1864.03.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 234.

Τῆς 12 Μαρτίου 1864.

(Πέμπτη)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται τὰ πρακτικά;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐνεκρίθησαν. Ὑποβάλλεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς πιστώσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἡ ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως 80,700 δραχμῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1863 Ἐπιτροπὴ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ αἰτουμένη πίστωσις εἶναι παραδεκτὴ, ὡς ἀφορῶσα δαπάνας δικαιολογημένας ἐκ τῶν περιστάσεων, συνιστᾷ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἀποδοχὴν αὐτῆς, ἐκφράζουσα ἐφάπαξ τὴν παρατήρησιν, ὅτι οὐδεμία οὐδέποτε πίστωσις πρέπει νὰ ζητῆται διὰ μεταφορᾶς Κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς εἶχεν ὑποβληθῆ κατ’ ἀρχὰς ἡ πίστωσις αὕτη, ἐναντίον τοῦ περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ Νόμου, ἐφ’ ᾧ καὶ διατυποῦται ἡ πρότασις ὡς ἔχει κατωτέρω. Ἀθῆναι, τῇ 10 Μαρτίου 1864. Ἡ Ἐπιτροπή. Α. Καλὸς, Δημ. Βρατσάνος, Α. Βάστας, Ἰ. Παπαζαφειρόπουλος, Π. Μανωλίδης. Ἐμμ. Ναυπλιώτου, Π. Καλλιγᾶς παρατηρῶν ὅτι, δὲν ἐναντιοῦται εἰς τὴν μετάθεσιν. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρον 1. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1863 τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν ὀγδοήκοντα χιλιάδων ἑπτακοσίων, ἀριθ. 80,700, καταλογιζομένη εἰς τὰ ἑξῆς κεφάλαια καὶ ἄρθρα. Κεφάλ. 1. Ἄρθρ. γʹ. Μισθοὶ ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτῶν δραχ. 50,000 Κεφάλ. 2. Ἄρθρον 2. Ἀκυροῦνται αἱ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1863 χορηγηθεῖσαι πιστώσεις, ὧν δὲν ἐγένετο χρῆσις ἐπὶ τῶν ἑξῆς Κεφαλαίων καὶ Ἄρθρων.

Ἡ ἔκθεσις θέλει τυπωθῆ, διανεμηθῆ, καὶ ἡ σχετικὴ πρότασις θέλει καταλάβει θέσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὑποβάλλεται ἔκθεσις ἑτέρας ἐπιτροπῆς· Ἡ ἐπιτροπή σας λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν της τοὺς δύο πίνακας τῶν διαγεγραμμένων ἐξόδων τοῦ Στρατιωτικοῦ κλάδου, ἤτοι τὸν ἐκ δραχμῶν 39,391.78 καὶ ἐκ δραχμῶν 21,379.40 καὶ ἐξετάσασα ἓν ἕκαστον τῶν κονδυλίων τῶν εἰρημένων πινάκων διῄρεσε τὰ οὐσιωδέστερα αὐτῶν εἰς τὰς ἑξῆς κατηγορίας. ά. Πίναξ ἐκ δραχμῶν 21,379.40. 1. Διαφορὰ μισθοῦ ἀπὸ ὑπηρεσίαν ἀξιωματικῶν τῆς ὀροφυλακῆς ὑπηρετησάντων εἰς τὰ τάγματα τῆς Γραμμῆς καὶ τὴν ἐπικουρικὴν χωροφυλακήν. 2. Ὡσαύτως ἀπὸ αὔξησιν μισθοδοσίας δυνάμει τοῦ περὶ μισθοδοσίας τῶν τε ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαλλήλων Νόμου τοῦ Ἰουνίου 1859. 3. Ἀνάκλησις μισθοῦ εἰς ἀργίαν μετατεθέντων ἀξιωματικῶν διὰ τὸ ἐν Ἄργει μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν γενόμενον γνωστὸν συμπόσιον. βʹ.) Πίναξ ἐκ δραχμῶν 39,391.78. 1. Ἀπὸ διαφορὰν μισθοῦ ἐξ ὑπηρεσίας εἰς τὰ τάγματα τῶν ἀκροβολιστῶν ταγματάρχου τῆς ὁροφυλακῆς. 2. Ἀνάκλησις ἀποδοχῶν ἕνεκα παραιτήσεως φαλαγγιτῶν καὶ ἕνεκα ἀνταρσίας διὰ πολιτικοὺς λόγους. 3. Ἀνάκλησις μισθοῦ ὑποδίκου, καὶ 4. Ἀπόδοσις κρατήσεων δι’ ἔλλειψιν ὑλικοῦ. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω κατηγοριῶν συμβουλευθεῖσα ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὰ σχετικὰ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ἔγγραφα ἀποφαίνεται· ά) Ὡς πρὸς τὴν κατηγορίαν ἀμφοτέρων τῶν πινάκων. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἤθελε συμφωνήσει νὰ πληρωθῶσι τὰ εἰς τὰς κατηγορίας ταύτας ὑπαγόμενα κονδύλια, διότι, διαλυθέντων τῶν Ταγμάτων τῆς ὁροφυλακῆς, δὲν κατετάχθησαν εἰς τὴν ὁριστικὴν δύναμιν τῶν ταγμάτων τῆς γραμμῆς οἱ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτης ὑπαγόμενοι ἀξιωματικοὶ, ὡς μὴ ἔχοντες ἀμέσως τὰς εἰς ὅλα ταῦτα εἰδικὰς γνώσεις, ἐὰν δύο ἀποφάσεις τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν, ὧν ἀντίγραφα ἐπισυνάπτονται ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ, δὲν προελάμβανον τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Καθὼς ἐπίσης δὲν ἤθελε παραδεχθῇ τὴν ἀνάκλησιν τῶν ἀποδοχῶν τοῦ ἀντιμοιράρχου, διότι δὲν ἔπρεπε νὰ δεχθῇ νὰ ὑπηρετῇ καὶ μισθοδοτῆται ἔλαττον τοῦ βαθμοῦ του, ἐὰν αἱ ἀνωτέρω ἀποφάσεις δὲν ἔπειθον τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι δικαστικῶς ἤθελον καὶ αὗται πρὸς μείζονα βλάβην τοῦ Δημοσίου πληρωθῆ. βʹ) Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπή σας οὐδὲ στιγμὴν ἤθελε διστάσει ν’ ἀποῤῥίψῃ, σήμερον μάλιστα, ὅτε ἡ πατρὶς οἰκονομικῶς δὲν εὑρίσκεται εἰς εὐάρεστον κατάστασιν, τὴν εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν τοῦ Βʹ. πίνακος ὑπαγομένην ἀποζημίωσιν ἀπὸ χιλιάδας δραχμῶν, λόγῳ ἀνταρσιῶν καὶ παραιτήσεων διὰ λόγους πολιτικοὺς, ἐὰν τοιαύτης φύσεως πληρωμαὶ δὲν εἶχον λάβει χώραν. γʹ.) Ἡ ἀπόδοσις μισθοῦ ὑποδίκου εἶναι παράλογος, διότι ὁ Κ. Παλαμᾶς διατελῶν ὡς πολιτικὸς Ταμίας καθ’ ὃν καιρὸν εἰσήχθη εἰς δίκην κατεδικάσθη ἕνεκα καταχρήσεων καὶ ἦτον ἀποσπασμένος ἄνευ ἀποδοχῶν. δʹ.) Ἡ ἀπόδοσις κρατήσεων λόγῳ ἐλλείψεως ὑλικοῦ ὡς ἡ 4 τοῦ Βʹ. πίνακος κατηγορία δὲν εἶναι ἐντελῶς ἄδικος, διότι συμψηφισμὸς περισσεύματος ὑλικοῦ ἔγεινε καὶ εἰς ἄλλους, καὶ τοιοῦτον συμψηφισμὸν ἀπήτει καὶ ὁ ἀπαιτήσας τὴν εἰς τὴν ἀνωτέρω κατηγορίαν ποσότητα, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὸν δισταγμὸν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀπόδοσιν, διότι θέλει δοθῆ ἀφορμὴ νὰ παρουσιασθῶσι τοιαῦται ἀτελεύτητοι ἀπαιτήσεις. Μετὰ τὰς ἀνωτέρω παρατηρήσεις ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς ὅλων τῶν ἄλλων κονδυλίων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν γίνεται λόγος, εἰς δὲ τὴν Συνέλευσιν ἀπόκειται ν’ ἀποφασίσῃ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπεβλήθη διὰ τοῦ Κ. προέδρου καὶ αἴτησις τοῦ ὑποστρατήγου Ν. Ζέρβα, δι’ ἧς ἐξαιτεῖται οὗτος ὅπως συμπεριληφθῇ εἰς τὴν προκειμένην πίστωσιν καὶ ἡ εἰς αὐτὸν ὀφειλομένη ἀπόδοσις τῶν μισθῶν του ἀπὸ τοῦ 1836 μέχρι τοῦ τοῦ 1844, ὅτε ἀμνηστευθεὶς ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπειδὴ ἡ αἴτησις αὕτη, καί τοι στηριζομένη εἰς τὸ δίκαιον, διότι ἡ τῆς ἀμνηστείας πρᾶξις ἐπαναφέρει τὸν πρὸ αὐτῆς καταδιωκόμενον εἰς ἅπαντα ὅσα ἐκέκτητο πρὶν δικαιώματα, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τῆς Συνελεύσεως ἄνευ τῆς προτάσεως τῶν ὑπουργῶν, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ συστηθῇ ἡ αἴτησίς του εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἵνα ληφθῇ παρ’ αὐτοῦ ἡ δέουσα πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων ἀπαιτήσεών του πρόνοια. Ἐν Ἀθήναις τὴν 8 Μαρτίου 1864. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ν. Καναβὸς, Α. Καλὸς, Γ. Χαντζερῆς, Γ. Βελισσάριος, Τ. Μαυρομμάτης, Π. Καλλιγᾶς. Ὁ Εἰσηγητὴς Θ. Βενετζάνος καὶ ἡ ἔκθεσις αὕτη θέλει τυπωθῆ, καὶ διανεμηθῆ ἡ δὲ πρότασις θέλει καταλάβει θέσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§4ΚΑΛΟΣ. Νὰ συζητηθῇ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δύνασθε νὰ ὑποβάλλητε τὴν πρότασίν σας ταύτην. Ὁ Κύριος Δράσος ἐζήτησε τὸν λόγον, ὡς πρὸς τὴν γενομένην συζήτησιν περὶ ἑνὸς κονδυλίου, τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπε προσωπικῶς αὐτὸν, ὡς ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§6ΔΡΟΣΟΣ. Προχθὲς, Κύριοι, ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς εἶπε πολλὰ περὶ τῆς δαπάνης τῶν ἐφημερίδων, ἐστηρίχθη δὲ εἰς κατάλογον ἐσφαλμένον, τὸν ὁποῖον ὑπάλληλός τις τοῦ ἔδωκε καὶ τὸν ὁποῖον δὲν εἶχε, φαίνεται, καιρὸν νὰ μελετήσῃ· ἐνόησα εὐθὺς, ὅτι ὁ κατάλογος ἐκεῖνος ἦτο ἐσφαλμένος, ἀλλὰ δὲν ἦτο εὔκολον ἐν μιᾷ στιγμῇ νὰ ἀνεύρω καὶ καταδείξω τὰ σφάλματα· διὰ τοῦτο περιωρίσθην νὰ λαλήσω περὶ τῆς δαπάνης ἐν γένει καὶ ἀπέφυγα νὰ ἐπιχειρήσω ἐξέλεγξιν τῶν ποσοτήτων, τῶν περιλαμβανομένων εἰς τὸν κατάλογον τοῦτον. Τοῦτο ἔρχομαι ἤδη νὰ πράξω καὶ ὀφείλω νὰ τὸ πράξω, χάριν τῆς ἀληθείας καὶ διὰ νὰ διαλύσω τὰς παρεξηγήσεις, εἰς τὰς ὁποίας δύνανται νὰ δώσουν χώραν τὰ λάθη καὶ ἡ ἐξ αὐτῶν σύγχυσις· ἐζήτησα καὶ ἔλαβα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ἀκριβῆ καὶ λεπτομερῆ σημείωσιν τῶν δαπανηθέντων διὰ τὰς ἐγχωρίους καὶ ξένας ἐφημερίδας καὶ περιοδικὰ συγγράμματα διὰ τὸ 64. Κατὰ τὴν σημείωσιν ταύτην ἥτις καθαρίζει τὰ πάντα, ὅλα τὰ δαπανηθέντα ἀναβαίνουσιν εἰς δραχ. 807. Αἱ ἐφημερίδες διὰ τὰς ὁποίας ἐπληρώθησαν εἶναι αἱ ἑξῆς. Νέα Γενεὰ, Φιλόπατρις Ἕλλην.

§7ΔΑΓΡΕΣ. Πόσαι δραχμαὶ ἑκάστη;

§8ΔΡΟΣΟΣ. Ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ φαίνεται, Πατρὶς, Ἀστὴρ τῆς Ἀνατολῆς, Ἐθνικὸν Φρόνημα, Φήμη, Ἀνατολὴ, Κλειῶ, Εὐνομία, Φῶς, Ἡμέρα Τεργέστης, Παλιγγενεσία, Ἀγὼν, Μέλλον, Φιλόλαος, Ἐλπὶς, Ἀθηνᾶ, Μέριμνα. Γαλλικαὶ ἐφημερίδες, Debat, La revu de deux Monds, καὶ Journal des Economies. Δι’ ὅλα αὐτὰ ἐπληρώθησαν 807. Τὸ λάθος τοῦ καταλόγου τοῦ ὑπουργοῦ εἶναι ὅτι περιλαμβάνει ἔξοδα τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουν εἰς τὰς συνδρομὰς τῶν ἐφημερίδων. Τοιοῦτον ἔξοδον εἶναι τὸ τοῦ Γʹ. Τόμου τῆς Ἑλληνικῆς Νομοθεσίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν συνδρομὴν τῶν ἐφημερίδων. Μετὰ τῶν ἐκδοτῶν τῆς Ἑλληνικῆς Νομοθεσίας ΚΚ. Θ. Δελιγιάννη καὶ Ζηνοπούλου πρὸ χρόνων ἔγεινεν συμφωνία καθ’ ἣν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει νὰ λάβῃ 200 σώματα. Ὁ Αʹ. καὶ ὁ Βʹ. Τόμος ἐξεδόθησαν πρὸ πολλοῦ καὶ ἐπληρώθησαν· ἐσχάτως ἐξεδόθη καὶ ὁ Γʹ. Τόμος ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ποσὸν τῆς τιμῆς αὐτοῦ ἀνέβαινεν ἕως 1800 νομίζω, ἠναγκάσθην νὰ διατάξω νὰ σταλῇ καὶ ὁ Τόμος αὐτὸς ὅπως καὶ οἱ 2 πρῶτοι, εἰς τὰς διαφόρους Οἰκονομικὰς ἀρχὰς καὶ νὰ πληρωθῇ ἡ τιμή του ἀπὸ τὰ γραφικὰ ἔξοδα τῶν ἀρχῶν αὐτῶν. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀναλογεῖ εἰς τὰ γραφικὰ ἔξοδα τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐσημειώθη εἰς τὸ ἐδάφιον τῶν συνδρομῶν τῶν ἐφημερίδων. Ἄλλο ἔξοδον τὸ ὁποῖον ἐπίσης δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν συνδρομὴν τῶν ἐφημερίδων, τὸ τῶν καταχωρήσεων, κατελογίσθη καὶ τοῦτο εἰς τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ Κεφαλ. 6 τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὑπάρχουν ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου, ἔγγραφα τῶν ὑπαλλήλων ἀρχῶν, τῶν ὁποίων τὴν δημοσίευσιν διατάττει ῥητὸς νόμος ἢ ὑπαγορεύει τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως. Διὸ τὰ ἔγγραφα ταῦτα δημοσιεύονται καὶ πληρώνονται τὰ νενομισμένα τῆς καταχωρίσεως δικαιώματα. Τοιουτοτρόπως παρεστάθη ἐξογκωμένον τὸ ποσὸν τῶν συνδρομῶν τῶν ἐφημερίδων. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι οὔτε 2,000, οὔτε 1800, οὔτε 1000 δραχμαὶ ἐδαπανήθησαν διὰ συνδρομὴν ἐφημερίδων, ἀλλὰ μόνον 807 καὶ αὐταὶ ἐδαπανήθησαν εἰς διαφόρους ἐφημερίδας ἄνευ διακρίσεως. Εἶπον προχθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἰσήγαγον νέας ἐφημερίδας, ἀλλ’ εὗρον αὐτὰς ἐκ τῶν προκατόχων μου καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὰς διατηρήσω. Ὁ διάδοχός μου ἂν θεωρῇ αὐτὰς περιττὰς δύναται νὰ τὰς ἀποβάλῃ.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Ἀλλὰ τώρα εἶναι πληρωμέναι.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ στρατηγὸς Ζέρβας ἐζήτησε τὸν λόγον διὰ μίαν ἐπερώτησιν.

§11Α. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! στοχάζομαι εἶναι σχεδὸν ἑπτὰ μῆνες καὶ περίπου, ὅπου εἶχον γείνει 3 προτάσεις μία διὰ τοὺς φαλαγγίτας, ἡ ἄλλη διὰ τοὺς ἀγωνιστὰς, χήρας, καὶ ὀρφανὰ, καὶ ἡ ἄλλη διὰ τὴν δυστυχῆ πατρίδα μου. Μέχρι τοῦδε δὲν βλέπω τίποτε· ὡς φαίνεται ἤλθομεν ἐνταῦθα διὰ νὰ γείνωμεν ὑπουργοὶ, νομάρχαι, ἀρχηγοὶ δὲν ἠξεύρω τι. Ἐκεῖνοι οἱ ἀγωνισταὶ, ὅπου μᾶς ἔφερον ἐδῶ, ἔχουν πέσει στεργιὰ καὶ τοῦ πελάγους, ἐκεῖνοι δὲ ὅπου σώζονται ἀποθαίνουν τῆς πείνας. Ἂν γείνῃ καλὰ, ἄλλως τε.... παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησίν μου καὶ δὲν ἠμπορῶ πλέον....

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ αἱ σχετικαὶ ἐπιτροπαὶ νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τοὺς λόγους τοῦ Κ. Ζέρβα, καὶ νὰ ἐπισπεύσουν τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν σχετικῶν προτάσεων. Προσεκάλεσα τὰς ἐπιτροπὰς ἐπανειλημμένως, καὶ ποτὲ δὲν συνῆλθον· ἔχει δίκαιον νὰ παραπονῆται ὁ στρατηγὸς Ζέρβας. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρόκειται νὰ ἀρχίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ πρὶν τούτου, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ παραδεχθῶμεν ἓν ἄρθρον τὸ ὁποῖον παρατείνει τὴν ἰσχὺν τῆς ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 63 ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως περὶ τῆς μὴ ἐρήμην ἐκδικάσεως τῶν διαφορῶν τῶν δήμων.

§13ΤΙΝΕΣ. Χθὲς ἔμεινεν ἡ ψηφοφορία εἰς τὸ μέσον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὰ ἄλλα, νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις παραδέχεται τὴν ἀναβολὴν τῆς περαιτέρω συζητήσεως.

§15ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ χθὲς ὑπέβαλα αὐτὴν τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς, καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον μόνον, καὶ σεῖς ἀντετείνατε.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι. «Ἄρθρον μοναδικὸν...».

§17ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ, ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Εἴμεθα ἐναντίοι εἰς τοῦτο· πρέπει νὰ δικασθοῦν· ὁ Κ. Δήμαρχος νὰ διορίσῃ πληρεξουσίους.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τότε προβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι παρών;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ...

§21ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Νὰ κάμωμεν, Κ. Πρόεδρε, μίαν διάταξιν, ὅτι ὁ Δήμαρχος δύναται νὰ ἐκλέξῃ πληρεξούσιον νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὰ δικαιώματα τοῦ Δήμου, τῇ ἐπικυρώσει τοῦ Νομάρχου, διὰ νὰ μὴ καταστρέφωνται τὰ δικαιώματα τῶν ἀνθρώπων.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καταρτίσατε πρότασιν τοιαύτην νὰ τὴν ὑποβάλλωμεν αὔριον εἰς συζήτησιν.

§23ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μέχρι τίνος ἀναβάλλεται Κύριε Πρόεδρε ἡ συζήτησις τῆς προτάσεώς μου.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρις ὅτου ὡριμάσωσιν αἱ ἰδέαι τῶν Κυρίων πληρεξουσίων.

§25ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε δύω λέξεις.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ.

§27ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πρέπει νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. —Ἐνθυμεῖσθε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶχε σταματήσει εἰς ἓν ζήτημα, ἀφορῶν τὰς ἁλικάς. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε προτείνει νὰ διατηρηθῶσιν οἱ δύο ἀποθηκάριοι, τῶν ὁποίων ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε ζητήσει τὴν κατάργησιν.

§29ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔκαμεν ἄλλο παρὰ ν’ ἀναφέρῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν συμφωνεῖ καὶ αὐτὸς, διότι ἡ ἐπιτροπὴ παρατηρεῖ ὅτι συμφέρει νὰ ὑπάρχουν, ὅσον ἔνεστι, ἀποθηκάριοι διὰ νὰ εὐκολύνωνται οἱ καταναλωταί. Ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις, ἂν δὲν θέλῃ δὲν ἐπιμένω.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§31ΤΙΝΕΣ. Ὄχι! ὄχι!

§32ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Εἶχα ζητήσει χθὲς τὸν λόγον Κύριε Πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν θεωρῇ περαιωμένην τὴν συζήτησιν καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὰ ἁλικά. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Θέτω τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ μένωσιν κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς οἱ δύο ἀποθηκάριοι νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 14 κεφάλαιον· ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου §. 1. ἐλάττωσιν 5000 δραχ.

§34ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐδέχθην καὶ δέχομαι ὅ,τι ἐψήφισα καὶ συναπεφάσισα μὲ τὴν ἐπιτροπήν. Μίαν παρατήρησιν θὰ σᾶς κάμω μόνον, ὅτι, ἐπειδὴ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐσόδων κατεχωρήσαμεν ἕν ποσὸν ἀρκετὰ μέγα, τὸ ὁποῖον περιμέναμεν νὰ προέλθῃ ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν ἐθνικῶν κτημάτων, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ πολλαπλασιάσω τὴν ἐργασίαν τῆς καταμετρήσεως· καὶ ἠξεύρετε, ὅτι ἡ καταμέτρησις πρέπει νὰ γείνῃ ἐπιστημονικῶς· χρειάζονται λοιπὸν περισσότερα ἔξοδα. Ἂν ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις τὰς 10,000 ὅπως ἔχουν.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§36ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§37ΖΕΡΒΑΣ. Ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ ἔξοδον, ὑπῆρχεν ἤδη ἀποφασισμένη ἡ ἐκποίησις τῶν ἐθνικῶν κτημάτων καὶ τοὺς συλλογισμούς, τοὺς ὁποίους ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερε σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος, ἠμποροῦσε νὰ τοὺς ἔχῃ καὶ τότε· δὲν ἠξεύρω διατὶ τοὺς ἐνθυμήθη σήμερον. Ἀλλὰ προσθέτω ἕν ἄλλο· μοὶ φαίνεται ὅλως διόλου ἀδιάφορος καὶ ἡ αὔξησις καὶ ἡ ἐλάττωσις τῶν κεφαλαίων αὐτοῦ· ἐὰν τὰ κτήματα ἀπαιτήσουν περισσότερα χρήματα διὰ τὴν καλλιέργειαν, αὐτὸ εἶναι ἡ ἐκτίμησις, δὲν εἶναι ἔξοδον ὡρισμένον ὥστε ἡ ἐλάττωσις εἶναι ἰδανικὴ, δὲν εἶναι πραγματική.

§38ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἂν καὶ προχθὲς ἐλάλησα περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου μόλα ταῦτα σήμερον ἐπαναλαμβάνω τὰ αὐτὰ καὶ συμφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τῆς καταμετρήσεως τῶν φθαρτῶν κτημάτων ὑπάρχει κανονισμὸς ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὁρίζεται τὸ ποσὸν τὸ χορηγούμενον εἰς τοὺς καταμετρητὰς αὐτῶν· καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐκποίησις εἶναι ἀναγκαία καὶ κατεπείγουσα διὰ νὰ μὴ δυσκολεύεται ἐκ τῆς μικρᾶς αὐτῆς δαπάνης, καὶ ἵνα μὴ ἀδικοῦνται καὶ οἱ ὑπάλληλοι, διὰ τοῦτο εἶμαι κἀγὼ σύμφωνος εἰς τὴν αὔξησιν αὐτήν.

§39ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὄχι αὔξησιν, ἀλλὰ νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§40ΚΑΛΟΣ. Πρόκειται περὶ καλλιεργείας κτημάτων καὶ οὐχὶ περὶ καταμετρήσεως.

§41ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὑπὸ τὸν τίτλον αὐτὸν γίνεται ἡ καλλιέργεια καὶ ἡ καταμέτρησις, δὲν ὑπάρχει ἄλλο· οὕτως ἐγένετο ἕως τόρα.

§42ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 1. ἄρθρον ἀναφέρει περὶ καταμετρήσεως.

§43ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἀναφέρει διὰ τὰ κατὰ στρέμμα φορολογούμενα· αὐτὸ διαφέρει. Ἂν θέλετε προσθέτομεν καὶ διὰ καταμέτρησιν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ά. ἐδάφιον τοῦ 2 ἄρθρου τοῦ 14 κεφαλαίου ἔχει ὡς ἀκολούθως. «Καλλιέργεια καὶ καταμέτρησις ἐθνικῶν κτημάτων 10,000.» Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν κατὰ πρῶτον ὡς πρὸς τὰς 5,000.

§45ΤΙΝΕΣ. Μὰ δὲν ἐπιμένει ὁ ὑπουργός· (θόρυβος).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ περιορισθῇ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ εἰς 5,000 μόνον ἐκεῖνοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς 10,000 νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ἡ δευτέρα ἐλάττωσις, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἐπὶ τοῦ βʹ. ἐδαφίου· ἐλάττωσις ἐκ δραχμῶν 3,000 ἐγκρίνεται;

§47ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 7 §. προτείνεται ἡ ἐλάττωσις κατὰ 15,000. Ἐγκρίνεται;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 4 ἄρθρου προτείνεται ἡ ἐλάττωσις 1000 δραχμῶν.

§51ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀναγνώσατε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλῶ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου ἠγέρθη ἡ συζήτησις, ἐὰν ἦτον προτιμότερον νὰ ἐκποιηθῇ τὸ κτῆμα τὸ λεγόμενον τοῦ Ῥούφ, ἢ νὰ ἐνοικιασθῇ πολυετῶς, ὡς ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε, ἐκποιουμένων μόνον τῶν ἐν αὐτῷ κινητῶν. Ἡ μειονοψηφία ὑπεστήριξε τὴν ἐκποίησιν, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία προτιμᾷ τὴν ἐνοικίασιν διὰ τὸν ἁπλοῦν λόγον, ὅτι τὸ κτῆμα κεῖται ἐν τῇ Καθέδρᾳ, ἐν ᾗ δὲν διετήρησε δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις οὔτε σπιθαμὴν γῆς διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ποτὲ εἰς ἀνέγερσιν καταστημάτων Γεωργικῶν ἢ βιομηχανικῶν. Ἄλλως τε ἡ διατήρησις αὐτοῦ τοῦ κτήματος, καὶ ὡς ἀκαλλιέργητος γῆ ἂν θεωρηθῇ, κἀμμίαν δὲν ἐπιφέρει ζημίαν, ἀπ’ ἐναντίας, ἐφ’ ὅσον προβαίνει ὁ καιρὸς, αὐξάνει καὶ ἡ ἀξία του.

§53ΤΙΝΕΣ. Νὰ μὴ ἐκποιηθῇ· (θόρυβος).

§54ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ κτῆμα εἶναι σπουδαῖον· τὸ ὑπουργεῖον τὸ ἔβγαλεν εἰς δημοπρασίαν· ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ νομίζει, ὅτι εἶναι καλὸν τόρα ὅπου συζητεῖται ὁ προϋπολογισμὸς νὰ σκεφθῇ ἡ Συνέλευσις καὶ νὰ ἐκφράσῃ μίαν γνώμην ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ὁδηγηθῇ τὸ ὑπουργεῖον, διότι καιρὸν δὲν ἔχομεν νὰ κάμωμεν νόμους καὶ νὰ ἐξαιροῦμεν. Ἐὰν λοιπὸν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ἐκποιηθῇ θὰ δώσῃ φόρους μεγάλους· ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν διετηρήσαμεν κανὲν κτῆμα.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§56ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Λοιπὸν ἐὰν συμφωνῇ ἡ Συνέλευσις μὲ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλεῖται νὰ ἐκφρασθῇ.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις νὰ μὴ ἐκποιηθῇ, ἀλλὰ νὰ ἐνοικιασθῇ;

§58ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδοχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ 4 ἄρθρου τοῦ 14 κεφαλαίου «ἔξοδα διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων», ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 1000 δραχμάς, ἔχετε ἀντίῤῥησιν Κύριε Ὑπουργέ;

§60ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τὰ ἐκλησιαστικὰ κτήματα ἐπίσης κατὰ τὴν ἀπόφασίν σας ἐκποιοῦνται· λοιπὸν ἀντὶ διοικήσεως πρέπει καὶ εἰς αὐτὰ νὰ γείνῃ καταμέτρησις καὶ ἐκποίησις. Ἐὰν ἐγκρίνετε, νὰ μείνῃ τὸ ποσὸν τὸ ἀναφερόμενον.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν· οἱ παραδεχόμενοι νὰ περιορισθῇ τὸ 4 ἄρθρον.

§62ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ὁ ὑπουργὸς ὁ ἴδιος λέγει νὰ μείνῃ.....

§64ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν ἐπιμένω.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ περιορισθῇ τὸ 4 ἄρθρον εἰς 1000 μόνον δραχ. νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Τοιουτοτρόπως ἐνεκρίθη τὸ 14 κεφάλαιον. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 15 κεφάλαιον· «ἐπιστροφαὶ χρημάτων·» ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου προτείνει νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν ἐξ 25000 δραχ. εἰς 15000 μόνον· ἐγκρίνεται;

§66ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 16. «Ἀποζημιώσεις. ἐκτέλεσις δικαστικῶν ἀποφάσεων, ἀντιμισθία δικηγόρων». Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει· ἄρα ἐγκρίνεται· 17 κεφάλαιον· «συμψηφισμὸς φαλαγγιτικῶν γραμματίων καὶ ὁμολόγων τῆς ἐθνικῆς τραπέζης τοῦ κυβερνήτου·» ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει, ἄρα ἐγκρίνεται. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 18 κεφάλαιον· «ἔξοδα Ἐθνικῆς Συνελεύσεως.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει, ἄρα ἐγκρίνεται. Παρεδέχθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν· ἐγκρίνεται τὸ σύνολον;

§68ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§70ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ζητῶ τὸν λόγον· θὰ προτείνω ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ· ὁ λόγος τῆς ἀναβολῆς εἶναι ὁ ἑξῆς. Θὰ παρακαλέσω τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς φέρῃ μίαν σημείωσιν τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐμμίσθων προξενείων· εἰς αὐτὴν θὰ ὑπάρχῃ σημειωμένον τὸ ποσὸν τῆς εἰσπράξεως. Συγχρόνως νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν τὰ ποσὰ αὐτὰ τὰ εἰσπραχθέντα ἀπὸ τοὺς προξένους συνεψηφίσθησαν εἰς τὰς πληρωμὰς τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ σημείωσις αὕτη θὰ λάβω τὸν λόγον νὰ ἐπιφέρω μερικὰς παρατηρήσεις, ἐκ τῶν ὁποίων νὰ ὁδηγηθῇ ἡ Συνέλευσις πρῶτον εἰς τὴν ἐξέλεγξιν αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ δεύτερον νὰ ἴδωμεν καὶ αὐτὸν τὸν καθρέπτην τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, διότι, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, τοὐλάχιστον ὁ προϋπολογισμὸς ἔρχεται συνήθως εἰς τὰ σώματα πρὸς ἐξέλεγξιν, ὄχι τόσον διὰ τὰ ποσὰ, διότι αὐτὰ στηρίζονται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς νόμους ὀργανικοὺς, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἔρχεται ὡς καθρέπτης διὰ νὰ ἴδωμεν τὸ πρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς αὐτοῦ ἐὰν ᾖναι καθαρὸν, ἢ ἔχῃ κᾀμμίαν κηλίδα πολιτικήν.

§71ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ποίας κυβερνήσεως;

§72ΖΕΡΒΑΣ. Εἶπον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἔρχεται ὡς καθρέπτης πάντοτε· δὲν ἐνόησα οὔτε τὴν σημερινὴν, οὔτε τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν.

§73ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὸ νὰ συνταχθῇ μία τοιαύτη σημείωσις, ἡ ὁποία θὰ προκαλέσῃ τὰς ἐμβριθεῖς παρατηρήσεις τοῦ φίλου μου Κυρίου Ζέρβα· λέγω μόνον, ὅτι ἡ σημείωσις δὲν δύναται καὶ δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀναχαιτίσῃ ἀπὸ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Νομίζω, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ Κυρίου Ζέρβα εἶναι νὰ γνωρίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν λαμβάνουν χώραν καταχρήσεις, ἢ ὄχι. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τί σχέσιν ἔχει τοῦτο μὲ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ὁ καθρέπτης τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἰς τὸν καθρέπτην τοῦτον θὰ ἴδωμεν τὴν μορφὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἔντιμος φίλος μου Κ. Ζέρβας, διότι αὐτὴ ὑπέβαλε τὸν προϋπολογισμόν· ὑποστηρίζω λοιπὸν, Κύριε Πρόεδρε, τὴν πρότασιν τοῦ νὰ ἔλθῃ μία τοιαύτη σημείωσις, ἀλλὰ προτείνω νὰ προβῇ ἡ Συνέλευσις οὐχ’ ἧττον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§74ΚΑΛΟΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν προλαλήσαντα· σήμερον δὲν πρόκειται περὶ ἐσόδων, ἀλλὰ περὶ ἐξόδων· πρέπει ὅμως νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις ἑνὸς ἄλλου σπουδαίου ζητήματος. Ἡ ἐπιτροπὴ καθὼς βλέπετε γνωμοδοτεῖ τὴν κατάργησιν δύω ὑπουργείων καὶ τὸν σχηματισμὸν ἑνὸς ἄλλου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς τελειώσωμεν τώρα τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς.

§76ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἄλλοτε εἶχον προσκαλέσει τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὸν μέσον ὅρον πενταετοῦς εἰσπράξεως τῶν προξενείων καὶ ὑποπροξενείων, καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς εἶχεν ὑποβάλει τὸν πίνακα τοῦτον, ὅστις ὑπάρχει ἤδη εἰς τὸ προεδρεῖον.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβλητικὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Ζέρβα ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (οὐδεὶς ἐγείρεται) ἀπεῤῥίφθη. Κεφάλαιον 1. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει κατὰ μειοψηφίαν τὴν κατάργησιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως, κατὰ πλειοψηφίαν δὲ τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ εἰς δύω τμηματάρχας ά. καὶ βʹ. τάξεως.

§78ΤΙΝΕΣ. Δὲν λέγει περὶ γενικοῦ γραμματέως.

§79Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶχον τὴν τιμὴν, Κύριοι, νὰ ἦμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ· δὲν ἠδυνήθην ὅμως μετὰ λύπης νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκον τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἤμην παρὼν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπιτροπῆς· τὰς γνώμας δὲ αὐτῆς ὥρισεν εἰς μόνην τὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία διενεμήθη εἰς ὅλους ἡμᾶς. Εἰς αὐτὴν ὥρισαν δύω γνώμας τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ μὲν μία εἶναι, ἀντὶ τῶν ὑπαρχόντων τμηματαρχῶν ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ μὲν εἷς νὰ ᾖναι πρώτης τάξεως, ὁ δὲ ἄλλος δευτέρας, ἡ δὲ ἄλλη εἶναι ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν τεσσάρων ὑπουργικῶν γραμματέων νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις τῶν δύω. Τὴν πρώτην τῶν γνωμῶν τούτων ἡ ἐπιτροπὴ δὲν προτείνει μὲ σκοπὸν νὰ ἐφαρμόσῃ ἀμέσως, ἀλλ’ ἤθελε μόνον νὰ ἐξηγήσῃ τὰς ἰδέας της, περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου, καὶ διὰ τοῦτο, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ νομίζει, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ νόμος περὶ Ὑπουργείων προσδιορίζει διαφόρους βαθμοὺς τάξεων εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν τῶν ὑπαλλήλων,—καὶ ἐξηγοῦμαι, ὁ νόμος περὶ Ὑπουργείων παραδέχεται, εἰσάγει νέαν τάξιν ὑπαλλήλων ὑπὸ τὸ ὄνομα «τμηματάρχαι,» μίαν ἄλλην τάξιν ὑπαλλήλων ὑπὸ τὸ ὄνομα «γραμματεῖς,» καὶ μίαν ἄλλην ὑπὸ τὸ ὄνομα «γραφεῖς,» ἀλλ’ αὐτοὺς τοὺς διακρίνει ἀπ’ ἀλλήλων διὰ διαφόρων τάξεων καὶ τὸν προσδιορισμὸν τῆς τάξεως ἑκάστου τῶν ὑπαλλήλων ἀφίνει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· εἰς κάθε Ὑπουργεῖον ὑπάρχει τμηματάρχης, αὐτὸς δὲ εἶναι πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, ὁ νόμος ἀφίνει ἐλεύθερον τὸν ὑπουργὸν νὰ τοὺς διορίσῃ πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, ὡσαύτως καὶ τοὺς γραμματεῖς καὶ γραφεῖς — ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἠθέλησε νὰ ἐξηγήσῃ, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ διατηρῆται τοὐλάχιστον εἷς ἐκ τῆς τάξεως τῶν ὑπαλλήλων τούτων, καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι νέον, ἀλλ’ ἐξεφράσθη ἄλλοτε εἰς τὰ βουλευτικὰ σώματα. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως δὲν ἐννοεῖ νὰ φέρῃ ἐλάττωσιν, ἀλλὰ θέλει νὰ διδάξῃ τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν, τοῦ λοιποῦ, ὁσάκις πρόκειται νὰ διορίζῃ, νὰ τηρῇ τὴν τάξιν ταύτην.

§80ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει διαφορά;

§81ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ εἶναι, ὅτι οἱ μὲν τμηματάρχαι ά. τάξεως λαμβάνουν 400 δραχμὰς, οἱ δὲ τμηματάρχαι βʹ. τάξεως λαμβάνουν 320. Ἡ δὲ ἐπιτροπὴ, καί τοι ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν διαφορὰν τοῦ μισθοῦ, δὲν ἐπρότεινε τὴν ἐλάττωσιν ποσοῦ τινὸς εἰς τὴν καταβίβασιν τοῦ ἑνὸς τῶν τμηματαρχῶν εἰς τὴν βʹ. τάξιν. Ἡ δευτέρα γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι γνώμη ὄχι πλέον θεωρητικὴ, ἀλλὰ πρακτική· διότι προτείνει τὴν ἐλάττωσιν ἐκ τῶν ὑπαρχουσῶν θέσεων τεσσάρων γραμματέων, προτείνει νὰ καταργηθῶσιν αἱ θέσεις κατὰ δύω, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων. Δὲν ἔχω πολλὴν εἰδικότητα, πολλὴν πεῖραν κατὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων τοῦ κλάδου, τὸν ὁποῖον ἡ Α. Μ. εὐηρεστήθη νὰ μὲ ἀναθέσῃ· ἐξετάσας ὅμως εὗρον, ὅτι τέσσαρες μὲν εἶναι οἱ γραμματεῖς, ἀλλὰ τρεῖς ὑπάρχουν πράγματι, καὶ ἡ θέσις τοῦ ἄλλου εἶναι κενή· αὕτη δὲ ἔμεινε κενὴ πρὸ 8 ἢ 10 μηνῶν. Ἐξετάσας εὗρον, ὅτι ἐκ τῶν τριῶν τούτων γραμματέων, ὁ μὲν εἷς ἐνασχολεῖται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν διεκπεραίωσιν τοῦ Ὑπουργείου, ὁ δὲ ἄλλος εἰς τὴν τήρησιν τοῦ ἀρχείου καὶ κατάταξιν τῶν εἰσερχομένων καὶ ἐξερχομένων ἐγγράφων, εἷς δὲ μόνος εἶναι προσκολλημένος εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον, ἡ ἐλάττωσις, διότι βεβαίως ἡ κενὴ θέσις δὲν πρόκειται νὰ συμπληρωθῇ τοῦ ἑνὸς τῶν γραμματέων τούτων, δύναται νὰ φέρῃ βλάβην τινὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι εἶναι πολλὰ ἐνδεχόμενον εἴτε νὰ ἐπέλθουν εἰς ἀταξίαν τινὰ τὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἀρχείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ ὁδηγὸς τῶν ἐνεργειῶν τῆς ὑπηρεσίας, εἴτε τὸ τῆς διεκπεραιώσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν, ἐπειδὴ αὐτὸ δὲν εἶναι ἔργον τυχαῖον, διότι αἱ σχέσεις αὐτοῦ μετὰ τῶν ξένων ἀπαιτοῦσιν ἰδιαιτέραν τὴν προσοχὴν, εἴτε θὰ ὑστερήσουν ἕνα τῶν τμηματαρχῶν ἑνὸς ἀξίου ὑπαλλήλου, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ σᾶς ὀνομάσω, τοῦ Κυρίου Περόγλου. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐγὼ τῇ ἀληθείᾳ ἀναγνωρίζω πληρέστατα τὰς ἰδέας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ὡρμήθη ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐλαττώσεις, καὶ εἶμαι πεπεισμένος πληρέστατα, ὅτι καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία καὶ ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ προβῶσι μετὰ θάῤῥους τινὸς εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων, διότι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους ἀπαιτεῖ τοιαῦτα μέτρα, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔχω δυσκολίαν τινὰ νὰ παραδεχθῶ καὶ αὐτὴν τὴν κατάργησιν τῆς τρίτης θέσεως τοῦ γραμματέως, καὶ νὰ περιορισθῇ τὸ προσωπικὸν εἰς δύο, ἐὰν ἡ Συνέλευσις νομίζῃ, ὅτι δυνάμεθα ἀβλαβῶς νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς μίαν δοκιμὴν, οὕτω πως εἰπεῖν, ὑπακούοντες εἰς ἀνωτέρας ἀνάγκας τῆς Ἐπικρατείας.

§82ΤΙΝΕΣ. Ὄχι!

§83ΕΤΕΡΟΙ. Ναί!

§84Χ. ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἐπειδὴ ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομιῶν, ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἦλθεν δι’ ὀργανικῶν νόμων νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν αὐτῶν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐζήτησεν τὴν ἐκκένωσιν τῶν θέσεων, δηλ. τὴν ἀφαίρεσιν προσωρινῶς τοῦ διδομένου χρηματικοῦ εἰς θέσεις τινὰς· ά) διότι δὲν ἔχομεν χρήματα καὶ πρέπει νὰ οἰκονομῶμεν καὶ βʹ) διότι αἱ θέσεις αὗται δὲν εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ· ἐπειδὴ πρόκειται οὐχὶ δι’ ὀργανικῶν νόμων νὰ καταργήσωμεν τὰς θέσεις αὐτὰς, ἀλλ’ ἁπλῶς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐλαττώσωμεν ἔξοδα, καὶ ἐπειδὴ πρέπει νὰ κάμωμεν ὀλιγώτερα ἔξοδα διὰ τῆς ἀφαιρέσεως αὐτῶν τῶν ποσῶν, ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσιν αἱ θέσεις αὗται, καὶ ὡς τοιοῦτοι πρέπει νὰ θεωρηθῶσι ἡ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, καθ’ ὅσον πρῶτον γνωρίζετε ὅτι εἶναι πληρεξούσιος καὶ ὀλίγον δύναται νὰ ἐργασθῇ, δεύτερον δὲ γνωρίζετε ὅτι, καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα ἡ θέσις αὕτη ἐπὶ τοῦ παρόντος δύναται νὰ καταργηθῇ, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ γενικοῦ Γραμματέως δηλ. τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ διδομένου ποσοῦ ἐπὶ τοῦ παρόντος· δεύτερον δὲ τὴν μὴ παραδοχὴν τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ ποσοῦ τῶν δύω γραμματέων· καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τοὺς Τμημαπάρχας ἂν ὀνομάζηται πρῶτος ἢ δεύτερος, ἐπειδὴ ἡ διαφορὰ τῆς μισθοδοσίας εἶναι ὀλίγη, καὶ ἐπειδὴ γνωρίζω ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ἐργατικοὶ ἢ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν κατάργησιν τοῦ ἑνὸς ἢ ἀφοῦ παρεδέχθημεν καὶ τοὺς δύω εἶναι ἄδικον νὰ καταβιβάσωμεν ἕνα ἐξ αὐτῶν (θόρυβος).

§85ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπή σας Κύριοι, τῆς ὁποίας μέλος εἰμὶ, προτείνει ὥστε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀντὶ δύω Τμηματαρχῶν Α. τάξεως νὰ ὑπάρχῃ εἷς Αʹ. καὶ ὁ ἕτερος Βʹ. δὲν ἔπραξε τοῦτο μόνον πρὸς οἰκονομίαν τῆς διαφορᾶς τῆς μισθοδοσίας μεταξὺ τῶν δύω τούτων τάξεων, ἀλλὰ διὰ νὰ διδάξῃ τοὺς ὑπουργοὺς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβαίνωσι κειμένους νόμους· ὁ νόμος ὁ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν ὑπουργείων λέγει ἐν γένει μὲν ὅτι τὰ ὑπουργεῖα πρέπει νὰ ἔχωσι Τμηματάρχας Α. καὶ Βʹ· τάξεως, ἐν μέρει δὲ ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν πρέπει νὰ ᾖναι δύω Τμηματάρχαι Α. καὶ Βʹ. τάξεως.

§86ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι λέγει πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως.

§87Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος λέγει ῥητῶς, ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι δύω Τμηματάρχαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ά. καὶ βʹ. ἂν ἀντὶ τοῦ συνδέσμου καὶ ἦτο ὁ διαζευτικὸς ἢ τότε ἐδύνατο ὁ ὑπουργὸς νὰ διορίσῃ δύω τμηματάρχας ά. τάξεως καὶ οὐδεὶς ἔχει νὰ ἀντείπῃ τι (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε, Κύριοι, εἶναι περιττὸν νὰ ταραττώμεθα· ἐδῶ ὑπάρχει ὁ νόμος, ἰδοὺ δὲ τί λέγει. «Ἡ ἐσωτερικὴ ὑπηρεσία τῶν ὑπουργείων ἔχει ἕνα γενικὸν Γραμματέα, τμηματάρχας ά. καὶ βʹ. τάξεως· γραμματεῖς ά. καὶ βʹ. τάξεως· γραφεῖς ά. βʹ. καὶ γʹ. τάξεως». Ὥστε ὁ νόμος ἠθέλησεν ἀναγκαίως νὰ ἔχῃ ὡρισμένους ὑπαλλήλους· ὅταν λοιπὸν λέγῃ πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τοὐλάχιστον εἷς βʹ. τάξεως πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ νόμου καθιεροῦντος τάξεις· θὰ εἰπῆτε ὅτι εἷς ἀρχαῖος ὑπάλληλος ὑπηρετῶν ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὴν θέσιν τοῦ τμηματάρχου εἶναι δευτέρας τάξεως, δικαιοῦται νὰ προβιβασθῇ εἰς τὴν τῆς πρώτης· ἀλλὰ Κύριοι, τοῦτο πιθανὸν νὰ ᾖναι δίκαιον, ἀλλὰ δὲν ἐπάγει ἀναγκαίως καὶ τὸν προβιβασμὸν τοῦ τοιούτου ὑπαλλήλου ἐναντίον τοῦ νόμου. Διότι τὸ αὐτὸ δύναται νὰ εἴπῃ τις καὶ περὶ τοῦ τμηματάρχου ά. τάξεως, ὅστις καί τοι ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρετῶν ὡς τοιοῦτος δὲν προβιβάζεται διὰ τὴν ἔλλειψιν θέσεως· διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ χωρὶς νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν διαφορὰν τοῦ ποσοῦ τοῦ μισθοῦ μεταξὺ τοῦ τμηματ. ά. καὶ βʹ. τάξεως, ἠθέλησε μόνον καὶ μόνον νὰ κάμῃ προσεκτικοὺς τοὺς ὑπουργοὺς ἵνα συντάττωσι καὶ εἰσαγάγωσι προϋπολογισμὸν στηριζόμενον πάντοτε ἐπὶ τῶν κειμένων Νόμων· διότι ἂν πρόκηται οἱ προϋπολογισμοὶ νὰ καταστρέφουν ἐμμέσως τοὺς νόμους, τότε σχίσατε τοὺς τελευταίους καὶ δότε δίοδον εἰς τὸ αὐθαίρετον.

§88Δ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριοί μου! ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ εἰμὶ πάντοτε ὀπαδὸς τῶν οἰκονομιῶν. Ἐνόμισα ἑπομένως ὅτι ἀφοῦ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτε ἀνέβη προχθὲς τὸ βῆμα εἶπεν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον θέλει δεχθῆ ὅλας τὰς οἰκονομίας τὰς ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προταθείσας, ἐνόμισα λέγω ὅτι ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἤθελον ἀναγκασθῆ νὰ λάβω τὸν λόγον. Λυποῦμαι σήμερον διότι βλέπω κατά τι μεταβαλλομένην τὴν ὑπὸ τοῦ νέου ὑπουργείου ἐκ τῶν προτέρων δοθεῖσαν ἡμῖν ὑπόσχεσιν· ὁπωσδήποτε ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ προλεχθέντα καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον τῶν ὑπαλλήλων. Κύριοί μου! ἔχω τὴν πεποίθησιν καὶ πεποίθησιν στηριζομένην καὶ εἰς τὴν πεῖραν καθ’ ὅσον καὶ ἐγὼ ἐπὶ ἱκανὸν χρόνον ὑπηρέτησα ἐντὸς ὑπουργείου· ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα, τοὐλάχιστον εἰς τὰ περισσότερα, ὑπάρχει μέγας καὶ περιττὸς ἀριθμὸς ὑπαλλήλων, ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν ὑπαλλήλων ἐὰν εἰργάζετο, ὡς ὁ Νόμος ἀπαιτεῖ, ἤθελε βεβαίως ἐπαρκεῖ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἡ ἐργασία ἤθελεν εἶσθαι καλλιτέρα. Δὲν ἐμβαίνω εἰς τὰ προσωπικὰ, δὲν ὁμιλῶ περὶ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ὑπουργείου, ἀλλὰ γενικῶς λέγω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων εἶναι μέγας, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ. Τὸ ὑπουργεῖον τὸ παρελθὸν μετὰ λύπης εἶδον ὅτι ὑπεστήριξε τὴν μὴ ἀφαίρεσιν ἑνὸς Τμηματάρχου ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν συμφώνως πρὸς τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Βλέπω σήμερον ὅτι καὶ τὸ νέον ὑπουργεῖον μᾶς προτείνει νὰ μὴ ἐλαττώσωμεν τὴν ὑπαλληλίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου. Φρονῶ ὅτι δὲν θὰ πάθῃ ἡ ὑπηρεσία ἂν λείψῃ ἕνας ἢ δύω ὑπάλληλοι· ἴσως εἰς τὸ περὶ οὗ πρόκειται ὑπουργεῖον ἔπρεπε νὰ μὴν ὑπάρχῃ ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς καὶ νὰ μείνῃ μόνον εἷς τμηματάρχης ά. καὶ βʹ. τάξεως καὶ ἴσως τότε τρεῖς ὑπουργικοὶ γραμματεῖς θὰ ἦσαν ἀναγκαῖοι· ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ κάμετε οἰκονομίας, ὅταν δὲν θέλετε νὰ ἀφαιρέσετε τὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, λέγω ὅτι ὀφείλετε τοὐλάχιστον νὰ μείνετε εἰς τὰ ἀποφασισθέντα παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ νὰ παραδεχθῆτε τὰς ὀλίγας αὐτὰς οἰκονομίας, διότι πρέπει νὰ δοθῇ τὸ παράδειγμα τῶν οἰκονομιῶν πρὸ πάντων εἰς τὸ προσωπικόν. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ ἔξοδα τὰ παραγωγικὰ, ἐκεῖ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ἂν πρέπῃ νὰ κάμωμεν οἰκονομίας ἢ ὄχι· διότι ὅταν πρόκειται π. χ. νὰ μὴ ἱδρύσωμεν ἓν κατάστημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μᾶς φέρῃ ὠφελείας, καὶ θέλετε νὰ κάμετε οἰκονομίαν, ἐκεῖ σφάλλετε. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§89ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ἔρχομαι εἰς ἀντίκρουσιν τῶν λόγων πρῶτον τοῦ Κ. Ἀντωνοπούλου, ὅστις σᾶς εἶπε, ὅτι ἂν παραδεχθῆτε τὸν προϋπολογισμὸν ὅπως ἔχει, κατεστρέφετε τοὺς κειμένους νόμους. Ὅπως ἠκούσατε τὸν νόμον, ἀναφέρει οὗτος τμηματάρχας ά. καὶ βʹ. τάξεως, ἀλλὰ δὲν ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν, ἂν ὁ νομοθέτης ἤθελε νὰ ὁρίσῃ τοῦτον ἤθελεν εἰπεῖ τόσοι τμηματάρχαι ά. τάξεως καὶ τόσοι βʹ. κτλ., ἀλλ’ ἤδη ὅπως ἔχῃ ἀφῆκεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ τούτους κατὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἀντίκρουσιν τῶν λόγων τοῦ Κ. Μαυροκορδάτου· οὗτος ἐθεώρησεν περιττὴν τὴν ὕπαρξιν γενικοῦ γραμματέως· ὄχι, Κύριοι, δὲν εἶναι περιττή· ἄν τινες τῶν γενικῶν γραμματέων δὲν ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν των, ἂν ἄλλοι εἰσεχώρησαν εἰς τὰς θέσεις ταύτας παρ’ ἀξίαν, δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι οἱ γενικοὶ γραμματεῖς εἶναι περιττοί. Εἰς τὴν Ἑλλάδα μάλιστα εἶναι οἱ μᾶλλον ἀναγκαῖοι, διότι οἱ ὑπουργοὶ ἀπασχολοῦνται εἰς διάφορα καὶ πολλὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἐνίοτε εἶναι καὶ ἐπουσιώδη ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους, οἱ δὲ γενικοὶ γραμματεῖς ἔχουσι προορισμὸν ἀνώτερον. Ἂν ὁ γενικὸς γραμματεὺς ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἱκανότητα καὶ ἐκπληροῖ ὡς δεῖ τὸ καθῆκόν του, ἡ ὑπηρεσία γίνεται εὐστοχώτερον καὶ καλλίτερον. Οἱ γενικοὶ γραμματεῖς εἶναι προωρισμένοι παρ’ ἡμῖν νὰ προετοιμάζουν τὰ σχέδια τῶν νόμων, εἶναι οὕτως εἰπεῖν οἱ σύμβουλοι τῆς ἐπικρατείας. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὁ γενικὸς γραμματεὺς εἶναι ἀναγκαιότατος, ὁ δὲ κατέχων τὴν θέσιν ταύτην, ἂν καὶ οὐδόλως μετ’ αὐτοῦ συνδέομαι πολιτικῶς, εἶναι ἐκ τῶν διακεκριμένων ἐπὶ ἐργασίᾳ καὶ δραστηριότητι ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§90Δ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ, θέλω ἐν ὀλίγοις εἰπῆ τοὺς λόγους δι’ οὓς θεωρῶ περιττὴν τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως. Οἱ γενικοὶ γραμματεῖς συνήθως διευθύνουσιν ἓν τμῆμα, βεβαίως κάθε τμῆμα πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὸν τμηματάρχην, ὁ ὁποῖος νὰ μένῃ πάντοτε καὶ νὰ ἔχῃ ὅλην τὴν ἱστορίαν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὁ ὁποῖος πάντοτε νὰ ᾖναι χρήσιμος, ἀδιαφορῶν ἂν σήμερον ἔλθῃ εἰς τὰ πράγματα ἓν πολιτικὸν κόμμα καὶ αὔριον ἓν ἄλλο. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀπαιτεῖται κάθε τμῆμα νὰ διευθύνεται ἀπὸ ἕνα εἰδικὸν ὑπάλληλον. Ὁ τμηματάρχης διευθύνων ἓν τμῆμα εἶναι ἀναγκαῖος ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτήν. Ὁ γενικὸς ὅμως γραμματεὺς ἔχει καὶ ἄλλα καθήκοντα, χρησιμεύει εἰς τὸν ὑπουργὸν ὅπως τὸν ἐλαφρύνῃ ὁπωσοῦν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἰδιαιτέρων αὐτοῦ καθηκόντων, ἀνοίγει τὰ ἔγγραφα, δέχεται τοὺς μὴ δυναμένους νὰ λάβωσι συνέντευξιν μετὰ τοῦ ἰδίου ὑπουργοῦ καὶ ἐν γένει τῆς ἐμπιστοσύνης ὢν τοῦ ὑπουργοῦ, εὑρίσκεται ἐν γνώσει ὅλων τῶν ἀποῤῥήτων τῆς ὑπηρεσίας. Ὑποθέσατε ὅμως, ὅτι ἔρχεται νέος ὑπουργός. Ὁ νέος οὗτος ὑπουργὸς εὑρίσκει τὸν γενικὸν γραμματέα ὡς διευθυντὴν ἑνὸς τμήματος· νὰ τὸν παύσῃ δὲν δύναται, θὰ κάμῃ κακόν, διότι θὰ στερηθῇ ἀρχαῖον ὑπάλληλον, ἀλλ’ ὅμως δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτὸν, δὲν δύναται νὰ τὸν χρησιμοποιήσῃ ὡς γραμματέα, διότι δὲν εἶναι πολιτικὸς φίλος του, δὲν δύναται νὰ τὸν καταστήσῃ κοινωνὸν τῶν ἀποῤῥήτων, νὰ τῷ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀνοίγῃ τὰ ἔγγραφα τὸν ἀφίνει ἑπομένως ὡς πάντῃ ἄχρηστον εἰς αὐτὸν, καὶ οὕτω στερεῖτε ὑπηρεσίαν εἰδικοῦ τμηματάρχου. Καὶ δύνασθε νὰ ὑποθέσετε, ἓν μόνον ἄτομον ὡς γενικὸν γραμματέα δυνάμενον νὰ χαίρῃ τὴν ἐμπιστοσύνην ὅλων τῶν ἀλληλοδιαδόχως ἐρχομένων ὑπουργῶν; τοῦτο ὅλως ἀντίκειται εἰς τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν εἶναι περιττὸς ὁ γενικὸς γραμματεὺς, καὶ ἀποβαίνει καὶ ἐμπόδιον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ γενικὸς γραμματεὺς ἐργάζεται μετά τε τοῦ ὑπουργοῦ καὶ μετὰ τῶν τμηματαρχῶν· διπλῆ ἐργασία, διπλοῦς κόπος. Εἷς τμηματάρχης ἂν εἰργάζετο μὲ τὸν ὑπουργὸν κατ’ εὐθεῖαν, ἤθελε τελειώνει ταχύτερον καὶ εὐκολώτερον τὴν ἐργασίαν. Δι’ ὅλα ταῦτα θεωρῶ περιττὴν τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως. Ἄλλως τε ἔχομεν καὶ τὸ παράδειγμα τῆς ἐδικῆς μας ἱστορίας, ὅτι ἐπὶ πολὺν χρόνον δὲν εἴχομεν γενικοὺς γραμματεῖς, καὶ ἡ ὑπηρεσία ἐβάδιζε καλῶς ἢ καὶ καλλίτερον, καὶ εἰς τὰ ἄλλα δὲ κράτη οἱ γραμματεῖς οἱ γενικοὶ εἰσὶν ἄτομα ἐμπιστοσύνης ὑπουργῶν καὶ ἀκολουθοῦσι τὴν πτῶσιν τῶν ὑπουργῶν (θόρυβος).

§91ΙΑΛΕΜΟΣ. Λυποῦμαι βλέπων, ὅτι ἡ κατακραυγὴ κατὰ τοῦ γενικοῦ γραμματέως ἐπέρχεται σήμερον ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἰς ἄλλο ὑπουργεῖον ὑπερασπίζετο τὴν θέσιν αὐτήν. Ἐπεθύμουν δὲ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μὴ ὁρμηθῶμεν τόσον πολὺ ἀπὸ πνεῦμα μέγα οἰκονομίας. Ἠξεύρετε, ὅτι ὁ καταρτισμὸς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι τόσον εὔκολος ὅσον ὁ τῶν ἄλλων ὑπουργείων. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ γενικοῦ γραμματέως τοῦ νῦν ὑπάρχοντος, δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχετε τὸν ἐλάχιστον δισταγμὸν περὶ τῆς διατηρήσεως αὐτοῦ, προσώπου σπουδαίας ὑπηρεσίας προσενεγκόντος καὶ ἱκανωτάτου (θόρυβος).

§92ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀφήσετε τὰ προσωπικά.

§93ΙΑΛΕΜΟΣ. Ἡ θέσις του πάντοτε ὑπῆρξεν ἐπωφελής. Δύο λέξεις θὰ εἴπω καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπουργικοὺς γραμματεῖς· νομίζω ὅτι ἡ γνώμη τοῦ Κ. ὑπουργοῦ πρέπει νὰ γίνῃ παραδεκτὴ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν δύο γραμματεῖς ν’ ἀρκέσωσιν εἰς τὴν μεγάλην ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τούτου· τὴν λέγω δὲ μεγάλην, καὶ δὲν διστάζω παντάπασι νὰ τὸ πράξω, διότι ὅσοι ἐχρημάτισαν κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ, καὶ ἐκ τούτων πλεῖστοι εἶναι ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, δύνανται νὰ βεβαιώσουν, ὅτι ἀπὸ τὰ 56 καὶ ἐντεῦθεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τούτου εἶναι λίαν σπουδαία καὶ ἐκτεταμένη. Ἂν καταργήσητε τοὺς 3 γραμματεῖς, ἀποβάλλεται τοῦ ὑπουργείου ὡς νεώτερος ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον, ἀνατίθεται ἡ σύνταξις τῶν σπουδαιοτέρων ἐγγράφων. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει ἄνευ δισταγμοῦ νὰ γίνῃ παραδεκτὴ ἡ γνώμη τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, χωρὶς νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ γενικοῦ γραμματέως, διότι τοῦτο εἶναι πρὸ πολλοῦ ἤδη λελυμένον.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα;

§95ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς συζητήσεως προέκυψαν αἱ ἑξῆς προτάσεις. Ἡ κατάργησις τοῦ γενικοῦ γραμματέως· ὁ ὑποβιβασμὸς τοῦ ἑνὸς τμηματάρχου ἀπὸ ά. εἰς δευτέραν τάξιν, καὶ ἡ ἀφαίρεσις τῆς μισθοδοσίας δύω ὑπουργικῶν γραμματέων.

§97ΔΑΓΡΕΣ. Ἰδοὺ, Κύριε Πρόεδρε, τὶ ἀνεφέρει ἡ ἐπιτροπή. Κεφάλαιον Ά. Ἄρθρον 1. «Προτάσεις ἐγένοντο περὶ καταργήσεως τῶν γενικῶν Γραμματέων ὅλων ἐν γένει τῶν ὑπουργείων οὐ μόνον ὡς περιττῶν, ἀλλὰ καὶ ὡς παρεμβαλλόντων προσκόμματα εἰς τὴν πρόοδον τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς σας ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως αὐτῶν ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ διευθύνωσι πάντοτε ἓν τῶν τμημάτων τοῦ ὑπουργείου, ὥστε βλέπετε, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημαι εἶναι ἀποφασισμένον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀφαίρεσιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ γενικοῦ γραμματέως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ὑπάρχῃ δευτέρας τάξεως τμηματάρχης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ μισθοδοσία δύο ὑπουργῶν γραμματέων παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ ὑπάρχῃ μισθοδοσία διὰ τρεῖς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἐνεκρίθη, ἑπομένως παρεδέχθη τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ πρώτου κεφαλαίου. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον. «Γραφικὰ ἔξοδα 15,000», ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν εἰς 12,000, ἐγκρίνεται;

§99ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἄρθρον γʹ. «Βασιλικὰ διάσημα 9,000.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.

§100ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνεται λοιπόν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον δʹ. «Ταχυδρομικὰ ἐκτὸς τοῦ Κράτους 26,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ ἠλάττωσε τὸ ποσὸν κατὰ 6,000 ἐγκρίνεται;

§103ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον έ. «Ἔξοδα ἁμάξης 4800.» Ἡ ἐπιτροπὴ ἠλάττωσεν αὐτὰ κατὰ 600 δραχμάς.

§105Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἴσως εἶναι ἀνάξιον νὰ κάμνω λόγον περὶ τούτου. Γνωρίζετε, ὅτι τὰ ὀχήματα ἐνοικιάζονται πάντοτε περισσότερον τῶν 400 δραχ. ἑπομένως μὲ τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρῆται ἅμαξα· ἂν ἡ Συνέλευσις νομίζῃ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἅμαξαν, ἂς ἀφαιρέσῃ τὸ ποσόν· ἂν δὲ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ, πρέπει νὰ ἐπιψηφίσῃ ὁλόκληρον τὸ μίσθωμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§106ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς δηλαδὴ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειουμένου ποσοῦ κατὰ 600 δραχμὰς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρα ἐνεκρίθησαν ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ ἀ. κεφαλαίου. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ βʹ. κεφάλαιον. Ἄρθρον ἀ. «Προσωπικὸν τῶν πρεσβειῶν. 117,645.» Εἰς τὸ ἀ. ἄρθρον ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀφαίρεσιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ δευτέρου γραμματέως τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, καὶ τοῦ τετάρτου διερμηνέως· ἐπὶ τούτου ὁ Κ. Καλὸς ἔχει τὸν λόγον, νὰ ἀγορεύσῃ πρῶτος ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§108ΚΑΛΟΣ. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νεωστὶ διορισθεὶς δὲν ἔχει γνῶσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐν Κωνσταντιπόλει Πρεσβείας καὶ τῆς καταστάσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως οἵαν ἔχω ἐγὼ καὶ ἄλλοι. Ἡ ἀνάγκη, ἥτις ἐπροκάλεσε τὸν διορισμὸν τοῦ δευτέρου γραμματέως ἐν Κωνσταντινουπόλει κατεδείχθη πληρέστατα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτε εἰσήχθη ἡ πρότασις αὕτη. Πιστεύω, ὅτι τινὲς ἐξ ὑμῶν ὑπήρξατε μέλη τῆς Βουλῆς ἐκείνης, καὶ ἔχετε εἰς τὴν μνήμην σας τοὺς λόγους. Ἡ ἀνάγκη ἐκείνη ἔτι μᾶλλον παρουσιάζεται ἤδη καὶ διότι ἐπηύξησεν ἡ ὑπηρεσία, καὶ διότι μετ’ οὐ πολὺ ἐπέρχεται ἡ ἕνωσις τῶν Ἑπτανησίων. Ἡ ἕνωσις, Κύριοι, θέλει ἀπαιτήσει τὴν παρουσίαν δύο εἰσέτι γραμματέων ἡ δὲ ἐλάττωσις κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἀντὶ νὰ φέρῃ ὠφέλειαν, θέλει φέρει βλάβην. Διὰ ταῦτα φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ παραδεχθῶμεν ἀπὸ τοῦδε τὴν ὕπαρξιν δύω γραμματέων. Παρατηρῶ δὲ προσέτι ὅτι σήμερον ἡ πρεσβεία διευθύνεται ἀπὸ τὸν Γραμματέα καὶ ὁ μόνος ὅστις εἶναι εἰς τὸ γραφεῖον βοηθὸς τῆς Πρεσβείας, εἶναι ὁ Βʹ. Γραμματεύς· ἡ ἀνάγκη θὰ ἀπαιτήσει ἐπαναλαμβάνω τὴν ὕπαρξιν οὐχὶ ἑνὸς Γραμματέως, ἀλλὰ καὶ 2 καὶ 3. Ὅπως σήμερον διωργανίσθη ἡ ὑπηρεσία ἐν Κωνσταντινουπόλει, δὲν ἀρκοῦν 3 διερμηνεῖς, χάριν τῆς ναυτιλίας καὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἐκεῖ παρεπιδημούντων ὑπηκόων Ἑλλήνων. Διὰ τοῦτο ἐμμένω εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς.

§109ΖΕΡΒΑΣ. Κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξε πρέσβυς εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἑπομένως γνωρίζει καλλίτερα τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν· συμφωνῶ λοιπὸν μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, χρηματίσαντος καὶ Πρέσβεως εἰς Κωνσταντινούπολιν, καὶ ὄντος εἰς καλλιτέραν θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἐλάττωσιν ἢ ὄχι.

§110ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ. Παρεξενεύθην, Κύριοι, διὰ τὴν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς γινομένην ἐλάττωσιν τοῦ δευτέρου Γραμματέως τῆς Πρεσβείας, καὶ ἰδίως τοῦ τετάρτου διερμηνέως, διότι γνωρίζω ὅτι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξε καὶ ὁ Κ. Χρηστίδης νῦν ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἄλλοτε διετέλεσε Πρέσβυς ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ὤφειλε νὰ γινώσκῃ κάλλιον τὴν σπουδαιότητα καὶ τὴν ἔκτασιν τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων. Φαίνεται ὅμως, ὅτι ἔκτοτε παρῆλθον τοσαῦτα ἔτη καὶ τῆς ὑπηρεσίας ἡ ἀνάπτυξις καὶ ἡ διαίρεσις τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε τὴν σήμερον τὰ πράγματα παρίστανται ὅλως διόλου ἀλλοῖα, παρ’ ὅ,τι ὁ Κ. Χρηστίδης τὰ ἐγνώριζεν. Ἐγώ, Κύριοι, ὑπηρέτησα ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ποίαν ὑπηρεσίαν ἐκτελεῖ τὸ διερμηνευτικὸν γραφεῖον ἐκεῖ, καὶ ποίων διερμηνευτῶν ἔχει ἀνάγκην. Φρονῶ δὲ ἐν πεποιθήσει ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ τετάρτου διερμηνέως θὰ ὠφελήσῃ μὲν τὸ δημόσιον ταμεῖον κατά τινας χιλιάδας δραχμάς, ἀλλὰ θὰ βλάψῃ ἐπαισθητῶς τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων τῶν ἐμπορευομένων ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ὁ πρῶτος διερμηνεύς, κύριοι, ἔργον ἔχει τὴν διεύθυνσιν τῶν διπλωματικῶν ὑποθέσεων μεταξὺ τῆς Πρεσβείας καὶ τῆς Ὑψηλῆς Πύλης. Εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀναμιγνύεται· διότι καὶ καιρὸν πλεονάζοντα πρὸς τοῦτο δὲν ἔχει, καὶ κατὰ τὴν συνήθειαν, ἥτις ἐπικρατεῖ παρὰ ταῖς Πρεσβείαις ἐν Κωνσταντινουπόλει ὁ πρῶτος διερμηνεὺς δὲν δύναται εἰς οὐδὲν δικαστήριον ὀθωμανικὸν νὰ παρουσιασθῇ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι αἱ διαφοραὶ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων εἰς τὴν Τουρκίαν πρὸς Ὀθωμανοὺς ὑπηκόους, δὲν δύνανται νὰ δικασθοῦν ἄλλως παρὰ τῇ συνδρομῇ ἑνὸς διερμηνέως. Διὰ τὰς ἐμπορικὰς ὑποθέσεις ὑπάρχει ἓν δικαστήριον τὸ Τιτζαρὲτ (ἐμποροδικεῖον), ὅπου ἐπασχολεῖται ἀδιαλείπτως ἕνας διερμηνεύς, ὁ δεύτερος, ὅστις εἶναι ἀδύνατον ὅσην δραστηριότητα καὶ ἱκανότητα καὶ ἂν ἔχῃ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν πληθὺν τῶν ἐμπορικῶν ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἐν Κωνσταντινουπόλει μεταξὺ Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ Ὀθωμανῶν. Ἐκτὸς τοῦ Τιτζαρετίου ὑπάρχουν πλεῖσται ἄλλαι ἀρχαὶ ἐνώπιον τῶν ὁποίων εἶναι ἀναγκαία ἡ παρουσία ἑνὸς διερμηνέως καθ’ ἑκάστην· εἶναι ἡ ἀστυνομία, ἡ ἀνάκρισις τὸ Ἰχτυζάπι, τὸ Λιμὰν–ὀντασὶ, ὅπου διεξάγονται αἱ ὑποθέσεις τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἐγχωρίων. Εἶναι τὸ Πατριαρχεῖον, ὁ Μεχκεμὲς καὶ πλῆθος ἄλλων τουρκικῶν ἀρχῶν, ἐν αἷς ὀφείλει νὰ παρευρίσκεται διερμηνεύς. Εἰς ἑκάστην δὲ αὐτῶν τῶν ἀρχῶν ἀπασχολεῖται ἀδιαλείπτως εἷς διερμηνεὺς καὶ δὲν ἐπαρκεῖ ποτέ. Φαντασθῆτε ἤδη τὶ θὰ γίνῃ, ὅταν εἰς τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος προστεθῇ καὶ ἡ Ἑπτάνησος· καὶ γνωρίζετε πόσοι Ἑπτανήσιοι διατρίβουσιν ἐν Κωνσταντινουπόλει. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσουν, ἐὰν ἔχετε, ὄχι 4, ἀλλὰ καὶ 6 διερμηνεῖς. Ἐγὼ, Κύριοι, ἀκούω καθεκάστην τινὰς ἐδῶ σφόδρα πατριώτας καταφερομένους κατὰ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας, ὡς μὴ βαδιζούσης καλῶς, καὶ ἐν τοσούτῳ σήμερον βλέπω, ὅτι οὐδεμίαν πρόνοιαν θέλουν νὰ λάβουν περὶ αὐτῆς· νομίζουν, ὅτι τὴν διορθόνουν, ἂν κάμουν οἰκονομίαν χιλίων δραχμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ νομίζουν ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ ὑπηρεσία εἶναι ταμιευτικὴ, ὅτι πρέπει τὸ κράτος νὰ φροντίζῃ πῶς νὰ εἰσπράττωνται τὰ δικαιώματα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων, καὶ νὰ μὴ ἐξοδεύῃ τίποτε διὰ νὰ διατηρῇ ἱκανὸν προσωπικὸν ἵνα προστατεύῃ τὰ συμφέροντα τῶν ἐμπορευομένων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἑλλήνων ὑπηκόων. Τὸ κατ’ ἐμὲ φρονῶ ἐν πεποιθήσει, καὶ σᾶς λέγω ἐν πλήρει γνώσει τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ τετάρτου διερμηνέως θὰ βλάψῃ πολύ· ὤφειλε κατ’ ἐμὲ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ νὰ προστεθῶσιν ἕτεροι δύο διερμηνεῖς.

§111Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ θέσις τοῦ τετάρτου διερμηνέως προσετέθη εἰ μίαν ἐποχὴν πολὺ πρόσφατον· ἂν δὲν ἀπατῶμαι εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἦτον εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων μας ὁ Κ. Κεχαγιᾶς.

§112ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΑΚΗΣ. Ὄχι, ἀλλ’ ἐγώ.

§113ΥΠΟΥΡΓ. ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον· καὶ βεβαίως ἐγὼ δὲν ἤμην ἐν Κωνσταντινουπόλει, οὐδὲ γνωρίζω ἀκριβῶς τὰ τῆς Πρεσβείας ἐκεῖ· ἀλλ’ ὡς ἐπληροφορήθην παρὰ ἀνθρώπων εἰδημόνων ἡ ὑπηρεσία τῆς Πρεσβείας Κωνσταντινουπόλεως δὲν εἶναι εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην, εἰς ἣν ἦτο κατὰ τὰ 43. Ἐπίσης δὲ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω παρὰ πολλῶν, εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον, ἢ ἴσως λίαν πιθανὸν νὰ πάθωσι τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν Διερμηνέων κατά τι ἐλαττωθῇ. Καὶ ἂν μὴν νομίζητε, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῶν οἰκονομιῶν εἶναι τοσοῦτον ἀνωτέρα πάσης περὶ τούτου φροντίδος δὲν ἔχω νὰ ἀντιλέξω ποσῶς. Ἐὰν ὅμως νομίζητε, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῶν οἰκονομιῶν πρέπει νὰ συνδυασθῇ κατά τι μετὰ τοῦ καθήκοντος τῆς προστασίας τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων, εἰς ὑμᾶς κεῖται νὰ τὸ ἀποφανθῆτε. Ὅ,τι γνωρίζω εἶναι, ὅτι ὀκτὼ διάφορα δικαστήρια ὑπάρχουσιν ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ ὅτι ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τούτων πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Διερμηνεὺς ὑπερασπίζων τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων. Γνωρίζω τὰς προλήψεις, αἵτινες ὑπάρχουσι καθ’ ὅλου τοῦ προξενικοῦ κλάδου, καὶ τὰς προλήψεις ταύτας ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς δηλώσω δημοσίᾳ, ὅτι ἐνδέχεται οὐδ’ αὐτὰς ἐγὼ νὰ θεωρῶ τόσον ἀβασίμους. Ἀλλά, Κύριοι, τοὐλάχιστον τὸ κατ’ ἐμὲ θέλω ἀκολουθήσει τὴν πορείαν, καθ’ ἣν αἱ περὶ τῶν προσώπων κρίσεις νὰ μὴ ἐπηρεάζωσι ποσῶς τὰς ἀποφάσεις περὶ τῶν πραγμάτων, διότι τὰ πρόσωπα παρέρχονται καὶ τὰ κακῶς κείμενα ἐκλείπουσι, δύνανται δὲ οἱ ἀντικαταστάται τῶν κακῶς κειμένων τυχὸν προσώπων νὰ φέρωσι τὰ καλά, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουσι.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα;

§115ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, πρῶτον καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἀφαίρεσιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ δευτέρου γραμματέως κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς· καὶ δεύτερον περὶ τοῦ τετάρτου διερμηνέως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀφαίρεσιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ δευτέρου γραμματέως τῆς Πρεσβείας τῆς Κωνσταντινουπόλεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀφαίρεσιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ τετάρτου διερμηνέως κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. «2. Γραφικὰ ἔξοδα 33,600 «3. Ἔξοδα ἀ. διασκευῆς 7,000 «4. Ἔξοδα ταξειδίου τῶν διπλωμ. ὑπαλλήλων 2,000».

§117ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἐδῶ ἀντίῤῥησις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ὑπάρχει· ἄρα ἐγκρίνονται.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «5. Ἀποστολαὶ ἔκτακται.... 60,000». Ἐδῶ ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν 20,000 δραχμῶν. Ἐγκρίνεται;

§119ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα μάλιστα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ Γʹ. Κεφάλαιον. «Προξενικὴ ὑπηρεσία». Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Ἰάλεμος.

§121ΙΑΛΕΜΟΣ. Πολλὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ἐπὶ τοῦ κλάδου τούτου τῆς διοικήσεως, ἀλλὰ θέλω ἀποφύγει ὅσον ἔνεστι τὴν μακρηγορίαν, καὶ θέλω περιορισθῆ εἴς τινας ὀλίγας μόνον σκέψεις. Ἐν πρώτοις παρατηρῶ μετὰ λύπης ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, καί τοι συγκειμένη ὑπὸ ἀνδρῶν πολλάκις ὑπηρετησάντων τὸ κράτος, δυστυχῶς ἐλησμόνησεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι κράτος πρὸ πάντων ἀνατολικὸν, ἐνόμισεν ὅτι οὐδὲν συμφέρον ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἰδίως δὲ ἐλησμόνησεν ὅτι μεγάλα ἠθικὰ συμφέροντα ἔχομεν ἐν τῇ Θρᾴκῃ καὶ τῇ Μακεδονίᾳ, ὡς καὶ εἰς τὰς ἡγεμονίας. Ὁ ὑποβιβασμὸς τῶν προξενείων, κύριοι τῆς Ἀνδριανουπόλεως καὶ τοῦ Γαλαζίου εἶναι τὸ κατ’ ἐμὲ λίαν ἐπιβλαβὴς εἰς τὰς σημερινὰς μάλιστα περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας μόνον διὰ τῆς ἠθικῆς ἐπιῤῥοῆς καὶ ἰσχύος νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀναπληρώσωμεν καὶ στόλους καὶ στρατούς· δι’ αὐτὸ χωρὶς νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν ἄλλων προξενείων, χρεωστῶ νὰ εἴπω τι περὶ τῶν ἐλαττώσεων τὰς ὁποίας ἔφερεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὰ προξενεῖα ταῦτα. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν Κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διατήρησιν τῶν προξενείων τῆς Ἀνδριανουπόλεως καὶ τοῦ Γαλαζίου. Δὲν δύναμαι κύριοι! νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας περὶ τῶν ὠφελημάτων τὰ ὁποῖα ἐπέφερεν ἡ σύστασις τοῦ προξενείου Ἀδριανουπόλεως· ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν γνωρίζει καλήτερον ἐμοῦ, καὶ πρὸ πάντων ἐγὼ θέλω προσπαθήσει νὰ ἀποφύγω τὰς λεπτομερείας ταύτας, διότι φοβοῦμαι μήπως ἤθελον ἐμπέσῃ εἰς συζητήσεις, δυναμένας νὰ προξενήσωσι σκάνδαλα, τὸ ὁμολογῶ, διότι εἶμαι λίαν προκατειλημμένος κατὰ μιᾶς πολιτικῆς ἐπικρατούσης εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ προξενεῖον τοῦ Γαλαζίου μὴ νομίζετε ὅτι ἐπροβιβάσθη ἀπὸ ὑποπροξενείου εἰς προξενεῖον διὰ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσήνεγκεν ἡ πόλις αὕτη τας τελευταίας ἡμέρας τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος· ὡς γνώμων τῆς σπουδαιότητός του δὲν ὑπῆρξεν ἡ ἐκδούλευσις ἐκείνη· ὡς τοιοῦτος γνώμων, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἡ μεγάλη ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν, σήμερον πρὸ πάντων, ὁπότε καταδιώκεται ὁ Ἑλληνισμὸς εἰς τὰς Ἡγεμονίας περισσότερον παρὰ εἰς πᾶν ἄλλο μέρος, ἀναμένομεν ἐκ τῆς διατηρήσεως τοῦ προξενείου αὐτοῦ. Δὲν ἔχομεν Κύριοι! πλέον ἄλλο κέντρον ἑλληνισμοῦ εἰς τὰς ἡγεμονίας παρὰ μόνον τὸ Γαλάζιον, καὶ ἠξεύρετε ὅτι δὲν ἤθελε σημαίνει ὀλίγον ἀπέναντι τῶν ἐχθρῶν τοῦ ἑλληνισμοῦ ὁ ὑποβιβασμὸς οὗτος τοῦ προξενείου· τοῦτο ἤθελε δείξει μίαν ἐγκατάλειψιν μεγάλων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, μεγάλων καὶ ἀνυπολογίστων συμφερόντων· ἐκεῖ, κύριοι, διατηροῦνται σχολεῖα διὰ τῆς μεσολαβήσεως τοῦ προξενείου, ἐκεῖ συνεκεντρώθη ὅλος σχεδὸν ὁ ἑλληνισμός, καταδιωχθεὶς ἀπὸ ὅλας τὰς λοιπὰς πόλεις τῶν ἡγεμονιῶν. Δι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, χωρὶς νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὰς ἐλαττώσεις τῶν ἄλλων προξενείων, ἤθελα παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν καὶ ἰδίως τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διατήρησιν τῶν προξενείων χωρὶς νὰ ἀποδεχθῇ καμμίαν ἐλάττωσιν αὐτῶν.

§122ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΗΛΙΟΣ. Κύριοι! ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπή σας χωρὶς νὰ παραγνωρίσῃ ποσῶς τὴν ὑφισταμένην ἀνάγκην, τοῦ νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς ἐνδελεχῶς ἐστραμμένην τὴν προσοχήν σας εἰς τὴν Ἀνατολὴν, χωρὶς νὰ παραγνωρίσῃ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὁ ὀφθαλμὸς τῆς Ἀνατολῆς, προσῆλθεν εἰς τὰς προταθείσας ἐλαττώσεις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις καὶ τὰ πράγματα ἐφρόνει, κύριοι, καὶ φρονεῖ ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι αἱ δαπάναι αἱ γινόμεναι εἰς μισθοδοσίαν τῶν ἐξωτερικῶν ὑπαλλήλων, πρέπει νὰ γίνωνται ἀναλόγως τῶν πόρων, τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν περιστάσεων. Ὅταν, Κύριοι, ἓν κράτος εἰς τὰς δαπάνας του ἀπομακρύνητε τῶν ἀρχῶν τούτων, θέλει πέσει εἰς τὴν χρεωκοπίαν, καὶ θέλει ἀπολέσει τὸ πᾶν· θέλει ἀπολέσει πολλῷ πλεῖον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον διὰ δαπάνης περιττῆς καὶ πολυτελοῦς ἐπιδιώκει ν’ ἀποκτήσῃ. Σᾶς ὡμίλησαν, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἠλάττωσεν ἀδικαιολογήτως τὴν τάξιν ἑνὸς σπουδαίου προξενείου τοῦ τῆς Ἀνδριανουπόλεως, ἐπανήγαγεν αὐτὸ εἰς τὴν τάξιν τῶν ὑποπροξενείων. Τὸ προξενεῖον τῆς Ἀνδριανουπόλεως δὲν ἦτο κατ’ ἀρχὰς ἐκ τῶν ἐμμίσθων, ἀλλ’ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συνετηροῦντο διὰ τῶν προξενικῶν τελῶν· συμπεριέλαβε δὲ τοῦτο εἰς τὴν τάξιν τῶν ὑποπροξενείων, ὁ ἀπὸ 25 Ὀκτωβρίου 1853 περὶ ὀργανισμοῦ τῶν προξενείων νόμος, προεβίβασε δ’ αὐτὸ εἰς τὴν τάξιν τῶν προξενείων εἷς ἕτερος νόμος ἐπελθὼν τὸ 1858. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τούτου ἐν τῇ Βουλῇ ἐνθυμοῦμαι κάλλιστα, ὅτι ἓν μέλος τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, ὁ Κύριος Ζαΐμης, ὡς βουλευτὴς ἐπολέμησεν αὐτὸν δι’ ἰσχυρῶν ἐπιχειρημάτων. Κἀγὼ δ’ ὡς βουλευτὴς δὲν ἔλλειψα συμφώνως μετὰ τοῦ Κ. Ζαΐμη ν’ ἀποκρούσω τὸν νόμον τοῦτον, ὡς πολυδάπανον ἄνευ ὠφελείας. Ἐπρεσβεύσαμεν καὶ πρεσβεύομεν, ὅτι ὁ πολιτισμὸς ἀντιπροσωπεύεται ὄχι διὰ τῶν χρημάτων, ἀλλὰ διὰ τῆς καρδίας. Ὅσα χρήματα, καὶ ἂν θέλητε δώσατε· εἶναι περιττὰ, τίποτε δὲν κατορθοῦται, ὅταν ἡ καρδία δὲν λαλῇ. Ἐξ ἐναντίας μάλιστα ἰσχυρίζομαι, ὅτι εἰς πολλὰ μέρη τῆς Τουρκίας καὶ ἀλλαχοῦ ὑπάρχουν ὁμογενεῖς, ἱκανοὶ, τίμιοι, ἀκραιφνεῖς πατριῶται, ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τρανὰς περὶ τῆς φιλοπατρίας των ἀποδείξεις, εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μεταπολιτεύσεως. Ἀπέναντι λοιπὸν τοιούτων διδομένων, ἔρχονται σήμερον νὰ μᾶς λέγωσιν, ὅτι πρέπει νὰ σπαταλῶμεν, διὰ νὰ στείλωμεν ὡς προξενικοὺς ὑπαλλήλους ἄνδρας εἰδικοὺς καὶ ἱκανοὺς νὰ προστατεύσωσι τὸν ἑλληνισμόν. Πάντοτε, Κύριοι, τοιοῦτοι ἐπροτάθησαν λόγοι εἰς ὑποστήριξιν τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν προξένων, ἀλλὰ οὐδεμία ἐγένετο ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ σπουδαία τροποποίησις καί τοι ἀφθόνως χορηγηθέντων τῶν μέσων. Καὶ σήμερον τὸ αὐτὸ σύστημα τῆς ὑπερασπίσεως ὑπάρχει· οὐδὲν μετήλλαξε τὸ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν προξενείων νομοσχέδιον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὰ 1850, συνεζητήθη δὲ μετὰ τρία ἔτη τοὐτέστι τὸ 1853· διότι ἀπεκρούετο πανταχόθεν· ἠξεύρετε δὲ τί μᾶς εἶπον τότε πρὸς ὑποστήριξίν του; ὅτι ἤθελον νὰ κανονίσωσι τὸν προξενικὸν κλάδον καὶ νὰ ἐκλέξωσι καλήτερον προσωπικόν· ἀλλ’ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ κρίνετε ἐκ τῶν διαδιδομένων ἐὰν μετὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν δὲν ἐγένετο καὶ χειρότερον προσωπικὸν χρησιμευσάσης τῆς δαπάνης τὸ πλεῖστον ὑπὲρ προσώπων εὐνοϊκῶν καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῆς ὑπηρεσίας (θόρυβος). Ὁμιλῶ ἐν γένει περὶ τῶν θέσεων, καὶ ὄχι περὶ προσώπων. Ταῦτα ἔχουσα ἡ ἐπιτροπὴ ὑπ’ ὄψιν, καὶ θεωροῦσα, ὅτι αἱ δαπάναι πρέπει νὰ γίνωνται μὲ τὴν μεγίστην φειδὼ καὶ οἰκονομίαν, ἐθεώρησεν, ὅτι, ὅταν τὸ προξενεῖον τῆς Ἀνδριανουπόλεως καταβιβασθῇ εἰς ὑποπροξενεῖον, δὲν ἔχουν νὰ προσβληθῶσι ποσῶς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα· ἀρκεῖ ὅμως νὰ ὑπάρχῃ ὑποπρόξενος ἄνθρωπος ἔχων καρδίαν ἑλληνικὴν, καὶ μὴ ὑπηρετῶν, ξένα συμφέροντα. Ἄλλως, Κύριοι, ἢ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς ἔφερεν ἓν σχέδιον μελετημένον, τὸ ὁποῖον ἀπῄτει μὲν δαπάνας, εἶχε δὲ σκοπὸν βαθύτερον ὡς π. χ. ἐπιτηρήσεις καὶ ἕτερά τινα, περὶ ὧν δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγηθῶ, τότε ἐδυνάμεθα μὲ μεγάλην προθυμίαν νὰ προβῶμεν εἰς τὰς τοιαύτας δαπάνας. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν τοιαύτη ᾖναι ἡ ἀρχὴ, ἐὰν ὅπου ᾖναι Προξενεῖον, ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ καλὴ προστασία, καὶ ὅπου εἶναι Ὑποπροξενεῖον, δὲν ὑπάρχει, τότε Κύριοι πράττετε οὐσιώδη ἔλλειψιν καθηκόντων, προτείνατε νὰ προβιβασθῶσι πάντα τὰ ὑποπροξενεῖα εἰς προξενεῖα. Εἰς τὴν Ἰβραΐλαν εἶναι τόσοι ἔμποροι, τί ἔχετε ἐκεῖ; Ὑποπροξενεῖον, διατὶ νὰ μὴ προβιβασθῇ τοῦτο καὶ ἄλλα τῆς αὐτῆς κατηγορίας εἰς προξενεῖα; Μεταβαίνω Κύριοι εἰς ἀπάντησιν τῶν λεχθέντων κατὰ τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ὑποβιβασμοῦ τοῦ προξενείου Γαλαζίου εἰς Ὑποπροξενεῖον· δὲν ἔρχομαι νὰ διαφιλονεικήσω τὰ ἐπὶ τῆς μεταπολιτεύσεως δικαιώματα τοῦ μέρους. Τὸ Γαλάζιον βεβαίως εἶναι μία ἐμπορικὴ πόλις· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὸ Γαλάζιον εἶναι μεγαλήτερα συμφέροντα, παρ’ εἰς ἕτερα μέρη, καθ’ ἃ ὑπάρχουσιν ὑποπροξενεῖα, π. χ. εἰς τὴν Ἰβραΐλαν· ἡ Ἰβραΐλα, εἶναι πολὺ ἀνωτέρα τοῦ Γαλαζίου· καὶ ἐὰν κρίνητε ἐκ τῶν προξενικῶν ἐσόδων θέλετε πληροφορηθῆ ὅτι τὸ Γαλάζιον δίδει ἔσοδα 8,000· ἡ δὲ Ἰβραΐλα 19,000. Ἐὰν λοιπὸν κρίνετε, ὅτι κατὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα ἀπαιτεῖται Προξενεῖον, κάμετε τοιοῦτον εἰς τὴν ἰβραΐλαν· πότε ἐγένετο εἰς τὸ Γαλάζιον Προξενεῖον; εἰς αὐτὸ ἦτο Ὑποπροξενεῖον διαρκῶς· μετεβλήθη δὲ εἰς Προξενεῖον ἐπὶ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, καὶ καλῶς ἔγεινε, πληρέστατα τὸ ἐγκρίνω, διότι ἠθέλησεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ ἓν δικαίωμα εἰς αὐτὴν τὴν πόλιν, τὴν προσενεγκοῦσαν πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς ἕνα ἐθνικὸν σκοπὸν, ἤθελε νὰ τῇ δώσῃ τὸ δικαίωμα νὰ στείλῃ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν συνέδριον πληρεξουσίους· καὶ ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἔκαμε πολὺ καλὰ διότι ἡ ἐπανάστασις ἔπρεπε νὰ μὴ παραβλέψῃ ἓν μέρος, τὸ ὁποῖον ἐπέφερε μεγάλας ὑπηρεσίας καὶ ἔδωσεν εἰς ταύτην μεγίστην ὤθησιν. Δι’ αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς λόγους, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ οἰκονομίας, ἐπειδὴ ἐκεῖ ἐὰν ἔχετε Προξενεῖον ἢ Ὑποπροξενεῖον εἶναι τὸ ἴδιον, ἡ ἐπιτροπή σας προτείνει διαφόρους ἐπὶ τοῦ προξενικοῦ κλάδου οἰκονομίας, ἐὰν δὲ ὑμεῖς φρονῆτε, ὅτι τὰ ὑποπροξενεῖα δὲν εἶναι κατάλληλα εἰς προστασίαν τοῦ Ἑλληνισμοῦ κτλ. καὶ ὅτι διὰ τῶν προξένων μόνον φθάνομεν πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν, τότε προεβιβάσατε πάντας τοὺς ὑποπροξένους εἰς τὴν θέσιν τῶν προξένων, καὶ μάλιστα εἰς τὴν τῶν γενικῶν προξένων, καὶ δότε τους ὄχι 6, ἀλλὰ 20, 30, 40, 50 χιλ. (θόρυβος).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐπέλθῃ ἡ τάξις Κύριοι. Ὁ Κ. Βάσσος ἔχει τὸν λόγον.

§124ΒΑΣΣΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὰ Προξενεῖα τῆς Ἑλλάδος οὔτε ὅταν ἐξοδεύωμεν δι’ αὐτὰ περισσότερα, οὔτε σήμερον ἐξοδεύοντες ὀλιγώτερα, θ’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχουν. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἔμβω εἰς τὰς μερικότητας αὐτῶν, διότι νομίζω, ὅτι ὅταν κατ’ ἄρθρον ψηφίσωμεν τὸ κεφάλαιον Γʹ. τότε δύναται νὰ κάμῃ τις καὶ τὰς ἀντιῤῥήσεις του. Βλέπω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους, εἰς τὸ κεφάλαιον Γʹ. μίαν δαπάνην, τὴν ὁποίαν τὸ κράτος ὀφείλει νὰ ὑποστῇ δι’ ἕνα κλάδον ἐξωτερικὸν τῶν Παρισίων. Νομίζω, κατὰ συνέπειαν τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἴδῃ ποίαν ὠφέλειαν ἔχει ἐκ τῆς δαπάνης ταύτης, εἴτε ἐθνικὴν, εἴτε ὑλικὴν· πρὸ πάντων δὲ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐξ οὗ προσδοκᾶται κοινὴ ὠφέλεια καὶ μεγάλη. Τὰ προξενεῖα τῆς Ἑλλάδος τὰ ἐν Εὐρώπῃ, εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, τιμάρια τινὰ τῆς ναυτιλίας καὶ τοῦ ἐμπορίου· τὰ δὲ ἐν τῇ Ἀνατολῇ εἶναι θέσεις τινὲς, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησε τὸ Κράτος διὰ νὰ οἰκονομοῦνται πρόσωπα. Οὐδέποτε Κύριοι, Πρόξενοι, ἢ ὑποπρόξενοι, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχουν ὀλίγαι ἐξαιρέσεις, αἵτινες δὲν εἶναι ἱκαναὶ νὰ σχηματίσωσι κανόνα, οὐδέποτε λέγω μετὰ θάῤῥους, Πρόξενος ἢ Ὑποπρόξενος ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του ἐξεπλήρωσε τὴν ἀποστολήν του. Ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, γνωρίζω, ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες, εἴτε ναυτιλλόμενοι, εἴτε ἐμπορευόμενοι, εἴτε περιηγούμενοι, δὲν τυγχάνουσι, τῆς παραμικρᾶς προστασίας· ἀπεναντίας ὁσάκις Ἕλλην ὑπήκοος, οἱασδήποτε κατηγορίας προσέρχεται εἰς τὸν Πρόξενον, νομίζει οὗτος ὁ Πρόξενος ὅτι πρέπει νὰ ὠφεληθῇ ἀπ’ αὐτὸν, καὶ ἐὰν δὲν ὠφεληθῇ εἶναι ἔγκλημα, τὸν καταδιώκει, καὶ δὲν ἐπιθεωρεῖ τὸ διαβατήριον. Τὸ ἔπαθον ἐγὼ ὁ ἴδιος. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπέμβω εἰς μερικότητας ὡς σᾶς εἶπον· ἔχω ὅμως σκοπὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κατακρίνω τὸν κλάδον αὐτὸν, καὶ νὰ κατακρίνω μᾶλλον τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, ἐξ ἧς ἀποῤῥέει ἡ κακὴ αὐτοῦ κατάστασις· διότι ἡ κακὴ κατάστασις ἑνὸς κλάδου ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἐμπορεύθητε, καὶ εἶσθε πολλοὶ, ὅσοι ἐταξειδεύσατε ὡς ἔμποροι, ἢ ὡς ναυτικοὶ, βεβαίως συνομολογεῖτε μαζύ μου τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ τὸ κακὸν τοῦτο ἴσως ἤθελεν εἶσθαι μικρὸν ἐὰν δὲν ἤρχετο ἓν μεγαλείτερον, ὅπερ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὡς καὶ τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι πρόξενον ἀκαταλογίστων ζημιῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὸν ἑλληνισμόν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς σας καὶ νὰ τὸ ἀκούσητε καὶ νὰ ζητήσωμεν μετὰ σπουδαιότητος τὰ μέσα, δι’ ὧν θέλομεν δυνηθῆ νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακὸν τοῦτο. Ἔρχονται τὰ Προξενεῖα τῆς Ἀνατολῆς· ἴσως, Κύριοι, ἄνθρωποι ἐντὸς τοῦ συνεδρίου τούτου, οἵτινες ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας των, καὶ ὡς ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχουν εἰς τὰ πράγματα, κάλλιον ἐμοῦ γινώσκουν ὅτι ὑπῆρξεν ἐποχὴ εἰς τὴν Ἀνατολὴν, καθ’ ἣν ὅλαι αἱ ὑπάρχουσαι εἰς αὐτὴν φυλαὶ ἐθεώρουν τιμήν των νὰ λέγωνται Ἕλληνες. Ἐγὼ ὁ νεώτερος πολλῶν ἐδῶ, ἔτυχε νὰ ἴδω Σλάβον τινὰ, πρὸς ὃν ἀπέδιδον τὸ πραγματικὸν ὄνομα, τὸ ἐθεώρησεν ὡς ὕβριν του, καὶ ἔλεγε δὲν εἶμαι Βούλγαρος, εἶμαι Ἕλλην. Σήμερον δὲ, Κύριοι, μετὰ λύπης δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Θεσσαλίᾳ θὰ εὕρητε ἐλάττωσιν τοῦ ἐθνικοῦ αἰσθήματος.

§125ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Ὄχι δά!

§126ΒΑΣΣΟΣ. Μάλιστα, δὲν τὸ γνωρίζετε, Κ. Ἀφεντούλη· ἐγὼ τὸ ἠξεύρω· (θόρυβος). Τέλος πάντων μὴ ταράττεσθε, αὐτὸ εἶναι ἀληθές. Εἰς τὴν Μακεδονίαν, κατὰ τὰ βόρεια σύνορα αὐτῆς ἐκλείπει σχεδὸν ὁ ἑλληνισμός.

§127ΔΙΟΜ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Δὲν συμφέρει νὰ τὰ λέγωμεν.

§128ΒΑΣΣΟΣ. Ὄχι, συμφέρει· θὰ τὰ εἴπω ὅλα, καὶ θὰ κατακρίνω πικρότατα τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν, ὅτι ἦτο ἡ δολοφόνος τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Γνωρίζετε, ὅτι δύο τῶν μεγαλειτέρων αἰτιῶν τῆς διατηρήσεως τοῦ ἐθνισμοῦ ὑπῆρξαν ἡ θρησκεία καὶ ἡ γλῶσσά μας· ὁποῖα συμφέροντα ὑπάρχουν σήμερον εἰς τὴν Ἀνατολὴν, τὸ γνωρίζετε ὅλοι· γνωρίζετε τὸν τρομερὸν χείμαῤῥον τῆς προπαγάντας, τοῦ πανσλαβισμοῦ. Γνωρίζετε τὸν τρομερὸν χείμαῤῥον τῆς προπαγάντας τοῦ καθολικισμοῦ· γνωρίζετε τὰς προόδους αὐτῶν· Τί ἀντετάξαμεν, εἰς τοῦτο; οὐδέν· ἀπεναντίας ἡ διαγωγή μας, διαγωγὴ τῶν πρακτόρων τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ τὴν Τουρκίαν, συνέδραμε πάντοτε, καὶ δὲν παύει συντρέχουσα εἰς τοῦτο διὰ τῆς κακῆς αὐτῆς συμπεριφορᾶς. Ἡ γλῶσσα σας, ἡ γλῶσσα ἡ Ἑλληνικὴ σήμερον οὔτε σπουδάζεται οὔτε λαλεῖται σχεδόν. Ἡ θρησκεία, Κύριοι, καὶ αὐτὴ ἡ θρησκεία, μολονότι οἱ Ἕλληνες ἐφάνησαν ἀείποτε σταθεροὶ, καὶ φαίνονται σταθεροὶ εἰς τὴν θρησκείαν τῶν πατέρων των; τὸ λέγω πρὸς τιμήν των, μολαταῦτα ἠδυνήθη ἡ προπαγάντα νὰ κατορθώσῃ καὶ ἐκεῖ τὰς προόδους της. Φρονεῖτε, ὅτι ἡ κακὴ κατάστασις τῶν προξενείων εἰς τὴν ἀνατολὴν, δὲν εἶναι ἡ μεγαλητέρα ἀφορμὴ τοῦ κακοῦ τούτου; ἐγὼ τὸ νομίζω· ναί Κύριοι (θόρυβος). Πιστεύω, ὅτι ἐὰν ὁ Κ. Νικολαΐδης δὲν εὐχαριστῆται νὰ μὲ ἀκούῃ, εἶναι καλὸν νὰ ἡσυχάζῃ, θὰ κάμῃ τὴν καλοσύνην εἰς τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εὐχαριστοῦνται εἰς τοῦτο. Κύριοι, ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐὰν ὁ προξενικὸς κλάδος, ἢ μᾶλλον ἡ κεντρικὴ διεύθυνσις, ὁ προξενικὸς κλάδος τί πταίει; καθὼς θὰ τοῦ παίξουν θὰ χορεύσῃ, ἡ κεντρικὴ διοίκησις, ἐὰν δὲν μεταχειρίζετο τὸν κλάδον αὐτὸν διὰ τοὺς φίλους της, τοὺς προσωπικοὺς, ἐὰν δὲν τὸν εἶχεν ὡς ἓν μεταλεῖον παραγωγῆς, καὶ ἐὰν εἶχε τόσον πατριωτισμὸν, ὥστε νὰ ἰσχύσῃ περισσότερον ὁ πατριωτισμὸς τοῦ ὑλικοῦ συμφέροντος, πιστεύω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι εἰς καλλιτέραν κατάστασιν καὶ ἐὰν ὁ χείμαῤῥος ὁ ὁρμητικὸς, ὁ ἀπειλῶν νὰ καταπλακώσῃ τὴν Ἀνατολὴν, ᾖναι τόσον ὁρμητικὸς, ὥστε ἡ ἀδυναμία τῆς Ἑλλάδος δὲν ἤθελε κατορθώσει τι· προτάττουσα ὅμως τὸ στῆθός της, ἤθελε κἄτι ὠφελήσει. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει τόσην ἰσχὺν εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ὡς οὐδεὶς, καὶ δύναται χρωμένη καλῶς ταύτην νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα καὶ ν’ ἀντισταθῇ κατὰ πάσης ἄλλης ἐπηρείας καὶ ἐπεμβάσεως. Σᾶς εἶπον ἐν ἀρχῇ, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἔλθω εἰς τὰς μερικότητας, διότι ἐν ἀρχῇ τοῦ κεφαλαίου, πρὶν ἢ κατ’ ἄρθρον ἔλθῃ ἡ συζήτησις τὸ ἐνόμισα περιττὸν καὶ νὰ εἴπω ἐὰν πρέπῃ τὸ προξενεῖον τῆς Ἀδριανουπόλεως νὰ μένῃ ἢ νὰ γίνῃ ὑποπροξενεῖον· ἢ ἐὰν θὰ διορισθῇ ἕνας ἄνθρωπος τῆς δευτέρας τάξεως αὐτῆς τῆς ἑταιρίας, ἢ τῆς πρώτης· τὸ κράτος δὲν τὸ ὠφελεῖ, ὥστε μοὶ εἶναι ἀδιάφορον. Ὁ Κ. Ἀντωνόπουλος, ὁ πρὸ ἐμοῦ λαλήσας, σᾶς εἶπε πολὺ σωστὰ, ὅτι ἐκ τοῦ πατριωτισμοῦ ἐξαρτᾶται ἡ καλὴ διεύθυνσις, καὶ ἡ ἐκπλήρωσις τῆς ἀποστολῆς τῶν προξένων· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ φίλος μου, ὁ Κ. Ἀντωνόπουλος, νὰ τῷ εἴπω ὅτι σήμερον ἡ λέξις πατριωτισμὸς εἶναι λέξις πολλὰ καλὴ διὰ τὰ βιβλία, διὰ τὰς μυθιστορίας, διὰ τὰς τραγῳδίας, ἀλλ’ ἁπλοῦς πατριωτισμὸς ὁπόταν ἔχῃ τοιαύτην ἀποστολὴν, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰ ὑλικὰ μέσα, εἶναι ἀνωφελής· οὕτω τοὐλάχιστον πρέπει νὰ φρονῇ τις ὅταν θέλῃ νὰ ὁμιλῇ πρακτικῶς. Δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὸ νὰ χορηγήσωμεν τὰ μέσα εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν, ἤθελον προτιμήσει νὰ κολοβώσωμεν τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν ὅλου τοῦ κράτους. Εἶμαι σύμφωνος, ἐὰν μοὶ ἐπροτείνοντο εἰς μεγάλας θυσίας τῆς ἐσωτερικῆς ὑπαλληλίας· ἤθελον προτιμήσει εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος τὴν σπατάλην τῆς οἰκονομίας, ἤθελον συνταχθῆ μὲ τοὺς φρονοῦντας ὑπὲρ τῆς σπατάλης εἰς τὰ ἐξωτερικὰ, ἐὰν Κύριοι, εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ χρῆσις τῶν ἐξόδων τούτων ἠδύνατο νὰ ᾖναι ἐπωφελής. Ἐὰν ἤξευρον ὅτι ἡ πολιτεία, τὸ κράτος, ἐξόδευε καὶ στερούμενον καὶ χρεωνόμενον ἐν ἀνάγκῃ, καὶ ἠδύναντο τὰ ἔξοδά του ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς προθέσεις σας, εἰς τοὺς πόθους σας, εἰς τὰ δίκαιά σας· ἐὰν ἤξευρον ὅτι ἠδύναντο διὰ τῶν θυσιῶν τούτων νὰ ἐκπληρωθοῦν τὰ ἀπαράγραπτα δίκαια τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, καὶ τέλος πάντων ἐὰν ὄχι νὰ ἐκπληρωθοῦν, νὰ γίνῃ ἀρχὴ ἀντικαταστάσεως κατὰ τῆς ὁρμῆς, κατὰ τοῦ χειμάῤῥου, ὅστις κινδυνεύει νὰ καταστρέψῃ πᾶν ἴχνος Ἑλληνικὸν, νὰ καταστήσῃ ἰδανικὴν τὴν ἐλπίδα τῆς ἐκπληρώσεως τῶν δικαίων πόθων τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν, ἐπειδὴ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀδυνατῶ νὰ φέρω μέσα θεραπείας τοῦ προκειμένου κακοῦ, ἄλλοι εἰδότες τὰ πράγματα κάλλιον ἐμοῦ, καὶ πεῖραν περισσοτέραν ἔχοντες, ἐὰν νομίζουν ἑαυτοὺς ἱκανοὺς, ἤθελον τοὺς παρακαλέσει πολὺ νὰ ὑποδείξωσι τὸν τρόπον τῆς θεραπείας αὐτοῦ τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι πρόξενον ἀκαταλογίστων ζημιῶν δι’ ἡμᾶς· ἐγὼ μόνον ἤθελον προτείνει εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐν ἀρχῇ ἐὰν θέλετε πρὶν ἀκόμη κάμῃ ἀρχὴν τοῦ κεφαλαίου τρίτου, νὰ συστήσῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, θεωροῦσα τὴν κακὴν κατάστασιν τοῦ ἐξωτερικοῦ κλάδου, τὴν παραγνώρισιν τῆς ἀποστολῆς του μέχρι τοῦδε· θέλουσα δὲ νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὸν, θέλουσα καὶ ν’ ἀνταποκριθῇ ἡ δαπάνη αὐτοῦ εἰς τὸν σκοπὸν, τὴν ῥιζικὴν διόρθωσιν, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ κακοῦ καὶ ἀθλίου τούτου κλάδου τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἤθελον, Κύριοι, ἐκτανθῆ περισσότερον, διότι ἔχω γεγονότα ν’ ἀναφέρω εἰς ὑμᾶς καὶ τὰ ἐν Μακεδονίᾳ ἐσχάτως συμβάντα, τὸ τῆς βιβλιοθήκης τοῦ μακαρίτου Μανούσου, καὶ ἄλλα πλεῖστα γεγονότα.

§129ΣΟΥΪΔΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ Κύριος Δαγρὲς, εἶναι ἀρκετή.

§130ΒΑΣΣΟΣ. Θέλετε ἰδεῖ οἱ καταγινόμενοι εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅτι οἱ λόγοι μου εἶναι ἀληθεῖς, εἶναι πραγματικοί· ἀλλ’ ἐπειδὴ θεωρῶ τόσον φανερὰν τὴν ἀλήθειαν ταύτην, νομίζω περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὰς μερικότητας αὐτῶν τῶν περιστάσεων. Ἀπασχοληθῆτε, Κύριοι, σπουδαίως εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, εἶναι ἄξιον τῆς ἀποστολῆς σας.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρα 5 καρὰ 20 μ. μ.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θεόφ. Γεωργίου.