1863.08.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΛΘʹ.

Τῆς 30 Αὐγούστου 1863.

(Παρασκευή).

Ὥρα 12 τῆς μεσημβρίας.

Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Κύριος Σκαραμαγκᾶς, ὡς πρεσβύτερος.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἤρξατο ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος· καὶ πρέπει πάντοτε ν’ ἀναγινώσκεται.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττὸν, ἀνεγνώσθη πρίν. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§3ΘΕΟΧΑΡΗΣ. (Κατέχων θέσιν γραμματέως). Ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Προέδρου σᾶς λέγω, Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι σήμερον εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου.

§4ΤΙΝΕΣ. Πρέπει σήμερον νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς.

§5Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Προτείνω ὡς κατεπείγουσαν τὴν πρότασιν τῶν πληρεξουσίων τῆς Λεβαδείας περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου φόρου ἵνα συζητηθῇ σήμερον.

§6ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὑπάρχει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§7ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Φέρω τὴν πρότασιν τῆς προτιμήσεως καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ ἡ ἄδεια νὰ προτείνω τὸ κατεπεῖγον τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§8ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ Κύριος Πρόεδρος παρακαλεῖ νὰ προσδιορίσουν οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι ἡμέραν ἐκλογῆς τοῦ Προεδρείου.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Δευτέραν. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Κύριος Μωραϊτίνης.

§10ΚΑΛΟΣ. Εἶχεν ἀποφασισθῆ εἰς τὴν προλαβοῦσαν συνεδρίασιν ν’ ἀναπτύξω τὴν πρότασιν περὶ γερουσίας.

§11Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Εἶναι ἡ ἰδική μας πρότασις νὰ προηγηθῇ.

§12ΚΑΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Δημητρακόπουλος ἐζήτησεν ἑνὸς μηνὸς ἄδειαν ἀπουσίας λόγῳ κατεπειγουσῶν ὑποθέσεων, καὶ κατὰ τὸν κανονισμὸν τὸ ὑποβάλλω εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Συνελεύσεως.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ δοθῇ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι 4 ἢ 5 ἀναφοραὶ, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, διότι εἶναι φύσεως τοιαύτης, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ τὰς στείλω εἰς τὰ ὑπουργεῖα κατ’ εὐθεῖαν. Θέλει ἡ Συνέλευσις σήμερον νὰ τὰς ὑποβάλω ἢ ἄλλην ἡμέραν;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Σήμερον.

§17ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Τὴν περίληψιν, Κύριε Πρόεδρε.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι μία ἀναφορὰ τοῦ Ἀριστοτέλους Τσάτσου, ἡ περίληψις εἶναι αὐτή· προκειμένου νὰ μεταβῇ εἰς Εὐρώπην πρὸς ἐκμελέτησιν τῶν περὶ διοργανισμοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων διαφόρων συστημάτων, ζητεῖ νὰ τῷ δοθῇ δάνειον 2000 δραχμῶν καὶ πρὸς ἀπότισιν αὐτοῦ νὰ κρατῶνται δραχμαὶ, πεντήκοντα ἐκ τοῦ μισθοῦ του μετὰ τὴν ἐπιστροφήν.

§19ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτὸς θὰ λάβῃ τὸν μισθόν του· τί δάνειον νὰ τῷ δοθῇ; Δὲν ἠμποροῦμεν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ μισθός του εἶναι ἐκ δραχμῶν 240 κατὰ μῆνα. Θέλω ἐρωτήσει τὴν Συνέλευσιν· παρακαλῶ λοιπὸν, Κύριοι, νὰ προσέξητε.

§21ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καλὸν νὰ ἐρωτήσωμεν καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν;

§22ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τοιαῦτα ζητήματα δὲν πρέπει, Κ. Πρόεδρε, νὰ ἔρχωνται ἐξ ἐφόδου, διότι, ἐὰν λάβωμεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, ἐὰν προβαίνωμεν μὲ τὸ δόσε, δόσε, δὲν θὰ εὕρωμεν ἕνα τέλος ποτέ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐξ ἐφόδου, καθόσον αἱ ἀναφοραὶ ὑποβάλλονται κατὰ σειράν· ἂν θέλετε λοιπὸν, θὰ τὴν ὑποβάλω τὴν Δευτέραν ἐκ νέου.

§24ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν, Κ. Πρόεδρε.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται νὰ δοθῇ τὸ δάνειον...

§26ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Αἱ ἀναφοραὶ δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ παραπέμπονται.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς ἀναφορὰ ὑποβάλλεται εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Συνελεύσεως.

§28ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Τοιαῦται ἀναφοραὶ νὰ σταλοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζω τὴν ἕξιν αὐτὴν, ἀλλὰ γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι κἀμμία ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν.

§30ΚΑΛΟΣ. Δύω λέξεις, Κ. Πρόεδρε· ὁ Κ. Τσάτσος ἀπὸ τοῦ 48 σχεδὸν ἐγκατέλιπε πᾶσαν διδασκαλίαν, ῥιφθεὶς εἰς τὸν ἔνδοξον ἀγῶνα ὑπὲρ τῶν ἑταιριῶν· ὅπου δήποτε ὑπῆρχεν ἐπανάστασις, ἔτρεχε, πρὸ πάντων εἰς τὴν Γαλλίαν· κατόπιν ἠγωνίσθη εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, καὶ κατεδιώχθη, καὶ κατεστράφη αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος· ἐπὶ 18 ἤδη ἔτη κατεδιώκετο ἀπὸ τὸ παρελθὸν σύστημα, καὶ κατήντησε νὰ ζητῇ ἐλεημοσύνην ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον. Ζητεῖ σήμερον μίαν βοήθειαν· ἐὰν ᾖναι εἰς κατάστασιν τὸ ταμεῖον, πρέπει νὰ δοθῇ, διότι πάσχει ὁ ἄνθρωπος.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ εἴπω λοιπὸν, ὅσοι παραδέχονται τὴν αἴτησιν τοῦ Τσάτσου νὰ τῷ χορηγηθῇ δάνειον 2000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον νὰ ἀποτίσῃ μὲ κράτησιν 50 δραχμῶν κατὰ μῆνα ἐκ τῆς μισθοδοσίας του μετὰ τὴν ἐπάνοδόν του, ἂς εὐαρεστηθοῦν νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι).

§34ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἀποτελέσματος, Κ. Πρόεδρε;

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμφιβάλλει εἷς ἐκ τῶν γραμματέων.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεῤῥίφθη, Κ. Πρόεδρε.

§37Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Τὸ προεδρεῖον ἀποφαίνεται κατὰ πλειονοψηφίαν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πλειονοψηφία λοιπὸν τοῦ γραφείου εἶναι, ὅτι ἀπεῤῥίφθη.

§39ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι μία ἄλλη πρότασις ἑνὸς δυστυχοῦς· ἀποφασίσατε ὅ,τι θέλετε, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν ὑποβάλω. Ἕνας κἄποιος Ντρίβας, ὅστις ἦτο ἄλλοτε ὑπεύθυνος συντάκτης, καὶ εἶχε καταδιωχθῆ καὶ εἰς τὰς φυλακὰς ἔλαβε ῥευματισμοὺς καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Συνέλευσις τῷ ἔδωκε 50 δραχμὰς, διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὰ λουτρὰ τῆς Κύθνου, μὲ τὰς 50 δραχμὰς δὲν ἠδυνήθη νὰ ἴδῃ τὴν ὑγείαν του, παρακαλεῖ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν, ἢ διὰ σύνταξιν ἢ διὰ ἄλλην βοήθειαν· ἴσως τὸν εἶδον πολλοὶ καὶ τὸν γνωρίζουν.

§41ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ἓν κεφάλαιον διὰ βοηθήματα, τοῦ ὁποίου κάμνει χρῆσιν πάντοτε σχετικῶς μὲ τὰ μέσα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δίδει.

§43ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ προεδρεῖον τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν νὰ τὴν στείλῃ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστείλαμεν αὐτὴν καὶ πολλὰς ἄλλας, καὶ δὲν ἔχει, διὸ καὶ δὲν δίδει, λοιπὸν μένει εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφασίσῃ.

§45ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἂν θὰ διατηρηθῇ ὁ λόχος τῶν ἀπομάχων ὅπως τὸν κατήντησαν, προτείνω νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν λόχον τῶν ἀπομάχων· τοιούτους ἔπρεπε νὰ κάμουν ἀπομάχους.

§46ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Εἶναι ἀνάξιος τῆς συμπαθείας τῆς Συνελεύσεως, διότι ἦτο κατάσκοπος εἰς τὰς φυλακάς.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρῶτον θὰ ἐρωτήσω.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ δοθῇ μία βοήθεια.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποία;

§50ΠΑΡΙΣΣΗΣ. 100 δραχμῶν.

§51ΠΕΤΣΑΛΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. 200.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ πρότασις εἶναι νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ δοθῇ μία βοήθεια δραχμῶν 200.

§53ΙΑΛΕΜΟΣ. Εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Καρπολᾶ ἤκουσα νὰ ἀναφέρεται τὸ ὄνομα αὐτὸ μετὰ τοσαύτης φρίκης, ὥστε νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ δὲν πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ νὰ τεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§54ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ὅταν πρόκηται νὰ δώσωμεν χρήματα, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν καὶ τὰ ἄτομα καὶ τὴν ἀξίαν αὐτῶν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπα περὶ ποίου προσώπου πρόκειται· ὅλοι τὸν γνωρίζετε.

§56ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται λοιπὸν νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ τῷ δοθῇ μία βοήθεια 100 δραχμῶν....

§58ΤΙΝΕΣ. Μὴ προσδιορίζετε ποσὸν, Κύριε Πρόεδρε.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε λοιπὸν νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον; συμφωνεῖτε ὅλοι εἰς τοῦτο.

§60ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἡμεῖς ἐπροτείναμεν νὰ τεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι λοιπὸν θέλουν νὰ τεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα νὰ σηκωθοῦν. (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. Λοιπὸν νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§62ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι Πύργου παραπονοῦνται κατὰ τῆς ὑπαγωγῆς τῶν προικοκτήτων σταφιδαμπέλων εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν λοιπῶν, ἐναντίον τοῦ περὶ προικοκτησιῶν νόμου, καὶ ζητοῦν ὥστε ἡ Συνέλευσις νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ περὶ τούτου ψήφισμά της.

§64ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἂν ἐνθυμεῖσθε, Κύριε Πρόεδρε, πρὸ πολλοῦ ὑπέβαλα ἓν ψήφισμα περὶ παραχωρήσεών τινων, τὰς ὁποίας ἐνόμισα καλὸν ἡ Συνέλευσις νὰ παραδεχθῇ, προσδιώρισεν ἡμέραν ῥητὴν διὰ νὰ συζητηθῇ τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο· ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ προσδιορισθῇ μία ἡμέρα.

§65ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§66ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἂς ᾖναι ἡ Δευτέρα.

§67ΤΙΝΕΣ. Τὴν Τετάρτην.

§68ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἂς ᾖναι τὴν Τετάρτην.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν Τριπόλει ἔμποροι ζητοῦν νὰ ψηφίσῃ ἡ Συνέλευσις προθεσμίαν τινὰ πρὸς ἐκτέλεσιν ἀποφάσεων κατὰ ὀφειλετῶν των, ἃς δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐκτελέσωσιν ἕνεκεν τῶν περιστάσεων.

§70ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὴν στείλετε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν διὰ νὰ φέρῃ μίαν γνώμην.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν Κυρίου Κλίμακα, διὰ τῆς ὁποίας προτείνει ἕνα προβιβασμὸν, νομίζω. Ἠξεύρετε ὅτι ἡ Συνέλευσις ἄφησεν εἰς ἑαυτὴν τὸ δικαίωμα τῶν προβιβασμῶν. Ὁ Κύριος Θεοχάρης τὴν ἀναγινώσκει,

§72ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν θέλω διόλου ὁμιλήσει περὶ τοῦ Κυρίου Ζάκα, τοῦ ὁποίου τὰ δικαιώματα δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ τὰ διαφιλονεικήσῃ· γνωρίζω τὸν ἀγῶνα κατὰ τὴν Μακεδονίαν καὶ Θεσσαλίαν. Ἔρχομαι νὰ σᾶς ἐνθυμίσω τὴν πρότασιν τοῦ στρατηγοῦ καὶ συμπληρεξουσίου μου, Κυρίου Ζέρβα, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ν’ ἀποφασίσωμεν σήμερον ἡμέραν ῥητὴν, ὅπως διορισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ περὶ τῆς ὁποίας ἀπεφάνθημεν ἤδη, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα!

§74ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Προτείνω λοιπὸν ἀναντιῤῥήτως τὴν ἐρχομένην Παρασκευὴν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἐρχομένης Παρασκευῆς θὰ τεθῇ καὶ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§76ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Κύριος Πλαστήρας διὰ μιᾶς ἀναφορᾶς του καταγγέλλει τὰς ἀρχὰς τῆς Ναυπακτίας ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, τὰς προτεινούσας τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου Προσχίων.

§78ΚΑΛΟΣ. Λυποῦμαι διότι ὁ Κ. Πλαστήρας εἶναι καὶ Νομάρχης καὶ γνωρίζει πολὺ καλὰ ποῖον εἶναι τὸ καθῆκον τῶν ὑπαλλήλων καὶ ποῖον τῶν πολιτῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐκπληροῦσα τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβε παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ἂν διοικοῦσα τὸ Κράτος, ἐθεώρησεν ἐντὸς τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς καὶ τοῦ Νόμου νὰ παύσῃ τὸν Δήμαρχον ἐκεῖνον, ἔπραξε πολὺ καλά· ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξεν, οὔτε ὁ Κύριος Πλαστήρας ὡς Νομάρχης νὰ καταγγέλλῃ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πᾶς πληρεξούσιος καταγγέλλει.

§80ΚΑΛΟΣ. Ἐν τούτοις ὤφειλε ν’ ἀποτανθῇ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων τὸ ἀντικείμενον ἔγεινε γνωστόν. Ἐάν τις τῶν πληρεξουσίων θέλει νὰ κάμῃ λόγον;

§82ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Θὰ εἴπω ποῦ εὑρίσκεται ἡ διαφορὰ μεταξὺ πολίτου καὶ ὑπαλλήλου. Ὁ ὑπάλληλος τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου δὲν τὸ ἀποβάλλει. (θόρυβος). Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θέλω νὰ συζητηθῇ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δύω ἀναφοραὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἡ μὲν τῆς φρουρᾶς τοῦ Ναυπλίου, ἡ δὲ ἀπὸ ὅλους τοὺς διοικητὰς ἢ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν Σωμάτων τοῦ στρατοῦ ἐν Πελοποννήσῳ παραπονουμένους διὰ τὴν εἰς Ἀθήνας μετάβασιν στρατιωτῶν καὶ διαμαρτυρομένους κατὰ πάσης παραβιάσεως τῶν περὶ ἀπομακρύνσεως ἐκ τῆς πρωτευούσης τοῦ στρατοῦ ψηφισμάτων τῆς Συνελεύσεως.

§84ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῶσιν. Ὁ Κύριος Παπαγεωργίου ἀναγινώσκει τὴν πρώτην, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς. «Ὑποβάλλομεν ὑμῖν, Κύριε Πρόεδρε κτλ. Κατόπιν τὴν δευτέραν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς. «Οἱ Διοικηταὶ τῶν Σωμάτων πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῶν κατὰ τὴν Πελοπόννησον στρατευμάτων.....

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τὸ ἔγγραφον τοῦ ἀρχηγοῦ Σμόλεντς.

§86ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Ποῖος γράφει;

§87ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δραγὼν καὶ Λεωτσάκος.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μία διαμαρτύρησις ἐγένετο, ἡ ὁποία σᾶς ἀνεγνώσθη.

§90ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§91ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Νὰ ἔλθῃ ὁ Κύριος ὑπουργὸς νὰ μᾶς δώσῃ λόγον δι’ αὐτὰς τὰς παραβάσεις.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρότασις νὰ προσκληθῇ ὁ Κύριος ὑπουργός.

§93ΠΟΛΛΟΙ. (ἀριστερά). Μάλιστα.

§94ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§95ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὡς πληρεξούσιος ἀσπάζομαι τὴν ἀναφορὰν καὶ λέγω, ὅτι ζητῶ νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν......

§96ΠΟΛΛΟΙ. (ἀριστερά). Μάλιστα.

§97ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὸ τοῦτο, Κύριοι, ζητῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ τὸ ἐπιμελητήριον τοῦ φρουραρχείου νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὰ βιβλία τῶν πληρωμῶν, διότι δι’ αὐτῶν θὰ δειχθῇ πόσοι στρατιῶται διαμένουν ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἐν ἀδείᾳ.

§98ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλετε τὴν Δευτέραν;

§100ΠΟΛΛΟΙ. (ἀριστερά.) Αὔριον.

§101ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐκ μέρους μου ἐπιθυμῶ νὰ μὴ παραγνωρίσωμεν τὸ σπουδαῖον τοῦ ἀντικειμένου καὶ νὰ θέλωμεν εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν νὰ ῥίψωμεν τὸ........

§102ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§103ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Αὔριον, Κύριοι, θὰ συζητήσωμεν καὶ θὰ εὕρωμεν, ἐὰν ἀπὸ τὰ σώματα, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ ὀρθοφροσύνῃ αὐτῆς ἡ Συνέλευσις ἔστειλε μακρὰν τῆς πρωτευούσης, ἐὰν ἀπὸ τὰ σώματα ἐκεῖνα εἶναι ἐνταῦθα καὶ ταράττουν τόσον τοὺς φίλους τὴν ἐλευθερίας τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς τάξεως (θόρυβος ἀριστερά).

§104ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχομεν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§105ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιορίσητε τὸν ῥήτορα, νὰ μὴ καταντᾷ εἰς ἐξυβρίσεις (θόρυβος δεξιά).

§106ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριε Παπαδιαμαντόπουλε, πῶς θέλετε νὰ μὴ καντατᾷ ὁ ῥήτωρ εἰς ἐξυβρίσεις, ἀφοῦ ἡ ἀναφορὰ εἶναι συνωμοτική. (θόρυβος ἀριστερά). Εἶναι συνωμοσία αὐτόχρημα ἡ ἀναφορά.

§107ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴ εἶναι μία συκοφαντία ν’ ἀνακαλέσῃ. (θόρυβος).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Καρυταίνης.

§109ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Λοιπὸν μοῦ ἀφῃρέσατε τὸν λόγον;

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί. Αὔριον κατὰ τὴν συζήτησιν τὸν λαμβάνετε. Οἱ κάτοικοι Καρυταίνης ζητοῦν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ἐπιχειροῦντας τὴν καλλιέργειαν ἀγρῶν ξηρικῶν ν’ ἀνορύττουν αὔλακας καὶ διοχετεύσωσιν ὕδατα ἐκ τῶν ποταμῶν χωρὶς νὰ διακωλύωνται. Νομίζω ὀρθὸν νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν.

§111ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Εἰς τὴν Οἰκονομικὴν ἐπιτροπήν.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀναφορά τις περὶ διατηρήσεως τοῦ ἐν Σπάρτῃ Γυμνασίου, τὸ ὁποῖον ἐπληροφορήθησαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ καταργήσῃ.

§114ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤμην εἰσηγητὴς αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς. Οἱ κάτοικοι τῆς Σπάρτης ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία προτείνει τὴν κατάργησιν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, τότε βλέπομεν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἐμμανουὴλ Βούλγαρης καὶ λοιποὶ ἐκθέτουν τὰ Ὑδραϊκὰ καὶ ζητοῦν νὰ ληφθῇ πρόνοια ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως.

§116ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ μείνῃ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Κύριοι, γνωρίζετε μὲν ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ἀλλὰ χρεωστῶ νὰ ὑποβάλω δι’ ἀναγνώσεως τὸ διάγγελμα τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως πρὸς τὴν Συνέλευσιν, διότι τοῦτο δὲν ἐγένετο ἀκόμη, καθόσον εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν συγκροτεῖται συνεδρίασις μετὰ τὴν παραλαβὴν αὐτοῦ. Γνωστοποιῶ μόνον, ὅτι ὡς Πρόεδρος ἔκρινα καθῆκόν μου ν’ ἀναγγείλω πρὸς τὴν Α. Μ. τὴν παραλαβὴν τοῦ ἐγγράφου καὶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἠδυνήθην νὰ ὑποβάλω αὐτὸ δι’ ἀναγνώσεως εἰς τὴν Συνέλευσιν, τοὐτέστι τὴν πρόσκαιρον διακοπὴν τῶν συνεδριάσεων. Ἂς ἀναγνωσθῇ, μολονότι εἶναι γνωστὸν, καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἀπάντησις ἢ ὄχι. Θὰ ἐρωτήσω μόνον τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν φρονῇ, ὅτι τὸ ἔγγραφον ἀπαιτεῖ ἀπάντησιν ἢ ἄλλο τίποτε.

§118ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§119ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, τὶ ἀπεφασίσθη ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν Ὑδραϊκῶν.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ μείνῃ.

§121ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἕως ὅτου κατευνασθοῦν τὰ πάθη.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπῆρχεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς τρίτον ἀντικείμενον μία διακοίνωσις πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ἡ ὁποία τώρα δὲν ἔχει τὸν λόγον της, διότι ἦλθε δευτέρα, ἡ ὁποία τὴν καθιστᾷ περιττήν. Ἦτο ἡ παραίτησις τεσσάρων ὑπουργῶν, ἡ ὁποία εἶχε σταλῆ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως παρὰ τοῦ Κυρίου Προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ σήμερον μοὶ ἐστάλη ἄλλο πρακτικὸν τῆς σημερινῆς ἡμέρας, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ ἀνεκάλεσαν τὴν παραίτησίν των.

§123ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθοῦν καὶ τὰ δύω. Ἀναγινώσκεται ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν δύω συνεδριάσεων τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου περὶ τῆς παραιτήσεως τῶν τεσσάρων ὑπουργῶν ἕνεκα τῆς ἐκλογῆς τοῦ στρατηγοῦ Καλλέργη, καὶ τῆς ἀνακλήσεώς της.

§124ΠΟΛΛΟΙ. Ἠμποροῦμεν νὰ ἴδωμεν τὴν ἐπιστολήν;

§125ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἂν καὶ ἡ προκειμένη ὑπόθεσις εἶναι ἀντικείμενον ἁπλούστατον, ἐπειδὴ ὅμως κατέστη πολύπλοκον καὶ σκανδαλῶδες, χρεωστοῦμεν πρὸς τιμὴν καὶ ἡμῶν, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι καὶ ἡμετέρα, δὲν εἶναι τῶν ξένων Ἐθνῶν, νὰ γνωρίσωμεν τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ τέλος αὐτοῦ. Πρῶτον πρέπει νὰ γνωρίσωμεν, πῶς ἔγεινεν ἡ αἴτησις αὐτή· καθόσον δὲ μοὶ εἶπον δὲν ἔγεινε δι’ ἐπιστολῆς, ἀλλ’ ὁ Κύριος Βραιστροὺπ ἔδωκε σημειώσεις τινὰς εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ διαφόρων ἀντικειμένων καὶ ἐντὸς αὐτῶν εἶναι καὶ τὸ προκείμενον· δὲν γνωρίζω, ἂν ᾖναι ἀληθὲς, διὰ τοῦτο πρέπει ὁ Κύριος ὑπουργὸς νὰ μᾶς ὑποβάλῃ ἐὰν ὑπῆρξεν οὕτως, ἢ ἔλαβε χώραν ἐπιστολὴ διὰ νὰ γνωρίσωμεν τὴν ἀρχὴν, διότι ἀπ’ ἐκεῖ θὰ ἴδωμεν τί ἐζητήθη. Δεύτερον δὲ νὰ γνωρίσωμεν καὶ τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἀνακλήσεως τῶν παραιτήσεων ἔγγραφον καὶ τότε δυνάμεθα νὰ φέρωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς κρίσεις μας. Ἄλλως ἦτο περιττὸν νὰ μᾶς ὑποβληθῶσι τὰ περὶ τούτων πρακτικά. Λοιπὸν, ἐννοεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ καθυποβληθοῦν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα;

§126ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§127ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ νὰ κατασταθῇ ἀντικείμενον συζητήσεως τῆς Συνελεύσεως τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἀποστολῆς τοῦ Καλλέργη ἢ ἑνὸς ἄλλου προσώπου, ὅπως κατέστη σήμερον, ἐρωτῶ, ἐὰν ἔχῃ καμμίαν σημασίαν διὰ τὸν τόπον, ὥστε νὰ ἐνασχοληθῶμεν εἰς αὐτό. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἀπαιτούντων τὴν παρέμβασιν τῆς Συνελεύσεως, ἀφοῦ ἐτελείωσε πλέον ἡ ὑπόθεσις καὶ αὐτὴ ἡ παραίτησις τῶν ὑπουργῶν ἤρθη ἐκ μέσου.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἤκουσε τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν· θὰ ζητήσω, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἀπαιτῇ, ὥστε νὰ προσαχθῶσιν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα.

§129ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§130Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἀρκετὰ οὐσιῶδες, ἀλλὰ δὲν εἶμαι σύμφωνος νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§131ΚΑΛΛΙΓΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ Κύριος πληρεξούσιος Μαντινείας ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἐπαρκοῦν αἱ πληροφορίαι, ὅσαι παράγονται ἐκ τῶν πρακτικῶν, καὶ ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν τὴν προσαγωγὴν ἄλλου ἐγγράφου· τὸ ἔγγραφον αὐτὸ δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα φέρουν ὑπογραφὴν καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἔγγραφα· καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· ὑπάρχουν τοὐτέστι σημειώσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τὰς διπλωματικὰς σχέσεις ἐπέχουν τόπον προφορικῶν ἐξηγήσεων, εἶναι λοιπὸν ὡς νὰ ἦτο προφορικὴ ἐξήγησις· καὶ ἂν δίδετε πίστιν εἰς ἐμὲ, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ δώσητε πίστιν εἰς τὸ ἔγγραφον.

§132ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κ. Ὑπουργὲ, λάβετε τὴν καλοσύνην νὰ σᾶς ἐρωτήσω, τὸ ἔγγραφον ὁμιλεῖ περὶ ὑπασπιστοῦ; Τὸ σύνολον τί λέγει;

§133ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἰδοὺ τί εἶναι. Κατὰ παραγγελίαν τοῦ κόμητος Σπόννεκ ὁ Κύριος Βραιστροὺπ, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐνταῦθα, ἐπιθυμεῖ, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ὀνομάσῃ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον, εἰ μὲν εἶναι στρατιωτικὸν, μέλλει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὑπασπιστὴς τοῦ Βασιλέως· εἰ δὲ εἶναι πολιτικὸν, μέλλει νὰ ἐπέχῃ ἀνάλογον τοῦ ὑπασπιστοῦ θέσιν. Αὐτὸ δὲ τὸ πρόσωπον εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ τὴν Γαλλικὴν καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ἢ τὴν Γερμανικὴν ἢ τὴν Ἀγγλικὴν, αὐτὴ εἶναι ἡ σημείωσις.

§134ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν βλέπετε, πόσα πράγματα δὲν ἠξεύραμεν ἡμεῖς; καὶ πόσον μᾶς ἀδικοῦσι νὰ μὴ τὰ γνωρίσωμεν ἐν τῷ πρωτοτύπῳ, ἐνῷ ἄλλοι ἀφθόνως ταῦτα ἐμελέτησαν ὡς ἐκ τῶν ἐξηγήσεων τοῦτο φαίνεται· ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου βεβαιοῦται ὅτι ὁ ὅρος περὶ ὑπασπιστοῦ καὶ ἀναλόγου θέσεως δὲν ὑπῆρχε, διότι ἡ ὕπαρξις τούτου ἦτο τότε ἀντικείμενον νομοθετήσεως.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ζαΐμης ἔχει τὸν λόγον.

§136ΘΡ. ΖΑΪΜΗΣ. Εἶμαι ἐναντίον τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων καὶ τῆς περαιτέρω συζητήσεως. Τὸ πρᾶγμα ἦτο εἰς τὴν ἀρχὴν λίαν ἁπλοῦν· δυστυχῶς περιεπλέχθη, ἀλλὰ χθὲς ἐπιστολὴ ἰδιωτικὴ ἔθεσε πέρας εἰς τὸ περίπλοκον τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι σήμερον εἶναι πᾶσα συζήτησις περιττή. Ὁ Βασιλεὺς ἤθελεν ἐκ λεπτότητος νὰ ζητήσῃ ὑπασπιστὴν παρ’ αὐτῷ. Χθὲς ἡ ἐπιστολὴ ἀναγγέλλει, ὅτι ὁ Βασιλεὺς θέλει κάμει χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ ἢ προσλαμβάνων τὸν διορισθέντα ἢ ἄλλον τινά· ἑπομένως ἀπόκειται εἰς αὐτὸν νὰ καλέσῃ τὸν ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον ἐπιθυμεῖ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη ὄχι μόνον εἶναι περιττὴ, ἀλλὰ καὶ ἀνοίκειος, καὶ δύναται νὰ φέρῃ εἰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν πραγματικῶς νὰ καταντήσουν σκανδαλώδεις. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν θέλει ζητήσει τὴν κατάθεσιν τῆς ἰδιωτικῆς ἐπιστολῆς, διότι ἰδιωτικὴ ἐπιστολὴ, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ σύμβουλοι ἢ ἕτεροι τοῦ Βασιλέως γράφουν, δὲν δύναται νὰ κατατεθῇ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ εἰς ὅ,τι ἐγένετο καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ οὐδὲ κατάθεσιν ἐγγράφων οὐδὲ συζήτησιν περαιτέρω· διότι δὲν ἐννοῶ ποῖον θὰ ἔχῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ὡς πολὺ ὀρθῶς παρετήρησε καὶ ὁ Κύριος Δεληγιώργης.

§137ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν ἐπιτρέπεται, θὰ προσθέσω δύω λέξεις. Προσθέτω τὸ ἑξῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔσφαλε νὰ συντάξῃ πρακτικὸν καὶ ἴσως ἴσως ἄνευ αὐτοῦ δὲν ἤθελε γείνει καὶ ἡ συζήτησις ἡ ὁποία γίνεται τώρα. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε πρακτικὸν δὲν ἠθέλαμεν ἔχει ἀφορμὴν νὰ φέρωμεν τοὺς ὑπουργοὺς καὶ νὰ ἐρωτήσωμεν περὶ τῆς ὑποθέσεως. Λέγω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ πρακτικὸν διὰ νὰ ἐξάξω τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὡς σᾶς εἶπεν εἷς τῶν Κ. Ὑπουργῶν, τὸ ὑπουργεῖον ἐθεώρησεν αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ὡς μὴ μέλλουσαν νὰ διεξαχθῇ διὰ θεσπίσματος· καὶ εἶχε δίκαιον τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἰς τοῦτο· διότι μὴ ὑπαρχούσης θέσεως νομοθετημένης, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ διορισμὸν κανένα. Ἂν ἐπαρουσιάσθη αἴτησις ἐμμέσως παρὰ τοῦ Βασιλέως εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ νὰ ὑποδειχθῇ αὐτῷ πρόσωπον, αὐτὸ δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ἁβροφροσύνη, ὡς λέγει καὶ ὁ Κύριος Σπόνεκ, καὶ οὐχὶ ἀνάγκη (Θόρυβος). Λέγω λοιπὸν, ὅτι μὴ ὑπαρχούσης θέσεως νομοθετημένης, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ διορισμόν. Τὴν ἔμμεσον αὐτὴν αἴτησιν ἠδύναντο νὰ τὴν σκεφθῶσιν ἰδιαιτέρως, καὶ ἂν ἔκαμνον τοῦτο, δὲν ἤθελε γεννηθῇ συζήτησις ἐπίσημος οὔτε εἰς τὸ συμβούλιον οὔτε ἐνταῦθα. Διὰ τοῦτο ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τοῦτο τώρα, ὅτε δὲν ὑπάρχουσι πλέον ἐκκρεμεῖς παραιτήσεις ὑπουργῶν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι περιττὸν νὰ συζητήσωμεν τὸ περιεχόμενον τοῦ πρακτικοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι σκανδαλῶδες, καὶ ἀπέχοντες τοῦ νὰ κάμωμεν συζήτησιν, συμμορφούμεθα μὲ τοὺς τύπους, διότι δὲν ἦτον ἀντικείμενον συζητήσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ὁ διορισμὸς εἰς θέσιν μὴ νενομοθετημένην.

§138Ρ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἐγὼ μὴ γνωρίζων τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου, εἶχον χρέος νὰ ζητήσω νὰ τὸ γνωρίσω. Ὁ Κ. Ζαΐμης λέγει τί περιέχει τὸ ἔγγραφον· ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ γνωρίσω καὶ ἐγὼ, ὄχι διὰ νὰ τὸ ἐπικρίνω, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ σεβασθῶ, καὶ νὰ παρατηρήσω ὅτι, ὡς ὑπάρχει ἡ πρότασις ἐν τῷ ἐγγράφῳ ἐκπεφρασμένη, δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὸς ὁ θόρυβος, δὲν ἔπρεπε νὰ γίνουν ἀσυγχώρητοι παραλληλισμοὶ καὶ σκανδαλώδεις συγκρίσεις καὶ νὰ κατασταθῇ ἀντικείμενον μέγα ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅπερ καὶ μᾶς ἐπικρίνει ὅτι δὲν εἴμεθα ἄνθρωποι, δυνάμενοι νὰ ἐμβατεύσωμεν, εἰς μίαν τόσον ἁπλῆν ὑπόθεσιν. Ὅθεν λέγω, ὅτι ὡς ἔγεινεν ἡ ἀρχὴ αὕτη, καὶ ὡς ἐπῆλθε τὸ τέλος, ἦτον ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς· διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθωσι τὰ ἔγγραφα ἐνταῦθα νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ γραφεῖον διὰ νὰ γνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς, τὸ πνεῦμα καὶ τὴν ἔκτασιν αὐτῶν, ἀφοῦ ὡς πληροφοροῦμαι γίνονται ὅσον οὔπω καὶ κοινὰ διὰ τῶν ἐφημερίδων. Πρὸς τί λοιπὸν τοιαύτη φειδωλία εἰς τὸ κυριαρχικὸν Σῶμα;

§139Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ηὐχόμην, Κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ περιήρχοντο εἰς ἐπίσημον γνῶσιν τῆς Συνελεύσεως τὰ γενόμενα πρὸς ἀνεύρεσιν καὶ σύστασιν προσώπου ἀποσταλησομένου εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων· ἀλλ’ ἐπειδὴ δυστυχῶς περιῆλθον, πείθομαι πληρέστατα ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας οἱ Κ. πληρεξούσιοι Καλαβρύτων καὶ Μεσολογγίου ἔκαμον, ὅτι συζήτησις τοιαύτη δύναται νὰ λάβῃ πορείαν σκανδαλώδη, καὶ νὰ ἐφάπτηται πραγμάτων καὶ σκέψεων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρέπει νὰ κάμνωμεν παντάπασι λόγον. Δὲν δύναμαι ὅμως, Κ. Πρόεδρε, νὰ σιωπήσω καὶ νὰ μὴ συστήσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δηλώσωμεν, ὅτι δὲν συμμεριζόμεθα οὐδόλως τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας οἱ Κ. ὑπουργοὶ ἐν τῷ πρακτικῷ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατεχώρισαν (θόρυβος ἀριστερά). Ἀκούω θόρυβον ἐξ ἀριστερῶν· μοὶ γίνεται ἐπίκρισις· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκθέσω ὀλίγας λέξεις, καὶ θέλετε πεισθῆ, ὅτι αἱ σκέψεις μου εἶναι ὀρθαὶ, καὶ οὐδόλως παρακινοῦμαι εἰς ταύτας ὑπὸ πλαγίου σκοποῦ.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φοβοῦμαι μὴ ἡ πρότασίς σας δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἐκείνας τὰς σκέψεις, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος νὰ μὴ λεχθῇ τίποτε.

§141Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἶναι ὅτι ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφασίσῃ νὰ μὴ ἐπιληφθῇ ποσῶς τῆς συζητήσεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης, μηδόλως συμμεριζομένη τὰς ἐκτεθείσας ἐπ’ αὐτῆς σκέψεις (θόρυβος).

§142ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ.......

§143Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ Κ. Πρόεδρε, νὰ ἐξηγήσητε εἰς τὸν Κ. Διαμαντόπουλον τὰς κοινοβουλευτικὰς ὑποχρεώσεις.

§144ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρώτη κοινοβουλευτικὴ ὑποχρέωσις εἶναι νὰ ὁμιλῇ τις λογικῶς.

§145Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς διακοπάς· οἱ νομίζοντες ὅτι δὲν ὁμιλῶ λογικῶς, θέλουσιν ἔχει τὴν εὐχαρίστησιν, ἅμα μὲ ἀκούσωσι, νὰ ἀποδείξωσι κατόπιν τὸ παράλογον τῶν σκέψεών μου. Μεταξὺ τῶν σκέψεων τούτων, ὑπάρχουσι τινὲς τὰς ὁποίας ὡς μέλος τῆς Συνελεύσεως οὐδόλως συμμερίζομαι, καὶ τὴν δήλωσιν ταύτην κάμνω δημοσίᾳ. Ὑπάρχουσί τινες σκέψεις, αἱ ὁποῖαι κάμνουσι παραλληλισμὸν καὶ παραβολὴν σημασιῶν καὶ πολιτικῆς ἀξίας, τὰς ὁποίας νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπέχουσα πάσης συζητήσεως θέλει ἀπόσχει νὰ συμμερισθῇ.

§146ΧΑΡ. ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Βραιστροὺπ ἔδωκεν εἰς αὐτὸν ἰσοδυναμεῖ μὲ μίαν προφορικὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε πρὸς αὐτόν. Ἐὰν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, ἔπρεπε νὰ μὴ γίνῃ τόσος πόλεμος εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τοσαύτη μάχη, ὥστε ν’ ἀναγκασθῶσι νὰ δώσωσι τὰς παραιτήσεις των τινὲς ὑπουργοὶ, καὶ νὰ μεταβάλωσι τὸ ζήτημα εἰς ζήτημα ζωῆς καὶ θανάτου. Ἔπρεπε νὰ εἴπωσιν ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι κατ’ ἐπίμονον αἴτησιν τοῦ Βασιλέως, ἀλλ’ ἁπλῶς μία προφορικὴ αἴτησις. Ἤμην εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ καθημερινῶς ἔτρεχον οἱ πολῖται εἰς τὰ ταχυδρομεῖα διὰ νὰ ἴδωσιν ἂν οἱ ὑπουργοὶ ἔδωκαν τὰς παραιτήσεις των, διὰ νὰ λάβωσι τὰ ὅπλα. Ἀφοῦ οἱ ὑπουργοὶ ἔφθασαν μέχρι τῆς παραιτήσεως, τὸ ἔγγραφον κατέστη δημόσιον· ὀφείλουσι νὰ τὸ παρουσιάσωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, διότι σήμερον παρουσιάζεται ἕτερον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Κ. Δεληγεώργης, ὅτι εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, καὶ ἐν τούτοις ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχει γνῶσιν. Συνεπείᾳ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ ἀνεκάλεσαν τὰς παραιτήσεις των οἱ Κύριοι ὑπουργοί. Ἡμεῖς θέλομεν ν’ ἀποδείξωμεν ὅτι οἱ ὑπουργοὶ δὲν ἔχουν τὸν κοινὸν νοῦν νὰ σκεφθῶσιν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς τὸ ἔκαμε χάριν ἁβροφροσύνης. Ἔπρεπε νὰ ὑποδείξωσιν εἰς τὸν Βασιλέα πρόσωπα ἀπὸ τὰ ὁποῖα νὰ ἐκλέξῃ ὁ Βασιλεὺς ὅποιον ἤθελε. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι τὰ δύω αὐτὰ ἔγγραφα εἶναι οὐσιώδη καὶ πρέπει νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἂς μὴ μᾶς λέγουν οἱ ὑπουργοὶ ὅτι προσβάλλονται νὰ παρουσιάσουν ἔγγραφον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον ἔγεινε γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ἤκουσα, Κύριοι, ὅτι τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἐκφράζει τὰς μεγαλειτέρας δυσαρεσκείας κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα θέλω νὰ προσαχθῇ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ (θόρυβος).

§147ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι διὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἀγορεύσεων παρεκβαίνομεν τοῦ προκειμένου ζητήματος. Τὸ ζήτημα καθ’ ἑαυτὸ εἶναι λίαν ἁπλοῦν καὶ καθαρὸν, συνίσταται δὲ εἰς τὸ ἂν θὰ προσαχθῶσι τά τε πρακτικὰ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ αἱ ἐπιστολαὶ τοῦ Κόμητος Σπόννεκ καὶ ἡ σημείωσις τοῦ Κ. Βραιστροὺπ, ἢ ὄχι. Ἡ παραίτησις, Κύριοι, τῶν ὑπουργῶν ἐγένετο ἐν ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, ὡς καὶ ἡ ἀνάκλησις τῆς δοθείσης παραιτήσεώς των. Τί λοιπὸν ἔχει ἡ Συνέλευσις ἐν ὑποθέσεσιν, αἱ ὁποῖαι ἐξωμαλύνθησαν ἤδη μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν. Ἂν θέλῃ νὰ προσβάλῃ τὸ ὑπουργεῖον, ἔχει βεβαίως τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ τὸ προσβάλῃ εἰλικρινῶς· ἄτοπα ὅλως θεωρῶ τὰ πλάγια τῆς προσβολῆς μέσα, οἷα εἶναι τὰ γενόμενα ἐντὸς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, νὰ τὰ κάμωμεν ἀντικείμενον δημοσίας συνεδριάσεως· διατὶ τὰς ἀναφυείσας διχοστασίας τῶν ὑπουργῶν νὰ τὰς υἱοθετῶμεν ἡμεῖς, ἐνῷ δ’ ἐκεῖνοι ἐξωμάλυναν αὐτὰς ἤδη μεταξὺ των ν’ ἀναῤῥιπίζωμεν ἡμεῖς τὰ πάθη, καὶ νὰ φέρωμεν εἰς συζήτησιν ἐπιστολὰς καὶ σημειώσεις ἀνδρῶν πρὸς ἡμᾶς ἀνευθύνων; Ἀποδιοπομποῦμαι δὲ καὶ τὴν ἰδέαν, ἣν ἐξέφρασεν ὁ Κ. Δηλιγιάννης, ὅτι τοιοῦτοι ἄνδρες ἠδύναντο, ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον, νὰ ἐκφράσωσι δυσαρέσκειαν κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους. Συμφωνῶ πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Κ. Ζαΐμη, οὐχὶ ὅμως καὶ μετὰ τοῦ Κ. Δηλιγιάννη, καὶ θαυμάζω πῶς οὗτος εἶπε τοιαῦτα, ἐνῷ δ’ ἀξιοῖ ὅτι ἔχει τελείαν καὶ ἀκριβῆ γνῶσιν τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων, μοὶ δίδει νὰ ἐννοήσω ὅτι παραγνωρίζει τὰ κοινοβουλευτικὰ ἤθη καὶ τοὺς κανονισμοὺς, πρὸς δὲ καὶ τὸν ὀρθὸν λόγον. Προὔτεινεν ὑμῖν ὁ Κ. Δηλιγιάννης ὅπως ἡ Συνέλευσις ἐκφράσῃ, ὅτι δὲν συμμερίζεται καθόλου τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν ἐν τῷ πρακτικῷ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ἀλλὰ πῶς θέλομεν ἀποδοκιμάσει τοὺς ἐν τοῖς πρακτικοῖς τοῦ ὑπουργοῦ χωρὶς ν’ ἀκούσωμεν αὐτῶν ὑποστηριζόντων αὐτοὺς ἐνώπιον ἡμῶν, πῶς δὲ θέλομεν ἀκούσει αὐτῶν ἀφοῦ πᾶσα μεταξὺ αὐτῶν διάστασις ἐξέλιπεν ἀνακαλεσάντων τῶν παραιτηθέντων τὰς παραιτήσεις των; Ἀλλὰ καὶ προστίθεμαι πότε ἡ Συνέλευσις ἐπολέμησεν ἢ συνεμερίσθη τὰς σκέψεις, ἃς ὁ μὲν ἢ ὁ δὲ, ὑπουργὸς εἶπεν ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ. Ἡ Συνέλευσις δὲν λαμβάνει μέρος, εἰμὴ εἰς τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐνώπιόν της. Ἐνταῦθα οὐδεμία ἐγένετο συζήτησις περὶ τῆς παραιτήσεως τῶν ὑπουργῶν ἢ ἀναλήψεως τῶν χαρτοφυλακείων αὐτῶν. Πόθεν λοιπὸν καὶ πῶς θέλει γενῇ ἡ ἀποδοκιμασία; Οὐδεμίαν λοιπὸν ἔχομεν νὰ κάμωμεν συζήτησιν. Ὅθεν προτείνω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκουμένη εἰς ὅσα ἐῤῥέθησαν ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν, προβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἂν ἡ Συνέλευσις ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασίν μου αὐτὴν, τότε γενήσονται ἀντικείμενον συζητήσεως τὰ πρακτικὰ, ἄλλως τελειόνει ὅλη ἡ συζήτησις.

§148ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Λέγω ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Συνελεύσεως τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν, πρέπει ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἔλαβε τὸ ἔγγραφον, νὰ κρίνῃ, ποίαν ἡ ἁβροφροσύνη τῷ ἐπιβάλλει νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸ εὐρυτέραν ἢ στενωτέραν δημοσιότητα. Φρονῶ, ὅτι ἕκαστος τῶν ΚΚ. πληρεξουσίων, ἠδύνατο νὰ προσέλθῃ εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου.

§149ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὑπάρχουσι τινὲς πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι δὲν πλησιάζουν ποτὲ τοὺς ὑπουργούς.

§150ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Τότε δὲν πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸν Κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἰδιώτης, λαμβάνων μίαν ἐπιστολὴν ἔχει, τοῦ νὰ κρίνῃ ποῖον εἶδος δημοσιότητος, πρέπει νὰ δώσῃ εἰς τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἐπιστολήν. Σᾶς ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Καρυταίνης, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμμερισθῶμεν τὰς σκέψεις αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς τὸ πρακτικὸν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεως 3 ἢ 4 ὑπουργῶν. Ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Μεσολογγίου ἐνόμισεν, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἔπρεπε νὰ ἐνασχοληθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ποσῶς, οὐχὶ διότι ἔπρεπε νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ διότι, ὅτι ἐγένετο ἐν τῷ ὑπουργείῳ, ἐγένετο καθ’ ὑπέρβασιν καθήκοντος αὐτοῦ, διότι τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, δὲν ἦτο ὡς νομίζει, ἁρμόδιον νὰ σκεφθῇ περὶ πράξεων ἀπαιτουσῶν τὴν ἔκδοσιν ψηφίσματος. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν ὑπῆρχε παντάπασιν ἀφορμὴ διὰ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἐκδόσεως ἑνὸς ψηφίσματος. Οὐχ ἧττον ὅμως δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποφύγῃ νὰ διασκεφθῇ ἐπὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον κατ’ αἴτησιν τοῦ Βασιλέως ἀνετέθη ἐξ ἁβροφροσύνης εἰς τὴν κρίσιν καὶ ἐνέργειαν αὐτῆς, καὶ ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Μεσολογγίου νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι, ὅταν ὁ Βασιλεὺς ἐν τῇ γενναιοφροσύνῃ, ἥτις τὸν χαρακτηρίζει, καὶ ὁ Κύριος Σπόνεκ ἐν τῇ λεπτότητι τῆς κρίσεως, ἡ ὁποία στολίζει τοὺς ἀληθεῖς πολιτικοὺς ἄνδρας, ἐνόμισαν, ὅτι ἔπρεπεν ὅπως δήποτε νὰ ληφθῇ καὶ μία Ἑλληνικὴ γνώμη ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ὅτι δὲν ἠδύναντο ν’ ἀποτανθῶσιν εἰς ἄλλο νομικὸν πρόσωπον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὡς ἐκ τῆς φύσεως, ὡς ἐκ τοῦ προορισμοῦ της ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία καὶ οὐχὶ ἡ νομοθετικὴ εἶναι ἐκείνη, ἥτις εἶναι ἁρμοδία καὶ ἐπιτηδεία νὰ συλλέξῃ καὶ νὰ δώσῃ τὰς περὶ τῶν τοιούτων ἀτικειμένων πληροφορίας· ἡ συλλογὴ καὶ ἡ δόσις πληροφοριῶν, εἴτε ἀνάγονται εἰς γενικὰ ἀντικείμενα, εἴτε εἰς προσωπικὰ ζητήματα εἶναι ἔργον τῆς ἐκτελεστικῆς καὶ οὐχὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ περιπέσῃ εἰς βαρυτάτην ἔλλειψιν ἁβροφροσύνης ν’ ἀποποιηθῇ νὰ διασκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἔκρινεν ἁρμόδιον καὶ ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς καὶ ὁ Κύριος Σπόνεκ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν διασκεψίν της. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ θέσεως νομοθετημένης, ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς καὶ ὁ Κ. Σπόνεκ ἁπλῶς ὑπόδειξιν προσώπων ἐζήτησαν, ἡ θέσις δὲ περὶ τῆς ὁποίας ἐπρόκειτο δὲν εἶναι ἀπονεμητικὴ ἐξουσίας καὶ ἀρχῆς Νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ θεωρήσῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ νὰ κατατεθῶσι τὰ ζητούμενα ἔγγραφα, χωρὶς νὰ παραδεχθῇ καὶ τὰς σκέψεις τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Μεσολογγίου, διότι ἤθελε περιπέσει εἰς παραγνώρισιν τῆς ἁβροφροσύνης ἐκείνης, δι’ ἧς ὀφείλομεν ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν εὐγενῆ τοῦ Βασιλέως προθυμίαν.

§151ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν αἴτησιν αὐτὴν, ἀλλ’ ἐπισήμως νὰ μὴ ἐνεργήσῃ, καὶ λέγω, ὅτι, ἂν δὲν ἐνήργει, ὅσα ἐνήργησε, δὲν ἤθελον συμβῆ ὅσα συνέβησαν, καὶ κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, καὶ νομίζω, ὅτι ἔχω δίκαιον, διότι ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνεργήσῃ, πῶς ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσῃ; Ἔπρεπε νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον ὁ Βασιλεὺς νὰ ἔλθῃ μόνος εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ εἶναι ἔργον ἁβροφροσύνης, συμφέρον γενικὸν, ν’ ἀποστείλωμεν ἕνα, δύω ἢ τρεῖς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι νὰ συνοδεύσωσι τὸν Βασιλέα, ἡ Συνέλευσις ἤθελε καθιερώσει δύω ἢ τρεῖς θέσεις· πιστεύω, ὅτι, ἐὰν ὁ Βασιλεὺς ἤθελε ζητήσει μὲ τοιοῦτον τρόπον, ὅστις νὰ προκαλῇ ἐπίσημον διορισμὸν, ἡ Κυβέρνησις ἤθελε πράξει ὡς εἶπον· διὰ τὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην αὐτήν; διότι ἐθεώρησεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπισήμου διορισμοῦ, ἡ Κυβέρνησις προσεκλήθη νὰ ἐνεργήσῃ οὐχὶ ὡς Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως.

§152ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ. Ἐξ ὅσων ἐῤῥέθησαν δὲν μένει ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν θέλει νὰ προβῇ εἰς συζήτησιν περὶ τοῦ ἀντικειμένου περὶ οὗ πρόκειται· οὐχ ἧττον ὅμως φρονεῖ ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπολιτεύθη κακῶς, καὶ τοῦτο θέλω νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ἐπειδὴ ἐγένοντο λόγοι περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὴν παραίτησιν 4 ὑπουργῶν οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τελευταίας τινὸς ἐπιστολῆς ἀνεκάλεσαν αὐτήν. Λέγω, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἐφ’ οὗ τὸ ἔθνος ἦλθεν εἰς κρίσιμον κατάστασιν, διότι οἱ ὑπουργοὶ παραιτούμενοι, ἐνῷ ἡ Συνέλευσις δὲν ἦτον εἰς ἐνέργειαν, ἠδύναντο νὰ φέρουν εἰς χαλάρωσιν τὸ ἔθνος, ἡ Κυβέρνησις ἐπολιτεύθη κακῶς.

§153ΚΑΛΟΣ. Ἀντιλέγω εἰς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ προλαλήσας, ὅτι τὸ ἔθνος δὲν ἦλθεν εἰς κρίσιμον κατάστασιν, ἡ τάξις καθ’ ὅλου δὲν διεταράχθη.

§154ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εὐτυχῶς, Κύριοι, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ὅπου οἱ λόγοι καὶ αἱ ἐπιδείξεις παύουν καὶ ἐπέρχονται τὰ πράγματα· ὁμοιάζομεν τὸν γενναῖον ἐκεῖνον ἱππότην, ὁ ὁποῖος ἄνευ ἀνταγωνιστοῦ ἤθελε νὰ λέγηται γενναῖος καὶ ἱππότης. Ἡ ἀληθὴς γενναιότης, ὁ ἀληθὴς πατριωτισμὸς φαίνεται τότε, ὅταν παρουσιάζησαι ἀπέναντι ἀνταγωνιστὴς (θόρυβος). Τὸ κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτης ὑποθέσεως, πρόκειται ν’ ἀπαντήσωμεν εἰς τὴν πρόσκλησιν τοῦ σεβαστοῦ Βασιλέως, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπε διδάξατέ με πῶς νὰ σᾶς διοικήσω (θόρυβος)· ζητῶ, Κύριοι, τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως διὰ ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν μαθήματα συνταγματισμοῦ ὅποια δήποτε· ὅταν, Κύριοι, γίνηται εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐπερώτησίς τις, ὅταν παρουσιάζηται ἀναφορὰ, δι’ ἧς κατηγοροῦνται ὑπουργοὶ, ὅτι ἔπραξαν ἐλάχιστα ἀδικήματα ἀμέσως πάντες ἐξεγειρόμεθα· ὅταν παρουσιάζωνται ὅμως ζητήματα σπουδαῖα, ἀποφεύγομεν τὴν συζήτησιν διὰ νὰ μὴ προσκρούσωμεν εἰς ἁβροφροσύνας, ἀπὸ τὰς ὁποίας περιμένομεν κἄποιον μέλλον (θόρυβος). Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι δὲν ἔχει διάθεσιν ἡ Συνέλευσις ν’ ἀκούσῃ, διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων καὶ ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§155ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν προλαλήσαντα, ὅτι πρέπει νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, ἀποκρούω μόνον τὴν τελευταίαν φράσιν τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη, ὅστις εἶπεν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἐπολιτεύθη καλῶς· αὐτὴ εἶναι ἰδέα τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη, πιθανὸν νὰ ᾖναι ἀληθὴς· ὅταν συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, τότε ἕκαστος Πληρεξούσιος δύναται νὰ κατηγορήσῃ.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σαριπόλου εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἡ πρότασις αὕτη ἐμπεριέχει ἐν ἑαυτῇ, ὅτι οὐδὲ τὰ ἔγγραφα δύνανται νὰ προσαχθῶσιν.

§157ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις, Κ. Πρόεδρε.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν, ὅσοι παραδέχονται τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Σαριπόλου, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν» παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Τώρα εἶναι ἡ πρότασις τῶν πληρεξουσίων Λεβαδείας. Ἐν τοσούτῳ ἐν παρόδῳ γνωστοποιῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι, ἐπειδὴ ἔδωκεν εἰς τὸν Πρόεδρον τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ ἓν ποσὸν χρηματικὸν ὡς ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ εἰς ἕνα Ἐθνοφύλακα, ὅστις εἶχε πληγωθῆ καὶ τὸν ὁποῖον εἶχε συστήσει ὁ πρώην πρόεδρος, ἐπειδὴ εἶναι δύω τοιοῦτοι, αὐτὸ τὸ ποσὸν θέλω τὸ διανείμει μεταξὺ τῶν δύω.

§159ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλο ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι δύω στρατιωτῶν καταδικασθέντων εἰς θάνατον· ἡ αἴτησις εἶναι περὶ μεταβολῆς ποινῆς θανατικῆς εἰς διὰ βίου δεσμά. Ἂν θέλητε ν’ ἀκούσητε τὴν ἀναφορὰν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου διὰ τῆς ὁποίας διευθύνεται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§161ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα! Ἀναγινώσκεται.

§162ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀποῤῥιφθῇ.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκόμη δὲν ἐζήτησα τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως. Ἀκούσατε καὶ τὴν ἀναφοράν. Ἀναγινώσκεται.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν δίδω εἰς τὴν Συνέλευσιν περὶ τούτου. Αὐτοὶ κατεδικάσθησαν διὰ δύω κακουργήματα, πρῶτον τὴν ἀπόπειραν τοῦ βιασμοῦ, καὶ δεύτερον τοῦ ἐκ προμελέτης φόνου. Αὐτοὶ ἰσχυρίζονται ἐναντίον τοῦ δεδικασμένου ὅτι τὸ δεύτερον κακούργημα δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν ἐξετέλεσαν φόνον ἐκ προμελέτης, ἀλλ’ ὅταν ἐπεχειρίσθησαν τὴν ἀπόπειραν τοῦ βιασμοῦ, μετεχειρίσθησαν μέσα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δῆθεν ἐπέφερον τὸν θάνατον, πρᾶξις ἥτις βέβαια ἐπισύρει ἐλαφροτέραν ποινήν. Τώρα εἶναι ἐν γνώσει ἡ Συνέλευσις περὶ ὅλων, ἑπομένως θὰ ζητήσω τὴν ἀπόφασίν της, ἐὰν ᾖναι ἕτοιμος.

§165ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§166ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Βεβαίως, Κύριοι, ὅταν ἀπὸ τῆς ἕδρας μου ἤκουσα τὴν ὁμόφωνον σχεδὸν γνώμην τῆς Συνελεύσεως περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισαν τὰ δικαστήρια, δὲν ἔπρεπεν οὐδόλως νὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, καὶ νὰ ἱκετεύσω τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεταβάλῃ γνώμην. Δὲν ἔχω παρελθὸν, Κύριοι, καὶ δὲν θέλω βεβαίως καυχηθῆ ὅτι συνετέλεσα πολὺ εἰς τὸ νὰ διατηρηθῶσιν οἱ στρατιωτικοὶ κανονισμοὶ εἰς ἐνέργειαν, εἰς τὸ νὰ διατηρῶνται οἱ νόμοι, καὶ νὰ μεταβάλλωνται τὰ ἤθη τῶν ἀνθρώπων οὕτω πως, ὥστε νὰ μορφωθῶσιν οἱ πάντες πολῖται ἀγαθοὶ καὶ καλοί. Δὲν δύνασθε ὅμως, Κύριοι, νὰ μοῦ ἀρνηθῆτε, ὅτι, ἀφοῦ καὶ ἐγὼ εἴπω κατὰ τῶν καταδικασθέντων ὅσα οἱ κατήγοροι αὐτῶν εἴπωσι, δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε ὅτι εἰς τὸ μακροχρόνιον ἐπαναστατικὸν διάστημα, διότι εἶναι λίαν μακροχρόνιον τῶν 11 μηνῶν, ἀτυχῶς διεπράχθησαν κακουργήματα ἐλεεινὰ εἰς ὁλόκληρον ἴσως τὴν ἔκτασιν τῆς Ἑλληνικῆς χώρας, τὰ ὁποῖα, ἂν ὁμολογήσωμεν, ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξεν, ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ αὐτῶν οἱ λειτουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ αὐτῆς, τολμῶ νὰ τὸ εἴπω, ἡ Συνέλευσις δὲν κατώρθωσε νὰ περιστείλῃ· καὶ πῶς, Κύριοι, θέλομεν σήμερον νὰ ἔλθωμεν καὶ νὰ ἐκτελέσωμεν μίαν καταδικαστικὴν ἀπόφασιν, ἥτις βεβαίως δὲν θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ μορφωθῇ ὁ στρατὸς σήμερον; Κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς ἀσχολήσω περισσότερον, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπιείκειαν τῆς Συνελεύσεως περὶ τῶν καταδικασθέντων, ὅπως ἡ ποινὴ αὐτῶν ἀντὶ θανάτου μετατραπῇ εἰς ἰσόβια δεσμά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλῶ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως νὰ μὴ γείνῃ οὔτε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, οὔτε δι’ ἀναστάσεως, ἀλλὰ διὰ ψηφοδελτίων, διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας· εἶναι μία γνώμη μου, ἥτις κανένα δὲν ὑποχρεόνει.

§167ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρέπει ν’ ἀρχίσω ἀπὸ τὸ μέρος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐτελείωσεν ὁ προλαλήσας, τῆς ἀτιμωρησίας καὶ τῆς διορθώσεως. Λέγω ὅτι δὲν διορθοῦται ἡ κοινωνία καὶ ὅτι γίνονται ἐγκλήματα· ἴσα ἴσα γίνονται ἐγκλήματα, διότι δὲν τιμωροῦνται· ἀφοῦ ἔχουν τὴν ἀναίδειαν δύω ἄνθρωποι νὰ πράξουν τὸ αἰσχρότερον καὶ ἀτιμότερον ἔγκλημα τοῦ κόσμου, δηλαδὴ νὰ ἀναγκάσουν ἄνθρωπον εἰς τὴν παρὰ φύσιν ἀσέλγειαν καὶ νὰ τὸν φονεύσουν, δὲν εἰξεύρω ἂν ὑπάρχῃ ἔγκλημα σοβαρώτερον καὶ τρομερώτερον, καὶ ἐν τούτοις ἔχουν τὴν ἀναίδειαν νὰ ἀναφέρωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ ζητοῦν τὴν ἀλλαγὴν τῆς ποινῆς, ἐνῷ εἶναι ἄξιοι νὰ ὑποβληθοῦν εἰς μυρίους θανάτους. Ἔπειτα ἔρχεται ὁ Κύριος Βλάσσης, καὶ δὲν ἐννοῶ, πῶς ζητεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν αἴτησίν των, διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν αἴτησίν των.

§168ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ, Κύριοι Πληρεξούσιοι, τὴν δικαίαν ἀγανάκτησιν, ἥτις κατέλαβε πάντας ὑμᾶς εἰς τὸ ἄκουσμα τοῦ ἀποτροπαίου καὶ ἐκπληκτικοῦ κακουργήματος τὸ ὁποῖον σήμερον ἔρχεται ἐνταῦθα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι προκειμένου ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς ὑπάρξεως δύω ἀνθρώπων, πρέπει νὰ μὴ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν ὁρμὴν τῆς ἀγανακτήσεως, ἀλλὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν μὲ ψυχρὸν αἷμα τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ὑποβάλλουσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ, Κύριοι, μία θανατικὴ ἀπόφασις, δὲν ἀρκεῖ μία καταδίκη· μετὰ τὴν καταδίκην ἐπέρχονται σκέψεις καὶ ἐνέργειαι διαφόρων ὑπαλλήλων διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ· ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν πρέπει νὰ ἀκούσῃ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προτείνουν αὐτοὶ πρὸς δικαιολόγησίν της· πρώτην φορὰν, Κύριοι, ἀκούω τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν· ἡ ἀνάπτυξις ὅμως, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Πρόεδρος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἔκαμε, μὲ ἔφερεν εἰς θέσιν ν’ ἀμφιβάλω περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς ἀποφάσεως ταύτης. Ἐνδεχόμενον ἡ ποινὴ νὰ μὴ ᾖναι ἀνάλογος εἰς τὸ ἔγκλημα· καὶ πραγματικῶς, Κύριοι, μολονότι δὲν γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν, ἐκ τῶν ὀλίγων ὅμως ὑπὸ τοῦ Προέδρου λεχθέντων, συνέλαβον τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ πρᾶξις τοῦ φόνου δὲν ἦτο ὁ σκοπὸς αὐτῶν, ἀλλὰ μόνον τὸ βδελυκτὸν ἔγκλημα τοῦ βιασμοῦ, καὶ ὅτι εἰς μίαν ἀγανάκτησιν τότε καὶ μόνον συνέλαβον τὴν ἰδέαν νὰ προβοῦν εἰς τὸ ἔγκλημα τοῦ φόνου· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου, ἡ ὁποία ἐπῆλθε, δὲν εἶναι δικαία καὶ σύμφωνος μὲ τοὺς νόμους. Τέλος πάντων, Κύριοι, νομίζω ὅτι καὶ αἱ περιστάσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Κύριος Βαλτινὸς ἀνέπτυξεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἶναι ἱκαναὶ νὰ ἐπικυρώσωσι τοὺς λόγους μου· πλῆθος ἐγκλημάτων διεπράχθησαν καὶ διαπράττονται, καὶ μολαταῦτα οἱ διαπράξαντες αὐτὰ ἀμνηστεύονται· ἀπαιτῶ τὴν τιμωρίαν, ἀλλ’ αἱ περιστάσεις αὗται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μία ἐλαφρυντικὴ περίστασις, ἥτις νὰ φέρῃ μίαν μικρὰν ἐλάττωσιν, ἀντὶ τοῦ θανάτου τὰ διὰ βίου δεσμά. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ ζωῆς δύω ἀνθρώπων καὶ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, καὶ δὲν ἔπρεπε ποσῶς νὰ ἐκπλαγῇ ὁ προλαλήσας.

§169ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἴσως ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ προλαλήσαντος εἶναι ἀληθής. Ὑπάρχουν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἀναγνωσθοῦν, θὰ μᾶς φωτίσουν. Δι’ αὐτὸ προτείνω νὰ ἀποφασισθῇ εἴτε διὰ τὴν αὔριον, εἴτε δι’ ἄλλην ἡμέραν, νὰ ἴδωμεν τὰ ἔγγραφα, καὶ ἂν ὁ ἰσχυρισμὸς ᾖναι ἀληθὴς, ὅτι ὁ φόνος εἶναι τυχαῖον περιστατικὸν, τότε δικαιοῦνται ἐπιεικείας, ἀντὶ θανάτου νὰ καταδικασθῶσιν εἰς διὰ βίου δεσμά· λοιπὸν ἐὰν ὑπάρχῃ τοῦτο, διὰ τί νὰ φανῶμεν ἡμεῖς αὐστηροί; οἱ δικασταὶ ἐφήρμοσαν τὸν νόμον, καὶ ἔπρεπε νὰ τὸν τηρήσωσιν αὐστηρά· ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔγγραφα· διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν ἀναβολήν. Ὁ Κ. Σαρίπολος ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§170ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Σαρίπολε, ἔχω παρεμπίπτουσαν πρότασιν· ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων, ἡ Συνέλευσις νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πλήρης, καὶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§171ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δύο λέξεις θέλω εἰπεῖν μόνον. Δὲν συμμερίζομαι τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, ὅτι, ἐπειδὴ πολλὰ ἐγκλήματα ἔμειναν ἀτιμώρητα ἕνεκα τῶν πολιτικῶν περιστάσεων, πρέπει νὰ φανῶμεν ἐπιεικεῖς.

§172ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα μόνον ἐπιείκειαν.

§173ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν συμμερίζομαι ὅμως οὐδὲ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Κ. Δυοβουνιώτου, καί τοι τὰ δύω κακουργήματα ἐφ’ οἷς οἱ ἀναφερόμενοι κατεδικάσθησαν ἐμποιοῦσί μοι ἀπέχθειαν ἴσην τῇ φρίκῃ, ἣν αἰσθάνομαι, διότι θεωρῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρόκειται νὰ ἐξασκήσῃ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ μέγιστον, τὸ ὑψηλότατον, συνάμα δὲ καὶ τὸ φοβερώτατον τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τοῦ ἔθνους, ἤτοι πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ζωῆς δύο ἀνθρώπων. Περιβεβλημένοι ἡμεῖς τὸ μέγα τοῦτο δικαίωμα, πρέπει νὰ τὸ μετέλθωμεν μεθ’ ὅλης τῆς ψυχρότητος τοῦ αἵματος, μετ’ ἴσης ἐλάχιστον προσοχῆς οἵα ἀπαιτεῖται παρὰ τοῦ δικαστοῦ, ὅστις κέκληται νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν ποινικὸν νόμον· ἂς μετέλθωμεν λοιπὸν ὁσίως καὶ πεφροντισμένως τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον αἱ περιστάσεις δίδουσιν ἡμῖν ἢ τὸ ὁποῖον θέλομεν ἀναθέσει μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰς τὸν Βασιλέα· ἂς μελετήσωμεν καλῶς τὰ πράγματα, μὴ ἀποφασίσωμεν δὲ οὔτε περὶ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ποινῆς, οὔτε περὶ τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς αἰτήσεως τῶν καταδικασθέντων ἀμέσως, ἀλλ’ ἂς ἀναθέσωμεν εἰς μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ 3 ἢ 5 ἢ 7 μελῶν ἐκ τῆς Συνελεύσεως αὐτῆς, τὰ ὁποῖα νὰ μελετήσωσι τὴν ὑπόθεσιν, νὰ διεξέλθωσι τὴν δικογραφίαν καὶ νὰ ὑποβάλωσι μίαν ἔκθεσιν ᾐτιολογημένην εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις συνεπείᾳ τῆς ἐκθέσεως ταύτης ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς αἰτήσεώς των. Οὕτω πολιτευόμενοι οὐ μόνον δὲν ἐξασθενοῦμεν τὴν ἀπὸ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς ἐντύπωσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιτείνομεν αὐτὴν, ἂν ἀποῤῥίψωμεν τὴν αἴτησίν των· εἰ δὲ φανῶμεν ἐπιεικεῖς, τίς θέλει ποτὲ ὑποθέσει ὅτι ἀνεχόμεθα τὸ κακούργημα; Ἤκουσα τὴν λέξιν ἐκδίκησις· φρίττω, Κύριοι εἰς τὸ ἄκουσμα τοῦτο, ἄλλην ἰδέαν ἔχω περὶ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Ἡ ἐκδίκησις, ἀθέμιτος ὑπὸ τοῦ ἀτόμου ἐξασκουμένη, εἶναι ἀποτρόπαιος ἀποδιδομένη εἰς τὸ κοινωνικὸν Σῶμα. Ἡ ἐκδίκησις, κατ’ ἐμὲ, οὐδὲν ἄλλο εἶναι, εἰμὴ μεθύουσα δικαιοσύνη.

§174ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ἂν καὶ κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῆς κεφαλικῆς ποινῆς, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν εἶμαι καὶ κηρύττομαι ὑπὲρ αὐτῆς, διότι τὸ ἔγκλημα περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται ἀποδεικνύει ὅτι ἐνῷ ἡ τάξις ἔπρεπε νὰ συντηρῆται παρὰ τοῦ στρατοῦ ἢ τῶν πολιτῶν, ὅμως οἱ στρατιῶται οὗτοι παρεβίασαν τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐφόνευσαν· ὅτι δὲ εἶναι οὕτως, ἡ κοινὴ γνώμη ἐν Ἀθήναις παντάπασι δὲν ἀμφιβάλλει· σεῖς οἱ ἴδιοι διεταράχθητε, καὶ δὲν ὑπῆρξεν εἷς, ὅστις δὲν ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν τότε νὰ καταδικασθοῦν ἀμέσως· καὶ ὅμως σήμερον ἔρχονταί τινες καὶ ὑποστηρίζουν νὰ ἐξετασθῇ ἡ δικογραφία. Τόσον τὸ ἔγκλημα εἶναι φανερὸν, ὥστε καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι τὸ ὁμολογοῦν, καὶ δὲν ἦσαν ἐν κραιπάλῃ, ὡς λέγουν, ἀλλ’ ἦσαν ἐν γνώσει ὅτι ὁ νέος αὐτὸς ἔμελλε νὰ θανατωθῇ. Εἶχον ἀποφασίσει νὰ τὸν πάρουν· τὸν ἐπῆραν ἐν ἡσυχίᾳ, τὸν παρεβίασαν, καὶ μετὰ ταῦτα τὸν ἐφόνευσαν· ἀντεστάθη αὐτὸς, ἀλλ’ εἰς μάτην. Λοιπὸν ἀφ’ οὗ ὅλα ταῦτα ἐξετέθησαν, ἀφ’ οὗ ὅλα τὰ δικαστήρια καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπέῤῥιψαν τὴν αἴτησίν των, φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον πρὸς παγίωσιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἠθικῆς νὰ φανῶμεν αὐστηροί· δὲν πρέπει νὰ ἔχουν αὐτὴν τὴν ἐλπίδα, τι ἐρχομένου τοῦ Βασιλέως θὰ δοθῇ ἀμνηστεία.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν μόνον ἐξήγησιν δίδω, διότι ἤκουσα νὰ λέγουν ὅτι ὅλα τὰ δικαστήρια καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπέῤῥιψαν τὴν αἴτησίν των· εἷς μόνον λόγος ὑπάρχει, ἐκ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ζητηθῇ ἀναίρεσις ἀποφάσεως στρατιωτικοῦ δικαστηρίου ἢ ἀναθεωρητικοῦ, ἡ ὑπέρβασις καθηκόντων. Ἐπειδὴ δὲ τὰ ἔγγραφα καὶ ὁ δικηγόρος αὐτῶν ἔχουσι τὴν κακὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπέῤῥιψε τὴν αἴτησίν των, διότι δὲν ἐγνωρίζετο ὡς λόγος ἀναιρέσεως· δὲν ἐπεμβῆκεν ὅμως διόλου ἐπὶ τῆς οὐσίας, οὔτε ἀποφάσισε τίποτε· ὥστε λέγω νὰ μὴ ἐπηρεάζεται κανεὶς ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπέῤῥιψε τὴν αἴτησίν των, ἀλλ’ ἁπλῶς ἀπεφάσισεν ἐπὶ τῶν τύπων.

§176ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργ. Ναυτικῶν). Ἐὰν ἤμην ἀπόστολος, Κύριοι, ἢ εἰς ἄλλην τινὰ θέσιν, πραγματικῶς ἤθελα σκεφθῆ ὡς ἀπόστολος ἢ ὡς ἱερεὺς ἢ ὡς ἀρχιερεύς. Ἐπειδὴ σκέπτομαι ὡς ἄνθρωπος τῆς πολιτείας, σκέπτομαι τί συμφέρει εἰς τὴν πολιτείαν· αὐτὸ πρέπει νὰ σκέπτηται σήμερον ἡ Συνέλευσις, ἔχουσα σήμερον ὑπ’ ὄψιν της μίαν καταδικαστικὴν ἀπόφασιν. Θαυμάζω πῶς εὑρίσκονται ἄνθρωποι νὰ δικαιολογήσουν μίαν τοιαύτην κακοῦργον πρᾶξιν! Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ συλλογισθῶμεν ἀπέναντι τῆς κοινωνίας, σαλευομένης ἀπὸ τῶν θεμελίων, τὴν ζωὴν δύο ἀνθρώπων; Ἡ κοινωνία, Κύριοι, εἶναι ἀνωτέρα δύο ψυχῶν. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐξουσίαν νὰ δικάσωμεν· ἢ δικαίως, ἢ ἀδίκως, τὸ δικαστήριον ἀπεφάσισεν. Ἡμεῖς ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς χάριτος καὶ νὰ σκεφθῶμεν τί συμφέρει εἰς τὴν πολιτείαν· τίποτε ἄλλο. Συμφέρει εἰς τὴν πολιτείαν νὰ θανατωθῶσι; ἐξάπαντος πρέπει νὰ τοὺς θανατώσωμεν.

§177ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ μεγάλην μου ἔκπληξιν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἤκουσα προφερόμενον τὸ ἀξίωμα, ὅτι δύο δυστυχεῖς ἄνθρωποι πρέπει νὰ σταλῶσιν εἰς τὴν λαιμοτόμον, διότι τὸ ἀπαιτεῖ ἡ ἀσφάλεια τῆς Πατρίδος. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν πῶς ἐνεργεῖται τὸ δικαίωμα τῆς χάριτος ἐπὶ ὁμαλῆς περιστάσεως. Δὲν ἀρκεῖ ποτε δικαστικὴ ἀπόφασις διὰ νὰ σταλῇ ἄνθρωπος εἰς τὴν λαιμοτόμον, διότι οἱ δικασταὶ, ὡς ἄνθρωποι, εἶναι δυνατὸν νὰ σφάλωσι. Διὰ νὰ ἐνεργηθῇ κεφαλικὴ ποινὴ ἀπαιτεῖται μία γνωμοδότησις τοῦ Προέδρου τῶν Συνέδρων καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως· ἀπαιτεῖται ν’ ἀποσταλῇ δικογραφία, καὶ ὅταν οἱ Ἡγεμόνες θέλουν νὰ ἐξασκήσουν ἐν συνειδήσει τὰ δικαιώματά των, τότε δὲν ἀρκοῦνται οὐδ’ εἰς αὐτὰ μόνα, ἀλλὰ λαμβάνοντες οἱ ἴδιοι τὴν δικογραφίαν τὴν μελετῶσι καὶ τότε μόνον ἀποφασίζουσι νὰ θέτωσι τὴν ὑπογραφήν των· σᾶς φέρω παράδειγμα τὸν Βασιλέα τῆς Γαλλίας Φίλιππον Λουδοβῖκον, ὅστις ποτὲ δὲν ἀπεφάσιζε νὰ ὑπογράψῃ θανατικὴν ποινὴν χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ ὁ ἴδιος τὴν δικογραφίαν. Λοιπὸν καὶ ἡμεῖς ἐὰν ἤμεθα ἄνθρωποι μὲ συνείδησιν, πρέπει νὰ κάμωμεν ὅ,τι πάντοτε γίνεται, νὰ διορίσωμεν τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ Κ. Σαρίπολος, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν δικογραφίαν καὶ νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ ῥίψῃ ἓν τελευταῖον βλέμμα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Δὲν πιστεύω ποτὲ νὰ τρέχῃ τὸ Ἔθνος κίνδυνον ὡς ἐκ τῆς ὑπάρξεως δύο ἀτόμων, ἀλλὰ καὶ ἂν τρέχῃ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν ἡ καταδίκη ᾖναι ἄδικος καὶ σύρωμεν δύο ἀνθρώπους εἰς τὴν λαιμοτόμον διὰ τὴν πολιτείαν, θὰ κάμωμεν τὸ μεγαλείτερον ἔγκλημα καὶ ποτὲ ἐγκληματικὰ παραδείγματα δὲν γίνονται σωτηρία ἑνὸς Ἔθνους. Ὑποστηρίζων λοιπὸν τὴν γνώμην τοῦ Κ. Σαριπόλου, προτείνω νὰ διορισθῇ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ ῥίψῃ τελευταῖον βλέμμα, νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ὑπάρχουν ἐλαφρυντικαί περιστάσεις, καὶ μετὰ μίαν ἔκφρασιν δικαιολογητικὴν ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις ἐν γνώσει, ἐν συνειδήσει, ἐν ἀταραξίᾳ.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κολιάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§179ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπιφυλάσσομαι ὅμως νὰ ὁμιλήσω, ἀφοῦ λαλήσῃ ἄλλος κατά.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Παπαγεωργίου.

§181ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κ’ ἐγὼ ὁμοίως εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ περιμένω νὰ ὁμιλήσῃ ἄλλος κατά.

§182ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, γνωρίζετε πόσον εἶναι δύσκολος ἡ θέσις ἑνὸς ἀνθρώπου προτιθεμένου τ’ ἀντιλέγῃ εἰς τοὺς προλαλήσαντας, οἵτινες βεβαίως ἐκινήθησαν ἀπὸ αἰσθήματα πολὺ εὐγενῆ, τὰ ὁποῖα πολὺ τοὺς συνιστοῦν. Ἴσως, Κύριοι, τὸ λογικὸν τῶν προλαλησάντων τὸ κατέβαλεν ἡ καρδία, ἐγὼ ὅμως ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ θέματος μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ λογικὸν θὰ καταβάλῃ τὴν καρδίαν. Κύριοι, ἤκουσα λόγους τῶν φρονούντων ὑπὲρ τῆς ἐκτελέσεως τῆς θανατικῆς ποινῆς τοὺς ἀκολούθους, ὅτι ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν διεπράχθη τὸ ἔγκλημα, ἡ ἐντύπωσις, ἣν ἐνεποίησε τὸ ἔγκλημα, τὰ ἀποτελέσματα, ἃ τινα ἤγειρε τὸ ἔγκλημα, ἡ βλάβη, ἣν ἐπέφερεν εἰς τὸν τόπον, ἡ ἐντύπωσις ἣν ἐνεποίησεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅλα ταῦτα, Κύριοι, ἐφέρθησαν ὡς ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως ταύτης. Προσέθεσαν ἀκόμη, ὅτι ἡ κοινωνία σαλευομένη ἐν βάθρων ἀπαιτεῖ ἐκδίκησιν. Ἐγὼ Κύριοι, ἂν καὶ ἦμαι ὑπὲρ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως, οὐδένα τῶν λόγων οὓς προεξέθηκα συμμερίζομαι. Εἷς μόνος λόγος, Κύριοι, μὲ κάμνει νὰ ἐπιθυμῶ καὶ νὰ ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως, ἐὰν οἱ ἄνθρωπρι οὗτοι ἐγκλημάτισαν ναί, ἢ ὄχι, ἐὰν ἡ πρᾶξις αὐτῶν ᾖναι πραγματική. Ἀλλά, Κύριοι, δὲν δίδω εἰς τὸν ἑαυτόν μου τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσω, ἐὰν ἡ πρᾶξις αὕτη ἔλαβε χώραν ναί, ἢ ὄχι, διότι μεταβάλλω τότε τὴν Συνέλευσιν εἰς δικαστήριον, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις οὐχὶ ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ παραπολὺ ἐπεμβαίνει, ἐὰν τὸ ἐξετάσῃ.

§183ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν εἶσθε νομικὸς καὶ ἀπατᾶσθε, Κύριε Βάσσε.

§184ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, ἡ Συνέλευσις καλεῖται σήμερον ν’ ἀποφασίσῃ, δηλ. νὰ κάμῃ χρῆσιν μᾶλλον εἰπεῖν τοῦ βασιλικοῦ δικαιώματος τῆς χάριτος, δικαιώματος, ὅπερ ἔχει. Ἐὰν, Κύριοι, ἡ ἀναφορὰ αὕτη δὲν ἤρχετο εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἢ ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διέταττεν ἐγκαίρως τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, ὡς ὤφειλε....

§185ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἠμποροῦσε.

§186ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν ἠμποροῦσεν, ἅμα ἐζητήθη ἡ χάρις.

§187ΒΑΣΣΟΣ. Δὲν ἠξεύρω νομικὰ, ἀλλ’ ἔχω τὸν κοινὸν νοῦν, Κύριε Σαρίπολε. Μοῦ λέγουν, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ ποινήν!

§188ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὄχι.

§189ΒΑΣΣΟΣ. Λυποῦμαι, διότι τὸ λέγει καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν εἶπον τὸν τρόπον, εἶπον ἁπλῶς, ὅτι ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἶχε πρόθεσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ποινὴν, τὸν τρόπον τὸν ἤξευρε.

§190ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἅμα ἔκαμεν ἀναφορὰν, δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ποινήν.

§191ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ παρεξηγοῦμαι, θέλω νὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ὑποθέσατε, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, πρὶν ἢ οἱ ἄνθρωποι ἔκαμαν τὴν ἀναφορὰν, ἐξετέλει τὴν ἀπόφασιν.

§192ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν ἠμποροῦσε.

§193ΒΑΣΟΣ. Διατί;

§194ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Διότι ἀπαιτεῖται χρονικὸν διάστημα.

§195ΒΑΣΟΣ. Ἐντὸς 24 ὡρῶν ἐκτελοῦνται αἱ ἀποφάσεις τῶν στρατοδικείων. Κύριοι, ἡ Συνέλευσις νομίζω, ὅτι οὐδενὸς ἄλλου δικαιώματος ἔχει νὰ κάμῃ χρῆσιν, εἰμὴ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιεικείας· δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπῃ ἐπιεικῶς φερομένη «μεταβάλλω τὴν ποινὴν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.» Ἐξετάσωμεν ὅμως ἐὰν πρέπῃ νὰ φανῇ ἐπιεικὴς, ἢ ὄχι. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐὰν ἡ Συνέλευσις, ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἐὰν ὅλαι αἱ ἐξουσίαι τοῦ Κράτους καὶ ἅπασα ἡ δημόσιος λειτουργία ἦσαν περισσότερον αὐστηραὶ εἰς τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας διήλθομεν, πιστεύω, ὅτι αἱ περιστάσεις αὗται θὰ εἶχον ὀλιγώτερον δυστυχεῖς ἀναμνήσεις, ἀφ’ ὅτας ἔχομεν σήμερον, πιστεύω, ὅτι ἴσως ἡ Συνέλευσις, ἴσως τὸ ἔθνος αὐτὸ ἤθελεν ἐνθυμεῖσθαι μὲ ὀλίγην πικρίαν τὸ διάστημα ἀπὸ τῆς 11 Ὀκτωμβρίου μέχρι σήμερον. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἤκουσα πληρεξούσιόν τινα νὰ εἴπῃ, ὅτι τόσα ἐγκλήματα διεπράχθησαν κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, καὶ τὰ ἀπέδωκεν εἰς τὴν ἀδυναμίαν τῆς ἐξουσίας, εἰς τὴν ἀδυναμίαν αὐτῆς τῆς Συνελεύσεως. Ἴσως, Κύριοι, πλανᾶται ὁ πληρεξούσιος οὗτος ἐγὼ φρονῶ τὸ ἐναντίον, ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἡ ἐπιείκεια, ἡ ὁποία ἐδείχθη καὶ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς δημοσίους λειτουργοὺς, ἐκείνη ἦτο, ἡ ὁποία ὡδήγησεν αὐτοὺς εἰς τὴν κακίαν. Ἐὰν, λέγω λοιπὸν, ἡ ἐξουσία ἐφαίνετο αὐστηροτέρα, αἱ ἐποχαὶ δὲν ἤθελον εἶσθαι τόσον δυσάρεστοι. Ἐζήτησε, Κύριοι, νὰ προσθέσῃ ὁ πληρεξούσιος ἐκεῖνος τὴν χάριν, διότι διεπράχθησαν εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ πλεῖστα ὅσα ἐγκλήματα εἰς τὸ Κράτος. Λοιπὸν ἐπειδὴ δὲν ἠδυνήθην, ἢ μᾶλλον δὲν ἐξεπλήρωσα ἓν καθῆκον, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐξακολουθῶ νὰ ἐγκληματῶ; Δὲν πρέπει ἓν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τόσον πρόσφατον, καὶ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον μὲ ἐδίδαξεν ἀρκετὰ, δὲν πρέπει νὰ μὲ ὠφελήσῃ διὰ τὸ μέλλον; Νομίζω, ὅτι ἡ λογικὴ αὕτη δὲν εἶναι διόλου πρακτικὴ, δὲν εἶναι διόλου ἐπωφελής. Ὁ ἔντιμος Κύριος πληρεξούσιος ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου σᾶς ἐπρότεινε νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν πραγματικῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἦναι ἔνοχοι ἢ ὄχι, ἐὰν ὑπάρχουν ἐλαφρυντικαὶ περιστάσεις, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ μεταβάλωμεν τὴν ποινὴν αὐτῶν, δηλ. Κύριοι, τὶ σᾶς εἶπεν ὁ πληρεξούσιος τοῦ Πανεπιστημίου; Νὰ συστήσητε ἓν πέμπτον δικαστήριον, ἓν ἀνώτερον δικαστήριον ὅλων τῶν ὑπαρχόντων κανονισμένων, τὸ ὁποῖον νὰ δικάσῃ ἐξαιρετικῶς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι καθαρῶς αὐτὴ, τὴν ὁποίαν σᾶς προεξέθεσα, ἴσως δὲν εἶπον τὰς λέξεις, πράγματι ὅμως τὸ εἶπον.

§196ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν εἶσθε νομικὸς, δὲν γνωρίζετε.

§197ΒΑΣΣΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, Κύριε καθηγητὰ καὶ πληρεξούσιε, ὅτι νομικὸς δὲν εἶμαι, νοῦν ὅμως ἔχω ὀλίγον. Λοιπὸν, Κύριοι, ζητεῖ ὁ Κύριος πληρεξούσιος τὸν σχηματισμὸν αὐτοῦ τοῦ δικαστηρίου νὰ διεξέλθῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, καὶ ἀκολούθως νὰ ὑποβάλῃ τὴν κρίσιν του εἰς τὴν ἀπόφασίν σας· δηλαδὴ ἐὰν ὑπῆρχεν ἡγεμὼν καὶ μία ἀπόφασις ἑνὸς δικαστηρίου τελεσίδικος καταστᾶσα ἐπήγαινεν εἰς τὸν βασιλέα, ὁ βασιλεὺς βεβαίως ἤθελεν ἐξετάσει τὰ ἔγγραφα ὅλα, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ τῶν βασιλέων καὶ ὅλων τῶν ἀνθρώπων ἡ μεγαλειτέρα πεποίθησις, τὴν ὁποίαν σχηματίζουν, δὲν εἶναι ἡ ἀντίληψις ἡ στιγμιαία, ἢ καὶ πλείονος χρόνου, τὴν ὁποίαν κάμνουν ἀπὸ τὰ ἔγγραφα, πιστεύσατε, ὅτι ἡ γνώμη τῶν δικαστηρίων μεγάλως ἐπηρεάζει εἰς τὴν περίστασιν ταύτην. Ὅταν ὑπάρχουν ἀμφιβολίαι τινὲς, βλέπετε, ὅτι καὶ τὰ ἴδια δικαστήρια δίδουν ἀφορμὴν εἰς ἕνα ἀνώτατον ἄρχοντα νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς χάριτος καὶ συσταίνουν τὰς ἀποφάσεις των εἰς τὴν βασιλικὴν χάριν. Ὅταν λοιπὸν, Κύριοι, τὸ δικαστήριον αὐτὸ ὑποβάλῃ τὴν ἀπόφασίν του εἰς τὸν βασιλέα, ὁ βασιλεὺς πρέπει νὰ συστήσῃ ἓν ἄλλο δικαστήριον νὰ ξαναδικάσῃ καὶ ἀκολούθως νὰ κάμῃ τὴν ἀπόφασίν του; Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀνωτάτη ἐξουσία, εἴτε ἡμεῖς εἴμεθα, εἴτε ἕνας ἡγεμὼν, ἤθελεν ἀδικήσει πολὺ τὰ δικαστήρια ἐκεῖνα, ἅτινα ἐξέδωκαν τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Ἤκουσα, Κύριοι, πρὸ ὀλίγου νὰ μοὶ λέγουν, ὅτι εἶναι εἰσήγησις, ἀλλὰ, Κύριοι, ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι εἰσήγησις, εἶναι νέα ἀπόφασις, διότι θὰ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὴν ἀπόφασίν της, θὰ εἴπῃ, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἔνοχοι καὶ δὲν εἶναι ἄξιοι χάριτος· τότε θὰ συστήσωμεν ἄλλην ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία θὰ εἴπῃ ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἐσκέφθη καλῶς. Τὸ δικαστήριον δὲν εἶναι εἰμὴ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι χαίρουν τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν βλέπω νὰ εἶχε συμφέρον εἴτε ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, εἴτε τὸ δικαστήριον νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἄδικον. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, πρέπει τὸ πολὺ πολὺ ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ ἔγγραφα ἀπὸ τὸ γραφεῖον, μολονότι ἐγὼ, κατ’ ἐμὲ, δὲν διστάζω διόλου νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου· νὰ τὰ ἀκούσῃ ἡ Συνέλευσις καὶ νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν της. Ἐὰν Κύριοι, ἐπὶ τέλους, ἡ Συνέλευσις κινῆται ἀπὸ ἓν πνεῦμα ἐπιεικείας, τὸ ὁποῖον, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, εἶναι αἴσθημα πολὺ εὐγενὲς, ἐὰν θελήσῃ νὰ φανῇ τόσον ἐπιεικὴς εἰς ἀνθρώπους τοιούτους, τότε πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπάρχει καθῆκον ἀνώτερον πάντων τῶν αἰσθημάτων, ὑπάρχει τὸ καθῆκον τὸ πρὸς τὴν πατρίδα. Συλλογισθῆτε, ὅτι διεπράχθησαν τοσαῦτα ἐγκλήματα· συλλογισθῆτε, ὅτι οὐδεμία κατ’ αὐτῶν ποινὴ ἔγεινεν, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη διαπράττονται· δὲν βλέπω δυστυχῶς κἀμμίαν ἐλάττωσιν. Τάχα δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν ἐπιείκειαν, τὸ ὁποῖον ἄλλος προλαλήσας ἀπέδωκεν εἰς τὴν ἀδυναμίαν τῆς ἐξουσίας; νομίζω, ὅτι τὸ καθῆκον αὐτὸ νὰ ᾖναι ὑψηλότερον. Ἔπειτα συλλογισθῆτε ὅτι ἀφορᾷ στρατὸν, καὶ ὁ στρατὸς ἔχει ἀνάγκην παραδειγμάτων. Εἴθε, Κύριοι, νὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν ὅλοι νὰ ψηφίσωμεν, ὡς φρονοῦν τινες, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι θὰ φανῶμεν ἐπιβλαβεῖς εἰς τὸν τόπον καὶ εἰς τὴν μερίδα εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουσι δυστυχῶς οἱ δύω οὗτοι ἐγκληματίαι.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Γλαράκης ἔχει τὸν λόγον.

§199ΛΑΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ λοιπὸν ὁ κατάλογος.

§201ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 3 καὶ ½ Μ. Μ.

Ὁ Προεδρεύων πρεσβύτερος

Α. ΣΚΑΡΑΜΑΓΚΑΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Γ. Παππαγεωργίου.