὰ τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐπροτάθησαν 2, 3, γνῶμαι· οἱ μὲν εἶπον ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁρίσῃ τοὺς συμβούλους, οἱ δὲ εἶπον τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον νὰ ἀναλάβῃ τοῦ δημοτικοῦ καθήκοντα τινά, καὶ ἄλλοι εἶπον ἄλλα. Ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ, ἐὰν ἡ Συνέλευσις νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ προβλέψῃ περὶ τῶν δήμων οἱ ὁποῖοι χηρεύουν δημοτικῶν συμβούλων, δι’ ἀντικαταστάσεως ἢ δι’ ἐκλογῆς, καὶ ὑπερίσχυσε διὰ μεγάλης πλειοψηφίας ἡ δι’ ἐκλογῆς πρόβλεψις. Ἐν τοσούτῳ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προτείνεται σήμερον περιέχει ἀναίρεσιν καὶ τῶν δύο αὐτῶν ἀποφάσεων τῆς Συνελεύσεως· τὸ μὲν διότι θέλει ἐκ νέου νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ὅτι θὰ ἰσχύουν οἱ προϋπολογισμοὶ οἱ πρὸ τῆς 10 8βρίου 1862, τὸ δὲ διότι θέλει νὰ μὴ ἐνεργηθῶσιν ἐκλογαί, ἀλλὰ νὰ γείνῃ πρόβλεψις ἄλλη καὶ ἰδίως διὰ τῆς κυβερνητικῆς ἐξουσίας. Ἰδοὺ Κύριοι διατὶ ὁ παρὼν νόμος ὡς ἀντιβαίνων εἰς τὰ ἀποφασισμένα δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον νὰ συζητηθῇ ἀσυζητητεί. Ἀλλὰ τὸ κυριώτερον, κύριοι, εἶναι τὸ ἑξῆς. Τὶ προϋποθέτει ἡ πρότασις, ἡ ὁποία φέρεται σήμερον ὑπὸ συζήτησιν; προϋποθέτει, ὅτι δημοτικὰ συμβούλια καί τοι ὑπάρχοντα, δὲν δύνανται νὰ συγκαλεσθῶσιν. Λυποῦμαι διότι πρὸ ἐμοῦ δὲν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν παραδέχεται τὴν πρότασιν ταύτην.

§19ΤΙΝΕΣ. Τὴν παρεδέχθη χθές.

§20ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε ἀπευθύνω πρὸς αὐτὸν αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν· ἐὰν τὰ δημοτικὰ συμβούλια ὑπάρχουν, διατὶ ἐδέχθη πρότασιν περὶ σφετερισμοῦ τῆς ἐξουσίας τῶν συμβουλίων τούτων ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἐνῷ εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ νὰ τὰ συγκαλέσῃ! Ἡ πρότασις λέγει τὰ ἑξῆς. «Εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ δημοτικὰ συμβούλια δὲν συνῆλθον πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων ἀπὸ 8βρίου 1862· μέχρι σήμερον»· δευτέρα παράγραφος· «ἢ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῶσιν ἕνεκα ἐλείψεως νομίμου ἀριθμοῦ μελῶν»· περὶ τοῦ δευτέρου δὲν θὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ περὶ τοῦ πρώτου)· «ἰσχύουσι διὰ τὸ παρὸν ἔτος οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1862». Πῶς ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν συσταίνει εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸν σφετερισμὸν αὐτὸν τῆς ἐξουσίας τῶν δήμων, καί τοι ὑπαρχόντων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ἀφοῦ δικαίωμα ἔχει, καὶ καθῆκον ἔχει νὰ τὰ συγκαλέσῃ, διὰ νὰ προχωρήσουν εἰς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα τοὺς ἐπιβάλλει ὁ νόμος; Τί ὑποθέτω ὅμως ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ; μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι τὰ συμβούλια ταῦτα καταργήθησαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθές· πότε εἶναι κατηργημένα; ὅταν κυρωθῇ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεγνωρίσθη ὅτι δὲν ὑφίστανται ὡς κατηργηθέντα. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τότε μόνον δύναται νὰ συστήσῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅταν μᾶς βεβαιώσῃ ὅτι ὁ Βασιλεὺς συμφώνως μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις, ἐκύρωσε τὸν νόμον. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει εἰς χεῖράς της ἓν νομοθέτημα τῆς Συνελεύσεως διὰ τοῦ ὁποίου αὐτὰ τὰ συμβούλια κηρύττονται κατηργημένα· πρὸ τῆς πράξεως αὐτῆς τῆς Συνελεύσεως τὰ συμβούλια δὲν εἶναι κατηργημένα, ἀφοῦ οὕτως ἀπεφάσισεν ἡ προσ. Κυβέρνησις καὶ οὕτως ἐδέχθησαν τὰ μετ’ αὐτὴν ὑπουργεῖα· ἀλλ’ εἶναι ἀμελῆ μόνον. Ὅθεν ὁ Κ. ὑπουργὸς χρεωστεῖ νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὸν Βασιλέα τὸν νόμον, καὶ εἰ μὲν ἡ γνώμη τοῦ Βασιλέως εἶναι, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν πρέπει νὰ κυρωθῇ, τότε τὸ νομοσχέδιον τὸ προκείμενον δὲν ἠμπορεῖ κἂν νὰ παρουσιασθῇ, διότι χρεωστεῖ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος τῇ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον νὰ συγκαλέσῃ τὰ συμβούλια αὐτά· ἐὰν κυρωθῇ, τότε ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι θὰ ἔχωμεν δημοτικὰ συμβούλια εἰς αὐτοὺς τοὺς δήμους μετὰ χρόνον πολὺν, μετὰ 3–4 μῆνας, καὶ ἕως τότε πρέπει νὰ προβλέψωμεν τί θέλει γίνει.

§21ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἔχει ὁρίσει μετὰ 25 ἡμέρας.

§22ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐντὸς τῶν 25 ἡμερῶν θὰ ἀρχίσουν αἱ ἐκλογαὶ, αὗται θὰ διαρκέσουν, ἠμποροῦν νὰ ἐπέλθουν ἔπειτα ἀκυρότητες. Ἠμπορεῖ λοιπὸν νὰ βραδύνῃ ἡ ἀντικατάστασις· συνιστῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, διότι τείνει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀναιρέσῃ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως νεαράς· δεύτερον, διότι ἐξαρτᾶται πᾶν μέτρον περιεχόμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἂν θὰ κυρώσῃ τὸν καταργήσαντα τὰ δημοτικὰ συμβούλια νόμον ἢ ὄχι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§24ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, ἐὰν ἐνθυμεῖσθε καλῶς, χθὲς ἐσύστησα εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου τῶν Σπετσῶν ὡς κατεπείγουσαν· διότι εἶπον, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη περιέχει μίαν διάταξιν περὶ τῆς παρατάσεως νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε περὶ τῆς ἐκκρεμότητος τῶν δικῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ὁ νόμος οὗτος, σᾶς εἶπον, ἔληξε κατὰ τὴν 5 Μαρτίου, καὶ τὸ παρελθὸν Ὑπουργεῖον, ἔχον κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς διαμονῆς του εἰς τὴν ἐξουσίαν ἀσχολίας πολλὰς, δὲν ἔλαβε καιρὸν διὰ νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Συνελεύσεως τὴν παράτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου. ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον κυρίως ἐσύστησα τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Θεοχάρη· προσέθηκα δὲ, ὅτι περιέχει καὶ ἄλλας τινὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι συντείνουν εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν τῶν δήμων· σήμερον ὁ Κ. Δελιγεώργης ἐπανέφερεν ἐμμέσως τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον χθὲς ἀπησχόλησεν ἐπ’ ὀλίγον τὴν Συνέλευσιν· ἐμμέσως, Κύριοι, ὁ Κ. Δεληγεώργης θέλει νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν θὰ κυρώσῃ ὁ βασιλεὺς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσατε περὶ προσωρινῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι χθὲς εἶπον· νομίζω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ ὑποχρεωθῇ εἰς τὸ νὰ ἀπαντήσῃ περὶ ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν Βασιλέα, καὶ καθὼς χθὲς σᾶς εἶπον τὸ ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ, παρὰ τὴν εὐθύνην τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι σήμερον ὁ Κ. Δεληγεώργης δὲν δύναται νὰ μᾶς ὑποχρεώσῃ εἰς τὸ νὰ ἐκφράσωμεν γνώμην τινὰ, διότι ὡς χθὲς σᾶς εἶπον τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἔχον ἐνασχολήσεις πολλὰ σπουδαίας, σπουδαιοτάτας, περὶ τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τοῦτο. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ Κ. Θεοχάρης, ἀποβλέπει τὴν ῥύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν τῶν δήμων· διότι ἡ πρότασις αὕτη δὲν λέγει ἄλλο, παρ’ ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1862 ἰσχύουν καὶ διὰ τὸ παρὸν ἔτος. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1864 ἔπρεπε, Κύριοι, κατὰ τὸν δημοτικὸν νόμον, ἔπρεπε νὰ ᾖναι συντεταγμένος καὶ ἐγκεκριμένος πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους. Σήμερον ἐν τούτοις τὸ παρελθὸν ὑπουργεῖον ἦτον ἠναγκασμένον ὡς ἐκ τοῦ κενοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τὴν διοίκησιν νὰ λάβῃ τὸ μέτρον, ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1862 νὰ διέπῃ καὶ τὸ ἔτος 1864. Ὁ Κ. Θεοχάρης ὑπέβαλε πρότασιν, νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ κανονίσῃ καὶ νὰ ῥυθμίσῃ τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν διοίκησιν. Δὲν θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ τὸ ἀποδεχθῇ; εἶναι ἀδιάφορον· δὲν θέλει ἐπίσης νὰ ἀποδεχθῇ τὸ δʹ. ἄρθρον, κατὰ τὸ ὁποῖον παρατείνεται ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου; Θὰ βλαφθοῦν συμφέροντα σημαντικὰ τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Δὲν θὰ παραδεχθῆτε τὰς δύο προτάσεις τοῦ Κ. Θεοχάρη; θὰ ἐξακολουθῇ μία κατάστασις ἀνώμαλος εἰς τοὺς δήμους, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι δυστύχημα, ἀλλὰ διὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ᾖναι ὑπεύθυνο, οὔτε τὸ παρὸν ὑπουργεῖον, οὔτε τὸ παρελθόν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλός.

§26ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ὁ πρῶτος ἀγορεύσας κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Θεοχάρη, σᾶς εἶπεν, ὅτι σήμερον ἡ Συνέλευσις, ἐπιλαμβανομένη αὐτοῦ τοῦ ζητήματος καὶ ἀποδεχομένη τὴν πρότασιν αὐτὴν, παλινῳδεῖ· τουτέστιν ἀνατρέπει τὰ χθὲς ἀποφασισθέντα· δὲν ἔχει οὕτως τὸ πρᾶγμα. Ἡ Συνέλευσις ἐνησχολήθη προηγουμένως εἰς νόμον ἐκλογικόν· κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ παρεισήχθησαν διάφορα ζητήματα, περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς, δὲν ἐτέθησαν ὅμως ζητήματα οἰκονομικά· ὁ νόμος ἐκεῖνος οὔτε ἠκυρώθη, οὔτε ἐκυρώθη· ἀλλὰ καὶ ἂν κυρωθῇ δὲν πληροῖ ἀμέσως τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ἡ σημερινὴ πρότασις δύναται νὰ πληρώσῃ· διότι ὑποθέσατε, ὁ Βασιλεὺς αὔριον κυρόνει τὸν νόμον, νομίζετε ὅτι θὰ ἐπανέλθωσι διὰ μιᾶς εἰς τὴν τάξιν τὰ πάντα, ὅτι διὰ μιᾶς θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἰσχύν των καθ’ ὅλα ὁ δημοτικὸς νόμος; ὄχι, Κύριοι· θὰ βραδύνωσι τὰ πάντα, καὶ τὰ συμφέροντα τῶν δήμων τούτων θὰ πάθωσι μεγάλως· ἔχετε πρόσφατον παράδειγμα τὰς Ἀθήνας· πολλοὶ τῶν ἐμπόρων ἀρνοῦνται τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων ἐπὶ τῶν ὠνίων, διότι λέγουν, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν ὑπῆρξε δημοτικὸν συμβούλιον, ὅπως δι’ αὐτοῦ ψηφισθῇ ἡ ἐπέκτασις τοῦ φόρου κατὰ τὸ ἄρθ. 5 τοῦ ἀπὸ 22 10βρίου 1847 Νόμου, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν ἔφερε νόμον ὅπως ἐπιβληθῇ ὁ φόρος ἐκεῖνος διὰ μόνης ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου καὶ βασιλικοῦ διατάγματος· ἐντεῦθεν ὑπάρχουσιν καθυστερούμενα τοῦ 1863, καὶ θὰ ὑπάρχουν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Καὶ σήμερον ἀκόμη ὁ δῆμος τῶν Ἀθηνῶν δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ νομίμως οὐδένα φόρον ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ ὁ νόμος αὐτός. Ἐὰν μετ’ οὐ πολὺ ἐπικυρωθῇ ὁ νόμος ἐκεῖνος, θὰ ἐπανέλθωσι τὰ πάντα εἰς τὴν κανονικήν των κατάστασιν, καὶ θὰ ἐφαρμοσθῶσι καθ’ ὅλα αἱ διατάξεις τοῦ περὶ Δήμων Νόμου. Διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως θὰ προσβληθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν δήμων; ὄχι· διότι τὰ νέα δημοτικὰ συμβούλια, ἐὰν θεωρήσωσι τί ἐλλεῖπον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δύνανται καὶ δικαιοῦνται νὰ κάμωσι νέαν πρᾶξιν, νὰ ἐπεκτείνωσι φόρους, εἴτε νὰ καταργήσωσιν ἐπιβληθέντας ἀλλὰ μήπω διατεθέντας ἐν τῷ μεταξύ. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν δημοτικῶν συμβουλίων ἦτο ἐκκρεμὲς, καὶ ἐνόσῳ ἦτο ἐκκρεμὲς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς μέτρον τι, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ καλέσῃ τὰ δημοτικὰ συμβούλια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν συνῆλθον ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἀπὸ τοῦ φεβρουαρίου ἤρχισεν ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ τὸ ζήτημα ἔμεινεν ἔκτοτε ἐκκρεμὲς, ἡ Συνέλευσις δὲ πρὶν ἐπιληφθῇ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐκήρυξε καταλελυμένα τὸ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν αὐτὴν μ’ ἐκεῖνο κατηγορίαν· ἑπομένως ὡς πρὶν οὕτω καὶ σήμερον, καὶ ἂν δὲν ἐπεκυρώθη ὁ ψηφισθεὶς νόμος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκαλεσθῶσι τὰ δημοτικὰ Συμβούλια Ἀθηνῶν καὶ τὰ τούτῳ ὅμοια. Διὰ τῆς αὐτῆς προτάσεως λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ τῆς διαθέσεως τῶν φόρων, ἤτοι τῆς δι’ ἐνοικιάσεως εἰσπράξεως αὐτῶν, διότι κατὰ νόμον ὁ δήμαρχος δὲν δύναται νὰ ἐνοικιάσῃ οὐδένα φόρον ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ τοιοῦτο δὲν ὑπάρχει. Ἂν συμπέσῃ νὰ ἀποθάνῃ, ἢ νὰ παύσῃ ὁ εἰσπράκτωρ εἰς τοὺς δήμους τούτους ποῖος θὰ προτείνῃ τὴν ἀντικατάστασίν του; Κατὰ τὸν νόμον τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον προτείνει τρεῖς ὑποψηφίους, καὶ ἐκ τῶν τριῶν τούτων διορίζεται εἷς. Δὲν ὑπάρχει ὁ προτείνων· πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἀπροστάτευτα τὰ δημοτικὰ συμφέροντα χάριν μιᾶς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν πρεσβεύουσι περὶ ἐκλογῆς τινές; Διὰ τοῦ ἄρθρου 2. τῆς προτάσεως θεραπεύεται καὶ ἡ ἀνάγκη αὕτη. Διορθώσατε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν τοιούτων δήμων διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως, καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι οὐδόλως προσβάλλετε τὰ δικαιώματα τῶν δήμων ἢ καταργεῖτε σεῖς τὸν ψηφισθέντα περὶ ἐκλογῆς νόμον· οὗτος εἶναι ἄσχετος μὲ τὴν πρότασιν ταύτην.

§27ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ἡρ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§29ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἕκαστος, Κύριοι, δύναται νὰ προφητεύσῃ ἢ νὰ ἐννοήσῃ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἔρχεται ὁ νόμος οὗτος ὕστερον ἀπὸ πάνδημον ψηφοφορίαν, ἥτις ἔφερεν εἰς πέρας νόμον περὶ τῶν δημοτικῶν Συμβουλίων τῶν δήμων ἐκείνων, οἵτινες εὑρέθησαν ἕνεκα τῆς ἐπαναστάσεως εἰς παραλυσίαν. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ 1. ἄρθρον. «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ δημοτικὰ συμβούλια δὲν συνῆλθον πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1862 μέχρι σήμερον ἢ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῶσιν ἕνεκεν ἐλλείψεως νομίμου ἀριθμοῦ μελῶν ἰσχύουσι διὰ τὸ παρὸν ἔτος οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1862, ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι πράξεις.» «Διὰ τὸ παρὸν ἔτος,» δηλ. δι’ ὅλον τὸ ἔτος, ἔρχεται αὐτὴ ἡ πρότασις νὰ καθιερώσῃ μίαν ἀρχὴν δι’ ὅλον τὸ ἔτος· καὶ ἐν τίνι δικαιώματι προβλέπει ὁ προτείνων, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος θὰ διατελῶμεν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ κατάστασις τῶν δημοτικῶν Συμβουλίων τῶν δήμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται δημοτικοῦ Συμβουλίου;

§30ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θέσατε, μέχρις οὗ ψηφισθῇ ὁ νέος νόμος.

§31ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐδῶ παραβλάπτονται τὰ δικαιώματα τῶν δήμων, διότι ἔρχεται μία αὐθαίρετος, οὕτως εἰπεῖν, προσταγὴ, δι’ ἧς τί λέγει; «Ἄρθρον 2. Εἰς τὰς ἐκτελεστικὰς ἀρχὰς τῶν δήμων τούτων ἐπιτρέπεται τῇ ἐγκρίσει μόνον τῆς προϊσταμένης αὐτῶν διοικητικῆς ἀρχῆς, ἡ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους διάθεσις τῶν δημοτικῶν φόρων, καὶ ὁ διορισμὸς εἰσπρακτόρων.» Διὰ τῆς προτάσεως ταύτης ἀφαιρεῖται ἀπὸ τοὺς δήμους τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον καθιέρωσαν οἱ νόμοι καὶ ἡ ἐλευθερία· διότι περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ἄλλος τις ἢ αἱ συμβουλευτικαὶ ἀρχαὶ τοῦ δήμου. Τὰ συμβούλια ἀποφαίνονται ὁποῖοι πρέπει νὰ ἦναι οἱ φόροι τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ πληρώσωσιν οἱ δημόται· διότι αὐτὰ γνωρίζουσι τὰς ἀνάγκας καὶ οὐχὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, οὐχὶ ὁ ἔπαρχος. Τὰ συμβούλια ἀποφαίνονται ποῖοι πρέπει νὰ ἀναλάβωσι τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοτικῶν φόρων, διότι οἱ δῆμοι ἀπαιτοῦσι νὰ ἔχωσιν εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων ἐγγύησιν τιμιότητος καὶ ἀκριβείας. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διορίζει τοὺς εἰσπράκτορας αὐτὴ, ἀλλ’ ἡ συμβουλευτικὴ ἀρχὴ ὁρίζει τὰ πρόσωπα. Δὲν δύναται σήμερον ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ διορίσῃ εἰς τοὺς δήμους πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπολαμβάνουσι τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν δημοτῶν. Βλέπετε ὅτι καὶ εἰς τὸ βʹ. ἄρθρον ἡ πρότασις ἔρχεται νὰ προσβάλῃ τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Τὸ μόνον λογικὸν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκω εἰς τὴν πρότασιν εἶναι τὸ 4· διότι πράγματι, ἂν τὸ ὑπουργεῖον τὸ νέον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἀποδίδω κἀμμίαν πλαγίαν σκέψιν, τὸ ὁποῖον φρονῶ ὅτι θέλει ἀποδείξει εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι θὰ ὑπερασπισθῇ τὰ δικαιώματα τῆς κοινωνίας, ὅτι θὰ ἀναγνωρίσῃ τὰς ἀρχὰς ἐκ τῶν ὁποίων ἐκινήθη ἡ ἐπανάστασις καὶ ἀνέτρεψεν ἓν παράδοξον σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶχε καθιερώσει ἡ δυναστεία τοῦ Ὄθωνος, πέποιθα πρὸς τοῦτο, καὶ ἐλπίζω τὸ νέον ὑπουργεῖον νὰ ἀποδείξῃ ὅτι οἰστρηλατεῖται ἀπὸ ταὐτὰ ἁγνὰ αἰσθήματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα οἰστρηλατεῖται ἡ Συνέλευσις καὶ ἐξέδωκε τὸν νόμον. Ἀλλὰ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι καὶ εἰς ἐναντίαν θέσιν ἂν εὑρεθῇ, θέλει ἐκφράσει τὴν πεποίθησίν του, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ κατακρίνῃ. Τὸ μόνον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον βλέπω ὀρθὸν, εἶναι τὸ 4. Ἐπειδὴ καὶ ἂν αὔριον κυρωθῇ ὁ νόμος, ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι θὰ παρέλθῃ ἓν διάστημα χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ συμφέροντα τῶν δήμων μένουν εἰς ἐκκρεμότητα, ἥτις παραβλάπτει αὐτούς· διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ δύναται σήμερον δικαιολογημένως νὰ ὑποστηριχθῇ κατὰ τὸ 4 ἄρθρον, καὶ φρονῶ συνάμα, ὅτι αὕτη προστατεύει καὶ τὰ συμφέροντα τῶν δήμων, οἱ ὁποῖοι ἔσχον τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴν ἔχουν τὰς συμβουλευτικὰς ἀρχάς. Ἐναπόκειται εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὅστις ὑποβάλλεται ἐνώπιόν της. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐκτὸς τοῦ 4 ἄρθρου, ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι περιττὰ καὶ ἐπιζήμια, ἂν θέλετε καὶ δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὰ προτείνει, διότι δὲν ἔχουν τὸν σκοπὸν τὸν καλὸν, τὸν ὁποῖον προτίθεται νὰ φέρῃ αὐτὴ ἡ πρότασις. Προτείνω λοιπὸν τὴν παραδοχὴν τοῦ ἄρθρου, ὡς ἁπλοῦν ἐπιβοηθητικὸν μέτρον διὰ νὰ προστατεύσω τὰ συμφέροντα τῶν δήμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν δημοτικὰ συμβούλια· τὰ δὲ ἄλλα ἄρθρα νὰ τὰ ἀποῤῥίψωμεν, δηλ. τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα, οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθημεν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Ὁ Κ. Χρηστόπουλος προτείνει τὴν ἑξῆς πρότασιν. «Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τοῦ πληρεξουσίου Σπετσῶν προτεινομένου νόμου, μέχρις οὗ ἀποφανθῇ ἡ ἁρμοδία ἐξουσία περὶ τῆς κυρώσεως τοῦ ψηφίσματος.» (θόρυβος)

§33ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις ἐπελήφθη τῆς συζητήσεως νὰ γίνεται τόρα πρότασις περὶ ἀναβολῆς, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρότασις. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι) Ἀπεῤῥίφθη. Θὰ ἐρωτήσω περὶ τῆς ἀρχῆς.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ζητῆτε ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἄνευ λόγου εἶναι ὡς νὰ λέγετε, ὅτι δὲν θέλετε νὰ προβῇ εἰς τὰ ἔργα της ἡ Συνέλευσις. (θόρυβος) Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν ἀρχὴν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία· ὥρα 3 καὶ 12 λεπτά. Ὥρα 4 παρὰ ¼.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 173, 85 εἶπον ναὶ 82 ὄχι, 6 ἠρνήθησαν ψῆφον, ὥστε μὲ λύπην μου σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ μὴ διακριθείσης πλειονοψηφίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἵνα μὴ χάνωμεν τὸν καιρὸν νὰ γίνῃ δι’ ἀναστάσεως;

§38ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι, ὄχι.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται λοιπὸν ἐκ νέου. Τὸ θέμα εἶναι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσι ὄχι. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία· ὥρα 4 καὶ ¼.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 182· 85 εἶπον ὄχι 92 εἶπον ναὶ 5 ἠρνήθησαν ψῆφον· ἄρα ὑπερίσχυσε τὸ ναὶ, δηλαδὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτή. Τὸ πρῶτον ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. «Ἄρθρον 1. Εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ δημοτικὰ συμβούλια δὲν συνῆλθον πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των ἀπὸ τοῦ 8βρίου 1862 μέχρι σήμερον ἢ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῶσιν ἕνεκεν ἐλλείψεως νομίμου ἀριθμοῦ μελῶν ἰσχύουσι διὰ τὸ παρὸν ἔτος οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1862, ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι εἰσπράξεις.»

§41Κ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι! ἐκ τῆς δευτέρας ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐγεννήθη ὡς δυνάμεθα νὰ συμπεράνωμεν ἀμφιβολία τις ὡς πρὸς τὴν ταχεῖαν ἐπικύρωσιν τοῦ ψηφίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει ἢ δὲν ἠδυνήθη νὰ συνέλθῃ, ἢ κατελύθη ἡ δημοτικὴ ἀρχή. Πρὸς ἄρσιν τῆς ἀμφιβολίας φρονῶ καλὸν νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἑξῆς τροπολογία «ἀντὶ διὰ τὸ παρὸν ἔτος» νὰ τεθῇ «μέχρι τῆς ἐπικυρώσεως τοῦ νόμου.»

§42ΣΧΙΝΑΣ. Ἂν δὲν γίνῃ ἡ κύρωσις;

§43ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς· ἡ Συνέλευσις ἐκφράζει τὴν θέλησίν της.

§44ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὅταν χθὲς ἠρώτησα τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν προτίθεται νὰ κυρώσῃ τὸν νόμον τὸν ὁποῖον πρὸ πολλοῦ ἡ Συνέλευσις ἐψήφισεν, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέφυγε μὲ πολλὴν λεπτότητα ν’ ἀπαντήσῃ περιορισθεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως τῶν νόμων ἀνήκει εἰς τὸν βασιλέα, ὡς νὰ μὴν ἐγνωρίζομεν τὸν τύπον, ὅτι πᾶν νομοθέτημα διὰ νὰ ἔχῃ ἰσχὺν ἀπαιτεῖται νὰ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ βασιλέως. Ἐγὼ ἐρωτήσας τὸν Κ. ὑπουργὸν ἂν πρόκειται νὰ κυρώσῃ τὸν νόμον, ἠννόουν ὅτι ὡς σύμβουλος τοῦ στέμματος θὰ ὑποβάλλῃ μετὰ τῶν συναδέλφων αὐτοῦ τὸν νόμον εἰς τὸν Βασιλέα, ἂν ἐθεώρει ὅτι εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὸν τόπον, ἔκαμα δὲ τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν, διότι ὅτε ἤκουσα ἀναγινωσκομένην τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἂν καὶ ὑποβληθεῖσαν ἀπὸ τὸν Κ. Θεοχάρην εἶδον οἰκειοποιηθεῖσαν ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὑποστηριχθεῖσαν παρ’ αὐτοῦ.

§45ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ὑπουργικόν.

§46ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαντῶ· δὲν διενοήθην νὰ θέσω ὑπουργικὸν ζήτημα, δὲν εἶναι καιρὸς νὰ τεθῶσι τοιαῦτα, οὔτε εἶμαι τῆς ἰδέας νὰ πολεμήσω τὴν κυβέρνησιν ἵνα πέσῃ, αἱ πράξεις της εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θέλουν τὴν ὑποστηρίξει (θόρυβος). Κύριοι εἶχον συλλάβει τὴν ὑπόνοιαν ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἂν καὶ ὑπέβαλεν ὁ Κ. Θεοχάρης τὴν υἱοθέτησεν ὅμως ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν ἐσύστησεν ὡς κατεπείγουσαν, ἔχει σκοπὸν νὰ ματαιώσῃ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἡ Συνέλευσις ἐπεψήφισε διὰ μεγάλης πλειοψηφίας, καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου μόνον 43 κατεψήφισαν. Ἤδη ἡ Συνέλευσις διὰ μιᾶς ψήφου ἐδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ· ἀφοῦ ἡ συνέλευσις λοιπὸν ἐδέχθη τὴν ἀρχὴν ὀφείλομεν εἰς τὰ καθέκαστα νὰ φέρωμεν παρατηρήσεις τινὰς, κ’ ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ Κ. Ἀντωνόπουλος τοῦ νὰ ἰσχύῃ ὁ νόμος μέχρι τῆς κυρώσεως τοῦ ἐπιψηφισθέντος δημοτικοῦ νόμου. Ἠρώτησάν τινὲς, ἂν ὁ νόμος δὲν κυρωθῇ τὶ θὰ γίνῃ; τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως τῶν νόμων ἀνήκει εἰς τὸν Βασιλέα διὰ τῶν ὑπευθύνων ὑπουργῶν· ἂν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἴδῃ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι ἐπωφελὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι καλὸς, καὶ ἐσκέφθην νὰ εἰσαγάγω ἕτερον ἐγὼ, καὶ ἡ Συνέλευσις εἶναι κυρία ν’ ἀποφανθῇ ἂν ἐμμένῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας ἢ ὄχι, ἂν θέλῃ νὰ παραδεχθῇ τὴν γνώμην τῶν 43. Ἂν λοιπὸν ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ κυρώσῃ τὸν νόμον, πιστεύω, ὅτι μετὰ τὰς σπουδαίας σκέψεις τὰς ὁποίας θέλει λάβει ἡ νέα Κυβέρνησις δύναται νὰ προσδιορίσῃ μέχρι τίνος ἐποχῆς θέλει νὰ περιορίσῃ τὸ δικαίωμα αὐτό.

§47ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Αὐτὸ πηγαίνει ἐναντίον τῶν συμφερόντων σας.

§48ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ συμφέροντά μας εἶναι ὁ λαὸς νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἄρχοντάς του· καὶ ἂν ἄλλοι ἐμμένωσιν εἰς ἐναντίαν ἀρχὴν ἡμεῖς θὰ ἐπιμένωμεν μέχρις ἑνὸς, διότι ἔχομεν σκοπὸν νὰ μὴ ἐρχώμεθα εἰς τὰς θύρας τῶν ὑπουργῶν, νὰ ἐνισχύωμεν τοὺς ὑποψηφίους. Τὸ 1 ἄρθρον λέγει· «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ δημοτικὰ συμβούλια δὲν συνῆλθον πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των ἀπὸ τοῦ 8βρίου 1862 μέχρι σήμερον ἢ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῶσιν ἕνεκεν ἐλλείψεως νομίμου ἀριθμοῦ μελῶν, ἰσχύουσι διὰ τὸ παρὸν ἔτος οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1862, ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι πράξεις. Ἐδῶ ἡ διάταξις αὕτη περιορίζει, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 62 θέλει ἰσχύει καὶ διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος. Ἀλλ’ ἂν εἴς τινας δήμους, καὶ πιστεύω, ὅτι ὑπάρχουσι πολλοὶ τοιοῦτοι, εἰς τὰ 62 δὲν συνετάχθη προϋπολογισμὸς, τότε ποῖον προϋπολογισμὸν θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Τὸν τελευταῖον.

§50ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἤθελα προτείνει, νὰ ἰσχύῃ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ τελευταίου ἔτους.

§51ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, προῆλθον εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεώς μου διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων τῶν στερουμένων δημοτικῶν συμβουλίων δὲν ἦσαν εἰς καλὴν κατάστασιν· ἐπρόκειτο δὲ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν καὶ ὁ νόμος τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐψηφίσαμεν· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν γνωρίζομεν πότε οὗτος θὰ λάβῃ κῦρος, καθ’ ὅσον τὸ δικαίωμα τοῦ κύρους αὐτοῦ ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν Βασιλέα, καὶ ἐπειδὴ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν δήμων εἶναι ἀκροσφαλὴς, διὰ τοῦτο καὶ μόνον ὑπέβαλα τὴν πρότασιν ταύτην διὰ νὰ προλάβω τὴν καχεξίαν ἥτις ἐπὶ πολὺν ἀκόμη χρόνον ἕνεκεν τῆς ἐλλείψεως τοῦ νόμου ἔμελλεν νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τοὺς εἰρημένους δήμους. Ἀλλ’ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν κατὰ πρῶτον ἀγορεύσας ὁ Κ. Ἀντωνόπουλος σᾶς ὑπέβαλεν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸν παρόντα νόμον, διότι οἱ προϋπολογισμοὶ οἱ συντασσόμενοι παρὰ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων εἶναι ἐτήσιοι, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ λήγουσι κατὰ τὸν Μάρτιον ἢ Ἀπρίλιον, αἱ τὰ καθήκοντα αὑτῶν ἀναλαμβάνουσαι νέαι δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἀναλαμβάνουσι συγχρόνως καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διοικήσωσι τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων μὲ τὸν αὐτὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχε ψηφίσει τὸ παρελθὸν δημοτικὸν συμβούλιον· ἐὰν ὅμως παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Ἀντωνοπούλου, πρῶτον δὲν γνωρίζομεν τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ κυρωθῇ ὁ νέος νόμος, διότι ἐνδεχόμενον οὗτος νὰ ᾖναι βραχὺς, ἀλλὰ πολὺ πιθανὸν καὶ νὰ βραδύνῃ, πρὸς δὲ δὲν θέλει εἶσθαι δυνατὸν, ὅταν θὰ γίνῃ νέα ἐκλογὴ, νὰ γίνῃ ἀμέσως νέος προϋπολογισμὸς διότι κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν συντασσόμενον κατ’ ἔτος τὴν 1 Ἰανουαρίου, αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἀναλαμβάνουσιν ὑποχρεώσεις. Ὁ δὲ προϋπολογισμὸς, ὁ μέλλων νὰ συνταχθῇ περὶ τὰ μέσα τοῦ ἔτους δύναται, ἢ νὰ μειώσῃ τοὺς φόρους, ἢ νὰ τοὺς αὐξήσῃ. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν ἀρχὴν προσβάλλουσαν κεκτημένα δικαιώματα χορηγηθέντα προηγουμένως εἰς μίαν δημοτικὴν ἀρχὴν δυνάμει ἑνὸς προϋπολογισμοῦ; τὶς ἐξ ἡμῶν ἀγνοεῖ ὅτι οἱ φόροι ἐνοικιάζονται ἐτησίως; τὶς ἀγνοεῖ ὅτι οἱ δημοτικοὶ φόροι προσδιορίζονται ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ ἔτους δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος; διὰ τοῦτο λοιπὸν λέγω, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ τροπολογία, ὥστε νομίζω, ὅτι διὰ τὸ παρὸν ἔτος τὸ 1862, ὅπως ἔχει τὸ σχέδιον ἔχει λογικῶς.

§52ΚΑΛΟΣ. Ἡμπορεῖ νὰ μείνῃ τὸ κατὰ τοὺς τελευταίους προϋπολογισμούς.

§53ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§55ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐπίστευα, ὅτι ὁ φίλος μου Κ. Χρηστόπουλος ἤθελε δώσει εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ὄψιν ὑπουργικοῦ ζητήματος. Τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἄλλοτε καὶ σήμερον ἐφέρθη εἰς τὴν Συνέλευσιν ἁπλῶς ὡς ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ λύσῃ ἡ Συνέλευσις χωρὶς νὰ θελήσῃ οὔτε τὸ παρελθὸν οὔτε τὸ σημερινὸν ὑπουργεῖον νὰ τὸ υἱοθετήσῃ. Ὅλοι ἢ τοὐλάχιστον μεγίστη πλειονοψηφία ἦτο ὑπὲρ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος ἐσχάτως παρὰ τῆς Συνελεύσεως. Ὅλοι ἔχομεν τὴν διάθεσιν αὐτὸν τὸν νόμον νὰ τὸν ἴδωμεν ὅσον τάχιστα ἐπικυρούμενον, διότι διὰ τοῦ ψηφίσματος τούτου δὲν θέλουν διορθωθῆ κατὰ πολὺ οὔτε τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων οὔτε αἱ ἄλλαι ἀνάγκαι αὐτοῦ. Ἐπρότειναν λοιπόν τινες νὰ τεθῇ ἀντὶ ὅλου τοῦ τρέχ. ἔτους ἡ φράσις μέχρι τῆς κυρώσεως τοῦ ψηφισθέντος παρὰ τῆς Συνελεύσεως νόμου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τίποτε δὲν κατορθοῦται δι’ αὐτῆς τῆς ἐκφράσεως· ἡ ἐπιθυμία τῆς Συνελεύσεως δὲν ἐκπληροῦται, διότι εἶναι δυνατὸν αὐτὸν τὸν νόμον νὰ μὴ τὸν ἴδωμεν κυρούμενον, καὶ τότε δὲν θέλομεν τίποτε ἄλλο κατορθώσει, παρὰ νὰ ἔχωμεν τοὺς δήμους εἰς τὴν αὐτὴν παραλυτικὴν κατάστασιν. Ἀντὶ τούτου λοιπὸν καλὸν εἶναι καὶ σύμφωνον μὲ τὴν θέλησιν τῆς Συνελεύσεως ἀντὶ τῆς φράσεως «μέχρι τῆς κυρώσεως τοῦ ψηφισθέντος νόμου νὰ θέσωμεν μίαν διάρκειαν αὐτοῦ τοῦ προσωρινοῦ νόμου, καὶ θέτω ὡς διάρκειαν τρεῖς μῆνας. Ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ἰσχύῃ τρεῖς μῆνας, καὶ μετὰ ταῦτα σκεπτόμεθα. Τὰ δὲ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ προαγορεύσας, ὅτι ἀποκτῶνται δικαιώματα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι ἀληθῆ. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος δὲν θὰ χρησιμεύσῃ σήμερον, εἶναι ὁ παλαιὸς, ὅστις δὲν ἀντιπροσωπεύει κυρίως τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου τὰς σημερινάς· ἰδίως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 62, ὁ τελευταῖος τοῦ δήμου τῶν Ἀθηνῶν, οὐδόλως ἀντιπροσωπεύει τὰς σημερινὰς ἀνάγκας, διότι τότε οὔτε ἐθνοφυλακὴ ὑπῆρχεν, οὔτε ποσὸν διὰ τὸ ἀέριον ἦτο προσδιωρισμένον. Λοιπὸν προτείνω, ὥστε ὁ νόμος αὐτὸς, τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν σήμερον νὰ ἔχῃ ἰσχὺν μόνον 3 μῆνας.

§56ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Κύριοι, Ἐδῶ περιέχεται «ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι πράξεις· ἠμπορεῖ νὰ ἦναι διὰ δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἐπραγματοποιήθησαν, ἢ δι’ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι τότε ἀπῃτοῦντο, τόρα ὄχι. Λοιπὸν ἐκτὸς τῶν εἰδικῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπληρώθησαν......

§57ΚΑΛΟΣ. Καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ἀντωνοπούλου καὶ ἡ τοῦ Κ. Κολιάτσου ἀντιβαίνουσιν εἰς πᾶν ὅ,τι εἶναι λογικὸν εἰς συζήτησιν ἑνὸς νόμου· διότι πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς νόμον τὸν ὁποῖον ψηφίζετε, νὰ ἔχῃ ῥήτραν ὅτι ἰσχύει μέχρι τῆς κυρώσεως ἄλλου νόμου; Ἔρχομαι εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κολιάτσου, ὅστις θέτει προθεσμίαν τριῶν μηνῶν, ὡς ἂν ἐπρόκειτο οἱ φόροι νὰ ψηφισθῶσι καὶ εἰσπραχθῶσι κατὰ τμήματα (θόρυβος). Τοιαύτας τροπολογίας δὲν τὰς ἐννοῶ παντάπασιν. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἑτέραν παρατήρησιν τοῦ Κ. Κολιάτσου, ἤτοι τοῦ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν θὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου. Ἀπατᾶται· τὰς θεραπεύει καθ’ ὁλοκληρίαν· δὲν ἐνθυμεῖται ἴσως ὅτι ὑπάρχει ἐντὸς τοῦ δημοτ. νόμου τὸ ἄρθρον 17 κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Νομάρχης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ὑποχρεωτικὰς δαπάνας εἰς τοὺς δήμους. Ἑπομένως καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν ὡρισμένος ὁ φωτισμὸς, εἶναι ὑποχρεωτικὸς σήμερον. Ὀρθὴν βλέπω μόνον τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Χριστοπούλου, δηλ. νὰ θεωρηθῶσιν ἰσχύοντες οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ τελευταίου ἔτους, καὶ ταύτης προτείνω τὴν ἀποδοχὴν, τὴν ἀπόκρουσιν δὲ τῶν δύω ἄλλων.

§58ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἐξ ἅπαντος ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ θέσῃ ἕνα ὅρον περὶ τῆς διαρκείας τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἄλλως οἱ δύο νόμοι θέλουν εὑρεθῆ εἰς ἀντίφασιν ἢ θὰ μένῃ πάντοτε ἓν κενὸν, τὸ ὁποῖον, διὰ νὰ συμβαδίσουν οἱ δύο νόμοι, πρέπει νὰ συμπληρωθῇ· ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν σήμερον ἀποφαίνεται ὅτι τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα ἑνὸς δήμου θέλουν διέπεσθαι κατὰ ἕνα προϋπολογισμὸν καὶ κατὰ τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ τοῦ 62. Κατὰ τὸν ἄλλον νόμον ἂν κυρωθῇ, θέλουν οἱ δῆμοι προχωρήσει εἰς τὴν ἐκλογὴν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν· ἐννοεῖτε, ὅτι ὅλαι αὗται αἱ νέαι δημοτ. ἀρχαὶ θὰ ἔχουν τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δίδει ὁ δημοτικὸς νόμος, ἢ ἐννοεῖτε, ὅτι θὰ περιορίζεται ἡ ἐξουσία των ἐκ τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν κάμνομεν σήμερον;

§59ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§60ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀξιοπρεπὲς καὶ ἄξιον τῶν λαῶν νὰ διοικῶνται οὕτω. Ὑποθέτω, ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας νὰ ἀποφαίνεται ὡρισμένως καὶ νὰ μὴ διατυπόνῃ εἰς νόμον ἀμφίβολον τὴν θέλησιν τὴν γενικὴν τοῦ ἔθνους, χωρὶς νὰ ἀφίνωνται μεγάλα μάλιστα ζητήματα εἰς τὴν γνώμην οὔτε τοῦ ὑπουργοῦ, οὔτε ἑνὸς πληρεξουσίου. Μοὶ φωνάζουν ὄχι, ἀπαντῶ ναί. Βλέπετε, ὅτι οἱ δύο νόμοι θέλουν θεωρηθῆ ὡς ἀσυμβίβαστοι, ἐὰν ἡ Συνέλευσις δὲν προβλέψῃ περὶ τῆς διαρκείας τοῦ ἤδη ψηφιζομένου. Τὸν Μάϊον εἰς τὰς Ἀθήνας κατωρθώθη νὰ γίνῃ ἄλλο δημοτικὸν συμβούλιον· τοῦτο θὰ ψηφίσῃ νέον προϋπολογισμὸν; τότε θὰ εἰπῇ, ὅτι ἔπαυσεν ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει μέχρι τῆς ἀνανεώσεως τῶν ἀρχῶν τῶν δήμων. Πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου θέλει διαρκέσει τόσον χρόνον, δηλαδὴ ἕως ὅτου ἀντικατασταθῶσι τὰ δημοτικὰ συμβούλια· δὲν εἶμαι μὲν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου Μαντινείας, διότι αὐτὴ ἡ πρότασις θὰ ἦτο ἕνας περιορισμὸς τῆς ἐξουσίας, ἥτις ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ κυρώνειν τὸν νόμον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ τοῦτο δεκτὸν, ὅτι ὁ νόμος θέλει ἰσχύει ἕως ὅτου γείνῃ ἡ ἀντικατάστασις τῶν ἀρχῶν.

§61ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ προλαλήσας ἐξέφερε, διότι πᾶς προϋπολογισμὸς γίνεται δι’ ἓν ἔτος μόνον καὶ ἔχει τὴν ἰσχὺν δι’ ὅλον τὸ ἔτος· ἂν π. χ. μία δημοτικὴ ἀρχὴ ἀλλάξῃ εἰς τὸ μέσον τοῦ ἔτους ἡ νέα δημοτικὴ ἀρχὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ νέον προϋπολογισμόν. Ἐπομένως, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἰσχύῃ ὁ προϋπολογισμός· παρατηρῶ ὅμως ὅτι ἐδῶ ὁ συντάξας τὴν πρότασιν ἔχει «ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι πράξεις». Ἡμεῖς πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν διὰ τὸ μέλλον καὶ ἐδῶ θέλει νὰ ἐπικυρώσῃ τὸ παρελθὸν, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ἐννοῶ πολὺ καλὰ, ὅτι πιθανὸν νὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ 1864 νὰ γείνωσι κἄποιαι προσθῆκαι· αἱ προσθῆκαι αὗται πρέπει νὰ ᾖναι πολὺ φειδωλαὶ καὶ νὰ στηρίζωνται εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὑποχρεωτικὰς τῶν δήμων λοιπὸν ἀντὶ τῆς ἀνωτέρω φράσεως νὰ τεθῇ «κατὰ τὸν ἀναγκαῖον ἀναποφεύκτως προϋπολογισμὸν ἐγκρινόμενον κατὰ τοὺς νομίμους τύπους.

§62ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἐνοήσαμεν.

§63ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Εἶναι προϋπολογισμοὶ, οἵτινες θὰ ἰσχύωσιν· ἡ ἔγκρισις εἶναι περιττή· ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ μία ἀνάγκη ἀναπόφευκτος, νὰ προστεθῇ δαπάνη τις ἐκ τῶν ὑποχρεωτικῶν τοῦ δήμου· λέγω λοιπὸν αὐτὴ ἡ δαπάνη νὰ προστεθῇ ἐγκρινομένη προσηκόντως. Ἔρχομαι, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ 1 ἄρθρου εἶναι περιττὸν, καὶ ἐναντίον μάλιστα τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε. Τί λέγει τοῦτο; «ὅτι ἰσχύουσι καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι πράξεις.» Τί εἶναι αἱ πράξεις αὗται; Οἱ προϋπολογισμοὶ περιέχουν τὰς δαπάνας τὰς ὑποχρεωτικὰς τοὐτέστι τὰς ἀπαιτουμένας πρὸς συντήρησιν τῶν δήμων, ὡς καὶ τὰς προαιρετικὰς, δηλ. ἐκείνας τὰς ὁποίας ὀφείλει ὁ δῆμος νὰ κάμῃ, ὅταν αἱ πρὸς συμπλήρωσιν πράξεις ἀφορῶσι δαπάνας πρὸς θεραπείαν ἀναγκῶν ἀναφυομένων κατὰ τὴν στιγμήν. Ἀλλ’ αἱ ἀνάγκαι τοῦ 1862 περὶ τῆς θεραπείας τῶν ὁποίων προενόησαν τότε αἱ εἰδικαὶ πράξεις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, εἶναι αἱ αὐταὶ κατὰ τὸ 1864; ὄχι· διότι τὸ 1862 ὁ προϋπολογισμὸς δὲν προέβλεψε π.χ. περὶ ἑνὸς ἔργου, τὸ ὁποῖον κατεδείκνυεν ἡ ἀνάγκη, εἰς κατασκευὴν τούτου· ἐπῆλθε δημοτικὴ πρᾶξις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἐνεκρίθη αὕτη καὶ τὸ ἔργον ἐξετελέσθη, θέλετε λοιπὸν νὰ ἰσχύῃ καὶ διὰ τὸ 1864 ἡ αὐτὴ πρᾶξις περὶ πιστώσεως δι’ ἔργον ἐκτελεσθὲν καὶ πληρωθέν; Εἰς τὰ 1862 ἦλθεν, ὑποτεθείσθω, μία νόσος, καὶ ὁ δῆμος ἔλαβε μέτρα ὑγειονομικὰ προληπτικά· αὐτὸ ἰσχύει μόνον δι’ ἐκεῖνο τὸ ἔτος, διότι ἡ ἀνάγκη ἦτο στιγμιαία· θέλετε λοιπὸν νὰ δώσητε κῦρος, ὥστε ἡ αὐτὴ δαπάνη νὰ γίνῃ καὶ τὸ 1864; Πείθεσθε ἐκ τούτων, ὅτι διὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ τελευταίου παραγράφου τοῦ 1 ἄρθρου, δίδετε ἰσχὺν εἰς πράξεις, τὰς ὁποίας δὲν γνωρίζετε, καὶ περὶ τῆς ἰσχύος τῶν ὁποίων ἀνάγκη δὲν παρίσταται. Ἄλλως πρέπει, Κύριοι, νὰ ἦσθε πολὺ φειδωλοὶ εἰς τὰς διατάξεις περὶ διαθέσεως τῶν δημοτικῶν φόρων. Εἶναι μέγα τόλμημα νὰ ἔρχωνται ἄνδρες ἀνήκοντες εἰς διαφόρους ἐπαρχίας, μὴ γινώσκοντες τὰς ἀνάγκας τῶν δήμων, νὰ ἔρχωνται, λέγω, νὰ διαχειρίζωνται δι’ ἐξαιρετικῶν νόμων τὴν περιουσίαν εἰδικῶν δήμων. Τοῦτο εἶναι, ὡς κατανοεῖτε, μία ἐπέμβασις μεγίστη εἰς τὰ δημοτικὰ δικαιώματα, καὶ ἀντίκειται εἰς τὰς ἀρχὰς τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν. Ἐὰν δέ, ἐξ ἀνάγκης ἀνυπερβλήτου, ἔρχεσθε νὰ δώσητε ἐξαιρετικῶς κῦρος εἰς τὸν τοῦ 1862 προϋπολογισμὸν δήμων τινῶν, διὰ νὰ συντηρήσητε αὐτοὺς, δὲν πρέπει νὰ δώσητε ἀφ’ ἑτέρου μέσα εἰς σπατάλην τῶν πόρων, χωρὶς νὰ γνωρίζετε τὰς αἰτίας τῶν δαπανῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους εἶμαι ἐναντίος τοῦ τελευταίου § τοῦ ἄρθρου «ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι πράξεις.» Ἐπίσης εἶμαι ἐναντίος καὶ εἰς τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ εἰσαγάγουν, ὅτι ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει μέχρι τῆς ἐκδόσεως νέου νόμου. Τοῦτο ἐννοεῖται οἴκοθεν. Ὁ νόμος αὐτὸς θέλει περιλάβει μίαν διάταξιν, ὅτι αἱ διατάξεις, αἱ ἀντιβαίνουσαι εἰς τὸν παρόντα νόμον, εἶναι ἄκυροι, (θόρυβος)· ἀλλ’ ὁ νόμος ὁ νέος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν νῦν ἀποφασισθησομένων περὶ τοῦ δημοτικοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους προϋπολογισμοῦ δήμων τινῶν. Διότι οἱ προϋπολογισμοὶ γίνονται ἐτήσιοι, καὶ περιέχουν δαπάνας πρὸς θεραπείαν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπάρχουν ἐτήσιοι· δυνάμει τῶν προϋπολογισμῶν θέλετε ὑποχρεώσει τὸν δῆμον δι’ ἓν ἔτος, δυνάμει αὐτοῦ θέλουσι γίνει ἐνοικιάσεις προσόδων, ἢ οἰκιῶν, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φέρετε ἓν δημοτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ, ὅτι ἀκυροῖ τὰς συναλλαγὰς ταύτας. Θέλετε κατανοήσει τὸ ἀτόπημα τῆς τοιαύτης διατάξεως, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἐνοικίασις τῶν δημοτικῶν φόρων γίνεται ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των ἐτησία, καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὕτη ἐπ’ ἀορίστῳ προσωρινότητι, τουτέστι μέχρι τῆς ἐκδόσεως νέου νόμου. Ἐκ τούτου κατανοεῖτε κάλλιστα εἰς ποῖον ἄτοπον θέλετε περιέλθει, ἐρχόμενοι καὶ θέτοντες ἀρχὰς τοιαύτας εἰς τὸν νόμον, καὶ λέγοντες, ὅτι, ἂν αὔριον γίνῃ δημοτικὸν συμβούλιον, θέλομεν θεωρήσει τὸν προϋπολογισμὸν ἄκυρον. Φρονῶ διὰ τοὺς λόγους τούτους, ὅτι ἡ μὲν διάταξις, ὅτι ὁ νόμος ἰσχύει μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ νέου, εἶναι περιττὴ καὶ ἐπιζήμιος εἰς τὰ δημοτικὰ συμφέροντα, καθὼς καὶ ὁ 2 § «ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι πράξεις.»

§64ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κύριε Πρόεδρε.

§65ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύω λέξεις;

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ ἀκούσῃ καὶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν;

§67ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§68ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δυστυχῶς κατὰ πρώτην φορὰν βλέπω τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐψηφοφόρησα τῷ ὄντι χωρὶς νὰ ἔχω πλήρη γνῶσιν τοῦ περιεχομένου. Ἐννοῶ ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ φιλονεικοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐναντίοι αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶναι ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸν ὀρθὸν λόγον. Ἡ τελευταία διάταξις ἥτις λέγει «ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐγκριθεῖσαι πράξεις!...

§69ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐψηφοφορήσατε ὑπὲρ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, ἢ μόνον ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς;

§70ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μόνον ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, Κύριοι, αἱ πράξεις αἱ τελευταῖαι, περὶ ὧν γίνεται λόγος εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ ἄρθρου τούτου, εἶναι ὅλως εἰδικαὶ, ἀφορῶσαι εἰδικὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου, τὰς ὁποίας ὁ ἐτήσιος προϋπολογισμὸς δὲν προέβλεψε. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν πῶς ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ λόγος περὶ μελλουσῶν ἀναγκῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐπιθυμοῦν οἱ προτείνοντες τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν ἀνάγκας ἄλλας παρελθούσας. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ μέρος πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ ἀναμφιβόλως. Τὸ ὀρθότερον εἶναι, ἰσχύουσιν οἱ τελευταῖοι. Δὲν πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ καμμία ἄλλη παρατήρησις.

§71ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἂν παρουσιασθῇ κἀμμία ἀνάγκη ἢ δαπάνη ὑποχρεωτικὴ, νὰ προστεθῇ.

§72ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Καὶ αὐτὸ νομίζω μόνον του ἀναπληροῦται. Εἶναι τὸ ἄρθρον 109 τοῦ δημοτικοῦ Νόμου, τὸ ὁποῖον λέγει· ὁσάκις ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ δὲν ἐκτελέσῃ κἀμμίαν ἀπὸ τὰς ὑποχρεωτικὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ διατάττει ἐξ ἐπαγγέλματος αὐτὰς κατὰ τὸ ἄρθρον 17.

§73ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ Κύριος Ἀντωνιάδης ἀπεδείχθη, ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ ζητήσω νόμον σαφῆ, διότι ἄλλα πρεσβεύει ὁ Κύριος Καλλιφρονᾶς, τὰ ἐναντία πρεσβεύει ὁ Κύριος Ἀντωνιάδης περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Ὁ μὲν λέγει πολλὰ ὀρθῶς ὅτι ἀφοῦ ὁ λαὸς ἐκλέξῃ τὰς ἀρχάς του αὗται ἀναλαμβάνουν τὰ δεδομένα αὐτῷ δικαιώματα, ἀλλ’ ὁ Κύριος Ἀντωνιάδης δίδει τὴν ἐναντίαν λύσιν· λαμβάνων δὲ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κύριος Ἀντωνιάδης, χρεωστῶ νὰ ἀποκρούσω αὐτὴν διότι τὴν θεωρῶ ὅλως διόλου ἐναντίαν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, καὶ τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν. Δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν θέλει ἐξέλθει νόμος, ὅστις θέλει εἰπεῖ ὅτι, καὶ ἀφοῦ ἀντικατασταθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ, ἀρχαὶ προερχόμεναι ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λαὸν, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ διέπῃ τοὺς δήμους ἡ ἀπόφασις ἢ τὸ ψήφισμα τοῦτο, καὶ προσέτι ὅτι θέλουν ἰσχύει αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 2 καὶ ἰδίως τοῦ τρίτου, καθ’ ἃς ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν δημοτικῶν συμβουλίων θέλει ἐνεργεῖται ὁλόκληρος ἡ δημοτικὴ ἐξουσία. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι ἐκδίδοντες ἕνα τοιοῦτον νόμον, χωρὶς νὰ προσδιορίσωμεν τὴν σχέσιν αὐτοῦ πρὸς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, νομίζω, ὅτι, θέλομεν θέσει καὶ τὴν ἐξουσίαν εἰς ἀμφιβολίαν, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν θέλει εὑρίσκεσθαι ἐνώπιον ἑνὸς νόμου λίαν φιλελευθέρου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου θέλει ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὅλως διόλου ἀνελεύθερον διότι ὑποτάσσει τὴν ἐλευθερίαν τῶν δήμων εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω καὶ πάλιν εἰς τὴν ἰδέαν μου, ὅτι πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς διαρκείας τοῦ προκειμένου νόμου, καὶ συγχρόνως παρατηρῶ, ὅτι ὁ παρὼν νόμος δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ εἰμὴ ὡς παράρτημα τοῦ ἄλλου νόμου διότι, ὡς εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ, αὐτὸς ὁ νόμος προϋποθέτει ὅτι τὰ δημοτικὰ συμβούλια κατηργήθησαν· διότι ἄλλως εἶναι μία αὐθαιρεσία ἀδικαιολόγητος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας νὰ ἔρχηται καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι καίτοι ὑπαρχόντων δημοτικῶν συμβουλίων, θέλω προβλέψει περὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως διὰ νόμου.

§74ΤΙΝΕΣ. Κατηργήθησαν.

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λέγουν, ὅτι εἶναι παραδεδεγμένον ὅτι κατηργήθησαν· εἶναι ἕν πρᾶγμα τόσῳ φανερὸν, ὥστε θαυμάζω πῶς ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Διὰ τίνος τρόπου εἶναι παραδεδεγμένον; Ὑπάρχει ψήφισμα ἐξελθὸν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, τὸ ὁποῖον λέγει τοιαῦται καὶ τοιαῦται περιστάσεις ὁσάκις ἀπαντῶνται δὲν ὑφίσταται τὸ δημοτικὸν συμβούλιον; Ἐκεῖνο τὸ ψήφισμα δὲν ἔγεινε νόμος ἀκόμη· τίς ἔχει τὸ δικαίωμα νά μοι εἴπῃ, ὅτι κατηργήθησαν;

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸς ὁ νόμος δὲν σᾶς φαίνεται, Κύριε Δεληγεώργη ὅτι ἀπαντᾷ εἰς ὅτι λέγετε;

§77ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, διότι λέγει αὐθαιρέτως, ὅτι εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ δημοτικὰ συμβούλια δὲν συνῆλθον πρὸς ἐκλήρωσιν τῶν καθηκόντων των ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1862....»

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ θεωρεῖ ὡς μὴ ὑπάρχοντα.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διατί;

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι εἶναι συνέπεια τοῦ νόμου.

§81ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Διότι τὰ κατέλυσεν ὁ λαός.

§82ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Θεοχάρη, εἰσηγάγετε μίαν πρότασιν εἰς καιρὸν καθ’ ὃν δὲν εἶχε γείνει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ψηφισθὲν, πρέπει ν’ ἀναγνωρίσητε καὶ σεῖς, ὅτι, ἀφοῦ ἔχετε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο! ἡ πρότασίς σας δὲν εἶναι τόσον ὀρθή.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι χθεσινὴ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη.

§84ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς εἶναι, τότε λυποῦμαι πολύ. Λοιπὸν λέγω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ θεωρήσῃ τὸ παρὸν ψήφισμα ὡς παράρτημα τοῦ ἄλλου ψηφίσματος, δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ ἡ Συνέλευσις δύο γλώσσας, θεωρῶ λοιπὸν τὸ ψήφισμα τοῦτο ὡς παράρτημα τοῦ παλαιοῦ, καὶ θεωρῶ ἀναγκαιοτάτην τὴν διάταξιν περὶ περιορισμοῦ τῆς διαρκείας τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι ἄλλως θέλει εὑρεθῆ εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸ ἄλλο νομοσχέδιον, καὶ ἡ βασιλεία θέλει λάβει κακὴν ἰδέαν περὶ τοῦ νομοθέτου.

§85ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ προλαλήσας φίλος μου μοὶ ἐφάνη ἄπορον, πῶς παρεδέχθη, ὅτι ἔῤῥιψα γνώμην, ὅτι θέλω μετὰ τὴν σύστασιν τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ταῦτα νὰ ἔχουν τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ συντάττειν προϋπολογισμούς. Ναὶ λέγω, καὶ ὁ νόμος οὗτος δὲν ἔχει κᾀμμίαν ἰσχὺν, διότι ἕνας νόμος, ὅστις ἐκδίδεται διὰ μίαν εἰδικὴν περίστασιν, δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀκυρώσῃ τὸν καταστατικὸν νόμον· ἐκεῖνος ὁ νόμος εἶναι καταστατικὸς, διαγράφει τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ δῆμος, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορεῖ νὰ σφετερισθῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διαγράφει τὰ ὅρια μιᾶς ἑκάστης ἐξουσίας. Λοιπὸν ἅμα γείνῃ ἡ ἐκλογὴ, ἀμέσως ἔρχονται τὰ κύρια φυσικὰ δικαιώματα τῆς τε κοινότητος καὶ τῆς ἐξουσίας. Μήπως τὰ ἀποφασισθέντα δὲν μεταβάλλονται; ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἐσόδων, ἀλλὰ περὶ ἐξόδων. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ἡ κυριότης ὑπάρχει ἀδιαφιλονείκητος εἰς τὰ δημοτικὰς ἀρχὰς, ὅταν ἔλθουν, διότι εἶναι ὡρισμένα τὰ δικαιώματα ὑπὸ τοῦ καταστατικοῦ νόμου, ὁ σκοπὸς ὅμως εἶναι, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος φαίνεται ἐκ προοιμίων ἄκυρος. Λέγει, ἰσχύει διὰ τὸ τρέχον ἔτος· ἡμεῖς λέγομεν, ἔχομεν ἕνα ἄλλον νόμον ὑπαγορεύοντα αὐτὰ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα διαφόρως κατεπατήθησαν, καὶ ἡμεῖς ἀκόμη δὲν ἐκάμαμεν τίποτε, ἔχομεν ἕνα νόμον ἀμφίβολον, ὥστε τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ καταπατοῦνται, ἀποῤῥοφοῦνται διότι ἀπὸ ἀποῤῥούφησιν εἰς ἀποῤῥούφησιν βαδίζομεν.

§86ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρὸς τὰ ἀπεῤῥούφησεν; (γέλως).

§87ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ἐξουσία. Ἐὰν λοιπὸν ἐπιθυμοῦμεν τὴν βελτίωσιν τῶν δήμων, οἱ ὁποῖοι παρέλυσαν, δὲν βλέπω, ὅτι δύναται μήτε μ’ ἕνα χαρτὶ, μήτε μὲ μίαν διάταξιν νὰ γείνῃ· πρέπει νὰ ἔλθουν οἱ φυσικοὶ ἀντιπρόσωποι, οἱ φορολογούμενοι. Λέγετε, ὅτι ὑπάρχει παραλυσία, μάλιστα· καὶ πῶς θεραπεύεται; μὲ τὸ χαρτὶ τοῦτο; μὲ τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐγείρῃ ὁ Νομάρχης; διορθοῦται διὰ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν νομίμων προσώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθουν ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τοῦ λαοῦ. Ἐπιθυμοῦμεν λοιπὸν ὁ παρὼν νόμος νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ἐθεράπευσε τὰς ἀνάγκας, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 62 ἰσχύει καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ἓν δικαίωμα τόσον μέγα δίδει εἰς τὴν ὑπάρχουσαν δημοτικὴν ἀρχὴν, νὰ διορίσῃ καὶ δημοτικοὺς εἰσπράκτορας. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὁ ὅρος, τὸν ὁποῖον ἐπρότεινε καὶ ὁ προλαλήσας, ὅτι αὐτὸς θὰ ἰσχύῃ. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ὁ παρὼν νόμος ἔχει ἰσχὺν μέχρι τῆς συγκαλέσεως τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν.

§88ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἐγὼ, Κύριοι, εἶμαι ἐναντίος εἰς τὸν προλαλήσαντα· νομίζω ὅτι ἀρκετὰ ἔπαθον δύο, τρεῖς δῆμοι, περὶ ὧν καὶ μόνον γίνεται λόγος, ἀπὸ τῆς 108βρίου καὶ ἐντεῦθεν, μείναντες χωρὶς δημοτικὰς ἀρχὰς, καὶ δὲν πρέπει νὰ βαρύνωμεν ἀκόμη τὴν τύχην αὐτῶν, ῥίπτοντες σπέρματα νέων διχονοιῶν εἰς τοὺς δημότας, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐπικαλούμεθα τὰ δικαιώματα τῶν δημοτῶν, ὅταν ἡμεῖς οἱ ψηφίσαντες τὸν νόμον, εἴμεθα ἀγνότεροι παρὰ τὸν νομοθέτην, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸν περὶ δήμων νόμον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει ἰδίαν χρησιμότητα, καὶ τὸ θεωρῶ ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὸ ἄλλο· εἶναι τὸ κατεπεῖγον τοῦ νὰ δοθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν ἀνώμαλον κατάστασιν τῶν δήμων τῶν Ἀθηνῶν, τῶν Σπετσῶν καὶ δὲν ἠξεύρω τίνος ἄλλου. Γνωρίζομεν εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι ὁ δῆμος Ἀθηνῶν, γίνονται δαπάναι ἄνευ τύπων, αἱ εἰσπράξεις ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν θέλησιν τῶν φορολογουμένων, δικάζονται οἱ δῆμοι, καὶ δικάζονται ἐρήμην. Πρέπει λοιπὸν νὰ δοθῇ ἓν πέρας. Λέγουν ἐκάμαμεν ἕνα νόμον, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἐξαρτᾶται ἡ κύρωσίς των ἀπὸ ἄλλην θέλησιν, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀναγκάζωμεν οὔτε πλαγίως. Λοιπὸν ἐνόσῳ δὲν κυρωθῆ ὁ νόμος ἐκεῖνος, δὲν εἶναι νόμος. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο ἔχει τὶ κατεπεῖγον, ἕπεται προσδοκία, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο θέλει κυρωθῆ, ἔπρεπε νὰ ἀποῤῥιφθῇ. Ἀλλὰ τοῦτο ἔχει εἰδικὴν χρησιμότητα. Ἀλλὰ λέγουν διατὶ νὰ ἔχῃ διάρκειαν ὁ νόμος οὗτος μέχρι τέλους τοῦ ἔτους.

§89ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀπ’ ἐναντίας λέγω, ὅτι δὲν ἔχει, καὶ ἐὰν τοῦ δώσωμεν.

§90ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἔχετε λάθος, διότι ὅταν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀφίνω, ὅτι εἶναι Συνέλευσις, ὁ νόμος αὐτὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰδικὸς, μάθετε, ὅτι αἱ διατάξεις αὐτοῦ ὑπερισχύουν τῶν διατάξεων ἑνὸς προηγουμένου Νόμου. Ὁ ἄλλος νόμος δὲν λέγει περὶ τῶν καθηκόντων τῶν Δημοτ. συμβουλίων καὶ ἐννοεῖτε, ὅτι θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ κάμουν προϋπολογισμόν. Πότε θὰ τὸν κάμουν; τὸν Δεκέμβριον διὰ τὸ ἐλευσόμενον ἔτος· ὁ Νόμος οὗτος, ἐὰν ψηφισθῇ, θὰ κατισχύσῃ τοῦ ἄλλου. Λοιπὸν τὸ ζήτημα εἶναι, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ τελευταῖος προϋπολογισμὸς θὰ ἰσχύῃ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, ἢ θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὰ νέα Δημοτικὰ Συμβούλια, ἐν τῷ μέσῳ ἢ τέλει τοῦ ἔτους νὰ σκεφθῶσι περὶ νέου Προϋπολογισμοῦ. Ἐγὼ ὡς νομοθέτης τῆς ὅλης Ἑλλάδος λέγω, καὶ δύναμαι νὰ ἔχω περισσοτέραν βαρύτητα ἀπὸ τὴν βαρύτητα τῶν Κυρίων Δημοτικῶν Συμβούλων τῶν Ἀθηνῶν.

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν τὸ παραδέχομαι· τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ.......

§92ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἄ! ἐλευθερίας μὲ τὰ λόγια! ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι δύο ἔτη ἀφήσαμεν τοὺς Δήμους αὐτοὺς εἰς παραλυσίαν. Παρουσιάζεται ἤδη ἓν Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δίδει τέρμα καὶ μικρολογοῦμεν. Πρέπει νὰ σκεπτώμεθα, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πολιτικὴν κατάστασιν. Τώρα ἔχομεν Μάρτιον, πλησιάζει νὰ τελειώσῃ τὸ ἔτος· δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, διατὶ νὰ δώσωμεν νέαν ἀφορμὴν, ἀφοῦ συγκροτηθοῦν αἱ νέαι ἀρχαὶ, νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὰς ἄδειαν νὰ κάμουν πάλιν διὰ 3 ἢ 4 μῆνας Προϋπολογισμόν; Κατόπιν, ἐὰν γεννηθοῦν ἔκτακτοι ἀνάγκαι ἐν τῷ μεταξὺ, τότε τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον θὰ συμπληρώσῃ τὸν Προϋπολογισμόν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ τελευταῖον κῶλον τοῦ 1ου ἄρθρου, καὶ κατὰ τὰ ἄλλα νὰ παραδεχθῶμεν τὸ Νομοσχέδιον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Φθάνομεν εἰς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων. Ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως προκύπτουσιν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι· νὰ προστεθῇ, ὅτι ὁ Νόμος θὰ ἰσχύῃ μέχρι τῆς κυρώσεως τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν συμβουλίων νόμου. Δευτέρα πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, νὰ ἰσχύῃ ὁ Νόμος διὰ 3 μῆνας. Τροπολογία τοῦ Κ. Δεληγεώργη. «Τὸ παρὸν ψήφισμα ἰσχύει μέχρι τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν δημοτικῶν συμβουλίων κατὰ τὸ περὶ τούτου ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ψήφισμα.» Ἑτέρα τροπολογία· ἀντὶ τοῦ «οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1862». Νὰ τεθῇ «οἱ τελευταῖοι προϋπολογισμοί». Τελευταία τροπολογία· νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ τελευταῖον κῶλον τὸ λέγον· «ὡς καὶ αἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτοῦ ἐκδοθεῖσαι καὶ ἐξερεθεῖσαι πράξεις».

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν ἀλληλοδιαδόχως τὰς τροπολογίας.

§96ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόνω τὴν ἰδικήν μου μὲ τὴν τοῦ Κ. Δεληγεώργη.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν καθήσετε, Κύριοι. Θέτω κατὰ πρῶτον εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Δεληγεώργη.

§98ΚΑΛΟΣ. Αὐτὴ θὰ ἔλθῃ ἀφ’ οὗ ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα ὁλόκληρον.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ἀνεπτίχθη, εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν τοῦ Κ. Ἀντωνοπούλου.

§100ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κ. Δεληγεώργης, ἔδωσεν εἰς τὴν πρότασίν του μίαν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχα, καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἀπέσυρον.

§101ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχετε δίκαιον Κ. Πρόεδρε, διότι τὸ νὰ ᾖναι προσωρινὸς ἕνας Πρόεδρος, ἢ διαρκὴς, αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν ἀνάγκην· ἄλλως σκέπτεται ἓν νομοθετικὸν σῶμα, ὅταν πρόκηται περὶ προσωρινοῦ Νόμου, καὶ ἄλλως ὅταν πρόκηται περὶ διαρκοῦς.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ εἴπατε αὐτά.

§103ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἀεννάως, καὶ ἀφοῦ τελειόνουν αἱ συζητήσεις, ἐπαναφέρωμεν τὰ αὐτὰ ζητήματα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐὰν θέλῃ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ψηφοφορίαν τώρα ἡ πρότασις αὕτη, ἢ μετὰ τὴν ψήφισιν τῶν ἄλλων ἄρθρων. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν κατὰ πρῶτον ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δεληγεώργη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Τὸ θέτω πάλιν· οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν πρῶτον ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δεληγεώργη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.

§105ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Συνταγματικῶς, ὡς φρονῶ, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Δεληγεώργη, καθ’ ὅσον ἡ πρότασις αὕτη προσκρούει κατὰ μέτωπον εἰς τὸ περὶ τῶν ἡγεμονικῶν δικαιωμάτων ψήφισμα τῆς ἐννάτης Ὀκτωβρίου 1863, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδώκαμεν εἰς τὸν Βασιλέα τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως τῶν νόμων (θόρυβος). Ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Ἔκλεισεν ἡ συζήτησις.

§107ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἡ πρώτη βάσις τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, εἶναι ὁ τῶν μεγίστων τῆς πολιτείας ἐξουσιῶν πρὸς ἀλλήλας ἀμοιβαῖος σεβασμὸς τῶν δικαιωμάτων μιᾶς ἑκάστης. Τὸ παρὸν ψήφισμα, φέρει ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δεληγεώργη ἰσχύει μέχρι τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν δημοτικῶν συμβουλίων κατὰ τὸ περὶ τούτου ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ψήφισμα «Ἄρα ὑποδεικνύει οὕτως ὅτι τὸ ψήφισμα θέλει πάντως λάβει ἡμέραν τινὰ ἰσχὺν νόμου, τοῦθ’ ὅπερ ἀγνοοῦμεν, διότι ἡ τροπὴ νομοθετικοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως ταύτης εἰς νόμον ἔγκειται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Βασιλέως, ὅστις ἔχει τὸ τῆς κυρώσεως δικαίωμα (θόρυβος). Εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἵτινες ἐψήφισαν τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο καὶ τὸ ἐψήφισα ὡς πληρεξούσιος τοῦ Ἔθνους διότι τὸ ἐνόμιζα καὶ τὸ νομίζω κακὸν, ἅτε θεωρῶν ὅτι πᾶσα ἔμμεσος ἐκλογὴ εἶναι κακή· ἐνθυμοῦμαι ὅμως ἐπίσης, ὅτι ἐψήφισα καὶ τὸ ψήφισμα τῆς 9 Ὀκτωβρίου 1863, καὶ ὅτι ὀφείλω νὰ τὸ σεβασθῶ· διὰ τοῦτο θέλω νὰ λαλήσω κατὰ τῆς νῦν φερομένης προτάσεως παρὰ τοῦ Κ. Δεληγεώργη (θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, δὲν θ’ ἀφήσω τὸ βῆμα, διότι φωνάζουν 5–6 ἀντιφρονοῦντες· κινδυνεύομεν νὰ ὑποπέσωμεν εἰς λάθος ἀντισυνταγματικὸν (θόρυβος). Ὅταν ἡ πλειονοψηφία εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχει ὁ πληρεξούσιος τὸ δικαίωμα νὰ ὑπερασπισθῇ τὰ ψηφίσματα τῆς Συνελεύσεως, τότε καταβαίνω τοῦ βήματος.

§108ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§109ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν, Κ. Πρόεδρε (θόρυβος).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις, Κύριοι, δὲν δύναται νὰ κάμῃ, οὔτε βῆμα εἰς τὰς ἐργασίας της ὅταν ἐξαιτούμεθα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐπειδὴ δὲ ἐπιμένετε διὰ τοῦτο ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν Συνέλευσιν ἐὰν ἐφωτίσθη.

§111ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§112ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νὰ δοθῇ· θὰ ᾖναι ἄλογον σήμερον νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει μέχρις οὗ ἐπικυρωθῇ τὸ ψήφισμα (θόρυβος).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη καὶ ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται ὀλίγοι) δὲν παρεδέχθη.

§114ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τὸ ψήφισμα τῆς 9ης 8βρίου, δίδει, ὡς εἶπον, τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως τῶν νόμων εἰς τὸν Βασιλέα, μεταδοῦσα δὲ τοῦ δικαιώματος τούτου ἡ Συνέλευσις μετέδοτο ὁμολογουμένως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὸν Ἡγεμόνα τῶν Ἑλλήνων· ὅθεν ἐκείνην τὴν ἐξουσίαν ἣν μέχρι τῆς 19 8βρίου 1863 ἐνήσκει μονομερῶς, ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὁρκοδοσίας τοῦ Βασιλέως, ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν οὗτος ἀνέλαβε τὰ ἡγεμονικά του δικαιώματα, Συνέλευσις καὶ Βασιλεὺς ἐνασκοῦσιν αὐτὴν ἀπὸ κοινοῦ, ἡ μὲν Συνέλευσις προεισηγουμένη καὶ ψηφίζουσα, ὁ δὲ Βασιλεὺς κυρῶν, ἂν θέλῃ, τὰ δεδογμένα· μετέχει ἄρα ὁ Βασιλεὺς τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἄρα πᾶν ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως δὲν εἶναι εἰμὴ ἁπλοῦν νομοσχέδιον, μέχρις οὗ δὲν περιβληθῆ καὶ διὰ τοῦ κύρους τοῦ Βασιλέως· ἀπαραλλάκτως ὡς εἰ ἐψηφίζετο ὑπὸ τῶν Βουλῶν ἀμφοτέρων καὶ προσεδόκα τὴν βασιλικὴν κύρωσιν (θόρυβος). Φεύγουν πολλοὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ φεύγετε, Κύριοι.

§116ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Προτιμότερον κατ’ ἐμὴν γνώμην εἶναι νὰ τεθῇ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δεληγεώργη μία προθεσμία, παρὰ νὰ γίνῃ ἐν αὐτῇ μνεία, ὅτι θέλει ἰσχύει μέχρι τῆς κυρώσεως τοῦ ψηφίσματος (θόρυβος).

§117ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρης.

§118ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Οἱ φεύγοντες δεικνύουσι τὸν μέγαν σεβασμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχουσιν πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ τὴν γνώμην τῆς μεγάλης πλειονοψηφίας τῆς Συνελεύσεως ἀποφανθείσης ὅτι θέλει νὰ μοῦ ἀκούσῃ. Ἔλθετε ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ μὲ ἀντικρούσητε Κύριοι ἀντιφρονοῦντες, φεύγοντες ὅμως δεικνύετε ὅτι δὲν ἔχετε λόγους λογικοὺς ν’ ἀντιτάξητε πρὸς ἐμὲ, καὶ ζητεῖτε διὰ στασιαστικοῦ κινήματος νὰ μ’ ἐμποδίσητε νὰ ὁμιλήσω (θόρυβος). Ἄλλως τε μέγα μὲν κατόρθωμα δὲν θέλει εἶσθαι δι’ ἐμὲ ἂν ἐλέγξω τοὺς θορυβοῦντας ὡς ἀδαεῖς περὶ τὸ Συνταγματικὸν δίκαιον, ἂν ὅμως ἐγὼ φωραθῶ μὴ εἰδὼς αὐτὸ, νομίζω ὅτι οὐ μικρὸν θέλει κερδίσει ὁ ἐλέγξας με.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Σαρίπολε θέλετε νὰ ἐπαναφέρετε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας;

§120ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὡς ὑπέμεινα ἐγὼ ν’ ἀκούσω τοὺς συνταγματικοὺς σολοικισμοὺς, τοὺς λεχθέντας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, οὕτω πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ αὐτοὶ τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούσωσι τὰς συνταγματικὰς ἀληθείας ἃς ἐκφέρω. Οὐδεμία τίθεται προθεσμία ἐν τῷ ψηφίσματι τῆς 9 Ὀκτωμβρίου 1863 διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Βασιλέως κύρωσιν τῶν νόμων, οὐδὲ εἶναι ὡς πρὸς τοῦτο ὑπεύθυνον τὸ ὑπουργεῖον, διότι ἡ κύρωσις τῶν νομοθετημάτων εἶναι τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τοῦ Βασιλέως ἔργον, καὶ οὐχὶ πρᾶξις ἀπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς αὐτοῦ ἐξουσίας ἀποῤῥέουσα. Ἀναντίῤῥητον λοιπὸν θεωρῶ, ὅτι οὔτ’ ἀμέσως οὔτ’ ἐμμέσως δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ θίξῃ τὸ ζήτημα τῆς ὑπὸ τοῦ Βασιλέως κυρώσεως, ἢ μὴ, τῶν ψηφισμάτων της.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ ἐλέχθησαν ἤδη καὶ δὲν ἀφορῶσι τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος. Ἐὰν δὲν περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα θέλω σᾶς ἀφαιρέσει τὸν λόγον.

§122ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις, αὔριον.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καταλάβετε τὰς θέσεις σας Κύριοι σᾶς παρακαλῶ νὰ τελειώσωμεν, αὔριον δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ φέρω τὸν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους. Νομίζω ὅτι ἐὰν δὲν τελειώσωμεν σήμερον; δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προτιμηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς δύο Δήμων ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ τελειώσωμεν σήμερον· καθήσατε Κύριοι, δείξατε ὅτι εἴμεθα Σῶμα δυνάμενον νὰ διοργανώσῃ τὸ Κράτος. Ἐγείρονται πολλοὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος καὶ ἀναχωροῦσιν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, πρέπει νὰ τελειώσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα σήμερον (θόρυβος).

§125ΛΑΠΑΣ. Φέρετε τὸν προϋπολογισμὸν ἵνα λείψωμεν ἀπὸ τὰ σκάνδαλα.

§126ΜΙΛΗΣΗΣ. Σᾶς ἐγένετο ἡ ἔνστασις, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις, ἡμεῖς ἐπιμένομεν εἰς αὐτὴν καὶ παρακαλοῦμεν νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§127ΚΑΛΑΜΙΔΑΣ. Δὲν δύνανται νὰ μᾶς ὑποχρεώσουν οἱ ἄλλοι διὰ τῆς ἀποχωρήσεως νὰ μὴ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν (θόρυβος).

§128ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ μειοψηφία ἔπρεπε νὰ σεβασθῇ τὴν ἀπόφασιν τῆς πλειοψηφίας· ἔπρεπε ν’ ἀκούσῃ τὸν Κύριον Σαρίπολον καὶ ὄχι νὰ ἀποχωρήσῃ.

§129ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ μὲν ἱκανὰ εἶπον πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δεληγεώργη. Ἂς ἔλθωσι δὲ νὰ ὁμιλήσωσι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οἱ ἐναντίοι, ἂν ἔχωσι λόγους νὰ μοὶ ἀντιτείνωσιν· ἀλλ’ ὄχι... ἐνόησαν ὅτι ἔκαμα ν’ ἀποτύχῃ τὸ σχέδιόν των, καὶ διὰ τοῦτο ἐγκαταλιμπάνουσι τὸ στάδιον τῆς λογικῆς καὶ ἀπαθοῦς συζητήσεως.

§130ΖΕΡΒΑΣ. Βλέπω, ὅτι ἀπὸ τώρα ἤρχισαν πολλοὶ νὰ πωλῶσιν ἀφοσίωσιν. (θόρυβος).

§131ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Οὐδέποτ’ ἤμην ἢ ἔσομαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πωλῶσιν ἀφοσίωσιν, πάντοτε ὅμως ὑπῆρξα καὶ ἔσομαι ἐξ ἐκείνων οἵτινες γινώσκουσι νὰ σέβωνται τὰ συνταγματικὰ τῶν μεγίστων τοῦ Κράτους Ἀρχῶν δικαιώματα, καὶ διὰ τοῦ λόγου νὰ προστατεύωσιν αὐτά.

§132ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον. (ἐγείρονται).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, αὔριον πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· ὥρα 6 παρὰ 25.

Ὁ πρόεδρος,

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ γραμματεῖς, Θ. Γεωργίου.