1966.03.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63η

Παρασκευὴ 18 Μαρτίου 1966

Προεδρία κ. Δ. Γ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν προσόδων περιουσίας τοῦ διαθέτου Νικολάου Ἀνδρουλῆ ὑπὲρ τῶν σκοπῶν τοῦ Ἱδρύματος «Φιλόπτωχος Ἑταιρεία Ἑρμουπόλεως–Γηροκομεῖον». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν ἐπὶ βαθμῷ 3ῳ ἢ 2ῳ θέσεων τοῦ Κλάδου Α2 τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὴν λειτουργίαν τῆς Παντείου Ἀνωτάτης Σχολῆς Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Α. Τσαλδάρης, 2) Ε. Καλαντζῆς, Σ. Χούτας, 3) Σ. Κατσώτας, Π. Κατσώτας, 4) Ι. Βαρβιτσιώτης, 5) Α. Τσαλδάρης, Δ. Καραντζένης, Π. Κλῆς, Χ. Μπουγᾶς, 6) Χ. Πιπιλῆς, Ε. Ἀνερούσης, Ν. Ἀναγνωστόπουλος, Κ. Γιαννούσης, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δημιουργίας βαθμοῦ Ἀρχιπλοιάρχου ἐν τῷ Β.Ν. καὶ ἑτέρων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Α. Τσιάρας, 2) Φ. Παναγιωτόπουλος, Μ. Χλουβεράκης, Ε. Ματζαπετάκης, Π. Κατσώτας, 3) Α. Τσαλδάρης, καταθέτουσι προσθήκας καὶ τροπολογίας, ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Κώδικος καταστάσεως Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Ε. Μπακλατζῆς, 2) Δ. Βρανόπουλος, Π. Κλῆς, Χ. Τσαντούλας, Χ. Μπουγᾶς, Χ. Κανδυλιάρης, Α. Φροντιστής, Δ. Κρόκος, Ε. Ἀρβανιτάκης, Α. Κοκκέβης, Ι. Σεργάκης, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως προσλήψεως μὴ τακτικοῦ προσωπικοῦ κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Μ. Μυριδάκης, Χ. Μπουγᾶς, Ι. Τσιριμῶκος, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ ἡμερησίου ἐπαρχιακοῦ Τύπου Νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Ψαρρέας, Π. Κλῆς, Α. Καλαντζάκος, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν ἐπὶ βαθμῷ 3ῳ ἢ 2ῳ θέσεων Κλάδου Α2 τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Α. Τσαλδάρης, Δ. Καραντζένης, Π. Κλῆς, Χ. Μπουγᾶς, 2) Χ. Κιτσίδης, Π. Κλῆς, Ε. Κεφαλογιάνης, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν.Δ. 4028)59 «περὶ Ἱεραρχίας, Προαγωγῶν καὶ Τοποθετήσεων τῶν Ἀξιωματικῶν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων», ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη μεταγενεστέρως». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Βαρβιτσιώτης καὶ Α. Παπαϊωάννου, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως λειτουργίας τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Βιομηχανικῶν Σπουδῶν Θεσσαλονίκης». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Ζαπάρτας, Ι. Χαραλαμπόπουλος, Α. Σπανορρήγας, Α. Βλαχοθανάσης, Α. Λώρας, Ι. Σπηλιωτόπουλος, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν.Δ. 4277)1962 «περὶ συνταξιοδοτήσεως τῶν ἰατρῶν τοῦ Ι.Κ.Α. καὶ ἑτέρων τινῶν κατηγοριῶν ἐργαζομένων ὡς καὶ τοῦ Ν. 3163)1955 «περὶ συνταξιοδοτήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἱδρύματος Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Ἀνερούσης, καταθέτει προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως ἰσχυουσῶν διατάξεων τῆς νομοθεσίας περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Κουτσοχέρας, Γ. Ἡγουμενάκης, Φ. Βουνάτσος, Λ. Λαγάκος, Γ. Σταμάτης, Σ. Πολυζωγόπουλος, Τ. Κατσικόπουλος, Η. Κατριβάνος, Ι. Ἀλευρᾶς, Γ. Λαζαρίδης, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ ἡμερησίου ἐπαρχιακοῦ Τύπου Νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς Δωδεκανήσου κ. Γ. Λαμπριανός, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Ἀπεργῶν Καπνοβιομηχανίας Ρόδου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ὑπαγωγὴν τοῦ καπνοβιομηχανικοῦ κλάδου εἰς τὰ βαρέα καὶ ἀνθυγιεινὰ ἐπαγγέλματα. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης, αἰτουμένου ἀνέγερσιν ἐν Ἀργοστολίῳ τοῦ σχολικοῦ κτιρίου τοῦ Βʹ Δημοτικοῦ Σχολείου. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Χρυσοῦ, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων ἀκολουθουμένην τακτικὴν ἀγορᾶς καπνῶν καὶ αἰτουμένου παρέμβασιν τοῦ ΕΟΚ πρὸς ρύθμισιν τῶν τιμῶν. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Τοπικοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐγγείων Βελτιώσεων Εὐηνοχωρίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἔναρξιν ἐργασιῶν ἀποστραγγιστικῶν τάφρων πεδιάδος Εὐηνοχωρίου. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρων Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν καὶ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου, αἰτουμένων ἐπίλυσιν ζητήματος περὶ προστασίας τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὸ καθορισθὲν ποσὸν χρηματοδοτήσεως τοῦ Δήμου Ἀγρινίου ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ ΟΑΑΑ καὶ αἰτουμένου αὔξησιν αὐτοῦ, δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων κοινῆς ὠφελείας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κ. Τρικούπης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρων Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν καὶ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν ζητήματος περὶ προστασίας τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Συνεταιρισμοῦ Τερπνῆς Βισαλτίας, διαμαρτυρομένου διὰ τὰ ἀνεπαρκῆ μέτρα προστασίας καπνῶν ἐσοδείας 1965 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σ. Κοντομάρης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν Βιοτεχνῶν Κερκύρας κλπ., διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν ζητήματος περὶ προστασίας τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Καπνικοῦ Συνεταιρισμοῦ Κολχικῆς, αἰτουμένου παρέμβασιν τοῦ ΕΟΚ πρὸς ρύθμισιν τιμῶν διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1965 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Γεροκωστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Συνδέσμου Ἐργατῶν καὶ Τεχνιτῶν Ζαχαροπλαστῶν Πατρῶν «Ὁ Ἀπόστολος Σίμων», διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ὑπαγωγὴν τοῦ κλάδου τῶν ζαχαροτεχνιτῶν εἰς τὸν Κανονισμὸν τοῦ Ι.Κ.Α. περὶ βαρέων καὶ ἀνθυγιεινῶν ἐπαγγελμάτων. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Γ. Ἀνδρεάδης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Φλωρίνης, αἰτουμένης ἀναθεώρησιν τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων καπνοκαλλιεργείας διὰ τὸ ἔτος 1965 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Α. Γκίλλας καταθέτει ἀναφορὰν μεμονωμένων ροδακινοπαραγωγῶν τῶν Νομῶν Πέλλης καὶ Ἡμαθίας, αἰτουμένων καταβολὴν ἀποζημιώσεως ἀνερχομένης εἰς μίαν δραχμὴν κατὰ κιλὸν διὰ τὰ τελείως καταστραφέντα ροδάκινα καὶ εἰς 40 λεπτὰ κατὰ κιλὸν διὰ τὰ διατεθέντα εἰς τὰς Βιομηχανίας κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Γ. Ἀνδρεάδης, καταθέτει τηλ)κὴν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Φλωρίνης, αἰτουμένης ἀναθεώρησιν τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων καπνοκαλλιεργείας διὰ τὸ ἔτος 1966 κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὸ καθορισθὲν ποσὸν χρηματοδοτήσεως τοῦ Δήμου Ἀγρινίου ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ ΟΑΑΑ διὰ τὸ ἔτος 1966 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρων Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν καὶ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν ζητήματος περὶ προστασίας τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἀγρινίου, αἰτουμένου κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ τῆς συνδεούσης τὴν Κοινότητα Καμαρούλας μετὰ τοῦ Συνοικισμοῦ Πυργὶ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρων Σωματείων Λεωφορειούχων καὶ Φορτηγῶν Αὐτοκινήτων Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν ζητημάτων τῶν ἐπαγγελματιῶν φορτηγῶν καὶ ὑπεραστικῶν λεωφορείων αὐτοκινήτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Α. Παπαλουκᾶς, διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ καταβολὴν τῶν συντάξεων τοῦ μηνὸς Μαρτίου εἰς τοὺς συνταξιούχους Τ.Ε. Β.Ε. Λαμίας κλπ. Ὁ βοιλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κ. Τρικούπης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρων ἐπαγγελματιῶν φορτηγῶν καὶ ὑπεραστικῶν αὐτοκινήτων λεωφορείων Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν αἰτημάτων τῶν ἐπαγγελματιῶν φορτηγῶν καὶ ὑπεραστικῶν αὐτοκινήτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κ. Τρικούπης καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὸ καθορισθὲν ποσὸν χρηματοδοτήσεως τοῦ Δήμου Ἀγρινίου ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ ΟΑΑΑ δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων κοινῆς ὠφελείας κλπ. Ὁ βοιλευτὴς Πρεβέζης κ. Δ. Κρόκος, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Βαθέος Γοργομύλου, Ἁγίας Παρασκευῆς καὶ Δρυμῶνος Τσαγκαροπούλου, αἰτουμένων κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Λούρου πρὸς ἐξυπηρέτησίν των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ε. Βανταλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων τοῦ χωρίου Νικαίας Λαρίσης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐπιβολὴν βαρυτάτης φορολογίας ὑπὸ τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας Λαρίσης ὡς ἀποζημίωσιν πρὸς τὸ Δημόσιον διὰ χρῆσιν δημευθέντων ἀγρῶν των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ε. Βανταλῆς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου ἐπαγγελματοβιοτεχνικοῦ κόσμου ἐπαρχίας Ἐλασσόνος, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν ζητήματος περὶ προστασίας ἐπαγγελματικῆς στέγης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ε. Βανταλῆς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Κοινότητος Ἀμπελῶνος, διαμαρτυρουμένου διὰ τὴν ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων ἀκολουθουμένην τακτικὴν ἀγορᾶς καπνῶν καὶ αἰτουμένου παρέμβασιν τοῦ Ε.Ο.Κ. πρὸς ρύθμισιν τῶν τιμῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἠμαθίας κ. Δ. Χατζηδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν ἐπαγγελματιῶν Βεροίας, αἰτουμένων ἀκύρωσιν ἀποφάσεως ἀφορώσης ἀπαλλοτρίωσιν ὑπὸ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ὑπηρεσίας βιομηχανικῆς περιοχῆς Βεροίας. Ὁ βουλευτὴς Ἠμαθίας κ. Δ. Χατζηδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν καπνοπαραγωγῶν Τριλόφου Ἠμαθίας, αἰτουμένων ἀναθεώρησιν τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων καπνοκαλλιεργείας διὰ τὸ ἔτος 1966. Ὁ βουλευτὴς Ἠμαθίας κ. Δ. Χατζηδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Βεροίας, αἰτουμένης ἐπίσπευσιν ψηφίσεως νομοσχεδίου περὶ ἐπαγγελματικῆς στέγης. Ὁ βουλευτὴς Ἠμαθίας κ. Δ. Χατζηδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν μεμονωμένων ροδακινοπαραγωγῶν Πέλλης καὶ Ἠμαθίας, αἰτουμένων καταβολὴν ἀποζημιώσεως λόγῳ καταστροφῆς τῆς παραγωγῆς των. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ε. Βανταλῆς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Συνδέσμου Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων Νομοῦ Λαρίσης, διαμαρτυρομένου διὰ ἀπάλειψιν διατάξεων ἀφορωσῶν κοινοτικοὺς ὑπαλλήλους ἐκ τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου περὶ καταστάσεως δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ὑπαλλήλων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σκορδίλης, διὰ τηλεγραφήματός του, διαμαρτύρεται δι’ ἀπειλουμένην κατάτμησιν πευκοδάσους νήσου Σαλαμῖνος δι’ οἰκοπεδοποίησιν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Νιγρίτης, αἰτουμένου παρέμβασιν τοῦ ΕΟΚ πρὸς ρύθμισιν τιμῶν διὰ τὰ καπνὰ ηὐξημένων κατὰ 20% ἔναντι περυσινῶν τοιούτων. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Ἑνώσεως Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Νιγρίτης, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προστασίας τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει ἀναφορὰν γεωργῶν τευτλοκαλλιεργητῶν, κατοίκων Κοινότητος Ψυχικοῦ Σερρῶν, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων προστασίας διὰ τοὺς τευτλοκαλλιεργητὰς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Ἐλευθέρου Δασικοῦ Συνεταιρισμοῦ Διστράτου Κονίτσης καὶ Ἐλευθέρου Δασικοῦ Συνεταιρισμοῦ Μηλέας Μετσόβου, αἰτουμένων τὴν μὴ ἵδρυσιν κρατικῆς δασικῆς ἐκμεταλλεύσεως εἰς Ἤπειρον. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Χ. Μπουγᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν συνεργαζομένων Σωματείων Καραβᾶ καὶ Π. Κοκκινιᾶς Πειραιῶς, αἰτουμένων κατεδάφισιν τῶν ξυλίνων παραπηγμάτων τῶν εὑρισκομένων ἔμπροσθεν κοινοχρήστου χώρου τοῦ ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίων Ἀναργύρων Πειραιῶς. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ε. Βανταλῆς καταθέτει ἀναφορὰς Προέδρου Σωματείων Αὐτοκινητιστῶν αὐτοκινήτων φορτηγῶν Λαρίσης καὶ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Λαρίσης, διαμαρτυρομένων δι’ ἐπιχειρουμένην προσπάθειαν ματαιώσεως ἀνεγέρσεως καπναποθηκῶν τοῦ ΕΟΚ εἰς Λάρισαν. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κ. Τρικούπης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Τοπικοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐγγείων Βελτιώσεων Εὐηνοχωρίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἔναρξιν ἐργασιῶν ἀποστραγγιστικῶν τάφρων πεδιάδος Εὐηνοχωρίου. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς Ἑνώσεως Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Νιγρίτης καὶ Ἐπιτροπῆς Ἀπεργιακοῦ Ἀγῶνος Σερρῶν, αἰτουμένων ἄμεσον κατάθεσιν καὶ ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ προστασίας ἐπαγγελματικῆς στέγης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων ΕΥΒ τῆς Βʹ περιφερειακῆς διευθύνσεως Πατρῶν καὶ Ἀγρινίου, αἰτουμένων μονιμοποίησίν των. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης, αἰτουμένου ἐγκατάστασιν ραδιοφωνικοῦ σταθμοῦ εἰς Ἀργοστόλιον, ὡς παραρτήματος τοῦ

Ε.Ι.Ρ.

Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου Κεφαλληνίας, καὶ Ἰθάκης, αἰτουμένου ρύθμισιν συνταξιοδοτικοῦ ζητήματος τῶν διδασκάλων, διορισθέντων κατὰ τὸ σχολικὸν ἔτος 1949–50 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Δημάρχου Πατρέων, τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀργοστολίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἔναρξιν λειτουργίας τῶν Πανεπιστημιακῶν Σχολῶν τοῦ Πανεπιστημίου Πατρῶν. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀργοστολίου, αἰτουμένου ἵδρυσιν Σχολῆς Ἐμποροπλοιάρχων ἐν Κεφαλληνίᾳ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς Προέδρου Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Χίου, αἰτουμένων ἐπίλυσιν ζητήματος περὶ ἐπαγγελματικῆς στέγης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν ἰδιοκτητῶν αὐτοκινήτων Ι.Χ. αἰτουμένων χορήγησιν ἀδειῶν ταξὶ καὶ εἰς τοὺς πειρατὰς τῆς Χίου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πρεβέζης κ. Χ. Τσαντούλας, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Βαθέος, Γοργομύλου, Ἁγίας Παρασκευῆς καὶ Δριμῶνος Τσαγαροπούλου, αἰτουμένων κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Λούρου, πρὸς ἐξυπηρέτησίν των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν γεωργῶν τευτλοκαλλιεργητῶν, κατοίκων Κοινότητος Ψυχικοῦ Σερρῶν, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων προστασίας διὰ τοὺς τευτλοκαλλιεργητὰς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κων)νου Ἀσβεστᾶ, Σταύρου Κριτσανίδα, Θωμᾶ Κατσίδου κλπ. ἀγοραίων αὐτοκινητιστῶν Ἐλευθερουπόλεως, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην δημιουργίαν νέας θέσεως ΤΑΞΙ εἰς Ἐλευθερούπολιν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀγροτικοῦ Συλλόγου Παγγαίου, αἰτουμένου ἐξαγγελίαν μέτρων προστασίας διὰ τὰ προϊόντα σίτου, καπνοῦ, ἀραβοσίτου, ἤτοι αὔξησιν τῆς τιμῆς ἀσφαλείας αὐτῶν, καθορισμὸν ηὐξημένου ποσοστοῦ συμπληρωματικοῦ τιμήματος κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ν. Ἀλαβάνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἑρμουπόλεως, αἰτουμένου ἵδρυσιν συγκροτήματος κονσερβοποιείων πρὸς ἀξιοποίησιν πλεονασμάτων Ἀτλαντικῆς Ἁλιείας εἰς Σύρον κλπ. Τηλεγράφημα Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς Ἐνταῦθα Παρακαλῶ ἀνακοινωθῇ Βουλῇ κατωτέρω τηλεγράφημά μου, ὅπερ ἀπηύθυνα εἰς Γενικὴν Διεύθυνσιν Ο.Τ.Ε. ΣΤΟΠ. Διαμαρτύρομαι ἐντονώτατα διότι τὸ τηλέφωνον τῆς οἰκίας μου δὲν λειτουργεῖ ΣΤΟΠ. Δὲν γνωρίζω πλέον ἐὰν ὑφίσταται Ὑπηρεσία Ο.Τ.Ε. ΣΤΟΠ. Τακτικὴ Ο.Τ.Ε. παρακωλύει ἄσκησιν συνταγματικῶν δικαιωμάτων μου.

ΠΑΝΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

Βουλευτὴς

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Σ. Κωστόπουλος, ἀποσύρει τό, κατὰ τὴν συνεδρίασιν ΜΑʹ τῆς 10ης Φεβρουαρίου 1966 κατατεθὲν σχέδιον νόμου «περὶ ρυθμίσεως θεμάτων πολιτικοῦ προσωπικοῦ τῆς Στρατιωτικῆς Ὑπηρεσίας». Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἔχω τὴν ἔγκρισίν σας, διὰ νὰ εἰσέλθωμεν εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, δεδομένου, ὅτι ἔρχονται πρὸς συζήτησιν τρεῖς προταχθεῖσαι ἐπερωτήσεις διὰ τὰ ὕψη οἰκοδομῶν. Ἐπὶ πλέον, ὑπάρχει καὶ πρότασις γενικεύσεως τῶν ἐπερωτήσεων, αἵτινες ἀφοροῦν θέμα ἄκρως ἐνδιαφέρον. Κατὰ ταῦτα, ὀρθὸν εἶναι νὰ μὴ συζητήσωμεν ἐρωτήσεις καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ καθ’ ἡμᾶς, κ. Πρόεδρε, εἴμεθα σύμφωνοι.

§6Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἐξ ἄλλου, κ. Πρόεδρε, ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως, λόγῳ τοῦ ὅτι τὸ θέμα τῶν ὑψῶν εἶναι ἄκρως ἐνδιαφέρον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἡ συζήτησις, ἐπὶ τῶν ἐν λόγῳ ἐπερωτήσεων, γενικεύεται. Ὑπάρχουν, κύριοι συνάδελφοι, τρεῖς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν προταχθῆ, τῶν συναδέλφων κ.κ. Κ. Στεφανοπούλου, Δ. Βρανοπούλου καὶ Ν. Ἀναγνωστοπούλου. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ διαδικαστικὸν θέμα, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 43 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς: «Εἰς περίπτωσιν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐὰν οἱ ἐπερωτῶντες εἶναι πλείονες τοῦ ἑνός, ἢ ὑπάρχουν πλείονες ἐπερωτήσεις, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, τῶν ὁποίων ἀπεφασίσθη ἡ ταὐτόχρονος συζήτησις, ἐὰν μὲν αἱ ἐπερωτήσεις εἶναι βουλευτῶν τοῦ αὐτοῦ Κόμματος, ὁ πρῶτος ὑπογράφων τὴν πρώτην ἐπερώτησιν, ἐὰν δέ αἱ ἐπερωτήσεις εἶναι βουλευτῶν διαφόρων Κομμάτων, ὁ πρῶτος ὑπογράφων ἐξ ἑκάστου Κόμματος, δύναται νὰ ἀγορεύσῃ ἐπὶ μίαν ὥραν, οἱ δὲ λοιποὶ ἐπὶ ἡμίσειαν. Ἔχουσιν ὅμως, ἐφαρμογήν, καὶ ἐν προκειμένῳ, αἱ διατάξεις τῆς προηγουμένης παραγράφου, περὶ εἰδικῶν ἀγορητῶν. Ἐπὶ συγχρόνου συζητήσεως ἐπερωτήσεων, ἡ προτεραιότης τῶν ἀγορητῶν, καθορίζεται ἐκ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ δυνάμεως ἑκάστης πολιτικῆς μερίδος, προκειμένου δὲ περὶ ἀγορητῶν τῆς αὐτῆς πολιτικῆς μερίδος, ἐκ τῆς χρονικῆς προτεραιότητος καταθέσεως ἑκάστης τῶν συγχωνευομένων ἐπερωτήσεων». Ἐν προκειμένῳ, κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν 3 συναφεῖς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι συγχωνεύονται. Νομίζω, ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμόν, ὑποχρεούμεθα νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν σειρὰν καταθέσεως ἑκάστης ἐπερωτήσεως, ὡς πρὸς τὴν σειρὰν τῶν ὁμιλητῶν.

§8Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί θὰ συμβῇ μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑποβάλει τὴν πρότασιν γενικεύσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἐν λόγῳ θέματος;

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρι στιγμῆς, πέραν τῶν ἐπερωτώντων, ἔχουν ἐγγραφῆ κατὰ σειρὰν ὁ κ. Κ. Ράλλης, ὁ κ. Ι. Κουτσοχέρας καὶ ὁ κ. Χαραλαμπόπουλος. Παρακαλῶ, ὅσοι ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων, ἐπιθυμοῦν νὰ λάβουν τὸν λόγον, νὰ ἐγγραφῶσιν.

§10Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς τὸ ἀνεκοίνωσα καὶ εἰς τὸ γραφεῖον σας· ἐπιθυμῶ, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ ὑμῶν καὶ τοῦ Σώματος, ἐπὶ τῆς πορείας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου, εἰς αὐτὴν τὴν περίοδον τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν πρώτην της Σύνοδον, ἡ Βουλή, ἀπεφάσισε καὶ υἱοθέτησε τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ, μὲ σκοπὸν νὰ ἐπισπευθῇ καὶ νὰ γίνῃ ἀποτελεσματικὸς ὁ Κοινοβουλευτικὸς Ἔλεγχος. Καθιέρωσε τὸ πρῶτον, ὅτι καὶ ἐπὶ γενικευομένων καὶ προτασσομένων ἐπερωτήσεων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαρκέσῃ ἡ συζήτησις πέραν τοῦ 3ημέρου. Καθιέρωσεν ἔπειτα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλαμβάνουν αἱ προτασσόμεναι ἐπερωτήσεις τὸ σύνολον τῆς ὕλης ἐλέγχου, ἀλλὰ θὰ ἐναλλάσσωνται μὲ τὰς κοινὰς ἐπερωτήσεις, ὥστε νὰ ἔρχωνται καὶ περὶ τῶν μικροτέρων καὶ ὀλιγώτερον γενικοῦ ἐνδιαφέροντος ζητημάτων ἐπερωτήσεις καὶ ὁ ἔλεγχος νὰ ἀσκῆται. Καθιέρωσε, τρίτον, ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ προτασσόμεναι ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, συνεπείᾳ μὴ καταθέσεως ἐγγράφων, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συζητηθοῦν ἀπὸ ἕνα μόνον ἐκ τῶν ἐπερωτώντων καὶ εἰς διάρκειαν μὴ ὑπερβαίνουσαν τὸ ἡμίωρον. Ὑποτίθεται, ὅτι μὲ αὐτὰς τὰς τροποποιήσεις τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν θὰ ἐπεδεινοῦτο ἡ προηγουμένη ὑπάρχουσα κατάστασις, καὶ πράγματι, εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ, ὅτι πρὸ τῆς εἰσόδου εἰς τὴν ἀνωμαλίαν, διεξήγετο, κατὰ κάποιον τρόπον, ἓν ἔργον ἐλέγχου ἀρκετὰ πλούσιον, ἠδύνατο νὰ ἀκουσθοῦν ἐπὶ πλείστων ζητημάτων, ἐνδιαφερόντων εἴτε τὸ σύνολον εἴτε περιοχὰς εἴτε κατηγορίας πολιτῶν, νὰ ἀκουσθοῦν αἱ ἀπόψεις τῶν διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἀσκουμένην Κυβερνητικὴν πολιτικήν, τῶν ἐλεγχόντων, καὶ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις ἐνδεχομένως. Εἶναι μεγάλη ἡ εὐθύνη καὶ πιστεύω, ὅτι εἶναι καὶ προσωπικὴ ὑμῶν, κ. Πρόεδρε, μεγάλη ἡ εὐθύνη, πάντως, ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς, γίνεται μία συστηματικὴ δολιοφθορὰ τῆς διαδικασίας ἐλέγχου. Θέλω νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἔρχεται ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ ἡ προταχθεῖσα ἀποφάσει τῆς Βουλῆς, μετὰ 3 μῆνας καὶ κάτι, ἀφ’ ἧς ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις προτάξεως καὶ ὅτι τότε, ὅταν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις προτάξεως, ὑπῆρχον ἐγγεγραμμέναι 15 ἢ 16 ἐπερωτήσεις, διὰ μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων καὶ μὲ τὰ χρονικὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα προβλέπει ὁ Κανονισμὸς θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξαντληθοῦν ἐντὸς 2 ἢ τὸ πολὺ 3 συνεδριάσεων. Ἀμέσως, μετὰ τὰς ἑορτάς, διότι ἡ ἀπόφασις γενικεύσεως τῆς παρούσης ἐλήφθη πρὸ τῶν ἑορτῶν, ἐλήφθη ἀπόφασις προτάξεως καὶ γενικεύσεως τῆς ἐπερωτήσεώς μας καὶ διὰ τὸ Βασιλικὸν Διάγγελμα τῆς πρωτοχρονιᾶς καὶ ἀμέσως, ἐν συνεχείᾳ, κατὰ τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν τρίτη ἀπόφασις προτιμήσεως, ὄχι γενικεύσεως, πρὸς τὸ παρὸν δὲν ὑπάρχει, τῆς ἐπερωτήσεως συναδέλφων τῆς Ε.Ρ.Ε. περὶ τῆς ὀρεινῆς οἰκονομίας. Πέραν τούτου, ὑπάρχει ἐκκρεμὴς μία αἴτησις τῆς παρατάξεώς μας, μὴ νομοθετικοῦ περιεχομένου, ἡ ὁποία ζητεῖ τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν πτήσεων ἐμφόρτων πυρηνικὰ ὅπλα ἀεροπλάνων Β52 εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρὸς ἀποτροπὴν τῶν δεινῶν, τὰ ὁποῖα ὑπέστη ἡ Ἱσπανία καὶ τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους διατρέχει. Καὶ πέμπτον, πρότασιν συστάσεως Ἐξεταστικῆς τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, σχετικῶς μὲ ὅσα συμβαίνουν εἰς τὸν στρατόν, ἡ ὁποία πρότασις δὲν ὤφειλεν, κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἀλλὰ νὰ διανεμηθῇ, τυπουμένη χωριστά, ὅπως συμβαίνει πάντοτε ὅταν ὑπάρχῃ πρότασις περὶ συστάσεως Ἐξεταστικῆς τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ συζητηθῇ ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν. Ὅλα αὐτὰ παρεμερίσθησαν μέχρι σήμερον, μὲ τὴν παρεμβολὴν συζητήσεων εἰς μάκρος ἄνετον, μὴ προβλεπόμενον μὲ τὴν διαιώνισιν τῶν ἐπερωτήσεων, περὶ μὴ καταθέσεως ἐγγράφων, διὰ τὰς ὁποίας δὲν εὑρίσκονται Ὑπουργοὶ ἢ εὑρίσκεται ἑκάστοτε ἕνας Ὑπουργὸς καλύπτων μίαν ὁλόκληρον συνεδρίασιν. Εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ ἔλεγχος, ἐὰν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τυπικοῦ περιεχομένου ἐπερωτήσεις, περὶ μὴ καταθέσεως ἐγγράφων, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ἀπασχολοῦν τὸ Σῶμα ἐπὶ ἡμίωρον τραβοῦν εἰς μάκρος καὶ ἔτσι ματαιοῦται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν κοινῶν ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἐνδιαφέρουν ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ ἐνδιαφέρουν μίαν τάξιν ἢ μίαν περιφέρειαν. Εἶναι δυνατὸν ἀκόμη καὶ αἱ προταχθεῖσαι δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἐπερωτήσεις, ἐπειδὴ διαιωνίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄλλων, νὰ μὴ καθίσταται φανερόν, ἐὰν καὶ πότε θὰ ἔλθουν πρὸς συζήτησιν. Αὐτὸ δὲ εἶναι καθαρὰ ἀποφυγὴ ἐλέγχου; Περιμένω ἀκόμη καὶ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Δημοσίας Τάξεως, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ στραφῇ προσωπικῶς καὶ νὰ μὲ διασύρῃ καὶ διὰ τοῦ ραδιοφώνου, ἀλλά, μέχρι στιγμῆς, δὲν ἐνεφανίσθη διὰ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ νὰ ἐλεγχθῇ ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἠθελημένη παρέλκυσις τοῦ ἐλέγχου, νομίζω, πὼς πρέπει νὰ ἀποφασισθῇ, ὅτι αἱ μὲν ἐπερωτήσεις, αἱ προτασσόμεναι δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, περὶ τῶν ὁποίων εἰς παλαιοτέρας περιπτώσεις, ἅμα τῇ λήψει ἀποφάσεως τοῦ Σώματος, περὶ προτάξεως, ὅτι θὰ παραμερισθοῦν καὶ αὐταὶ καὶ ὅτι θὰ προταχθοῦν ἐκεῖναι αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι προτάσσονται ἀξιώσει τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐξαντλοῦνται τέσσαρες καὶ πέντε ἐντὸς τῆς αὐτῆς συνεδριάσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι κατατίθενται καὶ ὡριμάζουν, μετὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ ἔρχωνται πρὸς συζήτησιν. Διότι, ἄλλως, εἶναι ὡσὰν νὰ ὑπάρχῃ μία ὁμολογία, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ ἡ Κυβέρνησις τὸν ἔλεγχον. Εἶναι ὡσὰν νὰ ὑπάρχῃ μία φυγομαχία. Αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ θέτω ὑπ’ ὄψει τοῦ Σώματος.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ δώσω μίαν σύντομον ἐξήγησιν, διὰ νὰ μὴ καθυστερῶ τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκόμενον συνάδελφον κ. Στεφανόπουλον. Κύριε Ἠλιοῦ, διὰ δευτέραν φορὰν θίγετε τὸ θέμα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω τὴν δήλωσιν, ὅτι τὸ Προεδρεῖον καταβάλλει, πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν, ὥστε ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, νὰ γίνεται κατὰ τὸν ταχύτερον καὶ πληρέστερον τρόπον. Ποτέ τὸ Προεδρεῖον δὲν ἠμφεσβήτησε τὰ δικαιώματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καί, γενικώτερον, ὅλων τῶν συναδέλφων, εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ἀλλά, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν καταβάλλεται καὶ ἡ ἐνδεδειγμένη προσοχὴ καὶ ἐπιμέλεια ἐκ μέρους τῶν κ.κ. συναδέλφων. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι, ἀπόψε, ἀνῆλθον 7.15′ εἰς τὴν ἕδραν μὲ παρόντας συναδέλφους, οἵτινες ἐμετρῶντο εἰς τὰ δάκτυλα τῆς μιᾶς χειρὸς καὶ τὸ πολὺ τῆς ἑτέρας χειρὸς καὶ ἔκαμον ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως. Ἀλλὰ καὶ τώρα ἀκόμη, ὥραν 8,05′, βλέπετε, μὲ ποῖον ἀριθμὸν παρόντων συναδέλφων, συνεχίζεται ἡ συνεδρίασις! Σημειῶ καὶ κάτι ἄλλο: Ἡ πρόταξις τῶν ἐπερωτήσεων, ἐξ ἀφορμῆς μὴ καταθέσεως τῶν αἰτουμένων ἐγγράφων, δημιουργεῖ πράγματι ἀνωμαλίαν καὶ δυσχεραίνει τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, μὴ λησμονῆτε, ὅτι οἱ συνάδελφοι, ποὺ ἀναπτύσσουν τὰς ἐπερωτήσεις, ἐπιμηκύνουν τὰς ἀγορεύσεις των, πολὺ πέραν τοῦ χρονικοῦ ὁρίου, ποὺ καθορίζει ὁ Κανονισμὸς καί, κατὰ κανόνα, ἐπιδιώκουν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως. Θὰ ἐνθυμῆσθε, ἀσφαλῶς, τὴν προχθεσινὴν ἀντιδικίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον μὲ φίλτατον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἤθελε γενίκευσιν ἐπερωτήσεως, διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων. Ἀπέκρουσα τὸ αἴτημά του, διότι δὲν προβλέπεται ἡ γενίκευσις αὐτῶν τῶν ἐπερωτήσεων καί, ἐν τούτοις, δὲν μὲ ἐβοηθήσατε εἰς τὴν τόσον δικαίαν καὶ νόμιμον ἐναντίωσίν μου. Ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ἀνήκει, ἀναμφισβητήτως, εἰς ὁλόκληρον τὸ Σῶμα καί, ἰδιαιτέρως, εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Παρὰ ταῦτα, εἰς τὴν προσπάθειαν τοῦ Προεδρείου, διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν ὁμιλιῶν καὶ παράτασιν τῶν συνεδριάσεων, δὲν μὲ βοηθοῦν οἱ κύριοι συνάδελφοι. Ἀναφέρομαι, ἀκόμη, καὶ εἰς τὰς συνήθεις καταστρατηγήσεις τοῦ Κανονισμοῦ, μὲ τὸ πρόσχημα τῆς ὑπάρξεως προσωπικοῦ θέματος ἢ παραβιάσεως αὐτοῦ. Μὲ αὐτὴν τὴν αἰτιολογίαν λαμβάνουν τὸν λόγον συνάδελφοι, ὑπεισερχόμενοι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν θεμάτων, ἀσχέτων πρὸς τὸν Κανονισμόν, καὶ οὕτω, ἀνεπιτρέπτως, παρεμβάλλονται εἰς τὰς διεξαγομένας συζητήσεις καὶ παρεμποδίζουν τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων. Ἀμύνομαι διὰ τὴν ἀπαράδεκτον αὐτὴν τακτικήν, ἀλλὰ διὰ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων καὶ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ ἀντιδροῦν ὅλοι οἱ συνάδελφοι καὶ νὰ μὴ ἀφήνουν τὸ Προεδρεῖον ἐκτεθειμένον εἰς ἀντιδικίαν πρὸς συναδέλφους ἥτις ἐνίοτε ὀξύνεται. Θὰ πρέπει, λοιπόν, κατὰ κάποιον τρόπον, νὰ πειθαρχήσωμεν ὅλοι καὶ ὑποταχθῶμεν εἰς τὸν Κανονισμόν. Εἶναι καιρὸς νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι συμφέρον τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ εἶναι ἡ πιστὴ ἐφαρμογὴ τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ νὰ μὴ ὁμιλῶμεν περὶ δολιοφθορᾶς ἀσκουμένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Προεδρείου, τὸ ὁποῖον ἀγωνίζεται διὰ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων. Ἔκαμον τὴν δήλωσιν, ὅτι τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ οἱ ἐν τῷ Προεδρείῳ συνεργάται μου προσφερόμεθα νὰ παραμένωμεν καὶ μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν. Ἡ προσφορά μας ἀφορᾷ ὅλας τὰς συνεδριάσεις καὶ ἰδίᾳ τὰς ἀφιερωμένας εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Εἶναι ἀνάγκη, ὅμως, νὰ παρακολουθῇ τὰς συνεδριάσεις καὶ ἱκανὸς ἀριθμὸς συναδέλφων. Σημειῶ ἀκόμη, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὴν ἐκκρεμότητα, τῶν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ προτετιμημένων ἐπερωτήσεων. Τὸ Προεδρεῖον ποιεῖται τὴν δήλωσιν, ὅτι θὰ καταβάλῃ πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν διὰ τὴν ταχεῖαν συζήτησιν τῶν ἐκκρεμουσῶν ἐπερωτήσεων καὶ διὰ τὸν ταχὺν ρυθμὸν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ἐπικαλοῦμαι πρὸς τοῦτο τὴν συμπαράστασιν ὅλων σας καὶ τὴν παρουσίαν σας, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζηται ἡ παράτασις τῶν συνεδριάσεων. Αὐτὴν τὴν δήλωσιν ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἀπευθύνω πρὸς ὅλους σας τὴν παράκλησιν νὰ μὲ βοηθήσητε εἰς τὴν προσπάθειάν μου διὰ τὴν ὁμαλὴν πορείαν τῆς λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλίου.

§12Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, σᾶς ὑπενθύμισα δύο ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις μας, διὰ τὰς πτήσεις πρῶτον καὶ διὰ τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῆς τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπῆς.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τοῦ Σώματος διὰ τὴν πρόταξίν των. Κάμετε παρακαλῶ μίαν αἴτησιν προτάξεως.

§14Η. ΗΛΙΟΥ. Νὰ συνεννοηθῶμεν, διότι θὰ πᾶμε καὶ μετὰ τὴν πρόταξίν των, ἴσως τὸν Ὀκτώβριον πρὸς συζήτησιν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη, κ.κ. συνάδελφοι, ἔχω 3–4 αἰτήσεις κ.κ. συναδέλφων, διὰ νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δι’ αὐτὸ θὰ συνεννοηθῶ μὲ τὴν ἡγεσίαν τῶν κομμάτων, διότι πρέπει, νομίζω, κατὰ κάποιον τρόπον νὰ ὑπάρξῃ κάποια ἀντίδρασις. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον ἀπόψε αἰτήσεις, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, οἱ κ.κ. συνάδελφοι νὰ ἐπικαλοῦνται αὐτὰς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ παρεμβάλλωνται μὲ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ ὑπεισέρχωνται εἰς ἄλλα θέματα. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§16Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθῶς ἐσημειώσατε ὡρισμένας περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι παρεμποδίζουν τὸν οὐσιαστικὸν ἔλεγχον. Ἐπιθυμῶ νὰ σημειώσω, ὅτι τὴν παρεμπόδισιν αὐτήν, τὴν ὑποβοηθεῖ αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, εἰδικώτερον εἰς τὸ ζήτημα τῆς μὴ καταθέσεως ἐγγράφων. Μνημονεύω τοῦτο τὸ ἁπλοῦν, ὅταν εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 5.3.66 ἐγένετο ἡ συζήτησις διὰ τὰ γεγονότα τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Κ. ἀπέδωκα εὐθύνην εἰς ὡρισμένα ὄργανα τῆς ἀστυνομίας. Καὶ κατέθεσα καὶ ὡρισμένας φωτογραφίας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐνεφανίζετο συμπεριφορά, κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν, βάρβαρος. Καὶ ἐζήτησα νὰ ἀνακοινωθοῦν ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ Δημοσίας Τάξεως τὰ ὀνόματα τῶν ἀστυνομικῶν, οἱ ὁποῖοι εἰκονίζονται εἰς τὰς φωτογραφίας. Ὑπεσχέθη δὶς ὁ Ὑπουργὸς Δημοσίας Τάξεως κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ὅτι θὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ὀνόματα. Δὲν τὰ ἀνεκοίνωσεν. Ἠναγκάσθην πρὸ 15θημέρου νὰ ὑποβάλω καὶ ἐρώτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν διὰ τῆς Βουλῆς, διατί δὲν ἀνεκοίνωσε τὰ ὀνόματα, δὲν κατέθεσε δηλαδὴ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ καὶ ἐζητήσαμεν ἔκτοτε νὰ ὑποσχεθῇ, ὅτι θὰ τὰ καταθέσῃ. Παρακαλῶ καὶ πάλιν, κάμετε μίαν ὑπόμνησιν, διότι θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἐρώτησιν εἰς ἐπερώτησιν. Καὶ ἐρωτῶ: Ὑποβοηθεῖ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον ἡ Κυβέρνησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἢ τὸν παρεμποδίζει; Νομίζει, ὁ κ. Ἀποστολάκος, ὅτι ἄλλα ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ καὶ ἄλλα νὰ κάμῃ, ἄλλα νὰ ὑπόσχεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ μὴ τὰ ἐκτελῇ; Αὐτὴ εἶναι ἡ συναίσθησις τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἔχει;

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὴν δικαιολογίαν, ὅτι πράγματι ἠσθένησε.

§18Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δικαιολογία αὐτή. Διότι ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἐντολὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του νὰ ἀνακοινώσῃ τὰ ὀνόματα τῶν ἀστυνομικῶν, οἱ ὁποῖοι εἰκονίζονται εἰς τὴν φωτογραφίαν. Εἶπον, τὰ θέλομεν, διὰ νὰ ἀσκήσωμεν, ὅσοι δικαιοῦνται, καὶ τὴν ποινικὴν δίωξιν κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν αὐτῶν καὶ ἐπὶ τέλους νὰ ἴδουν αὐτοὶ οἱ κύριοι μίαν ἡμέραν, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ παραβαίνουν τοὺς νόμους, νὰ κτυποῦν τοὺς πολίτας, ἄνευ λόγου καὶ ἀφορμῆς, νὰ τοὺς κρατοῦν δεμένους μὲ τὰ χέρια των γύρω– γύρω, δεμένους, ἀόπλους καὶ ἀνικάνους καὶ νὰ τοὺς σπάζουν τὰ κεφάλια. Δι’ αὐτὸ τὰ θέλομεν καὶ ἔχομεν δικαίωμα νὰ τὰ ζητήσωμεν. Καὶ ὁ κ. Ἀποστολάκος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τὰ καταθέσῃ. Ἡ μὴ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων εἶναι πονηρὰ καὶ βλαβερὰ διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν, διότι ἐνισχύει τὰς αὐθαιρεσίας τοῦ ἀστυνομικοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, ἀπευθύνω τὴν παράκλησιν πρὸς ὅλους σας, διὰ νὰ ἔχωμεν στενωτέραν ἐπαφὴν καὶ συνεργασίαν ἐπὶ τῶν θεμάτων τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Πέραν τῶν ὑποβαλλομένων αἰτήσεων, σκόπιμον εἶναι νὰ ἐπικοινωνῆτε καὶ προσωπικῶς μαζί μου, ὥστε νὰ παρακολουθῶ καὶ ἐπισπεύδω ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων σας καὶ νὰ παρεμβαίνω πρὸς ὑποβοήθησιν τοῦ ἔργου σας καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῶν στοιχείων ποὺ σᾶς ἐνδιαφέρουν.

§20Η. ΗΛΙΟΥ. Ποῦ νὰ σᾶς εὕρωμεν;

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν εἰς τὴν διάθεσίν σας. Ἡ προσφορά μας πρὸς συνεργασίαν εἶναι πραγματικὴ καὶ εἰλικρινής. Ὁρίστε, κύριε Στεφανόπουλε, ἔχετε τὸν λόγον.

§22Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸς τερματισμὸν τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία μὲ ἐταλαιπώρησεν ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον ἱστάμενον ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω φέρει ἀριθμὸν πινακίου 1. Εἶναι ἡ πρώτη ἐρώτησις ἡ ὁποία κατετέθη καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν μέχρι σήμερον νὰ συζητηθῇ. Παρέστη ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τοῦ Σώματος περὶ προτάξεως καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1 ἐρωτήσεως. Πολεοδομικὸν εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω καὶ ἀντικείμενον αὐτῆς αἱ Πάτραι. Ὡς εἶναι γνωστόν, εἰς τὰς Πάτρας ἐμφανίζεται ἓν ὀξύτατον πολεοδομικὸν θέμα ὑπὸ τριπλῆν μορφήν. Ἡ πρώτη μορφὴ εἶναι τὸ θέμα τῶν στοῶν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ μόνον τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν. Ἡ δευτέρα μορφὴ εἶναι τὸ ὕψος τῶν οἰκοδομῶν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἡ τρίτη μορφὴ εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου πόλεων, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐπίσης ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν. Ὅσοι ἔχετε ἐπισκεφθῆ τὰς Πάτρας, γνωρίζετε, ὅτι εἰς ἑπτὰ ἐκ τῶν κεντρικῶν αὐτῆς ὁδῶν καὶ εἰς μίαν κεντρικωτάτην ἐπίσης πλατεῖαν ἰσχύει τὸ σύστημα τῶν στοῶν, τῆς ἐπικαλύψεως δηλονότι τοῦ πεζοδρομίου ἀπὸ στοάς. Τονίζω τὰς λέξεις «τῆς ἐπικαλύψεως τοῦ πεζοδρομίου», διότι θέμα στοῶν ὑπάρχει καὶ εἰς ἄλλας πόλεις ὅπου ὅμως αἱ στοαὶ ἐπικαλύπτουν μέρος τοῦ οἰκοπέδου. Τὸ πρῶτον, ἡ ὑποχρέωσις τῆς καλύψεως τοῦ πεζοδρομίου διὰ στοῶν εἰς τὰς Πάτρας ἐθεσπίσθη διὰ διατάγματος τοῦ Καποδιστρίου, ὡς Κυβερνήτου τοῦ ἔτους 1830 καὶ ἐπανελήφθη δι’ ἑτέρου διατάγματος τοῦ ἔτους 1894, ὑπουργοῦντος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ Νικολάου Μπουφίδη, εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὁποίου ὑπήγοντο τότε τὰ πολεοδομικὰ θέματα. Ὑπὸ τὸ οἰκοδομικὸν τοῦτο σύστημα ἀνηγέρθησαν εἰς τὰς Πάτρας περίπου 3000 οἰκίαι καὶ ἐφηρμόζετο ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ὁμοιομόρφως μέχρι τοῦ ἔτους 1963. Δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς ἐὰν συνέβη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ ἢ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Πιπινέλη, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ἔτος 1963 εἷς σοφὸς ἐγκέφαλος τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἀνεκάλυψεν, ὅτι ἐπὶ ἕνα αἰῶνα εἰς τὰς Πάτρας γίνεται φοβερὰ παρανομία καὶ ὅτι αἱ στοαὶ δὲν ἔπρεπεν ὡς ἐγένετο, νὰ καλύπτουν τὰ πεζοδρόμια, ἀλλὰ νὰ καλύπτουν μέρος τοῦ οἰκοπέδου. Καὶ ἐχρειάσθη, κύριοι βουλευταί, εἷς καὶ πλέον αἰὼν διὰ νὰ ἀνακαλυφθῇ ἡ συνεχιζομένη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Καποδιστρίου παρανομία εἰς τὰς Πάτρας. Ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ δοθῇ διαταγὴ νὰ σταματήσῃ πᾶσα ἀνοικοδόμησις εἰς τὰς ὁδοὺς αὐτὰς τῶν Πατρῶν μέχρις ὅτου λυθῇ τὸ θέμα. Καὶ ἐρωτᾶται, πρόκειται πράγματι περὶ παρανομίας; Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι πέραν τῆς τεχνικῆς ὄψεως τοῦ θέματος ὑπάρχει καὶ ἡ νομικὴ ὄψις αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει δηλαδὴ δυνατότης μεταβολῆς τῆς καταστάσεως ἐκείνης εἰς τὰς Πάτρας, ἐὰν δὲν μεταβληθῇ τὸ νομικὸν καθεστώς. Εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 61 φύλλον τοῦ ἔτους 1894 τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι κατεχωρημένον τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς στοὰς εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν. Ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «Καθιστῶμεν ὑποχρεωτικὴν τὴν κατασκευὴν στοῶν ἐπὶ τῶν κάτωθι ὁδῶν τῆς πόλεων Πατρῶν.... Τὸ πλάτος τῶν στοῶν ἔσεται 3 μέτρα, τὸ ὕψος αὐτῶν 5 μέτρα μετρούμενον ἀπὸ τοῦ πεζοδρομίου μέχρι τῆς ὀροφῆς τοῦ ὑπερκειμένου πατώματος. Δὲν ἔχετε, κύριοι συνάδελφοι, παρὰ νὰ σημειώσητε τὰς λέξεις ἤτοι «ἀπὸ τοῦ πεζοδρομίου μέχρι τῆς ὀροφῆς τοῦ ὑπερκειμένου πατώματος». Εἰς τὸ διάταγμα τοῦτο δὲν ἀναφέρεται εὐθέως ἐὰν ἡ στοὰ θὰ καλύπτῃ τὰ πεζοδρόμια ἢ μέρος τοῦ οἰκοπέδου, διότι προφανὲς εἶναι, ὅτι ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ συνεχισθῇ ἡ ὑπάρχουσα κατάστασις. Ἡ ἀνωτέρω ὅμως φράσις ἐκφράζει πλέον ἢ σαφῶς ποία ὑπῆρξεν ἡ θέλησίς του. Καὶ ἦλθεν ὁ σοφὸς ἐγκέφαλος τοῦ 1963 νὰ ἀνακαλύψῃ, ὅτι αἱ στοαὶ δὲν ἔπρεπε νὰ καλύπτουν τὸ πεζοδρόμιον ἀλλὰ νὰ γίνωνται εἰς βάρος τοῦ οἰκοπέδου. Δὲν ἐξετάζω τὴν τεχνικὴν πλευρὰν τοῦ θέματος. Ἀπὸ ἀπόψεως ὅμως νομικῆς, οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι αἱ στοαὶ δέον νὰ γίνωνται εἰς βάρος τοῦ πεζοδρομίου. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ πόλις τῶν Πατρῶν εἰς τὴν ὁποίαν αἱ στοαὶ ἐπικαλύπτουν τὰ πεζοδρόμια. Τὸ αὐτὸ σύστημα ἰσχύει καὶ εἰς πολλὰς πόλεις τῆς Ἰταλίας, ὅπως εἰς τὴν Φλωρεντίαν καὶ Βενετίαν, ὅπου αἱ στοαὶ ἐπικαλύπτουν τὸ πεζοδρόμιον. Εἰς ἐπίρρωσιν ὅλων αὐτῶν ἔρχεται καὶ ἓν ἡμερολόγιον τοῦ Βαυαροῦ ὑπολοχαγοῦ Χριστοφόρου Νέζερ, ὁ ὁποῖος ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ τὸν Ὄθωνα καὶ ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἡμερολόγιόν του ἀναγράφει τὰ ἑξῆς κατὸ τὸ ἔτος 1936: «...(ἀναγινώσκει)...». «Ἀλλὰ οἱ Πατρινοὶ τὴν ἐνόχλησιν τῶν ἀσκιάστων εὐρέων ὁδῶν ἀπέφυγον τότε, κτίζοντες τὰς ἀνωτέρας ὀροφὰς προεξεχούσας καὶ στηρίζοντας αὐτὰς ἐπὶ στηλῶν. Ἔτσι σχηματίζονται στοαί, καὶ τὰ πεζοδρόμια ἀπηλλάσσοντο τῶν καυστικῶν ἀκτίνων τοῦ ἡλίου». Δίδεται, δηλαδή, ἡ ἐξήγησις διατὶ ὑπεχρεώθησαν οἱ Πατρινοὶ νὰ κάμουν στοάς. Διὰ νὰ προφυλάσσωνται ἀπὸ τὸν καυστικὸν ἥλιον περιπατοῦντες εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Τὸ ἴδιον ἀκριβῶς σύστημα τὸ σύγχρονον Κράτος ἐφήρμοσεν εἰς τὴν Ζάκυνθον κατὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς πόλεως μετὰ τοὺς σεισμούς. Τὸ αὐτὸ ἐπίσης σύστημα ἰσχύει καὶ εἰς τὴν Κέρκυραν. Παρὰ ταῦτα, ὁ σοφὸς ἐγκέφαλος τῆς Πολεοδομικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἀπεκάλυψεν, ὅτι εἰς τὰς Πάτρας γίνεται μία παρανομία μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀπαγορευθῇ πᾶσα οἰκοδομικὴ ἐργασία εἰς τοὺς ἑπτὰ αὐτοὺς δρόμους. Τοῦτο, ὡς προεῖπον, ἐσημειώθη πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ ἔτους 1963, προεκάλεσε σάλον καὶ ἑπόμενον ἦτο ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὰ κόμματα νὰ λάβουν θέσιν καὶ νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὸ ζήτημα. Ὅλαι αἱ παρατάξεις ἔδωσαν σαφεῖς ὑποσχέσεις. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰς ὑποσχέσεις τῆς ΕΡΕ, διότι ἡ ΕΡΕ δὲν ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποσχέσεις της. Θὰ ἀναφέρω τί ὑπεσχέθη διὰ τὸ θέμα αὐτὸ ἡ Ε.Κ. Αὐτὸς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. εἰς Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι τὸν ἐπεσκέφθησαν, ἔδωσε σαφῆ ὑπόσχεσιν, ὅτι εἰς τὸ θέμα τοῦτο θὰ δοθῇ λύσις σύμφωνος μὲ τὴν ἀξίωσιν τῆς πόλεως. Καὶ ἡ ἀξίωσις τῆς πόλεως, κ.κ. βουλευταί, εἶναι γνωστὴ καὶ σαφής. Ἡ ἀξίωσις εἶναι νὰ συνεχισθῇ ἡ ὑπάρχουσα κατάστασις. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἀπὸ τὸν νῦν Διοικητὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τότε βουλευτὴν κ. Βγενόπουλον, ἐξουσιοδοτηθέντα πρὸς τοῦτο ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. κ. Παπανδρέου, ἐστάλη τηλεγράφημα πρὸς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, ὅτι ἐντὸς τῶν ἡμερῶν θὰ ἤρχετο εἰς τὰς Πάτρας ὁ Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων, ὁ ὁποῖος θὰ ἐλάμβανεν ὁριστικὰς ἀποφάσεις. Παρῆλθον αἱ 50 ἡμέραι τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ἤλθομεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ ἔτους 1964. Εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας κατῆλθεν, ὡς γνωστόν, καὶ ὁ κ. Ἀνδρέας Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος εἶπε τὰ ἑξῆς εἰς τοὺς Πατρινοὺς σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο. Δὲν συμφωνῶ οὔτε διαφωνῶ μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου. Ἁπλῶς θὰ σᾶς εἴπω τί εἶπε. (Ἀναγινώσκει): «Ἀφοῦ ἀνασταλοῦν τὰ ἐν ἰσχύϊ ἀπαγορευτικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀλλοπρόσαλλα, ὕποπτα καὶ ἀπαράδεκτα, θὰ μελετηθῇ καὶ θὰ λυθῇ τὸ πολεοδομικὸν θέμα ἐν πλήρει συνεργασίᾳ μετὰ τῆς πόλεως». Ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῶν ἁρμοδίων ὑπῆρξεν ὕποπτος καὶ προεκλήθη ἐξ ἄλλων ἐλατηρίων. Ἁπλῶς ἀνέφερον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε διὰ τὸ θέμα αὐτὸ ὁ κ. Ἀνδρέας Παπανδρέου. Φυσικὸν ἦτο, αἱ δοθεῖσαι ὑποσχέσεις νὰ ἐπηρέασαν τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, ὅμως, ἐκείνης μέχρι τῆς Ἰουλιανῆς μεταπολιτεύσεως, οὐδὲν συνέβη παρὰ τὰς ρητὰς ὑποσχέσεις τοῦ κ. Ἀνδρέα Παπανδρέου. Ὑπέβαλον σχετικὴν ἐρώτησιν τὴν 10.11.1964 καὶ συνεζητήθη ἡ ἐρώτησίς μου τὴν 17 Δεκεμβρίου 1964. Ἀπαντῶν ὁ τότε Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ κ. Ἀγγελούσης, εἶπε τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει): «Τὸ πολεοδομικὸν ζήτημα τῶν Πατρῶν εἶναι ἀπὸ τὰ πλέον λεπτὰ τοιαῦτα. Ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ μετὰ μεγάλης προσοχῆς τὸ ὅλον θέμα διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὰς ὀρθὰς ἐκείνας ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἱκανοποιήσουν πλήρως τὸ αἴσθημα τοῦ Πατραϊκοῦ λαοῦ. Θὰ προχωρήσωμεν ταχύτατα εἰς τὴν ὀρθὴν λύσιν τῶν πολεοδομικῶν ζητημάτων τῆς πόλεως». Καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ἀγγελούση δὲν ἐχειροκροτήθη μόνον ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῶν Πατρῶν, ἀλλὰ ἐχειροκροτήθη καὶ ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους, ἄλλων περιφερειῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνέμενον νὰ λύσουν, ἐν συνεχείᾳ τὰ ἰδικά των θέματα. Ἔτσι εἶχον τὰ πράγματα, κ.κ. βουλευταί, ὅταν ἀνετέθη εἰς τὸ Τεχνικὸν Γραφεῖον Σκιαδαρέση ἡ χωροταξικὴ μελέτη τῆς περιοχῆς τῶν Πατρῶν. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ὁ κ. Σκιαδαρέσης διὰ τὴν σύνταξιν τῆς χωροταξικῆς μελέτης, ἔλαβε τὸ ποσὸν τῶν 1.800.000 δραχμῶν. Δὲν θὰ ἐξετάσω σήμερον ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐδόθη τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ κ. Σκιαδαρέση, διὰ τὴν σύνταξιν τῆς χωροταξικῆς μελέτης, διότι τὸ θέμα ἔχει συζητηθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς. Ὀφείλω ὅμως νὰ πληροφορήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι πρὸ τῆς ἀναθέσεως τῆς ἐκπονήσεως τῆς χωροταξικῆς μελέτης εἰς τὸ Γραφεῖον Σκιαδαρέση, ὁ Δῆμος Πατρέων, ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 400.000 εἶχεν ἀναθέσει τὴν ἐκπόνησιν πολεοδομικῆς μελέτης εἰς τὸ Τεχνικὸν Γραφεῖον Δάλλα. Ἀλλά, κ.κ. συνάδελφοι, παρ’ ὅτι παρῆλθεν ἡ τακτὴ προθεσμία, ποὺ εἶχε τεθῆ εἰς τὸ Τεχνικὸν Γραφεῖον Σκιαδαρέση διὰ τὴν παράδοσιν τῆς χωροταξικῆς μελέτης, ὁ κ. Σκιαδαρέσης δὲν κατώρθωσε μέχρι σήμερον νὰ παραδώσῃ τὴν χωροταξικὴν μελέτην καὶ τοῦτο εἰς βάρος τῶν κατοίκων καὶ τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν. Τυχαίως ἀνέγνωσα σήμερον ἀπάντησιν εἰς ἐπιστολὴν συμπολίτου, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ ἀκόμη λύσις εἰς τὸ αἴτημα τῶν Πατρῶν, διότι τὸ Τεχνικὸν Γραφεῖον Σκιαδαρέση δὲν κατέθεσε μέχρι σήμερον τὴν χωροταξικὴν μελέτην. Καὶ διερωτῶμαι, μέχρι πότε θὰ ἀναμένωμεν τὴν μελέτην τοῦ κ. Σκιαδαρέση; Καὶ ἐὰν εἴπῃ ὁ κ. Σκιαδαρέσης, ὅτι αἱ στοαὶ πρέπει νὰ ἐκλείψουν; Τότε διερωτῶμαι, τί θὰ κάμετε, θὰ ὑποχρεώσετε τοὺς κατοίκους τῶν Πατρῶν νὰ μετατοπίσουν τὰς οἰκίας των κατὰ 3 μέτρα ἐσώτερον; Θὰ τὸ πράξετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Δικαίωμά σας, ἀλλὰ διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ καὶ βέβαια θὰ τοὺς ἀποζημιώσετε. Εὔχομαι νὰ γίνετε ὁ Ὀσμὰν τῶν Πατρῶν καὶ ὅπως αὐτὸς ἀνεμόρφωσε τοὺς Παρισίους, νὰ δώσητε ὑμεῖς νέαν μορφὴν εἰς τὰς Πάτρας, ἀλλὰ τὴν ἀναμόρφωσιν τοῦ Ὀσμὰν τὴν ἐπλήρωσεν ὁ Δῆμος Παρισίων μὲ ἀποζημιώσεις καὶ δι’ αὐτὸ ἐχρεωκόπησε καὶ ἦλθε κατόπιν τὸ Γαλλικὸν Δημόσιον ἀρωγὸν εἰς τὸν Δῆμον. Σεῖς θὰ τοὺς ἀποζημιώσετε; Ὑπὸ αὐτὴν τὴν προϋπόθεσιν ἐγὼ σᾶς προτείνω νὰ διανοίξετε τὰς ὁδούς.

§23Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς Ἀθήνας ἐδημιουργήθηκαν στοαὶ διὰ νὰ διευκολύνεται ἡ κυκλοφορία. Εἰς τὰς Πάτρας θὰ τὰς καταργήσωμεν;

§24Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἐὰν θὰ τὰς μετατοπίσωμεν εἰς τὰς Πάτρας τὰς στοάς. Εἰς τὰς Πάτρας αἱ στοαὶ σήμερον καλύπτουν τὰ πεζοδρόμια καὶ θέλουν τὰς στοὰς νὰ τὰς μετατοπίσουν εἰς βάρος τῶν οἰκοπέδων. Ἐνδεχομένως τὸ σύστημα νὰ εἶναι ὀρθόν.

§25Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ νὰ τὰς μετατοπίσουν;

§26Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἕνας σοφὸς ἐγκέφαλος τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἀπεφάσισεν οὕτω.

§27Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τὰς μετατοπίσουν θὰ γκρεμισθοῦν σπίτια.

§28Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως αὐτὸ σκέπτονται καὶ ἀναμένουν τὴν μελέτην διὰ νὰ ἀποφασίσουν νὰ γκρεμίσουν τὰ σπίτια.

§29Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σαλάμι θὰ τὴν κάμωμεν τὴν Πάτραν;

§30Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ἐκπρόσωπε τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἡ λογική σας εἶναι ἡ μόνη δυνατὴ νὰ ὑπάρξῃ, ἢ δὲν κόβουμε σπίτια ἢ ἄλλως ἂς ἀποζημιοῦνται. Ἐὰν σκέπτεσθε νὰ τὰ κόψετε, κάμετέ το, ἀλλὰ ἀποζημιώσατέ τους, καὶ δι’ ἕνα ἄλλον σημαντικώτατον λόγον. Ἡ ἀρτιότης τῶν οἰκοπέδων μετρεῖται μέχρι τῆς οἰκοδομικῆς γραμμῆς, ὄχι μέχρι τῶν στοῶν. Μετρεῖται, δηλαδή, ἐὰν ἓν οἰκόπεδον εἶναι ἄρτιον ἢ ὄχι, μέχρις ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχει ἡ πόρτα τοῦ ἰσογείου. Ἐὰν κόψωμεν τὰς στοάς, τότε τὰ πλεῖστα τῶν οἰκοπέδων ἐπ’ αὐτῶν τῶν ὁδῶν θὰ καταστοῦν μὴ ἄρτια. Καὶ τί θὰ κάμετε, θὰ τὰ προσκυρώσετε τὸ ἕνα μὲ τὸ ἄλλο; Θὰ ἀπαγορεύσετε νὰ οἰκοδομοῦν εἰς τὰς Πάτρας; Ἢ θὰ τοὺς ἀποζημιώσετε; Ἀναμένετε τὴν μελέτην Σκιαδαρέση καὶ τί θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἀναμονῆς αὐτῆς; Δὲν δύναται νὰ προκύψῃ τίποτε. Ἐκτὸς ἐὰν καὶ ὑμεῖς ἔχετε τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀγγελούση ὅταν μετέτρεψα τὴν ἐρώτησίν μου εἰς ἐπερώτησιν. Ὁ κ. Ἀγγελούσης μοῦ ἀπήντησε τότε τὰ ἑξῆς καταπληκτικά: «Τὸ θέμα τῶν Πατρῶν μελετᾶται ὑπὸ τοῦ κ. Σκιαδαρέση........ (ἀναγινώσκει)........». Καὶ προσέθετε, ὅτι δὲν ὑφίσταται θέμα, διότι ἀπεφασίσθη νὰ χορηγηθοῦν ἄδειαι μὲ τὰς στοὰς εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῶν οἰκοπέδων. Καὶ εἶπε τὸ Ὑπουργεῖον, ἀρχικῶς οὔτε αὐτὸ τὸ ἔλεγε, τὸ εἶπε μετὰ τὴν ἐρώτησιν καὶ ἐπερώτησίν μου, θὰ ἐπιτρέψωμεν ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, καίτοι δὲν ἐλύθη ὁριστικῶς τὸ θέμα, καίτοι μελετᾶται, θὰ ἐπιτρέψωμεν τὰς οἰκοδομικὰς ἐργασίας, ἀρκεῖ νὰ μεταθέσετε τὰ σπίτια σας 3 μέτρα εἰς βάθος. Βεβαίως, οὐδεὶς προσεφέρθη νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν περίεργον αὐτὴν ἄδειαν καὶ τοῦτο, κατὰ τὸν κ. Ἀγγελούσην, σημαίνει, ὅτι βεβιασμέναι ἀποφάσεις θὰ ἀποβοῦν εἰς βάρος τῆς πόλεως. Ἀλλὰ λησμονῆτε, κ. Ἀγγελούση, ὅτι εἰς βάρος τῆς πόλεως ἀποβαίνει ἡ ἐπὶ τριετίαν ἀπαγόρευσις εἰς τὴν οὐσίαν πάσης οἰκοδομικῆς ἐργασίας; Δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις, παρὰ μένει ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἡ λύσις τῆς ἄρσεως τοῦ ἀπαγορευτικοῦ μέτρου. Καὶ ἓν ἀκόμη περίεργον, κ.κ. συνάδελφοι. Ὄχι μόνον μέχρι τοῦ 1963 αἱ οἰκοδομικαὶ ἐργασίαι ἐγένοντο, ὡς προανέφερον, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ 1963, ἀφοῦ δηλαδὴ ἐπῆλθεν ἡ ἀπαγόρευσις, ὅσοι εἶχον ὑποβάλει μέχρι τότε αἰτήσεις περὶ χορηγήσεως ἀδείας πρὸς ἀνέγερσιν οἰκοδομῶν, ἔλαβον ἀδείας νὰ κτίσουν κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα καὶ ἐνῷ μελετῶμεν νὰ κόψωμεν τὰς οἰκίας, ἤδη εἰς τὰς δύο γωνίας τῶν ὁδῶν Κορίνθου καὶ Ἁγίου Νικολάου ἀνεγείρονται ἑξαώροφοι πολυκατοικίαι μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα. Καὶ θὰ τὰς κόψωμεν καὶ αὐτὰς αὔριον; Δὲν ἐλήφθη κἂν γενικῶς τὸ μέτρον καὶ ἀπεφασίσθη, ὅτι ὅσοι ὑπέβαλον αἰτήσεις ἀδειῶν θὰ τὰς πάρουν καὶ πλέον δὲν χορηγοῦμεν ἄλλας. Καὶ τώρα περιμένομεν τὸ πέρας τῆς μελέτης Σκιαδαρέση.

§31Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς καθυστερήσεως τῆς μελέτης καὶ τῆς εὐθύνης, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν ἐκπονοῦντα αὐτὴν καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν ἔχετε δίκαιον ἢ ὄχι ἐπερωτῶντες, ὡς ἐπερωτᾶτε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ χωροταξικὴ μελέτη οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπερωτᾶτε. Τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖτε, εἶναι θέμα καθαρῶς πολεοδομικὸν καὶ θέμα αἰσθητικὸν καὶ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ χωροταξικὸν θέμα.

§32Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν. Ἐνδεχομένως, ὅμως, πέραν τοῦ χωροταξικοῦ νὰ ἔχουν ἀνατεθῆ εἰς τὸν κ. Σκιαδαρέσην καὶ θέματα πολεοδομικά. Καὶ τὸ πιστεύω αὐτό, διότι ἄλλως δὲν εἶναι νοηταὶ αἱ ἀνωτέρω ἀναφερθεῖσαι ἀπαντήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὰς ὑποβληθείσας ἐρωτήσεις.

§33Φ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ προέρχομαι καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὰς Πάτρας, πονῶ καὶ ἐγὼ τὰς Πάτρας ὅσον καὶ ὑμεῖς, κ. συνάδελφε. Παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐδόθη ἡ ἄδεια οἰκοδομήσεως πλέον κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὁ συνάδελφος κ. Ἀγγελούσης καὶ τὸ ὅριον ἀρχίζει ἀπὸ τὴν οἰκοδομικὴν γραμμὴν πλέον, καταργεῖται ἡ οἰκοδομικὴ γραμμή, διατὶ θὰ καταργηθῇ ἡ στοά. Ἐρωτῶ δι’ ὅσα δὲν εἶναι οἰκοδομήσιμα, τί θὰ γίνουν αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα; Ἄλλως εἶναι δῶρον ἄδωρον.

§34Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον προσκύρωσις. Καὶ γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι τὰ οἰκοδομικὰ τετράγωνα τῶν Πατρῶν εἶναι ὅλως μικρὰ καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ ἀρτιότης εἰς τὰς Πάτρας εἶναι ὅλως μειωμένη, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἐντὸς τῶν μικρῶν αὐτῶν τετραγώνων ἡ οἰκοδόμησις μικρῶν οἰκοδομῶν. Ἐὰν τὰ οἰκόπεδα τὰ σμικρύνουν ἀκόμη περισσότερον, τότε θὰ μειώσουν τὴν ἔκτασιν τῶν οἰκοπέδων. Εἶναι δυνατὸν νὰ κτίσετε οἰκοδομὴν εἰς 40 τετραγωνικὰ μέτρα;

§35Φ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπῶς, ἔχουν ἀποκτήσει δουλείαν οἱ ἄνθρωποι.

§36Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δουλείαν. Ὑπάρχει ἕνα καθεστὼς καὶ ἰσχύει ὡρισμένον πολεοδομικὸν σύστημα. Θέμα δουλείας δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ.

§37Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς παρεκάλουν, δύο μόνον λέξεις, ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ κατάγωμαι καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὴν ὡραίαν πόλιν τῶν Πατρῶν νὰ μὲ συγχωρῆτε διὰ τὴν διακοπήν. Ἕνα τεράστιον θέμα, πέραν τῶν ὅσων ὀρθότατα ἀνεπτύξατε, εἶναι τὸ θέμα τῆς αἰσθητικῆς καὶ νομίζω, ὅτι αἱ Πάτραι, εἶναι ἡ μοναδικὴ πόλις, ἡ ὁποία ἀπέκτησε πολεοδομικὸν σχέδιον, ἐξαιρούμενον ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον. Καὶ νομίζω, ὅτι θὰ πληγῇ ἀνεπανορθώτως, ἡ πόλις, ἂν ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἀνατρέψῃ ἕνα τοιοῦτον καθεστώς. Ἡ περίπτωσις αὐτή, ἄλλωστε, ἤχθη εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου καὶ ἀπὸ ἐμὲ ὑπεστηρίχθη ἡ ἐναντίον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος ἄποψις καὶ θεωρεῖται βεβαία ἡ δικαίωσις τῶν προσφυγόντων πρὸς αὐτό.

§38Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πράγματι, ἔχει ἀσκηθῆ προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἡ ὁποία ὅμως, λόγῳ τῆς ἀναποφεύκτου καθυστερήσεως, δὲν ἔχει ἀκόμη συζητηθῆ.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ παρεκάλουν, μὲ τὴν ἄδειαν τοῦ Σώματος, νὰ προσθέσω καὶ ἐγώ, ὅτι τὸ γραφικὸν τῶν στοῶν, δὲν διατηρεῖται μόνον εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Βέρνην τῆς Ἑλβετίας.

§40Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Τὸ σύστημα, τὸ ὑποστηριζόμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, δὲν καταργεῖ τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν τῶν στοῶν, ὅπως δὲν τὴν καταργεῖ οὐδὲ καὶ ἡ ἀπόφασις, ἀλλὰ μετατοπίζει τὰς στοάς, μὲ τὰ γνωστὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προανέφερον, περὶ ἀνάγκης ἀποζημιώσεων, μὴ ἀρτιότητος καὶ σμικρύνσεως τῶν οἰκοπέδων κλπ.

§41Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἡ αἰσθητικὴ συνδέεται μὲ τὴν παράδοσιν καὶ τὴν ἱστορίαν.

§42Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, συνδέεται. Κύριε Ὑπουργέ, εἶσθε ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος χωρὶς νὰ τὸ ἔχετε ὑποσχεθῆ, ἐπεσκέφθητε τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν καὶ μάλιστα ἐκάματε καὶ αὐτοψίαν, τὰ ἐκ τῆς ὁποίας συμπεράσματά σας, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι συμπίπτουν μὲ τὴν ὁμόθυμον ἐπιθυμίαν τῶν κατοίκων τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν. Οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, ἄνευ οὐδεμιᾶς πολιτικῆς διακρίσεως, πιστεύουν ὅλοι εἰς τὸ ὅτι ἡ πόλις των, πρέπει νὰ παραμείνῃ, ὡς πρὸς τὰς στοάς, ὡς ἔχει. Ἂν τὸ Κράτος εἶναι ἀντίθετον, πρέπει τότε νὰ καταβάλῃ τὰς ἀποζημιώσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται, λόγῳ τῆς μετατοπίσεως τῶν στοῶν, πρᾶγμα ποὺ σημαίνει τεραστίαν δαπάνην. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, πάντως, νομίζω, ὅτι δὲν δικαιοῦσθε, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἀναμένετε εἰσέτι τὴν περίφημον μελέτην Σκιαδαρέση. Αὐτά, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρομαι εἰς τὴν εἰς ἐπερώτησιν μετατραπεῖσαν ἐρώτησίν μου. Τὸ δεύτερον θέμα, εἶναι τὸ θέμα τῶν ὑψῶν. Αἱ Πάτραι, ἔχουν χωρισθῆ εἰς 7 τομεῖς, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἶναι μεγάλη πόλις εἰς ἔκτασιν, περιοριζομένη εἰς τὴν Ἀνατολικομεσημβρινὴν πλευράν της ἀπὸ τὰς τελευταίας ὑπωρείας τοῦ Παναχαϊκοῦ ὄρους. Εἰς τὸν πρῶτον τομέα, ἐπιτρέπεται ὕψος μέχρις 7 ὀρόφων καί, ἐν συνεχείᾳ, μειοῦται τὸ ὕψος διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν τελευταῖον τομέα, εἰς δύο ὀρόφους. Διερωτᾶται κανείς, ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Πλατείας Γεωργίου καὶ τῆς Λεωφόρου Γούναρη καὶ τῶν πέραν τούτων οἰκοδομικῶν τετραγώνων, ὅταν διάφορα ὕψη καθορίζωνται διὰ τὴν μίαν καὶ διάφορα διὰ τὴν ἄλλην; Ἡ ὁδὸς Ἑρμοῦ καὶ ἡ ὁδὸς Τριῶν Ναυάρχων, δὲν ἔχουν τὸ αὐτὸ ὕψος, διότι ἡ δευτέρα συμβαίνει νὰ ἀνήκῃ εἰς ἄλλον τομέα, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ πρὸς τοῦτο δικαιολογητικὸς λόγος, ἀλλ’ ἀντιθέτως, τὸ πλᾶτος τῆς τελευταίας, εἶναι κατὰ πολὺ μεγαλύτερον τῆς πρώτης. Τοῦτο εἶναι εἰς βάρος τῶν οἰκοπέδων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς βάρος τῆς ἀναπτύξεως τῆς πόλεως. Χωρὶς νὰ εἶμαι τεχνικός, γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει ἄποψις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ὕψη δέον νὰ εἶναι μεγαλύτερα εἰς τὰ ἄκρα καὶ χαμηλότερα εἰς τὸ μέσον. Βεβαίως, ὑπάρχει καὶ τὸ ἀντίθετον, τὸ λεγόμενον σύστημα πυραμίδος, ὅπου τὰ ὕψη ἀρχίζουν ἀπὸ τὸ κέντρον, διὰ νὰ μειώνωνται πρὸς τὰ ἄκρα. Πάντως, ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ὕψη νὰ εἶναι αἰσθητῶς διάφορα μεταξὺ δύο παραλλήλων ἀκόμη ὁδῶν.

§43Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, χωρὶς νὰ εἶμαι ἀπὸ τὰς Πάτρας, θὰ παρεκάλουν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι εἴς τινας πόλεις, συμβαίνει εἰς τὴν αὐτὴν ὁδὸν καὶ μάλιστα εἰς πολλὰ σημεῖα τῆς αὐτῆς ὁδοῦ, νὰ διαφέρουν τὰ ὕψη τῶν οἰκοδομῶν. Δὲν δύναμαι, εἰλικρινῶς, νὰ ἀντιληφθῶ, βάσει ποίας λογικῆς γίνεται αὐτὴ ἡ διαφορά. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, πολλὰ ἔχουν ἀκουσθῆ καὶ ἐναντίον τῆς νομοθεσίας ἀκόμη, ἡ ὁποία θεωρεῖται καὶ ὡς ὑπόπτως κινουμένη, μὲ αὐτὰς τὰς διακρίσεις. Διὰ τὰ ὕψη ἓν μόνον μέτρον δύναται νὰ ἰσχύσῃ, τὸ μέτρον, ὅτι τὸ ὕψος πρέπει νὰ εἶναι εὐθέως ἀνάλογον μὲ τὸ εὖρος τῆς ὁδοῦ. Πᾶν ἄλλο, εἶναι ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Θὰ ἐπεθύμουν, κ. Στεφανόπουλε, νὰ ἀκούσω τὴν ἄποψίν σας, βάσει ποίας λογικῆς, βάσει ποίας ἠθικῆς, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διαφέρουν, κατὰ τὸ δοκοῦν, τὰ ὕψη ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ.

§44Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν δύναμαι, καθ’ ὃ μὴ μηχανικός, νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται ἴσως νὰ περιορίζωμεν τὰ ὕψη, προκειμένου δι’ αὐτῶν νὰ ἀποκρυβοῦν μνημεῖα ἢ ἄλλοι ἀξιοθέατοι χῶροι. Βεβαίως, νὰ μὴ γίνουν οἰκοδομαί, εἰς τὴν κάτω πλευρὰν τῶν «Ψηλῶν Ἁλωνιῶν», διότι θὰ ἀποκρυβῇ ἡ ἐξαίρετος θέα. Νὰ μὴ ἐπιτραποῦν ὕψη, ὅταν πρόκειται νὰ ἀποκρυβοῦν, ὡς εἶπον, μνημεῖα. Ἀλλὰ χωρὶς αἰτίαν νὰ καθιερώσωμεν διάφορα ὕψη ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ δημιουργήσωμεν τομεῖς; Τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον. Ταῦτα ὡς πρὸς τὰ ὕψη. Τὸ τρίτον μέρος, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα, κ. Ὑπουργέ, ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ ἀπαγορεύσωμεν τὴν αὐθαίρετον κατασκευὴν κτισμάτων πέραν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, διατί νὰ μὴ ἐπεκτείνωμεν νομίμως καὶ τεχνικῶς ὀρθῶς τὴν πόλιν ἡμεῖς; Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκκρεμῇ τὸ σχέδιον ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν ἀπὸ ἐτῶν, ὅταν εἶναι πλέον ἢ ἀναγκαία ἡ ἐπέκτασις εἰς τὰς δύο πλευράς της; Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας εὑρίσκονται πολεοδομικῶς αἱ Πάτραι. Καὶ ἀναμένουν ἀπὸ σᾶς, κ. Ὑπουργέ, ὁ ὁποῖος ἐδείξατε πράγματι ἐνδιαφέρον, ὄχι ἀπάντησιν, ἡ ὁποία εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργὸν κατὰ τὴν δικονομίαν τῆς ἐρωτήσεως, ἀλλὰ τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος. Τὸ νὰ δώσητε μίαν ἀπάντησιν εἰς ἐμέ, ὡς εἶσθε ὑποχρεωμένος ἀπὸ τὸν Κανονισμόν, δὲν ἔχει σημασία. Οὔτε ἐπιθυμῶ ἀπάντησιν. Ἐπιθυμῶ λύσιν τοῦ προβλήματος τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν ὡς σᾶς ἐξέθεσα, μαζί μου δέ, τὴν λύσιν αὐτὴν τὴν ἀναμένουν καὶ αἱ Πάτραι. Δὲν δύναται νὰ ἀναμείνῃ ἡ πόλις τῶν Πατρῶν ἀκόμη. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιθυμεῖτε νὰ λύσητε τὸ πρόβλημα τῶν Πατρῶν; Λύσατέ το, διὰ νὰ δώσητε μίαν ἱκανοποιητικὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Πατραϊκὸν λαόν, ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἀναμένει καὶ τὴν ὁποίαν δὲν ἔλαβε, παρὰ τὰς ἀντιθέτους μέχρι τοῦδε ὑποσχέσεις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§46Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποτελεῖ κοινὴν διαπίστωσιν, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὡς ἀσκεῖται σήμερον, ἀποβαίνει ἐλάχιστα ἀποδοτικόν. Δὲν θέλω νὰ ἐμφανισθῶ ὡς συνήγορος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, διότι ὁ κ. Παπασπύρου δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρου. Ὁ κ. Ἡλιοῦ ἀναπτύσσων τὸ θέμα, διατὶ χωλαίνει ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, κατηγόρησε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐπὶ προεδρίας του, περιωρίσθη ὁ ἔλεγχος, ὑπαιτιότητι αὐτοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ δώσω ἀριθμοὺς ἀπὸ ἕνα ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἔκαμα καὶ ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὴν ποσοστιαίαν ἀναλογίαν τῶν συζητηθεισῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων τῆς παρούσης καὶ τῆς παρελθούσης Συνόδου. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, συνεζητήθη ποσοστὸν 16% τῶν ἐγγεγραμμένων ἐρωτήσεων καὶ 5% τῶν ἐπερωτήσεων. Οἱ ἀνάλογοι ἀριθμοὶ τῆς παρούσης συνόδου εἶναι 16% περίπου τῶν ἐγγεγραμμένων ἐρωτήσεων καὶ 8% τῶν ἐπερωτήσεων. Ἄρα, κ.κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι ὁ παρὼν Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος κωλύει τὴν ἄσκησιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ἀπὸ τοῦ σημείου ὅμως αὐτοῦ, μέχρι τοῦ νὰ λέγῃ ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι θὰ παρατείνῃ τὰς συνεδριάσεις μέχρι πρωΐας διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν ὁ ἔλεγχος νὰ γίνεται μὲ μεγαλυτέραν ἄνεσιν, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπικροτοῦμεν τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ 15 συνεδριάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀφιερώθησαν μέχρι σήμερον εἰς κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, αἱ πλεῖσται ἐτερματίσθησαν τὴν 10.30′ μ.μ., μία δὲ τὴν 8.40′ μ.μ., διότι δὲν ὑπῆρχον Ὑπουργοὶ διὰ νὰ γίνῃ συζήτησις. Διὰ τὸ φαινόμενον τοῦτο, εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ὄχι τὸ Προεδρεῖον. Τονίζω, ὅτι εἶναι ἐσκεμμένη ἡ ἀποφυγὴ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι θέαμα εὐχάριστον, κ. Πρόεδρε, νὰ λύεται ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς τὴν 8.40′, ἐλλείψει Ὑπουργοῦ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, τὸ μαρτύριον, τὸ ὁποῖον ὑφίστανται αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Βουλῆς καθημερινῶς, διὰ νὰ εὕρουν Ὑπουργοὺς πρὸς συζήτησιν τῶν ἐρωτήσεων καὶ τῶν ἐπερωτήσεων. Οὐδεὶς δὲ ἐκ τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν ἐνοχλεῖται ἀπὸ τὸ φαινόμενον αὐτό, καὶ ἀποφεύγουν συστηματικῶς νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ δώσουν ἀπαντήσεις εἰς τοὺς ἐρωτῶντας καὶ ἐπερωτῶντας βουλευτάς, ἴσως διότι ἐνοχλεῖ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς ὁ ἔλεγχος. Πρέπει τὸ Προεδρεῖον νὰ καταβάλῃ ἔτι μεγαλυτέραν προσπάθειαν, ὥστε οἱ ἐρωτώμενοι καὶ ἐπερωτώμενοι Ὑπουργοὶ νὰ προσέρχωνται εἰς τὸ Κοινοβούλιον κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ ἐλέγχου.

§47Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Ἀποπέμψατέ τους, κ. Βαρβιτσιώτη.

§48Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέγνωσα, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική σας δὲν εἶχε μεγαλύτερον σεβασμὸν πρὸς τὸν ἔλεγχον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀναγνωστόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§50Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ τετάρτη φορὰ ἐντὸς τοῦ τελευταίου εἰκοσαμήνου ποὺ ὁμιλῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τονίζοντας τοὺς κινδύνους ἐκ τῆς ἀναβλητικότητος τῆς λήψεως ἀποφάσεων ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ὑψῶν τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῆς κατ’ ἐκτίμησιν ἐπεμβάσεως τῶν ἀρχαιολόγων ἐπ’ αὐτῶν. Καὶ τὸ πράττω, διότι τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα δὲν ἀποτελεῖ μεμονωμένον πρόβλημα ποὺ ἡ λύσις του θὰ προσεπόριζε καὶ εἰς ἐμὲ ὡς εἰσηγητοῦ του, δημοτικότητα, ὅπως μοῦ ἀπήντησεν ὁ ἐπερωτώμενος ἄλλοτε Ὑφυπουργός, ἀλλὰ θέμα γενικώτατον συνυφασμένον μὲ τὴν οἰκιστικὴν πολιτικὴν ὁλοκλήρου τῆς χώρας. Δὲν ἀφορᾶ μόνον τὴν πρωτεύουσαν, ἀφορᾶ ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος ἄρα εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ ὅλων τῶν περιφερειῶν. Ἡ οἰκιστικὴ πολιτικὴ εἶναι θέμα μέγα καὶ διττόν. Μέγα, διότι ἀφορᾶ τὸν τρόπον καλύψεως τῶν συνεχῶς διογκουμένων οἰκιστικῶν ἀναγκῶν τῶν πόλεων κυρίως καὶ μία ἐκ τῶν βασικῶν της ἀρχῶν ἀναφέρεται εἰς τὸ ἂν αἱ πόλεις θὰ μεγενθυνθοῦν κατ’ ἐπέκτασιν ἢ καθ’ ὕψος. Ἀρχή, ποὺ εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένη, ὡς θὰ ἀποδείξω ἐν συνεχείᾳ, μὲ τὴν προσδοκίαν καὶ τὸν πόθον τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν νὰ ἀποκτήσουν κάποια ἡμέρα δική των στέγην, προσιτὴν εἰς τὰ κατὰ κανόνα ἰσχνὰ βαλάντιά των. Καὶ ἐμφανίζεται ἡ οἰκιστικὴ πολιτικὴ ὡς πρόβλημα διττόν, διότι ἀπαιτεῖ μὲν μελέτας πολεοδομικάς, ἱστορικάς, οἰκονομικάς, ψυχολογικάς, θεμελιωμένας εἰς τὰ δεδομένα τῆς ἐπιστήμης τῆς ἐμπειρίας ἢ τῆς παραδόσεως ἀλλ’ ἡ εὐθύνη τῆς ἀποφάσεως βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου ὄχι τοὺς ἐκπονήσαντας τὰς μελέτας ἐπιστήμονας, ἀλλὰ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἐκτιμῶντες ὑπὸ ρεαλιστικὸν πρῖσμα τὰς κατὰ κανόνα ἀλληλοσυγκρουομένας ἐπιστημονικὰς ἀπόψεις, ὀφείλουν νὰ χωρήσουν εἰς ταχεῖαν ἐφαρμογὴν τῆς πλέον ἀνταποκρινομένης πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς συνθήκας λύσεως, μὴ συντελοῦντες διὰ τῆς ἀναβλητικότητός των εἰς συσσώρευσιν δυσμενῶν ἐξελίξεων ποὺ θὰ ὡδήγουν μοιραίως εἰς μελλοντικὸν ἀδιέξοδον. Καὶ ἡ κεφαλαιώδης διαφορά, κ.κ. συνάδελφοι, ἡμῶν τῶν πολιτῶν καὶ ἰδίως τῶν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ εὑρισκομένων, ἀπὸ τοὺς διασήμους πολλάκις ἐπιστήμονας κρατικοὺς ὑπαλλήλους ἢ μή, εἶναι ὅτι ἐκεῖνοι μὲν ἀπολαμβάνουν τὸ προνόμιον τῆς δημοκρατίας τῆς διατυπώσεως ἐλευθέρως οἱασδήποτε ἐπιστημονικῆς γνώμης των, ἀντιτιθεμένης ἴσως καὶ πρὸς τὴν γραμμὴν τοῦ Κράτους, οἱ πολιτικοὶ ὅμως κρίνονται καὶ κατακρίνονται ἂν υἱοθετήσουν ἄψογον ἔστω θεωρητικῶς ἄποψιν, ἡ ὁποία ὅμως ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἀποτύχῃ. Καὶ δὲν κρινόμεθα μόνον διὰ τὰ λάθη τῶν πράξεών μας ἀλλὰ ἴσως περισσότερον καὶ δι’ ἐκεῖνα ποὺ δὲν ἐπράξαμεν ἐγκαίρως· δηλαδὴ καὶ διὰ τὴν καλοπροαίρετον ἀναβλητικότητά μας, ποὺ σκοπὸν ἔχει τὴν ὑπὸ Ἐπιτροπῶν εὐρυτέραν μελέτην τῶν προβλημάτων (χωρὶς νὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ θὰ τὸ ἐπιτύχουν), ἡ ἀπώλεια ὅμως τοῦ χρόνου ξεπερνᾶ τὴν σκοπιμότητα τῆς λύσεως ἢ καθιστᾶ πολυπλοκώτερον τὸ πρόβλημα. Χαρακτηριστικὸν παράδειγμα οἱ πολεοδομικὲς στοές. Ἂν τὸ ὀρθὸν αὐτὸ μέτρον τῆς ἐπιβολῆς στοῶν εἰς τὸν κεντρικὸν πυρῆνα τῶν Ἀθηνῶν ἐφηρμόζετο τὸ 1945, ὅταν ἡ λέξις πολυκατοικία ἦτο σχεδὸν ἄγνωστος, ἡ ἐπιβολὴ θὰ ἦτο καὶ καθολικὴ καὶ ἀποδοτικωτάτη. Ἀντιθέτως ἤρχισαν νὰ ἐπιβάλλωνται μετὰ ταλάντευσιν δέκα ἐτῶν, ὅταν εἶχον ἤδη ἀνεγερθῆ χιλιάδες πολυκατοικιῶν μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργηθοῦν μεμονωμέναι στοαὶ ἐν εἴδη κουτιῶν, ἐγκλωβισμέναι μεταξὺ κτιριακῶν κολοσσῶν ποὺ ἐπρόλαβαν ὅμως νὰ κτισθοῦν πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου.

§51Δ. ΚΩΣΤΗΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Μίαν ἐρώτησιν κ. συνάδελφε.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ τέλος, κ. Ὑπουργέ.

§53Δ. ΚΩΣΤΗΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος ἐπιτρέπει. Κύριε συνάδελφε, αὐτὸ τὸ εὐεργετικὸν μέτρον τὸ ἀποδέχομαι. Πρέπει ὅμως ἀπὸ τοῦδε ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ, ὅπως θεσπισθῇ δι’ ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος.

§54Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν διακοπήν. Ἡ οἰκιστικὴ πολιτικὴ δὲν ἐφαρμόζεται μόνον διὰ τὰς Ἀθήνας, ἀποκλειομένων τῶν λοιπῶν πόλεων τῆς Ἑλλάδος. Ἀφορᾶ, ὅπως ἐτόνισα καὶ θὰ ἀναπτύξω κατωτέρω ὅλας τὰς πόλεις τῆς χώρας μας. Ἐὰν ἀργήσωμεν νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν, θὰ ἀποδειχθῇ ἐπικίνδυνος ἀμέλεια μὲ δυσμενεῖς ἐπιπτώσεις εἰς βάρος καὶ τοῦ Λαοῦ καὶ τοῦ Κράτους. Καὶ τώρα εἰς τὸ θέμα μας, μὲ τὰ ἐρωτήματά του. Αὐξανομένων τῶν μεγίστων ἐπιτρεπομένων ὑψῶν τῶν οἰκοδομῶν εἰς περιοχὰς τῶν Ἀθηνῶν, τὰς δορυφόρους πόλεις της τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς, Πειραιῶς, Καλλιθέας, Ν. Σμύρνης, Ν. Φιλαδελφείας, Περιστερίου, Ἡλιουπόλεως, Αἰγάλαιω, Νικαίας, Ἀμαρουσίου, Χαλανδρίου, Ζωγράφου, Γαλατσίου, Ν. Ἰωνίας, Π. καὶ Ν. Φαλήρου, Γλυφάδας, Βουλιαγμένης, Βαρκίζης, Ὑμηττοῦ, Βύρωνος, Ν. Ἑλβετίας καὶ γενικώτερον εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις, παρετηρήθη σημαντικὴ αὔξησις πληθυσμοῦ τὴν τελευταίαν εἰκοσαετίαν, θὰ δημιουργηθοῦν εὐνοϊκώτεραι συνθῆκαι διὰ τοὺς κατοίκους καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν γενικώτερον; Θὰ ὑπάρξῃ δυνατότης ἀποκτήσεως εὐθηνοτέρας στέγης; Βεβαίως ναί: Καὶ ἡ βεβαιότης αὐτὴ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν ἐμπειρία ποὺ προσεπόρισεν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου καὶ εἰς τὴν πλουσίαν Ἀμερικὴν ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ παραπετάσματος. Εἰς τὴν Χώραν μας πρῶτον θὰ ἐκλείψῃ τὸ σημερινὸν μονοπώλιον μὲ τὰς ἐκπληκτικὰς τιμὰς τῶν ἐλαχίστων ἐναπομεινάντων προνομιούχων οἰκοπέδων ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ ὀρόφων. Θὰ ὑπάρξῃ μεγάλη προσφορὰ οἰκοπέδων μὲ ἀνάλογα προνόμια καὶ οἱ τιμές των θὰ ἰσορροπήσουν αὐτομάτως. Δεύτερον ἡ κατανομὴ τῆς ἀξίας τοῦ οἰκοπέδου θὰ γίνῃ ἐπὶ περισσοτέρων διαμερισμάτων, ἄρα θὰ τὰ ἐπιβαρύνῃ ὀλιγώτερον. Τρίτον, ἡ δαπάνη τῶν κοινοχρήστων ἐγκαταστάσεων καὶ ἡ συντήρησίς των (εἴσοδος κλιμακοστασίου, λεβητοστάσιον, ἀσσανσὲρ) θὰ κατανεμηθῇ εἰς περισσότερα δωμάτια μὲ ἀποτέλεσμα τὴν πτῶσιν τοῦ κόστους, ποὺ θὰ ὑποχρεώσῃ οὐσιαστικὰ λόγῳ καὶ τοῦ συναγωνισμοῦ ὅλους τοὺς πωλοῦντας διαμερίσματα ἰδιοκτήτας ἢ ἐπιχειρηματίας νὰ διαμορφώσουν χαμηλοτέρας τιμὰς πωλήσεως ἐπιδιώκοντας πλέον τὸ κέρδος ἐν τῇ καταναλώσει· καὶ εἰς τὸ τελευταῖον θὰ διευκολύνωνται ἀφοῦ διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ὑψῶν θὰ ἔχουν μεγαλύτερον ἀριθμὸν διαμερισμάτων πρὸς πώλησιν ποὺ θὰ τοὺς δίδῃ τὴν δυνατότητα καὶ μὲ μικρότερον τμηματικῶς ὄφελος νὰ καλύπτουν εἰς τὸ σύνολον τὸ κέρδος των. Μὲ τὴν ἀπόκτησιν προσιτοῦ διαμερίσματος εἰς συνοικίας τῶν Ἀθηνῶν ἢ καὶ ἄλλων πόλεων ὁ ἐργαζόμενος πολίτης θὰ εὑρίσκεται κοντὰ στὴν ἐργασίαν του. Θὰ χάνῃ λίγο χρόνο γιὰ τὶς διαδρομές του χρησιμοποιῶντας τὰ σημερινὰ συγκοινωνιακὰ μέσα ἢ τὸ μελλοντικὸ μέτρο. Τὰς δὲ ὥρας ποὺ θὰ ἔχανεν ἄλλως εἰς μακρὰς διαδρομὰς δὶς τῆς ἡμέρας πολλάκις διὰ νὰ προσεγγίσῃ τὸν τόπον τῆς ἐργασίας του θὰ τὰς χρησιμοποιῇ ἢ διὰ περισσοτέραν ἐργασίαν ἢ διὰ ψυχαγωγίαν καὶ ἀνάπαυσιν. Δὲν θὰ διανοηθῇ νὰ χρησιμοποιήσῃ ἴδιον μέσον ἔστω καὶ ἂν ἔχῃ, λόγῳ τῆς μικρᾶς σχετικῶς διαδρομῆς, ἐνῷ ἂν ἠναγκάζετο νὰ ἀναζητήσῃ προσιτὴν στέγην σὲ προάστια πιθανὸν γιὰ νὰ κερδίσῃ χρόνον θὰ ὑπέκυπτε στὸ δέλεαρ τῆς προσπαθείας νὰ προσεγγίσῃ τὸ Κέντρον ἐποχούμενος μὲ ἐπακόλουθον τὴν ἀναζήτησιν παρανόμου πολλὲς φορὲς χώρου σταθμεύσεως μὲ ὅλα τὰ δυσμενῆ ἐπακόλουθα. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὸν οἰκογενειάρχην, χωρὶς ἐπέκτασιν καὶ εἰς ἄλλα πλεονεκτήματα ποὺ παρέχει καὶ στὰ μὴ ἐργαζόμενα μέλη ἡ στέγασις κοντὰ στὸ κέντρον. Τώρα ἂς ἐξετάσωμεν ἐν συντομίᾳ τὰς γενικωτέρας ἐπιπτώσεις ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου. Ἡ αὔξησις τῶν ὑψῶν θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἀποφευχθοῦν πολλαὶ ἄσκοποι καὶ ἀδικαιολόγητοι ἐπεκτάσεις τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων ἐντὸς καλλιεργουμένων ἢ βραχωδῶν ἐκτάσεων ποὺ ἀναγκάζουν ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ τὸν διακινούμενον ἐργαζόμενον, κυρίως, πληθυσμὸν νὰ διανύῃ τεράστιες ἀποστάσεις γιὰ νὰ προσεγγίσῃ τὸ κέντρον. Καὶ ἡ διακίνησις αὐτὴ ποὺ στὴ χώρα μας μὲ τὶς κλιματολογικές της συνθῆκες ἐπαναλαμβάνεται συχνότατα δὶς τῆς ἡμέρας λόγῳ τῆς μεταμεσημβρινῆς διακοπῆς, ὅταν ἐπιμηκύνεται ὑπερμέτρως δημιουργεῖ σπατάλην ἐργασιακοῦ δυναμικοῦ, ἀνάγκας πάσης φύσεως τροχοφόρων καὶ καυσίμων ποὺ καὶ τὰ δύο διὰ τὴν Ἑλλάδα μεταφράζονται εἰς ἐξαγωγὴν σπανίζοντος συναλλάγματος. Ἂς σημειωθῇ, ὅτι διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς αὐτομάτου σηματοδοτήσεως ἐπετεύχθη οἰκονομία μόνον εἰς τὰ καύσιμα 180 ἑκατομ. δραχμῶν ἐτησίως. Καὶ ἡ ἀπομάκρυνσις αὐτὴ τοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ τὴν ἐργασίαν του ἔχει ὡς μοιραῖον ἀποτέλεσμα τὴν κατάληψιν τῶν κεντρικῶν ἀρτηριῶν ἀπὸ πολλαπλάσιον ἀριθμὸν δυσκινήτων λεωφορείων, αὐτῶν ποὺ κυρίως δημιουργοῦν τὴν κυκλοφοριακὴν συμφόρησιν εἰς τὸ κέντρον τῆς πρωτευούσης τοὐλάχιστον. Ἐπίσης ἡ πληθυσμιακὴ πυκνότης τοῦ κέντρου, ἡ ὁποία ἔχει ἀποδειχθῇ ἀπὸ ἐπιστημονικὰς μελέτας, ὅτι δὲν ὀφείλεται εἰς πυκνότητα κατοικίας (δηλαδὴ πολλὰ ἄτομα εἰς κάθε δωμάτιον κατοικίας), ἀλλὰ εἰς τὴν ἐκ παλαιῶν καὶ μὴ ἐπιγιγνομένων λαθῶν ἔλλειψιν κοινοχρήστων χώρων, θὰ ὑποχωρήσῃ. Διότι μέγα μέρος αὐτῆς ὀφείλεται εἰς πυκνότητα πλήθους τῶν συνοικιῶν ποὺ κατευθύνονται πρὸς τὸ ἐμπορικὸν κέντρον τῆς πόλεως. Ἂν δοθοῦν κίνητρα πρὸς ἀνοικοδόμησιν, ὡς ἡ αὔξησις τῶν ὑψῶν εἰς τὰς κτιριακῶς νεκρὰς συνοικίας τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν ἄλλων πόλεων γενικώτερα, θὰ δημιουργηθοῦν σημαντικαὶ πληθυσμιακαὶ ἑστίαι καὶ θὰ προσελκύσουν καὶ τὴν ἵδρυσιν ἀξιολόγων τοπικῶν ἀγορῶν μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μειώσουν ἱκανοποιητικὰ τὴν ἔντασιν τοῦ κεντρικοῦ μαγνήτου: Τοῦ πυρῆνος Σύνταγμα, Ὁμόνοια, Μοναστηράκι. Τέλος κύριοι συνάδελφοι, τὰ προβλήματα τῶν Δήμων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ Δῆμοι τῆς Ἑλλάδος ἔχουν ἀπογυμνωθῆ καὶ συνεχίζεται ἡ ἀπογύμνωσίς των ἀπὸ πολλοὺς μέχρι σήμερον δημοτικοὺς πόρους. Δὲν εἶναι χρόνος νὰ ἀναλυθοῦν τὰ αἴτια. Ἐρωτῶ ὅμως, ὅταν οἱ πολλαπλασίως εὐρωστότεροι οἰκονομικῶς Δῆμοι τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Εὐρώπης ἀνησύχησαν ἀπὸ τὸν κίνδυνον τῶν ἐπεκτάσεων καὶ συνεκράτησαν τὸν πληθυσμόν τους μέσα σὲ λογικὰ ὅρια διὰ τοῦ κινήτρου τῆς καθ’ ὕψος ἐπεκτάσεως, ἡμεῖς, ἐξακολουθοῦμεν νὰ ὑποθάλπωμε τὴν ὑστερίαν τῆς ἐπεκτάσεως καὶ τὴν καταστρεπτικὴν διὰ τὴν οἰκονομίαν πολυτέλειαν, τῆς ἀπομεμακρυσμένης μονοκατοικίας ὡς μονάδος στεγάσεως οἰκογενειῶν μὲ χαμηλὸ εἰσόδημα; Δὲν ὁμιλῶ βεβαίως διὰ τὰ αὐτοτελῆ καλαίσθητα προάστια ποὺ ἀποτελοῦν ἰδίους Δήμους ἢ Κοινότητας. Ὁ κίνδυνος ποὺ ἀνέφερα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὁ γνωστὸς εἰς ὅλους. Ἐνῶ τὸ ρυθμιστικὸν σχέδιον τῆς πρωτευούσης ὅλο καὶ ἑτοιμάζεται τὰ τελευταῖα χρόνια χωρὶς τέλος, παρατηροῦνται προσπάθειες ἔντονες καὶ πιέσεις πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις δι’ ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου παρ’ ὅτι ἡ πόλις χωρεῖ τριπλάσιον ἢ καὶ ἀκόμη μεγαλύτερον πληθυσμὸν τοῦ σημερινοῦ. Αἴτημα μοναδικὸν κατ’ ἀρχὰς ἡ ἔγκρισις καὶ μόνον ἡ ἔγκρισις. Κατόπιν φυσιολογικὸν ἐπακόλουθον ἡ ἐπέκτασις τοῦ ἀσφαλτικοῦ τάπητος. Ἀλλὰ ξεχάσαμε τοὺς ὑπονόμους. Ἂς ξυλώσωμεν τὸ νεοκατασκευασθὲν ἀσφαλτοστρωμένον ὁδόστρωμα διὰ ὑποτυπῶδες δίκτυον ὑπονόμων ἀμελέτητο χωρὶς ἐπαρκεῖς κλίσεις καὶ διαμέτρους, χωρὶς τὰ ἀπαραίτητα φρεάτια ἐπισκέψεως. Ὅσο φθάνουν τὰ ἀναιμικὰ κονδύλια τοῦ Δήμου. Ἐν συνεχείᾳ ζητεῖται ἐπέκτασις Οὖλεν μὲ τρομακτικὲς ἀπώλειες, λόγῳ μὴ πειθαρχίας καὶ προσυνεννοήσεως μετὰ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Οἰκισμοῦ περὶ συμπτώσεως τῶν δυνατοτήτων τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως καὶ τοῦ πολεοδομικοῦ σχεδίου ἐπεκτάσεως. Ἔτσι ἐδημιουργήθησαν συνοικίαι ἐκ γενετῆς ἀκαλαίσθητοι, ἐβαπτίσθησαν ἄδικα πτωχὲς θὰ μείνουν γιὰ πάντα ἀραιοκατωκημένες, χωρὶς μέλλον, μέσα στὴ λάσπη χωρὶς νερὸ γιατὶ δὲν φθάνει ἡ πιεζομετρικὴ πίεσις τοῦ δικτύου. Καὶ ὅμως, οἱ Δῆμοι ἐπλήρωσαν γιὰ μερικοὺς δρόμους συνδέσεως, λίγα φῶτα, πέντε γραμμὲς σωλήνων μὲ τὴν ὀνομασίαν ὑπόνομοι. Ἐδαπανήθησαν χρήματα ἀπὸ τὸ ὑστέρημα, χωρὶς θετικὸν ἀποτέλεσμα καὶ χωρὶς δικαίωσιν ἀφοῦ οἱ κάτοικοι θὰ παραμείνουν πάντοτε καὶ δικαίως παραπονούμενοι ἀπέναντι τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν καὶ ἐχθροὶ πρὸς τὸ δυνατώτερον Κράτος. Νὰ συμπληρώσω καὶ τὶς ἀνάγκες τοῦ δημοτικοῦ καὶ ἰδιωτικοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ Ο.Τ.Ε. κλπ. Ὅλοι τὰ γνωρίζομεν, ἀλλὰ δὲν κάνομε τίποτα γιὰ νὰ τὰ σταματήσωμε. Ἐνῷ χωρὶς ἀνάγκη κονδυλίων ἐκ τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐὰν ἐδίδετο αὔξησις τῶν ἐπιτρεπομένων ὑψῶν εἰς περιοχὰς τῶν πόλεων ποὺ δὲν παρακωλύεται ἡ θέα πρὸς ἀρχαιολογικοὺς χώρους, ἡ ἀνοικοδόμησις θὰ συνετελεῖτο συμμέτρως καὶ ὁμοιομόρφως καὶ θὰ ἐξέλειπε τὸ φαινόμενο τῶν Ἀθηνῶν δηλ. τῆς ὑπερεντατικῆς ἐκμεταλλεύσεως περιοχῶν ποὺ ἔτυχον εὐνοϊκῆς μεταχειρίσεως ἀπὸ ἀπόψεως ὑψῶν, ὅταν πρὸ δεκαετίας κατηρτίσθη διὰ διατάγματος ὁ καθορισμὸς τῶν ὑψῶν, ἔναντι οἰκοδομικοῦ μαρασμοῦ κεντρικῶν περιοχῶν ποὺ κατεδικάσθησαν οὐσιαστικὰ διὰ τῆς ὑπαγωγῆς των εἰς τομεῖς ἐπιτρέποντας διωρόφους ἢ τετραωρόφους οἰκοδομάς. Καὶ διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ κανεὶς τὴν τρομερὴν αὐτὴν ἀνισότητα δὲν χρειάζεται εἰδικὰς γνώσεις καὶ μελέτας. Ἁπλῶς νὰ σκύψῃ ἐπάνω ἀπὸ τὸν χάρτην τῶν ὑψῶν ποὺ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐφαρμόζεται καὶ σήμερα διὰ νὰ διαπιστώσῃ ἐπὶ πλέον καὶ τὴν ἐν τῇ πράξει ἀποτυχία τῶν προβλέψεων τῶν καθορισάντων τοὺς τομεῖς τῶν ὑψῶν πολεοδόμων τὸ 1955. Ἰδοὺ ὁ πίναξ ὑψῶν: (ἀναγινώσκει). Ἔκτασις μόνον τοῦ Δήμου Ἀθηναίων 39,8 τ. χιλιόμετρα. Τομεῖς ὑψῶν ἐπιτρέποντες ἀνοικοδόμησιν ἑπταορόφων 8,6% τῆς ὁλικῆς ἐπιφανείας, ὀκταορόφων καὶ ἐννεαορόφων 1,4%, ἄρα συνολικὴ ἐπιφάνεια προνομιούχων τομέων 10%. Στὸ 10% αὐτὸ ὁ ὀργανισμὸς ἀνοικοδομήσεως μὲ κορεσμὸν κυμαινόμενον μεταξὺ 80–100%. Τὰ ἐλάχιστα ἐναπομείναντα οἰκόπεδα ἔχουν φθάσει εἰς τιμὰς ἀστρονομικὰς ἐπειδὴ εἶναι τὰ μόνα εὐνοούμενα ἐν μέσῳ χιλιάδων ἀνεκμεταλλεύτων. Ἀπὸ τοὺς ἄλλους τομεῖς ποὺ καταλαμβάνουν τὸ 90% τῆς ἐκτάσεως τῆς πόλεως ἀνοικοδόμησις ἐπὶ 0 ἕως 20% τῶν ἀκινήτων. Ἰδιαιτέρως δὲ εἰς τὸ 65% τῆς ἐπιφανείας τῆς πόλεως, ὅπου ἐπιτρέπονται διώροφα ἕως τετραώροφα, τὸ ποσὸν κατέρχεται εἰς 0 ἕως 5%. Ποῖες εἶναι αὐτὲς οἱ συνοικίες; Μήπως ἔχουν ἐξοχικὸν χαρακτῆρα; Ἀκοῦστε τες: Πετράλωνα (Ἄνω καὶ Κάτω), Βοτανικός, Θησεῖον, Μεταξουργεῖον, Μέτς, Τμῆμα Παγκρατίου, Νέος Κόσμος, Γούβα, Μακρυγιάννη, Κολωνός, Ἀκαδημία Πλάτωνος, Ἅγιος Αἰμιλιανός, Σεπόλια, Γκύζη, Προμπονᾶ, Κάτω Πατήσια περιοχὴ Ἁγίου Ἐλευθερίου, Κυπριάδου καὶ ὅλη ἡ τεραστία ἐνδοχώρα τῶν Ἀθηνῶν ἔνθεν καὶ ἐκεῖθεν κεντρικῶν ἀρτηριῶν, ὅπως Λεωφόρος Ἀλεξάνδρας, Λεωφόρος Κηφισίας κλπ. Ἄκτιστο, λοιπόν, τὸ παμμέγιστον τμῆμα τῶν Ἀθηνῶν. Ὁ χάρτης μοιάζει μὲ τριχοφάγο. Τοπικὰ ἢ γραμμικὰ κατὰ μῆκος εὐνοουμένων ὑψομετρικῶς ἀρτηριῶν, οἱ πολυκατοικίες ἡ μία ἐν ἐπαφῇ μὲ τὴν ἄλλη. Ἀκριβῶς δίπλα, πολλὲς φορές, νέκρα ἀνοικοδομήσεως σὲ τεράστιες κεντρικὲς ἐκτάσεις. Τὴν ἰδίαν ὥρα, χιλιάδες τὰ νόμιμα, ἀλλὰ καὶ περισσότερα τὰ αὐθαίρετα ἀκαλαίσθητα κτίσματα εἰς τοὺς ἀπομεμακρυσμένους οἰκισμοὺς κάπου στὶς ὑπωρεῖες τοῦ Ὑμηττοῦ ἢ τῆς Πάρνηθος καὶ μάλιστα μὲ κόστος ἀνὰ κυβικὸν μέτρον οἰκοδομῆς πολλὲς φορὲς μεγαλύτερο ἀπ’ ὅ,τι τὸ ἀντίστοιχο μιᾶς μὴ πολυτελοῦς, βεβαίως, ἀλλ’ εὐπρεποῦς πολυωρόφου πολυκατοικίας ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ εἶχε κτισθῆ εἰς τὰ Πετράλωνα ἢ τὸν Κολωνό. Ἐν τῷ μεταξύ, τεράστιο πρόβλημα κοινωνικὸ ἡ ἀντιμετώπισις τῶν αὐθαιρέτων ἔτσι, ὥστε τὰ περυσινὰ αἱματηρὰ ἐπεισόδια τῆς Ἀνθουπόλεως θὰ θεωροῦνται ἀθῶα παιχνίδια μπρὸς στὶς ἐπιπλοκὲς ποὺ θὰ ἐμφανισθοῦν μελλοντικά. Καὶ τότε, ποιὸς θὰ καταμερίσῃ εὐθῦνες καὶ ποῦ; Φταῖνε μόνο ἐκεῖνοι ποὺ προσπαθοῦν νὰ ἐξασφαλίσουν πάσῃ θυσίᾳ μιὰν προσιτὴ στὰ ἰσχνὰ βαλάντιά των στέγη ἢ καὶ τὸ Κράτος ποὺ δὲν χαράζει μίαν ρεαλιστικὴ οἰκιστικὴ πολιτικὴ μὲ δημιουργία κινήτρων εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἄλλες ἐνέργειες ποὺ θὰ τοῦ ἐπέτρεπαν καὶ ἠθικὰ ἀκόμη τὸ μέτρο τῆς πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις αὐστηρότητος; Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν δύο χρόνια, ὅταν γιὰ πρώτη φορὰ ἐτόνισα τὶς ἴδιες ἀπόψεις ἀπὸ τὸ ἴδιο βῆμα, εἰσέπραξα μόνος τοὺς μύδρους τῶν ἁρμοδίων διὰ τοῦ τότε ἐπερωτωμένου Ὑφυπουργοῦ Οἰκισμοῦ. Σήμερον τοὐλάχιστον αἰσθάνομαι ὑπερήφανος, διότι ἂν χρειασθῇ θὰ τοὺς μοιρασθῶ μὲ τοὺς Ἕλληνας ἀρχιτέκτονας ποὺ στὸ τελευταῖο Πανελλήνιο Συνέδριό τους μὲ τὴν ἐπιτυχίαν ποὺ τοῦ ἀνεγνώρισαν ὅλαι αἱ ἐπίσημοι ἀρχαὶ ἐδήλωσαν: «Ἡ περαιτέρω κάλυψις τῶν οἰκιστικῶν ἀναγκῶν τῆς Πρωτευούσης, πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ κάθετον ἐπέκτασιν». Ἄρα νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀνέγερσις ὑψηλοτέρων κτιρίων. Αὐτὸ ποὺ ἀντελήφθησαν πρὸ ἐτῶν οἱ Ἀμερικανοὶ καὶ οἱ Ἀνατολικοευρωπαῖοι, τὸ τονίζουν ὄχι μόνον ἄτομα στὴ χώρα μας, ἀλλὰ καὶ ὑπεύθυνοι ἐπιστημονικαὶ ὀργανώσεις. Ἀντίθετα ἐπιχειρήματα ποὺ ἀνεπτύχθησαν κατὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ὑψῶν ὑπὸ τοῦ ἄλλοτε Ὑφυπουργοῦ Οἰκισμοῦ καὶ ποὺ ἀσφαλῶς ἐκπροσωποῦσαν καὶ τὶς γνῶμες ἁρμοδίων παραγόντων. Βασικῶς τρεῖς. Ἡ πρώτη: «Ἀφοῦ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν εἰδικῶν ἡ περιοχὴ τῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης μὲ τοὺς ἤδη ἰσχύοντας τομεῖς ὑψῶν ἂν ἀνοικοδομηθῇ πλήρως καλύπτει οἰκιστικὰς ἀνάγκας πληθυσμοῦ ἄνω τῶν 7–8 ἑκατομμυρίων κατοίκων, πρὸς τὶ νὰ σπεύσωμεν νὰ ἐπιτρέψωμεν μεγαλύτερα ὕψη; Ἀπάντησις: Μὰ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἐπιχείρημα ἀποδεικνύει τὴν ἀποτυχίαν τῆς μέχρι σήμερον ἐφαρμοσθείσης κατανομῆς τῶν ὑψῶν καὶ τὴν ἀδικαιολογήτως ὑπερβολικὴν ἐπέκτασιν τῶν ὁρίων τῆς πόλεως. Διατί; Διότι οἱ ἁρμόδιοι ὑπελόγισαν εἰς ὁμοιόμορφον σύμμετρον ἀνάπτυξιν τῆς ἀνοικοδομήσεως ποὺ ἂν θεωρητικὰ συνεχίζετο μέχρι κορεσμοῦ θὰ ἐκάλυπτε ἀνάγκας πληθυσμοῦ πόλεως ὡς τῆς Νέας Ὑόρκης; Καὶ ἐκεῖ ἔπεσαν ἔξω. Διατί; Διότι ἁπλούστατα, οἱ ἰδιοκτῆται τῶν οἰκοπέδων ἔκτισαν μόνον εἰς ἐλάχιστα σημεῖα, ἐκεῖ ποὺ συνέφερε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἐπιχειρηματίας ποὺ ἀνελάμβαναν τὴν ἀνοικοδόμησιν. Εἰς μίαν Δημοκρατίαν ἄλλωστε μόνο μὲ κίνητρα μπορεῖ νὰ ὠθήσῃ τὸ Κράτος τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν νὰ κτίσῃ. Ὄχι μὲ προγνωστικά. Καὶ αὐτὸ διὰ νὰ τὸν ὑποχρεώσῃ τὸν πολίτη νὰ μὴ κτίσῃ τὸ ἀκίνητό του, μπορεῖ ἔστω μὲ ἀντισυνταγματικὸν νόμο. Νὰ τὸν ὑποχρεώσῃ ὅμως νὰ κτίσῃ, δὲν μπορεῖ. Νά, λοιπόν, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀνέφερα ὅπως ἡ στατιστικὴ ἀναφέρει, ὅτι στὸ 90% τῆς ἐπιφανείας τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ἀνοικοδόμησις τῶν Ἀθηνῶν εὑρίσκεται εἰς νηπιακὴν ἀνάπτυξιν καὶ μάλιστα εἰς πεῖσμα τῶν εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὸ ἀμείλικτον ἐρώτημα: Διατὶ ἀφοῦ ἡ Ἀθήνα ἔχει 2 ἑκατομμύρια πληθυσμοῦ, ἐνῷ χωρεῖ 8 ἑκατομμύρια κατοίκους, παραμένει ἄκτιστη καὶ ὁ πτωχὸς κόσμος ζητεῖ στέγην ἔξω ἀπὸ αὐτὴν μὲ ὅλες τὶς δυσμενεῖς ἐπιπτώσεις δι’ αὐτὸν καὶ διὰ τὴν χώραν; Ἁπλούστατα, διότι μὲ τὰ μέτρα ποὺ ἐλάβατε κατεστήσατε ἀπρόσιτον τὴν ἀπόκτησιν στέγης ἐντὸς τῆς πόλεως καὶ ὑπεχρεώσατε τὸν πολίτην νὰ τὴν ἐγκαταλείψῃ ἄκτιστον καὶ νὰ ἀναζητήσῃ εὐθηνοτέραν στέγην ὅπου καὶ ἂν τὴν βρῇ. Ἐξ ἄλλου, 1ον) Βασικὴ προϋπόθεσις διὰ μίαν καλῶς κατοικουμένην πόλιν, εἶναι ἡ πυκνότης τῶν κατοίκων ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς πόλεως. Ἐκ διεθνῶν δεδομένων, ἡ ἐλαχίστη πυκνότης διὰ μίαν μεγαλούπολιν καὶ δὴ Πρωτεύουσαν, ἡ πυκνότης ἀντιστοιχεῖ πρὸς 500 κατοίκους ἀνὰ ἑκτάριον ἢ 50 κατοίκους ἀνὰ στρέμμα, ἤτοι διὰ χώρας μὲ ὑψηλὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον. Διὰ τὰς Ἀθήνας, βάσει τοῦ γενικοῦ καὶ εἰδικοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν κατοίκων αὐτῆς, διὰ τὴν ὁμοιόμορφον ἀντιμετώπισιν τῶν οἰκονομικοκοινωνικῶν ἀναγκῶν τῶν κατοίκων αὐτῆς, ἡ ἐλαχίστη πυκνότης, ἡ ὁποία θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, εἶναι τῶν 750 κατοίκων ἀνὰ ἑκτάριον ἢ 75 κατοίκων ἀνὰ στρέμμα. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ πόλις μὲ τὴν ὁμοιόμορφον συμμετοχὴν τῶν κατοίκων, θὰ δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς δαπάνας τῶν κοινωφελῶν ἔργων καὶ ἔργων ὑποδομῆς διὰ μίαν σύγχρονον πόλιν καὶ μὲ εὐνοϊκὰς προϋποθέσεις διὰ τὴν μελλοντικήν της ἐξέλιξιν. Ἰδοὺ σχετικὸς πίναξ. (Ἀναγινώσκει):

ΠΙΝΑΞ

Δυνατοτήτων ἐκτάσεως κατοικησίμου οἰκοδομῆς καὶ ἀριθμοῦ κατοίκων.

* Αὔξησις 5% τοῦ κανονικοῦ ποσοστοῦ λόγῳ γωνιακῶν οἰκοπέδων. ** Ὑπολογίζεται βάσει 25 Μ² ἀνὰ κάτοικον. 3. Ἐκ τοῦ ἀνωτέρω πίνακος συνάγεται, ὅτι ἡ ἔκτασις τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν μὴ συμπεριλαμβανομένων τῶν προαστίων αὐτῆς, ἐκτείνεται εἰς 4.000 περίπου ἑκτάρια ἢ 40.000 στρέμματα. Κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις καὶ ὅρους δομήσεως ἡ Ἀθήνα θὰ ἀποκτήσῃ, ἅμα τῇ συμπληρώσει τῆς ὅλης οἰκοδομησίμου ὁριζοντίας ἐκτάσεως αὐτῆς, 46.550.000 περίπου τετρ. μέτρα κατοικησίμου οἰκοδομῆς (ἢ χώρου). Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ μέσος ὅρος κατοικησίμου ἐπιφανείας ἀνὰ ἄτομον εἶναι 25 τετρ. μέτρα, ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς θὰ εἶναι περίπου 1.900.000 κατοίκων ἡ δὲ πυκνότης θὰ ἀντιστοιχῇ πρὸς 475 ἀνὰ ἑκτάριον ἤτοι κάτω τοῦ ὁρίου τοῦ θεωρουμένου ὡς ἐλαχίστου ἐπιτρεπομένου τῶν 500 κατοίκων ἀνὰ ἑκτάριον. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ πυκνότης τῶν 750 κατοίκων ἀνὰ ἑκτάριον, ἤτοι ὁ πληθυσμὸς ταύτης θὰ ἀνέρχεται εἰς 3.000.000 κατοίκους, θὰ ἀπαιτηθῇ ἔκτασις ὁριζοντίας κατοικησίμου ἐπιφανείας ἴσης πρὸς 3.000.000X25 τετρ. μέτρα=75.000.000 τετρ. μέτρα. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν ὁ μέσος ὅρος ἀριθμοῦ ὀρόφων ἐκ τῶν δεδομένων τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων ἀνέρχεται εἰς 4,5 ὀρόφους καὶ ἀντιστοίχως διὰ 46.550.000 μέτρα τετρ. κατοικησίμου ἐκτάσεως οἰκοδομῆς ἕπεται ὅτι κατ’ ὄροφον ἀναλογεῖ: 46.550.000:4,5=10.350,000 μέτρα τετρ. Πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὑπολοίπου ἐκτάσεως κατοικησίμου οἰκοδομῆς καὶ πρὸς ἐπίτευξιν πυκνότητος ἴσης πρὸς 750 κατοίκους ἀνὰ ἑκτάριον ἀπαιτεῖται: (75.000.000π²—46.550.000π²)/10.350.000 = 28.450.000/10.350.000 = 2,8 ἢ περίπου 3 ὄροφοι ἐπὶ πλέον τῶν σήμερον ἰσχυόντων. 4. Ἐν συμπεράσματι, ἡ Ἀθήνα θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πρόβλεψιν κατὰ μέσον ὅρον τοὐλάχιστον 7 ἕως 8 ὀρόφους καὶ δὴ εἰς τοὺς τομεῖς, οἱ ὁποῖοι καλύπτουν περίπου τὰ ⅔ τῆς ἐκτάσεως τῶν 4.000 ἑκταρίων καὶ εἰδικώτερον διὰ τοὺς τομεῖς Η καὶ Λ. Ἡ Ἑλληνικὴ πρωτεύουσα εἶναι ἡ πλέον ἀραιοκατωκημένη τοῦ κόσμου μὲ πυκνότητα 18 κατοίκων ἀνὰ στρέμμα, ἔναντι 50, ποὺ προβλέπουν ὡς MINIMUM αἱ ζῶναι μεγαλουπόλεως. Δευτέρα ἀντίρρησις: Ἡ αὔξησις τῶν ὑψῶν θὰ σκοτεινιάσῃ τοὺς δρόμους τῶν πόλεων. Ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, χρειάζεται νὰ γίνῃ μία ἀναγκαία διευκρίνησις. Ὁ νομοθέτης ὅταν ἐπιτρέπῃ εἰς μίαν περιοχὴν μέγιστον ἐπιτρεπόμενον ὕψος π.χ. 7 ὀρόφων ἢ 24 μέτρων, τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ εὔρους τοῦ δρόμου, τὸ κτίριον θὰ ἔχῃ 7 ὀρόφους ἐπὶ τῆς προσόψεως, ἀντιστρόφως καθορίζει δεσμεύσεις. Εἰς ὁδὸν λ.χ. πλάτους 10 μέτρων μόνον οἱ τρεῖς ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ συνολικὰ ὀρόφους θὰ εἶναι πλήρεις. Ὁ 4ος θὰ ὑποχωρῇ κατὰ 2,52 μ. ἀπὸ τὴν πρόσοψιν ἑκατέρωθεν τῶν οἰκοδομικῶν γραμμῶν. Ἄρα εἰς τὸ ὕψος τοῦ 4ου ὀρόφου τὸ πραγματικὸν πλάτος τοῦ δρόμου θὰ εἶναι 10+2,52 σὺν 2,52=15 μέτρα. Εἰς τὸν 5ον 20 μέτρα, εἰς τὸν 6ον 25 μέτρα. Ἄρα τὸ ἐπιχείρημα ἔχει πολὺ δευτερεύουσα βαρύτητα, λαμβανομένης μάλιστα ὑπ’ ὄψιν τῆς ἐκπληκτικῆς φωτεινότητος ποὺ παρέχει τὸ κλῖμα τῆς πατρίδος μας συγκριτικὰ μὲ ἄλλας χώρας. Τρίτη καὶ τελευταία ἀντίρρησις. Πρὸς Θεοῦ, δὲν πρέπει νὰ συζητοῦμεν περὶ αὐξήσεως ὑψῶν δημοσίᾳ, διότι θὰ τὸ ἀκούσουν οἱ ἰδιοκτῆται καὶ θὰ αὐξήσουν τὰς τιμὰς τῶν οἰκοπέδων των. Ὅ,τι γίνει πρέπει νὰ γίνῃ χωρὶς θόρυβον. Διαφωνῶ ριζικὰ καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς ἐπιστήμων. Ὡς βουλευτὴς διότι πιστεύω, ὅτι θέματα γενικά, ὡς τὸ ὑπὸ συζήτησιν, ποὺ δὲν περιέχουν μυστικὰ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἢ ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, κερδίζουν ὅταν συζητοῦνται δημοσίᾳ καὶ ἀκούονται χρήσιμοι πολλὲς φορὲς ἀπόψεις πρὸ τῆς λήψεως κρατικῶν ἀποφάσεων. Ἀντιστρόφως δημιουργοῦνται ἄδικοι πολλὰς φοράς, εὔλογοι πάντως ὑπόνοιαι εἰς τὸν λαόν, ὅταν δι’ αἰφνιδιαστικῶν διαταγμάτων δίδωνται λύσεις γενικωτάτων προβλημάτων εἰς μεμονωμένας περιπτώσεις. Ἀλλὰ διαφωνῶ καὶ ὡς ἐπιστήμων μηχανικός. Διότι ὁτιδήποτε καὶ ἂν σκεφθοῦν ἢ ἀποφασίσουν μεμονωμένως οἱ κάτοικοι, τὰς τιμὰς τῶν ἀκινήτων εἰς μίαν ἐλευθέραν ἀγορὰν ρυθμίζει ὁ πανάρχαιος ἄγραφος νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως. Ὅταν, λοιπόν, μὲ τὴν ὀρθολογιστικὴν αὔξησιν τῶν ὑψῶν εἰς τὰς καθυστερημένας οἰκοδομικὰς περιοχὰς τῶν Ἀθηνῶν ἐμφανισθοῦν χιλιάδες οἰκόπεδα μὲ ἴσους ὅρους πρὸς τὰ ἐλάχιστα ἐναπομένοντα τὴν στιγμὴν αὐτὴν προνομιοῦχα, αἱ τιμαὶ θὰ ἰσορροπήσουν καὶ αἱ παράλογοι ἀπαιτήσεις τῶν ἰδιοκτητῶν θὰ ἐξαφανισθοῦν ἐκ τῶν πραγμάτων. Αἱ ἐξωφρενικαὶ τιμαὶ τῆς μαύρης ἀγορᾶς συμπίπτουν μὲ τὴν σπάνιν καὶ ὄχι μὲ τὴν ἐπάρκειαν τοῦ ἐμπορεύματος. Ἄρα δὲν εἶναι τὸ θέμα τὶ πιστεύουν ἴσως ὡρισμένα ἄτομα, ἀλλὰ τί θὰ ἐπιτευχθῇ μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου, θὰ ἀποδώσῃ, πρῶτον, διὰ τὴν πόλιν καὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας καί, δεύτερον, ὑπὲρ τῶν πολιτῶν διὰ τῆς καταργήσεως τῆς διακρίσεως ἢ τοῦ κατατρεγμοῦ τῆς ἰδιοκτησίας. Ναὶ ἢ ὄχι; Τέλος, πρέπει νὰ διευκρινισθῇ, τὸ ἐτόνισα καὶ ἄλλοτε, ὅταν εἶναι ἐσκεμμένον ἴσως σφάλμα νὰ ἀποδίδωνται εἰς τὴν συζητουμένην αὔξησιν τῶν ὑψῶν ἰδιότητες πανακείας δυναμένης νὰ λύσῃ ὡς διὰ μαγείας ἅπαντα τὰ πολεοδομικὰ μειονεκτήματα τῶν πόλεων καὶ κυρίως τὰ ἐκ τῶν παλαιῶν καὶ ἀνεπανορθώτων λαθῶν, ὡς συμβαίνει μὲ τὰς Ἀθήνας. Θὰ ἀνακόψῃ, ὅμως, ἀποφασιστικὰ καὶ εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς καὶ εἰς ἄλλας πόλεις τὴν καταστροφικὴν ὑστερίαν τῶν ὑπερμέτρων καὶ ἀσκόπων πολλάκις ἐπεκτάσεων μὲ τὰς δυσμενεστάτας ἐπιπτώσεις καὶ ἐπὶ τοῦ Λαοῦ καὶ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, παραλλήλως δὲ θὰ δώσῃ χρόνον εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους ἢ εἰς εἰδικῶς ἄνευ ἀναβολῆς, ὅμως, συσταθησομένας, νὰ ὑποβάλλουν πρὸς ἔγκρισιν λύσεις ποὺ θὰ ἀνταποκρίνωνται καὶ πρὸς τὰ δεδομένα τοῦ παρόντος, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἀπωτέρου μέλλοντος. Περαίνων, θὰ ἤθελον νὰ ἐπισημάνω, κύριοι συνάδελφοι, μίαν ἄλλην ἄδικον καὶ ἄνισον μεταχείρισιν ποὺ ὑφίστανται τὰ ἀκίνητα τῶν πολιτῶν κυρίως Ἀθηναίων. Μὲ μίαν τραγελαφικὴν ἑρμηνείαν ἀνυπάρκτου παραγράφου τοῦ ἄρθρου 50 τοῦ νόμου 5351 ἐπὶ 34 ἔτη ἐλέγχονται καὶ μειοῦνται κατὰ τὸ δοκοῦν μὲ διάφορα εἰς ἑκάστην περίπτωσιν ὑποκειμενικὰ κριτήρια ὑπὸ τῆς Ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας τὰ ὕψη τῶν οἰκοδομῶν τῶν ἐμπιπτόντων ἐντὸς κύκλου ἀκτῖνος 500 μέτρων ἀπὸ παντὸς ὁρατοῦ ἀρχαίου μνημείου, παρὰ τοὺς ἰσχύοντας τομεῖς ὑψῶν τοῦ Ὑφυπουργείου Οἰκισμοῦ. Μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν ποὺ τρέφω καὶ ὀφείλω νὰ τρέφω, ὡς ἄτομον καὶ ὡς Ἕλλην, πρὸς διαφύλαξιν τῶν ἀρχαίων μας μνημείων, πιστεύω πὼς εἶναι ἀπαραίτητος ὁ ἐπὶ τόσα ἔτη μὴ καταρτισμὸς ἑνιαίου προγράμματος ἀρχαιολογίας καὶ πολεοδομίας ἐπὶ ἑνὸς καθαρῶς γεωμετρικοῦ προβλήματος, ὥστε οἱ πολῖται νὰ γνωρίζουν σαφῶς καὶ ἐκ τῶν προτέρων τί δικαιοῦνται νὰ κτίσουν. Παρεμπιπτόντως ἀναφέρω, ὅτι τὸ 1964, ἀπαντῶν ὁ Ὑφυπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι ἔχω δίκαιον, μετὰ δύο χρόνια, ὅμως, δὲν ἔχει γίνει τίποτε. Ἄλλως δημιουργοῦνται εὔλογοι ὑπόνοιαι ποὺ δυστυχῶς πολλαπλασιάζονται τελευταίως εἰς βάρος τοῦ κράτους, ὅτι ἡ εὐχέρεια περικοπῆς ἐκ μέρους τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ὑπηρεσίας νομοθετηθέντων ἤδη ὑψῶν μὲ κριτήρια ἀσαφῆ, μὴ δυνάμενα πρακτικῶς νὰ ἐλεγχθοῦν, δὲν ἐξυπηρετεῖ εἰς τὴν πραγματικότητα τὸν σκοπὸν τῆς προστασίας, ἀλλὰ ἄλλης σκοπιμότητος. Ἐπειδὴ ἀρνοῦμαι νὰ τὸ δεχθῶ, ὅπως πιστεύω καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, συμμερίζομαι, ὅμως, καὶ τὰς δικαίας διαμαρτυρίας τῶν πολιτῶν ἐκ τῆς ἀνίσου μεταχειρίσεως, χωρὶς χρονοτριβὴν ὁ νέος χάρτης ὑψῶν ὀφείλει νὰ καθορίζῃ σαφῶς κατόπιν κοινῆς συμφωνίας, τὰ ὕψη παντοῦ. Διότι ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἂν χαραχθοῦν κύκλοι μὲ κέντρα ὅσα μνημεῖα θεατὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἀθήνα καὶ εἶναι, ἢ κρίνονται ὅτι εἶναι, σημαντικὰ ὑπὸ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ὑπηρεσίας καὶ μὲ ἀκτῖνα 500 μέτρων, ἀμφίβολον εἶναι ἂν θὰ μείνῃ τμῆμα τῆς πόλεως ἐκτὸς τῆς δυνατότητος ἐπεμβάσεως ἐκ τῶν ὑστέρων τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας. Ἐπίσης εἶναι καιρὸς νὰ σταματήσῃ ἡ ἐπ’ ἀόριστον δέσμευσις ἐκτεταμένων περιοχῶν, ὡς τῆς ἱστορικῆς συνοικίας τῆς Πλάκας ἢ τῆς Ἀκαδημίας Πλάτωνος, μὲ σκοπὸν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ποὺ ἐν τῇ πράξει ἀπαιτεῖ πολλὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, κατὰ τὸ μεσολαβοῦν δὲ μακρότατον διάστημα, οἱ ἰδιοκτῆται νὰ χάνουν οὐσιαστικὰ τὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας των, καθιστάμενοι ἀγωνιοῦντες διὰ τὴν αὔριον ἔνοικοι, ἀπευθυνόμενοι πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις καὶ ἐκλιπαροῦντες διὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀοριστίας. Τὸ αὐτὸ γίνεται καὶ μὲ πολλὰς ἀποφασισθείσας διανοίξεις, ὡς τῆς ὁδοῦ Φιλελλήνων, ποὺ ἀνεκοινώθη, ἀνεκλήθη, ἀνεκοινώθη ἐκ νέου, γιὰ νὰ ἀνακληθῇ ἐκ νέου, τῆς ὁδοῦ Ἀριστοτέλους, Ἁγίας Ζώνης, Ὑμηττοῦ κλπ., διανοίξεων ποὺ ἀπαιτοῦν πολλὰ δισεκατομμύρια ἀποζημιώσεων, τὴν στιγμὴν ποὺ τὸ κράτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διαθέσῃ μικρότερα κονδύλια διὰ πολὺ περισσότερον ἐπείγοντα προβλήματα. Χωρὶς νὰ παύσω νὰ ἀναγνωρίζω τὴν ἀναγκαιότητα λήψεως ἀντιδημοτικῶν ἴσως μέτρων, εἰς ἐξαιρετικὰς ὅμως περιπτώσεις προστασίας τῆς πόλεως, δὲν ἠμπορῶ ἀκριβῶς δι’ αὐτό, νὰ μὴ συστήσω μεγάλην προσοχὴν καὶ βασανισμὸν τῶν λύσεων, πρὸ τῆς ἀβασανίστου ἀνακοινώσεως ἀλληλοανακαλουμένων ἀποφάσεων. Κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τοῦ Οἰκισμοῦ, τὸ θέμα εἶναι μέγα, ἀλλὰ καὶ ὥριμον. Μπορῶ νὰ πῶ ὑπερώριμον. Ἀναμφισβήτητα δὲν ὑπάρχει εὐκολωτέρα ἀντιμετώπισίς του ἀπὸ τὴν ἀναβολήν. Καὶ δὲν ὑπάρχει πιὸ δύσκολος δρόμος, ἀλλὰ μὲ σύγχρονον ἱκανοποίησιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος πρὸς δημιουργίαν, ἀπὸ τὴν ταχεῖαν λύσιν. Ἐξ ἄλλου, ἔχετε τὴν τύχην νὰ χειρισθῆτε εὐχάριστον θέμα. Καὶ λόγῳ τῆς ὑπερκομματικότητός του καὶ τῆς ὠφελιμότητός του πρὸς τὸ σύνολον, ἀλλὰ καὶ τῆς μὴ ἀνάγκης διαθέσεων πιστώσεων, αἰτίας ματαιώσεως τῶν περισσοτέρων ἐπιτεύξεων. Τολμήσατε, κύριε Ὑπουργέ, ἔχετε ἤδη δείξει ἐργατικότητα καὶ ἀποφασιστικότητα καὶ δώσατε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ψηφίσῃ διὰ πρώτην φορὰν διατάξεις ποὺ χωρὶς νὰ ἀπαιτοῦν δαπάνας, ἐξασφαλίζουν καὶ οἰκονομίας ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ ὑποβοηθοῦν ἄμεσα τὸν Λαόν μας διὰ μίαν καλυτέρα μελλοντικὴν διαβίωσιν. (Χειροκροτήματα ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων).

§55Ι. ΜΕΛΑΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ὑπεσχέθητε νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος, κ. Μελᾶ. Λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀφήσω νὰ ὁμιλήσητε. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς ἐγγράψω.

§57Ι. ΜΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κύριος συνάδελφος ἐδέχθη, ὅταν τελειώσῃ, νὰ τοῦ ἀπευθύνω μίαν ἐρώτησιν, ἡ ὁποία εἶναι χρήσιμος εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Κύριε συνάδελφε, ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν ἀνεπτύξατε, εἶναι πράγματι κρίσιμος. Ἐπειδὴ ἀφορᾷ τὴν υἱοθέτησιν ὀρθῆς οἰκοδομικῆς πολιτικῆς ὅλης τῆς χώρας καὶ ἰδιαιτέρως τῆς πρωτευούσης, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν καρδιὰ τῆς Ἑλλάδος, παρηκολουθήσαμεν μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην προσοχὴν τὰς ἀπόψεις σας, καὶ ἰδιαιτέρως τὰς ἰδικάς σας, διότι συμβαίνει νὰ εἶναι ἀπόψεις εἰδικοῦ συναδέλφου, καὶ αἱ ὁποῖαι συμπίπτουν μὲ τὰ συμπεράσματα τοῦ προσφάτως συνελθόντος Συνεδρίου τῶν Ἀρχιτεκτόνων τῆς χώρας. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ὅμως, νὰ παρατηρήσω, ὅτι θὰ εἶναι ἐσχάτη ἀφέλεια, ἐὰν ἀναμείνητε εὐτυχὲς ἀποτέλεσμα ἀπὸ οἱανδήποτε ἐπερώτησιν.

§58Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχομαι νὰ χαρακτηρισθῶ ὡς ἀφελής, ἀλλὰ νὰ λύσῃ τὸ σοβαρώτατον τοῦτο θέμα ὁ κ. Ὑφυπουργός.

§59Ι. ΜΕΛΑΣ. Αἱ ὀρθότεραι τῶν προτάσεων ἐν προκειμένῳ, κατὰ τὴν πεῖραν ποὺ ἔχομεν ἀποκομίσει, εἶναι προωρισμέναι νὰ ἀποσκορακισθοῦν εἰς τὸ κωφὸν τεῖχος εἴτε τῶν ἐμμόνων ἰδεῶν τῶν ἀντιγνωμούντων ἁρμοδίων τῶν ὑπηρεσιῶν, εἰς τὸ μέσον τῶν ὁποίων μετεωρίζονται συνήθως καὶ τελικῶς ἀναποφάσιστοι οἱ Ὑπουργοί εἴτε τῶν καραδοκούντων συμφερόντων. Μία λύσις ὑπάρχει ἐν προκειμένῳ τελεσφόρος καὶ ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ νὰ καταλήξωμεν, ὅσον θὰ εἶναι ἀκόμη καιρός, εἰς τὰς ὀρθὰς κατευθύνσεις. Οἱ ἁρμόδιοι τεχνικοὶ βουλευταί, ὅλων τῶν κομμάτων νὰ καταρτίσητε ὑπὸ τὸ φῶς καὶ τῶν συμπερασμάτων τοῦ Συνεδρίου τὸ ἐπιβαλλόμενον ἀπὸ τὴν ὀρθὴν λογικὴν νομοσχέδιον. Νὰ τὸ κρίνωμεν καὶ νὰ τὸ ψηφίσωμεν ὁμοφώνως. Καὶ νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς ἀντιστρατευομένους εἰς τὴν ὀρθὴν κατεύθυνσιν, εἴτε ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἐμμόνων ἀλλὰ ἐπιβλαβῶν ἀντιλήψεών των εἴτε ὑπὸ τὴν παρέμβασιν συμφερόντων, εἰς τὴν μόνην πλέον ἀποστολήν, νὰ ἐφαρμόσουν τὸν νόμον.

§60Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως, κύριε συνάδελφε καὶ ἔχετε τὸν λόγον μου, ὅτι θὰ τὸ κάμωμεν καὶ θὰ τὸ φέρωμεν νὰ πάρωμεν τὰς ὑπογραφὰς καὶ νὰ ἀκούσωμεν τὰς σκέψεις ὅλων σας.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ν. Στειρόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§62Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§63Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ καταθέσω ἕνα σημείωμα, διότι δὲν ἀπεδόθησαν καλῶς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον χθὲς καὶ νὰ περιληφθοῦν ὡς τὰ ἔχω διατυπώσει εἰς τὸ σημείωμά μου.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, καταθέσατε τὸ σημείωμα. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον.

§65Α. ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Οἰκισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, παρηκολούθησα καὶ ἐκτιμῶ τὸ πάθος καὶ τὴν γλαφυρότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος κ. συνάδελφος τὰς ἀπόψεις του, ἀλλὰ ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος.

§66Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε, ὅτι θὰ ὑποβάλετε τροπολογίαν εἰς Νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργ. Δημοσίων Ἔργων, ποὺ θὰ σᾶς παρέχῃ τὴν εὐχέρειαν διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ προβῆτε εἰς ἀναθεώρησιν τῶν ἤδη ἐπιτρεπομένων ὑψῶν.

§67Α. ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Οἰκισμοῦ). Καὶ αὐτό, κ. συνάδελφε εἶναι θέμα ἀπαντήσεως εἰς τὸ τέλος.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§69Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἀρχίσω νὰ εἴπω διὰ τὰ ὕψη τῶν οἰκοδομῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο θίγω ὡς Ἀθηναῖος ποὺ πονεῖ καὶ ἀγαπᾷ τὴν πόλιν ποὺ ἐγεννήθη καὶ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ ξένα συμφέροντα, ὅπου ταῦτα καὶ ἂν ἀνήκουν. Πάντως ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶμαι ὁ εἰδικευμένος τεχνικός, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ κῦρος τοῦ ἐπιστήμονος νὰ δύναμαι νὰ προτείνω ὡλοκληρωμένην καὶ ἐπὶ ἐπιστημονικοῦ τεχνικοῦ δεδομένου, λύσιν τοῦ πολεοδομικοῦ χάους, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει ἡ περιοχὴ τοῦ Λεκανοπεδίου Ἀττικῆς γενικώτερον καὶ ἡ καρδιά του, τὴν ὁποίαν συνθέτει ἡ πρωτεύουσα. Εἶμαι ὅμως ὁ μέσος Ἀθηναῖος, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν ἐπὶ μίαν τεσσαρακονταετίαν ἀπὸ διαφόρους δημοσίας σκοπιὰς τὴν αἰωνίαν πόλιν καὶ ὡς ἐκπρόσωπός της εἰς τὸ Κοινοβούλιον, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ σᾶς μεταφέρω τὴν ἐμπειρίαν μου ἐπὶ βασικῶν χαρακτηριστικῶν τῆς πολεοδομικῆς ἀναρχίας της, τὰ ὁποῖα ὑποπίπτουν εἰς τὴν κοινὴν ἀντίληψιν τοῦ μέσου πολίτου της καὶ νὰ προτείνω πρακτικὰς λύσεις. Πρῶτον: Τὸ πρῶτον θέμα, τὸ ὁποῖον χιλιάδες Ἀθηναίους καταβασανίζει εἶναι τὸ θέμα τῆς αὐξήσεως εἰς ὡρισμένας περιοχὰς τοῦ ἐπιτρεπομένου ὕψους τῶν οἰκοδομῶν. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ πόλις μὲ τὰ περιωρισμένα ὕψη τὰ ὁποῖα ἔχουσι καθορισθῆ ὑπὸ τοῦ ἤδη χρονικῶς ξεπερασμένου Γενικοῦ Οἰκοδομικοῦ της Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος χρήζει ριζικῆς ἐκ βάθρων ἀναμορφώσεως βάσει τῶν συγχρόνων πολεοδομικῶν δεδομένων, ἐπεκτείνεται συνεχῶς εἰς ἔκτασιν ἀσύλληπτον. Ἑκατοντάδες χιλιάδων παράνομα κτίσματα ἐκτὸς σχεδίου καθημερινῶς αὐξανόμενα ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης τείνουν νὰ φθάσουν τὰ ὅρια τῆς πόλεως εἰς ἀπιθάνους ἀποστάσεις δεκάδων χιλιομέτρων. Ἤδη τὰ προάστια τῆς πόλεως πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν ἡνώθησαν καὶ συνεχωνεύθησαν εἰς τὴν πόλιν, ἐνῷ αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεὺς ἔπαυσαν νὰ ἔχουσι σύνορον ἀκατοίκητον. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μὲ τὸ χαμηλὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον τῆς χώρας μας, οἱ πάσης φύσεως ἐργαζόμενοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν τοῦ πληθυσμιακοῦ δυναμικοῦ τῆς περιοχῆς, δὲν διαθέτουν, ὡς τοῦτο συμβαίνει εἰς τὰς μεγαλουπόλεις τοῦ ἐξωτερικοῦ ἴδιον τροχοφόρον μεταφορικὸν μέσον διὰ τὰς διακινήσεις των ἀπὸ τῆς κατοικίας των μέχρι τῆς περιοχῆς τῆς ἐργασίας των καὶ τανάπαλιν, αἱ ἐκ τῆς συνεχοῦς ἐδαφικῆς ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως ἀπώλειαι παραγωγικῶν ὡρῶν ἐργασίας εἰς πολυώρους διακινήσεις, ἐὰν στατιστικῶς διαπιστωθῇ, θὰ ἐμφανισθῇ μὲ ἀστρονομικὰ ὕψη. Τὸ πρόβλημα ἀναγνωρίζω, ὅτι ἐμφανίζει δυσχερείας, εἶναι πολύπλευρον καὶ ἔχει καταστῆ πολυπλοκώτερον ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς Ρωμέϊκης τσαπατσουλιᾶς καὶ προχειρότητος μὲ τὴν ὁποίαν κατὰ καιροὺς βοηθούσης καὶ τῆς ροπῆς πρὸς ἀτομικὴν ρουσφετολογίαν ἔχει ἀντιμετωπισθῆ τοῦτο. Τὸ πρῶτον ποὺ πρέπει νὰ γίνῃ ὡς κανὼν εἶναι, νομίζω μία γενικὴ καὶ θαρραλέα αὔξησις τῶν σημερινῶν ἐπιτρεπομένων ὑψῶν τῶν οἰκοδομῶν, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων ἐπιβαλλομένων ἐκ λόγων αἰσθητικῆς τῶν ἀθανάτων μνημείων τῆς αἰωνίας Πόλεως. Δεύτερον: Ἡ αὔξησις τοῦ ὕψους νὰ συνδυασθῇ μὲ ἀντίστοιχον αὔξησιν ὑποχρεωτικῶν ἀκαλύπτων χώρων (φωταγωγῶν—αὐλῶν) τῶν νέων οἰκοδομῶν, τῶν ὁποίων ἡ σημερινὴ ἐπιφάνεια μὲ τὰς συνεχεῖς μειώσεις της ἔχει καταστήσει ἀνθυγιεινὰς τὰς συνθήκας ἀερισμοῦ καὶ φωτισμοῦ τῶν διαμερισμάτων τῶν πολυκατοικιῶν μὲ ἐπιπτώσεις ἐπὶ τῆς ὑγείας καὶ τῆς ἀποδόσεως ἐργασίας τῶν διαβιούντων εἰς αὐτὰ συμπολιτῶν μας. Αὔξησις ἀκόμη βάσει τῶν συγχρόνων δεδομένων τοῦ ἀπὸ ὀρόφου εἰς ὄροφον ἐπιτρεπομένου ὕψους, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐκλείψῃ ἡ ἐκ τοῦ ἀνεπαρκοῦς κυβισμοῦ τῶν δωματίων εἰς ἀναλογίαν μὲ τὰ εἰς αὐτὰ ἐνδιαιτώμενα ἄτομα, ἀνθυγιεινὴ ἀτμόσφαιρα τῶν κατοικιῶν αὐτῶν, ὡς λίαν ὀρθῶς ὑποδεικνύει ὁ διακεκριμένος πολεοδόμος καὶ τέως Γεν. Δ)ντὴς Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ἀρχιτέκτων κ. Κ. Μπίρης. Τρίτον: Νὰ ληφθῇ πρόνοια δι’ ἄνετα στοιχειωδῶς ὑγιεινὰ καὶ ἀνθρώπινα ἐνδιαιτήματα τῶν θυρωρῶν πολυκατοικιῶν καὶ τῶν διὰ τὰς ὑπηρεσίας προοριζομένων δωματίων τῶν διαμερισμάτων πολυκατοικιῶν διὰ νὰ ἐξαλειφθῇ προοδευτικῶς τὸ αἶσχος νὰ ζοῦν οἱ συμπαθεῖς αὐτοὶ ἐργαζόμενοι, ὡς ἀσπάλακες εἰς ἀνθυγιεινὰς καὶ ὑγρὰς ἀνηλίους φωλεάς. Ἐπίσης ἡ θέσπισις ὑποχρεωτικῆς κατασκευῆς ὑπογείων γκαρὰζ κάτωθι τῶν ἀνεγειρομένων ξενοδοχείων, δημοσίων κτιρίων καὶ πολυκατοικιῶν. Τέταρτον: Παραλλήλως ἀπαιτοῦνται εἰδικευμένοι ἀστυνομικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐλέγχουν καθημερινῶς τὰς πολεοδομικὰς παραβάσεις καὶ θὰ ἀσκοῦν προληπτικὸν καὶ κατασταλτικὸν ἔλεγχον προτοῦ δημιουργοῦνται τετελεσμένα γεγονότα. Οἱοσδήποτε νέος Οἰκοδομικὸς Κανονισμός, ὅσον τέλειος καὶ ἂν εἶναι θὰ παραμείνῃ ἐν πολλοῖς ἀνεφάρμοστος ἐν τῇ πράξει δι’ ὃ ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ εἶναι τὰ Σώματα Ἀσφαλείας τοῦ Λεκανοπεδίου Ἀττικῆς νὰ ἐνισχυθοῦν ἀριθμητικῶς, ὥστε νὰ δημιουργήσουν εἰδικὰς ὁμάδας ἀστυνομεύσεως τῆς περιοχῆς των ἀπὸ ἀξιωματικοὺς καὶ ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι νὰ ὑποστῶσιν εἰδικὴν ἐκπαίδευσιν ἐπὶ τῶν βασικῶν τεχνικῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ κέκτηνται διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐντοπίζουν τὴν δεδομένην οἰκοδομικὴν παράβασιν ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων των. Αἱ ὁμάδες αὐταὶ πρέπει νὰ τελοῦν εἰς καθημερινὴν στενὴν ἐπαφὴν καὶ συνεργασίαν μὲ τὰ Πολεοδομικὰ γραφεῖα τῆς περιοχῆς πρὸς συντονισμὸν τῶν ἐνεργειῶν των μὲ αὐτά. Πέμπτον: Ἡ Ἀρχαιολογική μας ὑπηρεσία, ποὺ ὁμολογῶ, ὅτι ἔχει ἐκλεκτοὺς ἀρχαιολόγους, μὲ πνεῦμα προσγειωμένον πρέπει νὰ καταρτίσῃ ἕνα σχέδιον τῶν χώρων, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζουν σοβαρὸν ἀρχαιολογικὸν ἐνδιαφέρον καὶ τὸ Κράτος βάσει αὐτοῦ νὰ χωρήσῃ εἴτε εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν χώρων αὐτῶν, ἀποζημιουμένων τῶν κατόχων των πλήρως διὰ τὰς ἰδιοκτησίας των εἴτε νὰ προχωρήσῃ εἰς ἀποδέσμευσιν τῶν ἀπὸ ἐτῶν ὑπὸ ἀπαλλοτρίωσιν τεραστίων ἐκτάσεων πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, ἄνευ οὐδεμιᾶς περαιτέρω ἐνεργείας εἴτε πρὸς διενέργειαν ἀνασκαφῶν εἴτε πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν δικαιούχων, μὲ ἀποτέλεσμα καὶ ὁλόκληροι συνοικίαι νὰ καταδικάζωνται εἰς οἰκοδομικὸν μαρασμόν, ὡς ἡ Ἀκαδημία Πλάτωνος, ἡ Πλάκα καὶ πολλαὶ ἄλλαι περιφέρειαι τῶν Ἀθηνῶν ποὺ θὰ ἀναφέρω κατωτέρω. Τὸ Κράτος τελοῦν ὑπὸ τὸ Ἀστικὸν καθεστὼς δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐμφανίζηται δημεῦον οὐσίᾳ τὴν ἀτομικὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ πολίτου ἄνευ καταβολῆς τῆς ἀξίας της, παρὰ τὴν ρητὴν συνταγματικὴν προστασίαν καὶ νὰ συμπεριφέρεται οὕτω ὡς κοινὸς οἰκοπεδοφάγος. Ἐνθυμοῦμαι τὶ ἐγένετο μὲ τὴν ἐξαγγελθεῖσαν πρὸ 4ετίας δέσμευσιν τῶν ἀκινήτων τῶν ὁδῶν Κοραῆ, Μοναστηρακίου, Ἁγίων Θεοδώρων καὶ ὁδοῦ Φιλελλήνων πρὸς Μακρυγιάννη, μὲ ἀποτέλεσμα τὸν πλήρην μαρασμὸν εἰς τὰς ἀγοραπωλησίας καὶ μισθώσεις τῶν ἀκινήτων τῶν περιοχῶν τούτων. Ἕκτον: Ἕκτον θέμα τὸ ὁποῖον βαθύτατα συγκινεῖ τὸν Ἀθηναϊκὸν λαὸν καὶ τὸ ὁποῖον οὐχὶ ἅπαξ δι’ ἐρωτήσεώς μας ἔχομεν ἐπισημάνει εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, εἶναι τὸ θέμα τῆς Πλάκας. Τὴν 10.9.65 ἔγραφον εἰς τὴν κατατεθεῖσαν σχετικὴν ἐρώτησίν μου. «Εἰς ἁπάσας τὰς μεγαλουπόλεις τοῦ κόσμου παρὰ τὴν ἐντατικὴν ἀνοικοδόμησιν ἔχουσι ληφθῆ μέτρα διατηρήσεως καὶ συντηρήσεως ὡς Ἐθνικῶν κειμηλίων τῶν παλαιῶν αὐτῶν συνοικιῶν. Ἀνάλογον μέτρον θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ διὰ τὴν συνοικίαν τῆς Πλάκας, ὥστε νὰ μὴ ἀντιμετωπίζεται αὕτη ὡς μία οἰκοδομικὴ ἔκτασις, ἀλλὰ ὡς μία Διεθνὴς ἑστία καλλιτεχνῶν, ὡς συμβαίνει εἰς Παρισίους, Λονδῖνον, Βουδαπέστην καὶ Βιέννην. Πρὸς τοῦτο θὰ ἔδει ἡ συνοικία αὕτη, ἥτις συγκεντρώνει τὸ ἐνδιαφέρον ἁπάντων τῶν ξένων, νὰ ἐξυγιανθῇ, τὰ διάφορα κτίριά της νὰ εὐπρεπισθοῦν, τὰ ἄνευ ἐνδιαφέροντος οἰκοδομικὰ τετράγωνα νὰ κατεδαφισθοῦν, τὰ ὀχήματα νὰ φθάνουν μέχρις ὡρισμένου σημείου καὶ ἐκεῖθεν ὁ κόσμος νὰ βαδίζῃ πεζῇ κλπ.». Τὸ ὅλον θέμα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον σοβαρᾶς μελέτης παρ’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἐπὶ τοῦτο προτάσεις της. Ἐπειδὴ οὐδὲν δυστυχῶς πρακτικὸν μέτρον ἐλήφθη, ἐπανῆλθον τὴν 28.2.66 διὰ νέας ἐρωτήσεώς μου εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέφερον τὰ κάτωθι. «Πολὺς λόγος γίνεται τὸν τελευταῖον καιρὸν καὶ εἰδικαὶ συσκέψεις πολεοδόμων καὶ ἐξεχόντων τεχνικῶν πραγματοποιοῦνται διὰ τὸ θέμα τῆς Πλάκας. Ὁ τύπος ἐπίσης δίδει εὐρεῖαν δημοσιότητα εἰς τὰς διαφόρους ἀπόψεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει πόσο τὸ ὅλον θέμα ἀπασχολεῖ τοὺς Ἀθηναίους ἐν τῷ συνόλῳ του καὶ ὄχι μόνον τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους ἰδιοκτήτας ἀκινήτων καὶ ἐπιχειρηματίας τῆς γραφικῆς αὐτῆς περιοχῆς τῆς παληᾶς Ἀθήνας μας, ἡ ὁποία σήμερον παρέχει χρῶμα τοπικὸν εἰς τὰς μάζας τῶν ξένων τουριστῶν. Παρακολουθήσας ἐνίας τῶν δημοσίων συζητήσεων τῶν εἰδικῶν εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, διὰ τὴν Πλάκαν εὗρον καὶ ἄκρως ἐνδιαφέρουσαν καὶ πρακτικῶς ἐφαρμόσιμον καὶ ὀλιγώτερον δαπανηράν, ἀλλὰ καὶ αἰσθητικῶς ἄκρως ἐποικοδομητικὴν τὴν ἄποψιν, διακεκριμένου νέου τεχνικοῦ μας, συμμετέχοντος εἰς τὰς δημοσίας συζητήσεις. Κατ’ αὐτὴν ἐφ’ ὅσον σφοδρῶς πιθανολογεῖται ἡ ὕπαρξις σπουδαίου ἀρχαιολογικοῦ θησαυροῦ εἰς τὸ ὑπέδαφος τῆς ἱστορικῆς αὐτῆς συνοικίας τῆς πόλεως παρ’ ὅτι τοῦτο οὐδεὶς τῶν διακεκριμένων συζητητῶν ἐβεβαίωσε θὰ ἠδύνατο βάσει τῶν σημερινῶν κατακτήσεων τῆς τεχνικῆς Ἐπιστήμης, νὰ ἐνεργηθῶσιν εἰς εὐρεῖαν ἔκτασιν ἀρχαιολογικαὶ ἔρευναι ὑπόγειοι πρὸς ἀποκάλυψιν τῶν ἀριστουργημάτων αὐτῶν τῆς ἀρχαιότητος, χωρὶς ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ διακινδυνεύσουν τὰ ὑπέργηρα γραφικὰ κτίρια τῆς συνοικίας καὶ καταστήματα καὶ ἡ μορφή της, τῶν τελευταίων ὑποστυλωμένων σχετικῶς καὶ διασφαλιζομένων πλήρως ἀπὸ οἱονδήποτε κίνδυνον ἐκ τῆς ὑπογείως ἐργαζομένης ἀρχαιολογικῆς σκαπάνης. Ἡ μέθοδος αὕτη, ἐνῶ κατ’ οὐδὲν ἐμποδίζει τὴν ἀρχαιολογικὴν ἔρευναν διατηρεῖ ἀνέπαφον τὴν τομὴν τῆς συνοικίας, ἡ μορφὴ τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ ἐπιθυμίαν ὅλων τῶν Ἀθηναίων νὰ διαφυλαχθῇ καὶ ἱστορικοὶ λόγοι πέραν τῶν αἰσθητικῶν τοιούτων ἐπιβάλλουν τοῦτο. Εἶναι δὲ ἀκατανόητον διατὶ νὰ γίνῃ σκέψις δεσμεύσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας τῆς ἀνωτέρω περιοχῆς καὶ τοῦ τετραγώνου πλατείας Ἁγ. Ἀσωμάτων–Ἑρμοῦ, Πλατ. Μοναστηρακίου μέχρι ἐκχώματος Ε.Η.Σ. τετράγωνον ποὺ οὔτε κὰν εἶναι Πλάκα καὶ οὔτε περιλαμβάνει ὡς ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὰς ἀνασκαφὰς ἀπεδείχθη ἀξιόλογα ἔργα πρὸς διατήρησιν νεοκλασσικοῦ χρώματος. Εἰς κάθε Ἀθηναῖον εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ τμῆμα τοῦτο εἶναι ἄκρως καὶ ἐντόνως βιοτεχνικὸν καὶ ἐπαγγελματικὸν κέντρον μέσα εἰς τὴν καρδιὰ τῶν Ἀθηνῶν καὶ στερεῖται παντὸς ἀρχαιολογικοῦ ἐνδιαφέροντος, ὡς ὡμολόγησαν κατὰ τὴν συζήτησιν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου καὶ αὐτοὶ εἰσέτι οἱ ἀρχαιολόγοι—ἀλλ’ ἀπορῶ πῶς κανεὶς δὲν σκέπτεται τὰς χιλιάδας ἐργαζομένων ἐκεῖ ὑπαλλήλους καὶ τεχνίτας καὶ ποῦ ἐπὶ τέλους θὰ εὕρητε τὰ 500 ἑκατομμ. διὰ τὴν ἀποζημίωσιν ἐκ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ χώρου τούτου εἰς ἐποχὴν τόσον κρίσιμον διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Σταματήσατε, κύριοι, ἐπὶ τέλους τὰ πειράματα εἰς βάρος τῆς ἐντίμου ἐπαγγελματικῆς τάξεως. Ἕβδομον: Ἐπίσης ἡ Ἐθνική μας Ἀντιπροσωπεία θὰ ἔδει νὰ ἀπασχοληθῇ καὶ μὲ ἓν ἀκόμη νευραλγικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν περιοχὴν Ἁγίας Φωτεινῆς–Ἰλισσοῦ — Βουλιαγμένης–Στηλῶν Ὀλυμπίου Διὸς–Λεωφ. Συγγροῦ, ὅπου δεκάδες χιλιάδων πτωχῶν βιοπαλαιστῶν ἔχουσι τὴν ταπεινήν των οἰκογενειακὴν ἑστίαν καὶ τὴν ἐπαγγελματικήν των στέγην καὶ οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ πεταχθοῦν εἰς τοὺς πέντε δρόμους ἀπαλλοτριωμένων τῶν μικροϊδιοκτησιῶν των. Καὶ τέλος, ὡρισμένοι ὁμολογῶ εἰλικρινῶς ἐλάχιστοι τεχνικοὶ τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων, στερούμενοι δημιουργικῆς φαντασίας καὶ αἰσθήματος καλαισθησίας, εἰσηγοῦνται ἕνα ἐξάμβλωμα αἰσθητικόν, δηλ. τὴν κατασκευὴν πλησιέστατα τοῦ χώρου τῶν στηλῶν τοῦ Ὀλυμπίου Διός, ἀντιαισθητικῆς ἀερογεφύρας, ἀντὶ ὑπογείων διαβάσεων, αἱ ὁποῖαι προκρίνονται διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν εἰς ὅλας τὰς συγχρόνους μεγαλουπόλεις. Σχετικῶς κατέθεσα τὴν 29.1.65 ἐρώτησίν μου ἔχουσαν οὕτω: «Ἐπιτροπὴ κατοίκων τῆς περιοχῆς Ἁγίας Φωτεινῆς Ἰλισσοῦ, μεταξὺ τῶν ὁποίων συμμετέχει μέγας ἀριθμὸς μικροεπαγγελματιῶν καὶ ἐμπόρων, ὡς καὶ ὁ Ἐξωραϊστικὸς Σύλλογος Ἁγίας Φωτεινῆς–Ὀλυμπείου. Θερμῶς παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν Δημ. Ἔργων νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατασκευὴν ἀερογεφύρας εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Στηλῶν Ὀλυμπίου Διός, καθ’ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ πλήρης συγκοινωνιακὴ συμφόρησις τῆς Λεωφ. Συγγροῦ εἰς τὸν ἀνωτέρω μεγάλον συγκοινωνιακὸν κόμβον, πρᾶγμα, ὅπερ θὰ ἐπιφέρῃ σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ τὴν ἀπομόνωσιν τῶν πέριξ τοῦ Ἰλισσοῦ κατοίκων ὡς καὶ τῶν Καταστηματαρχῶν. Οἱ παραπονούμενοι διατείνονται ὅτι, τόσον ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ὑπηρεσία, ὅσον καὶ ἡ Κοσμητεία τοῦ τοπίου, οὐδόλως ἠρωτήθησαν διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ἀερογεφύρας ταύτης, καίτοι ἡ γνώμη καὶ τῶν δύο τούτων ὑπηρεσιῶν, ἔδει νὰ ἀπετέλει καὶ τὸ κύριον κριτήριον τῶν μελετητῶν τοῦ ἔργου τούτου. Τὸ ἄτοπον τοῦτο θὰ ἠδύνατο κατ’ αὐτούς, νὰ ἀποφευχθῇ ἂν αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου σας, ἐφήρμοζον καὶ εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Ὀλυμπίου, ὑπογείους διαβάσεις διὰ τὰ ὀχήματα καὶ τοὺς πεζούς. Ὁ Δῆμος καὶ τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον ποὺ καὶ τούτων ἡ γνώμη θὰ πρέπει νὰ βαρύνῃ εἰς τοιαῦτα μεγαλόπνοα ἔργα ποὺ ἀφοροῦν τὸ μέλλον τῆς πρωτευούσης, ἐρωτηθέντες ἀπήντησαν ἀρνητικῶς! Καὶ τέλος διὰ τὸ ἔγκλημα αὐτό, ποῦ θὰ βρῆτε τὰ 500 ἑκατομμύρια; Ὄγδοον: Ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, εἰδικώτερον δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔχουσι τὴν διάθεσιν νὰ προωθήσουν πρὸς λύσιν βασικὰ θέματα τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, θίγω καὶ τὸ γενικώτερον θέμα τῶν λόφων της, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας μελέτης καὶ μερίμνης τῆς πολιτείας. Πρόκειται διὰ τὸν Ἀρδηττόν, τὸν λόφον τοῦ Φιλοπάππου καὶ τὸν λόφον τοῦ Στρέφη. Αὐτὰ τὰ φυσικὰ κοσμήματα τῆς πόλεως πρέπει νὰ προστατευθοῦν ἀπὸ τὴν ἐπιδρομὴν τοῦ κερδώου Ἑρμοῦ, ἐμφανιζομένης ὑπὸ μορφὴν συνεχοῦς οἰκοπεδοποιήσεως καὶ ἀνεγέρσεως ἀκαλαισθήτων μεγαθηρίων ἐκ μπετὸν εἰς τὰς προσβάσεις των, τὰ ὁποῖα ἀλλοιώνουν τὴν αἰσθητικὴν μορφὴν τῆς πόλεως. Ἔνατον: Ἐπιβάλλεται ὁ ἐμπλουτισμὸς τοῦ τεχνικοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ Γραφείου Πολεοδομίας Ἀθηνῶν διὰ χαρτῶν, ρυμοτομικῶν, διαγραμμάτων κλπ., ὡς καὶ ἡ πρόσληψις πλείονος εἰδικευμένου τεχνικοῦ προσωπικοῦ καὶ τέλος δέον νὰ ἐνεργηθῇ μελέτη πρὸς ριζικὴν ἀναδιάρθρωσιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ἥτις πολλὰ προσφέρει καὶ τόσον ὀλίγον ἀμείβονται οἱ ἐκλεκτοὶ Μηχανικοί της. Περισσότερα θὰ εἴπω περαιτέρω. Ἐπαναλαμβάνω, μὲ τὴν κοινὴν ἀντίληψιν τοῦ μέσου ἀνθρώπου, ὅπως ἐτόνισα καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, δὲν βλέπω τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος σήμερον μᾶς κωλύει εἰς τὸ νὰ αὐξήσωμεν τὰ ὕψη εἰς τὰς συνοικίας π.χ. Βάθης, Ἐξαρχείων, Ἁγίας Φωτεινῆς Ἰλισσοῦ, Νεαπόλεως, Ἀμπελοκήπων, Ἄνω καὶ Κάτω Πατησίων, Ἀττικῆς, Σεπολίων, Ἄνω καὶ Κάτω Πετραλώνων, Βοτανικοῦ, Γηροκομείου, Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, Μεταξουργείου, Παγκρατίου, Ἁγίου Λουκᾶ, Γκύζη, Νέου Κόσμου, Κυνοσάργους, Ψυρρῆ, Ἁγίου Ἰωάν. Βουλιαγμένης, Ἀχαρνῶν, Κολωνακίου, Πολυγώνου, Λ. Ἀλεξάνδρας, Πλατεῖα Πλυτᾶ, Καλλιθέας, Φαλήρου Παλαιοῦ καὶ Νέου, Ἁγίου Στυλιανοῦ Ἄρεως, Ν. Κων)πόλεως, Ἄνω Γκύζη, Κολωνοῦ, Περιοχὴ Πευκακίων Νεαπόλεως, περιφέρεια Γαλατσίου, Ἁγίου Ἀποστόλου Παύλου, Πλατεῖα Πλαστήρα, περιοχὴ Γλυφάδας, Καλλιθέα, Πλατεῖα Ἀθαν. Διάκου, Θυμαράκια κλπ. περιοχῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν γειτνιάζουν μὲ ἀρχαιολογικοὺς χώρους, προκειμένου νὰ ἀναστείλωμεν τὴν ἔκτασιν περαιτέρω ἐπιμηκύνσεων τῶν ὁρίων τῆς πόλεως, ἡ ὁποία τείνει νὰ καταστῇ κατὰ τὴν γνώμην τῶν εἰδικῶν ἕνα πολεοδομικὸν τερατούργημα. Τὸ ἴδιο πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὰς περισσοτέρας ὁδοὺς τοῦ Πειραιῶς, τοῦ Αʹ λιμένος τῆς Ἑλλάδος. Ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν στερεῖται ἀκόμη πλατειῶν καὶ πνευμόνων πρασίνου, διὰ νὰ ἀναπνεύσῃ. Πεντακόσιοι χῶροι δεσμευμένοι ἀπὸ 50ετίας ἀπὸ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων καὶ προοριζόμενοι διὰ δημιουργίαν κοινοχρήστων πλατειῶν καὶ πάρκων, μὴ ἀποζημιωθέντων τῶν ἰδιοκτητῶν των, ἀπεδεσμεύθησαν δικαστικῶς καὶ κατεβροχθίσθησαν ἀπὸ τὸν οἰκοδομικὸν ὀργασμὸν διὰ τῆς ἀνεγέρσεως πολυκατοικιῶν. Οἱ λόφοι καὶ τὰ ἀρχαῖα μηνεῖα τῆς πόλεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ προστατευθοῦν ἀπὸ τὴν οἰκοδομικὴν πλημμυρίδα. Καὶ διὰ τοῦτο περιοχαὶ ὡς ἡ τῶν Στηλῶν Ὀλυμπίου Διὸς καὶ τῶν γειτνιαζόντων πρὸς τὸν Ἱερὸν Βράχον καὶ τὰ λοιπὰ ἀθάνατα μνημεῖα τῆς πόλεως, σημεῖα ὡς καὶ τὰ καλύπτοντα τὴν θέαν των, πρέπει νὰ προστατευθοῦν ἀπὸ τὴν βεβήλωσιν τοῦ μπετοῦ. Προϋπόθεσις, ὅμως, ἐξ ἴσου βασικὴ μὲ τὰς ἀναφερθείσας διὰ νὰ γίνῃ πρᾶξιν ἡ ἐφαρμογὴ ἑνὸς συγχρονισμένου, πλήρους καὶ μὲ προοπτικὴν ἑνὸς αἰῶνος ἀναπτύξεως τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς ἐπὶ ἐπιστημονικῶν ρεαλιστικῶν δεδομένων, νέου οἰκοδομικοῦ Κανονισμοῦ, εἶναι ἡ πρόσληψις, τοὐλάχιστον, ἑκατὸν τεχνικῶν, ὅλων τῶν εἰδικοτήτων, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀποτελοῦν τὰ πρὸς συμπλήρωσιν κενὰ τῶν ἁρμοδίων πολεοδομικῶν ὑπηρεσιῶν τῆς περιοχῆς εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐλλιποῦς, ἀριθμητικῶς, σημερινοῦ ἐμψύχου δυναμικοῦ των. Ἀλλὰ εἰς αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους του, ἐὰν ἐπιθυμῇ τὸ Κράτος νὰ ἀποκτήσῃ ἱκανούς, δραστηρίους καὶ ἀφοσιωμένους εἰς τὴν πιστὴν καὶ εὔορκον ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των, πρέπει νὰ τολμήσῃ νὰ εἶναι γενναῖον εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ἀποδοχῶν του, διὰ νὰ τοὺς ἠξεύρῃ, ὡς προεῖπον. Ἐὰν θελήσῃ νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ μὲ τοὺς συνήθεις δημοσιοϋπαλληλικοὺς μισθοὺς τῶν σημερινῶν τεχνικῶν του στελεχῶν, θὰ ἀποτύχῃ οἰκτρῶς. Θὰ θεμελιώσῃ εἰς τὴν ἄμμον καὶ νομοθέτημα σχετικόν, ὅσον καὶ ἂν ἐγγίζῃ τὴν τελειότητα, θὰ καταρρεύσῃ μὲ πάταγον εἰς τὴν ἐφαρμογήν του καὶ θὰ καταστήσῃ πλέον ἔκδηλον τὴν χρεωκοπίαν τοῦ Κράτους ἐπὶ τοῦ νευραλγικοῦ αὐτοῦ τομέως, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει σήμερον νὰ εἶναι ὑπερήφανον. Ἡ Ἀθήνα, ὡς μεγαλούπολις στερεῖται σήμερον ὑπογείων δημοσίων ὁδῶν, αἵτινες εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ἀποσυμφόρησιν τῆς κυκλοφορίας. Ὁ διακεκριμένος Ἕλλην πολεοδόμος κ. Κώστας Δοξιάδης, ὁμιλῶν ἐσχάτως εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν Συνδέσμου Ἐργοληπτῶν εἰς Οὐάσιγκτων, ἐπεσήμανε τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὄχι μόνον διὰ τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Νέαν Ὑόρκην, Παρισίους καὶ Λονδῖνον, εἰπών, ὅτι τὸ αὐτοκίνητον ἐντὸς τῶν πόλεων τούτων ἀναπτύσσει ταχύτητα 9 μιλίων τὴν ὥραν, ὅσον καὶ αἱ ἅμαξαι κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ αἰῶνος μας. Ἕνεκεν τούτου, ἐπιτακτικῶς ἐπιβάλλεται ἡ κατασκευὴ τοιούτων ὑπογείων ὁδῶν. Τέλος, μία διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐκ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία νὰ πλαισιωθῇ ἀπὸ τοὺς τεχνικοὺς τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων καὶ Ὑφυπουργείου Δημοσίων Ἔργων, τοὺς ἰθύνοντας τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον Ἑλλάδος, τὰς Τεχνικὰς Ὑπηρεσίας τῶν Δήμων τοῦ Λεκανοπεδίου, τοὺς Προέδρους τῶν Συλλόγων, Πολιτικῶν Μηχανικῶν καὶ Ἀρχιτεκτόνων, τοὺς διακεκριμένους καὶ παγκοσμίου κύρους πολεοδόμους μας, εἶναι ἀνάγκη νὰ συσταθῇ καὶ μὲ τακτὴν προθεσμίαν ἑξαμήνου νὰ ἐπιμεληθῇ τὴν σύνταξιν ἑνὸς συγχρόνου, μελετημένου, πρακτικοῦ καὶ ρεαλιστικοῦ νέου Οἰκοδομικοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Λεκανοπεδίου Ἀττικῆς. Αἱ ὡς ἄνω ὑποδείξεις μου, ποὺ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω, εἶναι ὅλως ἐνδεικτικαὶ καὶ δέον τὸ περιεχόμενον τῶν ἀποφάσεων τῆς προειρημένης ἐπιτροπῆς νὰ ἀχθῇ ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ ὑπὸ μορφὴν σχεδίου νόμου, πρὸς ψήφισιν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἐκεῖνο ποὺ δὲν πρέπει νὰ λείψῃ εἶναι ἡ τόλμη. Τὰ ὕψη τῶν οἰκοδομῶν τῆς Πρωτευούσης μας εἶναι τὰ μικρότερα πάσης Εὐρωπαϊκῆς. Αὐτὸς εἶναι ὁ βασικὸς λόγος ποὺ ἂν δὲν αὐξηθοῦν γενναίως, ἡ πόλις μετ’ ὀλίγα ἔτη θὰ ἔχῃ ἐκτείνει τὰ ὅριά της μέχρι Σουνίου–Κορίνθου καὶ Λαμίας. Δὲν διαθέτω οἰκόπεδα εἰς τὴν περιοχήν, ὥστε ἡ φωνή μου συνηγοροῦσα διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ὑψῶν τῶν οἰκοδομῶν νὰ δύναται νὰ μοῦ δημιουργήσῃ αἰχμὴν ἰδιοτελείας. Ἡ ἐξέλιξις προχωρεῖ μὲ ἅλματα εἰς τὴν ἐποχήν μας. Καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ πολεοδομικὸν θέμα τῆς περιοχῆς Ἀττικῆς καὶ νὰ ἦτο τὸ μοναδικὸν θὰ ἦτο παρήγορον, ἀλλὰ δὲν εἶναι, ἰδίᾳ σήμερον, ὅταν οἱ ἀστροναῦται βηματίζουν εἰς τὸ κενὸν μὲ πυραυλικὰς ταχύτητας, ἡμεῖς νὰ ἐννοοῦμεν νὰ βαδίζωμεν, ὅπως οἱ πρὸ ἑκατονταετίας πρόγονοί μας μὲ τὸν ἀραμπᾶ καὶ τὴν βοϊδάμαξαν. Τὸ πρόβλημα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι πελώριον καὶ ἐπεῖγον. Διατηρῶ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὥριμον εἶναι πλέον εἰς τὴν παμψηφίαν τῶν ἀξιοτίμων ἐκπροσώπων ὅλων τῶν πτερύγων τοῦ Κοινοβουλίου, ὥστε νὰ εὕρῃ ἀνοικτὸν τὸν δρόμον, διὰ τὸν νομοθετικόν του ἄρτιον καὶ πλήρη σχεδιασμόν, πρὸς ριζικὴν ἀντιμετώπισίν του. Κατερχόμενος τοῦ βήματος καὶ ἀφοῦ σᾶς εὐχαριστήσω θερμὰ ποὺ μὲ ἀκούσατε, θὰ πρέπει νὰ δηλώσω πρὸς τὸ Σῶμα, ὅτι διὰ τῆς παρούσης μου δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις μου νὰ ἀσκήσω ἔλεγχον κατὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως κατὰ τοῦ φίλου Ὑφυπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων, ὅστις ἄλλωστε μόλις ὀλίγους μῆνας ἔχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον του. Ἡ εὐθύνη βαρύνει ὅλα τὰ Κόμματα ποὺ τὴν τελευταίαν 20ετίαν διώκησαν τὸν τόπαν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα πρέπει νὰ τύχῃ ἰδιαιτέρας μερίμνης ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Βουλῆς. Ἡ Ἀθήνα δὲν ἀνήκει μόνον εἰς τοὺς Ἀθηναίους, ἀνήκει εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας καὶ λόγῳ τῶν μνημείων ποὺ τὴν περιβάλλουν ἀνήκει εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Πρόθεσίς μου, ὅταν ὑπέβαλα τὴν ἐπερώτησιν δὲν ὑπῆρξεν ἡ σκέψις τὸ νὰ κάμω ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ ἐμπνεόμενος ἀπὸ τὴν ἀγάπην ποὺ τρέφω πρὸς τὴν Ἀθήνα ὡς Ἀθηναῖος καὶ ἐπειδὴ εἶπα, ὅτι ἡ Ἀθήνα ἀνήκει εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας καὶ εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ὑπέβαλα τὴν ἐπερώτησιν διὰ νὰ τακτοποιηθῇ κάποτε ἡ οἰκοδομικὴ ἀναρχία ποὺ ὑπάρχει εἰς τὴν Ἀθήνα καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κουτσοχέρας, ἔχει τὸν λόγον.

§71Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσωμεν μὲ κενὰ ἑδώλια.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως κατηγορήθη τὸ Προεδρεῖον ἀπὸ τὸν ἐκπρόσωπον τῆς Ε.Δ.Α., διότι καθυστερεῖ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἐνῷ ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι τὸ Προεδρεῖον εἶναι διατεθειμένον νὰ παραμείνῃ καὶ μέχρι τῆς πρωΐας, διὰ νὰ ἐξαντληθοῦν συντόμως αἱ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐγγεγραμμέναι ἐπερωτήσεις.

§73Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις πρὸ κενῶν ἑδωλίων.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κουτσοχέρα, σεῖς εἶσθε ἀνθηρότατος καὶ ζωηρότατος καὶ ὑποστηρίζετε, ὅτι ἔχετε καταπονηθῆ;

§75Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ποῖον ἀκροατήριον νὰ ὁμιλήσω; Ὁ κ. Ράλλης, ὁ ὁποῖος προηγεῖτο ἐμοῦ, ἀνεχώρησε διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ πρὸ αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Σᾶς παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, διότι δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω πρὸ κενῶν ἑδωλίων.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, προσχωρῶ εἰς τὴν ἄποψίν σας, διότι πραγματικὰ εἶναι πάρα πολὺ δυσάρεστον νὰ ὁμιλῇ κανεὶς πρὸ κενῶν ἑδωλίων. Ἀλλὰ μὴ αἰτιᾶσθε τὸ Προεδρεῖον, ὅτι ἡμεῖς πταίομεν, ὅτι ἐγὼ καὶ οἱ συνεργάται μου, λύομεν τὰς συνεδριάσεις ἐνωρίς. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.15′ μ.μ.).