1966.02.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35η

Τετάρτη 2 Φεβρουαρίου 1966

Προεδρία κ. Δ. Γ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

(Ὥρα 11.10′ π. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Χασὰν Ὀγλοῦ Γιουσούφ, ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Χασὰν Χατίπογλου, ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι: Ὁ κ. Γ. Μπακατσέλος (Ὑπουργὸς Ἐργασίας), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας καὶ περὶ ἑτέρων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Βαρβιτσιώτης καὶ Κ. Στεφανόπουλος, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως προσλήψεως μὴ τακτικοῦ προσωπικοῦ κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Βρανόπουλος, Κ. Ράλλης, Ν. Ἀθανασίου καὶ Ε. Σκορδίλης, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως ποσοστοῦ 2,5% ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶν εἰσιτηρίων ποδοσφαιρικῶν ἀγώνων, ὑπὲρ τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Μ. Ξυλούρης, 2) Ι. Τσιριμῶκος, 3) Σ. Τσιαπάρας, Α. Μαυρίδης, Φ. Παπαδόπουλος, Θ. Μαναβῆς, Α. Γκίλας, 4) Α. Μπαρότσης, 5) Π. Βαρδινογιάννης, 6) Θ. Μαναβῆς, 7) Ι. Μελᾶς, 8) Σ. Χούτας, Α. Παπαϊωάννου, Ι. Μελᾶς, καταθέτουσι προσθήκας καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως θεμάτων τινῶν τῶν δικηγόρων, τῶν Συμβολαιογράφων, τροποποιήσεως τοῦ Κώδικος περὶ Ταμείου Νομικῶν, καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Α. Θεοδοσιάδης, Α. Γεροκωστόπουλος, Π. Γυιόκας, Γ. Στεφανόπουλος, 2) Γ. Μεταξᾶς, Α. Πετραλιᾶς, Α. Ἀντωνίου, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου 1671)51 «περὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργείων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Δ. Βρανόπουλος, 2) Κ. Ράλλης, Σ. Πολυζωγόπουλος, Γ. Γραφάκος, Δ. Λαντζούνης, Ι. Βαρβιτσιώτης, Χ. Πιπιλῆς, Τ. Μιχαηλίδης, Ι. Λαυρεντίδης, Α. Γεροκωστόπουλος, καταθέτουσι προσθήκας καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως φορολογικῶν τινων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Φ. Βουνάτσος, 2) Α. Φροντιστής, Κ. Στεφανόπουλος, 3) Γ. Λαζαρίδης, 4) Ν. Στειρόπουλος, Γ. Σταμάτης, 5) Ν. Στειρόπουλος, 6) Δ. Βρανόπουλος, 7) Ι. Ἀλευρᾶς, 8) Δ. Μυλωνᾶς, Σ. Χασαπίδης, 9) Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτουσι προσθήκας καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. 4217)62 περὶ συνταξιοδοτήσεως τῶν ἰατρῶν τοῦ Ι.Κ.Α. καὶ ἑτέρων τινῶν κατηγοριῶν ἐργαζομένων ὡς καὶ τοῦ Ν. 3163)55 «περὶ συνταξιοδοτήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἱδρύματος Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Ε. Σκορδίλης, Γ. Ἀνδριανόπουλος, 2) Ν. Ἀναγνωστόπουλος, Δ. Καραντζένης, Χ. Τσαντούλας, Χ. Μπουγᾶς, Δ. Μανέντης, Ι. Σπύρου, Μ. Μυριδάκης, κ.ἄ., 3) Χ. Πιπιλῆς, καταθέτουσι προσθήκας καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἰατρικῆς, φαρμακευτικῆς καὶ νοσοκομειακῆς περιθάλψεως τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Ι. Τσιριμῶκος, Γ. Σταμάτης, 2) Δ. Θανόπουλος, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας καὶ περὶ ἑτέρων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Τσαλδάρης, καταθέτει προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ συντάξεων τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως καὶ περὶ χορηγίας Δημάρχων διατάξεων». Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ν. Ἀναγνωστόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Δ. Παπανικολάου, διὰ τηλεγραφήματός του, διαβιβάζει διαμαρτυρίαν τῶν καπνοπαραγωγῶν Ριζώματος Τρικάλων, διὰ κακὴν βαθμολόγησιν τῶν καπνῶν των καὶ αἰτεῖται τὴν λῆψιν μέτρων προστασίας. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Λεχόβου, αἰτουμένου τὴν ἵδρυσιν Γυμνασίου εἰς τὴν ἐν λόγῳ Κοινότητα. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Ι. Κυριαφίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἁγίου Παντελεήμονος, αἰτουμένου ὅπως ἡ ἐν λόγῳ Κοινότης συμπεριληφθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα ἠλεκτροδοτήσεως τοῦ τρέχοντος ἔτους 1966. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Λεχόβου, αἰτουμένου ὅπως ἡ ἐν λόγῳ Κοινότης συμπεριληφθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα ἠλεκτροδοτήσεως τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ὁ βουλευτὴς Ζακύνθου κ. Μ. Μυριδάκης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ζακύνθου, αἰτουμένης ὅπως διὰ τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς πληγέντας σταφιδοπαραγωγοὺς ἐκ βροχοπτώσεων ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ πρακτικὸν τῆς συσταθείσης Ἐπιτροπῆς ἐξατομικεύσεως ζημιῶν Ζακύνθου καὶ οὐχὶ τὸ τοιοῦτον τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Πάγων, πληγέντων ἐκ θεομηνιῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, αἰτουμένων ρύθμισιν ζητήματος σχετικῶς μὲ τὴν μὴ καταβολὴν ἀποζημιώσεως ὑπὸ τοῦ ΟΓΑ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Θυμάτων Ἀμάχου Πληθυσμοῦ τοῦ Νομοῦ Δράμας, αἰτουμένης ἐπαναχορήγησιν τῶν διακοπεισῶν συντάξεων τῶν θυμάτων ἀμάχου πληθυσμοῦ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Σκοπούλης, Α. Τσιάρας καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Καπνοπαραγωγῶν Ἰωαννίνων, αἰτουμένου ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 302)13.11.65 πράξεως τῆς Κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς Καπνοῦ δι’ ἧς ρυθμίζεται ἡ καπνοκαλλιέργεια εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Ἰωαννίνων. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς Ἀγῶνος τῶν Ἀρτεργατῶν Κερκύρας, αἰτουμένης αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων κατὰ 30%, χορήγησιν ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Δικολάβων, αἰτουμένης ἀναγνώρισιν ὡς χρόνου ἀσφαλίσεως παρὰ τῷ Ταμείῳ Νομικῶν ἁπάσης τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δικολάβου ἀπὸ τῆς ὁρκωμοσίας του, ἄνευ ἐξαγορᾶς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ν. Παπαηλίας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἀχαρνῶν, αἰτουμένου τὴν μεταφορὰν τοῦ τέρματος τῶν λεωφορείων τοῦ 1ου ΚΤΕΛ τῆς γραμμῆς Κόκκινου Μύλου μέχρι τῆς γεφύρας τοῦ Δήμου Ἀχαρνῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Περραιβός, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐμπορορραπτῶν–Ραπτῶν–Καταστηματαρχῶν Λαρίσης, αἰτουμένων τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως φορολογικῶν διατάξεων κλπ.». Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Γραφείου Ἐλευθέρας Ἀγορᾶς Χρηματιστηρίου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου ὅπως ἅπαντα τὰ μέλη τοῦ ἐν λόγῳ Συνδέσμου διορισθῶσιν ὡς ἐπίσημοι μεσῖται παρὰ τῷ Χρηματιστηρίῳ Ἀξιῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Λ. Λασκαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐμπόρων Ὑφασμάτων καὶ Εἰδῶν Νεωτερισμοῦ Θεσσαλονίκης, αἰτουμένων ρύθμισιν ἐνοικιοστασιακοῦ των ζητήματος. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Ι. Κυριαφίνης, καταθέτει ἀναφορὰν ἐπαγγελματιῶν Νέας Καλλικρατείας Χαλκιδικῆς, αἰτουμένων ὅπως παραμείνωσιν ὑπαγόμενοι εἰς τὴν Ζʹ Οἰκονομικὴν Ἐφορίαν Θεσ)νίκης καὶ μὴ ὑπαχθῶσι εἰς τὴν νεοϊδρυθεῖσαν Ἐφορίαν Ν. Μουδανιῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Α. Τσαλδάρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδικάτου Χερσαίων Ἐμπορευματικῶν Μεταφορῶν, αἰτουμένου ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως φορολογικῶν τινων διατάξεων κλπ.». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Περιστερίου Ἀθηνῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν πλημμελῆ ἐξυπηρέτησιν ὑπὸ τῆς ἀστικῆς συγκοινωνίας, καὶ αἰτουμένων τὴν πύκνωσιν τῶν δρομολογίων τῶν λεωφορείων διὰ τὴν καλυτέραν ἐξυπηρέτησίν των. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Λ. Λασκαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, διαμαρτυρομένου διὰ τὰς ἐπικειμένας φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Μ. Θεοδωράκης καὶ Α. Μπριλλάκης, διὰ τηλεγραφήματός των, αἰτοῦνται ἔγκρισιν πιστώσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ διδακτηρίου τοῦ 8ου δημοτικοῦ σχολείου Κερατσινίου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Παπανικολάου, Ν. Γανίτης καὶ Λ. Κύρκος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἀχαρνῶν, αἰτουμένου τὴν μεταφορὰν τοῦ τέρματος τῶν λεωφορείων τοῦ 1ου ΚΤΕΛ τῆς γραμμῆς Κόκκινου Μύλου μέχρι τῆς γεφύρας τοῦ Δήμου Ἀχαρνῶν κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πανάγος, Σ. Ἠλιόπουλος, Ε. Σακελλάρης καὶ Ξ. Γρηγόρης, καταθέτουν ἀναφορὰς Σωματείων Θεσ)νίκης, κατοίκων Λουτρακίου, Ματαράγκας, Γαλατᾶ, κλπ., αἰτουμένων κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων, νομιμοποίησιν τοῦ ΚΚΕ κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 22755) 22.1.1966 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Αἰγαίου, μετὰ προσηρτημένης Ποινικῆς Δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Παππᾶ, δι’ ἧς αἰτεῖται τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Ὁμοίως, τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 122018)22.1.1966 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θράκης μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς Δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Δούκα, δι’ ἧς αἰτεῖται τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ἐπιθυμῶ νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τοῦ Σώματος ἕνα θέμα ποὺ ἀφορᾷ τὴν ἐσωτερικὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. μοῦ ἀπηύθυνε τὴν ἀπὸ 13.1. 1966 ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀναγινώσκω: Ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, Θέτω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, ὅτι τὰ μέλη τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, πολλάκις συνεδριάζουν ἐντὸς τῶν αἰθουσῶν τῶν Κομμάτων. Τοῦτο δημιουργεῖ ἀνωμαλίαν καὶ παρακαλῶ, ὅπως ἐπιληφθῆτε τῆς ρυθμίσεως τοῦ θέματος τούτου.

Μετ’ ἐξαιρέτου τιμῆς καὶ φιλίας

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ

Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐθίγη τὸ θέμα. Καὶ ἤκουσα ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας, διαμαρτυρίας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξάγωνται αἱ συνεδριάσεις τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν εἰς τὰς αἰθούσας τῶν Κομμάτων. Θὰ ἤθελον τὴν συμπαράστασιν ὅλων σας, διὰ νὰ ἐπιλύσωμεν τὸ πρόβλημα αὐτό, διότι, πραγματικῶς, ἔχει δημιουργήσει μίαν ἀνωμαλίαν ἄνευ προηγουμένου. Δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι ἐπιτελοῦν σοβαρώτατον ἔργον, διότι ἐπεξεργάζονται τὰ νομοθετήματα, νὰ συνεδριάζουν ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω, ἐὰν ἔχω σύμφωνον ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν εἰς τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν θὰ καταβάλῃ τὸ Προεδρεῖον πρὸς ἐξεύρεσιν αἰθουσῶν, καταλλήλων καὶ ἀναλόγων πρὸς τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἔργου τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν.

§8ΦΩΝΑΙ. (Ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων). Μάλιστα, μάλιστα. Συνεπῶς, ἐφ’ ὅσον ἔχω τὴν συμπαράστασίν σας, ἐξ ὀνόματος ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς πλέον, θὰ προβῶ εἰς τὰς ἐνδεδειγμένας ἐνεργείας. Ἐπίσης, θέλω τὴν συμπαράστασίν σας καὶ εἰς ἓν ἄλλο ἀκόμη θέμα, τὸ ὁποῖον ἐθίγη κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Ὅταν συνεδριάζουν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, παρατηρεῖται συγκέντρωσις πολλῶν ἀτόμων εἰς τοὺς διαδρόμους, καὶ κυρίως τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τροπολογίας. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. βουλευτάς, νὰ βοηθήσουν, ὥστε νὰ ἀποφεύγεται ἡ εἴσοδος εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς ὥρας αὐτάς, προσώπων, τὰ ὁποῖα τοὺς συνοδεύουν. Βεβαίως, ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι, ἐνδεχομένως, ἀναγκαῖον, πολίτης συνοδεύων βουλευτήν, νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον εἰς μίαν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν. Ὀρθόν, ὅμως, θὰ εἶναι νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζῃ ἡ Βουλὴ τὸ ἄκοσμον θέαμα, τὸ ὁποῖον παρουσίαζε χθὲς τὸ ἑσπέρας: νὰ συνεδριάζουν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ καὶ νὰ μὴ τολμοῦν οἱ βουλευταὶ νὰ ἐξέρχωνται τῶν αἰθουσῶν, διότι ἐπολιορκοῦντο ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τροπολογίας. Ζητῶ, λοιπόν, τὴν βοήθειαν ὅλων σας καὶ διὰ τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐθίγη ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους, οἵτινες εὐλόγως διεμαρτυρήθησαν.

§9Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐθίγη, πράγματι, ἐδῶ χθές. Βέβαια, κατ’ ἀρχήν, ὀρθὸν εἶναι αὐτὸ ποὺ λέτε. Εἰδικῶς, ὅμως διὰ χθές, συνέβαινε τὸ ἑξῆς: Εἶχον εἰδοποιήσει ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐνδιεφέροντο, καὶ συγκεκριμένως οἱ Δικηγορικοὶ Σύλλογοι ὅλης τῆς Ἑλλάδος, οἱ Συμβολαιογραφικοὶ Σύλλογοι, οἱ σύλλογοι τῶν συνταξιούχων, οἱ ἀσκούμενοι καὶ οἱ φοιτηταί· καὶ ἦσαν αἱ Ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι εἶχον καλέσει. Δι’ αὐτὸ παρετηρήθη ἡ συμφόρησις αὐτὴ χθές.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ ἐκείνους ποὺ ἔχουν προσκληθῆ, τὸ ἀντιλαμβάνομαι.

§11Ι. ΜΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν, ὅπως μέχρι τῆς γενικῆς ρυθμίσεως τῶν θεμάτων αὐτῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐλάβατε ἤδη τὴν ἐντολὴν τοῦ Κοινοβουλίου, προβλέψετε τὸ ταχύτερον διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ἐπαρκῶν καθισμάτων, διὰ τὰ μέλη τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦνται νὰ μετέχουν εἰς πολλὰς περιπτώσεις, ἱστάμενα ὄρθια, ὅπως συνέβη χθὲς εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς συνεδριάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης.

§12Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μου, παρακαλῶ, νὰ ἐνημερώσω τὸν κ. Μπακόπουλον, ὁ ὁποῖος δὲν παρίστατο κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως. Ἔλαβον, κ. Μπακόπουλε, μίαν ἐπιστολὴν ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁ ὁποῖος διαμαρτύρεται, διότι συνέρχονται αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ εἰς τὰς αἰθούσας τῶν Κομμάτων. Θεωρεῖ τοῦτο ἀπαράδεκτον καὶ παρακαλεῖ νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὥστε αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ νὰ ἀποκτήσουν γραφεῖα αὐτοτελῆ, ὥστε νὰ ἠμποροῦν ἀνέτως νὰ ἐργάζωνται. Ἐζήτησα, λοιπόν, τὴν συμπαράστασιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ κάμω μίαν προσπάθειαν πλησίον τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀπελευθερώσωμεν χώρους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ἄνετοι καὶ κατάλληλοι διὰ τὰς συνεδριάσεις τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν.

§14Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα σύμφωνοι, εἶναι ἀπαραίτητον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι καὶ ὡς Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, ἐκάματε ἐντονωτάτας διαμαρτυρίας ἐπ’ αὐτοῦ καὶ εἴπατε, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ συνεδριάζουν αἱ Ἐπιτροπαὶ εἰς τὰς αἰθούσας τῶν Κομμάτων.

§16Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χθεσινὴν κοσμοσυρροήν, ὅπως εἶπεν καὶ ὁ κ. Μελᾶς, ἀνάλογον θέαμα παρουσιάζεται καθημερινῶς. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἐγὼ προσωπικῶς, εἰς ὅσους μὲ ἐπλησίασαν, τοὺς εἶπον, ὅτι εἶναι θέμα ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς Βουλῆς καὶ ἰδικῆς μου καὶ δὲν ἐδέχθην κανένα σημείωμα. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι καὶ οἱ Κοσμήτορες τῆς Βουλῆς καὶ ὁ Φρούραρχος, κατόπιν ρητῆς ἐντολῆς σας, ἠμποροῦν νὰ τὸ ξεκαθαρίσουν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ἄκοσμον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν οἱ πολῖται αὐτοὶ συνοδεύουν βουλευτάς.

§18Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ ὁ κάθε βουλευτὴς νὰ τὸ ρυθμίσῃ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χαίρω πολύ, καὶ τιμῶ τὴν συμπαράστασίν σας.

§20Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ποτὲ δὲν ἔκαμα χρῆσιν αὐτῆς τῆς τακτικῆς. Τὸ νὰ ἔλθω μίαν φορὰν μὲ τὸν ἰδιαίτερόν μου γραμματέα, διότι μοῦ χρειάζεται, εἶναι ἄλλο πρᾶγμα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Κόμματα καὶ οἱ βουλευταί, διὰ τοὺς ἰδιαιτέρους γραμματεῖς των, ἔχουν τὰ πάντα εἰς τὴν διάθεσίν των.

§22Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νὰ πάρω τοὺς συμπολίτας μου ἀπὸ τὴν εἴσοδον, εἶναι ἀπρεπές. Καὶ παρακαλῶ, τοὺς κ.κ. Κοσμήτορας, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή των, καὶ τὸν Φρούραρχον, νὰ λάβουν μέτρα διὰ νὰ μὴν ἐπαναλαμβάνεται αὐτὸ τὸ θέαμα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§24Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐλάβατε τὴν ἐντολὴν ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν διὰ τὴν τακτοποίησιν πράγματι τοῦ θέματος τοῦ χώρου τῶν συνεδριάσεων τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἦτο ἀναγκαῖον καὶ καλῶς ἐπράξατε. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, τί γίνεται ἡ αἴθουσα τῆς Γερουσίας καὶ τὰ γραφεῖα της τὰ ὁποῖα τότε ἐχρησιμοποιοῦντο.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μερκούρη, ἡ αἴθουσα τῆς Γερουσίας ἐπισκευάζεται διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ αὕτη καὶ ἔχει ληφθῇ σχετικὴ μέριμνα πῶς θὰ χρησιμοποιηθῇ.

§26Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν πρὸ 35ετίας ἤλθομεν εἰς τὸ Μέγαρον τοῦτο, δὲν ὑπῆρξε πρόβλημα οὔτε τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, οὔτε ἄλλων χώρων. Ἑκάστη Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶχε τὴν αἴθουσάν της.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυστυχῶς, μὲ τὴν δημιουργίαν καὶ ἑτέρων, πλὴν τῆς Βουλῆς, Ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ Μέγαρον, καὶ δημιουργίας γραφείων των, ἡμεῖς σχεδὸν φιλοξενούμεθα.

§28Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβητε ριζικὰ μέτρα εἰς τρόπον, ὥστε ἀπομακρυνομένου τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου, τὸ ὁποῖον κυρίως προκαλεῖ τὴν συρροὴν τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν πολιτῶν, νὰ ἐξαρκέσῃ ὁ χῶρος δι’ ὅλας τὰς Ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πολίτας, τοὺς ἐπισκεπτομένους τοὺς βουλευτάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀποστερήσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτό. Εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς τοῦ κόσμου, οἱ πολῖται ἔχουν ἰδιαιτέραν αἴθουσαν ὅπου ἀναμένουν νὰ ἴδουν τοὺς βουλευτάς των.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μηχανικοὶ καὶ ἀρχιτέκτονες, πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, μελετοῦν τὴν δημιουργίαν χώρου, πρὸς τὰ ἀνθεστήρια, ὅπου θὰ δημιουργηθῇ ἡ ἀναγκαιοῦσα πρὸς τοῦτο αἴθουσα τῶν πολιτῶν τῶν ἐπιθυμούντων νὰ ἐπισκεφθῶσι τοὺς βουλευτάς των.

§30Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, νὰ πηγαίνουν οἱ πολῖται νὰ συναντοῦν τοὺς βουλευτάς των καὶ ὄχι οἱ βουλευταὶ πρὸς αὐτούς. Χαίρω πάντως, διότι λαμβάνετε τὴν πρωτοβουλίαν ἐπιλύσεως μιᾶς πράγματι δημιουργούσης προβλήματα καταστάσεως.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κουτσοχέρας, ἔχει τὸν λόγον.

§32Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐνῷ χθὲς τὴν ἑσπέραν κατόπιν μακρᾶς ἀναμονῆς συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὸν νομικὸν κόσμον τῆς χώρας, πρὸς παρακολούθησιν τούτου συνεκεντρώθη εἰς τὴν Βουλὴν ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος τῶν ἐνδιαφερομένων νομικῶν, ἡ ἐπακολουθήσασα σημερινὴ εὐρεῖα δημοσίευσις ἐπὶ τοῦ γεγονότος τῆς εἰς τὴν Βουλὴν ἀφίξεως τῶν ἐνδιαφερομένων, ἔσχε δυσάρεστον ἀπήχησιν εἰς τοὺς συνεργάτας μας αὐτούς. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ νομικὸς κόσμος τῆς χώρας ἀποτελεῖ συνεργάτας μας......

§33Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐστράφη οὐδεὶς ἐναντίον τοῦ νομικοῦ κόσμου τῆς χώρας.

§34Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Παρακαλῶ. Ἐπὶ πλέον, κ. Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ἐπὶ τοῦ γεγονότος τῆς εἰσόδου τῶν πολιτῶν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀπροσπέλαστος διὰ τὸν πολίτην.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Βανταλῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§36Ε. ΒΑΝΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τῆς συρροῆς τοῦ κόσμου εἰς τὸ Κοινοβούλιον, εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀνακινεῖται διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Βουλήν. Πιστεύω, ὅτι τὸ γεγονὸς τῶν ἐχόντων τὴν εὐχέρειαν λόγῳ διαμονῆς εἰς Ἀθήνας ἢ Πειραιᾶ νὰ ἐπισκεφθοῦν τὴν Βουλήν, δημιουργεῖ ἄνισον μεταχείρισιν διὰ τοὺς πολίτας τῶν μακρὰν τῆς Πρωτευούσης κατοικούντων πολιτῶν. Διότι οἱ μὲν πρῶτοι ἔχουν τὴν εὐχέρειαν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἴδουν τὸν βουλευτὴν καὶ νὰ ἐνεργήσουν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων των. Τὸ γεγονὸς τοῦτο πέραν τοῦ ὅτι εἶναι ἄκοσμον διὰ τῆς συρροῆς εἰς τὴν Βουλὴν πολιτῶν, εἶναι καὶ ἄδικον καὶ ἀπαράδεκτον. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν σκέψιν δημιουργίας αἰθούσης πολιτῶν, αὕτη εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου ὀρθοτάτη καὶ τὴν ἐπικροτῶ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Μιχαηλίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§38Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ κακίσω τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κουτσοχέρας. Ἐπεκαλέσθη τὴν περίπτωσιν ὡρισμένης τάξεως, ἡ ὁποία ἐνδιεφέρθη διὰ τὴν ἐπιψήφισιν νομοθετημάτων, ἀφορώντων αὐτήν. Ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, συμφώνως πρὸς τὸν καταστατικόν μας χάρτην, ὅλοι οἱ Ἕλληνες, γνωρίζομεν, ὅτι τυγχάνουν ἴσης μεταχειρίσεως μεταξύ των. Οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, εἶναι ἐκπρόσωποι ὅλων τῶν τάξεων. Καὶ τῶν ἐγγραμμάτων καὶ τῶν μὴ ἐγγραμμάτων καὶ τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν μορφωμένων καὶ τῶν μὴ μορφωμένων. Μέχρι σήμερον, κατὰ τὰ 15 ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα θητεύω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐγὼ προσωπικῶς, δὲν ἔφερα οὐδένα πολίτην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συνιστῶ καὶ εἰς τοὺς ἰδιαιτέρους μου νὰ μεταβαίνουν καὶ νὰ κάθηνται εἰς τὰ θεωρεῖα. Τοῦτο δέ, διότι πιστεύω, ὅτι ἐὰν εἷς βουλευτὴς φέρῃ ἕνα φίλον του εἰς τὴν Βουλήν, τότε δημιουργεῖται τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ φέρουν καὶ οἱ λοιποὶ βουλευταί. Ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ πάρωμε τὸ πρᾶγμα προσωπικὸν καὶ νὰ δώσωμεν ἐνσυνειδήτως τὸ παράδειγμα, διὰ τῆς μὴ προσκλήσεως εἰς τὴν Βουλὴν φίλων μας, νὰ μὴ δημιουργῆται συρροὴ πολιτῶν. Ἡμεῖς καὶ ὄχι νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ τὸν Φρούραρχον καὶ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα νὰ ἐπιβάλλουν ἐκ τῶν ὑστέρων αὐτὰ τὴν τάξιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§40Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, φοβοῦμαι, ὅτι ἡ προσήλωσις εἰς καθαρῶς τεχνικὴν βάσιν, μοῦ δημιουργεῖ κάποιαν ἀνησυχίαν, διότι εὐκόλως δύναται νὰ ἀντιστρέψῃ τὸ θέμα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μαλακὰ νὰ πάῃ, κ. συνάδελφε.

§42Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ἐὰν ὑπάρχῃ πρόβλημα, τοῦτο εἶναι, νὰ εὕρωμεν τρόπον, οὕτως ὥστε νὰ αὐξηθοῦν αἱ ἐπαφαὶ τοῦ λαοῦ μὲ τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς βουλευτὰς καὶ νὰ μὴ ἐγείρωμεν μεταξὺ αὐτῶν σινικὰ τείχη. Διότι, ὅσα ἐλέχθησαν σήμερον, ἐκεῖ θὰ ὁδηγήσουν καὶ θὰ προκαλέσωμεν καὶ ἄλλες λαχτάρες. Ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχουν διὰ τὰς ἐπιτροπὰς εἰδικαὶ αἴθουσαι, θὰ εἶναι δυνατὸν οἱ πολῖτες νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν Κομμάτων καὶ νὰ λέγουν τὰ προβλήματά των. Τὸ πρόβλημα, κ. Πρόεδρε, εἶναι νὰ εὑρεθοῦν αἱ αἴθουσαι, διὰ τὰς ἐπιτροπάς.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐνημερώσω τὴν Βουλήν, διὰ τὴν σειρὰν τῶν μέτρων, ποὺ πρόκειται νὰ ληφθοῦν, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἐμφάνισις ἀξιοπρεπὴς καὶ ἀνάλογας πρὸς τὴν μεγάλην ἀποστολήν, τὴν ὁποίαν ἐπιτελοῦν.

§44Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ὡμιλήσατε καὶ δι’ ἓν ἐντευκτήριον. Σήμερον δὲν ἐπανελάβατε τὸ ἴδιον πρᾶγμα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρχίζουν αἱ ἐργασίαι καὶ διὰ τὸ ἐντευκτήριον, ἀκόμη καὶ δι’ ἑστιατόριον. Ὀλίγην ὑπομονήν, παρακαλῶ, νὰ ἔχετε.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.

Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἕνα νομοσχέδιον κρατηθῇ, θὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν οἰκείαν σειράν. Παρακαλῶ, πάρα πολύ, νὰ ἔχετε τοῦτο ὑπ’ ὄψιν σας, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξουν εἰς τὸ μέλλον παρεξηγήσεις. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς Διεθνοῦς Συμβάσεως Τηλεπικοινωνιῶν καὶ τῶν προσηρτημένων αὐτῇ Κανονισμῶν». Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§46Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ θεσμὸς τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως Τηλεπικοινωνιῶν ἔγινε τὸ 1865 μὲ σκοπὸν νὰ προαγάγῃ διεθνῶς τὰς τηλεπικοινωνίας καὶ νὰ διευκολύνῃ τὴν ταχυτάτην καὶ ἄνευ δυσκολιῶν ἀποστολὴν καὶ λῆψιν τῶν τηλεγραφημάτων καὶ τῶν τηλεφωνικῶν συνδιαλέξεων. Τὸ ἔτος αὐτὸ 1865 ὑπεγράφη ἡ πρώτη διεθνὴς σύμβασις ὑπὸ 21 ἱδρυτικῶν μελῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ Ἑλλάς. Ἡ σύμβασις αὕτη ἀνεθεωρήθη τὸ 1952 εἰς τὸ Μπουένος Ἄϋρες καὶ τελικῶς τὸ 1959 εἰς τὴν Γενεύην. Τὴν τελευταίαν αὐτὴν ἀναθεώρησιν πρόκειται νὰ κυρώσωμεν σήμερον. Συμπληρωματικῶς σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐνῷ τὸ 1959 τὴν σύμβασιν τὴν ὑπέγραψαν 84 κράτη, σήμερον ἀνήκουν εἰς τὴν Διεθνῆ Ἕνωσιν Τηλεπικοινωνιῶν 129 κράτη, μόνη δὲ ἡ Ἑλλὰς ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν κρατῶν δὲν τὴν ἔχει κυρώσει. Κατὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἕδρα τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως εἶναι ἡ Γενεύη. Ἀλλὰ δύναται νὰ ὁρισθῇ ὡς τόπος συγκλήσεως τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως καὶ ἄλλη πόλις, ἀρκεῖ νὰ τὸ ζητήσουν 20 χῶραι. Τὸν Σεπτέμβριον 1965 ἡ Γενικὴ Συνέλευσις συνῆλθεν εἰς τὸ Μοντρὲ τῆς Ἑλβετίας, ἔλαβε δὲ μέρος καὶ ἡ Ἑλλάς, ἄνευ ὅμως ψήφου, διότι δὲν εἶχεν ἐπικυρωθῆ ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος ἡ παροῦσα σύμβασις. Αἱ κυριώτεραι διατάξεις τῆς Συμβάσεως ἀναφέρονται εἰς τὴν σύνθεσιν, τὸ ἀντικείμενον καὶ τὴν διάρθρωσιν τῆς Διεθνοῦς Συμβάσεως Τηλεπικοινωνιῶν (ἄρθρα 1–16), εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς Συμβάσεως καὶ τῶν προσηρτημένων εἰς αὐτὴν διεθνῶν κανονισμῶν ὑπὸ τῶν χωρῶν–μελῶν τῆς Ἑνώσεως Τηλεπικοινωνιῶν καὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ τῶν λοιπῶν Διεθνῶν Ὀργανώσεων (ἄρθρα 28– 29) καὶ εἰς τοὺς θεμελιώδεις κανόνας λειτουργίας τῶν Τηλεπικοινωνιῶν καὶ Ραδιοεπικοινωνιῶν (ἄρθρα 30–50). Διὰ τοῦ παρόντος σχεδίου νόμου δὲν προκαλεῖται ἐπιβάρυνσις τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, καθ’ ὅσον αἱ οἰκονομικαὶ ὑποχρεώσεις αἱ προκύπτουσαι ἐκ τοῦ ἄρθρου 15 τῆς συμβάσεως διὰ συμμετοχὴν εἰς τὰς δαπάνας τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως Τηλεπικοινωνιῶν δὲν θὰ προκαλέσωσιν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνωτέρας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐβάρυνε τοῦτον κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, ὅτε ἴσχυεν ἡ προηγουμένη Διεθνὴς Σύμβασις Τηλεπικοινωνιῶν τοῦ Μπουένος Ἄϋρες τοῦ ἔτους 1952. Διὰ τῆς ἀποδοχῆς καὶ ψηφίσεως τοῦ ὑπ’ ὄψιν σχεδίου νόμου παρέχεται εἰς τὸν Ὑφυπουργὸν Συγκοινωνιῶν τὸ δικαίωμα νὰ κυρώσῃ μὲ ἀπόφασίν του τέσσαρας Κανονισμοὺς τηλεφωνίας, τηλεγραφίας καὶ ραδιοεπικοινωνιῶν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ εἰς τὸ σύνολον;

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς Διεθνοῦς Συμβάσεως Τηλεπικοινωνιῶν καὶ τῶν προσηρτημένων αὐτῇ Κανονισμῶν». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρθρώσεως θέσεων τοῦ Γεωπονικοῦ καὶ Δασολογικοῦ Προσωπικοῦ Αʹ Κατηγορίας 5ῳ ἢ 4ῳ βαθμῷ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας».

§50Χ. ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἀφορᾷ τὰ βασικὰ στελέχη τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, τὰ ὁποῖα ἐπὶ χρόνια ταλαιπωροῦνται καὶ ἐπὶ 10 χρόνια εὑρίσκονται εἰς τὸν ἴδιον βαθμόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν ἀγροτικὴν πολιτικήν, χωρὶς νὰ εἶναι ἀνεπτυγμένον τὸ ἠθικὸν τῶν βασικῶν στελεχῶν καὶ ἐπιστημόνων. Παρακαλῶ, νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§51Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος Βουλῆς). Κύριε Πρόεδρε, θέτω μίαν τροπολογίαν, ἁπλῶς, διὰ νὰ τὴν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας διὰ τὸ μέλλον. Δὲν κρατῶ τὸ νομοσχέδιον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτέθη ὑπ’ ὄψει καὶ ἐκ μέρους σας καὶ ἐκ μέρους μας.

§53Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος Βουλῆς). Θὰ δώσω τὴν τροπολογίαν, διὰ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ τὸ μέλλον, τὴν ἑξῆς τροπολογίαν...

§54Χ. ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐπειδὴ ὑπεβλήθησαν πολλαὶ τροπολογίαι, θὰ τὰς μελετήσω καὶ εἰς τὸ σχέδιον νόμου περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου, ὅσοι ἐξ αὐτῶν εἶναι δίκαιαι καὶ λογικαί, θὰ τὰς περιλάβω. Σήμερον δύναμαι μόνον νὰ δεχθῶ μίαν διὰ τοὺς μεσογεωπόνους, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ καμμίαν ἄλλην.

§55Π. ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κρατεῖται.

§56Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον ἢ γίνεται δεκτὸν ἢ κρατεῖται.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖοι κύριοι τὸ κρατοῦν;

§58Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. Ἐγώ.

§59Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ θὰ εἰπῇ ποῖος τὸ κρατεῖ. Ἕνας ὅταν τὸ κρατῇ, ἐτελείωσε; Ἔλεγχον τῶν βουλευτῶν θὰ κάμετε;

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον κρατεῖται.

§61Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ἐφ’ ὅσον κρατεῖται, διατί ζητεῖτε τὰ ὀνόματα;

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζήτησα τὰ ὀνόματα.

§63Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Τὸ κρατῶ καὶ ἐγώ.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς σᾶς ἀμφισβητεῖ τὸ δικαίωμά σας.

§65Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ἐφ’ ὅσον κρατεῖται ἓν νομοσχέδιον, δὲν σημαίνει, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μετὰ συνεννόησις μὲ τοὺς κρατήσαντας καὶ νὰ περάσῃ. Καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἴπομεν τὴν γνώμην μας, ὅτι κρατεῖται, εἴμεθα σύμφωνοι νὰ κρατηθῇ. Δὲν ἠμπορεῖ ὅμως, νὰ περάσῃ κατόπιν συνεννοήσεως τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ μὲ τοὺς κρατήσαντας τὸ νομοσχέδιον, τῶν ὁποίων ζητεῖτε τὰ ὀνόματα.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἕνα νομοσχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον βλέπω, ὅτι ὑπάρχει καθολικὸν ἐνδιαφέρον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κρατεῖται τὸ νομοσχέδιον. Οὐδεμία συζήτησις.

§68Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου...

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία συζήτησις. Τὸ νομοσχέδιον ἐκρατήθη.

§70Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν τὸ κρατεῖ τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶναι νομοσχέδιον ἰδικόν της, τὸ ὁποῖον ἀδικαιολογήτως ἐκρατήθη ἐπὶ μακρὸν εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ Ε.Κ. ἐπαναλαμβάνω, δὲν κρατεῖ τὸ νομοσχέδιον. Νὰ γνωσθῇ ποῖοι τὸ κρατοῦν. Ἡ Ε.Κ. τὸ ψηφίζει ὡς ἔχει.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέκα συνάδελφοί σας τὸ κρατοῦν, ὅπως ὁ κ. Κατσώτας καὶ ἄλλοι. Καὶ εἶπε, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι τὸ κρατοῦν ὅλαι αἱ πτέρυγες. (Φωναὶ ἐκ μέρους βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. καὶ ΕΔΑ ὄχι, ὄχι).

§72Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Κάνετε λάθος, κ. Πρόεδρε. Ἐγὼ ὡμίλησα ἐπὶ τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε. Εἶπον, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον κρατεῖται, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μνημονεύσετε τὰ ὀνόματα τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι τὸ κρατοῦν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν κρατεῖται.

§74Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀρχίσατε τὴν προεκφώνησιν τῶν νομοσχεδίων. Ἡ διαδικασία εἶναι γνωστὴ καὶ παμπάλαια. Τὰ νομοσχέδια γίνονται δεκτὰ κατὰ τὴν προεκφώνησιν ἐὰν δὲν ὑπάρχουν τροπολογίαι. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει τροπολογία ὁπουδήποτε προερχομένη, τὸ νομοσχέδιον κρατεῖται. Διότι καὶ ἡ συζήτησις μιᾶς τροπολογίας, κ. Πρόεδρε, ἀποτελεῖ συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ δὲν δύναται κατὰ τὴν προεκφώνησιν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανειλημμένως ἀπὸ ὅλους τοὺς συναδέλφους εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς ἐγένετο κατ’ οἰκονομίαν μία συνοπτικὴ συζήτησις διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§76Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει τροπολογία. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μυτιλήνης, ὅτι ἡ Ε.Κ. δὲν τὸ κρατεῖ, σημαίνει, ὅτι ἡ Ε.Κ. δὲν ἔχει τροπολογίαν. Ἐὰν ἔχῃ τροπολογίαν, τότε κρατεῖται. Ἐὰν δὲν ἔχῃ τροπολογίαν τότε νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἡ Ε.Κ. δὲν ἔχει ἀντίρρησιν καὶ τὸ ψηφίζει ὡς ἔχει.

§77Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἐντολὴν ἔχω ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ. οὔτε ὑπὲρ οὔτε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ ἕκαστος βουλευτὴς ἔχει δικαίωμα νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ κρατοῦν οἱ βουλευταί, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐρωτᾶτε ποῖος τὸ κρατεῖ.

§78Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς γνώσεως ἐκείνων ποὺ κρατοῦν τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει καὶ ἐπὶ αὐτοῦ παράδοσις. Διατί μνημονεύονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ κρατοῦν; Διότι εἴθισται κατὰ τὴν οἰκονομίαν, τὴν ὁποίαν ἐμνημονεύσατε, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ δίδῃ ἐξηγήσεις. Καὶ ἐὰν ὁ βουλευτής, ὁ ὁποῖος κρατεῖ τὸ νομοσχέδιον ἱκανοποιῆται ἀπὸ τὰς ἐξηγήσεις, αἴρει τὰς ἀντιρρήσεις του καὶ τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται. Αὐτὸς εἶναι λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ μνημονεύωνται ἐκεῖνοι ποὺ τὸ κρατοῦν. Καὶ εἶναι καθιερωμένη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ παράδοσις. Ἑπομένως καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχει ἀντίρρησις. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν τήρησιν τῆς ἀρχῆς, ὅτι εὐθὺς ὡς προβληθῇ ἀντίρρησις ἐκ μέρους οἱουδήποτε συναδέλφου, οἱασδήποτε παρατάξεως, τὸ νομοσχέδιον δὲν περνᾷ κατὰ τὴν προεκφώνησιν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάνω καὶ κάτι ἄλλο, νὰ ὑποβοηθῶ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ τοῦ γενικοῦ χαρακτῆρος νομοθετημάτων. Καὶ εἶναι δυνατὸν μὲ συνοπτικὴν συζήτησιν καὶ μὲ παροχὴν οἱασδήποτε ἐξηγήσεως νὰ διευκολύνωμεν τὴν ψήφισιν νομοσχεδίων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή μας.

§80Χ. ΚΑΝΔΥΛΙΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κάνω ἔκκλησιν πρὸς ὅλους τοὺς συναδέλφους νὰ περάσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ 4.000 ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Εἶναι ὡρισμένοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν διαφόρους τροπολογίας. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καλύπτει κατὰ 90% τὰς ἀνάγκας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Συνεννοήθην μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὥστε νὰ ἐνδιαφερθῇ καὶ διὰ τὴν λύσιν τῶν ἄλλων 10% ὑπολειπομένων ἀναγκῶν. Θερμοπαρακαλῶ, λοιπόν, τὴν Βουλὴν νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον μὲ μίαν φραστικὴν διόρθωσιν εἰς τὸ ἄρθρον 6,

§81ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ψηφισθῇ, ὡς ἔχει.

§82Χ. ΚΑΝΔΥΛΙΑΡΗΣ. Μίαν φραστικὴν διόρθωσιν μόνον.

§83Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος δὲν ἔθεσε καλὰ τὸ θέμα. Δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον χωρὶς νὰ ἀντιμετωπίζεται θέμα τροπολογιῶν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως, γίνεται δεκτόν;

§85Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ κρατῶ.

§86Θ. ΠΑΠΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας ὅλας. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ συντόμως καὶ ἄλλο νομοσχέδιον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δεκταὶ αἱ τροπολογίαι, νὰ φέρῃ συντόμως συμπληρωματικὸν νομοσχέδιον καὶ παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους, νὰ ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§87Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐξακολουθῶ νὰ κρατῶ τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐξηγήσω διατὶ τὸ κρατῶ, θὰ τὸ ἐξηγήσω μόνον ἀφοῦ θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον κρατεῖται, ἀλλὰ θὰ συζητηθῇ πρὸ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τὰ νομοσχέδια τῶν Ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν κρατοῦνται. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας.

§89Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν πρόκειται νὰ καταναλώσωμεν ὅλην τὴν συνεδρίασιν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας δὲν εὑρίσκω τοῦτο σωστόν. Θὰ πρέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Ἐὰν ὅμως περιορισθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας εἰς ἡμίσειαν ὥραν, τότε εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀναμείνω ἐπ’ ὀλίγον διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἰδικοῦ μου νομοσχεδίου.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§91Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε. Τὶ θὰ πῇ περιορίζομεν τὴν συζήτησιν εἰς μίαν ὥραν. Δὲν τὸ καταλαβαίνω. Ἢ συζητεῖται ἢ δὲν συζητεῖται.

§92Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις ὅπως ἡ Βουλὴ συζητήσῃ σήμερον τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Θὰ πρέπει λοιπὸν νὰ προχωρήσωμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§93Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ πρέπει ἀφοῦ πλέον εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας νὰ δώσετε τὸν λόγον εἰς τὸν συνάδελφον κ. Δαβάκην, διότι εἶναι πιθανὸν ὁ κ. Λαβάκης ἀφοῦ μᾶς εἴπῃ διὰ ποίους λόγους κρατεῖ τὸ νομοσχέδιον νὰ ἄρῃ ἐν τῷ μεταξὺ τὰς ἀντιρρήσεις του καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον χωρὶς νὰ χρειασθῇ νὰ ὁμιλήσουν οἱ εἰσηγηταί.

§94Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ λόγος ποὺ ἐκράτησα τὸ νομοσχέδιον εἶναι λόγος τακτικῆς καὶ λόγος κύρους αὐτοῦ τούτου τοῦ Σώματος. Εἴπατε, κ. Πρόεδρε, σὲ ἄλλην συνεδρίασιν, ὅτι ἂν κρατηθῇ ἕνα νομοσχέδιον δὲν ἐπανέρχεται πρὸς συζήτησιν ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον. Σεῖς τὰ εἴπατε αὐτά, κ. Πρόεδρε, καὶ τώρα δὲν τὰ ἐφαρμόζετε. Ἐπιθυμῶ νὰ τηρῆται ἡ τάξις καὶ δι’ αὐτὸ ἐκράτησα τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, λόγοι τακτικῆς καὶ συνεπείας.

§95Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω, κ. Πρόεδρε, καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προωθοῦνται θέματα τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, τὰ ὁποῖα ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἐκκρεμοῦν. Θέτω μόνον ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὰς ἑξῆς 3 τροπολογίας.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὰς δώσετε, κ. Βρανόπουλε, εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν πρόκειται νὰ γίνουν δεκταὶ τροπολογίαι.

§97Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ ἐγκαινιάζετε, κ. Πρόεδρε, ἐδῶ μέσα. Καινὰ δαιμόνια εἰσάγετε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Συζητεῖται ἢ ὄχι τὸ νομοσχέδιον; Ἐφ’ ὅσον συζητεῖται ἔχω δικαίωμα νὰ εἴπω τὰς σκέψεις μου καὶ νὰ ἀναπτύξω τὰς τροπολογίας μου. Θέτω ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μίαν τροπολογίαν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Ἄρχου καὶ ἐμοῦ, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν γεωπόνων ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας συνυπολογίζεται ὡς χρόνος ὑπηρεσίας ὁ διανυθεὶς ὑπ’ αὐτῶν χρόνος ὑπηρεσίας εἰς μόνιμον θέσιν γεωπόνου τοῦ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς». Ἡ δευτέρα τροπολογία εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πιπιλῆ καὶ συμφωνῶ μὲ τὸ περιεχόμενόν της. Ἡ τρίτη εἶναι μία προσθήκη σχετικὴ μὲ τὸν ὑπαλληλικὸν Κώδικα καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῶν διατάξεων τῆς παρ. 6 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν. 4464)1965 «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ὑπαλληλικοῦ Κώδικος κλπ.», εἶναι, ὅτι εἰς τὰς διατάξεις ταύτας ὑπάγονται καὶ οἱ ἐνταγέντες καὶ ἀποχωρήσαντες τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας λόγῳ ὁρίου ἡλικίας ἢ παραιτήσεως μετὰ τὴν ἰσχὺν τῶν παρ. 1 καὶ 2 τοῦ ἄρθρου 205 τοῦ Ν. 1211)1951 οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βʹ Κατηγορίας τοῦ Κλάδου Γεωπονικοῦ καὶ Δασικοῦ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι οὗτοι δὲν ἐνετάγησαν εἰς ἀνάλογον πρὸς τὰ ἔτη ὑπηρεσίας των βαθμὸν λόγῳ ἐλλείψεως ἀντιστοίχου κενῆς ὀργανικῆς θέσεως». Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀφοῦ ἴδῃ τὰς τροπολογίας ταύτας νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν τὰς ἐγκρίνῃ ἢ ὄχι.

§98Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συμβαίνει, κ. Πρόεδρε, νὰ εἶμαι Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἀνελήφθη, κ. Πρόεδρε, ὑποχρέωσις ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ποὺ ἀφορᾶ τὴν τάξιν τῶν γεωπόνων καὶ δασολόγων ψηφισθῇ χωρὶς συζήτησιν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Δαβάκης δὲν ἔχει πλέον ἀντίρρησιν, νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις μεταξὺ τῶν γεωπόνων καὶ δασολόγων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Μαλλιάκαν λέγω, ὅτι ἡ ΕΡΕ δὲν ἔχει ἀντίρρησιν εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν, αἱ ἀντιρρήσεις αὗται δὲν εἶναι ἀντιρρήσεις ποὺ ἀφοροῦν τὸ κόμμα τῆς ΕΡΕ, ἀλλ’ ἀντιρρήσεις βουλευτῶν.

§99Α. ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει, κ. Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ σήμερον ὡς ἐπεῖγον. Ὡς ἐκ τούτου παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ ψηφισθῇ καὶ νὰ μὴ γίνουν δεκταὶ τροπολογίαι. Παρακαλῶ μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διορθώσῃ ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ καὶ τὸ θέμα τῶν τμηματαρχῶν βʹ κατηγορίας τοῦ Ὑπουργείου του. Τοῦτο μόνον κάμνω ὡς σύστασιν γενικῆς τάξεως. Θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ εἴπω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τιμᾶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας.

§100Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ποὺ θεραπεύει σημαντικὰς ἀνάγκας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἔχει καθυστερήσει ὑπερμέτρως. Ὅλοι μας συνεβάλαμεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ὅπως τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ ἀμέσως. Ζητῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠμπορῇ νὰ δεχθῇ ὡρισμένας τροπολογίας καλὸν θὰ ἦτο νὰ τὰς δεχθῇ καὶ νὰ συμπεριλάβῃ ταύτας εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§101Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ κάμω μίαν πρότασιν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἀντὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς μόνην ἀνάγνωσιν, διότι δὲν προχωροῦμεν ὅπως διεξάγεται ἡ συζήτησις, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν δύναται νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῶν διαφόρων τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι προτείνονται ἀπὸ τοὺς κ.κ. συναδέλφους — καὶ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς εἶναι σαφὴς — προτείνω ἐφ’ ὅσον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ τὸ δεχθῇ αἱ ὑπάρχουσαι τροπολογίαι νὰ δοθοῦν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ ἀκολουθήσωμεν πλέον τὴν τακτικὴν διαδικασίαν, νὰ ἔλθῃ εἰς Βʹ συζήτησιν καὶ νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἀφοῦ μελετήσῃ πρῶτον ὅλας τὰς τροπολογίας, νὰ εἴπῃ ἐπαναλαμβάνω, ποίας δέχεται.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγώ, κ. Θεοτόκη, διαφωνῶ μαζί σας, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ σήμερον.

§103Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πῶς θὰ γίνῃ δεκτόν; Πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ποίας τροπολογίας δέχεται.

§104Χ. ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐγὼ κάμνω ἔκκλησιν νὰ τὸ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶναι ἀνάγκη ἐπειγούσης ἐφαρμογῆς του. Ἑξακόσιοι γεωπόνοι καὶ 100 δασάρχαι εἰς τὴν ὕπαιθρον ἐπὶ 2 ἔτη περιμένουν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Πρέπει νὰ τοὺς δώσωμεν ἀπάντησιν καὶ δηλώνω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ δίδω τὸν λόγον μου, ὅτι ὅλας τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν θὰ τὰς μελετήσω καὶ ὅσαι εἶναι ἀπὸ αὐτὰς δίκαιαι καὶ λογικαὶ θὰ τὰς περιλάβω εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἑτοιμάζω διὰ τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου. Εἶναι δὲ ὅπως ἐλέχθη, πράγματι, κάτω τῶν 10%. Δὲν δύναμαι σήμερον, θὰ ἠδυνάμην, ἐὰν ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἐδέχετο διὰ τοὺς μεσογεωπόνους νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Εἶναι δικαία ἡ τροπολογία αὐτὴ καὶ ἀφορᾷ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται καὶ ἀγωνίζονται εἰς τὴν ὕπαιθρον. Παρακαλῶ καὶ κάμνω ἔκκλησιν νὰ τιμήσωμεν — διότι πρόκειται νὰ τιμήσωμεν — ἕνα κλάδον ὁλόκληρον, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται ἀθορύβως καὶ προσφέρει πολλὰ εἰς τὸ Ἔθνος, νὰ τὸν τιμήσωμεν, ὅπως ἔπρεπε ἡ Πολιτεία νὰ τὸν τιμήσῃ δίδοντάς του τὸ δίκαιον. Τίποτε περισσότερον. Ἐπὶ 15 ἔτη παραμένουν εἰς τὸν ἴδιον βαθμόν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθοῦν αὐτοὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον, μὲ τὶ ἠθικὸν καὶ μὲ ποίαν διάθεσιν ὅταν ἡ πολιτεία τοὺς ἀδικῇ; Θέλομεν νὰ δώσωμεν δίκαιον, εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν καὶ ἐπολλαπλασίασαν τὴν παραγωγὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Παράκλησιν ὑποβάλλω, εἰδικῶς εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις καὶ νὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτὸ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνυψώσῃ τὸ ἠθικὸν τῶν γεωπόνων, οἱ ὁποῖοι συμπαρίστανται εἰς τοὺς ἀγῶνας τῶν ἀγροτῶν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Παπαληγούρας.

§106Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργός. Τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ἰδία, μετὰ τὴν ὑπόσχεσίν του, ὅτι θὰ ἴδῃ τὰς τροπολογίας ὅταν θὰ φέρῃ τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δεχθῇ, ἀπὸ τοῦδε, τὴν σχετικὴν πρὸς τοὺς μεσογεωπόνους προσθήκην. Διότι, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ ὑπηρεσιακὴ κατάστασις ὑπὸ τὴν ὁποίαν τελεῖ αὐτὴ ἡ κατηγορία. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀνησυχῇ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Ἐμελέτησα ποῖαι εἶναι αἱ οἰκονομικαὶ συνέπειαι τῆς τυχὸν ἀποδοχῆς τῆς προσθήκης. Ἀνέρχονται εἰς 545.085 δρχ. ἐτησίως. Δὲν ἐχάλασεν ὁ κόσμος. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ δίκαιον.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Πιπιλῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§108Κ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι, διότι ἔχω ζητήσει τὸν λόγον ἐκ τῶν πρώτων καὶ ἀκόμη δὲν μοῦ τὸν ἐδώσατε.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δαμιανέ, ὁ κ. Πιπιλῆς ἔχει ζητήσει τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος ἔχει κάποια προτεραιότητα, διότι εἶναι εἰσηγητὴς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Συνεπῶς, κακῶς διαμαρτύρεσθε, καὶ ὁ κ. Πιπιλῆς θὰ ὁμιλήσῃ πρῶτος. Ὁρίστε, κ. Πιπιλῆ.

§110Χ. ΠΙΠΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκμεταλλευόμενος τὸ ὁμόθυμον τῆς Βουλῆς διὰ τὸν γεωπονικὸν κόσμον τῆς χώρας, δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχοληθῶ ἐπὶ πολὺ διὰ τὸ θέμα αὐτό. Ἐξ ἄλλου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅλοι οἱ ἐκπρόσωποι τῶν κομμάτων, συνεζήτησαν μετὰ προσοχῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰσῆλθον εἰς τὰς λεπτομερείας πρὸς ἐπανόρθωσιν ὡρισμένων ὑφισταμένων ἀδικιῶν. Τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου ἔρχεται νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἠθικὴν τάξιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Εἰς τοῦτο ὅλοι οἱ συνάδελφοι, ὅλων τῶν παρατάξεων πρέπει νὰ συμβάλωμεν. Ἰδιαιτέρως ὁ ὁμιλῶν ἔχει ἀναλάβει δέσμευσιν, διότι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐδήλωσεν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ συντομώτερον, ἐπιφυλασσόμενος, πρὸς τακτοποίησιν καὶ ὡρισμένων εἰσέτι περιπτώσεων, καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι αἱ σχετικαὶ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μέχρι σήμερον, νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψιν του καὶ νὰ τὰς ἐξετάσῃ καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ τὰς περιβάλῃ εἰς τὸ νέον νομοσχέδιον Ὀργανισμοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, τὸν ὁποῖον θὰ φέρῃ εἰς τὸ Σῶμα συντόμως. Ἐπίσης ἐπιθυμῶ νὰ κάμω τὴν εὐχάριστον δήλωσιν, ὅτι ὁ γεωπονικὸς κόσμος τῆς χώρας θεωρεῖ ἀρκετὴν τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ κλάδου, ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς ἔχει εἰς τὰ πλεῖστα αὐτοῦ ζητήματα. Ἡ προσθήκη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὸ θέμα τῶν μεσογεωπόνων συμπληρώνει, ἐν πολλοῖς, τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν τῶν ἀδικιῶν, διότι καὶ οὗτοι ἀνήκουν εἰς τὸν τεχνικὸν κλάδον τοῦ Ὑπουργείου. Πάντως, θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι διὰ τῆς σημερινῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἀποκαθιστᾷ τὸ δίκαιον ὅσον εἶναι δυνατὸν καὶ ὅσον ἐπιτρέπουν αἱ δυνατότητες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον του ἐνῷ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον εὑρέθη εἰς δύσκολον θέσιν νὰ περικόψῃ μερικὰ ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἐδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διότι τὸ ἔκρινεν αὐστηρότερον. Θὰ ἤθελα μίαν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι οἱ προαγόμενοι ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ εἶναι εἰς τὸ ἀριστερὸν προσέτι καὶ διὰ τοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἤδη περάσει ἀπὸ τὸ Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον καὶ νὰ εὑρίσκωνται οἱ σήμερον προαγόμενοι κατὰ τὴν λειτουργίαν τῶν ἁρμοδίων Συμβουλίων εἰς τὸ ἀριστερὸν τούτων. Ἐπίσης ἡ ὁλοκλήρωσις τοῦ νομοσχεδίου δὲν πρέπει νὰ ἀγνοήσῃ καὶ τοὺς διοικητικούς. Διότι, τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας δὲν ἐξυπηρετεῖται μόνον ἀπὸ τοὺς γεωπόνους. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς διοικητικούς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀποκαθίσταται πλέον ἡ ἠθικὴ τάξις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ὅσον τὸ ἐπέτρεψεν ἡ αὐστηρότης τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ σπάζουν οἱ φραγμοί, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τέλμα εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν σκαπανέων τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ συντελεσθῇ συντόμως ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς ἠθικῆς ἀποκαταστάσεως.

§111Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαβλέπω, ὅτι ἡ γενικὴ ἄποψις, ἐκ μέρους ὅλων τῶν πλευρῶν, εἶναι ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀτελές. Καὶ ὡς ἀτελὲς ὅμως, εἶναι χρήσιμον. Ἡ ἄποψις ὅμως, ὅτι εἶναι ἀτελὲς δὲν δικαιολογεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας διὰ τοὺς διθυράμβους του, ὅτι φροντίζει, διὰ τὴν ἐξύψωσιν τοῦ θεσμοῦ τῶν γεωπόνων. Ἐὰν ἤθελε νὰ τὸν ἐξυψώσῃ, πράγματι, ἔπρεπε νὰ φέρῃ ἕνα ἄρτιον νομοσχέδιον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κάμει. Ἐλέχθη, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ὁμοφώνως τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ἐγίνετο δεκτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Παπαληγούρας ὑπεστήριξε διὰ τοὺς μεσογεωπόνους. Διαβλέπω, ὅτι ἐὰν τοῦτο γίνῃ δεκτόν, τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται. Ἡμεῖς μὲ τὴν προσθήκην αὐτῆς τῆς βελτιώσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀναφορικῶς πρὸς τοὺς μεσογεωπόνους, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Ἔκαμεν ἔκκλησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς ὅλους. Κάμνομεν καὶ ἡμεῖς ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, διὰ νὰ τὸ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 10′ λεπτά.

§113Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί, κ. Πρόεδρε; Ὅταν φθάνωμεν εἰς τὸ τέρμα;

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρῆτε, κ. Μπακόπουλε, ἐνόμισα, ἐτελειώσατε.

§115Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμία παρεξήγησις. Νομίζω, μετὰ τὴν ὁμόθυμον δήλωσιν ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πλευρῶν, ὅτι ἀποδέχονται τὸ νομοσχέδιον καὶ μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Παπαληγούρα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶμαι σύμφωνος νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ διακόψωμεν διὰ 5 λεπτά;

§117Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§118Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως δὲν ἔγινα ἀντιληπτὸς ἀπὸ σᾶς. Δὲν ἐζήτησα ἐγὼ νὰ μὴ ὁμιλήσουν οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ ἡμεῖς εἴμεθα διατεθειμένοι, ἐὰν ἡ Βουλὴ συμφωνῇ νὰ τελειώνωμεν. Δὲν ἔκαμα τὴν πρότασιν νὰ περιορίσετε τὸν λόγον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά.

(Ὥρα 12.10′ μ.μ.)

(ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ)

(Ὥρα 12.15′ μ.μ.)

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁρίστε, κ. Δαμιανέ, ποίαν δήλωσιν θέλετε νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργός;

§121Κ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὑποβάλει δύο ἐρωτήσεις διὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ἀκτημόνων τῆς Κοιν. Νεροφράκτου Δράμας ἐκ τόκων ὑπερημερίας καὶ δὴ τῶν δικαιωθέντων ἐκ κλήρου ποὺ ἔλαβον, οἱ δὲ τόκοι ἐπεβλήθησαν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἐνῷ διένειμε τοὺς ἀγροὺς τὸ 1955 ἐβεβαίωσε τὸ τίμημα τὸ 1964.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει σχέσιν αὐτὸ μὲ τὸ νομοσχέδιον;

§123Κ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἔχει σχέσιν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, κ. Πρόεδρε. Πρόκειται περὶ τῶν γαιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς ἀκτήμονας πρὸ 10 περίπου ἐτῶν καὶ διότι τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας καθυστέρησε νὰ βεβαιώσῃ τὸ τίμημα ἐπέβαλε τόκους διὰ τὸν χρόνον καθυστερήσεως εἰς τοὺς ἀκτήμονας μὲ συνέπειαν σήμερα νὰ ζητῆται ἀπὸ τοὺς ἀγρότας αὐτοὺς πολλαπλασίας ἀξία τῆς πραγματικῆς τοιαύτης τῶν ἀγρῶν των. Εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τῶν Γεωπόνων. Θὰ ἤθελον μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ κάνῃ τὴν δήλωσιν, ὅτι θὰ τακτοποιηθῇ ἐπὶ τέλους τὸ θέμα αὐτὸ τῶν ἀκτημόνων ποὺ μοῦ ὑπεσχέθη δὶς καὶ ἀφορᾷ πλὴν τῶν κατοίκων τοῦ Νεροφράκτου καὶ χιλιάδας ἄλλων εἰς τὸν Ν. Δράμας καὶ τὴν Βορ. Ἑλλάδα.

§124Χ. ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ἔχω συζητήσει τὸ θέμα μὲ τὸν κ. Δαμιανόν. Ἑτοιμάζω σχέδιον νόμου καὶ τοῦ δίδω τὸν λόγον μου, ὅτι θὰ τὸ φέρω τὸ ταχύτερον εἰς τὴν Βουλήν, τὸ ἄλλο θέμα εἶναι μία τυπικὴ διόρθωσις. Ὡς πρὸς τοὺς πίνακας θὰ μεριμνήσω εἰς τὰ Ὑπηρεσιακὰ Συμβούλια, ὥστε νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ἀριστερόν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τί ἔχετε νὰ εἴπητε;

§126Χ. ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν τροπολογίαν διὰ τοὺς μεσογεωπόνους, τὴν ἀποδέχομαι.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον;

§128ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§129Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἔχω ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, κ. Πρόεδρε.

§130Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ κρατήσῃ ὁ κ. συνάδελφος, ἔγινε δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§131Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὸ κρατῶ ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον καὶ θέλω νὰ ὁμιλήσω.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐδήλωσαν, ὅτι παραιτοῦνται τοῦ λόγου μὲ ἀναγκάζουν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ ἤδη διὰ τῆς σιωπῆς των οἱ κ.κ. συνάδελφοι παραιτήθησαν τοῦ λόγου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, κατ’ ἄρθρον καὶ εἰς τὸ σύνολον ὡς ἐτροπολογήθη;

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτόν, κατ’ ἀρχήν, κατ’ ἄρθρον καὶ εἰς τὸ σύνολον.

§135Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἠρωτήσατε τὴν Βουλήν, ἐὰν γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ ἡ Βουλὴ ἐξεδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν της ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ σεῖς ὡς Πρόεδρος ἐξηγγείλατε τὴν ἀπόφασιν. Ἔληξε τὸ θέμα. Ὁ κ. συνάδελφος παραπονεῖται, ὅτι δὲν τοῦ ἐδόθη ὁ λόγος. Εἶναι ἄλλο θέμα, εἰς ἄλλην συνεδρίασιν νὰ παραπονεθῇ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βογιατζῆς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§137Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 6, εἶναι τελείως ἄσχετον μὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποδεχθῇ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν τριῶν γραμμῶν, ἤτοι 14, 15, 16 καὶ συμπεριλάβῃ πάρα κάτω, ὅτι θὰ συζητηθοῦν αἱ αἰτήσεις αὐταί, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἀφορᾷ τοὺς γεωπόνους ἡ διάταξις αὐτή, εἶναι τελείως ἄσχετος, δὲν συνεζητήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐγράφη τὴν τελευταίαν στιγμὴν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἑπομένως κανεὶς δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ αἰτήματα τῶν γεωπόνων, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι τελείως ἄσχετον. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δηλώσῃ, ὅτι θὰ ἐξαιρέσῃ τὰς γραμμὰς 14, 15 καὶ 16 καὶ θὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ ἐξετασθοῦν αἱ αἰτήσεις τῶν ἀδικηθέντων, τότε μάλιστα, γίνεται δεκτόν, δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ὡς πρὸς τὰ ἄλλα.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἐκ νέου ἡ Βουλὴ ἔχει ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα, ἐψηφίσθη.

§140Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐὰν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ συμφωνῇ.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ καὶ ἔκαμε δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§142Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὸ δέχεσθε, κ. Ὑπουργέ;

§143Χ. ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον.

§144Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τότε τὸ κρατῶ ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε. (Κωδωνοκρουσίαι).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§146Χ. ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, κ. συνάδελφε. (Θόρυβος ἐκ μέρους πολλῶν βουλευτῶν ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον.

§148Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Χωρὶς ἀπάλειψιν τῶν τριῶν γραμμῶν ποὺ ἐζήτησεν ὁ κ. Βογιατζῆς.

§149Χ. ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη ὡς ἔχει, ἀλλὰ δηλῶ εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι τὴν διάταξιν αὐτὴν θὰ τὴν ἐξετάσω, ἐὰν δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ δὲν θὰ τὴν ἐφαρμόσω καὶ θὰ τὴν ἐπαναφέρω εἰς τὴν Βουλήν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διαρθρώσεως θέσεων τοῦ Γεωπονικοῦ καὶ Δασολογικοῦ προσωπικοῦ Αʹ Κατηγορίας 5ῳ ἢ 4ῳ βαθμῷ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καί τινων ἄλλων διατάξεων». Κύριοι συνάδελφοι, κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι ἦτο ἡ τελευταία παρέκκλισις ποὺ ἔγινε. Ἔκαμα τὴν παρέκκλισιν, διότι ἀντελαμβανόμην πόσον ἐπεῖγον ἦτο νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτὸ μὲ τὴν συμφωνίαν ὅλων σας ἔκαμα τὴν συγκατάβασιν ποὺ τόσον θόρυβον προὐκάλεσεν. Ἀλλὰ εἶδα, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζεται, δυστυχῶς, ἡ προσπάθειά μου, ἡ ὁποία καὶ καλόπιστος ἦτο καὶ καλοπροαίρετος. Εἰς τὸ μέλλον θὰ ψηφίζωνται τὰ νομοσχέδια μὲ τὴν καθιερωμένην σειράν, χωρὶς νὰ γίνεται παρέκκλισις, διὰ νὰ ἀσφαλίζεται ἡ κοσμιότης τῶν συζητήσεων.

§151Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ὁ τρόπος τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, δὲν τιμᾷ τὴν Βουλήν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλως δὲν θὰ ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κύριε συνάδελφε. Κάμω αὐτὴν τὴν δήλωσιν καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν ὅλων σας. Ὁ κ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§153Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐνεφάνισεν ἕνα νομοσχέδιον καὶ ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὸν τόνον τοῦ καθαρῶς ὑπηρεσιακοῦ καὶ ἀθώου. Ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν ποὺ ἔκαμαν οἱ κύριοι συνάδελφοι καὶ μάλιστα συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἡγήθησαν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον σχεδὸν καταργεῖ τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν καὶ ἀναθέτει αὐτὴν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς.

§154Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Δὲν σᾶς ἀκούει ὁ κ. Ὑπουργός.

§155Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐμένα μὲ ἐνδιαφέρει νὰ ἀκούῃ ἡ Βουλή, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θέλει νὰ ἀκούσῃ, εἶναι δικαίωμά του.

§156Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Παρακολουθῶ, κύριε συνάδελφε, τὴν ὁμιλίαν σας.

§157Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἐγένετο ἀπόπειρα ἐκ μέρους τῶν στρατιωτικῶν διὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς πλήρους ἐξουσίας ὑπ’ αὐτῶν. Πρὸ τοῦ 1909 ὑπῆρχον οἱ Γενικοὶ Διοικηταὶ τοῦ στρατοῦ, εἶχον ἰδιαιτέραν στολὴν καὶ ἦσαν οἱ ἐπιτελεῖς, ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ τότε Διαδόχου Κωνσταντίνου. Ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς διοικήσεως ἦτο ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1909. Ἡ πρώτη πρᾶξις τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1909, δηλαδὴ τῶν ἀξιωματικῶν, ἦτο ἡ κατάργησις τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ὅπως ἐλέγετο τότε. Δευτέρα προσπάθεια ἐγένετο τὸ 1915. Δὲν εἶχεν ἀρχίσει ἀκόμη νὰ διαφαίνεται ὁ διχασμός, δὲν εἶχον ἀρχίσει ἀκόμη νὰ διαφαίνωνται τὰ τραγικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἠκολούθησαν. Γενικὸς Ἐπιτελάρχης, ἦτο τότε ὁ ἀείμνηστος Βίκτωρ Δούσμανης, μία πράγματι φυσιογνωμία ποὺ ὑπηρέτησε τὸν τόπον καὶ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις καὶ συνετέλεσεν εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ, κυρίως ἐπὶ κυβερνήσεως Γεωργίου Θεοτόκη. Τότε ὁ Γενικὸς Ἐπιτελάρχης ἠθέλησε νὰ εἰσαγάγῃ μίαν νέαν θεωρίαν, ὅτι δηλαδὴ εἶχεν ὑπευθυνότητα διὰ τὴν πολιτικὴν ποὺ θὰ ἤσκει ἡ Κυβέρνησις. Πρωθυπουργὸς ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Εἶναι δὲ γνωσταὶ αἱ ἐπιστολαὶ τοῦ Δούσμανη πρὸς τὸν Βασδέκην. Συμπτώματα δηλαδὴ ἀπ’ ἀρχῆς μιᾶς κακῆς ἐποχῆς. Σήμερον, διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου ποὺ παρουσιάζει μὲ τόσην ἀθωότητα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἴσως διότι δὲν τοῦ μένει καιρὸς νὰ ἐμβαθύνῃ εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα, τῶν σχέσεων, δηλαδὴ τῆς Πολιτείας μὲ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει μὲ τὸ ἀθῷον αὐτὸ νομοσχέδιον, ὅτι διὰ νὰ μὴ βαρύνωνται οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Ἐπιτελείων, δίδει δικαίωμα ὑπογραφῆς μέχρι διευθυντοῦ ἐπιτελικοῦ Γραφείου, δηλαδὴ μέχρι Ταγματάρχου εἰς τὰς μονάδας. Τουτέστιν κλονίζει ἀπόλυτα τὴν ἱεραρχίαν. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν διαταγαὶ ἐκδιδόμεναι ὑπὸ ἀντισυνταγματάρχου νὰ ἐκτελοῦνται ἀπὸ ἀντιστράτηγον καὶ ἴσως ἀπὸ Ἀρχηγὸν Στρατιᾶς; Δὲν εἶναι ἀνάγκη, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναζητοῦμε τὸ αὐγὸ τοῦ Κολόμβου. Ἐδῶ ἐμιμήθησαν δυστυχῶς τὰ Ἀγγλικὰ συστήματα καὶ τώρα τελευταίως τὰ Ἀμερικανικὰ συστήματα ἐπάνω εἰς τὸ θέμα τῆς διαρθρώσεως τῶν Ἑλληνικῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. θὰ ἐνθυμῆται, διότι διετέλεσεν Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πόσον ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὰ συστήματα αὐτὰ καὶ κατήργησε τὴν ταξιαρχίαν καὶ ἐπανέφερε τὰ συντάγματα.

§158Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προηγουμένως. Ὅταν ἦτο Ἀρχιστράτηγος.

§159Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, πότε ἀκριβῶς. Πάντως κατήργησε τὰς ταξιαρχίας καὶ ἐπανέφερε τὰ συντάγματα, τὰ ὁποῖα συμβιβάζονται περισσότερον μὲ τὴν νοοτροπίαν τοῦ Ἕλληνος στρατιώτου. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ Κράτη ποὺ ἐφαρμόζονται αὐτὰ τὰ συστήματα καὶ οἱ Κανονισμοί, δὲν ὑπάρχει πουθενὰ τέτοια περίπτωσις, διὰ τῆς ὁποίας ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ παραδίδῃ τὴν διοίκησιν τοῦ στρατεύματος εἰς τοὺς ἐπιτελεῖς. Παντοῦ ὑπάρχουν τὰ τρία Ὑπουργεῖα. Καὶ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὑπάρχουν ὑπουργεῖα καὶ οὐδὲ κἂν ὑφυπουργεῖα. Δὲν λέγω βεβαίως νὰ δημιουργήσωμεν ἐδῶ τρία ὑπουργεῖα, καίτοι νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔβλαπτε τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνισχυθῇ ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τριῶν Ὑφυπουργῶν. Ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε τρεῖς Ὑφυπουργοὺς ἐν ἀρχῇ καὶ μετὰ ἔμεινε μὲ ἕνα Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, διότι ἐγνώριζε προσωπικῶς τὴν ἱστορίαν ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀξιωματικῶν. Σήμερον δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατὶ ἡ Κυβέρνησις ποὺ ἔχει κάθε λόγον νὰ ἔχῃ κενὰ ὑπουργεῖα διὰ νὰ ἐνισχυθῇ περισσότερον, ἀπορρίπτει τὴν βοήθειαν τῶν τριῶν Ὑφυπουργῶν εἰς τοὺς τρεῖς κλάδους τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Κύριοι βουλευταί, χθὲς κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν μία πρότασις συναδέλφων τῆς ΕΔΑ, τὴν ὁποίαν συνυπέγραψα καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι ἀνεξάρτητοι συνάδελφοι, διὰ τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἔθεσα τὴν ὑπογραφήν μου μὲ ὅλην μου τὴν συνείδησιν. Εἶμαι πολὺ παλαιὸς καὶ εἰς θέματα ἀφορῶντα τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ὑπῆρξα πάντοτε ἀνεπηρέαστος ἀπὸ κομματικὴν τοποθέτησιν καὶ ἀντικειμενικός. Δυστυχῶς, σήμερον αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις εἶναι ἐκτεθειμέναι ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης, ἀκόμη καὶ τῆς διεθνοῦς. Ἂν διαβάσητε τὸν ξένον τύπον, θὰ ἴδητε νὰ γράφουν διὰ κινήματα καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἴσως δι’ αὐτὸ νὰ φταῖμε ὅλοι μας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ ΙΔΕΑ ἐμφανίζεται ὡς κάτι τι τὸ ὀργανικόν.

§160Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Τί εἶναι αὐτά. Νὰ μᾶς πῆτε διὰ τὸν ΑΣΠΙΔΑ.

§161Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὸν ΑΣΠΙΔΑ.

§162Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Νὰ ἔλθητε, κύριε συνάδελφε. Ὅλα αὐτὰ εἶναι σχετικὰ μὲ τὸ νομοσχέδιον. Νὰ ὁμιλήσητε καὶ διὰ τὸν ΙΔΕΑ καὶ διὰ τὸν ΑΣΠΙΔΑ καὶ διὰ τὸν ΠΕΡΙΚΛΗ. Διότι ὅλα αὐτὰ εἶναι σχετικὰ μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§163Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ, εἶναι ὅλα σχετικά, διότι σεῖς φαίνεται, ὅτι δὲν γνωρίζετε τί συμβαίνει εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις.

§164Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Βεβαίως σεῖς εἶσθε κατατοπισμένος ἀπὸ 25ετίας εἰς τὰ θέματα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν.

§165Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Βεβαίως, δὲν γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι ὁ ΙΔΕΑ...

§166Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Εἰς τὴν Ἀλβανίαν δὲν ἐλάβατε μέρος εἰς τὸν πόλεμον; Διατὶ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν εἶσθε στρατιωτικός; Ἐγὼ σᾶς ἐνθυμοῦμαι εἰς τὸν Ἀλβανικὸν πόλεμον, εἰς τὸ Αʹ Σῶμα Στρατοῦ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§167Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν ἐδῶ ἐπίδειξιν τῶν τίτλων μας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§168Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. ..... (δὲν ἠκούσθη) .....

§169Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Σεῖς νὰ σιωπᾶτε, διότι σεῖς κατὰ τὰς δυσκόλους ἐκείνας ὥρας τὸ εἴχατε σκάσει εἰς τὸ τέλος.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σερπᾶνο, σεῖς εἶσθε εὐπρεπὴς κοινοβουλευτικός, διατὶ δημιουργεῖτε ἀντεγκλήσεις;

§171Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Λυποῦμαι πολύ, ἀλλὰ προεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. Μανιαδάκην. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Διαμαντόπουλος).

§172Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔχομεν, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα παράρτημα τοῦ ΙΔΕΑ, τὸ σχέδιον ΠΕΡΙΚΛΗΣ. Κατὰ περίεργον πρᾶγμα, οἱ ἴδιοι ἄνθρωποι ποὺ ἐμφανίζονται εἰς τὸν ΙΔΕΑ, ἐμφανίζονται καὶ εἰς τὸν ΠΕΡΙΚΛΗΝ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποδεικνύεται ἡ γνησιότης τοῦ σχεδίου ΠΕΡΙΚΛΗΣ. Τώρα ἐνεφανίσθη ὁ ΑΣΠΙΔΑ. Ἀλλὰ πῶς καὶ διατί; Ὡς ἀντίδρασις κατὰ τοῦ ΙΔΕΑ καὶ πάλιν ἀπὸ τὸν ΙΔΕΑ. Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι ἔβαλον τὴν ὑπογραφήν μου εἰς τὴν πρότασιν τῶν κ.κ. συναδέλφων. Ἀποτελοῦμεν ὅλοι μας τὴν ἡγεσίαν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων.

§173Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι μας;

§174Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὄχι, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι εἴμεθα ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους καὶ κατὰ συνέπειαν οἱ ὑπεύθυνοι ἡγέτες. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ σφάλμα νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς ποὺ συμφέρει ὅλα τὰ Κόμματα. Θὰ μετανοήσωμεν σκληρὰ εἰς τὸ μέλλον, ἐὰν παρασύρωμεν τὸν Στρατὸν εἰς τὸν κομματισμόν. Ἔζησα τὴν περίοδον τοῦ κομματισμοῦ πρὸ 40 ἐτῶν ποὺ μοῦ ὑπενθύμισεν ὁ κ. Ὑπουργός. Προσωπικῶς ἐπλήρωσα τὸν διχασμὸν μὲ 7½ χρόνια φυλακὴν καὶ ἐξορίαν. Αὐτό, ὅμως, δὲν ἔχει σημασίαν. Ἐκεῖνο ποὺ ἔχει σημασίαν, εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον τοῦ διχασμοῦ, διαρκέσασα ἐπὶ 20 ἔτη, ἀπὸ τοῦ 1915 μέχρι τοῦ 1935, διελύσαμεν τὸ Κράτος. Ἂς προσπαθήσωμεν, λοιπόν, σήμερον, νὰ μὴ ἐπαναλάβωμεν τὸ αὐτὸ πάθημα. Ὁ Στρατὸς πρέπει νὰ μείνῃ μακρὰν τῶν παρατάξεων.

§175Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν θὰ ἀπαντήσω τώρα εἰς τὸν κατελθόντα τοῦ βήματος, οὔτε θὰ ἀπαντῶ χωριστὰ εἰς ἕκαστον τῶν ρητόρων, διὰ νὰ μὴ παρατείνω τὴν συζήτησιν χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνῃ ὅτι συμμερίζομαι τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κατελθόντα τοῦ βήματος συνάδελφον. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως πρὸς ὅλους καὶ δι’ ὅλας τὰς παρατηρήσεις. Ἤθελον μόνον νὰ ἐπισημάνω τὸ σημεῖον τῆς 40ετίας, τὸ ὁποῖον ἀνέφερον, καὶ τὸ ὁποῖον ἐφάνη ὅτι ἔθιξε τὸν κ. συνάδελφον. Δὲν εἶχεν αὐτὸ καμμίαν προσωπικὴν αἰχμὴν καὶ ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἀπὸ τὰς ἡμερομηνίας ποὺ ἀναφέρατε φαίνεται ὅτι ἔκαμα λάθος καὶ ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα εἶναι μεγαλύτερον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶχε αὐτὸ καμμίαν αἰχμὴν πέραν τοῦ νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, ὅτι αἱ τυχὸν στρατιωτικαί του γνώσεις εἶναι κάπως καθυστερημέναι. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα στρατιωτικός, ἀλλὰ καὶ αἱ ἰδικαί μου γνώσεις ἠμπορεῖ νὰ εἶναι περισσότερον πρόσφατοι. Δὲν ἔχει ὅμως καμμίαν σημασίαν αὐτό.

§176Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν μὲ ἐθίξατε, οὔτε ἐπαγγέλομαι τὸν στρατιωτικόν, οὔτε τὸν ἐπιτελάρχην, ἁπλῶς ἐξασκῶ τὸ καθῆκον μου ὡς ἕνας ἁπλοῦς βουλευτής.

§177Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης) Ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν λεχθέντων πρόκειται νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος. Θὰ ἤθελον ὅμως, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς παρουσίας ἀρκετῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι παρίσταντο κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 21 τρέχοντος, νὰ ἐπισημάνω ἕνα πελώριον θέμα ἠθικῆς τάξεως. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ὁπότε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ἐδημιουργήθη ἕνα ζήτημα μεταξὺ τοῦ συναδέλφου Σερρῶν κ. Ἀγγελούση καὶ ἐμοῦ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, διότι ἀνελήφθη μία ὑποχρέωσις τιμῆς ὅτι ὁ κ. Ἀγγελούσης θὰ ἤρχετο εἰς τὸ Γ.Ε.ΕΘ.Α. διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ φακέλλου τοῦ στρατηγοῦ Σπαντιδάκη, τὸν ὁποῖον εἶχε κατηγορήσει ὡς δειλὸν καὶ ἐδήλωσα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ὑπάρχει προηγούμενον καταθέσεως ἀτομικοῦ φακέλλου ἀξιωματικοῦ εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὸν ὑπερεκατονταετῆ συνταγματικὸν βίον τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἐπειδὴ τὸ θέμα ἦτο σοβαρώτατον καὶ ἐπειδὴ αἱ καταγγελίαι προήρχοντο ἀπὸ ὑπεύθυνον βουλευτὴν καὶ ἀφεώρα τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε. Σ., εἶπον ὅτι θέτω εἰς τὴν διάθεσίν του τὸν φάκελλον καὶ ἐὰν ἀνεύρῃ ὁτιδήποτε σχετικὸν μὲ δειλίαν τοῦ στρατηγοῦ Σπαντιδάκη τὴν ἑπομένην θὰ θέσω εἰς αὐτεπάγγελτον ἀποστρατείαν τὸν στρατηγὸν Σπαντιδάκη. Ἐὰν ὅμως δὲν ἀνεύρῃ τοιοῦτον τι, τότε θὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προβῇ εἰς ἀποκατάστασιν καὶ ἐπανόρθωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς αὐτῶν ποὺ εἶπεν. Ὁ κ. βουλευτὴς ἀπεδέχθη τὴν πρόκλησιν αὐτήν. Ἄλλωστε ἡ πρότασις προῆλθεν ἀπὸ ἕναν ἄλλον βουλευτήν, τὸν ὁποῖον δὲν ἐνθυμοῦμαι τώρα...

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν ἐνθυμοῦμαι ἐγώ, ἦτο ὁ κ. Θανόπουλος.

§179Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἔκτοτε ὅμως ἀρχίζει ἡ ἑξῆς περίεργος τακτική. Ὁ κ. βουλευτὴς δὲν προσῆλθε τὴν ἑπομένην ἡμέραν ποὺ εἴχαμε συμφωνήσει καὶ μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἐτηλεφώνησεν ἐνωρίτερον καὶ εἶχεν ἐπέλθει κάποια παρανόησις. Προσῆλθεν ὅμως τὴν μεθεπομένην κατὰ τὴν ὁποίαν ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει του ὅλαι αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις αἱ ἀφορῶσαι τὸν στρατηγὸν Σπαντιδάκην κατὰ τὸν Ἀλβανικὸν πόλεμον καὶ τὸν Συμμοριτοπόλεμον. Διότι καθὼς ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ἡ συζήτησις ἀφεώρα τὸ θέμα τῆς δειλίας καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ δειλία ἑνὸς ἀξιωματικοῦ δὲν ἐπιδεικνύεται εἰς ἄλλας περιστάσεις παρὰ ἐν καιρῷ πολέμου. Κατόπιν ἐντολῆς μου ἐτέθησαν ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ καθὼς γνωρίζει ἡ Βουλή, αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις ἑκάστου ἀξιωματικοῦ, τὰ πρωτότυπα αὐτῶν, ἀκολουθοῦν τὸν ἀξιωματικὸν εἰς οἱονδήποτε Σῶμα ἢ Φρουρὰν ὑπηρετεῖ ἐπὶ παραδείγματι ὅταν ὑπηρετῇ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην εἶναι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ὅταν ὑπηρετῇ εἰς τὰ Ἰωάννινα εἶναι εἰς τὰ Ἰωάννινα καὶ οὕτω καθεξῆς. Διὰ νὰ δύναται ὅμως τὸ Ἐπιτελεῖον νὰ ἐλέγχῃ τὸν φάκελλον τῶν ἀξιωματικῶν καλύτερον, τηροῦνται παραλλήλως δύο ἐπίσημα ἀντίγραφα δεόντως κεκυρωμένα ὅλων τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων τῶν ἀξιωματικῶν. Τὸ μὲν ἕνα ὑπάρχει εἰς τὸ ΓΕΣ τὸ δὲ ἄλλο εἰς τὸ ΓΕΕΘΑ. Ἐπαναλαμβάνω ἐπίσημα ἀντίγραφα ἐκ τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων τὰ ὁποῖα εἶναι δεόντως κεκυρωμένα, τὰ ὁποῖα τηροῦνται ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ τὰ ὁποῖα ὡς ἀπεδείχθη ἔχουν μίαν χρησιμότητα, διότι διαρκοῦντος τοῦ Ἀλβανικοῦ πολέμου καὶ τοῦ Συμμοριτοπολέμου πολλὲς φορὲς τὰ πρωτότυπα ἐχάθησαν ἐνῷ διετηρήθησαν τὰ οὕτω τηρούμενα ἀντίγραφα. Ἡ ὑπηρεσία μὴ φανταζομένη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ παρεξήγησις ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. βουλευτοῦ τὰ στοιχεῖα ἐκ τῶν ἐπισήμων ἀντιγράφων. Ὁ κ. βουλευτὴς προφανῶς μὴ ἱκανοποιηθεὶς ἀπὸ τὸ περιεχόμενον καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἦσαν ἀντίγραφα, εἶπεν ὅτι δὲν τὸν ἀρκοῦν αὐτὰ καὶ ὅτι θέλει νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐπισήμων πρωτοτύπων καὶ ὄχι μόνον τῶν ἀντιγράφων. Ἡ ὑπηρεσία ἐδίστασε νὰ τοῦ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, διέκοψε τὴν συζήτησιν καὶ τοῦ εἶπεν ὅτι θὰ ἀναφερθῇ σχετικῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Καὶ ὅταν μοῦ τὸ εἶπεν ἔδωσα τότε ἐντολὴν νὰ τοῦ τεθοῦν τὰ ἐπίσημα πρωτότυπα καὶ ἐδήλωσα, ἐὰν ἀνευρεθῇ ὅ,τι δήποτε σχετικὸν μὲ δειλίαν τοῦ στρατηγοῦ Σπαντιδάκη, θὰ τοῦ δώσετε ὄχι μόνον ἀντίγραφον ἀλλὰ καὶ φωτοτυπίαν. Ἀλλὰ ἐὰν δὲν εὑρεθῇ τίποτα, βεβαίως δὲν θὰ τοῦ δώσετε νὰ λάβῃ σημειώσεις, διότι σκοπὸς τῆς συζητήσεως δὲν ἦτο νὰ δοθοῦν στοιχεῖα διὰ νὰ διαιωνίζεται ἡ συζήτησις ἢ νὰ γίνεται σκανδαλοθηρία ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν ἕνας εὐφάνταστος νοῦς νὰ συλλάβῃ, ἀλλὰ νὰ ἀποκατασταθῇ τὸ θέμα τῆς τιμῆς. Ὑπῆρξε δηλαδὴ ἢ ὄχι ὁ στρατηγὸς Σπαντιδάκης δειλός. Ὅλως παραδόξως μετέβη χθὲς ὁ κ. βουλευτὴς εἰς τὸ στρατηγεῖον μὲ καθυστέρησιν μάλιστα καὶ ἔλαβε γνῶσιν τῶν πρωτοτύπων τὰ ὁποῖα τοῦ ἀνέγνωσεν ὁ ἁρμόδιος Ταξίαρχος κ. Μαραβίτσας. Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφισβήτησις παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ὅπως ἀναγνώσω κατὰ λέξιν τὴν ὑπεύθυνον ἀναφορὰν τὴν ὁποίαν μοῦ ὑπέβαλε χθὲς ὁ Ταξίαρχος κ. Μαραβίτσας καὶ τὴν ὁποίαν θὰ καταθέσω εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ καταχωρηθῇ ὁλόκληρος. Λέγει ὁ κ. Μαραβίτσας: Διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης Ἀναφέρονται τὰ κάτωθι: Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀγγελούσης προσῆλθεν εἰς γραφεῖον Γ.Ε.ΕΘ.Α. καὶ ἀπὸ 10.40′ μέχρι 11.30′ ὥρας παρουσίᾳ τοῦ κ. Ὑπαρχηγοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α. ἔλαβε γνῶσιν τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων τοῦ κ. Α)Γ.Ε.Σ. περιόδου 1940–41 Ἑλληνοϊταλικοῦ Πολέμου καὶ περιόδου Συμμοριτοπολέμου 1946–49. Αἱ ἀνωτέρω διαδοχικαὶ σημειώσεις ἀνεγνώσθησαν ὑπὸ τοῦ Ταξιάρχου κ. Κ. Μαραβίτσα, τόσον κατὰ τὴν πρώτην του ἐπίσκεψιν ὡς καὶ σήμερον. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀγγελούσης μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν εἶπεν: «Ἐπιθυμῶ νὰ καθίσω ἐπὶ ὥρας διὰ νὰ τὰς συγκρίνω πρὸς τὰ πρωτότυπα καὶ μὲ ὅ,τι ἔχω ἐγώ. Ὁ Ταξίαρχος κ. Μαραβίτσας ἀπήντησεν ὅτι ἡ ἐντολή του εἶναι νὰ ἀναγνώσῃ διαδοχικὰς σημειώσεις ἀπὸ πρωτότυπα καὶ ἀπὸ ἐπίσημα στοιχεῖα ἅτινα ὑπάρχουν εἰς

Γ.Ε.Σ.

Ἐὰν ἀνεύρητε εἰς ταῦτα τι τὸ σχετικὸν μὲ δειλίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξε νὰ σᾶς διαβιβάσω ὅτι διὰ τὸ ἔγγραφον τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεταί τι περὶ δειλίας, ὄχι μόνον δύνασθε νὰ λάβετε σημειώσεις, ἀλλὰ θὰ σᾶς χορηγηθῇ τοῦτο ἐν φωτοτυπίᾳ. Μετὰ ταῦτα ἀπεχώρησε περὶ ὥραν 11,30′. Β.Σ.Τ. 902 τῇ 1.2.1966 Ταξίαρχος Κ. ΜΑΡΑΒΙΤΣΑΣ Κύριοι βουλευταί, ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὸ ὅλον θέμα διότι ἡ συμφωνία ἐγένετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἶναι προφανές, ὅτι παραβιάζεται κατὰ τρόπον ὄχι ἐπιτρεπτὸν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἕνα ζήτημα τιμῆς ἀφορῶν τὸν ἀνώτερον ἡγέτην τοῦ στρατεύματός μας, τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ, πρέπει νὰ ξεκαθαρίζῃ καὶ νομίζω ὅτι συνεφωνήθη ἕνας τρόπος ἐκκαθαρίσεως. Ἐὰν κατόπιν τῶν ὅσων ἐξέθεσα καὶ τῶν ὅσων ὑπευθύνως ἀναφέρει ἡ ὑπηρεσία καὶ τὰ ὁποῖα, νομίζω, ὅτι εἶναι πραγματικὰ γεγονότα μὴ δυνάμενα νὰ ἀμφισβητηθοῦν, ἐὰν ἡ Βουλή, νομίζῃ, ὅτι ἡ συμφωνία κυρίων ἡ ὁποία ἐγένετο ἐτηρήθη, τότε ὁ κ. βουλευτὴς Σερρῶν δικαιοῦται ἀνεξελέγκτως νὰ ὑβρίζῃ εἰς τὸ διηνεκὲς ὅλην τὴν ἡγεσίαν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, νὰ ὑβρίζῃ καὶ νὰ συκοφαντῇ. Ἐὰν ὅμως μετὰ τὰς ἐξηγήσεις κριθῇ ὅτι ἡ συμφωνία αὐτὴ δὲν ἐτηρήθη, θὰ πρέπει ἡ Βουλὴ ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ συμφωνία νὰ ἀναγκάσῃ τὸν βουλευτὴν νὰ ἀνακαλέσῃ. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω ἔγκρισιν ὄχι μόνον εἰς τὸν Στρατηγὸν Σπαντιδάκην, ἀλλὰ καὶ εἰς οἱονδήποτε θιγόμενον ἀξιωματικόν, νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν ἀμέσως ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου.

§180Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἀγγελούσης ἦτο εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως, ἀλλὰ λόγῳ ἀτομικῆς του ὑποθέσεως ἔφυγε.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. Μπακόπουλε, ἐδῶ εἶναι.

§182Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐὰν δὲν ἦτο παρὼν δὲν θὰ ἔφερνα τὸ ζήτημα.

§183Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Πράγματι, κ. Πρόεδρε, τελευταίως ἐδημιουργήθη ἓν σοβαρώτατον ζήτημα. Καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ μόνον συγκεκριμένα πρόσωπα. Προχωρεῖ ἔτι περαιτέρω. Ἀναφέρεται εἰς ζητήματα, τὰ ὁποῖα συγκινοῦν κάθε ἕνα ποὺ πονᾷ διὰ τὸν τόπον αὐτόν. Ἐδημιουργήθη τὸ ζήτημα ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ κ. Σπαντιδάκης, τὸν ὁποῖον προσωπικῶς δὲν γνωρίζω, κατέχῃ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχει, ἐὰν δηλαδὴ συγκεντρώσῃ τὰ ἡγετικὰ ἐκεῖνα προσόντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συγκεντρώνῃ ὁ κατέχων τὴν θέσιν ἐκείνην. Καὶ εἶπον, ὅτι ὁ κ. Σπαντιδάκης δὲν συγκεντρώνει τὰ προσόντα αὐτά, διότι πρῶτον, δὲν ἔχει φοιτήσει εἰς τὴν Σχολὴν Πολέμου, μέχρι σήμερον δὲ οὐδεὶς ἕτερος ἀξιωματικὸς μὴ φοιτήσας εἰς τὴν Σχολὴν Πολέμου κατέλαβε τὴν θέσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ καὶ δεύτερον, εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀναγράφω εἰς τὴν ἐρώτησίν μου, ὅτι δηλαδή, διαδίδεται εὐρύτατα εἰς τὸ στράτευμα, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ Στρατηγὸς ἐχαρακτηρίσθη ὡς δειλὸς κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Βίτσι. Ὁ κ. Κωστόπουλος εἶπεν, ὅτι τὴν ἐρώτησίν μου ἐκείνην τὴν κατέθεσα διὰ νὰ συκοφαντήσω τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ ΓΕΣ. Ὁ κ. Κωστόπουλος ὅμως δὲν ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ νὰ διατυπώσῃ τὴν κρίσιν του ταύτην πρὶν ἔχῃ ὅλα τὰ δεδομένα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον νὰ λάβω γνῶσιν τοῦ φακέλλου τοῦ κ. Σπαντιδάκη. Ἐδέχθην αὐτὴν τὴν πρότασιν, καίτοι κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὁ βουλευτὴς λαμβάνει γνῶσιν τῶν ἐγγράφων εἰς τὴν Βουλήν, ὅπου προσκομίζονται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Παρὰ ταῦτα, ἔκαμα τὴν ὑποχώρησιν καὶ ἐδέχθην, νὰ λάβω γνῶσιν τῶν αἰτηθέντων ἐγγράφων εἰς τὸ ΓΕΣ, διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Συνεφωνήσαμεν νὰ ἴδωμεν τοὺς φακέλλους καὶ νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψει μου. Ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν ὅμως; Νὰ τὶς διαβάσω ἐγὼ καὶ νὰ κρατήσω ὡρισμένας σημειώσεις. Ἀντὶ τούτου, μοῦ τὰ ἐδιάβαζε τὰ ἔγγραφα ὁ Ταξ)χος κ. Μαραβίτσας καὶ ἐγὼ ὁ βουλευτὴς ἤμουν ἀκροατὴς μὴ δυνηθεὶς νὰ κρατήσω οὔτε σημειώσεις. Τὴν πρώτην ἡμέραν μοῦ προσεκομίσθησαν ἀντίγραφα ἐκ τοῦ φακέλλου τοῦ κ. Σπαντιδάκη, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον οὔτε κἂν ἡμερομηνίαν ἐκδόσεώς των, μόνον δὲ εἰς τὸ κάτω ἀριστερὸν ἄκρον τῆς σελίδος ὑπῆρχε σφραγίς, ἡ φράσις «διὰ τὴν ἀντιγραφὴν» καὶ μία ὑπογραφὴ δυσανάγνωστος, ἄνευ ἡμερομηνίας ἐκδόσεως τοῦ ἀντιγράφου. Ἠρώτησα τὸν κ. Μαραβίτσαν διὰ ποῖον λόγον δὲν μοῦ δίδει τὸν φάκελλον διὰ νὰ ἀναγνώσω ἐγὼ τὰ ἐν τῷ φακέλλῳ ἔγγραφα καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι ἔχει ἐντολὴν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διαβάσῃ αὐτὸς τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ μὴ κρατῶ ἐγὼ σημειώσεις. Σὰν μαθητὴς δημοτικοῦ σχολείου ἄκουγα τὸν κ. Μαραβίτσαν νὰ διαβάζῃ τὰ ἔγγραφα καὶ ἐγὼ ἀπὸ μνήμης κράτησα ὡρισμένα σημεῖα ἐκ τοῦ περιεχομένου των. Τὶ διεπίστωσα. Πρῶτον, ὅτι εἰς τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις τοῦ κ. Σπαντιδάκη ὑπάρχει τὸ ἑξῆς ἔγγραφον ποὺ ἀφορᾷ τὸν διπλοῦν τραυματισμόν του καὶ στηριζόμενον εἰς ἀναφορὰν Ἀνθυπιάτρου ὀνόματι κ. Οἰκονόμου, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τὸ 1942. Ἡ βεβαίωσις αὐτὴ ἀναγράφεται αὐτουσία εἰς τὰ διαδοχικὰς σημειώσεις. Τὸ τονίζω αὐτό, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε πῶς συντάσσονται αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο παρακαλῶ μίαν παρέκβασιν σχετικὴν μὲ τὰ ἀτομικὰ ἔγγραφα τῶν ἀξιωματικῶν διὰ νὰ ἐννοήσῃ καλύτερον ἡ Βουλὴ τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τούτων. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιωματικὸς ἀκολουθεῖται ἀπὸ 4 βιβλιάρια. Πρῶτον, ἀκολουθεῖται ἀπὸ τὸ βιβλιάριον τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων, τὸ ὁποῖον παραμένει εἰς τὸ ΓΕΣ. Εἰς τὸ βιβλιάριον διαδοχικῶν σημειώσεων σημειοῦται πᾶσα κρίσις διὰ τὸν ἀξιωματικὸν ἐκ μέρους τοῦ ἑκάστοτε Διοικητοῦ τῆς μονάδος εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρετεῖ καὶ πέραν τούτων, ὑπάρχει καὶ ἡ κρίσις τοῦ ἀνωτέρου κλιμακίου σημειωμένη καὶ αὕτη εἰς τὸ αὐτὸ βιβλίον. Δεύτερον, ὁ ἀξιωματικὸς ἀκολουθεῖται ἀπὸ τὸ ἀτομικόν του βιβλιάριον, τὸ ὁποῖον ἀποστέλλεται εἰς τὴν μονάδα εἰς ἣν ὑπηρετεῖ ἑκάστοτε ὁ ἀξιωματικὸς καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι πιστὴ ἀντιγραφὴ τοῦ πρώτου τοιούτου. Τρίτον, ἀκολουθεῖται ἀπὸ τὸ βιβλιάριον ὑγείας, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφονται αἱ μεταβολαί, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὴν ὑγείαν ἐν γένει τοῦ ἀξιωματικοῦ. Τέλος, ὑπάρχει τὸ φύλλον–μητρῶον τοῦ ἀξιωματικοῦ, εἰς ὃ ἀναγράφονται ἅπασαι γενικῶς αἱ μεταβολαί του ἀπὸ τῆς κατατάξεώς του εἰς τὸν στρατὸν μέχρι τῆς καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἀποχωρήσεώς του ἐξ αὐτοῦ. Τὰ βιβλία ταῦτα δὲν τὰ ἀνέγνωσα ὁ ἴδιος διὰ νὰ ἴδω ἐὰν ἐπῆλθε ἀλλοίωσις ἢ ὄχι. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον αὐτὰ τὰ βιβλιάρια, εἰς τὴν διάθεσίν μου πρὸς πλήρη ἔλεγχον δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐλέγξω ταῦτα καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἐφήρμοσα γνώμην περὶ τῆς δράσεως τοῦ κ. Σπαντιδάκη. Ἀνέφερον προηγουμένως, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐγγράφων ποὺ ἀνεγνώσθησαν εἶναι καὶ μία βεβαίωσις τοῦ ἐφέδρου Ἀνθυπιάτρου Οἰκονόμου, ὁ ὁποῖος βεβαιώνει, ὅτι ὁ Στρατηγὸς Σπαντιδάκης ἐτραυματίσθη τὴν 28ην Ὀκτωβρίου 1940 ἀπὸ βλῆμα εἰς τὴν κάτω σιαγόνα καὶ εἰς τὴν περιοχὴν Τεπελενίου. Ἡ ἀναφορὰ τοῦ Ἀνθυπιάτρου Οἰκονόμου ἀναγράφει περίπου τὰ κάτωθι: «Ὁ Ἴλαρχος Σπαντιδάκης Γρηγ. τὴν 28ην Ὀκτωβρίου 1940 εἰς τοποθεσίαν Στέπιζα – Τρούϋμενι πρὸ τοῦ Τεπελενίου ἐτραυματίσθη εἰς κάτω σιαγόνα, ἐκ τῆς ἐκρήξεως δέ, ἀφοῦ ἐξεσφενδονήσθη εἰς πλησίον τοῖχον ἔπαθεν ἰσχυρὰν ἐγκεφαλικὴν διάσεισιν, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἔχασε τὴν ὅρασίν του ἐπὶ 15θήμερον καὶ συνεπεία τῆς συνθλίψεως ὑπέστη τραυματισμὸν εἰς τὸν ἀριστερὸν ὄρχιν μὲ συνέπειαν διόγκωσιν τῆς ἐπιδιδυμίτιδος. Καίπερ τραυματισθεὶς κατὰ τὰ ἄνω, οὗτος δὲν ἐδέχθη εἰσαγωγήν του εἰς Νοσοκομεῖον διὰ θεραπείαν, νοσηλευθεὶς εἰς τὴν σκηνήν». Καὶ ἀμέσως ἐγεννήθη εἰς ἐμὲ τὸ θέμα: Ἐὰν μὲν ἐπρόκειτο περὶ λάθους θὰ ἔγραφε καὶ ἔγραφεν, ἡ βεβαίωσις 28.10.1940 καὶ θὰ ἔλεγον ὅτι ἔγινε λάθος εἰς τὴν γραφομηχανήν, ἡ ὁποία ἀντὶ νὰ κτυπήσῃ στὸ 2 ἐκτύπησε στὸ 0.

§184Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ποία ἡμερομηνία ὑπῆρχε; Σᾶς ἐτέθη καὶ τὸ πρωτότυπον ὑπ’ ὄψει. Ποία ἡμερομηνία ὑπῆρχεν;

§185Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν δὲν δίδω σημασίαν, ἀλλὰ μοῦ δίδει τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ κρίνω τὴν σοβαρότητα τῶν διαδοχικῶν σημειωμάτων. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος.

§186Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δειλία ποῦ εἶναι;

§187Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν καὶ ἠρώτησα εὐθέως: Μὰ εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ ἔχῃ συμβῆ εἰς τὰς 28 Ὀκτωβρίου ὅταν τὰ Στρατεύματά μας ἐμάχοντο εἰς τὸ Καλαμᾶν, εἶχον συμπτυχθῆ προσωρινῶς καὶ τὴν ἑπομένην ἤρχισαν τὴν ἐπίθεσιν καὶ μόνον μετὰ τὴν 15ην Νοεμβρίου—ἂν δὲν μὲ ἀπατᾶ ἡ μνήμη— ἤρχισαν τὴν μάχην τοῦ Τεπελενίου. Πέραν αὐτοῦ εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ γράφεται ὅτι ἀπώλεσε τὴν ὅρασίν του ἐπὶ 15 ἡμέρας καὶ ὅτι δὲν ἐδέχθη νὰ εἰσαχθῇ εἰς Νοσοκομεῖον. Καὶ ἐρωτᾶται, κ. συνάδελφοι, ὅσοι ὑπηρετήσατε εἰς τὴν Ἀλβανίαν, καὶ ὅσοι γνωρίζετε τὴν φύσιν τῶν μαχῶν εἰς τὸ Τεπελένι, ὅπου αἱ μάχαι ἦσαν μάχαι χαρακωμάτων καὶ τὴν μίαν ἡμέραν ἐπροχωρούσαμε 100 μέτρα καὶ τὴν ἄλλην ὀπισθοχωρούσαμεν 200, καὶ τὴν ἑπομένην πάλιν ἐπροχωρούσαμεν 200 καὶ ὀπισθοχωρούσαμεν 100, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἕνας, ὁ ὁποῖος ἐτραυματίσθη καὶ ἔπαθε τύφλωσιν διαρκέσασαν ἐπὶ 15 ἡμέρας νὰ νοσηλεύεται εἰς τὴν σκηνήν. Εἶναι δυνατόν; Διότι ἐπὶ τέλους ἐὰν ἐπρόκειτο δι’ οἱανδήποτε ἄλλο τραῦμα ποὺ δὲν θὰ ἔθετεν ἐν κινδύνῳ τὴν ζωὴν ἢ τὴν ὅρασιν ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ ἠδύνατο βεβαίως νὰ δεχθῇ ἐκεῖ ἐπίδεσιν τραυμάτων, διατὶ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, ἐδῶ ὅμως ἐπρόκειτο περὶ τυφλώσεως, ἡ ὁποία παρετείνετο ἐπὶ 15 ἡμέρας.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μήπως ἠμπορῶ, ὑπὸ τὴν ἰδιότητά μου ὡς ἰατροῦ, νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν; (Διαμαρτυρίαι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ.).

§189Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δέχεσθε. Καλῶς. Θὰ σᾶς ἔδιδον ἀπάντησιν ἀμέσως.

§191Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ μὲ διακόπτετε τώρα. Ὁλόκληρον δὲ αὐτὸ τὸ κείμενον τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπιάτρου ἔχει καταχωρηθῆ εἰς τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις. Πέραν αὐτοῦ, κ. συνάδελφοι, τὶ διεπίστωσα, καὶ συνεδύασα τὸ γεγονὸς μὲ μίαν σοβαρωτάτην συζήτησιν τὴν ὁποίαν εἴχομεν κάμει τὸ ἔτος 1963 εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον συνετάσσοντο μετὰ τὸ 1950 αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις καὶ αἱ μεταβολαὶ αἱ ὁποῖαι ἐπήρχοντο. Δὲν ὑπῆρχε καμμία σοβαρότης κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων. Ὅταν κατεχωροῦντο εἰς τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις τοιαῦτα ἔγγραφα καὶ μάλιστα ὄχι κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ τραυματισμοῦ, οὔτε ἐκεῖ πλησίον, ἀλλὰ πολὺ ἀργότερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τοιαῦτα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα μάλιστα δὲν ἔχω δικαίωμα καὶ ὁ ἴδιος νὰ ἐλέγξω καὶ τῶν ὁποίων δὲν ἠμπορῶ νὰ κρατήσω σημειώσεις. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ ματαιοπονίας καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν ἀπὸ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ δυσμενεῖς κρίσεις ἀφορῶσαι τὸ ἐπίμαχον σημεῖον. Κατόπιν αὐτοῦ διεπίστωσα, καὶ τὸ τονίζω αὐτὸ ἰδιαιτέρως ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐνδεχομένως ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα ποὺ ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει μου καμμία δυσμενὴς κρίσις, διότι μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις, ἅπασαι, ἀπὸ τοῦ 1946 μέχρι τοῦ 1949 εἶναι ὑπογεγραμμέναι ἀπὸ τὸν κ. Ἀλέσταν. Δὲν εἶχε κανένα ἄλλον Διοικητὴν κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα ὁ κ. Σπαντιδάκης διὰ νὰ τοῦ κάμῃ σημειώσεις; Ἐπίσης ἔχει ἀπὸ τὸν κ. Βεντήρην 5–6 σειρὰς νομίζω. Δὲν ἀνεῦρον ὅμως διαδοχικὰς σημειώσεις τοῦ Στρατηγοῦ Μανιδάκη, ὅτι ἐγένοντο τὰ περιστατικὰ αὐτά, διότι τότε ὁ Στρατηγὸς Μανιδάκης ἦτο ὁ ἀμέσως προϊστάμενός του, ὡς διοικητὴς τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον ἥδρευεν εἰς τὴν Κοζάνην καὶ εἶχε τὴν εὐθύνην τῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Βίτσι. Πέραν αὐτοῦ διεπίστωσα καὶ τὸ ἑξῆς καταπληκτικόν. Καθ’ ἣν ἐποχήν, ἀπὸ 1)1)1949 εἶναι ὑπασπιστὴς τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου, φέρεται, κατὰ τὸ ἴδιον χρονικὸν διάστημα, νὰ εὑρίσκεται καὶ στὸ Βίτσι! Καὶ δημιουργεῖται ἡ ἐντύπωσις διατὶ δὲν ἐπῆλθε καμμία μεταβολή. Διά τινα λόγον; Ὁ ἴδιος ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἐπισημαίνει ὅτι: ἀπὸ 1)1)1949 τυγχάνει ὑπασπιστής μου. Ὁμολογουμένως, σημειώνει δρᾶσιν καὶ χαρακτῆρα ἄριστον. Ἀλλὰ ἀναφέρεται καὶ ὅτι —δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐνθυμηθῶ ἀκριβῶς— ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου ἢ τέλους Ἰουλίου εὑρίσκεται καὶ εἰς τὸ Βίτσι. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον περιπλέκονται τὰ πράγματα. Καὶ διαπορεῖ κανείς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καὶ ὑπασπιστὴς τοῦ Στρατάρχου καὶ συγχρόνως πολεμιστὴς στὸ Βίτσι; Δι’ ὅλα αὐτά, κρατῶ τὰς ἐπιφυλάξεις μου καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ναὶ μὲν δὲν ἀνεῦρον, βάσει αὐτῶν τῶν κειμένων τὰ ὁποῖα μοῦ ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει, καθ’ ὃν τρόπον μοῦ ἐτέθησαν, καμμίαν δυσμενῆ κρίσιν, πρᾶγμα ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβαίνῃ. Διότι καὶ ὁ γενναιότερος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁ πλέον ἄριστος — αὐτὸ δὲ θὰ τὸ ἠξεύρῃ καὶ ὁ συνάδελφος κ. Φροντιστῆς — κάποιο παραμικρὸ πρᾶγμα θὰ ἔχῃ κάμει διὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἀναφερθῇ μία δυσμενὴς κρίσις. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἐξαίρεσις τοῦ κανόνος αὐτοῦ ἐξ’ ὅσων γνωρίζω ἐγὼ τοὐλάχιστον, μέχρι σήμερον. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ θέμα εἶναι ὑψίστης σπουδαιότητος, ἀναγνωρίζω, ὅτι βάσει τῶν κειμένων, τὰ ὁποῖα μοῦ ἐτέθησαν, καθ’ ὃν τρόπον μοῦ ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει δὲν ἀνεῦρον τίποτε. Δὲν θὰ παύσω ὅμως νὰ ἐνδιαφέρωμαι διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ἐὰν πεισθῶ ὅτι πράγματι δὲν ὑπάρχει τίποτε εἰς βάρος τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, τότε θὰ ἔλθω ἐνώπιον τοῦ Σώματος νὰ εἴπω ὅτι αἱ πληροφορίαι μου ἦσαν ἐσφαλμέναι, οἱ δὲ πληροφοριοδόται μου, καίτοι σοβαροὶ ἄνθρωποι ἐτέλουν ἐν πλάνῃ.

§192Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν ἔχει γεννηθῆ ἕνα ζήτημα τοῦ ὁποίου ἡ σημασία εἶναι βαρυτάτη. Κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν θὰ ἔπρεπε νὰ προσέχωμεν. Τὸ πολιτικὸν πάθος μᾶς ὁδηγεῖ συχνὰ εἰς τὴν διατύπωσιν εὐκόλων κατηγοριῶν. Ἂς στρέφωμεν τὰς εὐκόλους κατηγορίας ἐναντίον ἀλλήλων, ἂς μὴ τὰς στρέφωμεν ἐναντίον προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκωνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ ἀκόμη μεγαλύτερον εἶναι τὸ λάθος, ὅταν τὰς εὐκόλους κατηγορίας, ἐξικνουμένας καὶ μέχρι σημείου συκοφαντικοῦ, τὰς ἐκτοξεύωμεν ἐναντίον ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπηρετήσει τὸν τόπον καὶ δὴ εἰς τὸ πλαίσιον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἄρα ἔχουν ὑπηρετήσει τὸν τόπον καὶ ἔφθασαν εἰς τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα κριθέντες ἀπὸ πολλὰς ἡγεσίας καὶ διελθόντες ἀπὸ πολλὰς δοκιμασίας. Φοβοῦμαι ὅτι ὁ συνάδελφος ἐκ Σερρῶν περιέπεσε εἰς τὸ λάθος καὶ ἐπιθυμῶν ν’ ἀπαγκιστρωθῇ περιπίπτει εἰς νέον λάθος, λάθος κατὰ τὴν γνώμην μου ἔτι βαρύτερον ἐπιμηκῦνον τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ αἰωρῆται ὑπεράνω τῆς κεφαλῆς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ μία κακὴ φήμη. Δὲν καλοῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, διότι δὲν ἔχω τὴν σχετικὴν ἁρμοδιότητα, νὰ κρίνω τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἔχω ὅμως καθῆκον νὰ ὑπεραμυνθῶ αὐτῶν εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκτοξεύεται ἐναντίον των τοιαύτη βαρυτάτης μορφῆς κατηγορία. Ὑπηρέτησα ἐπὶ πολλὰ χρόνια εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις ὡς Ὑπουργός. Οὐδέποτε ἤκουσα τὸ παραμικρὸν εἰς βάρος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ. Δὲν ἔτυχε ποτὲ νὰ τὸν κρίνω ἐγώ, διότι ὁ βαθμὸς τὸν ὁποῖον εἶχε ὅταν διετέλεσα διὰ τελευταίαν φορὰν Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἦτο κατώτερος τοῦ βαθμοῦ ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέτρεπε κρίσιν καὶ ψῆφον τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ γνωρίζω τὴν δρᾶσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ. Γνωρίζω, ὅτι πρόκειται περὶ ἀρίστου ἀξιωματικοῦ. Οὐδέποτε ἤκουσα ὅ,τι ἠκούσθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μὲ τόσην εὐκολίαν ἀπὸ τὰ χείλη τοῦ ἐκ Σερρῶν κ. βουλευτοῦ. Ἀπ’ ἐναντίας θεωρεῖται ὁ κ. Σπαντιδάκης ὡς ἀξιωματικὸς ἐκτελέσας πάντοτε τὸ καθῆκον του, δὲν ἠξεύρω μέχρι ποίου σημείου, διότι οὐδέποτε τὸν ἔκρινα. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντιρρήσεις ἡ Βουλή, ὁ Στρατηγὸς κ. Φροντιστής, γνωρίζων ἄριστα τὰς λεπτομερείας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ στοιχεῖα περὶ τῆς ὅλης ὑπηρεσιακῆς σταδιοδρομίας τοῦ ἐν λόγῳ Στρατηγοῦ. Ἀλλὰ ἐδῶ ἐτέθη τὸ ἑξῆς ζήτημα. Ὄχι ἂν ποτὲ ἐτραυματίσθη, ἀλλὰ ἂν ὑπῆρξε ἢ ὄχι δειλός, ὅπως τὸν ὠνόμασε συνάδελφος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐφ’ ὅσον ἔφερε ὁ κ. συνάδελφος καὶ τὸ ζήτημα τοῦ τραυματισμοῦ του, θὰ πρέπει νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἦτο φυσικὸν νὰ γίνῃ ἐκ τῶν ὑστέρων νέον ἔγγραφον καὶ νὰ τοποθετηθῇ εἰς τὸν φάκελλον τοῦ ἀξιωματικοῦ, νέον ἔγγραφον σχετικῶς μὲ τὸν τραυματισμόν. Ἔζησα ὁλόκληρον τὴν τραγῳδίαν τῆς συμπτύξεως τοῦ Ἀπριλίου 1941 ὡς ἁπλοῦς στρατιώτης, ὅπως ὅλοι οἱ τότε συνάδελφοί μου. Εἶναι εἰς ὅλους μας γνωστόν, ὅτι ἐκάησαν ἢ κατεστράφησαν τὰ περισσότερα ἔγγραφα. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν ὁ ἰατρός, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐκεῖ καὶ περιέθαλψε τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, ἔπρεπε νὰ κάμῃ νέαν βεβαίωσιν.

§193Γ. ΗΓΟΥΜΕΝΑΚΗΣ. Δὲν ἐπετρέπετο ἡ μετακίνησίς του ἐφ’ ὅσον εἶχε πάθει ἐγκεφαλικὴν διάσεισιν....

§194Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ θεραπεία εἰς τὴν σκηνήν του.

§195ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΚ. Ἀπὸ Ἰατρικῆς... (δὲν ἠκούσθη).....

§196Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἐξετάζω ἀπὸ ἰατρικῆς ἀπόψεως. Ἄν θέλετε ἐπὶ τοῦ ἰατρικοῦ θέματος νὰ ὁμιλήσετε μετὰ ταῦτα. Προσωπικῶς γνωρίζω τοῦτο, ὅτι ἐπολέμησε, ὅτι τὰς ἀρίστας διαδοχικὰς σημειώσεις διὰ τὴν ἐν Ἀλβανίᾳ δρᾶσιν του ἔκαμε ὁ τότε Συνταγματάρχης Κασάνδρας ἔφεδρος ἐκ μονίμων, ἀπότακτος τοῦ 1935. Καὶ μετὰ ταῦτα ἔτυχε βεβαίως καὶ ἄλλων διακρίσεων καὶ ἐπαινετικῶν κρίσεων. Ἀλλὰ γνωρίζω καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ τὸ προσέξῃ πολὺ βουλευτὴς ἀνήκων εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις καὶ ὁλόκληρον τὸν φάκελλον ἔπρεπε νὰ εἶχον μελετήσει ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸν προήγαγον εἰς ἀντιστράτηγον καὶ ὄχι ἐγώ. Προήχθη εἰς ἀντιστράτηγον ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου, μὲ Πρόεδρον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸν κ. Γ. Παπανδρέου. Ἀλλοίμονον ἐὰν προκειμένου περὶ προαγωγῆς Ὑποστρατήγων εἰς Ἀντιστρατήγους ἐπεδείχθη ἐπιπολαιότης καὶ ἀμέλεια ἐκ μέρους τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποψιασθῶ τοιαύτην ἀμέλειαν. Ὑπεύθυνος εἶναι ὁ Πρόεδρος τοῦ Α.Σ.Ε.Α. Καὶ τὰ ἄλλα μέλη, εἶναι συνυπεύθυνα, ἀλλὰ πρῶτος καὶ κύριος ὑπεύθυνος εἶναι ὁ Πρωθυπουργός. Προήχθη λοιπὸν εἰς ἀντιστράτηγον καὶ ἔλαβε ἀπὸ τὸ Α.Σ.Ε.Α. προεδρευόμενον ἀπὸ τὸν τότε Πρωθυπουργὸν κ. Γ. Παπανδρέου καὶ τὴν ὑψηλὴν τιμητικὴν θέσιν τοῦ Διοικητοῦ Σώματος Στρατοῦ. Αὐτὸ ἀρκεῖ εἰς ἐμέ. Κύριοι, ὅταν ἐδημιουργήθη τὸ ζήτημα, θὰ ἔπρεπε ἀφοῦ τὸ ἐδημιούργησε ὁ ἐκ Σερρῶν Συνάδελφος νὰ ἐπιλέξῃ τὴν ἠθικῶς κομψοτέραν διαδικασίαν διὰ νὰ φθάσῃ εἰς ἀνάκλησιν, ἡ ὁποία θὰ τὸν ἐτίμα καὶ ἡ ὁποία θὰ τὸν τιμήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον, ὅταν ἔστω καὶ μετὰ τόσης δυσκολίας πεισθῇ περὶ τοῦ λάθους εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσε. Ἔχει περάσει τόσος καιρός. Τοῦ ἀνεγνώσθησαν τὰ ἔγγραφα τοῦ φακέλλου. Ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ τὸν ἄφηνα νὰ τὰ διαβάσῃ μόνος του. Ἀλλὰ ἐδόθη αὐτὴ ἡ ἐντολὴ καὶ ὁ ταξίαρχος εἶναι ἐν πλήρῃ τάξει. Πάντως τὰ ἔγγραφα ἀνεγνώσθησαν καὶ τὰ ἔβλεπε ὁ ἴδιος. Δὲν ἐπετρέπετο μάλιστα νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ μὲ τὴν ἐσφαλμένην ἡμερομηνίαν εἰς ἓν ἀντίγραφον, ἐνῷ ἐγνώριζεν, ὅτι εἰς τὸ πρωτότυπον ὑπῆρχεν ἡ ὀρθὴ ἡμερομηνία. Μᾶς ἀπησχόλησε ἐπὶ τόσην ὥραν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐδημιούργησε ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν συνάδουν πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς αἰθούσης. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἤδη ἐπωφεληθῆ τῆς εὐκαιρίας ὁ κ. συνάδελφος, νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην του. Διατί; Θὰ ἐμειοῦτο; Θὰ ἐξυψοῦτο. Διατὶ θέλει, σώνει καὶ καλά, νὰ ἀναβάλῃ τὴν πρᾶξιν αὐτήν; Ὅπως βλέπω εἰς τὰ πρακτικά, εἶχε δεσμευθῆ ὁ κ. Ἀγγελούσης καὶ εἶχεν εἴπει ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἔγγραφον εἰς τὸν φάκελλον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπεβεβαιοῦτο ἡ κατηγορία, θὰ ἀνεκάλει καὶ θὰ διετύπωνε τὴν λύπην του. Εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν ὑπάρχει. Πρέπει νὰ τὸ ἐφεύρωμεν; Πρέπει, δηλαδή, ἕνα ἔντιμον ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπολέμησε καὶ ἔχει 30–35 χρόνια συνεχοῦς δράσεως, πρέπει νὰ τὸν ἀφήσετε ἐκτεθειμένον μέχρις ὅτου ἀπεφασίσετε νὰ ὁμολογήσετε ὅτι ἡ κατηγορία σας ἦτο ἀβάσιμος; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἤξιζε νὰ ἐγερθῇ σήμερον ὁ κ. βουλευτὴς καὶ κάμνω ἔκκλησιν πρὸς αὐτόν, χάριν καὶ τοῦ ἰδίου, ἀλλὰ καὶ χάριν τοῦ Σώματος τούτου, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κρατήσωμεν ὑψηλά, νὰ ἐγερθῇ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀναγνωρίζει τὸ λάθος του νὰ βασισθῇ ἐπὶ πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι τοῦ ἐδόθησαν ἀπὸ πρόσωπα ἐμπαθῆ καὶ ἀνεύθυνα. Ἐὰν ἀναγνωρίσῃ τοῦτο σήμερον, θὰ λήξῃ αὐτὴ ἡ περιπέτεια, ἡ ὁποία, βεβαιῶ τὸν κ. συνάδελφον, δὲν εἶναι περιπέτεια διὰ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ., δὲν εἶναι περιπέτεια διὰ τὸν Στρατόν, εἶναι περιπέτεια διὰ τὸν ἴδιον καὶ εἶναι ἠθικὴ δοκιμασία διὰ τὴν Βουλήν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Ἀγγελούσης εἶπεν, ὅτι δὲν εὗρε τίποτε εἰς βάρος του. Αὐτό, εἶπε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Ἔτσι ἤκουσα τοὐλάχιστον.

§198Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἀνεφέρθη τὸ ὄνομά σας.

§200Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔχετε δικαίωμα νὰ ζητήσετε γενίκευσιν τῆς συζητήσεως.

§202Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελούσης ἀνεφέρθη εἰς τὸν κ. Φροντιστήν.

§204Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Τὸν ἐπεκαλέσθην ὅσον ἀφορᾷ τὴν τήρησιν τῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον. Δηλαδὴ δὲν ἐπιθυμεῖτε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Φροντιστής.

§205Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Ἤθελον νὰ ὁμιλήσω μόνον διὰ 3–4 θέματα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ἀγγελούση, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχω προσωπικὴν πεῖραν.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος θὰ ὁμιλήσετε.

§207Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ζητήσω προτεραιότητα ἔναντι τοῦ κ. Θεοτόκη. Ἀλλὰ παρακαλῶ μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Θεοτόκη νὰ δοθῇ καὶ εἰς ἐμὲ ὁ λόγος.

§208Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Θὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος ἐμέ;

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης ὡς εἰδικὸς ἀγορητὴς ἔχει τὸν λόγον.

§210Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ ἤθελον, κ. συνάδελφε, νὰ διευκρινισθοῦν δύο σημεῖα εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Σερρῶν. Πρῶτον, τὶ ἦτο τὸ περιεχόμενον τῆς συμφωνίας, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπῆρξεν ἡ ἑξῆς πρότασις: (Ἀναγινώσκει τὰ ἐπίσημα πρακτικά, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμφισβητήθησαν). Δὲν ξεύρω ἐὰν μετὰ τόσας ἡμέρας ἐπιχειρηθῇ ἀμφισβήτησις αὐτῶν. Παρακαλῶ σημειώσατε ἐπὶ λέξει. Ὁ κ. Θανόπουλος ἔκαμε τὴν πρότασιν ὅπως λάβῃ γνῶσιν τοῦ φακέλλου τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ ὁ κ. Ἀγγελούσης καὶ ἂν δὲν εὕρῃ οὗτος ἔκθεσιν τοῦ Στρατηγοῦ Καλλίνσκη, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγράφονται οἱ χαρακτηρισμοὶ τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ἀγγελούσης ἀπηύθυνε, νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν καὶ νὰ ζητήσῃ συγγνώμην, διότι ἄλλως θὰ μείνῃ ὁ ἴδιος ὁ κ. συνάδελφος ἐκτεθειμένος ἔναντι τῶν συναδέλφων του.

§211ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§212Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὁ κ. Θανόπουλος, μὲ τὴν πρότασίν του. Λαμβάνω τότε ἐγὼ τὸν λόγον: «Εἶμαι πρόθυμος νὰ δεχθῶ τὴν πρότασιν αὐτὴν ἐὰν δηλωθῇ ἀπὸ τὸν κ. Ἀγγελούσην, ὅτι ἐφ’ ὅσον βεβαιωθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανὲν ἀπὸ τὸν στρατηγὸν Καλλίνσκυ ἔγγραφον εἰς τὸν φάκελλον, θὰ κάμω σχετικὴν δήλωσιν εἰς τὴν Βουλήν». Καὶ ὁ κ. Ἀγγελούσης δηλώνει αὐτολεξεί: «Τὸ εἶπον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς». Αὐτή, λοιπόν, εἶναι ἡ ἐπελθοῦσα συμφωνία. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἔγγραφον τοῦ μακαρίτου στρατηγοῦ Καλλίνσκη εἰς τὸν φάκελλον, ναὶ ἢ ὄχι; Ὁ κ. Ἀγγελούσης, ὡς ἐν παρεκβάσει ἀνέφερε, δὲν εὗρε βεβαίως τοιοῦτον ἔγγραφον ἀφοῦ ὅμως προηγουμένως ἐφρόντισε νὰ κλονίσῃ τὸ κῦρος ἄλλων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐδήλωσα διακόπτων αὐτὸν ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν, εἶναι γνησιότατα καὶ ἀκριβέστατα. Ἡ λανθασμένη ἡμερομηνία δὲν ἔχει τεθῆ εἰς τὸ πρωτότυπον, ἀλλὰ εἰς τὸ ἀντίγραφον. Πρόκειται περὶ τῆς 28ης Δεκεμβρίου καὶ ὄχι περὶ τῆς 28ης Ὀκτωβρίου, ὅπως κατὰ λάθος εἰς τὸ ἀντίγραφον ἔγινε. Λόγῳ τῆς ἀρχικῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ, ἡ ὑπηρεσία ἔφερε τὸ πρωτότυπον τοῦ ἐγγράφου καὶ τοῦ τὸ ἐπέδειξεν, ὅτι τοῦτο ἔφερεν ἡμερομηνίαν 28 Δεκεμβρίου. Ἀλλὰ ὁ κ. βουλευτής, σοφῶς φερόμενος καὶ ἐπιθυμῶν νὰ διαιωνίσῃ τὴν κατηγορίαν, τὸ ἀπέκρυψεν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ καταχωρηθῇ εἰς ὅλα τὰ πρακτικὰ καὶ τὰ δελτία τύπου, ὅτι τὸ λάθος τῆς ἡμερομηνίας ἦτο εἰς τὸ ἀντίγραφον καὶ ὄχι εἰς τὸ πρωτότυπον. Ἐὰν δὲ αὐτὸ τὸ πρωτότυπον συνετάγη μετὰ δύο ἔτη, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἀνέπτυξε τὸν λόγον, δὲν ἀφεώρα τὸν στρατηγὸν Σπαντιδάκην, ἀφεώρα τὸ πλεῖστον τῶν σημειώσεων αἱ ὁποῖαι ἐχάθησαν κατὰ τὴν κατοχὴν ἢ τὸν ἀνταρτικὸν πόλεμον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μὴ ἀναγραφὴν τοῦ τραυματισμοῦ εἰς τὸ βιβλίον τὸ ὑγειονομικόν, λυποῦμαι διότι οἱ περίφημοι πληροφοριοδόται τοῦ κ. βουλευτοῦ τὸν ἐπληροφόρησαν ψευδῶς. Οὐδέποτε, ἐπαναλαμβάνω, οὐδέποτε εἰς τὸ βιβλίον ὑγείας ἀναγράφονται οἱ τραυματισμοί. Ἀναγράφονται μόνον αἱ ἀσθένειαι. Παρακαλῶ, τὸν κ. βουλευτήν, νὰ ἐπιστρέψῃ τὴν ἀνακριβῆ πληροφορίαν εἰς τοὺς κυρίους πληροφοριοδότας του καὶ νὰ τοὺς ἐλέγξῃ δι’ αὐτήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ κ. Ἀγγελούσης, καθ’ ὃν τρόπον ἀντεμετώπισε τὸ ὅλον θέμα, ἀπέδειξε πόσον δίκαιον εἶχον νὰ μὴ θέλω νὰ θέσω εἰς τὴν διάθεσίν του τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις. Διότι ἡ πρόθεσίς του δὲν ἦτο ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἀληθείας. Πρόθεσίς του εἶναι φανερόν, ἦτο ἡ διαιώνισις τῆς κατηγορίας, ἐξ οὗ καὶ ἡ ἐπιφύλαξίς του, ὅτι ὀψέποτε πεισθῇ, ἄγνωστον κατὰ ποῖον τρόπον, ἀφοῦ δὲν πείθεται μὲ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα καὶ δὲν τηρεῖ τὸν λόγον του, τότε θὰ ἀνακαλέσῃ. Ἑπομένως, ὁ κ. Ἀγγελούσης παραμένει πάντοτε διατηρῶν τὴν εὐθύνην τῆς συκοφαντικῆς του κατηγορίας καὶ τὴν γενναιότητα νὰ ἀπευθύνῃ ταύτην καλυπτόμενος διαρκῶς ἀπὸ τὴν βουλευτικὴν ἀσυλίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινισθοῦν αὐτὰ τὰ δύο θέματα. Πρῶτον, ὅτι ὁ κ. Ἀγγελούσης συνεχίζει τὴν συκοφαντικὴν του ἐκστρατείαν, καὶ δεύτερον, ὅτι δὲν ἐτήρησε τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν. Ἡ Βουλὴ καλεῖται νὰ συναγάγῃ τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τὰ κρίνῃ.

§213Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ τακτικὸν θὰ ἦτο νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ καὶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ βλέπω τὸν κ. Θεοτόκην κληθέντα νὰ ὁμιλήσῃ, νὰ ἵσταται καὶ νὰ περιμένῃ. Διότι πιθανὸν ἡ ἀπάντησίς μου νὰ προκαλέσῃ ἄλλην ἀνταπάντησιν καὶ νὰ περιμένῃ ὁ κ. Θεοτόκης. Ἐπαναλαμβάνω, τὴν παράκλησίν μου, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Θεοτόκη, νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος.

§214Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι, πολύ, ἀλλὰ ὀφείλετε νὰ στείλετε σημείωμα καὶ μετὰ θὰ ὁμιλήσητε. Κύριε Θεοτόκη, παραχωρεῖτε τὴν θέσιν σας εἰς τὸν κ. Κατσώταν;

§216Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Κατσώτα νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν παραχωρεῖ τὴν θέσιν του ὁ κ. Θεοτόκης καὶ συνεπῶς δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Ἐὰν θέλετε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Θεοτόκη καὶ ἀφοῦ μοῦ στείλετε σημείωμα ὑπογεγραμμένον ἀπὸ δύο συναδέλφους, θὰ ὁμιλήσητε. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Σ. Θεοτόκης.

§218Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ καταβάλω προσπάθειαν νὰ ἐπαναφέρω τὴν συζήτησιν ἐκεῖ, ποὺ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εὑρίσκεται. Διότι ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος θὰ δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δὲν μετετράπη εἰς ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ ἀντεγκλήσεις κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἡ παρεμβολὴ θεμάτων ἀσχέτων πρὸς τὸ νομοσχέδιον, δίδουν ἀνάγλυφον τὴν εἰκόνα, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις μετεχειρίσθη τὸ ὑπὸ κρίσιν θέμα, διὰ νὰ προκαλέσῃ ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Οὔτε προσωπικὰ ζητήματα, οὔτε ἀφορμαὶ ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων καὶ παρεκκλίσεις ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, οὔτε παρεμβολαὶ ξένων θεμάτων εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, προωθοῦν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ κοινοβουλευτικὸν ἔργον μας. Ἂς ἐπανέλθωμεν, λοιπόν, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ προσπαθήσω νὰ ἁπλοποιήσω τὸ θέμα. Ἐδῶ ἐλέχθη περίπου, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἐκχωρήσεως ἁρμοδιοτήτων, δημιουργεῖ ἀνατροπὴν τῶν βασικῶν κανόνων τῆς λειτουργίας τῆς κρατικῆς μηχανῆς καὶ τῶν εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως. Διαφωνῶ ἀπολύτως. Καὶ τοῦτο, διότι: Ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν εἶχε κατατεθῆ, ποία θὰ ἦτο ἡ κατάστασις εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις; Θὰ εἶχε τὴν πολιτικὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις. Ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι ὑποκείμενον ἐπερωτήσεων καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τοῦ καταλογισθοῦν πολιτικαὶ εὐθῦναι. Τώρα, ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ψηφίζεται. Μεταβάλλεται τὸ καθεστώς; Παύει ἀπὸ τοῦ νὰ ἔχῃ τὴν πολιτικὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις; Βεβαίως ὄχι. Παύει ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λογοδοτήσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Βεβαίως ὄχι. Καὶ τότε, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, περὶ τίνος πρόκειται; Ποῦ εἶναι ἡ ἀπεμπόλησις καὶ ποῦ εἶναι ἡ ἐξασθένισις τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐξακολουθήσῃ, μὲ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, νὰ καταλογίζῃ εὐθύνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ἐσκεμμένως, νομίζω, κ.κ. βουλευταί, ἀπεφεύχθη νὰ ὑπογραμμισθῇ καὶ ἡ διευκρίνισις, ἡ ὁποία ἐδόθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, κατὰ τὴν ἀνατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπου ὑπογραμμίζεται, ὅτι πρόκειται περὶ θεμάτων «τρεχούσης φύσεως». Ὅσοι ἐξ ἡμῶν, κ.κ. συνάδελφοι, ἔτυχε, κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακονίας μας, εἰς τὸν δημόσιον βίον, νὰ καθέξωμεν Κυβερνητικὰ ἀξιώματα καὶ ν’ ἀναλάβωμεν κυβερνητικὰς εὐθύνας, γνωρίζομεν, ποία εἶναι ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν τρεχούσης φύσεως ζητημάτων καὶ τῶν ζητημάτων πολιτικῆς εὐθύνης. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅπως ἔχει ἐξελιχθῆ καὶ διευρυνθῆ ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Κράτους, ὅτι εἶναι πάρα πολὺ μεγάλος ὁ φόρτος ὁ γραφειοκρατικός, ὁ ὁποῖος δικαιολογεῖ καὶ τὴν ἐκχώρησιν ὡρισμένων ἁρμοδιοτήτων εἰς ὑπεύθυνα ὄργανα τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργείων καὶ Ὑπηρεσιῶν. Αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ «ράτσιο λέγγις», διὰ τὴν ὁποίαν σήμερον προβλέπονται ταῦτα ἀπὸ τὸν νόμον «περὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ἑπομένως, κ.κ. συνάδελφοι, πολὺ θόρυβος περὶ τοῦ μηδενός, διότι καὶ πρὸ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ μετὰ τὸ νομοσχέδιον, παραμένουν τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, ἀκέραια. Ἄλλως τε, δὲν ἠδύνατο ἄλλως νὰ συμβῇ, διότι, ἂν ἐγένετο ἀπόπειρα νὰ φαλκιδευθοῦν τὰ δικαιώματα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δεδομένον εἶναι, ὅτι ὁ νόμος, θὰ ἐκηρύσσετο ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ὡς ἀντισυνταγματικός. Ἑπομένως, ἐξακολουθεῖ ἡ πολιτικὴ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, ἐὰν θελήσητε νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι ὑπάρχει ἀπεμπόλησις, εἶναι, ὡσὰν σεῖς νὰ ἐδέχεσθε τὸ ἀπαράδεκτον, ὅτι δὲν εὐθύνεται ὁ Ὑπουργός, διὰ τὰ ὑπὸ τὰς διαταγάς του κατώτερα ὄργανα. Ὅταν λέγετε, ὅτι διὰ τῆς ἐκχωρήσεως τῆς ὑπογραφῆς ἀπεμπολεῖ ἡ Κυβέρνησις δικαιώματα, σημαίνει, ὅτι ταὐτοχρόνως, δὲν δέχεσθε, ὅτι ὁ ἔλεγχος ὑπὸ τὸν ὁποῖον τελεῖ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἐπαρκὴς καὶ δέχεσθε ταὐτοχρόνως, ὅτι ἡ ἐκχώρησις αὐτὴ εἶναι τόσον πολὺ οὐσιώδης, ὥστε δὲν μπορεῖτε νὰ τὴν ἐλέγξητε. Ἀλλ’ ὁδηγεῖσθε, ὡς Ἀντιπολίτευσις, καὶ εἰς μίαν ἄλλην κρίσιν, ἐπιτραπήτω μοι, νὰ εἴπω, μὴ σοβαράν, μὴ ἀξίαν τῆς ἰδικῆς σας πείρας καὶ γνώσεως τῶν πραγμάτων. Εὑρήκατε τὴν λύσιν τοῦ Ὑφυπουργοῦ. Δηλαδή, εἴπατε, ὅτι, ἐὰν διωρίζετο Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν θὰ ὑπῆρχε τότε ἀπεμπόλησις δικαιωμάτων. Καὶ τοῦτο, διότι τότε θὰ ὑπῆρχεν ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εὐθύνεται πολιτικῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Αὐτὰ δὲν εἶναι σοβαρὰ πράγματα, ἐπιτραπήτω μοι, νὰ τὸ τονίσω. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν ἀξίαν, εἶναι νὰ ἐξηγήσετε ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς Κοινῆς Γνώμης, διατί τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μεταβάλλει βασικῶς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, ἐνώπιόν σας. Τοῦτο, ὅμως, δὲν δύνασθε νὰ ἐπιτύχετε, διότι τοιοῦτον θέμα, δὲν ὑπάρχει. Καὶ ἔρχεται ἡ συμπλήρωσις τοῦ νομοσχεδίου, ἐντοπίζοντος τὴν ἐκχώρησιν τῶν ἁρμοδιοτήτων εἰς θέματα τρεχούσης φύσεως. Καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι τοὐλάχιστον ὁ ἀξιότιμος κ. ἐκπρόσωπος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ ὁποῖος διετέλεσεν ἐπανειλημμένως Ὑπουργός, γνωρίζει ποία εἶναι ἡ διαφορὰ καὶ ἡ διάστασις μεταξὺ τῶν θεμάτων τρεχούσης φύσεως, ὡς ὁρίζονται εἰς τὸν νόμον καὶ τῶν ἄλλων. Αὐτά, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει τὴν διευκόλυνσιν τῆς γραφειοκρατικῆς διαδικασίας, ἡ ὁποία πράγματι ἐπιδιώκεται, ὄχι μόνον εἰς τὰ στρατιωτικά, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Ἡ γραφειοκρατικὴ διαδικασία, ἔχει διογκωθῆ τόσον, ὥστε εἶναι ὑπεράνω τῶν δυνάμεων ἑνὸς ἀνθρώπου, νὰ παρακολουθῇ καὶ νὰ ὑπογράφῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ὑπογράφῃ, ὅταν ἀσκῇ Ὑπουργικὸν λειτούργημα. Καὶ διὰ νὰ κάμω περισσότερον εὐτράπελον τὴν συζήτησιν, ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἀντεγκλήσεις, θὰ εἴπω τοῦτο: Ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν, ὁ Διευθυντὴς Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου, εἶχεν ἑκατοντάδας ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐσωρεύοντο πρὸς ὑπογραφὴν καθημερινῶς καὶ τότε χάριν ἀστεϊσμοῦ, εἶπον εἰς τὸν ἁρμόδιον Διευθυντήν, «φέρτε τα μὲ τὸ καροτσάκι», διότι δὲν ἠδύνατο νὰ τὰ μεταφέρῃ ὅλα τὰ πρὸς ὑπογραφὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἔγγραφα, διὰ τῶν χειρῶν του, χωρὶς νὰ τὸν βοηθήσῃ καὶ ἄλλος ὑπάλληλος. Ταῦτα, διὰ νὰ ὑπογραμμίσω τὸν ὄγκον τῆς γραφειοκρατικῆς διαδικασίας, ὁ ὁποῖος εἶναι συνδεδεμένος μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ Κράτους, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι. Λυποῦμαι, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ ἐθεώρησαν ἀγορηταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ συνδέσουν τὴν κριτικὴν τοῦ νομοσχεδίου μὲ ὡρισμένας πολιτικὰς ἀντιλήψεις, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων. Καὶ λυποῦμαι, διότι ἡ τοποθέτησις αὐτή, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ πράγματα. Θὰ ἤθελον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, νὰ ἀφήσωμεν πρὸς στιγμὴν τὰς πολιτικάς μας πεποιθήσεις καὶ νὰ σκεφθῶμεν λογικά, σὰν δημόσιοι ἄνδρες, φιλοσοφοῦντες τὸ δημόσιον δίκαιον καὶ ἐν γένει τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλοι οἱ θεσμοὶ καὶ δι’ ἡμᾶς, οἱ συνδεδεμένοι μὲ τὴν δημοκρατίαν, ἔχουν τὴν ἀξίαν των, ἀλλὰ ἔχουν καὶ τὰ ἐλαττώματά των. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὅλοι θὰ εἶσθε πεπεισμένοι περὶ αὐτοῦ, ἔστω καὶ ἂν δὲν θέλετε, δημοσίᾳ, νὰ τὸ ὁμολογήσητε, ὅτι ἡ ἀξία τῶν θεσμῶν, εἶναι συνάρτησις τῶν φορέων του. Ἕνας καλὸς θεσμός, φορεὺς τοῦ ὁποίου εἶναι ἕνας μέτριος ἄνθρωπος, μεταβάλλεται εἰς μέτριον τοὐλάχιστον, ἂν μὴ κακόν. Ὅπως ἐπίσης καὶ ἕνας ἐλαττωματικὸς θεσμὸς εἰς χεῖρας ἑνὸς ἱκανοῦ ἀνθρώπου, δύναται νὰ ἀποδώσῃ ἐποικοδομητικοὺς καρπούς. Καὶ ἡ σκέψις αὐτὴ περὶ τῆς ἀξίας τῶν φορέων μὲ ὁδηγεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν πράγματι — ὄχι ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν ἢ δημαγωγικὴν τάσιν πρὸς τὴν ὁποίαν ὀλίγον ἢ πολὺ ὅλοι οἱ δημόσιοι ἄνδρες, κατὰ καιρούς, ἔχομεν ροπήν, — ἐὰν λέγω, πράγματι, εἴτε μὲ ἀντιπολιτευτικήν, εἴτε δημαγωγικὴν τάσιν σκεπτώμεθα, ὅμως, ὀφείλομεν τὰς τυχὸν τάσεις πρὸς παρεκτροπὰς ἀπὸ τὸ δημοκρατικόν μας πολίτευμα, αὐτὰς πρωτίστως ἡμεῖς νὰ τὰς χαλιναγωγήσωμεν. Διότι, ὅπως ἕνας θεσμὸς ἔχει ἀξίαν ἐν συναρτήσει πρὸς τὴν ἱκανότητα τῶν ἀνθρώπων, ἔτσι καὶ οἱ θεσμοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ σταθοῦν, ἐὰν παύσουν νὰ ἔχουν τὴν στήριξιν τῆς Κοινῆς Γνώμης εἰς τὰ ἐλεύθερα καθεστῶτα. Καὶ τὸ ὅτι ἡ Κοινὴ Γνώμη, κατὰ καιρούς, κ.κ. συνάδελφοι, ἐσχημάτισε πολλὰ ἐρωτηματικά, ὡς πρὸς τὴν ἰδικήν μας συμβολὴν εἰς τὰ δημόσια πράγματα, μαρτυρεῖ καὶ μία σπουδαία ἀγόρευσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., κατὰ τὸ 1958, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν ἱκανοποίησιν νὰ τὴν παρακολουθήσω, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐμφορούμενος ἀπὸ τὰς διαπιστώσεις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. εἶπεν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εὑρίσκεται εἰς ἀπόστασιν πρὸς τὴν Κοινὴν Γνώμην καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος χαίρει γενικώτερον ἀνυποληψίας. Δὲν κρίνω τὰς γνώμας του. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ δίκαιον ἢ ἄδικον, ἀλλὰ ἐξ αὐτῆς τῆς ρήσεως, προκύπτει, ὅτι εἰς ἡμᾶς ἀνήκει ἡ ἁρμοδιότης νὰ διατηρήσωμεν καὶ νὰ ὑποστηρίξωμεν τοὺς ἐλευθέρους θεσμούς, διατηροῦντες τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου ἀνέπαφον. Καὶ χωρὶς νὰ θέλω νὰ κατηγορήσω κανένα συνάδελφον, ἐρωτῶ: Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὡς καὶ ἄλλαι συζητήσεις μὲ ἀλλεπαλλήλους ἀντεγκλήσεις καὶ ἐκφράσεις ἀνεπιτρέπτους, μὲ ἐκτοξεύσεις κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι εἰς ἄλλας ἐποχὰς θὰ ἐδημιούργουν πράγματι συγκρούσεις προσώπων, μέχρι θανάτου, ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι προωθοῦν τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου; Ἐγὼ πιστεύω, ὄχι. Πιστεύω, ὅτι ἀντιστρόφως ἐνισχύουν τὰς ὀρέξεις κακῶν σκέψεων. Καὶ δὲν δύναμαι, κ.κ. συνάδελφοι, τερματίζων τὴν τοποθέτησιν αὐτήν, νὰ ἀγνοήσω καὶ τὸ ἐπεισόδιον μὲ τὸν κ. πολιτευτὴν ἐκ Σερρῶν, διότι εἶπε τὰ ὅσα εἶπε. Δικαίωμά του εἶναι, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του, νὰ ἔχῃ τὰς γνώμας του. Ἡμεῖς δέ, δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ τὸν κατηγοροῦμεν, διότι ἐκφράζει τὰς γνώμας του, διότι προστατεύεται ἀπὸ τὸ πολίτευμά μας εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν γνωμῶν του, ἀλλὰ ὅμως, ἔχομεν δικαίωμα νὰ τὰς κρίνωμεν. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, δὲν ἐξετίμησεν, ὅτι ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ, πέραν τοῦ ὅτι καὶ ἀνοίκειος εἶναι καὶ πλήρως ἀθεμελίωτος παρουσιάζεται, ἔβλαψε καὶ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἠμπορεῖ, κ.κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ ὑπάρχῃ ἔστω καὶ μία φωνὴ βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ὁ ὁποῖος νὰ κατηγορῇ δημοσίᾳ, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ εἶναι δειλός. Καὶ εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἀπαράδεκτος ἡ στάσις αὐτή, ὅταν εἰς τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας, ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικός, προήχθη κατ’ ἀπόφασιν, εἰς τὴν ὁποίαν πρωτεύοντα ρόλον ἔπαιξεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, ὁ κατὰ τὴν γνώμην μας, ἐκτραπεὶς βουλευτής. Καὶ σήμερον, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, διέπραξε πρόσθετα λάθη, κατὰ τὴν γνώμην μας. Μεταξὺ αὐτῶν, ὑπάρχει καὶ τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξενίσθη, διότι τὸν τραυματισμὸν κατὰ τὸ 1940 τοῦ Ἀντιστρατήγου κ. Σπαντιδάκη, διεπίστωσεν ἕνας ἀνθυπίατρος. Τί ἐπερίμενε, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, νὰ διαπιστώσῃ τὸν τραυματισμόν του, μήπως κανένας στρατηγός; Εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν ἦτο τότε ἀξιωματικὸς νέος. Δὲν γνωρίζω προσωπικῶς τὸν Στρατηγὸν Σπαντιδάκην, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τότε θὰ ἦτο Ἴλαρχος ἢ Ὑπίλαρχος.

§219Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Εἰς τὸ ὀρεινὸν χειρουργεῖον...

§220Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἔπραξε καὶ ἕνα ἄλλο σφάλμα, ὁ κ. πολιτευτὴς ἐκ Σερρῶν. Ἤρχισε νὰ ὁμιλῇ περὶ διαφόρων βιβλίων παρακολουθήσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον τὰ ἐνεφάνισεν, εἶναι σὰν νὰ ἀμφέβαλε περὶ τῆς γνησιότητος τῶν βιβλίων ἐξελίξεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ. Ἔβλαψε τὴν Ἑλλάδα, ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Σερρῶν, διατυπώσας αὐτὰς τὰς σκέψεις καὶ ἡ βλάβη αὐτὴ δὲν ἐξουδετερώνεται μὲ τὸ νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην του, διότι, ἐν τῷ μεταξύ, παραμένει ἡ ἐκκρεμότης καὶ γνωρίζει πολὺ καλά, ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Σερρῶν, καθ’ ὃ ἀσχολούμενος μὲ τὴν νομικὴν ἐπιστήμην, ὅτι διὰ τὰ ὅσα λέγει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, δὲν ἔχει εὐθύνην, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ἐδῶ νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον κατηγορίας, ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, διότι ἐκτελεῖ τὰ καθήκοντά του καὶ κατὰ τὴν ὥραν ποὺ τὰ λέγει, προστατεύεται εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Ἔχει, λοιπόν, τὴν ὑποχρέωσιν — κατόπιν ὅλων τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐδῶ ἐνυπογράφως, καὶ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἐκαλύπτετο ἀπὸ τὴν βουλευτικὴν του ἰδιότητα — νὰ τὰ ἐπαναλάβῃ, ὥστε νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, νὰ ἐκκαθαρισθῇ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§221Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ καλύτερον εἶναι νὰ μὴ ἐπαναλάβῃ, ἀλλὰ νὰ κατανοήσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκδηλώσεως λύπης, δι’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε.

§222Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ διατυπώνω τὴν γνώμην μου καὶ ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι τὸ θέμα δὲν τακτοποιεῖται μὲ τὴν ἔκφρασιν λύπης. Μοῦ ἐνθυμίζει αὐτό, κ. Πρόεδρε, τὸ γνωστὸν ἐπεισόδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον κάποιος ὑπέστη τὸ ποδοπάτημα μιᾶς εὐτραφοῦς καὶ ὀγκώδους κυρίας, ἡ ὁποία ἔσπευσε νὰ τοῦ εἴπῃ: «Λυποῦμαι πολύ, διότι σᾶς ἐπάτησα» καὶ ἐκεῖνος τῆς ἀπήντησεν: «λυποῦμαι πάρα πολὺ διότι μὲ πατήσατε, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ συγγνώμη σας, δὲν μοῦ ἀλλάζει τὸν πόνον, τὸ ὁποῖον ὑφίσταμαι». Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Καὶ ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι αὐτὸ τὸ ἁπλούστατον παράδειγμα, πρέπει νὰ ὁδηγήσῃ τὸν κ. πολιτευτὴν ἐκ Σερρῶν, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ εἶναι ἐντὸς τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως, θὰ ἔλεγον περαιτέρω, ἐντὸς πολιτικῆς τιμῆς, νὰ εὕρῃ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον πράγματι, νὰ ἐπιδιορθώσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔπραξεν. Αὐτὸ κατὰ τὴν ἰδικήν μου προσωπικὴν γνώμην, ἐπιβάλλεται εἰς κάθε τοιαύτην ἢ ἀνάλογον περίπτωσιν καὶ διὰ κάθε δημόσιον ἄνδρα. Καὶ δι’ αὐτὸ ὑπάρχει, ἄλλως τε, καὶ ἡ δυνατότης τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, ὄχι μόνον νὰ καλύπτωνται ὄπισθεν τῆς βουλευτικῆς των ἰδιότητος καὶ ἀσυλίας, ἀλλὰ καὶ νὰ τὴν παρακάμπτουν ὁσάκις ἐννοοῦν, ὅτι τὸ καθῆκον τους αὐτὸ ἐπιβάλλει. Αὐταὶ ἦσαν αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ κάμω. Ἐὰν θέλῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἐπιμείνῃ νὰ δίδῃ παρὰ ταῦτα ἄλλο περιεχόμενον καὶ τόνον εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι, ἀναμφισβητήτως ἀντιγραφειοκρατικὸν καὶ τίποτε ἄλλο, εἶναι δικαίωμά της. Ἀλλὰ καὶ δικαίωμα ἰδικόν μας, εἶναι νὰ τῆς εἴπωμεν, ὅτι ἐδιάλεξε μίαν περίπτωσιν διὰ νὰ ἀσκήσῃ Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἠτύχησε. Διότι, ἀσκοῦσα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὄχι μόνον οὐδένα ἔπεισεν, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως ἀπέδειξε, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ἡ Ἀντιπολίτευσις, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ ἐπικαλῆται τὸν σεβασμὸν πρὸς τὸν Κανονισμόν, ὅταν καταφώρως, τόσον πολύ, ἡ ἰδία τὸν παραγνωρίζει. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς

ΕΡΕ).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Κ., ἔχει τὸν λόγον.

§224Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ θίξω κανένα. Θέλω προκαταβολικῶς νὰ εἴπω, ὅτι ἕκαστος φέρει τὴν εὐθύνην τῶν ἰδίων λόγων καὶ τῶν ἰδίων πράξεων. Ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι καὶ ποῖαι αἱ πράξεις τοῦ κ. Ἀγγελούση; Ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγου τὸ κείμενον τῆς ἐρωτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε διὰ τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐὰν ἀντελήφθην ὀρθῶς, τὸ κείμενον λέγει: Πληροφοροῦμαι, ὅτι εἰς τὸ στράτευμα ὑπάρχει ἀντίληψις, ὅτι ὁ Στρατηγὸς Σπαντιδάκης, κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς στρατιωτικῆς του θητείας, ἔδειξε δειλίαν. Καὶ ὑπέβαλεν αἴτησιν διὰ τῆς Βουλῆς, πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ κατατεθῇ ὁ σχετικὸς φάκελλος. Αὐτὴ ἦτο ἡ αἴτησις τοῦ συναδέλφου κ. Ἀγγελούση. Ἐὰν κατετίθετο....

§225Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Μὲ συγχωρεῖτε, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μία πλάνη. Ὁ κ. συνάδελφος, εἰς τὴν ἀρχικήν του ἐρώτησιν, δὲν ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν τοῦ σχετικοῦ φακέλλου. Ἁπλῶς, ἐρώτησιν ὑπέβαλε καὶ ἡ ὅλη ὑπόθεσις ἀναφέρεται κατὰ ἕνα τρόπον, ὄχι ἁπλῶς δευτερεύοντα ἢ τριτεύοντα, ἀλλὰ ἄσχετον μὲ τὸ θέμα τῆς ἐρωτήσεως. Διότι ἡ ἐρώτησις ἀφεώρα τὴν Ἀσπίδα καὶ τὴν μετάθεσιν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ καὶ εἰς τὸ τέλος, ἐθίγετο τὸ θέμα τῆς δειλίας τοῦ στρατηγοῦ Σπαντιδάκη. Δὲν ἐζήτησε κατάθεσιν ἐγγράφων. Ἑπομένως, οὐδεμία ἀμέλεια ὑπῆρξεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἀσχέτως, ἐὰν ἔχῃ ὑποχρέωσιν ὁ Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τοιαῦτα ἔγγραφα ἢ ὄχι.

§226Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐζητήσατε προηγουμένως τὸν λόγον καὶ δι’ αὐτό, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόπτετε. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, εἶναι προσωπικὸν τὸ θέμα, θὰ σᾶς δώσω ὑποχρεωτικῶς τὸν λόγον, ἀμέσως μετά.

§228Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν τὸ θέμα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸν κ. Ἀγγελούσην ὡμίλησα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν θὰ τοῦ δώσω τὸν λόγον.

§230Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐξ ὅσων γνωρίζω, ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλλου. Τοῦτο ἀρνεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Καὶ ὁ κ. Ἀγγελούσης λέγει, ὅτι τὴν ἐζήτησε. Παρακαλῶ, νὰ διευκρινισθῇ.

§231Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐντὸς ὀλίγου, θὰ ἔχωμεν τὸ κείμενον τῆς ἐρωτήσεως καί, ἐὰν ἔχω λάθος, θὰ τὸ ἀναγνωρίσω.

§232Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐάν, κ. Πρόεδρε, εἶχε κατατεθῆ ὁ φάκελλος, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, θὰ εἶχε λυθῆ τὸ θέμα.

§233Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν, νὰ τὸ σκεφθῆτε καὶ σεῖς, ἐὰν εἶναι ὀρθὸν νὰ κατατίθενται οἱ φάκελλοι. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κατατεθῇ ἕνας καὶ μόνον φάκελλος, αὐτὸ ἐπὶ τέλους λογικῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σταθῇ. Ἀλλά, ἐὰν κατ’ ἀρχὴν τὸ ἀποφασίσωμεν — ὅπως ἠξεύρετε, δὲν εἶναι δυνατὸν κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ κατατεθῇ ἐδῶ καὶ θὰ διαβασθῇ, νὰ μὴ φθάσῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας — θὰ ζητηθοῦν 500 φάκελλοι. Τὸ ὑπέστην ἐγώ, κάποτε, ὡς Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁ φίλος μου κ. Γρηγορίου, μοῦ ἐζήτησε κάποτε νὰ καταθέσω ἑκατοντάδας φακέλλων. Ἦτο ἀδύνατον. Καί, βεβαίως, τὸν παρεκάλεσα νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ γραφεῖον μου καὶ νὰ ἴδῃ ὅσους φακέλλους θὰ ἤθελεν. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ κατατίθενται οἱ φάκελλοι, διότι θὰ ἴδωμεν τὰ πάντα εἰς τὰς ἐφημερίδας. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦταν νὰ διαλυθῇ ὁ στρατός, νὰ διαλυθοῦν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις.

§234Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς θὰ ὡμίλουν, ἐν συνεχείᾳ. Διότι, νομίζω, ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ, ὅτι ἡ ἄρνησις καταθέσεως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται φακέλλου τοῦ ἑνός, ἐδημιούργησε μείζονα διαταραχὴν καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ εἰς τὴν Βουλήν, παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θὰ ἐδημιούργει ἡ κατάθεσις τοῦ φακέλλου. Θέτω τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως. Εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ κατάθεσις φακέλλων. (Φωναί, ὄχι, ὄχι). Τὴν ἰδικήν μου γνώμην ἐκφράζω. Καὶ ἄλλοτε, κ. Πρόεδρε, μοῦ ἐδόθη ἡ ἀφορμὴ νὰ εἴπω καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὅταν ὁμιλῶ, δὲν ἔχω ποτὲ τὴν γνώμην, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι θέσφατον καὶ μὴ δεκτικὸν ἀντιρρήσεων. Εἶναι προϊὸν τῆς ἰδικῆς μου σκέψεως, τῆς ἰδικῆς μου καλῆς θελήσεως. Καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ὁ φάκελλος πρέπει νὰ κατατίθεται. Ὑποχρέωσις τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον. Διατί; Διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς διοικητικοῦ θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς ὑπόκειται εἰς κρίσιν, εἰς ἔλεγχον, ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι ἀνεκτόν, δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ Σύνταγμα, νὰ λέγῃ ὁ Αʹ ἢ ὁ Βʹ Ὑπουργός, ὅτι πρόκειται περὶ ἀπορρήτου καὶ δὲν καταθέτω τὸν φάκελλον. Κύριε Πρόεδρε, νὰ πιστεύσητε, ὅτι οἱ λόγοι μου, δὲν ἀφοροῦν εἰς τὸν κ. Κωστόπουλον, ἢ εἰς τὸν κ. Παπασπύρου, ἢ οἱονδήποτε ἄλλον Ὑπουργόν. Ἀλλὰ ἔχομεν φθάσει εἰς ἕνα σημεῖον πλήρους παραλυσίας τοῦ Κράτους. Τὸ Σύνταγμα, ἐν ἄρθρῳ 21, λέγει: «Ἅπασαι αἱ ἐξουσίαι πηγάζουν ἐκ τοῦ Ἔθνους, ἐνεργοῦνται δέ, καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ Σύνταγμα. Ἡ ἀνωτάτη πασῶν τῶν ἐξουσιῶν, εἶναι ἡ Βουλή». Λέγει πουθενὰ τὸ Σύνταγμα, ὁρίζει πουθενὰ τὸ Σύνταγμα, τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, νὰ ζητῇ τοὺς διοικητικοὺς φακέλλους, διὰ νὰ τοὺς κρίνῃ; Πῶς ἄλλως, εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλή, νὰ ἀσκήσῃ τὸν δέοντα ἔλεγχον ἐπὶ τῆς διοικητικῆς ἐνεργείας τῶν ἄλλων ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους; Σήμερον, κ. Πρόεδρε, ἐμφανίζεται τὸ Κράτος. Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, λέγει, δὲν δίδω τοὺς φακέλλους, εἶναι ἀπόρρητος ἡ κρίσις περὶ προαγωγῆς τῶν δικαστικῶν. Ἡ ἱεραρχία, δὲν δίδω τοὺς φακέλλους, ποίους φακέλλους, διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ Μητροπολιτῶν, ἢ οἱαδήποτε ἄλλη ἐνέργεια τῆς Ἱεραρχίας, εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν δίδω τοὺς φακέλλους, εἶναι ἀπόρρητοι, διὰ νὰ κρίνωμεν, ἐὰν ἐνδεχομένως, ἡ δρᾶσις τῆς διοικήσεως ἀναφορικῶς πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ αʹ ἢ βʹ ἀξιωματικοῦ, ἐν συγκρίσει πρὸς παρομοίαν κατάστασιν ἄλλου συναδέλφου του ἦτο σύννομος. Ἐὰν ἐφθάναμεν ἔτσι καὶ ἐφθάσαμεν ἔτσι, δὲν ὑπάρχει Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα, τὸ λέγω ἀπεριφράστως. Ὅλοι ὀφείλουν νὰ τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ οἱ φάκελλοι τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς κρίσεως τῶν δικαστικῶν ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ εἶναι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, τὸ ἀφορῶν τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τῶν δικαστικῶν, ἀνάλογον πρὸς τὰ διοικητικὰ συμβούλια οἱουδήποτε Ὑπουργείου, ποὺ κρίνουν τὴν προσωπικὴν κατάστασιν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου. Ἡ Ἱεραρχία δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ, ὅτι τὸ καθεστώς, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ζῶμεν, αἱ σχέσεις Ἐκκλησίας καὶ Πολιτείας, διέπονται ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς νόμῳ κρατούσης Πολιτείας καὶ αἱ ἐνέργειαί των, αἱ μὴ δογματικοῦ περιεχομένου, εἶναι διοικητικῆς φύσεως. Ἡ διοίκησις, ἐκ συνηθείας, πράγματι, συμφωνεῖ μὲ τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους καθορίζει ἡ Πολιτεία, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ λέγῃ, δὲν δίδω τοὺς φακέλλους τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας ἢ ὅλων τῶν ἄλλων Ὑπουργείων. Συνεπῶς, ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς, ἀπὸ ἀπόψεως δεοντολογίας, εἶναι ἀπαράδεκτος, κατὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην, ἡ ἄρνησις προσκομίσεως ὅλων τῶν φακέλλων. Ἐν προκειμένῳ, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶχε προσκομίσει τὸν φάκελλον, δὲν θὰ ἐγεννᾶτο κανένα θέμα καὶ νομίζω, ὅτι τὸ ὅτι ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν συνάδελφόν μας κ. Ἀγγελούσην, νὰ ἴδῃ, καθ’ ὃν τρόπον εἶδε, τοὺς φακέλλους, διελεύκανε, κατὰ τὸ πολύ, μεῖζον μέρος τὴν ὑπόθεσιν, σχεδὸν ἐν τῇ ὁλότητί της. Τί θὰ ἐπάθαινε τὸ στράτευμα, ἡ ἀρχὴ τοῦ ἀπορρήτου κλπ., ἐὰν τὸν φάκελλον τὸν προσεκόμιζε; Νομίζετε, ὅτι θὰ τὸν ἔβλεπε κανεὶς ἄλλος; Ποῖος εἶχε τὴν περιέργειαν καὶ τὸν χρόνον νὰ τὸν δαπανήσῃ δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα; Ὅταν γίνεται μία προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, δι’ οἱονδήποτε θέμα, προσκομίζονται ὅλοι οἱ φάκελλοι καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ νὰ μείνωμεν εἰς τὸ θέμα τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ λαμβάνουν ὅλοι γνῶσιν. Πῶς, λοιπόν, εἶναι δυνατὸν νὰ δίδωμεν ἀναγνώρισιν δικαιώματος εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα, διὰ τὰ διοικητικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ λέγετε, ὅτι δὲν προσκομίζω τοὺς φακέλλους; Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐκάκισε τὸν κ. Ἀγγελούσην, διότι ναὶ μὲν παρεδέχθη, ὡμολόγησεν, εἰς τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις τοῦ στρατηγοῦ Σπαντιδάκη, δὲν εὑρῆκε τίποτε τὸ μεμπτόν, ἀλλά, ὅτι ἐπιφυλάσσεται νὰ ἐλέγξῃ τὴν ἀκρίβειαν τῶν πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι τὸν ἤγαγον νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἐρώτησίν του εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Καὶ εἶπεν, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι αὐτὴ εἶναι μία ὑπεκφυγή, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιχειρεῖ, ὁ κ. Ἀγγελούσης, νὰ παραμένῃ τὸ θέμα ἐπ’ ἄπειρον ἐκκρεμές. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, πραγματικῶς ἐπρόκειτο νὰ μείνῃ ὄχι ἐπ’ ἄπειρον, ἀλλὰ ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐκκρεμὲς τὸ θέμα, δὲν θὰ ἦτο ὀρθόν. Εἶμαι βέβαιος, δὲν ἔχω μιλήσει μὲ τὸν κ. Ἀγγελούσην, διότι καὶ ὁ κ. Ἀγγελούσης, ἐκτιμῶν, ὅπως ἐξετίμησε κατὰ τὴν σημερινήν του ἀγόρευσιν, τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος, καὶ ὁ ἴδιος θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας εἶχε καὶ νὰ φέρῃ τὸ πόρισμα τῆς ἐξετάσεως εἰς τὴν Βουλήν. Τοσοῦτο, μᾶλλον, καθ’ ὅσον καὶ ἡ σοβαρότης τοῦ ζητήματος, εἶναι μεγάλη, ὅπως τὴν ἀνεγνώρισε καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ἀγγελούσης καὶ ἡ προσωπικὴ ὑποχρέωσις τοῦ κ. Ἀγγελούση εἶναι νὰ ξεκαθαρίσῃ τὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι εὐχάριστον καὶ διὰ τὸν κ. Ἀγγελούσην νὰ κρατῇ τὸ θέμα ἐκκρεμές, ἐπ’ ἄπειρον, ἀλλὰ ἀντιστρόφως, εἶναι ὑποχρέωσις καὶ δικαίωμά του καὶ δὲν εἶναι ἄξιος ἐπικρίσεως δι’ αὐτό, ὅταν ζητῇ νὰ ἐξακριβώσῃ τὰς πληροφορίας. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶπε, «πὼς ἕνας βουλευτὴς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐμέμφθη, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐμέμφθη καὶ δι’ οἱονδήποτε λόγον, τὸν ἀντιστράτηγον αʹ, τὸν ὁποῖον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου, τὸν προήγαγε τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν ξέρω ἐὰν τὸ λέγω ὀρθῶς».

§235Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἶναι κυβερνητικῆς συνθέσεως καὶ μετέχουν εἰς αὐτὸ μόνον δύο ἀξιωματικοί.

§236Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Καὶ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, εἶμαι βέβαιος, πρὸς αὐτό, φέρει τὴν κυρίαν εὐθύνην τῆς προαγωγῆς, ἀλλὰ ἡ προαγωγὴ ἐκείνη ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τοῦ φακέλλου του, ὁ ὁποῖος ἐτέθη, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν τοῦ Ἀνωτάτου αὐτοῦ Συμβουλίου, καὶ ἑπομένως, ὀρθῶς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ φακέλλου του, προήχθη. Καὶ τί εἶπεν, ὁ κ. Ἀγγελούσης, σήμερον; Ὅτι, ἐπὶ τῇ βάσει καὶ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων τοῦ φακέλλου του, δὲν συνάγεται τίποτε μεμπτὸν διὰ τὸν Στρατηγὸν Σπαντιδάκην καὶ ἑπομένως, ἡ προαγωγή του, ὀρθῶς ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ συνεπῶς, ὁ συσχετισμὸς τῆς προαγωγῆς ἐκείνης, μὲ τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ἀγγελούση, δὲν ἔχει καμμίαν συνάφειαν. Ὅπως προεῖπον, προεισαγωγικῶς, ὅπως ἐτόνισα, ἕκαστος φέρει τὴν εὐθύνην τῶν ἰδίων του λόγων καὶ πράξεων καὶ κοινοβουλευτικῶς ἕκαστος βουλευτής, ἔχει δικαίωμα νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, οἱονδήποτε θέμα, τὸ ὁποῖον νομίζει, ὅτι ἔχει ποιάν τινα βαρύτητα καὶ διὰ τὸ σύνολον τῆς κοινωνίας καὶ διὰ τὸ Σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον, ἐνδεχομένως, ὁ ἐλεγχόμενος ὑπάλληλος ἀνήκει. Τί εἶπεν ὁ κ. Ἀγγελούσης, καλῶς ἔγινεν Ἀντιστράτηγος, ἀλλὰ μετὰ τὴν προαγωγήν του, ἔχει πληροφορίας δυσμενεῖς καὶ παρακαλεῖ νὰ προσαχθῇ ὁ φάκελλος εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν εἶναι ἀληθεῖς οἱ πληροφορίαι ἢ ὄχι. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἐὰν κατετίθετο ὁ φάκελλος, ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία θὰ εἶχε διαλευκανθῆ κατὰ τὸν ἁρμόζοντα τρόπον. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶπεν ὅτι, ἐὰν δεχθῶμεν κατ’ ἀρχὴν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς διοικήσεως, δηλαδὴ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων νὰ καταθέτουν τοὺς φακέλλους, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατάχρησις. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., ξεύρετε πολὺ καλύτερα ἀπὸ ἐμέ, ὅτι αὐτὴν τὴν κατάστασιν δικαιώματος, ὄχι μόνον τὸ Δημόσιον Δίκαιον δὲν ἐπιτρέπει, ἀλλὰ καὶ ὁ Ἀστικὸς Κῶδιξ. Ἑπομένως, ἐὰν εὑρεθῶμεν πρὸ μιᾶς καταχρήσεως δικαιώματος, ὁ Ὑπουργὸς θὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν καταθέτω τὸν φάκελλον, διότι ὑπάρχει κίνδυνος καταχρήσεως τῆς ἐξουσίας. Αὐτὸ τὸ δέχομαι, ἀλλὰ δὲν δέχομαι τὴν ἄρνησιν τῶν Ὑπουργῶν, νὰ λέγουν, ὅτι ὁ φάκελλος εἶναι μυστικὸς καὶ δὲν τὸν προσάγω εἰς τὴν Βουλήν. Δέχομαι δηλαδή, ὅτι διὰ τὴν Βουλήν, ὡς ἀνωτάτη ἐξουσία, πηγάζουσα ἐκ τοῦ Ἔθνους, ἐξ οὗ πηγάζουν ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐξουσίαι, ὅτι ἐνώπιον αὐτῆς, δὲν ὑπάρχει τίποτε μυστικόν. Δὲν ὑπάρχει τίποτε μυστικὸν καὶ δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἐλέγχῃ τὰ πάντα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§237Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγας λέξεις μόνον περὶ τοῦ νομικοῦ θέματος, νομικοῦ καὶ πολιτειακοῦ, ὑπὸ τὴν γενικωτάτην ἔννοιαν τῆς λέξεως, διότι πολιτειακὸν δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τοῦ καθεστῶτος, ἀλλὰ πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν τῆς Πολιτείας καὶ τὰς σχέσεις τῶν διαφόρων ὀργάνων τῆς Πολιτείας. Τὸ Σύνταγμα, δὲν ὁμιλεῖ περὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ βουλευτοῦ, ὅπως ζητήσῃ νὰ κατατεθοῦν ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ Σύνταγμα ἀφῆκε τὸ θέμα αὐτὸ νὰ τὸ ρυθμίσῃ ὁ νομοθέτης. Ἤδη, αὐτὸ σημαίνει κάτι. Ἂν ἦτο βασικὴ προϋπόθεσις λειτουργίας τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, τότε θὰ τὸ περιελάμβανε τὸ Σύνταγμα, θὰ περιελάμβανε καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ καὶ τὴν ἀντίστοιχον ὑποχρέωσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, νὰ καταθέσῃ πᾶν ὅ,τι ζητεῖ ὁ βουλευτής. Δὲν θὰ ἦτο δὲ νοητὴ καὶ ἡ διάκρισις μεταξὺ χρήσεως καὶ καταχρήσεως τοῦ δικαιώματος. Ἂν ζητήσῃ τις 100 φακέλλους, εἶναι χρῆσις ἢ κατάχρησις; Τὸ Σύνταγμα, λοιπόν, δὲν τὸ λέγει, καὶ αὐτὸ εἶναι πολὺ οὐσιῶδες. Διατί δὲν τὸ λέγει; Διότι τὸ Σύνταγμα εἶναι δημοκρατικὸν καὶ δὲν εἶναι βουλευτοκρατικόν. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι τὸ Σύνταγμα εἶναι δημοκρατικόν, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι δὲν κυριαρχοῦν οἱ βουλευταί, δὲν συμβαίνει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ παλαιός μου φίλος κ. Μερκούρης, ὅτι εἴμεθα ὅλοι ἐδῶ Ἀρχηγοὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὄχι, οὐδεὶς ἀπὸ ἐμᾶς εἶναι Ἀρχηγὸς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, οὔτε ἡ Βουλὴ ἐν τῷ συνόλῳ. Εἶναι δημοκρατικὸν τὸ Σύνταγμα καὶ προβλέπει — διότι εἶναι συνδυασμένον τὸ Σύνταγμά μας μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς δημοκρατίας — καὶ προβλέπει τὴν ὕπαρξιν Κυβερνήσεως, δηλαδὴ Ἐπιτροπῆς ἐξ ἡμῶν, ἡ ὁποία κυβερνᾷ, Ἐπιτροπῆς ἐξ ἡμῶν ἢ ὅπως λέγει ὁ κ. Ράλλης, αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ ἐκτὸς ἡμῶν, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς Βουλῆς. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ καὶ μία Κυβέρνησις, κατ’ ἐμὲ δὲν θὰ ἦτο ὀρθόν, διότι αὐτὸ θὰ ἀπετέλει μείωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, εἴτε ὑπὸ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ ὥριζε τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἀπὸ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ διηυκολύναμεν τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, ὥστε νὰ γίνῃ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν Βουλήν, θὰ ἦτο μείωσις, ἀλλὰ δὲν τὸ ἀποκλείει τὸ Σύνταγμα. Καὶ ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις, ποὺ δὲν θὰ ἀπηρτίζετο ἀπὸ μέλη τῆς Βουλῆς, θὰ ἦτο Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, διότι θὰ ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἡμᾶς. Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, ἠμπορεῖ νὰ βλέπῃ ὅλους τοὺς φακέλλους, ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ζητοῦμεν ὅλους τοὺς φακέλλους. Σκεφθῆτε, ποῦ θὰ ἐπήγαινεν αὐτὴ ἡ ἱστορία. Ὁ Κανονισμός, δὲν κάνει διάκρισιν μεταξὺ πολὺ ἐμπιστευτικῶν καὶ μὴ ἐμπιστευτικῶν φακέλλων. Ὁ Κανονισμός, τὸν ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ ἀλλάξωμεν καὶ ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ κριθῇ, τὸ Σύνταγμα — καὶ αὐτὸ ἠμποροῦμεν νὰ τὸ κρίνωμεν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν τὴν δυνατότητα νὰ μεταβάλωμεν παρὰ μόνον ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις καὶ ὡρισμένην διαδικασίαν, ὁ Κανονισμὸς λέγει, δι’ ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ λέγει, ὅτι ὅταν ζητῇ ἔγγραφα ἕνας βουλευτής, ὀφείλει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀποστείλῃ τὰ ζητούμενα ἔγγραφα ἢ νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὴν Βουλήν, τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ κατάθεσις ἐνίων ἢ πάντων τῶν φακέλλων καὶ τίνων κρίνεται μὴ ἐφικτὴ ἢ μὴ ἐφικτὴ πρὸ τῆς παρόδου τοῦ ὡρισμένου χρόνου, τοῦ χρόνου δηλαδὴ τῶν 15 ἡμερῶν ποὺ λέγει ἀμέσως παρὰ πάνω. Θὰ ἠμποροῦσε νὰ λείπῃ τὸ ἄρθρον, διότι θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνός, λογικῶς θὰ ἠμποροῦσε νὰ λείπῃ τὸ ἄρθρον. Τί σημαίνει τὸ ἄρθρον αὐτό; Πρῶτον, θὰ ἔπρεπε νὰ μποῦμε εἰς μίαν ἀτέρμονα συζήτησιν ἂν τὸ διαζευτικὸν «ἢ» εἶναι καὶ χωριστικόν, καὶ ὄχι ἁπλῶς συνδετικὸν διαζευτικόν. Διότι τὸ «ἢ» καμμιὰ φορά, εἶναι καὶ συνδετικὸν διαζευτικὸν καὶ εἶναι καὶ ἀπολύτως χωριστικόν. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι εἶναι χωριστικόν, διότι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ εἴπῃ: «κρίνεται μὴ δυνατὴ ἢ μὴ ἐφικτὴ πρὸ τῆς παρόδου ὡρισμένου χρόνου». Θὰ ἠρκεῖτο ὁ νομοθέτης νὰ εἴπῃ: «Κρίνεται μὴ ἐφικτή». Διατί «μὴ δυνατὴ ἢ μὴ ἐφικτή», τί νόημα ἔχει τὸ «ἢ» τὸ διαζευτικόν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἔχει νόημα χωριστικόν, χωρίζει τὴν μίαν περίπτωσιν ἀπὸ τὴν ἄλλην. Δίδει ἑπομένως, τὸ δικαίωμα ὁ Κανονισμός, διότι τὸ Σύνταγμα δὲν ὁμιλεῖ περὶ τῆς ὑποχρεώσεως τῶν Ὑπουργῶν νὰ καταθέτουν ὅλα τὰ ζητούμενα ἢ καὶ ὅσα μᾶς κάνει κέφι νὰ διαβάσωμεν, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἀρνηθῇ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατή, ὁπωσδήποτε δίδει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἐφικτὴ ἐντὸς τῶν 15 ἡμερῶν, ἀλλὰ καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατή. Δικαιοῦται νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατή. Ἑπομένως, μὴ τὰ ἀνάγωμεν ὅλα αὐτὰ εἰς βασικὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Ἂν τὰ ἀναγάγητε ἐκεῖ, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αὐτὸ δὲν θὰ ἐσήμαινεν Πολίτευμα, θὰ ἐσήμαινεν ἀνατροπὴν πάσης ἐννοίας πολιτεύματος. Ἂν ἠμπορούσαμεν ὅλοι νὰ παίρνωμεν τοὺς φακέλλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ νὰ τοὺς διαβάζωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ἂν ἠμπορούσαμεν ὅλοι νὰ παίρνωμεν τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις 50, 100, 300 ἢ 500 ἀξιωματικῶν καὶ ἀπολαμβάνοντες τὴν ἀνάγνωσιν, μετεδίδομεν κατ’ ἀνάγκην — διότι εἴμεθα ἀδύνατοι χαρακτῆρες, εἴμεθα φλύαροι οἱ Ἕλληνες— εἰς τὸν τύπον, δὲν λέγω κακοπίστως, καλοπίστως, ὅλα ἐκεῖνα ποὺ ἠδυνάμεθα νὰ διαβάσωμεν, θὰ διελύετο τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος, εἶναι δημοκρατία ὠργανωμένη. Ἔχει τὴν Βουλήν, ἔχει τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία βασίζεται ἐπὶ τῆς Βουλῆς. Ἐφ’ ὅσον ἐμπιστεύεται ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ Κυβέρνησις θὰ κρίνῃ, ἐὰν ἓν ἔγγραφον εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ ἢ ὄχι. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι εἰς καμμίαν περίπτωσιν, δὲν θὰ κατέθετον ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, μὲ τὰ κρίσιμα ὑπὸ συζήτησιν θέματα, ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται περὶ παρελθόντος, ποτὲ δὲν θὰ κατέθετον προσωπικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὑπόστασιν ἀξιωματικῶν, δικαστῶν καὶ πολιτῶν ἀκόμη. Φαντασθῆτε νὰ ἑρμηνευθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, ὡς διάταξις ἡ ὁποία ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ φέρῃ εἰς οἱονδήποτε δικηγόρον ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ, τὸν φάκελλον ὁλοκλήρου δίκης διαζυγίου. Ἀλλοίμονον, ἐὰν καταλήξωμεν εἰς αὐτὰς τὰς ὑπερβολικὰς ἐννοίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ὑπερβολικαὶ ἔννοιαι δημοκρατίας, ἀλλὰ ἔννοιαι αἱ ὁποῖαι ἀνατρέπουν τὴν δημοκρατίαν ὡς Κράτος τοῦ νόμου. Ἡ δημοκρατία δὲν εἶναι καφενεῖον, ἡ δημοκρατία εἶναι ὠργανωμένη Πολιτεία. (Χειροκροτήματα).

§238Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲ ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν θεωρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Δὲν ἐζήτησα ἐγὼ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ δικογραφίας περὶ διαζυγίου.

§239Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§240Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παράδειγμα. Οὔτε ἄλλην τινὰ δικογραφίαν. Ἐκεῖ ὑπάρχει ἀνεξαρτησία τῆς δικαιοσύνης, εἶναι ἀνεξέλεγκτος. Ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν ἄσκησιν ἐξουσίας, ἐμμένω εἰς τὰς ἀπόψεις μου. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς καὶ ὑποθέτω ὀρθῶς ἀντελήφθην, εἶπεν, ὅτι τὸ δυνατὸν εἶναι ζήτημα κρίσεως, κρίσεως βεβαίως, ἐὰν εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ τὸ κρίνῃ. Κατὰ κανόνα ναί. Ἀλλά, ποία Κυβέρνησις; Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἡ πλειοψηφία καλύπτει τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅταν ζητήσωμεν τὴν κατάθεσιν οἱουδήποτε ἢ ὡρισμένου φακέλλου καὶ ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ δικαιολογοῦσα τὸ δυνατόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσκομίσῃ τὸν φάκελλον, ἡ πλειοψηφία θὰ τὴν καλύψῃ. Τὸ δέχομαι.

§241Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν καλύψῃ, ἐκτὸς ἐὰν τεθῇ ζήτημα δυσπιστίας. Ἐὰν δηλαδὴ γίνῃ πρότασις μομφῆς, ἄλλως δὲν ἠμπορεῖ νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν.

§242Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴτε τεθῇ ζήτημα δυσπιστίας, εἴτε ὄχι, εἶναι θέμα κρίσεως.

§243Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν λέγει νὰ κρίνωμεν ἡμεῖς. Ὁ Ὑπουργός, ὄχι ἡμεῖς. Νὰ τὸν ἀλλάξωμεν, ἂν θέλετε νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τῆς ἀλλαγῆς. Διαφορετικὰ θὰ ἠμποροῦσε καὶ ὁ πολίτης νὰ μᾶς πῇ, διατὶ θὰ βλέπετε σεῖς τοὺς φακέλλους, θὰ τοὺς βλέπω καὶ ἐγώ, διότι ἐγὼ σᾶς ἐψήφισα καὶ σᾶς ἔστειλα εἰς τὴν Βουλήν.

§244ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βεβαίως.

§245Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καταλήγομεν οὕτω εἰς μίαν παράδοξον σκέψιν, διότι κατὰ θεωρίαν, ἐκεῖ ὁδηγούμεθα.

§246Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἤκουσα βεβαίως, ἀλλὰ ὁ λαός, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του θὰ λάβῃ γνῶσιν. Αὐτὸ θὰ πῇ δημοκρατία καὶ δὲν θὰ εἴπῃ δημοκρατία ἡ ἀνεξέλεγκτος γνώμη ἑνὸς Ὑπουργοῦ. Καὶ νὰ μὴ λησμονῶμεν τὸν κανόνα «ἡ κρίσις κρίνει πάντοτε τὸν κρίνοντα». Καὶ πάλιν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ κρίνῃ. Ἐπομένως, ἔχομεν διαφωνίαν, ὡς πρὸς τὴν βάσιν. Ὡς πρὸς τὸ θέμα, ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ προσαγάγῃ ἔγγραφα, τὸ δέχομαι, ἀλλὰ θὰ δικαιολογήσῃ, τότε ὁ Ὑπουργὸς εἰδικῶς, διατί ἀρνεῖται τὴν κατάθεσιν. Αὐτὴ ἡ γενικὴ δικαιολογία, τὸ PASSE PARTOUT, ὅτι δὲν κατατίθενται τὰ ἔγγραφα, εἶναι ἀπαράδεκτη.

§247Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἡ αἴτησις μετατρέπεται εἰς ἐπερώτησιν, ὡς προβλέπει ὁ Κανονισμός.

§248Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀρνηθῇ ὁ Ὑπουργός, ἐπὶ 15 ἡμέρας, τότε γίνεται ἡ ἐπερώτησις. Ἀλλὰ τώρα δὲν συζητῶμεν αὐτὸ τὸ θέμα.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§250Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἐτέθη ἕνα ζήτημα ἀρχῆς, σοβαρώτατον, θὰ ἤθελα νὰ ἀκουσθοῦν αἱ ἀπόψεις μας. Πιστεύω, ὅτι δὲν ἐτέθη ὀρθῶς τὸ ζήτημα καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διαφωνήσω καὶ μὲ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκπρόσωπον τῆς Ε.Κ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν θέμα, διέπεται ἀπὸ μίαν ἀλληλουχίαν κανόνων, τῶν ὁποίων ἡ βάσις εἶναι τὸ ἄρθρον 21 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: «... (ἀναγινώσκει)... Ἅπασαι αἱ ἐξουσίαι πηγάζουν ἐκ τοῦ Ἔθνους ἐνεργοῦνται καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ Σύνταγμα». Αὐτὴ ἡ διάταξις ἔχει 2 σκέλη, προσδιορίζει τὸ ὑπόβαθρον τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας καὶ συνιστᾷ τὴν πολιτείαν καὶ ἀναφέρει, ὅτι καθ’ ὃν τρόπον τὸ Σύνταγμα προβλέπει ἀσκοῦνται αἱ διάφοροι ἐξουσίαι. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκπροσωπεῖ τὸν λαὸν καὶ ἀποτελεῖ ἕνα ἑνιαῖον Κολλέγιον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ προβάδισμα. Ἔχει τὸ τεκμήριον τῆς ἁρμοδιότητος καὶ ἐλέγχει τὰς ἄλλας ἐξουσίας καὶ ἰδίως διὰ τῶν ὀργανικῶν διατάξεων περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἀσκεῖ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ ἐλέγχει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 58, 59, τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς — ποὺ ἔχει τὴν ἰσχὺν οὐσιαστικοῦ νόμου, καίτοι οὗτος δὲν κυροῦται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ψηφιζομένου μετὰ ὑπὸ τοῦ Σώματος — διακανονίζουν τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκῆται ὁ ἔλεγχος. Διατάξεις, ἀποκλείουσαι τὴν δυνατότητα ἐλέγχου τῆς Βουλῆς, καὶ ἐὰν περιείχοντο εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ ἴσχυον, διότι θὰ ἦσαν ἀντισυνταγματικαὶ καὶ αὐτὸ τὸ λέγει ἀντιθέτως πρὸς ὅσα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε.

§251Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν ἀντιφάσκουν αὐτά, εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε.

§252Η. ΗΛΙΟΥ. Διαφωνῶ μὲ τὸν κ. Κανελλόπουλον. Δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ διάκρισις μεταξὺ τοῦ ἐξ ἀντικειμένου ἀδυνάτου ἢ τῶν ὑποκειμενικῶν λόγων, οἵτινες καθιστοῦν τὴν ἐντὸς 15 ἡμερῶν προσαγωγὴν ἐγγράφων. Ἡ ἔννοια ποὺ ἀποδίδει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις μόνον κρίνει ποῖα ἔγγραφα εἶναι ἀνακοινωτέα καὶ ποῖα ὄχι, περιορίζει τὸν ἔλεγχον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ ἡ τοιαύτη διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματική, διότι θὰ περιώριζε τὰς βασικὰς ἀρχὰς τοῦ Πολιτεύματος, ἤτοι τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ Συντάγματος. Ἀλλά, δὲν δέχομαι καὶ τὴν ἄλλην ἑρμηνείαν τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Ε.Κ., κ. Μπακοπούλου, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἴπῃ δὲν φέρω τὰ ἔγγραφα, καὶ τὴν καλύψῃ ἡ πλειοψηφία, τότε, καταργεῖται ἡ ὑποχρεωτικὴ κατάθεσις ἐγγράφων, διότι θὰ καλύπτεται διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας. Τοῦτο θὰ ἐματαίωνε τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος κατὰ κανόνα ἀνήκει εἰς τὴν μειοψηφίαν. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Μπακόπουλος, ὡδηγήθη εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα, ἀσφαλῶς, δὲν ἤθελε νὰ φθάσῃ.

§253Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τέτοια πράγματα. Εἶπον, τὴν ἄρνησιν τῆς καταθέσεως θὰ καλύψῃ ἡ πλειοψηφία, ἀλλὰ εἶπον, δι’ ὅλας τὰς κρίσεις, ὑπάρχει κρίσις, ἑπομένως καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑπόκειται εἰς κρίσιν τοῦ λαοῦ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἐπέκτασιν. Ὑπεύθυνος θὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν προσκομίζει τὸν φάκελλον καὶ ἡ πλειοψηφία, ἡ ὁποία διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φίλων της βουλευτῶν καλύπτει τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς τὰ ἄλλα συμφωνῶ.

§254Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα δὲν εἶναι πλέον κάλυψις πολιτικῆς εὐθύνης, εἶναι παραβίασις τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος, δημιουργοῦσα εὐθύνην ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων ποινικοῦ νόμου, τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν.

§255Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§256Η. ΗΛΙΟΥ. Διότι ἔχει εἰσαχθῆ ἀπὸ τὸ 1958 ἰδίως, τὸ σύστημα νὰ ἀρνοῦνται οἱ Ὑπουργοὶ τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων μὲ διάφορα προσχήματα ἢ καὶ ἀπροσχημάτιστα. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ θεωρηθῇ ὡς καλῶς γενόμενον καὶ ὡς συνάδον πρὸς τὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος. Διότι τὸ προβάδισμα τῆς Νομοθετικῆς ἐξουσίας, ὡς ἐνσαρκούσης, ὡς προσωποποιούσης νομικῶς τὸν κυρίαρχον λαόν, δίδει τὸ δικαίωμα ἀσκήσεως ἐλέγχου ἐπὶ τῆς ἐκτελεστικῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακωλυθῇ ὁ ἔλεγχος. Αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀμοιβαίου περιορισμοῦ καὶ ἐλέγχου τῶν ἐξουσιῶν. Ἀλλὰ εἶναι καὶ μία ἄρνησις, ἡ ὁποία ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸν Κανονισμὸν καὶ πρὸς τὸ Σύνταγμα. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ δεχθῶμεν κατηγορίας ἐγγράφων ἀναγομένων εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ εἰς τὴν ὀρθὴν παρ’ αὐτῆς ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας ἀναγομένην εἰς ὑλικὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ μέτρον ἄνευ οὐδενὸς σκεπτικισμοῦ. Μὲ τὸ προσωπικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔδωσε λαβὴν καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐνδεχομένως θὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον προκύψῃ περίπτωσις, δὲν θὰ ὁμιλήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§257Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν διευκρίνισιν τοῦ νομικοῦ θέματος, διότι νομίζω, ὅτι ὕστερα ἀπὸ τὰς ἀνταλλαγείσας ἀπόψεις καὶ ὕστερα ἀπὸ τὴν ρητὴν διάταξιν καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος προβλέπει καὶ κυρώσεις διὰ μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων, δίδει δηλαδὴ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν βουλευτὴν νὰ μετατρέψῃ τὴν ἐρώτησιν εἰς ἐπερώτησιν. Πολιτικὸν θέμα δὲν ὑφίσταται. Δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ εἶναι ἐν ἀρνήσει τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα νὰ μετατρέψῃ τὴν ἐρώτησιν εἰς ἐπερώτησιν. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ δώσω δύο διευκρινήσεις: Πρῶτον, ὅτι ἐκ πλάνης ὑπεστήριξα προηγουμένως, ὅτι δὲν ἐζητεῖτο ἡ κατάθεσις ἐγγράφων. Εἰς τὴν ἐρώτησιν πράγματι, ἐν τέλει ζητεῖται ἡ κατάθεσις ἐγγράφων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ ὑπέπεσα εἰς αὐτὴν τὴν πλάνην. Ἡ περίφημος ἐρώτησις εἶναι 5 δακτυλογραφημένες σελίδες ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 3 ἀφοροῦν ἕνα συνταγματάρχην Χονδροκούκην, κατηγορούμενον καὶ μάλιστα προφυλακισμένον ἤδη διὰ τὴν περίφημον ὑπόθεσιν τοῦ ΑΣΠΙΔΑ. Ἡ δὲ ἀναφορὰ εἰς τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων, δὲν εἶναι ἀναφορὰ εἰς τὸ θέμα τῆς δειλίας. Ἀπὸ τὴν ὅλην ἔννοιαν τῆς ἐρωτήσεως βγαίνει, ὅτι ὁ κ. ἐρωτῶν βουλευτὴς ζητεῖ νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα Χονδροκούκη καὶ τὰ ἔγγραφα Σπαντιδάκη διὰ νὰ γίνῃ σύγκρισις. Δηλαδὴ εἶναι ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ περίπτωσις, ἡ ὁποία εὐκταῖον εἶναι νὰ ἀποφεύγεται. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐτηρήθη ἡ παγία ἐπαναλαμβάνω τακτικὴ ἡ μὴ κατάθεσις τῶν ἀτομικῶν φακέλλων τῶν ἀξιωματικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν ἀπορρήτων, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ κ. Μπακόπουλος, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπισημάνω, ὅτι εἰς τὴν ἔγγραφον ἀπάντησιν, ἡ ὁποία ἔχει σταλῆ πρὸ 14 ἡμερῶν εἰς τὸν κ. βουλευτήν, δὲν περιοριζόμεθα εἰς τὴν ἐπίκλησιν τοῦ ἀπορρήτου. Ἡ ἔγγραφος ἀπάντησις λέγει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Ὡς πρὸς τοὺς φακέλλους ἔγγραφα, τῶν ὁποίων αἰτεῖται ἡ κατάθεσις, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ταῦτα χαρακτηρίζονται ὡς ἀπόρρητα, ἀλλὰ καὶ κατὰ παγίως κρατοῦσαν ἀρχὴν δὲν κατατίθενται εἰς τὴν Βουλήν». Ἑπομένως δὲν ὠχυρώθη ὄπισθεν τοῦ ἀπορρήτου. Ἀνέφερον καὶ τὴν τηρουμένην τακτικήν. Καὶ ἀνέφερον καὶ πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, εἰς τὸν ὑπερεκατονταετῆ πολιτικόν μας βίον — καὶ αὐτὸ ἀφορᾷ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις — ποὺ νὰ κατετέθησαν ποτὲ ἀτομικὰ ἔγγραφα ἀξ)κῶν καὶ μάλιστα διὰ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Νὰ συγκριθῇ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ μὲ ἕνα συνταγματάρχην, ὁ ὁποῖος καλῶς ἢ κακῶς, εὔχομαι κακῶς, κρατεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν φυλακήν, εἶναι τόσον προφανὴς ἡ πρόθεσις, ἥτις ἐπιδιώκεται ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ. Εὔχομαι νὰ διώκεται κακῶς καὶ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἀθωότης του. Δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἠμπορῶ νὰ τὴν παραβῶ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι τόσον προφανὴς ἡ πρόθεσις συγκρίσεως ὄχι πλέον διὰ νὰ ἐξαχθῇ δικαία καὶ λογικὴ κρίσις περὶ δειλίας, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξαχθοῦν συμπεράσματα ὠφελοῦντα μίαν ὡρισμένην ἄποψιν, ὥστε θὰ ἐθεώρουν παράβασιν τοῦ χρέους μου ὡς ὑπευθύνου διὰ τὰ συμβαίνοντα εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ἐὰν ὑπείκων εἰς τὴν τυπικὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν κατέθετον τοὺς φακέλλους διὰ νὰ ἀρχίσῃ μία ὀλεθρία διὰ τὸν στρατὸν συζήτησις.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν ἢ λάβουν τὸν λόγον οἱ κ.κ. ἀρχηγοὶ καὶ ἐκπρόσωποι τῶν κομμάτων ἐπὶ τοῦ ἀνακύψαντος θέματος, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον δι’ αἰτήσεώς των ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ οἱ συνάδελφοι κ.κ. Κ. Ράλλης καὶ Γ. Βογιατζῆς. Ὁρίστε, κ. Ράλλη, ἔχετε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§259Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἐδημιουργήθη ζήτημα ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἰδιαιτέρως τῶν ἄρθρων 58 καὶ ἑπ., νομίζω, ὅτι τὸ θέμα δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς συζήτησιν μεταξὺ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἢ τῶν ἐκπροσώπων των, διότι ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν Βουλήν. Ὡς ἐτόνισεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ κ. Π. Κανελλόπουλος, τὸ Σύνταγμα δὲν περιλαμβάνει διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, εἰδικώτερον ὅσον ἀφορᾶ τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Ράλλη. Ἐπὶ τῆς παραβιάσεως τοῦ Κανονισμοῦ θὰ ὁμιλήσετε, διότι ἐὰν ὁμιλήσετε διὰ συνταγματολογίαν θὰ ζητήσουν καὶ ἄλλοι τὸν λόγον.

§261Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Κανονισμοῦ ὁμιλῶ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ξεκάρφωτον. Προέρχεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ Συντάγματος δὲν δημιουργεῖ τεκμήριον ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους, ἀλλά, ὡς εἶναι διατυπωμένον — ἐπιτρέψατέ μου νὰ χρησιμοποιήσω τὴν ἔκφρασιν — δημιουργεῖ τεκμήριον ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τοῦ Συντάγματος. Διότι λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἅπασαι αἱ ἐξουσίαι πηγάζουσιν ἐκ τοῦ Ἔθνους, ἐνεργοῦνται δὲ καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ Σύνταγμα». Δηλαδὴ πέραν τοῦ Συντάγματος δὲν γνωρίζει κανένα τεκμήριον καὶ δὲν καθιστᾷ κανένα ἁρμόδιον νὰ λύσῃ θέματα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸ Σύνταγμα. Ὁ κ. Ἠλιοῦ εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖ ἑνιαῖον COLEGIUM μὲ τὸν λαὸν καὶ συνεπῶς ἔχει τεκμήριον ἁρμοδιότητος. Τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι νέα ἑρμηνεία τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς. Ἐνῷ πρὸ μηνῶν τῆς ἠρνεῖτο κἂν νὰ δώσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης, τώρα ἔχει καὶ τεκμήριον ἁρμοδιότητος. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ἄρθρα 58 καὶ ἑπόμενα τοῦ Κ. Β. ἀναφέρονται εἰς τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων. Ἔγγραφα ἢ φάκελλοι ἀπόρρητοι ἐκ προσδιορισμοῦ δὲν ὑπάρχουν. Καὶ δι’ αὐτὸ ὁ ἴδιος ὁ Κανονισμὸς ἀφήνει εἰς τὴν Διοίκησιν τὴν εὐχέρειαν νὰ τὰ καταθέσῃ ἢ ὄχι. Εἰς τὴν περίπτωσιν δὲ αὐτήν, ἂν εἴτε δεδικαιολογημένως εἴτε μὴ δὲν κατατεθοῦν τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα, ὁ ἴδιος πάλιν Κανονισμὸς (ἄρθρ. 60) ὡς μόνην κύρωσιν προβλέπει τὴν μετατροπὴν εἰς ἐπερώτησιν τῆς αἰτήσεως καὶ τὴν πρόταξιν αὐτῆς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Καὶ βεβαίως δὲν ὑπάρχουν φάκελλοι ἀπόρρητοι ἐκ προσδιορισμοῦ, ὑπάρχουν ὅμως φάκελλοι μὴ ἐπιδεκτικοὶ δημοσιότητος. Διότι, οὐδεὶς φάκελλος, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ διοικητικοὺς ὑπαλλήλους — καὶ θὰ κάμω τὴν διάκρισιν μεταξὺ δικαστικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν — εἶναι ἀπόρρητοι, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἂν ὑπάρχῃ λόγος ἀκυρώσεως καὶ προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, θὰ σταλῇ εἰς αὐτὸ ὁ φάκελλος ἀπὸ τὴν Διοίκησιν, ἐὰν δὲ τυχὸν δὲν κατατεθῇ, τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἔχει δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ εἰδικὴν ἀπόφασιν, καταδικάζουσαν τὸν Ὑπουργὸν εἰς προσκόμισιν τοῦ φακέλλου. Ἀλλὰ ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ καταθέσεως εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἢ τὴν Βουλήν; Ὅτι, ἂν κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλήν, γίνεται ἔγγραφον δημόσιον καὶ δύναται πᾶς τις νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτοῦ, ἐνῷ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ κάμῃ χρῆσιν παρὰ μόνον εἰς τὴν ἀγόρευσίν του· οὐδέποτε δὲ εἰς τὰ χρονικὰ ἔχει παρουσιασθῆ περίπτωσις φακέλλων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν διαβιβασθῆ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ νὰ ἔχουν ἔλθει εἰς τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος. Εἰδικώτερον, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς στρατιωτικούς, φαντασθῆτε εἰς τὸν φάκελλον ὡρισμένου στρατιωτικοῦ νὰ ὑπάρχῃ εὔφημος μνεία διὰ πρᾶξιν ἀντικατασκοπευτικήν, νὰ τοῦ δίδεται, μὲ ἀπόρρητον διαταγήν, ἔπαινος διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν δημοσιότητα τῆς Βουλῆς τέτοιο ἔγγραφον; Διότι, ἂν ζητηθῇ ἡ κατάθεσις τοῦ φακέλλου τοῦ στρατιωτικοῦ, ἡ Διοίκησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ μὴ ἀποκρύψῃ κανέν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ διοίκησις ἠμπορεῖ νὰ χαρακτηρίσῃ ποῖος φάκελλος θὰ κατατεθῇ ἢ ὄχι. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δικαστικούς, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προσκομίσωμεν ἐδῶ τοὺς φακέλλους, διότι ὑπάρχει ἡ αὐτονομία τῆς δικαιοσύνης. Τὸ Σύνταγμά μας ἔχει στεγανὰ διαμερίσματα διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, δὲν στηρίζεται εἰς τὸ ἀγγλοσαξωνικὸν πρότυπον τῶν βαρῶν καὶ ἀντιβάρων. Ἀλλὰ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, καλῶς ἢ κακῶς εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητος. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Μητροπολίτας, ἐκεῖ ἐπεμβαίνουν οἱ θεῖοι καὶ ἱεροὶ κανόνες... Ὁμιλῶ, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ θὰ τελειώσω τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν μου.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, ὅμως μὲ τὸ πρόσχημα τοῦ Κανονισμοῦ νὰ λαμβάνῃ κανεὶς τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ συνταγματικῶν θεμάτων. Ἔχει ὑποβληθῆ ἔνστασις ἀπαρτίας.

§263Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει κανένα δικαίωμα ἄλλο, παρὰ νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεως. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς καταδικάζουσα τὸν Ὑπουργὸν νὰ προσκομίσῃ τὸν φάκελλον. Λυποῦμαι, κ. Πρόεδρε, διότι ἀπησχόλησα τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι πρέπει αὐτὰ τὰ θέματα νὰ ἀπασχολοῦν ἐξ ἴσου καὶ τοὺς βουλευτὰς καὶ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων. Βεβαίως, ὁ ἀρχηγός μας ἐξεπροσώπησεν ἀπολύτως τὰς ἀπόψεις μας.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω μίαν ἐξήγησιν, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ὡμιλήσατε ἔκαμα ἕνα μορφασμόν, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατετέθη ἔνστασις ἀπαρτίας καὶ ὑπῆρχεν ἀπαρτία, διότι ἦσαν 115 βουλευταί. Κατόπιν αὐτοῦ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου.

§265Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἀνεφέρθη εἰς ἐμέ...

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατετέθη ἔνστασις ἀπαρτίας, δὲν συνεχίζεται ἡ συζήτησις.

§267Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ διαπιστώσετε ἐὰν εἶναι παρόντες οἱ ὑπογράψαντες.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, θὰ ἀναγνώσω τὴν ἔνστασιν καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων. Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Μὴ ὑπάρχοντος ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἀπαιτουμένου δι’ ὕπαρξιν ἀπαρτίας ἀριθμοῦ βουλευτῶν ἐνιστάμεθα κατὰ τῆς συνεχίσεως τῆς συνεδριάσεως καὶ παρακαλοῦμεν ὅπως διαπιστοῦντες καὶ ὑμεῖς τὴν μὴ ὕπαρξιν ἀπαρτίας διακόψητε τὴν συνεδρίασιν. Ἐν περιπτώσει ἀμφισβητήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν παρισταμένων βουλευτῶν, παρακαλοῦμεν, ὅπως διεξαχθῇ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Φεβρουαρίου 1966 Οἱ βουλευταὶ Τ. Κεφαλληνός, Ι. Ἀλευρᾶς, Κ. Σιγανίδης, Ι. Κυριαφίνης, Φ. Παπαδόπουλος, Γ. Καραγκιώζης, Π. Πολυχρονίδης, Π. Κατσώτας, Α. Αὐγερινός, Γ. Λαζαρίδης, Θ. Παπαπαναγιώτου, Κ. Κωνιωτάκης, Λ. Ἀντωνιάδης, Τ. Κατσικόπουλος, Γ. Τζώρτζης, Λ. Παπαϊωάννου, Γ. Βασιλᾶτος, Γ. Σερπᾶνος, Η. Κατριβάνος, Α. Ἀγγελούσης, Κ. Περραιβός, Ν. Ζορμπᾶς, Ε. Ἀρβανιτάκης. Παρακαλοῦνται ὅπως προσέλθωσιν ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Λώρας καὶ Β. Ἰντζές. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου).

(Περατωθείσης τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου, ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα).

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὑρέθησαν παρόντες 82. Συνεπῶς διαπιστοῦται ἡ ἔλλειψις ἀπαρτίας. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἐλλείψει ἀπαρτίας δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6,30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 3,35′ μ.μ.)