1965.09.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10η.

Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 1965

Προεδρία: κ. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Γ. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὸ Σῶμα, τὰ ἑξῆς ἔγγραφα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Ἀριθ. πρωτ. 2483. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Σεπτεμβρίου 1965 Πρὸς Τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὑμᾶς, ὅπως εὐαρεστούμενοι, ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεύς, διὰ Διατάγματος, ὑπὸ χρονολογίαν 17 Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ. εὐηρεστήθη νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ προσωρινῶς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Προεδρίας Κυβερνήσεως κ. Ἠλία Τσιριμώκου. Ὁμοίως, διὰ Διατάγματος, ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἡμερομηνίαν, εὐηρεστήθη νὰ δεχθῇ τὰς παραιτήσεις τῶν Ὑπουργῶν, ἐπὶ τῆς Ἐθν. Ἀμύνης καὶ προσωρινῶς Συντονισμοῦ κ. Σταύρου Κωστοπούλου, ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Δημητρίου Παπασπύρου, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Φωκίωνος Ζαΐμη, ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς Δημοσίας Τάξεως κ. Στέλιου Ἀλλαμανῆ, ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων κ. Εὐαγγέλου Σαββοπούλου, ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας κ. Δ. Παπαδημητρίου, ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. Ἰωάννου Τούμπα, ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Γεωργίας κ. Γεωργίου Στεφανοπούλου, ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας κ. Θ. Μανωλοπούλου, ἐπὶ τῆς Ἐργασίας καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς κ. Μ. Γαληνοῦ, ἄνευ χαρτοφυλακίου καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας κ. Ἀναστασίου Δρούλια καὶ τῶν Ὑφυπουργῶν, ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ἀγ. Σπηλιάκου, ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. Ἀχ. Λιακοπούλου καὶ παρὰ τῇ Προεδρίᾳ Κυβερνήσεως κ. Θεοχ. Ρέντη. Ἐπίσης, διὰ Διατάγματος, ὑπὸ χρονολογίαν 17 Σεπτεμβρίου 1965, εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὸν κ. Στέφανον Στεφανόπουλον. Ὁμοίως, διὰ Διατάγματος, ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἡμερομηνίαν, εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ τὸν κ. Ἀθανασιάδην–Νόβαν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ προσωρινῶς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας καὶ τὸν κ. Ἠλίαν Τσιριμῶκον, Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ προσωρινῶς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὡσαύτως, διὰ Διατάγματος, ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἡμερομηνίαν, εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργοὺς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὸν κ. Κ. Μητσοτάκην, ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸν κ. Σταῦρον Κωστόπουλον, ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τὸν κ. Δ. Παπασπύρου, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν κ. Φωκίωνα Ζαΐμην, ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων καὶ προσωρινῶς Δημοσίας Τάξεως τὸν κ. Στέλιον Ἀλλαμανῆν, ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ προσωρινῶς Βορείου Ἑλλάδος τὸν κ. Ἰωάννην Τούμπαν, ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν τὸν κ. Ἀθ. Γιαννόπουλον, ἐπὶ τῆς Γεωργίας τὸν κ. Ἀπ. Παγκοῦτσον, ἐπὶ τῆς Ἐργασίας καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας τὸν κ. Γ. Μπακατσέλον, παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας τὸν κ. Ἐμμ. Κοθρῆν, ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς τὸν κ. Στ. Μανούσην, ἄνευ χαρτοφυλακίου, καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου τὸν κ. Γ. Μελᾶν ἄνευ χαρτοφυλακίου, τοὺς κ.κ. Δ. Βουρδουμπᾶν καὶ Α. Καραθόδωρον, Ὑφυπουργοὺς παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως τὸν κ. Δ. Γεωργίου καὶ Συγκοινωνιῶν τὸν κ. Κλ. Πιαλόγλου. Ἐπίσης, διὰ Διατάγματος, ὑπὸ ἡμερομηνίαν 21 Σεπτεμβρίου 1965, εὐηρεστήθη νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ προσωρινῶς Βορείου Ἑλλάδος κ. Ἰωάννου Τούμπα. Ὁμοίως, διὰ Διατάγματος, ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἡμερομηνίαν, εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργούς, ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ προσωρινῶς Βορείου Ἑλλάδος τὸν κ. Ἰωάννην Γκλαβάνην καὶ ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας τὸν κ. Ἰσίδωρον Μαυριδόγλου. Δέξασθε, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς Ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου.

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

Πρὸς Τὸν Ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὑμᾶς, ὅπως, εὐαρεστούμενοι, ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεύς, διὰ Διατάγματος, ὑπὸ χρονολογίαν 22 Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ., εὐηρεστήθη νὰ δεχθῇ τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Ἰωάννου Τούμπα, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας καὶ προσωρινῶς Βορείου Ἑλλάδος. Δέξασθε, Ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς Ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου.

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

Κύριοι βουλευταί, Μετὰ βαθυτάτης λύπης, ἀνακοινῶ πρὸς ὑμᾶς τὸν θάνατον τοῦ συναδέλφου, βουλευτοῦ Πέλλης Εὐαγγέλου Πέτσου, ἐπισυμβάντα αἰφνιδίως, ἀπὸ καρδιακὴν προσβολήν, εἰς ἡλικίαν 55 ἐτῶν, ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Σεπτεμβρίου. Ὁ θάνατος τούτου, ἐλύπησε πάντας, ἰδιαιτέρως δὲ ἡμᾶς τοὺς συναδέλφους του, οἱ ὁποῖοι ἐγνωρίσαμεν καὶ ἐξετιμήσαμεν τὰ ψυχικὰ του χαρίσματα, τὸ ἦθος καὶ τὴν ἀρετήν του, τὴν πολιτικὴν καὶ κοινοβουλευτικὴν του δρᾶσιν. Ὑπῆρξεν ὄντως ἐκλεκτὸς μεταξύ μας καὶ ἕνας σθεναρὸς μαχητὴς ὑπὲρ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ ὑπὲρ τῶν λαϊκῶν συμφερόντων. Ἡ μνήμη του θὰ εἶναι αἰωνία. Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, παρηκολούθησε τὴν κηδείαν του καὶ ἐπὶ τῆς σοροῦ του κατέθεσε στέφανον. Παρακαλῶ τὸ Σῶμα, νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ νὰ ἐκφράσω τὰ συλλυπητήριά του πρὸς τὴν σύζυγον καὶ τ’ ἀπορφανισθέντα ἀνήλικα τρία τέκνα καὶ νὰ ἀποστείλω μήνυμα συμμετοχῆς εἰς τὸ πένθος της, εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ἐκλογικῆς του περιφερείας, εἰς τὸν ἔνδοξον Νομὸν Πέλλης. Παρακαλῶ, νὰ τηρήσωμεν ἑνὸς λεπτοῦ σιγήν, ὑπὲρ τῆς μνήμης του. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐγείρονται ἅπαντες οἱ κ.κ. βουλευταὶ καὶ τηρεῖται ἑνὸς λεπτοῦ σιγή). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§2Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Συμμεριζόμεθα τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου, διότι πρόκειται περὶ ἀπωλείας ἐκλεκτοῦ συναδέλφου, ἡ ὁποία ἀφήνει κενὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Κ. κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§4Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ε.Κ., συμμερίζεται ἀπολύτως τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους, πρὸ ὀλίγου, ἀπηυθύνατε πρὸς τὴν Βουλήν. Τιμῶμεν τὴν μνήμην τοῦ ἐκλιπόντος συναδέλφου, ὅπως τὸν ἐτιμήσαμεν πάντοτε ἐν ζωῇ, ὡς ἄνθρωπον γνησίων, ἀπροσβλήτων καὶ δεδηλωμένων δημοκρατικῶν φρονημάτων. Ἐξετιμήσαμεν πάντοτε τὴν σταθερότητα τοῦ χαρακτῆρος του, τὴν σταθερότητα τῶν πολιτικῶν του φρονημάτων, τὴν μαχητικότητα εἰς τοὺς ἀγῶνας ὑπὲρ τῆς δημοκρατίας, εἰς ἐποχὴν μάλιστα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὕπαρξις πολιτικοῦ χαρακτῆρος καὶ πολιτικοῦ ἤθους, ὑφίσταντο μίαν δεινὴν δοκιμασίαν εἰς τὸν τόπον μας. Ἡ ἔλλειψις, ὁ θάνατος τοιούτου ἀνδρός, ἀφήνει, κατὰ τὴν κρίσιν, τὴν ἰδικήν μας, κενὸν δυσαναπλήρωτον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἔχει τὸν λόγον.

§6Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ε.Ρ.Ε., συμμερίζεται τὸ πένθος καὶ τῆς οἰκογενείας καὶ τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ ἐκλιπὼν συνάδελφος ἀνῆκε. Θὰ ἤθελον νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ τιμὴ μὲ τὴν ὁποίαν καὶ προσωπικῶς περιέβαλον τὸν θανόντα συνάδελφον, ἦτο μεγάλη. Τὸν ἐγνώριζον προσωπικῶς, τὸν ἐτίμων καὶ ὡς συνάδελφον καὶ ὡς φίλον. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ φιλίαι ἀκόμη καὶ μεταξὺ ἀντιπάλων.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ἔχει τὸν λόγον.

§8Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ παράταξίς μας τιμᾷ τὴν μνήμην τοῦ ἐκλιπόντος συναδέλφου Εὐαγγέλου Πέτσου, συνεποῦς δημοκράτου καὶ ἀγωνιστοῦ τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Ὁ Εὐάγγελος Πέτσος ἔχασε τὴν ζωήν του, ὑποκύψας εἰς βαρεῖαν νόσον, εἰς τὴν ὁποίαν, ὄχι ὀλίγον συνέβαλον οἱ δύο ἀλλεπάλληλοι τραυματισμοί του εἰς Γιανιτσᾶ καὶ Ἔδεσσαν, κατὰ τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα τοῦ 1961, εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου «Περικλῆς». (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.). Ἔκτοτε, κατὰ τὴν εἰσαγωγήν του εἰς τὸ νοσοκομεῖον, διεπιστώθη ἐπιδείνωσις τῆς ὑγείας του, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλεται καὶ ὁ πρόωρος θάνατός του.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§10Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν συμμερίζεται τὴν γενικὴν θλῖψιν, διὰ τὴν ἀπώλειαν ἐκλεκτοῦ, πράγματι, συναδέλφου.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Γκίλας, ἔχει τὸν λόγον.

§12Α. ΓΚΙΛΑΣ. Ὡς συμπολίτης τοῦ ἀειμνήστου συναδέλφου Εὐαγγέλου Γ. Πέτσου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω καὶ τὴν προσωπικήν μου λύπην, ἀλλὰ καὶ τὴν βαθυτάτην λύπην ὅλων τῶν κατοίκων καὶ τῆς Ἐδέσσης καὶ τοῦ Νομοῦ Πέλλης, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς τοποθετήσεως, διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐκλεκτοῦ συναδέλφου. Ὁ ἀείμνηστος Εὐάγγελος Πέτσος, γόνος παλαιᾶς προκρίτου οἰκογενείας τῆς Ἐδέσσης, ἐπολιτεύθη νεώτατος τὸ 1951, ἐξελέγη πεντάκις καὶ ἐτίμησε, πράγματι καὶ τὴν πατρίδα του τὴν Ἔδεσσαν καὶ τὸν Νομόν μας. Ὑπῆρξεν ἕνας πραγματικὸς ἀγωνιστὴς τῶν γενικῶν θεμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα κυριολεκτικῶς ἔπασχεν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπὶ μέρους ζητημάτων, τὰ ὁποῖα τοῦ ἔθετον οἱ συμπολῖται του καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐφρόντιζεν, ἀνεξαρτήτως τῆς τοποθετήσεώς του. Ἠκολούθησε κυριολεκτικῶς τὸ παράδειγμα τοῦ μακαρίτου πατρός του, ἐπὶ πολλὰ ἔτη Δημάρχου τῆς Ἐδέσσης, ἐξετιμᾶτο βαθύτατα παρ’ ὅλων, καὶ τῶν πολιτικῶν του φίλων, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τούτων τῶν ἀντιπάλων του, καὶ κυριολεκτικῶς ἠναλώθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Νομοῦ Πέλλης, διακριθεὶς διὰ τὴν ἐργατικότητά του, διὰ τὸ ἀδαμάντινον ἦθος του καὶ τὴν ἀκεραιότητα τοῦ χαρακτῆρος του. Εἰς τὴν ἀκμὴν τῆς πολιτικῆς του σταδιοδρομίας καὶ εἰς τὴν ἀκμὴν τῆς ἡλικίας του, ἔπεσε κυριολεκτικῶς καὶ ἀδοκήτως ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντός του, ὡς θῦμα μιᾶς πολυώρου, ἡμέρας τε καὶ νυκτός, ἐργασίας. Καί, πράγματι, γενικῶς, εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον τοῦ Νομοῦ Πέλλης, ἔχει ἀφήσει ὁ ἀείμνηστος Ε. Πέτσος, ἄριστος πολιτικός, ἐκλεκτὸς δικηγόρος, καὶ λαμπρὸς νομικός, ἕνα δυσαναπλήρωτον κενόν. Ἐκφράζω τὴν προσωπικήν μου βαθυτάτην θλῖψιν, διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ συναδέλφου καὶ ἐκφράζω, ἀπὸ πλευρᾶς τῶν τοπικῶν Προέδρων τῆς Ἐδέσσης καὶ ὅλων τῶν φίλων τοῦ κόμματος, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν πολιτῶν τῆς Ἐδέσσης καὶ τοῦ Νομοῦ Πέλλης, τὴν βαθυτάτην μου θλῖψιν καὶ τὰ θερμά μου συλλυπητήρια πρὸς τὴν οἰκογένειαν τοῦ μεταστάντος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σιγανίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§14Κ. ΣΙΓΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐγὼ ἐκ μέρους τοῦ Νομοῦ Πέλλης ἐκφράζω τὴν βαθυτάτην λύπην τοῦ Νομοῦ διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου Εὐαγγέλου Πέτσου. Ὁ Εὐάγγελος Πέτσος ὑπῆρξε συνεπὴς ἀγωνιστὴς τῆς Δημοκρατίας ἐν γνώσει του, ὅτι ἔπασχεν ἀπὸ βαρύτατον νόσημα. Ἐθυσιάσθη εἰς τὸν βωμὸν τῆς Δημοκρατίας διότι ἐγνώριζεν, ὅπως καὶ πολλοὶ συνάδελφοί του, ὅτι ἀξίζει διὰ τὸν τόπον αὐτὸν νὰ θυσιάζεται κανεὶς ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας εἰς βάρος τῆς ἡσυχίας του, εἰς βάρος τῆς ὑγείας του, εἰς βάρος τῆς οἰκογενείας του. Ὁ Νομὸς Πέλλης καὶ ἐγὼ προσωπικῶς θλιβόμεθα ἰδιαιτέρως διότι ἐχάσαμεν ἕνα ἐξαίρετον συνάδελφον. Ἀλλὰ ἐν ὀνόματι τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς θέσεως αὐτῆς, δηλοῦμεν, ὅτι θὰ φροντίσωμεν μὲ ὅλας τὰς ταπεινάς μας δυνάμεις νὰ ἀναπληρώσωμεν τὸ κενόν, τὸ ὁποῖον ἀφῆκεν ὁ ἐκλεκτὸς συνάδελφος Εὐάγγελος Πέτσος.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλεῖται ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Ι. Ἰγνατιάδης, ὅπως δώσῃ τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον. (Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Ι. Ἰγνατιάδης, καὶ δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον, ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος ἄξιος.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§18Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐσχηματίσθη κατόπιν τῆς ἐκκλήσεως τοῦ Βασιλέως πρὸς τὰ πολιτικὰ Κόμματα, ὅπως προέλθουν εἰς συνεννόησιν διὰ τὸν τερματισμὸν τῆς ὑφισταμένης πολιτικῆς κρίσεως. Πρὸς τὴν ἔκκλησιν ταύτην ἀνταπεκρίθησαν τὰ Κόμματα τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως καὶ τῶν Προοδευτικῶν, δεχθέντα νὰ συμμετάσχουν δι’ ἐκπροσώπων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται σήμερον ἐνώπιόν σας. «Συμβολικὴ» ἀποκαλεῖται ἡ συμμετοχὴ τῶν ὡς ἄνω δύο Κομμάτων. Νομίζω, ὅτι μᾶλλον ὡς ἰδιότυπος θὰ πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ συνεργασία αὕτη. Ἀφ’ ἑνὸς μέν, διότι ἕκαστον ἐκ τῶν Κομμάτων τούτων παρεμέρισε προσκαίρως τὸ παρελθόν, διατηρεῖ ὡς πρὸς τοῦτο, ἀκεραίας τὰς ἀπόψεις του καὶ τὰς εὐθύνας. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι δὲν προηγήθη οἱαδήποτε συνεννόησις ὡς πρὸς τὰς συγκεκριμένας προγραματικὰς κατευθύνσεις. Οὐδεμία ἐγένετο συναλλαγή, οὐδὲν προσεφέρθη ὡς ἀντάλλαγμα. Ἀλλὰ καὶ δὲν μᾶς ἐζητήθη. Κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν ὥραν ὅλοι ἐνομίσαμεν, ὅτι προεῖχεν ἡ σωτηρία τοῦ Ἔθνους καὶ ἡ διατήρησις τῆς ἑνότητός του ὑπὲρ πᾶν ἄλλον δέ, ἡ ἀποφυγὴ νέου καταστρεπτικοῦ διχασμοῦ, ἄνευ σοβαροῦ λόγου προκαλουμένου. Ἡ συνεργασία ἑπομένως, εἰς τοῦτο κυρίως ἀναφέρεται: εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ὁμαλότητος, τῆς γαλήνης καὶ τῆς ἠρεμίας, τῶν ὁποίων ὑπὲρ ποτὲ ἄλλοτε ἔχει ἀνάγκην σήμερον ἡ χώρα. Δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι ἡ πολιτικὴ ὀξύτης καὶ ἡ ἀβεβαιότης τοῦ τελευταίου διμήνου ἔχουν ἐπηρεάσει σοβαρῶς τὴν οἰκονομίαν μας. (Φωναί, θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΚ.). Παρὰ ταῦτα ἀποτελεῖ ἐνθαρρυντικὴν διαπίστωσιν ἡ ἀντοχή, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν περίοδον ἐπέδειξε. Παρὰ τὰ σοβαρὰ προβλήματα ποὺ ἀντιμετωπίζομεν, ἡ νομισματικὴ καὶ συναλλαγματικὴ κατάστασις εἶναι ὑπὸ ἔλεγχον. Ἰδιαιτέρως εὐοίωνος εἶναι ἡ αὔξησις τῶν ἀδήλων συναλλαγματικῶν μας εἰσπράξεων, τῶν ὁποίων ὁ ρυθμὸς ἀνόδου δύναται οὐσιωδῶς νὰ ἐπιταχυνθῇ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν διαφοροποίησιν καὶ οὐσιώδη καὶ ἀσφαλῆ ἄνοδον εἰς τὰς ἐξαγωγάς, ἐὰν θέλωμεν νὰ προσανατολίσωμεν πρὸς τὴν ὀρθὴν κατεύθυνσιν τὴν ἐθνικὴν προσπάθειαν καὶ τὴν οἰκονομικήν μας πρόοδον. (Φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Οἱ κ.κ. Γ. Λαζαρίδης, Τ. Κεφαλληνὸς καὶ Γ. Σερπᾶνος ὁμιλοῦν μὴ ἀκουόμενοι.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σερπᾶνο, σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν.

§20Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐφαρμόσῃ πρόγραμμα περισυλλογῆς διὰ νὰ περιφρουρήσῃ τὴν ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν ἰσορροπίαν τῆς οἰκονομίας καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν στερεὰν θεμελίωσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου. Καὶ ὁ μὲν τακτικὸς προϋπολογισμὸς εἶναι ἐν τῇ ἰσορροπίᾳ καὶ διαμορφοῦται εἰς ἐπίπεδα μὴ ἐπέχοντα αἰσθητῶς τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων. Ἀλλὰ τὸ γενικώτερον δημοσιονομικὸν πρόγραμμα ἐμφανίζει μεγάλας δυσχερείας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κάλυψιν τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων εἰς τὸ ἀρχικῶς προγραμματισθὲν ὕψος. Μεγίστην εὐθύνην φέρει δι’ αὐτὸ ἡ ἀδικαιολόγητος καθυστέρησις τῆς ὑπεσχημένης ξένης βοηθείας. (Φωναί, διαμαρτυρίαι). Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ διστάσῃ νὰ λάβῃ τὰς ἐπιβαλλομένας ἀποφάσεις μὲ γνώμονα τὴν περιφρούρησιν τῆς σταθερότητος τῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐθνικοῦ μας νομίσματος καὶ τὴν ἐνίσχυσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, τῆς ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἡ σταθερὰ ἐφαρμογὴ τῆς πολιτικῆς ταύτης θὰ ὁδηγήσῃ ταχέως εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσωτερικῶν ἀποταμιεύσεων καὶ τοῦ ἐπιχειρηματικοῦ καὶ ἐπενδυτικοῦ ἐνδιαφέροντος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Θὰ ἐπιτύχωμεν οὕτω τὴν κινητοποίησιν καὶ τὴν ἀξιοποίησιν ὁλονὲν περισσοτέρων κεφαλαίων διὰ δημιουργικοὺς σκοπούς, συγκεκριμένως διὰ τὴν ὑγιᾶ χρηματοδότησιν παραγωγικῶν ἐπενδύσεων τοῦ κράτους καὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων. Αἱ προσπάθειαι αὐταὶ θὰ ἐξαφανίσουν καὶ τὰς κάθε εἴδους κερδοσκοπικὰς δραστηριότητας, διὰ τῶν ὁποίων ὑπονομεύονται τὰ συμφέροντα τῶν λαϊκῶν τάξεων. Ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἐμπιστοσύνης καὶ ἡ αὔξησις τῆς ἐθνικῆς ἀποταμιεύσεως θὰ δημιουργήσῃ τὰς ἀναγκαίας προϋποθέσεις διὰ τὴν δραστηριοποίησιν καὶ τῆς κεφαλαιαγορᾶς κατὰ τρόπον ποὺ θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀπαραίτητον πιστωτικὴν ἐξυγίανσιν καὶ τὸν ἐκδημοκρατισμὸν τῶν ἐπιχειρήσεων διὰ τῆς διευρύνσεως τῆς μετοχικῆς ἰδιοκτησίας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι ἐκ τῆς Ε.Κ.). Αἱ εὐκαιρίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνοίγονται ἐντὸς τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος θὰ ἀξιοποιηθοῦν πλήρως καὶ θὰ διεκδικήσωμεν ἐπιμόνως καὶ εἰς τὸ ἀκέραιον ὅλα τὰ δικαιώματα τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῆς Συμφωνίας Συνδέσεως. Ἀπὸ τὰς θέσεις αὐτὰς θὰ παρακολουθήσωμεν ἐκ τοῦ σύνεγγυς καὶ ἐνεργῶς τὰς ἐξελίξεις εἰς τὸ μέγα θέμα τῆς εὐρωπαϊκῆς ἑνοποιήσεως. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς συνεποῦς καὶ σώφρονος πολιτικῆς θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν πραγματικὴν καὶ μόνιμον κατοχύρωσιν τῶν συμφερόντων τῶν ἐργαζομένων τάξεων καὶ θὰ ἐνισχύσωμεν ἀποφασιστικῶς τὸν ρυθμὸν οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς προόδου ἐπ’ ὠφελείᾳ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§21Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Ποῦ εἶναι ὁ λόγος ποὺ μᾶς ἔδωσες εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ὁμάδα;

§22Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἰδιαιτέραν θὰ ἐπιδείξῃ μέριμναν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἄμεσον ἀντιμετώπισιν ὡρισμένων προβλημάτων ποὺ ἐμφανίζουν ἐπείγοντα χαρακτῆρα. Περιορίζομαι νὰ ἀναφέρω τὸ πρόβλημα τῶν τιμῶν, διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται ἔγκαιρος καὶ συνεχὴς ἐφοδιασμὸς τῆς ἀγορᾶς διὰ καταναλωτικῶν ἀγαθῶν καὶ κεφαλαιουχικοῦ ἐξοπλισμοῦ. Τὸ θέμα τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν λογαριασμῶν τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται ἡ τόνωσις διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῶν ἐκ ποικίλων πηγῶν συναλλαγματικῶν μας πόρων καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τῆς προωθήσεως τῶν ἐξαγωγῶν καὶ τῆς εἰσαγωγῆς πρὸς ἐπένδυσιν ξένων κεφαλαίων. Ἐπίσης ἰδιαιτέρως θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἡ προώθησις τοῦ ρυθμοῦ τῶν ἐπενδύσεων διὰ τῶν ὁποίων δημιουργεῖται τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς χώρας. Ὁ προϋπολογισμός, ἡ ἰδιωτικὴ ἀποταμίευσις καὶ ἡ εἰσαγωγὴ κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, θὰ εἶναι αἱ πηγαὶ ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀντλήσωμεν τὰ ἀναγκαῖα μέσα. Ἄμεσος ἐπίσης καὶ ἐπείγουσα εἶναι ἡ ἐπίλυσις τοῦ δυσχεροῦς προβλήματος τῶν ἀδιαθέτων γεωργικῶν πλεονασμάτων. Ὅπως καὶ ἡ ρύθμισις ὡρισμένων ἐπειγόντων προβλημάτων ἐνδιαφερόντων τὸν ἀγροτικόν μας κόσμον (βελτίωσις ρυθμίσεως ἀγροτικῶν χρεῶν, ἀναμόρφωσις τῆς περὶ συνεταιρισμῶν καὶ συνεταιρικῶν κοινοπραξιῶν, νομοθεσίας κλπ.). (Θόρυβος, φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ., κωδωνοκρουσίαι). Πέραν ὅμως αὐτῶν ὑπάρχουν τὰ μακροχρόνια προβλήματα τοῦ ἀγροτικοῦ μας πληθυσμοῦ ἀναφερόμενα εἰς τὸν ἐκσυγχρονισμὸν τῆς γεωργίας καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος διὰ τὰ ὁποῖα ἰδιαιτέραν μέριμναν θὰ ἐπιδείξῃ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν μᾶς παράσχετε τὴν ἐμπιστοσύνην σας. (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι). Πέραν τῶν ἀμέσων καὶ βραχυπροθέσμων τούτων προβλημάτων ὑπάρχει τὸ μέγα, τὸ βασικὸν θέμα τῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Εἶναι βεβαίως μακροχρόνιον. Κατόπιν ὅμως τῆς εἰσόδου εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα καθίσταται ἐξ ἴσου ἐπιτακτικὸν καὶ ἐπεῖγον. Ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἄνοδος τοῦ βιοτικοῦ καὶ πολιτιστικοῦ ἐπιπέδου τῶν μεσαίων, τῶν λαϊκῶν, ἀγροτικῶν καὶ ἐργατικῶν τάξεων. Ἔχει καταστῆ κοινὴ συνείδησις, ὅτι ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν διὰ τὴν ταχεῖαν καὶ ἀποτελεσματικὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας, ἀποτελεῖ ἡ κατάστρωσις μακροχρονίου οἰκονομικοῦ προγράμματος. Ἀκόμη μίαν φορὰν θὰ ὑπογραμμίσωμεν, ὅτι μόνον μὲ ἄρτιον καὶ ρεαλιστικὸν οἰκονομικὸν πρόγραμμα ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς συνθήκας καὶ τὰς Ἑλληνικὰς δυνατότητας θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ ἡ χώρα μας ταχέως καὶ ὁμαλῶς εἰς τὴν χορείαν τῶν προηγουμένων δημοκρατικῶν χωρῶν. Παραλλήλως πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς ἀναπτύξεως πρέπει νὰ συμβαδίζῃ καὶ ἡ κοινωνικὴ πολιτική. Ἔχει πλέον καταδειχθῆ, ὅτι παραγωγικὴ πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ πολιτικὴ ὄχι μόνον δὲν εὑρίσκονται εἰς ἀντίθεσιν ἀλλὰ ἀντιθέτως ἀμοιβαίως ἐνισχύονται καὶ συμπληροῦνται, ἀρκεῖ βεβαίως νὰ ἀποφεύγωνται ἀλόγιστοι πρὸς δημαγωγικοὺς σκοποὺς παροχαὶ καὶ νὰ ἐπικρατοῦν κανόνες σωφροσύνης καὶ συνέσεως. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Δὲν ἐπεκτεινόμεθα περισσότερον ἐπὶ τῶν συγκεκριμένων οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ τεθοῦν ταῦτα ἐν καιρῷ ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐὰν βέβαια μᾶς παράσχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της. Σήμερον περιορίζομαι νὰ ὑπογραμμίσω ἰδιαιτέρως, ὅτι ἡ ἐπιτυχὴς ἀντιμετώπισις τῶν ἐκτεθέντων βραχυχρονίων καὶ μακροχρονίων οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν προβλημάτων ἐξαρτᾶται κυρίως καὶ πρὸ παντὸς ἀπὸ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ὁμαλότητος εἰς τὴν χώραν. Ὑπὸ τὰς διαμορφωθείσας ἐσχάτως συνθήκας, αἱ ὁποῖαι κατέτεινον καὶ κατατείνουν ἀκόμη νὰ δημιουργήσουν ἕνα ἀπαράδεκτον διὰ μίαν δημοκρατικὴν χώραν κλῖμα φοβίας καὶ ἀνησυχίας — ἰδίως εἰς τὴν ὕπαιθρον — τὸ πρόβλημα τῆς δημοσίας τάξεως προσλαμβάνει ἰδιαιτέραν σημασίαν. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματος καὶ νὰ προστατεύσῃ τὰς Συνταγματικῶς κατοχυρωμένας πολιτικὰς καὶ ἀτομικὰς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. Εἶναι ὅμως ἀποφασισμένη ἐφαρμόζουσα αὐστηρῶς τοὺς νόμους νὰ πατάξῃ πᾶσαν παράνομον ὀχλοκρατικὴν ἐκδήλωσιν, ἡ ὁποία τείνει νὰ ἐμφανίσῃ τὴν χώραν μας ὡς ἀναρχουμένην καὶ πολιτικῶς ὑπανάπτυκτον. Εἰς οὐδένα θὰ ἐπιτραπῇ νὰ διαταράσσῃ ἢ νὰ παρεμποδίζῃ τὴν κίνησιν καὶ τὴν ἡσυχίαν τῶν πολιτῶν. Ἰδίᾳ εἴτε ἀπὸ ἄτομα εἴτε ἀπὸ ὁμάδας ὁποθενδήποτε καὶ ἂν προέρχεται. Ἡ δημοκρατία εἶναι συνυφασμένη μὲ τὴν τάξιν καὶ τὴν ἡσυχίαν. Καὶ δι’ αὐτὸ διασφαλίζει τὴν ἐλευθερίαν. Καὶ εἰς τὴν δημοκρατίαν ἅπαντα τὰ ἄτομα καὶ ὁμάδες, ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα ἀλλὰ καὶ τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ὀφείλουν ἐξ ἴσου νὰ σέβωνται καὶ νὰ τηροῦν. Διότι, τοιουτοτρόπως διασφαλίζεται ἡ ἰσότης. (ΦΩΝΑΙ! (Ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.): Χίλιες φορὲς ἡ Ε.Ρ.Ε. παρὰ σύ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).) Αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις ἕτοιμοι ἔχουν ἱερὸν χρέος νὰ ὑπερασπίζουν τὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Πατρίδος πρέπει νὰ παραμένουν ἔξω τῶν πολιτικῶν παθῶν καὶ τῶν κομματικῶν διενέξεων. Ἡ πρόσφατος ἀναταραχὴ ποὺ ἐξεδηλώθη εἰς τὸ στράτευμα μᾶς ἐπιβάλλει νὰ δηλώσωμεν, ὅτι θεωροῦμεν ὡς καθῆκον μας νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς οἱονδήποτε θόρυβον περὶ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἀνήκει εὐγνωμοσύνη ἐκ μέρους ὅλων μας εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, διότι εἰς αὐτὰς ὀφείλεται τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας. Ἐξ αὐτοῦ ὅμως γεννᾶται δι’ ὅλους μας ἡ ὑποχρέωσις ὅπως παύσῃ οἱαδήποτε εἰς αὐτὰς κομματικὴ ἀνάμιξις. Αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις ἀνήκουν μόνον εἰς τὸ Ἔθνος. (Φωναί, θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ., κωδωνοκρουσίαι). Τὴν διατεταγμένην ὑπηρεσίαν τὴν ἐξετελέσατε καλῶς. Παύσατε νὰ ταλαιπωρῆσθε, κ. συνάδελφοι. (Χειροκροτήματα). Τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, ἡ Κυβέρνησις περιβάλλει μὲ ἐμπιστοσύνην καὶ στοργήν. Ζητεῖ ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς ὁπλίτας τῆς Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς καὶ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων τὴν ψύχραιμον ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος αὐτῶν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν τῶν νόμων καὶ τῶν κυβερνητικῶν διαταγῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς τῶν στενῶν περιθωρίων τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἀντιμετωπίσῃ μὲ κατανόησιν τὴν ἀνάγκην βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς των καταστάσεως. (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἀρκετὰ εἴπατε, κ. συνάδελφοι. Αὐτοὶ ποὺ σᾶς ἔδωσαν τὰς ἐντολάς, ἱκανοποιήθησαν. Εἰς τὸ μέγα θέμα τῆς Παιδείας, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδείξῃ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον. Θὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ ὡς κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν θέμα. Διότι, ἀποτελεῖ τὴν ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ πολιτιστικὴν ἀνύψωσιν τοῦ λαοῦ μας καὶ διὰ τὴν ἐπιβίωσίν του ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος. Ἡ ἀνάγκη τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ τῆς Παιδείας εἶχεν ἤδη ἀπὸ μακροῦ καταστῆ κοινὴ συνείδησις. Ἀπόδειξις, ὅτι ὁ σχετικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὰς βάσεις τούτου, ἐπέτυχε κατὰ τὴν ἐπιψήφισίν του νὰ διασπάσῃ τὰ φράγματα τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων. Βεβαίως, κατὰ τὴν ἐφαρμογήν των ἀνέκυψαν, ὡς ἦτο φυσικόν, ἀτέλειαι καὶ δυσχέρειαι, τῶν ὁποίων ἡ ὑπερνίκησις ἐπεζητήθη εἴτε μὲ πνεῦμα φανατισμοῦ εἴτε μὲ παραγνώρισιν καὶ τῶν ψυχολογικῶν παραγόντων καὶ τῆς νομίμου διαδικασίας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα συνείδησιν τῆς σημασίας τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ τῆς Παιδείας διὰ τὸ μέλλον τοῦ λαοῦ μας καὶ ἰδίως τῶν νέων γενεῶν αἵτινες μὲ ἀγωνίαν ἀναμένουν τὸν ὁπλισμὸν καὶ τὴν κατάρτισιν ποὺ ἐπιβάλλουν αἱ σύγχρονοι ἀνάγκαι, θὰ βαδίσῃ μὲ σύνεσιν ἀλλὰ καὶ ἀποφασιστικότητα πρὸς τὴν μεταβολὴν εἰς πραγματικότητα τῆς λαϊκῆς ἐπιταγῆς διὰ τὴν προσαρμογὴν τῆς Παιδείας πρὸς τὰς νέας συνθήκας ποὺ ἔχει δημιουργήσει ἡ καταπληκτικὴ πρόοδος ἰδίως τῶν τελευταίων ἐτῶν. (Θόρυβος, φωναί). Ἡ ἐκπαιδευτική μας ἀναγέννησις θὰ θεμελιωθῇ τόσον ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς πολιτιστικῆς παραδόσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος ὅσον καὶ ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν καὶ ἀπαιτήσεων τῆς συγχρόνου βιομηχανικῆς κοινωνίας. Ἡ πνευματικὴ καὶ ἀνθρωπιστικὴ καλλιέργεια τῶν Ἑλληνοπαίδων θὰ πρέπει νὰ συμβαδίσῃ μὲ τὴν τεχνικὴν αὐτῶν κατάρτισιν. Χρειαζόμεθα ἄνθρωπον καὶ τεχνικὸν ἐν τῷ αὐτῷ προσώπῳ... Αὐτὸς εἶναι ὁ βασικὸς ὅρος τῆς προόδου καὶ τῆς ἐπιβιώσεώς μας ἐντὸς τοῦ συγχρόνου κόσμου. Ἡ ἐμπορική μας ναυτιλία, πηγὴ πλούτου καὶ ὑπερηφανείας διὰ τὴν χώραν, θὰ ἴδῃ στοργικῶς καὶ συστηματικῶς ἀντιμετωπιζόμενα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὰ προβλήματα ποὺ τὴν ἀπασχολοῦν. Ἡ κοινωνικὴ πρόνοια θὰ ἴδῃ διευρυνόμενον τὸ πεδίον προστασίας της διὰ νέων μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸν τομέα τῆς στεγαστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἐκ τῶν ποικίλων θεομηνιῶν πληγεισῶν οἰκογενειῶν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδείξῃ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν αὐτῆς, ὅπως καὶ διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν προγραμμάτων ἀποκαταστάσεως τῶν παλαιῶν προσφύγων. Θὰ εἶναι εὐτυχὴς ἡ Κυβέρνησις ἐὰν θὰ δοθῇ εἰς αὐτὴν ἡ εὐκαιρία νὰ κριθῇ εἰς τὸ γνωστὸν αἴτημα τῆς ἐφαρμογῆς ἑνὸς εὐρυτέρου προγράμματος λαϊκῆς κατοικίας. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Σταθερὰ καὶ ἀναλοίωτος ἔχει καθορισθῆ, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ἑλλὰς θὰ παραμείνῃ πιστὴ εἰς τὰς συμμαχίας της, σεβομένη τὰς ὑποχρεώσεις της, ἀλλὰ καὶ ἀξιοῦσα ἰσότητα μεταχειρίσεως. Θὰ διευρύνῃ δέ, συνεχῶς τὸν κύκλον τῶν φίλων κρατῶν, ἀναπτύσσουσα συστηματικῶς τὰς μετ’ αὐτῶν οἰκονομικῶς, ἐμπορικὰς καὶ μορφωτικὰς σχέσεις. Ὅλως ἰδιαιτέρα προσπάθεια θὰ καταβληθῇ νὰ καταστοῦν ἔτι στενώτεροι οἱ δεσμοί μας μετὰ τῶν λαῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, τῆς Ἀσίας καὶ τῆς Ἀφρικῆς καὶ τῆς Νοτ. Ἀμερικῆς, μὲ τοὺς ὁποίους μᾶς συνδέει μακρὰ παράδοσις φιλίας καὶ ἐν μέσῳ τῶν ὁποίων μοχθεῖ μέγας ἀριθμὸς ἀποδήμων ἀδελφῶν. Ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων ἑνιαία θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐθνικὴ πολιτική. Πληρεστέρα δὲ ἡ ἐνημέρωσις τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν θεμάτων. Τὸ μέγα ἐθνικὸν θέμα τῆς Κύπρου εὑρίσκεται ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἡ μεγάλη ἡμῶν δύναμις εἶναι, ὅτι τὸ αἴτημα τῶν Κυπρίων στηρίζεται ἐπὶ βασικῆς ἀρχῆς τοῦ Διεθνοῦς αὐτοῦ Ὀργανισμοῦ, τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως. Γνωστὴ εἶναι ἡ προσήλωσις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς ἀρχὰς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅπως ἀπεδείχθη καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι συνεμορφώθη μὲ τὸ περιεχόμενον τῆς ἐκθέσεως τοῦ Μεσολαβητοῦ, ἀποδεχθεῖσα καὶ τὰς διμερεῖς μετὰ τῆς Τουρκίας συνομιλίας, αἵτινες μετὰ τὴν ἐν λόγῳ ἔκθεσιν, ἐτέθησαν ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Χωρὶς νὰ διακόψωμεν, βεβαίως, ταύτας δὲν θὰ παραλείψωμεν ἀκέραιον νὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὑποστηρίζοντες τὸ δίκαιον αἴτημα τῆς Κύπρου περὶ ἀδεσμεύτου ἀνεξαρτησίας, ἐν ὀνόματι τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν. Μέγα στοιχεῖον αἰσιοδοξίας καὶ δυνάμεως διὰ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, ἀποτελεῖ ἡ ἑνότης μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων, μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύπρου, ἡ ὁποία διατηρεῖται καὶ θὰ διατηρῆται ἄρρηκτος, ὅπως βαθύτατα πιστεύομεν. Ἕτερον θετικὸν στοιχεῖον εἶναι, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ δὲν γίνεται ὑπὸ τὸ ἄγχος πολεμικῆς ἀπειλῆς ἢ καὶ πραγματικῆς ἐν Κύπρῳ αἱματοχυσίας. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ διαβεβαιώσωμεν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ δι’ αὐτῆς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι οὐδέποτε οἱ Ἕλληνες θὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸν πόθον τῆς Ἑνώσεως τῆς Κύπρου μὲ τὴν μητέρα Ἑλλάδα. Εἴμεθα αἰσιόδοξοι, διότι πιστεύομεν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ δικαίου. Διότι πιστεύομεν, ἐπίσης, ὅτι θὰ διατηρηθῇ ἡ ἑνότης τῶν ἀπόψεων μεταξὺ τῶν Κυπρίων ἀδελφῶν μας καὶ ἡμῶν καὶ πέραν ταύτης, ἡ ἑνότης μεταξὺ ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ἐξ ἄλλου ἡ Κυβέρνησις, θὰ καταβάλῃ πᾶσαν μέριμναν καὶ φροντίδα, διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν προβλημάτων τοῦ ἀποδήμου Ἑλληνισμοῦ, οὗτινος τὰ ἐπιτεύγματα καὶ τὰς σκληρὰς προσπαθείας εἰς τὴν ξένην, παρακολουθεῖ τὸ Ἔθνος μὲ θαυμασμὸν καὶ ὑπερηφάνειαν. Τέλος, ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ παραλείψῃ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν κατάλληλον ἐπάνδρωσιν αὐτοῦ, διὰ νὰ καταστῇ τοῦτο συγχρονισμένον καὶ κατάλληλον ὄργανον διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς μας. Κύριοι βουλευταί, παραλλήλως πρὸς τὰ ἄμεσα καὶ ὀξέα οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ προβλήματα, ποὺ ὀφείλει ἐπειγόντως νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις, κύριος στόχος παραμένει ἡ ἀποκατάστασις τῆς γαλήνης, τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς ψυχικῆς ἑνότητος τοῦ λαοῦ μας. Ἡ τελευταία πολιτικὴ κρίσις, τῆς ὁποίας εἶναι γνωστὰ τὰ στοιχεῖα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τείνει διὰ τῆς ἐξάψεως τῶν κομματικῶν παθῶν, καὶ ἀντιθέσεων, νὰ ὁδηγήσῃ εἰς νέον ἐθνικὸν διχασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ διακυβεύσῃ τὴν ἐθνικὴν καὶ οἰκονομικὴν μας ὑπόστασιν καὶ τοὺς ἐλευθέρους μας θεσμούς. Ὅσοι ἔχομεν συνείδησιν τῶν συνεπειῶν ἑνὸς νέου διχασμοῦ, ᾐσθάνθημεν ἐπιτακτικὴν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνεργασθῶμεν, πρὸς ἀποτροπὴν τῆς σοβούσης ἐθνικῆς κρίσεως. Μακρὰν πάσης μισαλλοδοξίας, πάσης διώξεως πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, θὰ ἐπιδιώξωμεν μὲ πάθος καὶ ἐπιμονὴν διὰ τῆς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, νὰ παγιώσωμεν τὴν ἔννομον τάξιν καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἡσυχίαν τῶν πολιτῶν. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ τονίσωμεν, ὅτι, ἡ προσπάθεια τῆς γαληνεύσεως, δὲν συνδέεται κατ’ ἀνάγκην μὲ τὴν λῆψιν μέτρων, ἐναντίον οἱουδήποτε. Ἀντιθέτως, θὰ εἶναι ἀποτελεσματικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνωνται ὑπὲρ τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῶν Ἑλλήνων, τὴν ὁποίαν ἀποτελοῦν οἱ εἰς ὅλα τὰ κόμματα ἀνήκοντες φιλήσυχοι πολῖται. Γνωρίζομεν καλῶς, ὅτι ἡ δημοκρατία, δὲν ζῇ μὲ διώξεις. Πιστεύομεν, ὅμως, ὅτι δὲν νοεῖται δημοκρατία, ὅταν οἱ φιλήσυχοι πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν καὶ τὸ σταθερὸν τῆς βάθρον, ζοῦν ὑπὸ τὸν τρόμον ἢ ὑπὸ καθεστὼς ἀνησυχίας. Ἡ γαλήνη καὶ ἡ ἡσυχία τῶν πολιτῶν, ἀποτελοῦν, ἐπίσης, τὰς ἀπαραιτήτους προϋποθέσεις, μετὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ὁποίων, θὰ ὁδηγηθῇ ὁ τόπος ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ, εἰς ἐκλογάς. Ὡς ἐκλογικὸν σύστημα, θὰ προτείνῃ ἐν καιρῷ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν Βουλήν, ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἂς τὸ ἐννοήσουν καλῶς, ὅσοι ἐπιθυμοῦν καὶ ἐπείγονται δι’ ἐκλογάς, ὅτι πρέπει καὶ οἱ ἴδιοι νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν προσπάθειάν μας. Πολὺ πλανῶνται, ἐὰν φρονοῦν, ὅτι βοηθοῦν, πιέζοντες ἢ ἀπειλοῦντες. Διακαὴς εἶναι ὁ πόθος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως γίνῃ αὐτὸ ἀντιληπτὸν καὶ εἰλικρινῶς, μᾶς βοηθήσουν. Δὲν εἴμεθα Κυβέρνησις ἐκλογῶν. Θεωροῦμεν, ὅμως, ὑποχρέωσίν μας, νὰ προπαρασκευάσωμεν τὰς συνθήκας ποὺ θὰ ἐπιτρέψουν ὁμαλὴν καὶ ἀδιάβλητον διενέργειαν αὐτῶν, εἰς τὸν κατάλληλον χρόνον. Αἱ ἐκλογαὶ ἀποτελοῦν φυσικὴν λειτουργίαν τῆς δημοκρατίας. Ἀλλὰ ἐκλογαί, ἀναμφισβητήτως, γνήσιαι καὶ ἀδιάβλητοι. Καὶ διὰ νὰ εἶναι γνήσιαι καὶ ἀδιάβλητοι αἱ ἐκλογαί, θὰ πρέπει, ὄχι μόνον νὰ διενεργοῦνται ἀπὸ Κυβέρνησιν, σεβομένην τὴν ἐλευθέραν ἔκφρασιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον καὶ νὰ διεξάγωνται ὑπὸ ἀντικειμενικοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιτρέπουν τὴν ἀβίαστον ἄνευ παθῶν, συγκρούσεων καὶ πιέσεων, τοῦ πεζοδρομίου, ἐκδήλωσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Μόνον αὐταὶ εἶναι αἱ ἐκλογαί, ποὺ ἁρμόζουν εἰς τὴν δημοκρατίαν. Ἄνευ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν ὡς ἄνω δύο προϋποθέσεων, εἶναι μαθηματικῶς βέβαιον, ὅτι ἡ σύγκρουσις καὶ ὁ ἀλληλοσπαραγμός, δὲν θὰ περιορισθοῦν εἰς μόνην τὴν προεκλογικὴν περίοδον. Ὁ σάλος τῶν παθῶν θὰ συνεχισθῇ, μοιραίως, καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς, ὥστε δυσχερῶς, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ποὺ θὰ προέλθῃ ἐξ αὐτῶν, θὰ δυνηθῇ, χωρὶς προσφυγὴν εἰς τὴν βίαν, νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν λαϊκῶν αἰτημάτων. Χωρίς, λοιπόν, ὁμαλότητα, τάξιν καὶ γαλήνην, καὶ τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τοῦ λαοῦ μας, διακυβεύεται καὶ οἱ ἐλεύθεροι θεσμοί μας τίθενται ἐν κινδύνῳ. Αὐτὴ εἶναι ἡ βαθεῖα πεποίθησίς μας. Καὶ ἐκ ταύτης ἐκκινοῦντες, ζητοῦμεν τὴν οἰκονομικὴν πρόοδον καὶ τὴν ἐλευθερίαν, ζητοῦμεν τὴν ἀληθῆ δημοκρατίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν).

§23ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΠΤΕΡΥΓΟΣ ΤΗΣ ΕΚ. Αἶσχος, αἶσχος, (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§24Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἔδωσαν τὴν ἐντολὴν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, νὰ συμπεριφέρεσθε, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἔχουν ἤδη μετανοήσει. Σεῖς, οἱ ἴδιοι, θὰ ἐντρέπεσθε, αὔριον, ὅταν μεταβάλετε τὴν Βουλήν, περίπου, εἰς καφενεῖον. (Θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ., κωδωνοκρουσίαι).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ., ἔχει τὸν λόγον.

§26Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ζητήσει τὸν λόγον, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§27Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ παρεμβληθῶ εἰς τὴν σειρὰν τῶν μεγαλυτέρων κομμάτων, ἁπλῶς ὑποβάλλω τὴν πρότασιν νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀπάντησις εἰς τὰς προγραματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ 48ωρον. Ἀνεξαρτήτως τῆς δυνατότητος ὁμάδος, ἐχούσης ὑπὲρ τοὺς εἴκοσι βουλευτάς, νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολήν, κατὰ τὸν Κανονισμόν, κ. Πρόεδρε, εἶναι βέβαιον, ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν μόνον ἡ παράταξίς μας ἔχει τὴν Ἀντιπολίτευσιν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς μείζονος παρατάξεως τῆς Ε.Κ., μὴ μετεχούσης τῶν συζητήσεων, διότι τὰ δύο ἄλλα κόμματα βέβαια μετέχουν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑπομένως ἀποτελοῦν οὐσιαστικῶς συμπολίτευσιν. Εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ μὲν γράμμα τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 78 τοῦ Συντάγματος προνοεῖ περὶ διακοπῆς ἐπὶ 48ωρον ὁσάκις τὸ ζήτημα τίθεται ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ταὐτότητα τοῦ λόγου, διὰ τὸ γεγονὸς ὅτι πρόκειται περὶ ἀπαντήσεως εἰς προγραματικὰς δηλώσεις, ἔχει καθιερωθῆ παγίως, ἀπὸ πολλῶν περιόδων καὶ ἐφαρμόζεται ἡ ἰσότης τοῦ μέτρου καὶ διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν προκειμένου περὶ προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν παροῦσαν καὶ μόνην περίοδον ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. διὰ λόγους τοὺς ὁποίους αὐτὸς ἐκτιμᾶ, εἶπεν ὅτι δύναται νὰ παρακολουθῇ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ νὰ δίδῃ ἀμέσως, μετὰ πλήρων στοιχείων, ἀπάντησιν, εἴτε διότι δὲν τὸν ἐνδιαφέρουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, εἴτε δι’ οἱονδήποτε λόγον τὸν ὁποῖον αὐτὸς δικαιοῦται νὰ ἐκτιμᾶ, διέκοψε μίαν παράδοσιν ὑπάρχουσαν ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, ὁπότε, πάντοτε, τὸ πολιτικὸν ζήτημα, εἴτε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως τιθέμενον, συζητεῖται μετὰ 48ωρον. Νομίζομεν ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπαναχθῇ εἰς τὴν παράδοσιν αὐτήν, ἡ ὁποία συνᾴδει πρὸς τὴν σοβαρότητα τῶν συζητήσεων δεδομένου ὅτι αὐτὸ τοῦτο τὸ ἄρθρον 45 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει ὅτι ἐνῷ ὁ λόγος εἶναι πάντοτε προφορικός, κατ’ ἐξαίρεσιν μόνον ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ εἶναι γραπτός. Καὶ καταδήλως προκειμένου περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐκφράζουν παρατάξεις καὶ οἱ ὁποῖοι μὲ τὸ μέτρον τῆς εὐθύνης, θὰ ἤθελαν νὰ ἀπαντήσουν. Ἑπομένως θέτουν ζήτημα διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως καὶ ἐπαναλήψεως μετὰ 48ωρον, πρὸς ἀπάντησιν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἔχει τὸν λόγον.

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι δικαιολογεῖται ἡ ἀναβολὴ ἐπὶ 48 ὥρας. Βεβαίως, ὁ κ. Ἡλιοῦ, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, ἐὰν ἐπιθυμῇ, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά του, νὰ γίνῃ διακοπὴ 24 ὡρῶν, διότι αὐτὸ συνηθίζεται κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος καὶ βεβαίως δὲν νομίζω ὅτι εἶναι κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ποὺ θὰ τὸ ἀρνηθῇ, μολονότι εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις καὶ ὅταν Ἀρχηγοὶ κομμάτων καὶ συγκεκριμένως ὁ κ. Μαρκεζίνης ὡς Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶχε ζητήσει νὰ ὁμιλήσῃ τὴν ἑπομένην, σεῖς ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐπεμείνατε νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις καὶ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα βουλευταὶ μὴ ὄντες Ἀρχηγοί. Πάντως τὸ κατανοῶ, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τοῦ κ. Ἡλιοῦ, δηλαδὴ ἡ σειρὰ τῆς ΕΔΑ, νὰ ζητήσῃ νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ 24 ὥρας.

§30Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ποία σειρά; Ἡ ΕΡΕ εἶναι συμπολίτευσις, ἄρα εἴμεθα πρῶτοι, δὲν ὑπάρχει θέμα σειρᾶς.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθῆστε κάτω, κ. Μπριλλάκη, δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ βάσει τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν ἕκαστον Κόμμα ἐκπροσωπεῖ εἰς τὴν Βουλήν, ἡ σειρὰ τῆς ΕΔΑ, τότε βεβαίως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσῃ τὴν 24ωρον ἀναβολήν, ὄχι τὴν κακῶς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, ζητουμένην 48ωρον. Λέγω κακῶς, διότι ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι δύναται μετὰ πρότασιν 20 βουλευτῶν νὰ γίνῃ ἀναβολὴ 48 ὡρῶν. Ἄρα, δύναται, μετὰ πρότασιν τῶν 20 βουλευτῶν, ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς ὅλης πολιτικῆς συζητήσεως ἐν περιπτώσει προτάσεως δυσπιστίας ἢ καὶ ἐμπιστοσύνης. Πάντως, δὲν νομίζω, ὅτι τὰ θέματα αὐτὰ πρέπει νὰ λύωνται μόνον μὲ ἑρμηνείαν νομικὴν τῶν διατάξεων. Κάλλιστα, ἅμα τῇ προσκλήσει τοῦ κ. Ἡλιοῦ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, θὰ ἦτο τότε δυνατὸν νὰ γίνῃ διακοπὴ διὰ 24 ὥρας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἐθνικὴν Ριζοσπαστικὴν Ἕνωσιν, ἐγώ, ἐξ ὀνόματος αὐτῆς, θὰ ἐπιθύμουν νὰ ὁμιλήσω ἀπόψε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κ. Σ. Μαρκεζίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§34Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, φρονῶ καὶ ἐγώ, ὅτι τὸ αἴτημα τοῦ ἀξιοτίμου ἐκπροσώπου τῆς ΕΔΑ πρέπει νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὸ νὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτὸν ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος διὰ νὰ μελετήσῃ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ ἀπαντήσῃ ἀνέτως. Καὶ τοῦτο, πράγματι, εἴθισται ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἐὰν ὄχι πάντοτε. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἀναγκαῖον εἶναι νὰ διευκρινισθῇ καὶ ἓν ἄλλο θέμα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συγχέωνται αἱ δύο περιπτώσεις. Δὲν πρόκειται περὶ προτάσεως ἐμπιστοσύνης ἢ δυσπιστίας, ἀλλὰ περὶ πρώτης ἐμφανίσεως τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Σῶμα. Τοῦτο δὲ εἶναι σημαντικὸν καὶ ἀποφασιστικὸν στοιχεῖον. Διότι κανονικῶς, ἐὰν ἐγένετο δεκτὴ 48ωρος ἀναβολή, θὰ ἔχομεν συζήτησιν περιοριζομένην εἰς 3 ἡμέρας, ὄχι 5, ἐφ’ ὅσον ἡ συζήτησις θὰ ἤρχιζε μετὰ δύο ἡμέρας. Ἡ περίπτωσις εἰς ἣν ἀναφέρεται τὸ Σύνταγμα ἀφορᾷ εἰς πρότασιν δυσπιστίας, ὅτε δύναται νὰ διεξαχθῇ συζήτησις πρὸ τῆς παρόδου διημέρου. Δηλαδή, δὲν ἀρχίζει ἡ συζήτησις. Οὔτε ἡ Κυβέρνησις ὡς ἐλεγχομένη, οὔτε ἡ Ἀντιπολίτευσις ὁμιλοῦν, ἀλλὰ ὅλα ἀναβάλλονται ἐπὶ 48ωρον. Πέραν ὅμως τούτου, ὑπάρχει καὶ σαφὴς διάταξις τοῦ Συντάγματος ἡ ὁποία ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τοιαύτην τινὰ ἑρμηνείαν. Εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 78, ἡ ὁποία ἀξιοῖ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει μόλις καταρτισθῇ «νὰ ζητήσῃ» τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Δηλαδή, ἐπείγεται τὸ Σύνταγμα νὰ παρουσιασθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, πράγματι ἐνεφανίσθη μόλις σχεδὸν κατηρτίσθη. Ποῖος εἶναι ἰσχυρότερος τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος διὰ νὰ παρατείνῃ τὴν ἐκκρεμότητα; Διότι παρατείνεται ἡ ἐκκρεμότης. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω, ὅτι καὶ συνταγματικῶς δὲν τίθεται ζήτημα καὶ πολιτικῶς οὐδέποτε ἐτέθη. Καὶ ἐγὼ δηλῶ, ἄλλωστε, ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω σήμερον.

§35Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι προφανές, ὅτι αἱ 48 ὧραι δύνανται νὰ ζητηθοῦν σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος, ὅταν πρόκειται περὶ προτάσεως δυσπιστίας ἢ ἐμπιστοσύνης. Διὰ τὸ θέμα τῆς παρουσίας εἰς τὴν Βουλὴν δὲν νομίζω, ὅτι ἰσχύει ἡ ἰδία περίπτωσις. Συμφωνοῦμεν ἡμεῖς καὶ νομίζομεν καὶ παρακαλοῦμεν διὰ νὰ τελειώνωμεν καὶ γρήγορα μάλιστα, ἐφ’ ὅσον δὲν θέλετε νὰ μᾶς βλέπετε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἐπισπεύσητε τὴν ψηφοφορίαν, θὰ παρακαλέσωμεν ὅσοι θέλουν ἀπόψε ἐκ τῶν κυρίων Ἀρχηγῶν νὰ ὁμιλήσουν καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΔΑ, τότε φυσικὰ θὰ ζητήσῃ μόνον 24 ὡρῶν ἀναβολή. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΔΑ ἔκαμε τὸ πᾶν διὰ νὰ μὴ μὲ ἀκούσῃ καὶ δι’ αὐτὸ θέλει 48 ὥρας διὰ νὰ μελετήσῃ τὸν λόγον μου. Ἐγὼ ὑπῆρξα τόσον σύντομος καὶ τόσον σαφής, ὥστε αἱ 24 ὧραι νὰ εἶναι ὑπεραρκεταί, κ. ἐκπρόσωπε τῆς ΕΔΑ.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ Προεδρεῖον ἔχει τὴν ἑξῆς γνώμην. Πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ δυσπιστίας καὶ ἐμπιστοσύνης. Προκειμένου περὶ ἐμπιστοσύνης δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Προκειμένου περὶ δυσπιστίας δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Προκειμένου περὶ ἐμπιστοσύνης, ὅπως ἐν προκειμένῳ, δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ δὲν δύναται νὰ γίνῃ 48ωρος ἀναβολή.

§37Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἀπὸ ποῦ τὸ συνάγετε αὐτό;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σαρανταοκτάωρον προθεσμίαν λαμβάνει χώραν προκειμένου περὶ ψηφοφορίας. Προκειμένου νὰ γίνῃ ψηφοφορία δύναται ὅταν τὸ ζητήσουν εἴκοσι βουλευταὶ νὰ ἀναβληθῇ αὕτη. Ἀλλὰ ἐν προκειμένῳ, κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δύνανται οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ὁμιλήσουν καὶ προκειμένου νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ἠλιοῦ νὰ τοῦ παράσχωμεν τὴν εὐκολίαν νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτος αὔριον.

§39Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ εὐκολίας, σᾶς παρακαλῶ νὰ λείπουν αἱ εὐκολίαι. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁμοιομόρφως ἑνὸς κανόνος τοῦ Συντάγματος καὶ ἀφ’ ἑτέρου περὶ ἀσκήσεως δικαιώματος ἑνὸς ἐκπροσώπου κόμματος νὰ μὴ ὁμιλήσῃ τὴν πρώτην ἡμέραν, ὅπως ἐπρότεινεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης καθὼς καὶ ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὁ ὁποῖος μοῦ ἀπέδωσε κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἴσως ἡ σύγχυσις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν δηλώσεών του τοῦ ἐπέτρεψε νὰ μοῦ ἀποδώσῃ ἀνακριβῶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἐδημιουργήθη διὰ τῆς παγίας ἐφαρμογῆς — καὶ ἠμπορεῖτε νὰ ζητήσητε ὅλους τοὺς τόμους ὅλων τῶν πολιτικῶν συζητήσεων — τὸ σύστημα τοῦ ὅτι διὰ νὰ ἐξισοῦται καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν καὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἐπηκολούθει διακοπὴ 48ωρος καίτοι τὸ Σύνταγμα προβλέπει μόνον...

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴκοσι τεσσάρων ὡρῶν.

§41Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω 48ωρον τοὐλάχιστον καθ’ ὅσον χρονικὸν διάστημα θητεύω εἰς τὴν Βουλήν.

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης 24 ὧρες ἐζητοῦσε καὶ ἦτο πρῶτος ὁμιλητὴς ὅταν εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ ἀείμνηστος Βενιζέλος καὶ ἐγώ, ὅταν δὲν εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐζητήσαμεν συχνὰ 24 ὡρῶν ἀναβολὴν καὶ διετυπώναμεν τὴν παράκλησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτή. Δὲν εἶναι δικαίωμα προκῦπτον ἀπὸ ὡρισμένην διάταξιν.

§43Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, τὸ διετύπωσα, ὅτι δὲν ὑπάρχει ρητὴ διάταξις, παρὰ μόνον διὰ τὴν περίπτωσιν ὑποβολῆς προτάσεως δυσπιστίας, ἀλλὰ ὅτι ὑπῆρξεν ἐξίσωσις καὶ ἐζήτησαν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Αὐτὴ εἶναι μία πρότασις, ἐν τέλει θὰ ἀποφανθῇ τὸ Σῶμα. Ἐὰν τοῦτο δὲν γίνεται δεκτόν, ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ καὶ τῶν Προοδευτικῶν βεβαίως εἶναι κάτι τι ποὺ ἀνήκει καὶ εἰς τὴν εὐχέρειάν μου. Καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἰς τὰς προηγουμένας προγραμματικὰς δηλώσεις ἐζήτησε νὰ ὁμιλήσῃ τὴν ἑπομένην ἂν καὶ εἶχε πρῶτος τὸν λόγον. Αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὴν εὐχέρειαν τὴν ὁποίαν μοῦ δίδει ὁ Κανονισμὸς ἐντὸς τῆς πενθημέρου πάντοτε προθεσμίας καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένοι κλπ. Νὰ λυθῇ, κ. Πρόεδρε, πρῶτα τὸ ζήτημα ἐὰν γίνεται δεκτὴ ἢ ὄχι ἡ πρότασίς μας. Εἰς δὲ τὴν δευτέραν περίπτωσιν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω αὔριον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Κ., κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§45Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάκρισιν τοῦ τρόπου καὶ τοῦ χρόνου συζητήσεως εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ πολιτικοῦ θέματος, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ εἴτε πρόκειται περὶ θέματος προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε πρόκειται περὶ θέματος προτάσεως ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀπόδειξις, ὅτι διὰ τὸν χρόνον συζητήσεως, διαρκείας συζητήσεως εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ προτάσεως ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ὑπάρχει θετικὴ διάταξις εἰς τὸ Σύνταγμα. Ὑπάρχει ὅμως θετικὴ διάταξις εἰς τὸ Σύνταγμα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν χρόνον συζητήσεως ἐπὶ προτάσεως δυσπιστίας καὶ ἐκεῖ μόνον τὸ Σύνταγμα ὁρίζει, ὅτι ἡ συζήτησις δὲν δύναται νὰ παραταθῇ πέραν τῶν πέντε ἡμερῶν. Ἡ συνταγματικὴ ὅμως τάξις, τὰ συνταγματικὰ ἔθιμα, ὅπως ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι ὁμοία εἰς ὅλα τὰ Συντάγματα ἀφ’ ὅτου ὑπῆρξεν εἰς τὴν Ἑλλάδα Σύνταγμα, ἡρμηνεύθη, ὅτι καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς προτάσεως ἐμπιστοσύνης τηρεῖται ὁ χρόνος τῶν πέντε ἡμερῶν. Ἄρα ἔτσι παρεδέχθημεν, ἡ Βουλή, ὄχι ἡμεῖς μόνον ἡ παροῦσα Βουλή, ὅτι εἴτε πρόκειται περὶ προτάσεως δυσπιστίας, εἴτε περὶ προτάσεως ἐμπιστοσύνης αἱ αὐταὶ διατάξεις τοῦ Συντάγματος ὑπάρχουν. Τὸ Σύνταγμα δίδει τὸ δικαίωμα εἰς 20 βουλευτὰς νὰ ζητήσουν ὄχι ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, ἀναβολὴν ψηφοφορίας, ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ δὲν πρόκειται. Βεβαίως πάλιν ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις ἔχει καθιερώσει, ὅτι ἐὰν ζητηθῇ ἀπὸ κόμματα ἰδίως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἡ Συμπολίτευσις δὲν δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ ἀναβολήν, ὑποτίθεται, ὅτι ἔχει συνεννοηθῆ μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ γνωρίζει τὶ γράφουν καὶ τὶ ζητοῦν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις ἔχει καθιερώσει, ὅτι ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις ζητήσῃ ἀναβολήν, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ τὴν χορηγήσῃ. Τώρα ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ ἐζήτησε 48ωρον ἀναβολήν. Ἡ Βουλὴ βλέπω καὶ ἡ Συμπολίτευσις, ἡ ΕΡΕ, δέχεται 24ωρον ἀναβολήν. Εἶναι ζήτημα μέτρου. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§46Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὁλόκληρος ἡ συζήτησις.

§47Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλομεν νὰ εἴπωμεν εἶναι, ὅτι καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ ΕΔΑ εἴμεθα Ἀντιπολίτευσις, ἐνῷ ἡ ΕΡΕ εἶναι Συμπολίτευσις, διότι μετέχει τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑπομένως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δικαιοῦται νὰ ἀπαντήσῃ πρώτη ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ζητῶ τὸν λόγον.

§48Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναμφισβητήτως πρῶτος πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μπακόπουλος, διότι τὸ ὑπὸ τὸν κ. Παπανδρέου κόμμα εἶναι μεγαλύτερον τῆς ΕΡΕ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν καὶ ὄχι ὑπὸ τὴν ἄλλην τὴν ὁποίαν ἔθιξεν ὁ κ. Μπακόπουλος.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δέχεσθε νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις καὶ αὔριον νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτος ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ κ. Ἡλιοῦ;

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§51Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§52Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ζητήσει πρῶτος τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§53Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἀνέκυψε θέμα ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ὡς προβλέπει τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ; Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§55Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρουσία μας ἐδῶ εἶναι διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἀποφανθῶμεν ὡς ἐλεύθεροι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἂν θὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι δὲν ἠδυνήθητε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμὸν καὶ νὰ προστατεύσητε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Διερωτῶμαι διατί. Ἡμεῖς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Κεντρώαν παράταξιν....

§56ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΕΚ. Ἐξυπνάδες. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§57Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐξυπνάδα τὴν ἔχετε μονοπωλήσει ὅλοι οἱ φωνασκοῦντες κατευθυνόμενοι.... Ἐπαναλαμβάνω. Ἡμεῖς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Κεντρώαν παράταξιν καὶ ὄχι εἰς τὴν Ε.Κ. ἐκπλησσόμεθα διότι ἀπόψε τὰ κόμματα τῆς δεξιᾶς καὶ ἀριστερᾶς ποὺ ἀποκαλούσαμεν μαῦρον καὶ κόκκινον φασισμὸν ὑπῆρξαν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ λόγου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρότυπα εὐπρεπείας καὶ κοσμιότητος καὶ ὠρύοντο μόνον μερικοὶ ἐκ τῆς Ε.Κ. ἥτις πάντοτε καὶ παντοῦ ὡμίλει περὶ Δημοκρατίας, ἐλευθερίας τοῦ λόγου, λόγου καὶ ἀντιλόγου κλπ.

§58ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΕΚ. Ἄσε τὶς ἐξυπνάδες.

§59Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐξυπνάδα τὴν ἔχετε μονοπωλήσει σεῖς οἱ κατευθυνόμενοι. Διερωτῶμαι, λοιπόν, τί θὰ συνέβαινεν ἂν κάθε φορὰν ποὺ ὡμίλει ὁ κ. Ἡλιοῦ ἢ ὁ κ. Κανελλόπουλος ἢ ὁ κ. Μπακόπουλος οἱ ἀντιθέτως φρονοῦντες ἔπραττον τὰ ὅμοια πρὸς τοὺς θορυβοῦντας; Κάμνω ἔκκλησιν εἰς τὸν κ. Μπακόπουλον νὰ παύσῃ τὴν ἠθελημένην ἀδιαφορίαν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν εἰς τὴν Ε.Κ., διότι φοβοῦμαι, ὅτι δὲν ἔχομεν ὅλοι ἀντιληφθῆ, ὅτι διατρέχουν ἔσχατον κίνδυνον αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐλευθερίαι καὶ οἱ θεσμοί.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ εἶναι κανεὶς ὑπεράνθρωπος διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν, ὅταν οἱ κ.κ. συνάδελφοι δὲν θέλουν νὰ ἠρεμήσουν. Λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν κρισίμων στιγμῶν τὰς ὁποίας διερχόμεθα, παρακαλῶ ὅπως ἡ συζήτησις διεξαχθῇ ἐν ἠρεμίᾳ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν συμπαράστασιν ὅλων ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν θέλωμεν ὅλοι νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἠρέμως, ὅπως ἐπιθυμεῖ τὸ Προεδρεῖον καὶ ὅπως ἐπιβάλλει ὁ Κανονισμός. Ὁ κ. Ι. Ἀλευρᾶς, ζητήσας τὸν λόγον συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, ἔχει τὸν λόγον.

§61Ι. ΑΛΕΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη εἰς ὑμᾶς πρότασις ὑπογραφομένη ὑπὸ 25 συναδέλφων μεταξὺ τῶν ὁποίων ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἔχω ὑπογράψει καὶ ἐγώ, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἡ πρότασις αὕτη ὑπεβλήθη ὑμῖν μετὰ συνημμένου κειμένου. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σχηματισμοῦ γνώμης ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὸ κείμενον αὐτὸ δὲ ἔχει ἀπόλυτον σχέσιν πρὸς αὐτάς, δοθέντος ὅτι εἶναι τὸ ἀκριβὲς κείμενον τῶν δηλώσεων τοῦ ἤδη Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸ 20 ἡμερῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθῇ διὰ νὰ διαπιστωθῇ πρῶτον ἡ, ἐκ τοῦ παραλληλισμοῦ τοῦ κειμένου ἐκείνου καὶ τῶν ἀποψινῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ αὐτοῦ προσώπου, ἀξιοπιστία τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων...... (θόρυβος ἐκ τῆς ΕΡΕ πλεῖστοι βουλευταὶ ἐκ τῆς παρατάξεως αὐτῆς δημιουργοῦν θόρυβον κτυπῶντες τὰ ἔδρανα — κωδωνοκρουσίαι). Ἐκ τοῦ κειμένου τὸ ὁποῖον συνυπεβλήθη μὲ τὴν πρότασιν, ἐπαναλαμβάνω θὰ κριθῇ ἡ ἀξιοπιστία.... (θόρυβος ἐκ τῆς ΕΡΕ — κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐκ τῆς ἀντιπαραβολῆς τῶν δύο κειμένων, τῶν προγραμματικῶν τοὐτέστιν δηλώσεων καὶ τοῦ πρὸ 20ημέρου ἐκφωνηθέντος λόγου τοῦ κ. Στεφανοπούλου, θὰ καταπέσῃ ὁ μῦθος περὶ ἀκεραιότητος καὶ ἐντιμότητος τοῦ κ. Στεφανοπούλου. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε. Κ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§63Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἐκπρόσωπος τῆς παρατάξεώς μας ἀνέπτυξεν ὡρισμένην πρότασιν, βάσει τῶν οἰκείων ἄρθρων καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἐλέχθη εἰς ἀπάντησιν, κυρίως ἀπὸ τὸν κ. Μαρκεζίνην, ὅτι ὑπάρχει μία οὐσιαστικὴ διαφορά, ὅταν πρόκειται περὶ θέματος προγραμματικῶν δηλώσεων ἢ ἐμπιστοσύνης. Ἢ προγραμματικὰς δηλώσεις ἔχομεν, ἢ θέμα δυσπιστίας, πρόκειται περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων ὑπάρχει ἡ διατύπωσις εἰς τὸ Σύνταγμα, δι’ ἧς εὐθὺς ὡς σχηματισθῇ μία Κυβέρνησις, προσέρχεται καὶ αἰτεῖται τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Σώματος. Ἑπομένως, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὑποστηρίζει ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἔχει χαρακτῆρα ἐπείγοντα νὰ ψηφισθῇ ἢ νὰ καταψηφισθῇ ἡ Κυβέρνησις τὸ συντομώτερον, ἄρα δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ἀναβολή. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ τοῦ κ. Μαρκεζίνη δὲν εὐσταθεῖ διὰ λόγους οὐσιαστικούς. Διότι ἐὰν εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ὑπάρχῃ θέμα ἐπεῖγον, τοῦτο συμβαίνει, διότι πρέπει μία ὥρα ἐνωρίτερον νὰ ἀποκτήσῃ ἡ χώρα Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν δύο περιπτώσεων, καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ἐμπιστοσύνης. Ὅπως ἐπιβάλλεται νὰ δίδεται ἡ ἀναβολή, προκειμένου περὶ προτάσεως δυσπιστίας, τοῦτ’ αὐτὸ πρέπει νὰ δίδεται καὶ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς, καὶ διὰ τὰς δύο περιπτώσεις ἰσχύει τὸ αὐτὸ μέτρον. Κύριοι συνάδελφοι, πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ θέμα δεύτερον, καὶ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ κατὰ τὰ παγίως ἰσχύοντα, ὅταν γίνωνται προγραμματικαὶ δηλώσεις, μετὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος τὰς ἀναγινώσκει, ἀμέσως ἀκούεται ὁ ἀντίλογος. Δηλαδὴ δίδεται ὁ λόγος εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Συνεπῶς μεθ’ ὅσα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἰδιαιτέρως εἰς τὸ σημεῖον ποὺ ἀνέφερεν, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν συμμετοχὴ ἐκπροσώπων τῶν Κομμάτων, τῆς ΕΡΕ καὶ τῶν Προοδευτικῶν, καὶ ἐπειδὴ οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, οἱ δύο ἄνευ χαρτοφυλακίου Ὑπουργοὶ παρακάθηνται, τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι τὰ δύο Κόμματα ἀποτελοῦν τὴν Συμπολίτευσιν, ἐν προκειμένῳ. Συνεπῶς, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐκ μέρους τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὁ λόγος δίδεται εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ἡ ὁποία, ὡς ἐδηλώθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Μπακοπούλου, δὲν θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐν συνεχείᾳ εἶναι ἡ σειρὰ ἡ ἰδική μας. Ἡμεῖς, ὡς γνωστόν, ἐζητήσαμεν τὴν ἀναβολήν. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Ἐὰν παρὰ ταῦτα, οἱ δύο κ.κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, ΕΡΕ καὶ Προοδευτικῶν, θέλουν νὰ λάβουν τὸν λόγον διὰ νὰ διασκεδάσουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἀποτελοῦν Συμπολίτευσιν, ἂς ἐπιφυλαχθοῦν νὰ εἴπουν τὰς ἀπόψεις των μετὰ τὴν ἀναβολήν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησε τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν μας, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἐν πρώτοις, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀντίλογος.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς ἀπεφάνθη ἤδη ἡ Βουλή.

§65Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠρωτήθη ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε, καὶ ἀπεφάνθη;

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, ἀπεφάνθη καὶ συνεφωνήθη ὅπως ὁμιλήσετε ἀπόψε πρῶτος ὑμεῖς καὶ οἱ κύριοι Κανελλόπουλος καὶ Μαρκεζίνης καὶ αὔριον ὁ κ. Ἠλιοῦ.

§67Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ. ἔχω ἐξουσιοδοτηθῆ νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν: Ἡ Ἕνωσις Κέντρου στιγματίζει τὴν προδοσίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.) καὶ δηλοῖ, ὅτι θὰ καταψηφίσῃ τὴν ψευδοκυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἔχει τὸν λόγον.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι αὐτονόητον......

§70Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Πάλιν ἡ Κυβέρνησις θὰ ὁμιλήσῃ;

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ ὁμιλήσῃ πρῶτος ὁ κ. Ἠλιοῦ.

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπεθύμουν νὰ δώσω ἀπάντησιν, διὰ νὰ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἀπεμάκρυνεν ἀπὸ τὸ κύριον θέμα, εἰς τὸν κ. Ἐφραιμίδην καὶ τὸν κ. Μπριλλάκην, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ πράξω. Εἶναι πλάνη βαρεῖα αὐτή, ἡ ὁποία κατέχει τοὺς κυρίους Ἐφραιμίδην καὶ Μπριλλάκην. Οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων ἔχουν τὴν σειράν των εἰς τὴν Βουλήν, εἴτε ὑποστηρίζουν τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ὄχι καὶ ἔχουν τὴν σειράν, ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀριθμητικὴν δύναμιν ἑκάστου κόμματος. Αὐτὸ δὲν θὰ ἀνατραπῇ, ἐπειδὴ τὸ θέλει ὁ κ. Μπριλλάκης, ἢ ὁ κ. Ἐφραιμίδης.

§73Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀφορισμὸς τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, εἶναι ὀρθός, ὁμαλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν ἡ ΕΡΕ μετέχει τῆς Κυβερνήσεως. Δύναται ὅμως νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν θεωρίαν τοῦ λόγου καὶ ἀντιλόγου. Ὡμίλησεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὡμίλησα ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐγώ. Λόγος καὶ ἀντίλογος. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς δύναται νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ.

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, συμφωνῶ εἰς τὸ ὅτι ὑπῆρξεν ἀντίλογος, ἔστω καὶ διὰ δύο φράσεων, ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν ἦτο πρῶτον Κόμμα κατὰ σειρὰν ἡ Ε.Κ. καὶ ἦτο ἡ ΕΡΕ, θὰ ἐδικαιοῦτο ἡ ΕΡΕ, καὶ ἐὰν μετεῖχεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ὁμιλήσῃ πρώτη, ἐφ’ ὅσον ὁ Ἀρχηγός της δὲν εἶναι μέλος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτό, ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἁπλῆ ἑρμηνεία. Κύριοι βουλευταί, εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ἡ ΕΡΕ θὰ δώσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ μετέχει εἰς αὐτὴν δι’ ἑνὸς τῶν μελῶν της. Ὑπὸ ποίαν ὅμως μορφὴν μετέχει; Ἔδωσεν ἀπάντησιν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Στεφανόπουλος, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἂν καὶ θεωρῶ ἐπαρκῆ ἢ σχετικῶς ἐπαρκῆ τὴν ἐξήγησιν, νὰ προσθέσω ὀλίγας τινὰς λέξεις. Εἶχα παρατηρήσει ὅταν συνεζητοῦντο αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως Τσιριμώκου, ὅτι ἡ ΕΡΕ εἰς ἣν περίπτωσιν θὰ κατεψηφίζετο ἡ τότε ἐμφανισθεῖσα ἐνώπιον ἡμῶν Κυβέρνησις θὰ διεξεδίκει πλήρη τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν ἀριθμητικήν της δύναμιν. Μετὰ τὴν καταψήφισιν τῆς Κυβερνήσεως Τσιριμώκου, τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὴν χώραν κατέστη ἀκόμη περισσότερον ἐπικίνδυνον ὑπὸ πᾶσαν ἔννοιαν. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πλευρᾶς ὁμαλότητος ψυχικῆς τοῦ λαοῦ ἐνετάθη ἡ κρίσις. Ἐσκέφθην, κατόπιν τούτου, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡγοῦμαι ἑνὸς μεγάλου κόμματος καὶ μάλιστα ἑνὸς τῶν δύο μεγαλυτέρων πολιτικῶν κομμάτων τῆς χώρας, ἐσκέφθην, ὅτι ἐπειδὴ ἀκριβῶς ἡγοῦμαι ἑνὸς μεγάλου κόμματος, ὤφειλον νὰ προσέξω περισσότερον καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ κόμματος αὐτοῦ νὰ προσφέρω παρὰ νὰ ζητήσω νὰ λάβω. Ἐσκέφθην, ὅτι ὤφειλα νὰ συμβάλω κατὰ τὸ δυνατὸν εἰς τὴν λύσιν τῆς κρίσεως ἢ εἰς τὴν ὑπερνίκησιν αὐτῆς τῆς φάσεως τῆς κρίσεως, διότι ἡ κρίσις δὲν λήγει μὲ τὴν πολιτικὴν συζήτησιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, δι’ ὅλων τῶν δυνατῶν μέσων. Ἐσκέφθην, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔπρεπε χάριν τοῦ τόπου καὶ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, νὰ δείξῃ ἡ ΕΡΕ τῆς ὁποίας ἡγοῦμαι, ὑποχωρητικότητα, κατανόησιν, ἔλλειψιν ἐγωϊσμοῦ καὶ νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα ὑψηλοῦ καὶ ἀνιδιοτελοῦς δημοκρατικοῦ πνεύματος. Ἔχω τὴν ἀπόφασιν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ καταδείξω ἐμπράκτως καὶ ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἔναντι τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης, ὅτι τὸ κόμμα τοῦτο, τὸ κατασυκοφαντηθὲν ὡς φασιστικόν, εἶναι τεταγμένον ἀκόμη καὶ μὲ θυσίαν τῶν συμφερόντων του — ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω, ἀκόμη καὶ μὲ προσωπικὰς θυσίας τοῦ Ἀρχηγοῦ του — εἰς τὴν στήριξιν τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ὑπὸ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ ἀκριβῶς κινούμενος, κύριοι συνάδελφοι, ἔφθασα μέχρι τοῦ σημείου, ὅταν εἶδον εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. νὰ ἐμμένῃ ἀνενδότως εἰς τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι αἱ συνθῆκαι εἶναι τοιαῦται, ὥστε δυσκόλως εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ ὁμαλῶς, ὅταν εἶδον τοῦτο, ἔφθασα μέχρι τοῦ σημείου, ἐμφορούμενος ἀπὸ αὐτὸ τὸ πνεῦμα περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα καὶ τὸ ὁποῖον πράγματι μὲ ἐμπνέει, νὰ κάμω τὴν γνωστὴν πρότασιν, ἡ ὁποία καὶ ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ σκέψις ἐκείνη, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐξετάσω, ἀπεφάσισα, στηριζόμενος ἐπὶ τῆς ὁμοφώνου διαθέσεως τῶν κοινοβουλευτικῶν μελῶν τῆς ΕΡΕ, νὰ βοηθήσω εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ νέου κυβερνητικοῦ σχήματος, ὑπὸ τὰς ὀλιγώτερον εὐνοϊκάς, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὑπὸ τὰς μᾶλλον δυσμενεῖς δι’ ἕνα κόμμα μέγα καὶ δι’ ἕνα Ἀρχηγὸν κόμματος συνθήκας. Θὰ ὁμολογηθῇ ὑπὸ πάντων, φίλων καὶ ἀντιπάλων, ὅτι βάσει τῶν συνήθων κοινοβουλευτικῶν κριτηρίων εἶναι πρωτοφανές, πράγματι πρωτοφανές, νὰ ἐκπροσωπῆται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ οὐσιωδῶς μεγαλύτερον τμῆμα τῆς ἐνδεχομένης πλειοψηφίας, δι’ ἑνὸς μόνον Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ τὸ πρωτοφανὲς — καὶ ἐπιτρέψατέ μου, κύριοι συνάδελφοι, τῶν ἄλλων κομμάτων, νὰ ἀπευθύνω αὐτὴν τὴν φράσιν πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους μου τῆς ΕΡΕ — τὸ πρωτοφανὲς δὲν εἶναι εἰς βάρος μας, εἶναι πρὸς τιμήν μας. Καὶ δυνατόν, τὸ πιστεύω πράγματι, νὰ ἀποβῇ πρὸς ὄφελος τοῦ τόπου. Ἡ συμβολική, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἰδιότυπος, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συμμετοχὴ τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὁμιλῶ εἰδικώτερον περὶ αὐτῆς, διότι ἡ συμμετοχὴ τῶν Προοδευτικῶν εἶναι καὶ πραγματική, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀριθμοῦ, ἐνῷ ἡ συμμετοχὴ τῆς ΕΡΕ εἶναι ἀπολύτως δυσανάλογος πρὸς τὴν δύναμίν της, ἡ ἰδιότυπος συμμετοχὴ τῆς ΕΡΕ, δὲν σημαίνει — ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι κατέχετε τὰ Ὑπουργικὰ ἐδώλια, παρακαλῶ νὰ προσέξητε τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν, εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβῶ — δὲν σημαίνει ὅτι δὲν θὰ εἴμεθα ὑπεύθυνοι ἀπὸ γενικωτέρας ἱστορικῆς ἀπόψεως δι’ ὅσα θὰ συμβοῦν. Ἀλλὰ σημαίνει, ὅτι οὐδόλως θὰ διαχειρισθῶμεν ἡμεῖς τὴν ἐξουσίαν καὶ θὰ περιορισθῶμεν νὰ βοηθήσωμεν τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἕνα κυρίως τομέα, εἰς τὸν τομέα ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος συνδέεται μὲ τὴν γαλήνην τῆς χώρας. Θὰ βοηθήσωμεν εἰς τὸ νὰ γαληνεύσῃ ἡ χώρα. Δι’ αὐτὸ δίδομεν τὴν ψῆφον μας. Ἐδήλωσα πρὶν νὰ λάβῃ τὴν ἐντολὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Στεφανόπουλος, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξουν διαπραγματεύσεις μεταξὺ ἐκείνου — τοῦ κ. Στεφανοπούλου — καὶ ἐμοῦ. Καὶ ἠρκέσθην, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, ὅσοι ἀνεγνώσατε τὴν δήλωσίν μου ἐκείνην, νὰ εἴπω, τί ἀναμένομεν ὡς Ἕλληνες, ὄχι ὡς κόμμα ἐν ὀνόματι οἱουδήποτε κομματικοῦ συμφέροντος, τί ἀναμένομεν ὡς Ἕλληνες ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀπέφυγα καὶ σᾶς τὸ βεβαιῶ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅλων τῶν κομμάτων, νὰ ἐπικοινωνήσω κατ’ αὐτὰς μὲ τὸν κ. Στεφανόπουλον καὶ νὰ συζητήσω τὸ περιεχόμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Δὲν ὑπῆρξεν, ὅπως ἐλέχθη καὶ ἐγράφη, οὐδεμία ἐπὶ τοῦ κειμένου, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ κ. Στεφανόπουλος συνεργασία μεταξὺ αὐτοῦ καὶ ἐμοῦ. Εὑρίσκω τώρα, ὁπότε ἤκουσα τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὅτι εἶναι διατυπωμέναι κατὰ τρόπον συνετόν. Βεβαίως, ὑπάρχουν σημεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἀπετέλουν ποτὲ σημεῖα προγραμματικῶν δηλώσεων μιᾶς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ, ἰδιαιτέρως δὲ μάλιστα τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἡ ΕΡΕ, ὡς μέγα Κόμμα, δὲν ἔχει λόγον νὰ ζητῇ ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἀλλὰ βεβαίως, ἐὰν ἄλλοι τὸ ἐπιθυμοῦν, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἐφ’ ὅσον θὰ διαπιστώσωμεν δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν, ὅτι διευκολύνει τυχὸν τὸν κατευνασμὸν τῶν παθῶν, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀντίρρησιν νὰ τὸ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ μεταβάλῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ θὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἀναλογικήν. Ἴσως, λέγω, διότι θὰ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐὰν λόγοι ἐθνικοὶ ἀναφερόμενοι εἰς τὴν γαλήνευσιν τοῦ τόπου τὸ ἐπιβάλλουν καὶ δὴ τοιοῦτοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι νὰ κριθοῦν ὑπὸ τῆς ΕΡΕ ὡς βαρύνοντες περισσότερον ἀπὸ τὸ καθαρῶς δυναμικὸν πολιτικὸν συμφέρον μιᾶς μεγάλης παρατάξεως, τὸ ὁποῖον εἶναι συνυφασμένον μὲ τὸ παρὸν ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ ὑπὸ τὴν καλὴν ἔννοιαν τῆς λήψεως δυναμικοῦ συμφέροντος μιᾶς μεγάλης παρατάξεως. Ἐπρόκειτο ὅταν εἰσήχθη τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης — ἐλάχιστα ἐνισχυμένης— ἀναλογικῆς, περὶ συλλογισμῶν οἱ ὁποῖοι ὡδήγουν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἐνισχύωνται τὰ μεγαλύτερα κόμματα, διὰ νὰ ὑπάρχουν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐπιτρέψει ὁ λαός, Κυβερνήσεις ἰσχυραί. Πάντως, ἡ ΕΡΕ, ἐφ’ ὅσον ἄλλα κόμματα τὸ ζητήσουν ἢ αὐτὴ αὕτη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις λαμβάνουσα τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον ἀλλαγῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ ἐπαναφορᾶς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἡ ΕΡΕ εἶναι διατεθημένη νὰ τὸ συζητήσῃ.

§75ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΕΚ ΤΗΣ ΕΚ. Καὶ εἰς αὐτὸ συμφωνοῦμεν.

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί. Τὸ πρόγραμμα ἑπομένως, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσε προηγουμένως ὁ κ. Στεφανόπουλος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι πρόγραμμα τῆς Ε. Ρ.Ε. Οὐσιωδῶς διάφορον θὰ ἦτο εἰς πολλὰ σημεῖα τὸ πρόγραμμα τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ δὲν καλεῖται νὰ κυβερνήσῃ, ἐὰν λάβῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ὁ ἐμφανισθεὶς ἐνώπιόν μας ἀπόψε νέος Πρωθυπουργός. Ἡ ΕΡΕ εἶναι μέγα κόμμα, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ κυβερνήσῃ δι’ ἄλλων προσώπων, ἰδίᾳ προσώπων ξένων πρὸς αὐτήν. Οὔτε πρόκειται νὰ σκεφθῇ ἕνα μεγάλο κόμμα— ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ σκεφθῇ κανένα κόμμα— νὰ κυβερνήσῃ παρασκηνιακῶς. Βεβαιῶ περὶ τούτου τὰ μέλη τοῦ νέου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τὰ περὶ διευθυντηρίου τῶν τριῶν, τὰ ὁποῖα ἐπαναλαμβάνονται, δυστυχῶς, καὶ σήμερον τὸ πρωὶ ἀπὸ τῶν στηλῶν μιᾶς ἐκ τῶν ἐγκυροτέρων καὶ σοβαρωτέρων ἐφημερίδων αἱ ὁποῖαι πρόσκεινται... (Ψίθυροι ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ). Παρακαλῶ δὲν δέχομαι διακοπάς, καὶ οὔτε διόρθωσιν τῶν φράσεών μου. Καὶ ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ εἰς τὸ Βῆμα αὐτό. Τὰ περὶ διευθυντηρίου, λοιπόν, τῶν τριῶν, τὰ ὁποῖα ἐπανελήφθησαν καὶ εἰς μίαν ἐκ τῶν ἐγκυροτέρων καὶ σοβαρωτέρων ἐφημερίδων τῶν προσκειμένων εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀποτελοῦν μυθεύματα. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω κάτι ἀκόμη ἐντονώτερον, ἀλλὰ καὶ ἁπλούστερον, ἀποτελοῦν ἀνοησίας. Θὰ κυβερνήσῃ, ἐὰν λάβῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης, τὸ τμῆμα τοῦ Κέντρου τὸ ὁποῖον ἀπεσπάσθη ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου τὴν ὑπὸ τὸν κ. Παπανδρέου τελοῦσαν. Θὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν ἀνιδιοτελῶς, ἀλλὰ καὶ θὰ τὴν κρίνωμεν ἀντικειμενικῶς. Ἂς εἶναι, ὅμως βεβαία, ὅτι θὰ τὴν κρίνωμεν μὲ μέτρα μεγάλης ἐπιεικείας. Καὶ τοῦτο, ὄχι διότι ὑποτιμῶμεν τὴν ἀξίαν τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα τὴν ἀπαρτίζουν, ἀλλὰ διότι αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας καλεῖται νὰ κυβερνήσῃ εἶναι δυσχερέσταται. Τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα καλεῖται νὰ ἀντιμετωπίσῃ εἶναι σκληρότατα. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, ὑπὸ συνθήκας πρωτοφανῶς ἐκτάκτους, θέματα τὰ ὁποῖα διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανίζονται μὲ τοιαύτην ὀξύτητα, μὲ τοιαύτην, μάλιστα, πρωτότυπον ὑφὴν εἰς τὴν ὀξύτητά των. Εὔχομαι νὰ δικαιωθῇ ὑπὸ τῆς ἱστορίας ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν λάβῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Ἐὰν δικαιωθῇ ἐκείνη, θὰ δικαιωθῶμεν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐλάβομεν τὴν ἀπόφασιν νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ὑποστήριξίν μας. (Χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§78Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ προκαθωρισμένη στάσις τῶν Προοδευτικῶν ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως, καθιστᾷ περιττὴν, κ. Πρόεδρε, οἱανδήποτε ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μου ἀγόρευσιν. Ἐφ’ ὃ παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε ἁπλῶς νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου. Ἀληθῶς, ἐφ’ ὅσον οἱ Προοδευτικοὶ ἀντιπροσωπεύονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι προφανὲς ὅτι τὴν περιβάλλουν μὲ ἐμπιστοσύνην καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ ψηφίσουν ὑπὲρ αὐτῆς. Ἐφ’ ὅσον δὲ ἐπιπροσθέτως, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐξερράγη ἡ κρίσις εἰς πᾶσαν περίπτωσιν— καὶ πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ προσφάτως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος— ὑπεστήριξαν τὴν ἀνάγκην σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως συνεργασίας ἐπὶ ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέρας βάσεως, εἶναι προφανῶς, περιττὸν νὰ ἐξηγήσω καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους συμμετέχουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ὑποστηρίζουν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω ἤδη, εἶναι ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις, δημιούργημα τῆς ἀνταποκρίσεως ὡρισμένων κομμάτων εἰς τὰ συμπεράσματα τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, ὡς ἐξέφρασεν αὐτὰ ἡ μεγίστη τῶν ἐκεῖ συγκεντρωθέντων πλειοψηφία, ἐκδηλώνει πολιτικὴν ἀναγκαιότητα καὶ συνιστᾷ ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιπλόκους συνθήκας τὴν καλυτέραν δυνατὴν λύσιν. Χρειάζεται, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐπιτύχῃ. Καὶ λέγων τοῦτο δὲν θὰ ἀναφερθῶ εἰς οἱονδήποτε ἄλλο κεφάλαιον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐκτὸς ἑνός. Διὰ τὰ λοιπὰ ἐν καιρῷ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς πορείας τῆς νέας Κυβερνήσεως, θὰ ὑπάρξουν αἱ εὐκαιρίαι καὶ αἱ δυνατότητες νὰ τονισθῇ ἡ γνώμη τῶν Προοδευτικῶν. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν πρωτίστως ἐνδιαφέρει, φρονῶ δὲ καὶ τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν τομέα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἡσυχίας καὶ γαλήνης καὶ δημιουργίας ἐν γένει κλίματος ἠρεμίας. Ἡ συμπαράστασίς μας εἰς τοῦτο θὰ εἶναι πλήρης, ἀκριβῶς πρὸς κατοχύρωσιν τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ἐπὶ πλέον, διότι πράγματι τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν διὰ νὰ ὁδηγηθῇ ἡ χώρα ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ εἰς ἐκλογάς, ὥστε ὁ λαός, ὁ τελικὸς αὐτὸς κριτής, πράγματι ἐλεύθερος καὶ ἀνεπηρέαστος νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην μου καὶ ὡς πρὸς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸ μέλλον. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, κατέχεται ἀπὸ βαθεῖαν συναίσθησιν τῆς εὐθύνης διὰ τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Πατρίς. Θὰ ἀγωνισθῇ ὅσον δυνατὸν νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ὀξύτης. Νὰ ἀποτραπῇ ὁ ἐπικίνδυνος, διὰ τὴν ὑπόστασιν τοῦ Ἔθνους, διχασμὸς καὶ ἀντιθέτως νὰ δημιουργηθοῦν τὸ ταχύτερον αἱ προϋποθέσεις ὥστε ἡνωμένον τὸ Ἔθνος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ ἐπείγοντα προβλήματα ἅτινα ἅπτονται αὐτῆς τῆς ἐπιβιώσεώς του. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀποστολὴν αὐτὴν καὶ μὲ αὐτὴν τὴν πίστιν θὰ τῆς παράσχωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συμφωνεῖ ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον;

§80ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 8.45′ μ.μ.)