1965.08.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9η

Σάββατον 28 Αὐγούστου 1965

Προεδρία κ. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Γ. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ συνεδρίασις δὲν δύναται νὰ παραταθῇ πέραν τοῦ μεσονυκτίου τῆς σήμερον. Συνεπῶς, τὸ μεσονύκτιον θὰ σταματήσῃ πᾶσα συζήτησις καὶ θὰ ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία. Ἔχουν ἐγγραφῆ πολλοὶ βουλευταὶ διὰ νὰ ὁμιλήσουν. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει, ὅτι ἕκαστος δύναται νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν. Ἐὰν τηρηθῇ ὁ Κανονισμός, θὰ ὑπάρξῃ ἴσως δυνατότης νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι.

§2Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Σήμερον τὸ ἐνεθυμήθητε αὐτό; Ὁ κ. Ἠλιόπουλος ἐπὶ τρεῖς ὥρας ὡμίλησε χθές.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπουρνιᾶ, ἔχει ἐπικρατήσει, προκειμένου περὶ προγραμματικῶν δηλώσεων, νὰ παρέχεται κάποια μεγαλυτέρα εὐχέρεια. Πάντως κάμνω τὴν ὑπόμνησιν αὐτὴν καὶ δηλῶ, ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός.

§4Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κάμετε, κ. Πρόεδρε, μίαν μικρὰν παρέκκλισιν ἐκ τοῦ Συντάγματος πρὸς χάριν των.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλήφθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ἐκ μέρους τοῦ συναδέλφου κ. Κ. Παπακωνσταντίνου, ἡ ἀκόλουθος ἐπιστολή. Πρὸς Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἀνήκων εἰς πολιτικὸν Κόμμα, ἡ ὑπὸ τοῦ ὁποίου ἄσκησις τῆς ἐξουσίας ἔχει συνδεθῆ μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας, δὲν θὰ εἶχα λόγους νὰ διαδηλώσω δημοσίᾳ ὅτι θὰ ἀκολουθήσω τὴν ὑπὸ τοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ ληφθεῖσαν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ἐν ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πολιτικοῦ θέματος. Ἐθεώρησα, ὅμως, ἐπιβεβλημένην τὴν δήλωσιν, λόγῳ τῆς ἀπ’ ἀρχῆς γνωστῆς ἀντιθέσεώς μου ἐξ αἰτίας τῆς πολιτικῆς ἱστορίας τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ σαφὴς διαχωρισμὸς τῶν εὐθυνῶν του, ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1944 τοὐλάχιστον καὶ ἐντεῦθεν, ἀπὸ τοὺς ὑπονομευτὰς τῆς γαλήνης καὶ τῆς προόδου τῆς Χώρας καὶ ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως ἀπὸ τὴν ἀπειλὴν τῶν κομμουνιστῶν καὶ τῶν μετ’ αὐτῶν συνεργαζομένων, θὰ δικαιώσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κόμματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Αὐγούστου 1965

Μετὰ τιμῆς

Κ. Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Ἐπίσης ἐλήφθησαν καὶ αἱ κάτωθι δηλώσεις τῶν συναδέλφων κ.κ. Σ. Νικολαΐδου, Χ. Ἀποστολάκου καὶ Δ. Λαντζούνη, ἔχουσαι οὕτω:

Ἀθῆναι 28 Αὐγούστου 1965

ΔΗΛΩΣΙΣ

τοῦ βουλευτοῦ Καβάλας κ. Σταύρου Α. Νικολαΐδη Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Συμμορφούμενος πρὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κόμματος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου περὶ μὴ συμμετοχῆς τῶν μελῶν του εἰς συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς νέας ἀνωμάλως σχηματισθείσης Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐπιθυμῶν νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, παρακαλῶ, ὅπως εὐαρεστούμενοι ἀνακοινώσητε εἰς τὸ Σῶμα τὴν κάτωθι δήλωσίν μου: Καταψηφίζω καὶ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: 1) Διότι, οἱ σχηματίσαντες αὐτήν, ἄνευ ἀποχρῶντος σοβαροῦ λόγου, διέσπασαν τὴν ἑνότητα τοῦ Κόμματος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἰς τὴν ὁποίαν ἐστήριξε τόσας χρυσᾶς ἐλπίδας μεγάλη μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἔφερεν εἰς τὴν ἐξουσίαν πανηγυρικῶς, μετὰ μίαν περιπετειώδη τριακονταετίαν, κατὰ τὴν 16ην Φεβρουαρίου 1964, διὰ ν’ ἀπολαύσῃ τὰ ἀγαθὰ τῆς πολιτικῆς Ἐλευθερίας περὶ τῆς κοινωνικῆς Δικαιοσύνης, ὄχι μόνον αὐτή, ἀλλ’ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὅλοι οἱ λόγοι τῆς διασπάσεως, τοὺς ὁποίους ἐκ τῶν ὑστέρων ἐπικαλοῦνται οἱ ἀποσχισθέντες, ἀποτελοῦν προφανῆ προσχήματα, διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ σπεύδουσα φιλοπρωτία καὶ ἀρχηγοποίησίς των, διότι ἄλλως ὤφειλαν ἐγκαίρως καὶ πρὸ τῆς ἐνσκηψάσης πολιτικῆς κρίσεως νὰ καταγγείλλουν εἰς τὸ Κόμμα, ὅσα αἰτιῶνται σήμερον κατὰ τῆς Ἡγεσίας του, ζητοῦντες τὴν σύγκλησίν του εἰς σύσκεψιν, καί, ἂν δὲν εἰσηκούοντο, νὰ διαχωρίσουν ἔκτοτε τὰς εὐθύνας των, παραιτούμενοι καὶ ἀπὸ τὰ ἀξιώματα, μὲ τὰ ὁποῖα τοὺς ἐτίμησε τὸ Κόμμα καὶ ὁ Ἀρχηγός του. Ἄλλωστε καὶ τὰ θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων φέρονται ὡς διαφωνήσαντες μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὡς ἐπὶ παραδείγματι ἡ ἀποφυγὴ τῆς ἀναλήψεως ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ διαβοηθεὶς ΑΣΠΙΔΑ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐφέρετο δῆθεν ἀναμεμιγμένον τὸ ὄνομα τοῦ διακεκριμένου συναδέλφου κ. Α. Παπανδρέου, ἀποδεικνύονται ἀβάσιμοι ἀφορισμοὶ καὶ ἀνεύθυνα φληναφήματα. 2) Διότι ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἀποτελεσθεῖσα ὄντως ἀπὸ διάφορα κόμματα, διεκηρύσσετο ὡς συνισταμένη ὅλων τῶν κεντρώων πολιτικῶν τάσεων ὑπὸ πάντων τῶν συντελεστῶν της καὶ μόνον τώρα μερικοὶ ἀπὸ τοὺς ἀποσχισθέντας, ἐν οἷς καὶ ὁ φερόμενος πρόεδρος τῆς ὑπὸ κρίσιν Κυβερνήσεως, ἀνεκάλυψαν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ «μωσαϊκοῦ», διὰ νὰ καλύψουν μὲ φύλλα συκῆς τὴν ἀσχημοσύνην των, δικαίως προκαλοῦντες διὰ τοῦτο τὴν χλεύην τῶν ἀντιπάλων καὶ τὴν θλῖψιν καὶ ἀγανάκτησιν τῶν φίλων των. 3) Διότι ὁ σχηματίσας τὴν ὑπὸ ψήφισιν Κυβέρνησιν, ἐνῷ εἰς τὸν ἱστορικὸν λόγον του τῆς Θεσσαλονίκης ἐστιγμάτισε καὶ ἐγελοιοποίησε τὴν προκάτοχόν του αὐλικὴν ὡσαύτως Κυβέρνησιν, καὶ ἐνώπιον τῆς συσκέψεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδος ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς, ὅτι θὰ συνεμορφοῦτο πρὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κόμματος, ἐξαίφνης καὶ χωρὶς νὰ μεσολαβήσῃ κανὲν σοβαρὸν γεγονός, κληθεὶς εἰς τὰ Ἀνάκτορα, ὑπέστη, φαίνεται, πλύσιν ἐγκεφάλου, ἔπαθεν ἀμνησίαν καὶ ἐδέχθη τὴν περιπόθητον ἐντολὴν διὰ νὰ σχηματίσῃ νέαν Κυβέρνησιν καταισχύνης, ἀφοῦ ἀνεξαρτοποιήθη μετ’ ἄλλων συναδέλφων ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ματαίως ἀγωνιζόμενος τώρα νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα μὲ σοφίσματα ἀνάξια τῆς εὐφυΐας καὶ ἱστορίας του. 4) Διότι ἡ ὑπὸ κρίσιν Κυβέρνησις τύποις μὲν ἐμφανίζεται ὡς Κυβέρνησις Κέντρου, κατ’ οὐσίαν ὅμως εἶναι Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. τὴν ὁποίαν ἀγωνίζεται νὰ φέρῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ὁ ἄνθρωπος, ποὺ τὴν ἐπολέμησε σφοδρότερον ὅλων τῶν μελῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐκσφενδονίσας, μεταξὺ ἄλλων, καὶ τὰ πύρινα ἐκεῖνα: «Ποτὲ πιά! Ποτὲ πιά!» καὶ περιορίζων ἤδη τὴν φιλοδοξίαν του νὰ γίνῃ θεραπαινὶς τῆς Ε.Ρ.Ε. ὅπως λίαν δικαίως καὶ λίαν προσφυῶς τὸν ἐχαρακτήρισεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. 5) Διότι ἡ ὑπὸ κρίσιν Κυβέρνησις παρεβίασε καὶ κατεπάτησε πάντα νόμον ἠθικῆς εὐπρεπείας, καταστήσασα τὰ τίμια τῆς Πολιτείας ὑπουργικὰ ἀξιώματα ἀντικείμενον ταπεινῶν δελεασμάτων πρὸς ἄγραν ψήφων καὶ ἐξαχρείωσιν συνειδήσεων ἕνα φαινόμενον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐγνώρισαν τὰ χρονικὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ 5) διότι, ἐνῷ ὁ Πρόεδρος τῆς ὑπὸ κρίσιν Κυβερνήσεως ἀνεγνώριζε καὶ διεκήρυσσεν ὡς μόνην ἔξοδον ἀπὸ τὴν πολιτικὴν κρίσιν τὰς ἀμέσους ἐκλογὰς ὑπὸ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν φυσικά, ἤδη προσεταιρίζεται τὸν μῦθον τῶν φοβουμένων τὰς ἀμέσους ἐκλογὰς περὶ δῆθεν ὀξυτάτων συγκρούσεων μεταξὺ τοῦ λαοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. διεκήρυξε καὶ διακηρύττει, ὅτι οὔτε ἔθεσε ποτέ, οὔτε θέτει, οὔτε θὰ θέση θέμα καθεστωτικὸν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ.

Ὁ δηλῶν

ΣΤΑΥΡΟΣ Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ

Βουλευτὴς Καβάλας Πρὸς Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων

ΔΗΛΩΣΙΣ

Χρήστου Ἀποστολάκου Βουλευτοῦ Ἀθηνῶν Ἡ διαπιστωθεῖσα ἀνάγκη οἰκονομίας χρόνου εἰς τὰς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης, ὑποχρεοῖ καὶ ἄλλους τῶν κυρίων συναδέλφων νὰ ἀπόσχουν τῆς συμμετοχῆς εἰς αὐτὰς καθὼς καὶ ἐμέ, ὅστις περιορίζομαι εἰς τὴν κατωτέρω δήλωσιν, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ παρακαλῶ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως. Διατελῶ ἐν πλήρει συνειδήσει, ὅπως καὶ κάθε καλῆς πίστεως πολίτης ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου δὲν ὑπεχρεώθη εἰς παραίτησιν, ὥστε νὰ προκληθῇ ἐξ αὐτῆς τῆς αἰτίας ἡ σοβοῦσα πολιτικὴ κρίσις. Ἀπεναντίας ὁ κ. Παπανδρέου ἐν ὄψει τῆς πολιτικῆς του χρεωκοπίας ἔναντι τῆς ἀθετήσεως τῶν ἐκ τῶν διακηρύξεών του ὑπεσχημένων πρὸς τὸν λαόν, σκοπίμως προέβη εἰς παραίτησιν. Πιστεύω ἐπίσης καὶ εἶναι φανερὸν ὅτι ὁ παρὰ τοῦ ἰδίου συνθηματοποιηθεὶς ἐναντίον τῆς παρατάξεώς μας χαρακτηρισμὸς ὡς προδοτῶν εἶναι καθαρὰ ἐφεύρεσις καὶ δημοκοπικὴ ὑπεκφυγή. Διότι γνωρίζει ὁ κ. Παπανδρέου ὅτι ἅπαντα τὰ πολιτικὰ πρόσωπα τῆς παρατάξεώς μας ἀπὸ ἔτους εὑρίσκοντο εἰς ὀξυτάτην πολιτικὴν διαφωνίαν μετ’ αὐτοῦ καὶ ἐπὶ οὐσιωδῶν θεμάτων τῆς πολιτικῆς του αὐταρχικῆς πρωτοβουλίας καὶ ἀσυνεπείας πρὸς τὰς προγραμματικὰς ἐπαγγελίας τῆς Ε. Κέντρου. Προσωπικῶς καὶ εἰς ὅλως ἀνύποπτον χρόνον καὶ ἐννέα μήνας πρὸ τῆς κρίσεως εἰς δημοσίας συγκεντρώσεώς μου εἰς Ἀθήνας, Λάρισσα καὶ Αἴγιον ἐν συνεχείᾳ, κατήγγειλα ἀπεριφράστως τὴν παταγώδη διάψευσιν τῶν προεκλογικῶν ὑποσχέσεων τοῦ κ. Παπανδρέου ὡς πρὸς τὴν ἱκανοποίησιν δικαιωμάτων καὶ στοιχειωδῶν αἰτημάτων τῶν ἐργαζομένων καὶ δὴ ἐργατῶν καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, διότι ἐνῷ προέβαινεν εἰς αὐξήσεις ἐκ ψιχίων μέχρι 10% ἐξ ἀντιθέτου παρέδιδε τὰ ἡμερομίσθια καὶ μισθοὺς εἰς τὸν φρικώδη ἐξανεμισμὸν τῆς ἐκ 30% αὐξήσεως τιμαρίθμου ἐναγκαλιζόμενος τὸ δόγμα περὶ εὐημερίας τῶν ἀριθμῶν τοῦ προκατόχου του κ. Καραμανλῆ. Ταὐτοχρόνως παρέδιδε τὴν περὶ ἀνεξαρτήτου συνδικαλισμοῦ ἐλπίδα τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν ὁλοκληρωτικὴν στρατηγικὴν τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τοῦ νεοφωτίστου καθηγητοῦ υἱοῦ του. Παρέδιδεν ἐπίσης τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν Δημοκρατίαν εἰς τὴν ἐπαναστατικὴν ζύμωσιν τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τὴν δημοκρατικὴν λειτουργίαν τοῦ κόμματός μας εἰς τὴν ὀλιγαρχικήν του δεσποτείαν. Εἰς κρισίμους στιγμὰς τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐπαγγελιῶν του διὰ τὰ σκάνδαλα τῆς ΔΕΗ καὶ τὰ μυστικὰ κονδύλια μὲ τὰς ὁποίας συνήγειρε τὴν λαϊκὴν συνείδησιν καὶ τὴν δημοσίαν γνώμην, ἀντὶ τῶν διασαλπισθεισῶν κυρώσεων ὁ κ. Παπανδρέου περιφρονῶν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὴν πολιτικὴν ἠθικὴν διεσάλπισε παραγραφὴν καὶ ἐνῷ ἐδημιούργει κατηγορουμένους ἐσφράγιζεν τὴν φωνὴν τῆς δικαιοσύνης διὰ νὰ κατασπιλώσῃ καὶ μόνον τὴν τιμὴν τῶν πολιτικῶν του ἀντιπάλων. Ὁ κ. Παπανδρέου, δημαγωγεῖ ταπεινῶς καταφερόμενος κατὰ τοῦ ρόλου τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας εἰς τὰς οἰκονομικὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους. Διότι κατέστη γνωστόν, ὅτι ἀνύψωσεν εἰς συμπαραστάτας τῆς οἰκονομικῆς του γραμμῆς τὸν κ. Ἀνδρεάδην, τὴν ἑταιρίαν ΠΕΣΙΝΕ καὶ ἐσκανδάλισε πάντα πολίτην μὲ τὰς προκλητικὰς τροποποιήσεις του εἰς τὴν σύμβασιν ΠΑΠΠΑΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου δὲν ἀπήντησε ποτὲ δημοσίως ποίους ἤθελε νὰ ἐννοῇ ὁ κ. Ἀνδρεάδης μὲ τὰ πειστήρια τῆς βαλίτσας του. Ὁ κ. Παπανδρέου διακηρύσσει δῆθεν τὸν σεβασμὸν εἰς τὸν θεσμὸν τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας. Εἰς τὴν πρᾶξιν ἀνέχεται τὸ ἑνιαῖον μέτωπον διότι ἀπειλεῖ τοὺς πάντας μὲ τὸ ἑνιαῖον μέτωπον ἐκ τῶν κάτω. Καὶ ταὐτοχρόνως γνωρίζει, ὅτι τὸ ἑνιαῖον μέτωπον σημαίνει στυγερὰν ὑπονόμευσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Βασιλείας, τῆς μόνης ἐγγυήσεως ἐναντίον τοῦ διχασμοῦ τῶν Ἑλλήνων καὶ πρὸς διαφύλαξιν τοῦ ἐθνικοῦ μας καθεστῶτος. Τὶ ὀφείλει ἡ παράταξίς μας ὡς πολιτικῶν ἀνδρῶν πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου διὰ νὰ ἐπιρρίπτῃ εἰς ἡμᾶς τὸν ψόγον τῆς προδοσίας; Ὁ κ. Παπανδρέου ὀφείλει τὴν ἀναγνώρισίν του ὡς ἀρχηγοῦ εἰς ἕνα συνασπισμὸν δημοκρατικῶν δυνάμεων μὲ τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήσαμεν τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Δὲν ἐδημιούργησε τὸ κόμμα. Τὸ παρελθόν του γέμει προδοσιῶν του εἰς βάρος τῶν φυσικῶν του ἀρχηγῶν καὶ εἰς βάρος πάσης ἀρχῆς καὶ πάσης ἰδεολογίας. Κατεπρόδωσε τὸν στρατηγὸν Πλαστήρα, κατεπρόδωσε τὰς ἀρχάς του μὲ τὴν ἐκλογήν του ὡς βουλευτοῦ ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Διεξήγαγεν ἀδιανοήτους διαπραγματεύσεις μὲ τὸν κ. Καραμανλῆν καὶ περιεβλήθη ἀδιστάκτως τὸν μανδύαν τοῦ ἀποστάτου. Τὶ ἔδωσεν εἰς ἡμᾶς ὁ κ. Παπανδρέου; Τοῦ προσεφέραμεν τὴν πολιτικήν μας δύναμιν καὶ ἐπιρροὴν καὶ τὴν δόξαν τῆς ἡγεσίας ὅταν ἀκόμη δὲν ὠνειρεύετο. Τώρα μόνον προσπαθεῖ νὰ μᾶς παρασύρῃ μὲ τὸ δέλεαρ τῆς δῆθεν λαοκρατίας. Ἂν νομίζῃ, ὅτι τὴν διαθέτει πλανᾶται οἰκτρῶς. Δὲν θὰ εἶναι ἰδική του. Καὶ τὴν ἀπορρίπτομεν. Ἀπὸ κάθε δημαγωγίαν προτιμῶμεν τὴν Ἑλλάδα. Καὶ θὰ τὴν κρατήσωμεν ὀρθίαν κατὰ παντὸς ὑπονομευτοῦ. Ὁ κ. Παπανδρέου εἶναι ὁ Μέγας διδάσκαλος τῆς ἀσυνεπείας καὶ ἀρχιερεὺς τῆς προδοσίας. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Παπανδρέου. ΖΗΤΩ

ΤΟ ΕΘΝΟΣ, ΖΗΤΩ Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ.

Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Αὐγούστου 1965

Μετὰ πάσης τιμῆς

ΧΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ

Βουλευτὴς Ἀθηνῶν Πρὸς Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Παρακαλῶ Ὑμᾶς ὅπως ἀναγνώσητε ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὴν παροῦσαν δήλωσίν μου, σχετικὴν μὲ τὴν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ψῆφον μου. Ἡ ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ψῆφος μου δίδεται α) διὰ τὴν πίστιν καὶ ἀφοσίωσίν μου εἰς τὸ πολίτευμα τῆς χώρας μας καὶ τὴν συνταγματικὴν τάξιν καὶ β) διὰ τὴν προσήλωσίν μου εἰς τὰς ἀρχάς, ἠθικὰς ἀρετὰς καὶ ἀποφάσεις τοῦ Κόμματος τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, εἰς ὃ ἀνήκω, καὶ τὸ ὁποῖον ἐγγυᾶται καὶ ἐργάζεται διὰ τὴν ἡσυχίαν, γαλήνην, τάξιν καὶ πρόοδον τῆς Χώρας μας. Πέραν αὐτοῦ, ἡ ψῆφος μου δίδεται ἐναντίον τῆς Παπανδρεϊκῆς ὀχλοκρατίας τοῦ πεζοδρομίου, τῆς κατεδαφίσεως παντὸς ἔργου δημιουργίας καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐξαθλιώσεως τῶν πάντων. Ἐναντίον τῶν πορειῶν, ἀπειλῶν, τῶν ἐμπρησμῶν. Ἐναντίον τῆς ἠθικῆς, οἰκογενειακῆς καὶ πολιτικῆς διαστροφῆς καὶ τῆς φατρίας. Καὶ ἐναντίον τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὴν χώραν μας τῶν Γκαγκστερικῶν μεθόδων τῆς τρομοκρατήσεως πολιτῶν καὶ βουλευτῶν, τῶν ὁποίων θῦμα ὑπῆρξα καὶ ἐγώ, διὰ τηλεφωνικῶν ἀπειλῶν, ὥστε νὰ διερωτᾶται κάθε ἐλεύθερος καὶ ἔντιμος πολίτης, ποῦ βαδίζομεν; Πρὸς τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944; Αὐτὴ εἶναι ἡ Δημοκρατία; Ποῦ εἶναι ἡ περίοδος τῆς ἡσυχίας, τῆς γαλήνης, τῆς προόδου τῆς δημιουργικῆς ὀκταετίας; Ἡ ἀγάπη πρὸς τὴν χώραν, τὸ πολίτευμα, τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν πρόοδον τοῦ τόπου μας, θὰ ἐπικρατήσῃ διὰ τῶν ὑψηλῶν ἀγώνων τῆς ΕΡΕ καὶ τῶν ἐθνικῶς σκεπτομένων πολλῶν ἄλλων βουλευτῶν τοῦ παρόντος Κοινοβουλίου.

Μετὰ τιμῆς

Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ

Βουλευτὴς Μεσσηνίας Ὁ κ. Σ. Στεφανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§6Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὰ καὶ ἔχουν ἐκτεθῆ ἐπαρκῶς καὶ λεπτομερῶς, ἀπὸ ἀμφοτέρας τὰς πλευράς, ὅσα ἔλαβον χώραν περὶ τὴν κρίσιν, ἡ ὁποία τελευταίως ἐξερράγη καὶ εἶναι, ὡς ἐκ τούτου, δυνατὸν ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς νὰ ἐξαγάγουν ἐξ αὐτῶν τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα. Δι’ αὐτὸ δὲν πρόκειται νὰ κουράσω τὴν Βουλήν, ἐπαναλαμβάνων τὰ ἴδια πράγματα. Θὰ περιορισθῶ εἰς τὰ τῆς κρίσεως, ἐφ’ ὅσον ταῦτα συνδέονται μὲ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἤδη, τοῦ ἀνεξαρτήτου. Ἐν πρώτοις, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, κ.κ. βουλευταί, νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι διὰ τὴν δημιουργίαν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μακρὰς καὶ ἰδιαιτέρας κατέβαλον προσπαθείας. Τὰ ἐμπόδια ἦσαν μεγάλα, αἱ ἀντιξοότητες ἐπίσης μεγάλαι, ἀλλὰ ἦτο βαθεῖα, βαθυτάτη ἡ πίστις μου, ὅτι ἐπετελεῖτο ἡ δημιουργία ἑνὸς δευτέρου κόμματος εἰς τὸν τόπον, διότι ἄνευ αὐτοῦ θὰ ἦτο ἀδύνατος ἡ ὁμαλὴ λειτουργία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ τῆς δημοκρατίας. Αὐτὴ ἡ βαθεῖα πίστις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία μὲ ἐνέπνεεν εἰς τὸ νὰ ὑπερνικῶ τὰς ἀντιξοότητας καὶ μαζὶ μὲ ἄλλους συναδέλφους νὰ καταβάλω κάθε δυνατὴν προσπάθειαν, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸ μονοκομματικὸν καθεστὼς καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὕπαρξιν δύο τοὐλάχιστον κομμάτων. Εἶναι γνωστὰ καὶ εἰς ἄλλους συναδέλφους τὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα συνηντήσαμεν. Εἶναι γνωστὰ ἐπίσης καὶ ὅσα ἔλαβον χώραν μετὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς συνεργασίας τοῦ ἀειμνήστου Σοφοκλῆ Βενιζέλου μὲ τὸν κ. Παπανδρέου. Ἐπεζητοῦμεν ἐπὶ μακρὸν χρόνον ποῖος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρώσῃ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν του ὅλα τὰ κόμματα καὶ τὰς ὁμάδας, αἱ ὁποῖαι ἐκινοῦντο μεταξὺ τῶν δύο ἄκρων. Καὶ ὅταν εἰς τὸ τέλος ἀνεκαλύψαμεν, ὅτι ὁ Γεώργιος Παπανδρέου ἠδύνατο νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀποστολὴν αὐτήν, δὲν ἐδιστάσαμεν νὰ τεθῶμεν εἰς αὐτὸν καὶ μετὰ ταῦτα δραστηρίως νὰ ἐνεργήσωμεν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν διὰ νὰ ὑπαχθοῦν εἰς αὐτὸν ὅλαι αἱ ὁμάδες, αἱ ὁποῖαι πράγματι ἐζήτουν τὴν δημιουργίαν ἑνὸς νέου Κόμματος. Καὶ μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν συνεννόησιν δὲν ὑπῆρξαν ὀλίγα τὰ ἐμπόδια. Ὁ ὑποφαινόμενος ἠναγκάσθη πολλὲς φορὲς νὰ ὁμιλήσῃ σκληρῶς πρὸς τὸν κ. Γ. Παπανδρέου, ὁσάκις ἐνόμιζεν, ὅτι αὐτὸν βαρύνει ἡ εὐθύνη, ἀλλὰ καὶ ἐκ παραλλήλου νὰ ὁμιλήσῃ γλῶσσαν σκληρὰν πρὸς τὸν Σοφοκλῆ Βενιζέλον. Καὶ ἐκινδύνευσα νὰ ἐκθυρωθῶ καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ σπίτι τοῦ εὐγενοῦς αὐτοῦ ἀνδρός, διότι ἐπέμενα ἐπὶ τῆς ἀνάγκης, ὅτι τὸ ἐθνικὸν συμφέρον πρέπει νὰ τεθῇ ὑπεράνω παντὸς ἄλλου ἀτομικοῦ ἢ στενοῦ κομματικοῦ συμφέροντος. Καὶ ἐπετεύχθη, ἐπὶ τέλους, ἡ ἑνότης. Ἐγράφη, ὅτι μᾶς ἀνέσυρεν ἀπὸ τὴν ἀφάνειαν ὁ κ. Γ. Παπανδρέου. Πιθανὸν νὰ εἶναι αὐτὸ ἀληθές. Ἀλλ’ εἶναι ἐξ ἴσου ἀληθές, ἀληθέστατον, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἅπαντες συνεκεντρώθημεν περὶ τὸν Γεώργιον Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἕως τότε ἦτο ἀρχηγὸς ἑνὸς μικροῦ κομματιδίου, ὅτι καὶ ἡμεῖς τὸν ἀνυψώσαμεν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν. Καὶ εἶναι ἐξ ἴσου ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Γεώργιος Παπανδρέου διεξήγαγε τὸν ἀγῶνα μὲ ἱκανότητα, ὥστε τελικῶς νὰ ἐπιβληθῶμεν καὶ νὰ ἐπικρατήσωμεν. Καὶ ἀνήκει ἐξ ὁλοκλήρου εἰς αὐτὸν ἡ τιμὴ αὐτή. Δὲν ἦτο μόνον ἐὰν θὰ ἐπετυγχάναμεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ἔπρεπε, ἐπὶ πλέον, μετὰ ταῦτα νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι εἴμεθα ἱκανοὶ καὶ ἄξιοι νὰ κυβερνήσωμεν τὸν τόπον, καὶ ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰ λαϊκὰ αἰτήματα καὶ προπαντὸς νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸ πρόγραμμα ποὺ ὑπεσχέθημεν. Κύριοι βουλευταί, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον γνωρίζετε, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἅμα τῇ δημιουργίᾳ τῆς Ε.Κ., ποῖαι ἦσαν αἱ πικρίαι τὰς ὁποίας ἐδοκίμασα. Ἐνθυμεῖσθε τὴν Ἀντιπροεδρίαν τὴν ἄνευ οὐδενὸς οὐσιαστικοῦ περιεχομένου. Γνωρίζετε τοὺς διδύμους τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ὅλα αὐτὰ τὰ παρῆλθον καὶ οὐδὲν ἐξ αὐτῶν μὲ ἐπηρέασε, διότι διὰ λόγους προσωπικούς, ἦτο ἀπολύτως δι’ ἐμὲ ἀπαράδεκτον, ὅπως θέσω εἰς κίνδυνον τὴν ἑνότητα τοῦ Κόμματος. Θὰ ἠδυνάμην, ἐὰν ὑπῆρχεν ἕνα θέμα γενικώτερον, νὰ προέβαλον οἱανδήποτε ἀντίρρησιν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ προσωπικῶν θεμάτων, ὤφειλα νὰ δώσω τὸ παράδειγμα, ὅτι ἔπρεπε νὰ παραμερίζωνται χάριν τοῦ κομματικοῦ συμφέροντος. Ἡ πίστις μου, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς δευτέρου κόμματος, ἦτο τοιαύτη, ὥστε τὸ κάθε προσωπικὸν παρεμερίζετο. Καὶ ἐν τούτοις θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ ἐγὼ ἀντὶ νὰ καταπίνω τόσας πικρίας καὶ νὰ ἀνέχωμαι τόσας ἀδικίας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἑλιχθῶ καὶ ἐγὼ τοῦ τρόπου, ὁ ὁποῖος θὰ μοῦ ἐπέτρεπε νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ 1956. Ἐν τούτοις δὲν ἐδέχθην νὰ κάμω οἱανδήποτε παραχώρησιν καὶ ἀπεδέχθην τὴν ἀποτυχίαν. Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ γνωρίζητε, κύριοι, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ συνείδησίς μου τὸ ἐπιβάλλει, οὐδαμῶς ὁ φόβος τῆς ἀπωλείας τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, θὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ ἐπιτελέσω τὸ καθῆκον μου. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μία ἐπαφή. Ἀπέφυγα νὰ τὸ πράξω, ὄχι ἀπὸ μισαλλοδοξίαν, ἀλλὰ διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ βαθειά μου πίστις ἦτο, ὅτι μονοκομματικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς τὴν πόλωσιν, θὰ ἦτο καταστρεπτικὸν διὰ τὸ Ἔθνος. Καὶ δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ σκεφθῶ τὸν ἑαυτόν μου μόνον. Ἔπρεπε, συνεπῶς, νὰ καταβάλω τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας κατέβαλον, διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς Ἑνώσεως καὶ αἱ ὁποῖαι εὐτυχῶς εἰς τὸ τέλος ἀπέδωσαν τοὺς καρποὺς ποὺ ἀνεμέναμεν. Καὶ ἔρχομαι τώρα, κύριοι, εἰς τὴν κρίσιν. Πληροφοροῦμαι μίαν ἡμέραν αἰφνιδίως ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, διότι ὅλα συνήθως ἐκ τῶν ἐφημερίδων τὰ πληροφορούμεθα, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπετίθετο ἐναντίον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Μοναδικὸν φαινόμενον εἰς τὰ πολιτικὰ χρονικά. Εἶναι δυνατὸν νὰ παραιτηθῇ ἕνας Ὑπουργός, ὁπότε ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅ,τι δήποτε. Αὐτὸ μὲ ἐξώργισεν. Αὐτὸ μὲ ἐγέμισεν ἀγανάκτησιν. Καὶ τὴν ἀγανάκτησιν αὐτὴν τὴν ἐξέφρασα εἰς τὸν ἴδιον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τοῦ εἶπον, πῶς ἀνέχεσαι τὴν ἐπίθεσιν καὶ δὲν στέλεις τὸ Διάταγμα τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ νὰ δύναται τοὐλάχιστον ὡς τέως Ὑπουργὸς νὰ σὲ ὑβρίζῃ. Διότι, ὅτι συμβαίνει σήμερον εἶναι πρωτοφανὲς εἰς τὰ πολιτικὰ χρονικά. Ἡ ἀπάντησις περίπου ἦτο, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο ἀκόμη δυνατόν, ἢ ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ γίνῃ. Ταὐτοχρόνως εἰς μίαν ἐφημερίδα ἀπογευματινὴν ἐδημοσιεύετο ἡ εἴδησις, ὅτι ἐστάλη εἰς τὴν Κέρκυραν τὸ Διάταγμα ἀντικαταστάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀνακριβές. Πάντως ἡ ἰδική μου ἀγανάκτησις ὑπῆρξεν εἰλικρινὴς καὶ ἐξεδηλώθη ἐπανειλημμένως. Σκεφθῆτε, ὅμως, ποία ὑπῆρξεν ἡ κατάπληξίς μου, ὅταν ἐγκύρως ἐπληροφορήθην, ὅτι οὐδέποτε ἐστάλη Διάταγμα ἀντικαταστάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὅταν μετὰ ταῦτα ἐστάλη, ἦτο συνδυασμένον μὲ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Διατί; Διὰ λόγους λεπτότητος πρὸς τὸν ἀντικαθιστάμενον Ὑπουργόν. Καὶ ἐκ τῆς λεπτότητος αὐτῆς ἐφθάσαμεν, κύριοι, νὰ δημιουργηθῇ θέμα γοήτρου προσωπικοῦ διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, γοήτρου διὰ τὴν δημοκρατίαν, καὶ τελικῶς συνταγματικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον καὶ μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὴν παραίτησιν καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν κρίσιν. Ἐν τούτοις, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ λεπτότης ἔναντι ἑνὸς Ὑπουργοῦ εἰς τοιαύτας περιπτώσεις εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ συνταγματικὸν θέμα, εἶναι δυνατὸν νὰ ὀξυνθῇ ἡ ὑφισταμένη κατάστασις καὶ νὰ μᾶς ὠθήσῃ τελικῶς εἰς νέον διχασμὸν καὶ ἀλληλοσπαραγμόν. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην εἶχα πλέον δισταγμούς, ἐγὼ ὁ ὁποῖος τὰ προσωπικά μου ζητήματα τὰ παραμέρισα, καὶ ἤρχισα πλέον νὰ σκέπτωμαι ἐὰν δὲν εὑρισκόμεθα ἐπὶ ἑνὸς σχεδίου προπαρασκευασμένου πρὸς σύγκρουσιν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ὡδήγει εἰς καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἀντιπροεδρίας μου —πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, εἴτε ὡς Ὑπουργοί, εἴτε ὡς βουλευταὶ τοῦ Κέντρου μὲ ἐπεσκέπτοντο— εἰς ἐποχὴν ποὺ ἡ Ε.Κ. εὑρίσκετο εἰς καθίζησιν καὶ μοὶ ἐξεφράζοντο ἀπαισιοδόξως χωρὶς ὅμως ποτὲ ἐγὼ νὰ τοὺς ἐνθαρρύνω καὶ χωρὶς νὰ τοὺς προτρέψω εἰς ἐνεργείας διασπαστικὰς ἢ εἰς οἱασδήποτε φύσεως διαμαρτυρίας, δὲν θὰ ὑπάρξῃ κανεὶς ἐξ ὑμῶν ποὺ μπορεῖ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ ἐπεζήτησα νὰ δημιουργήσω ὁμάδα εἰς τὸ Κέντρον, κανεὶς δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ προσεταιρίσθην φίλους δι’ οἱονδήποτε διασπαστικὸν σκοπόν. Ὅλα τὰ ἠνεχόμην καὶ τὰ ἐδεχόμην. Ὅταν ὅμως ἔφθασεν ἡ δῆθεν λεπτότης ἔναντι ἑνὸς ἀπερχομένου Ὑπουργοῦ νὰ μᾶς δημιουργῇ συνταγματικὸν θέμα καὶ νὰ μᾶς ὁδηγῇ εἰς τὴν διαίρεσιν καὶ εἰς ἕνα νέον ἐθνικὸν διχασμόν, ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ συνείδησίς μου ἤρχισε νὰ ἐξανίσταται. Καὶ ὅλα ταῦτα νὰ δημιουργοῦνται ὅταν ὑπῆρχε τὸ Ἔθνος μὲ τοὺς πόθους του καὶ τὰς ἀγωνίας του. Καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ἐπίλυσις ὅλων τῶν μεγάλων προβλημάτων, διότι ἐνεφανίσθη τὸ θέμα λεπτότητος ἀπέναντι ἑνὸς Ὑπουργοῦ. Καὶ θὰ ἔπρεπε χάριν αὐτῆς τῆς λεπτότητος νὰ ἐξαπολύσωμεν τὸν διχασμόν! Κύριοι βουλευταί, παρ’ ὅλα αὐτά, ἐπειδὴ ἐνόμιζον, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδόν, κατέβαλον καὶ πάλιν κάθε δυνατὴν προσπάθειαν, διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν δι’ ἕνα λόγον δῆθεν λεπτότητος πρὸς ἕνα Ὑπουργὸν εἰς τὴν διάσπασιν καὶ τὸν διχασμόν. Καὶ κατὰ τὴν κατάθεσιν ἐκ μέρους μου τῆς διερευνητικῆς ἐντολῆς, προέβην εἰς ἔκκλησιν πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ ἐζήτησα νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος συνδιαλλαγῆς μετὰ τοῦ τέως Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ πράγματι ἀντελήφθην ἐκ μέρους του μίαν τοιαύτην διάθεσιν, ἔσπευσα νὰ εἰδοποιήσω τὴν ἑπομένην τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ τὸν εἴπω, προσπαθήσατε νὰ ἔλθητε εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν Βασιλέα, τὸ ἔδαφος εἶναι ψυχολογικῶς προπαρασκευασμένον καὶ νὰ προσπαθήσητε νὰ εὕρητε μίαν λύσιν, διότι ἄλλως ὑπάρχει πρὸ ἡμῶν τὸ χάος. Πληροφοροῦμαι, ὅτι θὰ ἔλθουν παράγοντες τινὲς τοῦ Κέντρου, θὰ σᾶς ὁμιλήσουν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, ἀκούσατέ τους, μὴ περιφρονήσητε τὰς ὑποδείξεις, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ὁδηγήσουν εἰς μίαν λύσιν. Καὶ πράγματι οἱ ἐν λόγῳ παράγοντες μετέβησαν, ὅπως ἐπληροφορήθην, εἰς τὸ Καστρὶ καὶ κατέβαλον προσπάθειαν νὰ πείσουν τὸν κ. Παπανδρέου νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὰ Ἀνάκτορα διὰ νὰ ζητήσῃ ἀκρόασιν. Τί συνέβη μὲ τοὺς παράγοντας αὐτούς; Τὶ ἀντηλλάγη μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοῦ κ. Παπανδρέου δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ἀμέσως νὰ γνωρίζω. Ὁ ἀγαπητὸς κ. Παπαπολίτης, ὁ ὁποῖος ἦτο παρὼν κατὰ τὴν σύσκεψιν νομίζω, ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ εἴπῃ καὶ νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τί διημείφθη, τί ἐλέχθη καὶ τί εἰσηγήθη ἡ ὡς ἄνω ἐπιτροπὴ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ., προκειμένου οὗτοι νὰ δοῦν τὸν Βασιλέα τὴν ἑπομένην ἡμέραν. Καὶ ἂν ὁ κ. Παπαπολίτης θελήσῃ νὰ μᾶς εἴπῃ τί συνέβη, θὰ διαφωτισθῶμεν ἀναμφισβητήτως. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω ὅσα διαδίδονται, διότι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν προσωπικῶς νὰ τὰ ἐπιβεβαιώσω. Κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ἧς στιγμῆς, ἐπαναλαμβάνω, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ παραμερίζωμεν τὰ τεράστια, τὰ ἐπείγοντα προβλήματα τοῦ λαοῦ καὶ νὰ σκεπτώμεθα μόνον τὴν λεπτότητα ἔναντι ἑνὸς ἀπερχομένου Ὑπουργοῦ καὶ νὰ δημιουργοῦμεν τοιουτοτρόπως συνταγματικὰ προβλήματα, παραιτήσεις καὶ διαφωνίας, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης λέγω, ὀφείλω νὰ σᾶς τὸ εἴπω, ὅτι δι’ ἐμὲ ἡ συνωμοσία ἤλλαξε στρατόπεδον, ὅτι ἐβαδίζαμεν πρὸς παρεσκευασμένην διάσπασιν καὶ διαφωνίαν. Τοὺς λόγους δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ τῶν ὁποίων γνωρίζω καλῶς τὰς καταστρεπτικὰς συνεπείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι δι’ ἐμὲ βέβαιον, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς μίαν κρίσιμον καμπὴν καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς ἀδιεξόδου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ σοβαρὸς οὐσιώδης λόγος. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ ὑπῆρξε καὶ ἕνα ἄλλο γεγονὸς ποὺ ἐβάρυνεν ἐπὶ τῆς συνειδήσεώς μου. Εἶναι γνωστὴ ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ἅμα ὡς ὡρίσθη αἰφνιδιαστικῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Νόβα, εἶναι ἀληθές, ὅτι ἅπαντες ὠργίσθημεν, ἀλλά, ἐπὶ τέλους, μετὰ ταῦτα ἐπηκολούθησεν ὁ ὀχετὸς τῶν ὕβρεων, αὐτὴ ἡ συνεχὴς ἐπανάληψις τῆς λέξεως προδοσία, εἶναι δι’ ἐμὲ καὶ ἀντικοινοβουλευτικὴ καὶ ἀντιδημοκρατική. Μήπως εἶναι ἡ πρώτη ἀπόσχισις ποὺ γίνεται διασπάσεως εἰς τὴν Βουλήν; Ἐνθυμῆσθε παλαιότερον πόσες φορὲς ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος συνέπηξαν κόμμα καὶ συνηνώθησαν, ἀλλὰ καὶ πόσες φορὲς δὲν ἐχωρίσθησαν, δὲν διεσπάσθησαν. Ποῖος, ὅμως, ἐσκέφθη νὰ τοὺς ἀπευθύνῃ τὴν κατηγορίαν τῆς προδοσίας, εἴτε κατὰ τοῦ κ. Παπανδρέου, εἴτε κατὰ τοῦ ἀειμνήστου Βενιζέλου; Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἐδημιούργησε τὸ Κόμμα του ἀποσπασθεὶς ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ὁ ὑποφαινόμενος ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἀπεσπάσθη ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ποῖος ὅμως ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἐτόλμησε νὰ ὁμιλήσῃ περὶ προδοσίας; Λέγω ὅτι εἶναι ἀντιδημοκρατικὴ καὶ ἀντικοινοβουλευτικὴ ἡ νέα αὐτὴ τακτική. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἀκριβῶς καὶ ἡ ἀντίληψις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. κ. Παπανδρέου. Ὁ κ. Παπανδρέου, ἔλεγε τὸ 1964: Ἡ Δημοκρατία δὲν ἀπειλεῖ οὔτε ὑβρίζει, ἡ Δημοκρατία πείθει». Καὶ ἐρωτῶ: Ἀκολουθεῖτε αὐτὸν τὸν ὁρισμὸν τοῦ Ἀρχηγοῦ σας; Ἐγὼ ἀκολουθῶ τὸν ὁρισμὸν ποὺ ἔδωσεν ὁ κ. Παπανδρέου καὶ μένω εἰς αὐτὸν προσκεκολλημένος, σεῖς δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἀκολουθεῖτε τὴν γραμμὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ σας, διότι ἀπεδείξατε διὰ τῆς στάσεώς σας εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν σέβεσθε τίποτε, οὔτε θεσμούς, οὔτε τὸ Κοινοβούλιον, δὲν σέβεσθε αὐτὸ τὸ ἱερὸν τέμενος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται, ὅτι στεγάζεται ἡ λαϊκὴ κυριαρχία. Ἀκολουθεῖτε ὁδόν, ἡ ὁποία εἶναι ἄκρως ἀντίθετος πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ὁ Ἀρχηγός σας. Ἐγὼ μένω πιστὸς εἰς ὅσα διεκήρυξε περὶ δημοκρατίας, σεῖς δὲν δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε τοῦτο. Σεῖς δὲν εἶσθε δημοκρατικοὶ κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Ἀρχηγοῦ σας καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνας πρόσθετος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀποχωρίζομαι ἀπὸ σᾶς καὶ θὰ παραμείνω εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀνεξαρτήτου. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ πρέπει νὰ γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, ὅτι δι’ ἡμᾶς ὁ Γεώργιος Παπανδρέου ἦτο ἐπὶ πλέον μία πνευματικὴ προσωπικότης, ἕνας ἡγέτης μὲ πνευματικὴν ἀκτινοβολίαν, ἡ ὁποία ἐνομίζαμεν ὅτι θὰ εἰσήγαγε νέα ἤθη καὶ ἔθιμα, ὅτι θὰ ἐξύψωνε καὶ θὰ ἐξευγένιζε τὸν πολιτικόν μας βίον, ὅτι θὰ εἰσῆγεν ἕνα πραγματικὸν πολιτισμὸν εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι διαπράττω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκριτομυθίαν, νὰ εἴπω, ὅτι ὁ Βασιλεὺς εἰς μίαν συνομιλίαν ρητῶς μοῦ ἐδήλωσεν ὅτι συμπαθῶ καὶ θαυμάζω τὸν κ. Παπανδρέου, διότι ἔχει μίαν ἀνάτασιν πνευματικὴν ἡ ὁποία ὑπόσχεται ὅτι ἠμπορεῖ νὰ δημιουργήσῃ πολιτισμένας συνθήκας εἰς τὸν πολιτικόν μας βίον. Ὅταν ἡμεῖς βλέπωμεν τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἐκτρέπεται εἰς ὑλακὰς καὶ εἰς ὕβρεις, εἴπατέ μου ἂν τοιαῦτα ἤθη ἐπεκράτουν ποτὲ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν. Εἴπατέ μου ἂν ἐπικρατῇ σήμερον εὐπρέπεια καὶ πολιτισμὸς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν; Δι’ αὐτὸ κ. συνάδελφοι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ δρόμοι μας νὰ εἶναι πλέον παράλληλοι. Ἐφ’ ὅσον ἐμμένατε εἰς τὴν γραμμὴν αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς εὕρετε συμφώνους. Ἡμεῖς θὰ εἴμεθα σύμφωνοι μὲ ὅσα διεκήρυξεν ὁ Γεώργιος Παπανδρέου, ἐνῷ σεῖς πράττετε τὸ ἀντίθετον. Σεῖς ἀποδεικνύετε, ὅτι δὲν ἀκολουθεῖτε τὸν Ἀρχηγόν σας ἀλλὰ ἀντίθετον ἀκριβῶς δρόμον. Ἐκτὸς ἂν νομίζητε, ὅτι ὁ Ἀρχηγός σας ἄλλα λέγει καὶ ἄλλα πράττει, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν δέχομαι. Ἀλλὰ ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, μία ἁπλούστευσις τοῦ συνταγματικοῦ θέματος τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ παραδίδετε πρὸς κοινὴν χρῆσιν διὰ τοὺς ἁπλοϊκοὺς τοὺς ὁποίους ἐνδέχεται νὰ ἐπηρεάζῃ. Εἰς τὴν Βουλὴν ὅμως δὲν πρόκειται νὰ ἀσκήσῃ ἐπιρροήν τινα. Πρόκειται περὶ τοῦ γνωστοῦ διλήμματος ἂν θὰ κυβερνᾷ ὁ Βασιλεὺς ἢ ὁ λαός. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ἐρώτημα αὐτὸ εἶναι ὅλως ἀβάσιμον. Βεβαίως ὁ λαὸς ἐκλέγει τοὺς ἀντιπροσώπους του, οἱ δὲ ἀντιπρόσωποί του κυβερνοῦν, ἀλλὰ κυβερνοῦν σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα, τὸ δὲ Σύνταγμα οὐδέποτε ἐξωθεῖ τὰς διαφόρους ἐξουσίας εἰς ἀντιθέσεις καὶ εἰς σύγκρουσιν. Ἀντιθέτως, τὸ Σύνταγμα ἐμπνέεται ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἀνάγκης τῆς ἐξισορροπήσεως μεταξὺ τῶν διαφόρων αὐτῶν ἐξουσιῶν, τῆς ἐναρμονίσεως καὶ τελικῶς τῆς συνεργασίας αὐτῶν. Αὐτὸ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἐμπνέῃ ὅλους καὶ θὰ ἔπρεπε κατ’ ἐξοχὴν νὰ ἐμπνέῃ τὸν Γεώργιον Παπανδρέου. Διότι, ὁ Γεώργιος Παπανδρέου, ἐπαναλαμβάνω ἀκόμη μίαν φοράν, ὅτι ὁ Παπανδρέου δὲν ἦτο ἁπλῶς κομματάρχης οὔτε καὶ κυβερνήτης. Δι’ ἡμᾶς ἦτο κάτι περισσότερον, ἐθνάρχης. Εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἕνας Βασιλεὺς νέος ἀνήρχετο εἰς τὸν Θρόνον, ὁ Γεώργιος Παπανδρέου ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ κατευθύνῃ τὰ πρῶτα του βήματα, ἔπρεπε νὰ ἐξομαλύνῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν καὶ ὄχι νὰ δημιουργῇ διλήμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεπίτρεπτα. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξευρίσκῃ μεθόδους ὥστε τοιαῦτα διλήμματα νὰ μὴ τίθενται καὶ ἂν ἐτίθεντο νὰ ἐξευρίσκῃ τρόπους νὰ τὰ ὑπερνικᾷ. Τότε θὰ ἀντεπεκρίνετο πρὸς τὴν κοινὴν ὅλων μας ἐπιθυμίαν καὶ τότε θὰ ἦτο ὅπως τὸν ἠθέλομεν, ὄχι κομματάρχης, ἀλλὰ πραγματικὸς ἐθνάρχης. Ἐν τούτοις, κύριοι, βλέπετε ὅτι ἀπὸ μικρὰ καὶ ἀσήμαντα, ἐφθάσαμεν εἰς τὰ σημαντικὰ καὶ ἐπικίνδυνα. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τίθεται πλέον εἰς τὸν λαὸν τὸ δίλημμα ἂν θὰ ὑποχωρήσῃ ὁ Βασιλεὺς ἢ θὰ ὑποκύψῃ ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀπαράδεκτον τὸ δίλημμα αὐτό. Δὲν δέχομαι οὔτε ὁ ἕνας παράγων νὰ ἐξευτελισθῇ οὔτε ὁ ἄλλος νὰ ταπεινωθῇ καὶ οἱ δύο παράγοντες ἵστανται ὑψηλὰ καὶ ἔχουν πάντοτε ὑποχρέωσιν νὰ ἐξευρίσκουν λύσιν καὶ ἡ ἐξεύρεσις τῆς λύσεως ἀνήκει πρὸ παντὸς εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὸν λαόν. Καὶ αὐτὸς ἔπρεπε νὰ ἀποφύγῃ καὶ τὰς διαστάσεις καὶ τὰς συγκρούσεις καὶ μάλιστα εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐνώπιόν μας πρόσκεινται ἐπείγοντα καὶ ἀγχώδη προβλήματα οἰκονομικά, κοινωνικά, τὰ ὁποῖα κρατοῦν ἐν ἀγωνίᾳ τὸν λαόν. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα, θὰ ἔπρεπε νὰ καταβάλλεται πάντοτε μία προσπάθεια ἐναρμονίσεως τῶν δύο ἀνωτάτων παραγόντων καὶ τὴν εὐθύνην πρὸς τοῦτο κατ’ ἀρχήν, ἐπαναλαμβάνω τὴν ἔχει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Καὶ δι’ ἕνα πρῶτον λόγον: διότι αὐτὸς εἶναι ὁ Γεώργιος Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν τεραστίαν πεῖραν ὄπισθέν του, ὁ ὁποῖος ἔχει πραγματικῶς ἕνα πνευματικὸν κόσμον αὐτάρκη, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ θὰ ὤφειλε νὰ ἐξευρίσκῃ πάντοτε λύσεις εἴτε ἐμμέσους καὶ νὰ μὴ ἐμφανίζῃ εἰς τὸν λαὸν τοιαῦτα ἀνεπίτρεπτα διλήμματα, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦν εἰς σύγκρουσιν καὶ ἀνωμαλίαν. Σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ κατέλθωμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸ δίλημμα; Πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ ὁ Βασιλεὺς ἢ πρέπει νὰ καμφθῇ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας; Αὐτὸ δι’ ἐμὲ εἶναι ἀπαράδεκτον. Οὔτε τὸ ἕνα, οὔτε τὸ ἄλλο δέχομαι. Ἀναμφισβητήτως ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς μεγάλου ἐθνικοῦ θέματος, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος, ἴσως αὐτὸ θὰ ἦτο ἐπιτρεπτόν. Ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅ,τι ἔλεγε κάποτε, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος ὅταν εἶδε τὰ ἀπώτερα ἀποτελέσματα διχασμοῦ, εἶπε: ἠναγκάσθην νὰ φθάσω εἰς τὸν διχασμὸν καὶ ἔπρεπε νὰ φθάσω διότι ἐπρόκειτο περὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς Ἑλλάδος. Τώρα ὅμως ποὺ βλέπω τὰ ἀποτελέσματα, αἰσθάνομαι δέος διότι ἠναγκάσθην νὰ φθάσω μέχρις αὐτοῦ! Σκεφθῆτε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν διχασμὸν ἐκ λόγων λεπτότητος πρὸς ἕνα Ὑπουργὸν ἀπερχόμενον, πρὸς ἕνα Ὑπουργὸν ἀντικαθιστάμενον. Εἴδατε σεῖς ποτὲ νὰ ἀντικαθίσταται Ὑπουργὸς καὶ νὰ ὑπῆρξε τοιαύτη λεπτότης ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸς τὸ Ὑπουργεῖον του διὰ νὰ μὴ τὸν μειώσῃ, διὰ νὰ μὴ τὸν θίξῃ; Κύριοι βουλευταί, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἡμεῖς τοιαύτης φύσεως διαφωνίαν καὶ διάστασιν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι κατήλθομεν εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ σύνθημα ἢ ὁ Βασιλεὺς θὰ ὑποχωρήσῃ ἢ ὁ Ἀρχηγὸς θὰ ὑποκύψῃ. Μὴ πλανᾶσθε, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ὄχι μόνον εἰς τὰς ἐκλογὰς θὰ φθάσωμεν, μὲ πραγματικὸν ἀλληλοσπαραγμόν, ἀλλὰ καὶ μετεκλογικῶς θὰ συνεχισθῇ ἡ αὐτὴ ἀνωμαλία καὶ ἡ σύγκρουσις. Καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ συνεχισθοῦν τὰ πάθη καὶ ἐπὶ μακρὸν χρόνον δὲν θὰ ἴδῃ ὁ λαὸς ἀποκαθισταμένην τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν ἠρεμίαν, ἀντὶ τῆς ὁποίας κανένα πρόγραμμα, καμμία πολιτικὴ ἀναπτύξεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Εἶναι δυνατόν, λοιπόν, ἡμεῖς νὰ παραβλέψωμεν τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ προβλήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι διεφωνήσαμεν ἐπὶ καθαρῶς τυπικῶν θεμάτων; Κατ’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἐπιζητεῖται — δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποίους αὐτὸ ἐν καιρῷ θὰ ἀποκαλυφθῇ— ἡ ἐκτράχυνσις τῆς καταστάσεως, διότι ἐπεζητήθη καὶ προπαρεσκευάσθη ἡ διάστασις διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν σύγκρουσιν τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει μὲ κάθε τρόπον νὰ ἀποτρέψωμεν. Ἡ Δημοκρατία δὲν συνδέεται μὲ τοὺς προπηλακισμούς, μὲ ὀχλοκρατικὰς ἐκδηλώσεις. Ἡ Δημοκρατία σημαίνει ἀνάτασιν ψυχικὴν καὶ σωματικήν. Αὐτὸ μὲ ἠνάγκασε νὰ παραμείνω μόνος καὶ λέγω τὴν γνώμην μου ἀδιαφορῶν ἐὰν ὁ ἄλλος θὰ τὴν δεχθῇ ἢ δὲν θὰ τὴν δεχθῇ. Ἐλέχθη ὅμως ἀκόμη, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ φυγὴ πρὸ τῶν τεραστίων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα συνεσωρεύθησαν, ἴσως νὰ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν ἐκτράχυνσιν τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν δύο ἀνωτάτων παραγόντων τῆς Πολιτείας. Ὑπάρχουν ἀναμφισβητήτως πολιτικοί πολιτικάντηδες, ὅπως λέγει ὁ κ. Παπανδρέου, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐσκέφθησαν ὅτι τώρα ποὺ τὸ σιτικὸν περιπλέκεται, ποὺ εὑρίσκεται εἰς δυσκόλους στιγμὰς τὸ καπνικὸν ἂς ἀφήσωμεν τὴν εὐθύνην εἰς κάποιον τρίτον καὶ ἂς πᾶμε εἰς τὸν λαόν, διὰ νὰ ἀφήσωμεν ἄλλους νὰ φορτωθοῦν τὰς εὐθύνας. Αὐτὸ εἶναι ἴδιον πολιτικάντηδων, ὄχι πολιτικῶν ἀνδρῶν, διότι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ὀφείλουν νὰ ἀναλίσκωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος. Καὶ δὲν εἶναι ἄλλωστε δυνατὸν νὰ ἐξαπατᾶται ἀπὸ τοιαῦτα τεχνάσματα ὁ λαός, ὁ ὁποῖος εἰς ἡμᾶς ἔδωσε τὸ 53% διὰ νὰ τὸν κυβερνῶμεν. Ὅταν παρέλθουν αἱ πρῶται ἐκδηλώσεις τοῦ σάλου τοῦ σημερινοῦ, τότε ἀσφαλῶς θὰ μᾶς ζητήσῃ εὐθύνας ὁ λαὸς καὶ θὰ μᾶς ἐρωτήσῃ πῶς ἐσπαταλήσαμεν τὸ 53%. Καὶ πῶς ἀντιμετωπίσαμεν τὰ μεγάλα αὐτοῦ προβλήματα. Βεβαίως δὲν θὰ ζητήσῃ εὐθύνας ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐν τῷ μεταξὺ καὶ προσκαίρως ἀνῆλθον εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἡμεῖς θὰ δώσωμεν λόγον τῶν πράξεών μας. Καὶ ἡμᾶς θὰ καταδικάσῃ. Ἀλλὰ τοιαύτην ἐκδοχήν, τὴν ὁποίαν ἤκουσα ὑποστηριζομένην, δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ συμμερίζεται ὁ Γεώργιος Παπανδρέου. Ὁ Γεώργιος Παπανδρέου, νομίζω, ὅτι ἀσφαλῶς θὰ ἔχῃ ἀνωτέραν ἀντίληψιν καὶ τῶν εὐθυνῶν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν τοιούτους συμβούλους, κακοὺς συμβούλους νὰ μὴ τοὺς ἀκούῃ καὶ νὰ μὴ ἀποδέχεται τὰς κακὰς καὶ ἀντιλαϊκὰς αὐτῶν ὑποδείξεις. Κύριοι βουλευταί, ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ λυπηρὰν ὑπόθεσιν ὅτι ὑποχρεοῦμαι νὰ ἀπομακρυνθῶ ἀπὸ κόμμα, ἀπὸ συναδέλφους μὲ τοὺς ὁποίους συνειργάσθην εἰς κοινοὺς ἀγῶνας. Εἶμαι ὅμως εὐχαριστημένος κατὰ τοῦτο, ὅτι ἔφυγα εἰς στιγμὰς ἀνόδου τοῦ φρονήματος πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου καὶ πρὸς τὸ Κόμμα. Ἔτσι θὰ ἔχῃ ἴσως ὁ κ. Παπανδρέου τὴν εὐχαρίστησιν καὶ τὴν ἱκανοποίησιν, ὅπως ἤκουσα, ὅτι λέγει εἰς τὸ στενόν του κύκλον, νὰ μὲ συντρίψῃ. Νὰ συντρίψῃ ἐμέ. Ἐννοεῖται ὅτι τοῦτο ἐλάχιστα μὲ ἐνδιαφέρει, διότι ὅπως καὶ ἄλλοτε ἀπέδειξα, ἐλαχίστην ἀποδίδω σημασίαν διὰ τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, ὅταν εὑρίσκωμαι ἐν τάξει μὲ τὴν συνείδησίν μου. Ὁ λαὸς πιθανὸν νὰ μὲ καταδικάσῃ, ὁ λαὸς θὰ μὲ τιμωρήσῃ διότι ἔσπευσα νὰ συμβάλω εἰς τὴν δημιουργίαν κόμματος, ἀποβλέπων μόνον εἰς τὴν ἀρνητικὴν πλευράν, εἰς τὸ πῶς θὰ ἐκδιωχθῇ ἡ ΕΡΕ ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν. Καὶ δὲν ἐσκέφθην τὴν θετικὴν πλευράν, πῶς δηλ. θὰ ὀργανώσωμεν τὸ Κόμμα τοῦτο μὲ δημοκρατικότητα, μὲ δημοκρατικὴν ὀργάνωσιν. Διότι ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ δημοκρατικὴ ὀργάνωσις, οὐδέποτε θὰ ἐλαμβάνοντο ἐκ τῶν ἄνω ἀποφάσεις διὰ λογαριασμὸν ὅλων μας. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἔρχωμαι ἐνώπιόν σας καὶ ἐξομολογοῦμαι καθ’ ὃν τρόπον ἐξωμολογήθην, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ προχωρήσω ἀκόμη περισσότερον, νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ Κυπριακὸν θέμα. Θεωροῦμαι ὑπεύθυνος δι’ ἓν ψήφισμα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι ἐνόμιζα ὅτι ἤρχετο ἡ Ἕνωσις τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἐκ τῶν ὑστέρων ὅταν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἀναγνώσω τὸν σχετικὸν φάκελλον, τότε ἀνεκάλυψα ὅτι πέραν τῆς λύσεως Ἄτσεσον, τὴν ὁποίαν εἰς τὰς ἀρχὰς ἀπεδέχθημεν καὶ ἔπειτα μετ’ ὀλίγον δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους τὴν ἀπερρίψαμεν, πέραν αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει καμμία πληροφορορία, ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἐνεθάρρυνεν ἢ νὰ μᾶς παρεῖχε τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐπέκειτο ἡ ἕνωσις μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Δι’ αὐτὸ ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τοὺς ὁποίους παρέσυρον καλῇ τῇ πίστει εἰς τὸ γνωστὸν ψήφισμα. Ὅπως ζητῶ συγγνώμην καὶ δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον περὶ σκοτεινῶν δυνάμεων, ὅτι αἱ σκοτειναὶ δυνάμεις ἀπέτρεψαν τὴν Ἕνωσιν, ἡ ὁποία δὲν ἤρχετο. Ὀφείλομεν εἰς αὐτὰς τὰς στιγμὰς νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ ἔχω ὑποχρέωσιν ὅταν ἔφθασα εἰς μίαν καμπὴν ἱστορικὴν τῆς πολιτικῆς μου σταδιοδρομίας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν ἀδιαφορῶν ἂν τοῦτο στρέφεται καὶ ἐναντίον μου. Κύριοι βουλευταί, ἔχω ἀποκομίσει πολλὰς πικρίας ἀπὸ τὰς περιπετείας τῆς πολιτικῆς μου ζωῆς. Γνωρίζετε πρὸ 10ετίας ὅταν οἱ βουλευταὶ μοῦ ἔδωσαν τὴν πρωθυπουργίαν μοῦ τὴν ἀφῄρεσαν τὰ Ἀνάκτορα. Τώρα μοῦ τὴν ἔδωσαν τὰ Ἀνάκτορα καὶ μοῦ τὴν ἀφῄρεσαν οἱ βουλευταί. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ ἴδιον. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸ ὅμως μοῦ ἐπιτρέπει νὰ μὴ αἰσθάνωμαι οὐδεμίαν πρὸς οὐδένα ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν. Καὶ πρὸς πᾶσαν πλευρὰν νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν. Τώρα πρέπει ν’ ἀπευθυνθῶ πρὸς ὑμᾶς ἔστω κι’ ἂν εὑρίσκωμαι ἐκτὸς ὑμῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλετε νὰ προσγειωθῆτε. Ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχει αὐτὸ τὸ δίλημμα καὶ θὰ κατέλθετε εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ ἐὰν θὰ πρέπει νὰ ὑποκύψῃ ὁ Βασιλεὺς ἢ νὰ καμφθῇ ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας, ἐκλογαὶ οὔτε θὰ γίνουν οὔτε πρέπει νὰ γίνουν. Δι’ αὐτὸ ἀναζητήσατε μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς σεῖς νὰ δώσετε τὴν συμβιβαστικὴν λύσιν, σεῖς νὰ εὕρετε τὸν ἔμμεσον τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸ σημερινὸν ἀδιέξοδον, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν μετὰ ταῦτα, ὅταν τὰ πάθη θὰ κατευνασθοῦν, νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀνοθεύτους καὶ τιμίας. Ἂς μὴ πλανώμεθα. Ἂν ἠμπορῇ εἰς τὰ πολιτικὰ ζητήματα νὰ δώσῃ λύσεις ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εἰς ζητήματα συγκρούσεως τῶν ἀρχηγῶν τῆς πλειοψηφίας μὲ τὸ Στέμμα, ἡ λύσις ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἶναι λίαν δυσχερής, ὁδηγεῖ εἰς διχασμόν, ὁδηγεῖ μοιραίως εἰς σύγκρουσιν, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι μοιραῖα διὰ τὸν τόπον. Βεβαίως ἀκούομεν ἀπὸ πολλὰς πλευράς, ὅτι ὑπάρχουν προδόται, παλαιοπροδόται, νεοπροδόται, διπλοπροδόται. Τοιαῦτα πράγματα δὲν τὰ ἐγνώριζεν ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ εἰς τὸ παρελθόν. Αὐτὰ ὅμως ὑπενθυμίζουν ἐποχὰς ἄλλας, τὰς ὁποίας θὰ ἔπρεπε νὰ λησμονήσωμεν, ὅταν ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς προδοσίας καὶ τοῦ προδότου εὑρίσκετο εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, ἐννοῶ τὴν ἐποχὴν τῆς κατοχῆς. Προσέξατε μήπως ὄπισθεν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἀγωνίζονται διὰ τὴν συνταγματικὴν τάξιν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ὁμαλότητος, μήπως ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι προσφέρουν τὰ συνθήματα, μήπως ὑπάρχουν ἄλλοι οἱ ὁποῖοι κινοῦν τὰ νήματα καὶ μήπως ἐκεῖνοι θὰ ὠφεληθοῦν ἐξ αὐτοῦ, ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς ἀνωμαλίας. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἤθελον νὰ κουράσω ὑμᾶς περισσότερον. Ἔχω ὅμως νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει δυνατότης νὰ εὕρωμεν κάποιαν λύσιν. Εὔχομαι νὰ εὕρετε σεῖς τὴν λύσιν καὶ θὰ τὴν ὑποστηρίξωμεν. Ἐφ’ ὅσον σεῖς ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, σεῖς ν’ ἀποδείξετε ὅτι πράγματι δὲν εἶσθε κομματάρχαι, εἶσθε ἐθνικοὶ ἄνδρες καὶ εὑρίσκετε λύσεις αἱ ὁποῖαι ὠφελοῦν τὸ Ἔθνος καὶ ὄχι ἁπλῶς τὸ Κόμμα. Ἐὰν τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, ἔχομεν τρεῖς λύσεις ἐνώπιόν μας. Εἶναι ἡ λύσις μιᾶς Κυβερνήσεως προσωπικοτήτων τὴν ὁποίαν κατεδίκασαν ὅλα τὰ κόμματα καὶ συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ λόγος περὶ αὐτῆς. Ὑπάρχει καὶ ἡ λύσις τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Ὁμολογῶ ὅτι ἔχει μίαν εὐρεῖαν καὶ στερεὰν βάσιν. Ἔχω ὅμως τὴν ἀμφιβολίαν ὅτι δὲν εἶναι σήμερον πραγματοποιήσιμος. Ὑπάρχει τρίτη λύσις τοῦ κ. Τσιριμώκου μὲ Κυβέρνησιν ἀπὸ τὸ Κέντρον. Κύριοι βουλευταί, ὡς ἐπιχείρημα ἐναντίον τοῦ κ. Τσιριμώκου προβάλλεται ὅτι ὁ κ. Τσιριμῶκος ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀντιστάσεως συνειργάσθη μὲ τὸ ΕΑΜ, μὲ τὸ ΚΚΕ καὶ σήμερον ὡς λέγουν τινὲς ἔχομεν ἐνώπιόν μας Κυβέρνησιν ΕΑΜ–ΕΡΕ. Ἀλλὰ τὶ εἶναι τὸ Κ.Κ.Ε. Εἶναι ἕνας τεράστιος ὀργανισμὸς εἰς τὸν ὁποῖον τὰ ἄτομα, οὐδένα ρόλον παίζουν. Ὁ κ. Τσιριμῶκος συνειργάσθη μὲ τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν εἰς τὴν ἀντίστασιν κατὰ τοῦ κατακτητοῦ. Ὅταν ἔληξεν ἡ ἀντίστασις, ἦλθε τότε μαζὶ καὶ συνεργάζεται μαζί μας. Ὁ ὀργανισμὸς ὅμως τοῦ ΚΚΕ, πάντοτε ὑπάρχει. Καὶ σεῖς, κύριοι εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ συνεργασθῆτε μὲ αὐτόν; Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι ἡμεῖς πρέπει νὰ εὑρισκώμεθα συνεργαζόμενοι μὲ πρόσωπον ποὺ ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸ ΕΑΜ, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐντρέπεσθε ποὺ συνεργάζεσθε μὲ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ΚΚΕ;

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ε.Κ.). Τὰ Δεκεμβριανά.

§8Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐχειροκροτήσατε ἐπίσης τὴν λύσιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν. Τὴν ἐχειροκροτήσατε, εἶμαι βέβαιος, ἀπὸ τὸ πάθος σας, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐχειροκροτήσατε τὴν ἐκ μέρους του καταψήφισιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Μὴ πλανᾶσθε ὅμως. Ἐχειροκροτήσατε καὶ τὴν οὐσίαν. Γνωρίζετε ποία εἶναι ἡ οὐσία; Ἐδιαβάσατε τὸν λόγον του, ἀντελήφθητε τὴν οὐσίαν τῆς λύσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, τὴν ὁποίαν ἐχειροκροτήσατε; Ἡ οὐσία τῆς λύσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Ε.Κ. εἶναι ἀνίκανος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἐξόχους δεινὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ χώρα μας. Θὰ ὁμολογήσετε, λοιπόν, τὴν ἰδίαν σας ἀδυναμίαν; Ἐγὼ ὁ ὁποῖος προέρχομαι ἀπὸ σᾶς, λέγω, ὅτι ὑπάρχουν πλεῖστα ὅσα ἱκανὰ στελέχη εἰς τὸ στρατόπεδόν σας τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς δεινὰς περιστάσεις τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Χειροκροτοῦντες τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὁμολογεῖτε καὶ παραδέχεσθε, ὅτι ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα.

§9Α. ΧΑΣΑΠΙΔΗΣ. ....... (Διακόπτει, μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ μὴ διακόπτετε. (Θόρυβος).

§11Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς παρακαλῶ. Εἶσθε νέος. Πρέπει νὰ σέβεσθε τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν. Δύνασθε νὰ δέχεσθε ἢ νὰ μὴ δέχεσθε ὅσα λέγω. Ὀφείλετε ὅμως, νὰ ἐπιδείξετε εὐπρέπειαν καὶ σεβασμὸν πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅτι «ἡ Δημοκρατία εἶναι πειθὼ καὶ δὲν εἶναι ὕβρις καὶ ἀπειλή». Ἐθήτευσα ἐπὶ μακρὸν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἔμαθα νὰ τὴν σέβωμαι. Κύριοι βουλευταί, δύνασθε, ἑπομένως, νὰ καταδικάσετε τὸν ἑαυτόν σας καὶ νὰ ἐπιδοκιμάσετε τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι δὲν ἔχετε δηλαδὴ τὴν δυνατότητα νὰ δώσετε λύσιν εἰς τὰ σύγχρονα προβλήματα, ἐθνικὰ καὶ κοινωνικά, τὰ ὁποῖα κρατοῦν εἰς ἀγωνίαν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐγώ, ὅμως, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε πολὺ νὰ σκεφθῆτε προτοῦ νὰ φθάσετε εἰς μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν αὐτοκαταδίκης. Ἔχετε Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τοὺς κόλπους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ποῖος σᾶς λέγει, ὅτι θὰ γίνῃ ὄργανον τρίτων; Ποῖος σᾶς ἐπιτρέπει νὰ πιστεύητε, ὅτι θὰ ἀφήσῃ νὰ διώκωνται ἄνθρωποι ποὺ ἠγωνίσθησαν μαζί μας; Ἐάν, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις περιέλθῃ εἰς ἄλλας χεῖρας, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σᾶς ἐβοήθησαν εἰς τὸν ἀγῶνα θὰ στραφοῦν ἐν καιρῷ ἐναντίον σας, διότι τοὺς ἐγκατελείψατε ἀπροστάτευτους. Ἡμεῖς σᾶς ὑποσχόμεθα, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς Δημοκρατίας νὰ διωχθοῦν. Δι’ αὐτὸ λέγω, δώσατε, ἐὰν θέλετε, ἕνα τρίμηνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Βεβαίως εἶναι τοῦτο δικαίωμά σας. Θὰ εἶναι πάντως ἡ τελευταία Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.)... (Θορυβοῦν, καγχάζοντες)...

§13Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κραυγάζετε. Οἱ καγχασμοί, κύριοι, δὲν εἶναι, νομίζω, ἀπάντησις. Ἁπλῶς, μίαν ἔκκλησιν, κ.κ. βουλευταί, ἔκαμον πρὸς ὑμᾶς. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Τσιριμώκου θὰ εἶναι ἡ τελευταία Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. Ἐὰν δὲν τὴν θέλετε, θὰ ὁδηγηθῆτε εἰς ἄλλας λύσεις, τὰς ὁποίας δὲν θὰ ἔχετε τὴν δυνατότητα νὰ ἐλέγχετε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀφήνετε τοὺς ἀνθρώπους μὲ τοὺς ὁποίους ἠγωνίσθητε διὰ τὴν Δημοκρατίαν ἀπροστατεύτους, χωρὶς νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι ὁμολογεῖτε, ὅτι εἶσθε ἀνίκανοι νὰ ἀντιμετωπίσετε, τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀποτελεῖ μίαν λύσιν. Ἐὰν εὕρετε μίαν ἄλλην λύσιν, ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸ σύνθημα «ἢ ὁ Βασιλεὺς θὰ ὑποκύψῃ ἢ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας», τὴν λύσιν αὐτὴν θὰ τὴν ὑποστηρίξωμεν. Σήμερον τοὐλάχιστον, δὲν βλέπω ἄλλην λύσιν, παρὰ τὴν λύσιν ἡ ὁποία παρέχεται μὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τσιριμώκου, καὶ διὰ τοῦτο, θὰ παράσχω εἰς αὐτὴν τὴν ἐμπιστοσύνην μου.

§14Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. Στεφανόπουλος ἀνεφέρθη εἰς ἐμέ, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν, μίαν ἐξήγησιν, ἡ ὁποία μοῦ εἶναι ἐπιτρεπτή. Ἀνεφέρθη εἰς διάβημα παραγόντων τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ χώραν πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κ. Παπανδρέου καὶ ἀσφαλῶς μεταξὺ τῶν παραγόντων ἐκείνων δὲν θὰ ἠννόει ἐμέ, διότι ἐγὼ παρεκλήθην ἀπὸ ἕνα ἐκ τῶν παραγόντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ προβοῦν εἰς τὸ διάβημα νὰ παρίσταμαι διὰ νὰ ἀκούσω ὅσα ἐπρόκειτο νὰ λεχθοῦν καὶ νὰ τὰ διαβιβάσω εἰς τὸν κ. Στεφανόπουλον καὶ τὸν κ. Τσιριμῶκον, ἐπειδὴ ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος ἀδιαθετοῦντες, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρίστανται. Παρέστην λοιπὸν κατὰ παράκλησιν, διὰ νὰ μεταφέρω εἰς τὸν κ. Στεφανόπουλον καὶ εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον ὅσα θὰ ἤκουον ἐκ μέρους τούτων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ἔπραξα καὶ τὰ ἀνέφερον καὶ εἰς τὸν κ. Στεφανόπουλον καὶ εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον. Νομίζω, ὅτι δὲν μοῦ εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ ἀναφερθῶ περαιτέρω καὶ νὰ εἴπω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ ὅσα ἤκουσα, δεδομένου, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀναφερόμενος εἰς ταῦτα ὁ κ. Στεφανόπουλος νὰ τὰ εἴπῃ. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ ἐπικαλῆται τὴν ἰδικήν μου παρέμβασιν. Εἶναι ἀπεριόριστος καὶ ἡ ἐκτίμησίς μου καὶ ὁ σεβασμός μου πρὸς τὸν κ. Στεφανόπουλον. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, παρισταμένου ἐμοῦ ἢ τρίτου κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ἀναφέρω καὶ νὰ ἀναπτύξω ἐδῶ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τῆς Ε.Κ. ἐνώπιον τῆς ὁποίας θὰ ἐτίθεντο ὡρισμένα θέματα θὰ διετύπωνα καὶ ἐγὼ τὰς ἀπόψεις μου χρησιμοποιῶν καὶ ὅσα ἤκουσα. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι οἱ τρεῖς παράγοντες ἦσαν οἱ διευθυνταὶ τῶν ἐφημερίδων τοῦ Κέντρου, ὁ κ. Λαμπράκης, ὁ κ. Βελίδης καὶ ὁ κ. Παπαγεωργίου βουλευτὴς ἐπίσης τῆς Ε.Κ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ἀπέφυγα νὰ δώσω οἱανδήποτε ἐξήγησιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Βεβαίως εἶχον σχέσιν μὲ τὴν ἀκρόασιν τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ πράγματι δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν συμβιβάζονται μὲ ὅσα ἐκεῖνοι εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ἀνέπτυξαν καὶ διετύπωσαν καὶ ἐκεῖνος ἤκουσε εὐμενῶς.

§15Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπεκαλέσθην τὸν κ. Παπαπολίτην, τὸ ἔπραξα, διότι ἤθελον ἐκ πρώτης χειρὸς νὰ διαφωτισθῶμεν ὅλοι. Ἐὰν τώρα ὁ τρίτος ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰ εἴπῃ ὁ τέταρτος ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἔχει πολὺ ὀλιγώτερον δικαίωμα νὰ εἴπῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν. Ἀλλὰ πέραν τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος, ὑπάρχει τὸ Κοινοβούλιον καὶ ὁ λαὸς καὶ ὅλα πρέπει νὰ λεχθοῦν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τοῦ λαοῦ διὰ νὰ διαφωτισθοῦν. Διότι ἠμπορεῖ νὰ πλανῶμαι, ἀλλὰ ὁ κ. Παπαπολίτης δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὀχυρώνεται ὄπισθεν τοῦ μυστικοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἐλέγετο ἐνώπιον τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§16Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀκριβῶς ὁ Κανονισμὸς καὶ τὸ Σύνταγμα λέγει, ἰδίως ὁ Κανονισμός, ὅτι ἡ ψηφοφορία ἐπὶ θέματος ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν γίνεται φανερά. Ἔλαβον τὸν λόγον διότι ὁ κ. Στεφανόπουλος πρὸ ὀλίγου μᾶς κατετόπισε πλήρως ἐπὶ τῶν εὐθυνῶν τὰς ὁποίας ἔχομεν ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους νὰ εὕρωμεν λύσιν. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι ὑπάρχει μία λύσις πρακτικὴ καὶ ἡ λύσις κατ’ ἐμὲ ἡ πρακτικὴ εἶναι ἁπλουστάτη· νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ ἀπόφασιν δεδομένου ὅτι ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης σήμερον δὲν δίδεται ὅπως καθ’ ὅλον τὸν βίον τοῦ Κοινοβουλίου, δίδεται κατ’ ἀνώμαλον τρόπον, ἀλλὰ ἀπόντος τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὑπὸ ἀπειλάς, ὑπὸ ὕβρεις, ὑπὸ ὀχλοκρατίαν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι. Ἂς μὴ μὲ ὑποχρεώνουν ὡρισμένοι, ἐλάχιστοι συνάδελφοι, νὰ ὁμιλήσω πάλι περὶ ὀρθογραφίας εἰς τὸ Κοινοβούλιον δὲν θὰ τὸ ἐπεθύμουν. Λοιπόν, κ. Πρόεδρε, προτείνω νὰ ἀναλάβουν τὰς εὐθύνας των ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἔναντι τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ θελήσουν νὰ λάβουν ἀπόφασιν ὅπως ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ θέματος ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως γίνῃ μυστική. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Εἶπον καὶ ὁ λαὸς ἂς κρίνῃ.

§17Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἀντιλαμβάνομαι τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Διαμαντοπούλου, ὅτι ὑπάρχει κάποια ἀνωμαλία ἀπὸ ἀπόψεως διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως αὐτῆς, λόγῳ τῆς ἀπουσίας τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. κ. Παπανδρέου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ παρ’ ὅλην τὴν ὀξύτητα τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις καὶ παρ’ ὅλην τὴν ἀτμόσφαιραν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, λόγῳ τοῦ ὅτι ἀντὶ συζητήσεως οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. ἠναγκάσθησαν νὰ περιορισθοῦν εἰς διακοπάς, παρὰ ταῦτα δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ἄτακτον εἰς τὴν συζήτησιν. Δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἢ νὰ κατακρίνωμεν τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. Δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἢ νὰ κατακρίνωμεν τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον διεξήχθη ἡ συζήτησις ὑπὸ ὁμάδος βουλευτῶν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ἄτακτον εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ λήξῃ κατὰ τὸν ὁμαλώτερον τρόπον νὰ ψηφίσωμεν ἐπὶ τῆς τύχης τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς καθ’ ὃν τρόπον ψηφίζομεν ἐπὶ τῆς τύχης ὅλων τῶν Κυβερνήσεων καὶ νὰ ψηφίσωμεν (καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐκ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς προεβλέπετο τὸ ἀντίθετον) φανερά, ὄχι μόνον διότι αὐτὸ ἀπαιτεῖ ὁ Κανονισμός, ἀλλὰ διότι ἡ ψῆφος δὲν εἶναι κάτι ὀλιγώτερον τοῦ λόγου. Οἱ λόγοι ἔχουν τὴν ἀξίαν των ἔναντι τῆς ἱστορίας καὶ ἔναντι τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἡ ψῆφος βαρύνει. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη λειτουργία τῆς Δημοκρατίας, ἡ ψῆφος. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡ ψηφοφορία διεξάγεται ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἐμπιστοσύνης ὄχι μόνον φανερά, διεξάγεται ἀκόμη φανερὰ καὶ ἡ διαλογή. Διότι αἱ λειτουργίαι τῆς Δημοκρατίας διεξάγονται ὅλαι ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Θὰ ἔλεγον λοιπὸν ὅτι τὰς εὐθύνας μας πρέπει νὰ ἀναλάβωμεν εἷς ἕκαστος χωριστὰ φανερά, διότι ἀπὸ τὴν ψῆφον μας ἐξαρτᾶται τὸ μέλλον τοῦ τόπου. Καὶ ἑπομένως πρέπει ὁ καθεὶς νὰ γνωρίζῃ ὅτι καὶ τὴν ἰδικήν του προσωπικὴν ἱστορίαν γράφει καὶ τὰς ἰδικάς του εὐθύνας ἀναλαμβάνει, ψηφίζων ὑπὲρ ἢ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἔχει τὸν λόγον.

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., μετὰ τὴν παρέμβασίν μου, ἡ ὁποία προεκλήθη ἐξ ἀφορμῆς τοῦ τεθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Ἠλιοῦ θέματος Κυβερνήσεως προσωπικοτήτων, προέβη εἰς ὡρισμένας δηλώσεις. Δὲν ἀπήντησα διὰ τοῦ τύπου, διότι ὑπάρχει Κοινοβούλιον. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κάποτε, ὅταν λειτουργοῦντος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ μάλιστα διεξαγομένης καὶ τότε πολιτικῆς συζητήσεως, ἀργὰ τὴν νύκτα ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβῶ εἰς κάποιαν δήλωσιν διὰ τοῦ τύπου, ἀπήντησε τὴν αὐτὴν νύκτα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ.: «Ὑπάρχει Κοινοβούλιον. Ἐκεῖ νὰ μοῦ τὰ εἴπῃ». Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως ὄχι ὅσα θὰ εἴπω, ἀλλὰ ὅσα ἐδήλωσε χθὲς τὸ βράδυ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Ἀπήντησεν εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπεκάλυψα, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ἀνελθὼν εἰς τὰ Ἀνάκτορα προέτεινε Κυβέρνησιν μηνῶν, μέχρι τοῦ Νοεμβρίου. Τὴν ὠνόμασα χθὲς Κυβέρνησιν προσωπικοτήτων. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., μὴ συγκρατῶν τὴν γλῶσσαν του εἶπεν: «Αὐτὸ εἶναι ψεῦδος». Θὰ ἀπαντήσω παρακαλῶν ὅλους τοὺς κυρίους συναδέλφους, νὰ ξαναδιαβάσουν τὸ περιεχόμενον τῆς ἀνακοινώσεως εἰς τὴν ὁποίαν προέβη χθὲς τὸ βράδυ ὁ ἴδιος ὁ κ. Παπανδρέου. Ἐνῷ ἀρχίζει μὲ αὐτήν, τὴν ἀπολύτως ἀπαράδεκτον φράσιν — διότι ψεύδη δὲν ἔχω εἴπει ποτὲ εἰς τὴν ζωήν μου, κ. Πρόεδρε καὶ κύριοι συνάδελφοι, ἄλλοι ἴσως ἔχουν εἴπει — ἀφοῦ ἤρχισε μὲ αὐτὴν τὴν ἀπαράδεκτον φράσιν «αὐτὸ εἶναι ψεῦδος», προχωρεῖ καὶ ὁμολογεῖ, ὅτι προέτεινεν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία θὰ παρέμενε μέχρι Νοεμβρίου, ἄρα μὲ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Τὸ ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος. Διερωτῶμαι, ἐὰν εἶναι ψεῦδος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι προέτεινε Κυβέρνησιν προσωπικοτήτων. Μήπως ἐννοῇ, ὅτι προέτεινε Κυβέρνησιν Ὑπηρεσιακὴν μέχρι Νοεμβρίου, ἀπὸ πρόσωπα ἀνυπόληπτα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὀνομάζωνται προσωπικότητες; Μόνον ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖον, εἶναι δυνατὸν νὰ διέπραξα τὰ μεγάλα σφάλματα τῆς ψευδολογίας. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. νὰ μάθῃ νὰ μὴ μεταστρέφῃ καὶ καταστρέφῃ τὴν ἀλήθειαν. Δὲν λέγω, ὅτι εἶπεν ἐκεῖνος ψεύδη, χθὲς τὸ βράδυ, ἀλλὰ δὲν τοῦ δίδω τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ, ὅτι ψεύδομαι ἐγώ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§21Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ὅσων γνωρίζω, ὑπάρχουν δύο πολιτικοὶ ὅροι, κοινοβουλευτικοὶ ὅροι, Κυβέρνησις προσωπικοτήτων καὶ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις. Δὲν πρόκειται νὰ ἀναπτύξω, τὶ διαφέρει ἡ μία ἀπὸ τὴν ἄλλην, ὅτι ὑπάρχει διαφορά. Ὑπάρχει διαφορά. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἀναφέρει σήμερον εἰς τὰς δηλώσεις του, ὅτι εἶπεν εἰς τὸν Βασιλέα, ὅτι δέχεται Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὅμως νὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογὰς ὄχι ἔστω ἐντὸς τοῦ 45ημέρου, τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ πάντως τὸ βραδύτερον μέχρι 15 Νοεμβρίου, συνυπολογιζομένης καὶ τῆς προθεσμίας τῶν 45 ἡμερῶν μέχρι τότε. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ὁπωσδήποτε καὶ ἐὰν τὴν ὀνομάζετε, θὰ ἔπρεπε νὰ πάρῃ τὸ χρῖσμα τῆς πολιτικῆς πλέον Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἐνδιάμεσον αὐτὸ διάστημα, κατὰ τὸ προηγούμενον πρότυπον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Πιπινέλη. Ἀλλὰ ἄλλο Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις καὶ ἄλλο Κυβέρνησις προσωπικοτήτων. Αὐτὸ δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις θὰ ἀπετελεῖτο ἀπὸ πρόσωπα ἀνυπόληπτα. Ποία εἶναι ἡ διάκρισις, ὅλοι τὸ γνωρίζομεν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἠρώτησαν πρὸ ὀλίγου. Ποία εἶναι ἡ διαφορὰ ἐπίσης τὸ γνωρίζουν. Ἑπομένως, δὲν ὑπάρχει ἀντινομία οὐδεμία εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ.

§22Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ φίλος κ. Μπακόπουλος, ἔπρεπε νὰ τετραγωνίσῃ τὸν κύκλον, ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον ὁ κύκλος νὰ τετραγωνισθῇ. Ποία εἶναι ἡ οὐσία; Εἶπον ψέμματα ἐγὼ ἢ εἶπε ψέμματα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ.; Ἐὰν ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅτι εἶπον ἐγώ, τότε θὰ ἀναγκασθῶ νὰ τοῦ ἀνταποδώσω τὴν φιλοφρόνησιν. Ἀλλὰ ἐρωτῶ κάτι ἄλλο, κ. Πρόεδρε, διότι ἐκεῖ θέλω νὰ φθάσω. Εἴτε τὴν ὀνομάσωμεν Κυβέρνησιν προσωπικοτήτων τὴν Κυβέρνησιν τῶν 3 ἢ 4 μηνῶν εἴτε τὴν ὀνομάσωμεν Κυβέρνησιν προσώπων εἴτε Κυβέρνησιν κυρίων, εἴτε Κυβέρνησιν ἀνθρώπων, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ προετάθη ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου. Καὶ ὁ κ. Παπανδρέου, κατελθὼν ἀπὸ τὰ Ἀνάκτορα, ἐπειδὴ οἱ δρόμοι ἦσαν γεμᾶτοι ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὀργανώνει ἡ ἄκρα ἀριστερά, δὲν ἐτόλμησε καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, διότι ἤθελε νὰ ἐμφανισθῇ καὶ πάλιν ἀνένδοτος, ἐνῷ εἶχεν ἐνδώσει νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶχε προτείνει Κυβέρνησιν 3 καὶ 4 μηνῶν. Αὐτὸ δὲν σημαίνει πολιτικὸν θάρρος, οὔτε πολιτικὴν εἰλικρίνειαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§23Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐμμονὴ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἡ ὁποία νομίζω δὲν ἔχει λόγον, μοῦ ἐνθυμίζει τὰ φοιτητικά μου χρόνια. Εἴχομεν καθηγητὴν τὸν ἀείμνηστον Κρασσᾶν καὶ μᾶς ἐδίδασκε ἕνα μάθημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδιδεν ἀναφορικῶς πρὸς τὴν διχογνωμίαν, ἡ ὁποία ὑπῆρχε τότε ἐπὶ ἑνὸς ὡρισμένου θέματος καὶ τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἐκεῖνος μὲ μίαν λέξιν περὶ τὸ μάθημα τοῦ Πανεπιστημίου «περὶ λέξεων ἡ ἔρις», περὶ λέξεων ἡ ἔρις καὶ σήμερον.

§24Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ ἔρις ἦτο περὶ τὰς λέξεις, τότε πῶς εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ ἐκστομίσῃ — καὶ δὴ ἀπὸ τὸ Καστρὶ καὶ ὄχι ὡς ὤφειλεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν — τὴν βαρεῖαν φράσιν, ὅτι ἐψεύσθην; Ἂς ἤρχετο ἐδῶ νὰ τὸ εἴπῃ, ὁπότε θὰ ἐλάμβανε τὴν ἀπάντησιν.

§25Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ λάβω αὐτὴν τὴν στιγμὴν θέσιν ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι ἡ λέξις «ψεῦδος» ἀπηυθύνθη εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, τοῦ ὁποίου τὴν ἀγανάκτησιν ἀντιλαμβάνομαι. Ἡ λέξις εἶναι βαρεῖα. Οὔτε ὡς πρὸς τὴν λέξιν θὰ συζητήσω. Σκοπεύω νὰ ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως, ὄχι χάριν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ χάριν τοῦ Σώματος. Δυστυχῶς, ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἔχει καθιερωθῆ, οἱ Πρόεδροι τῶν Κυβερνήσεων εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως νὰ μὴ λαμβάνουν ὡς ἐλάμβανον ἄλλοτε τὸν λόγον διὰ νὰ κλείσουν τὴν συζήτησιν. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ θεραπευθῇ καὶ πρέπει νὰ καθιερωθῇ τὸ ἀντίθετον. Διότι περιφρονεῖται τὸ Σῶμα διὰ τῆς ἀπουσίας ἀπὸ τὸ τέλος τῆς συζητήσεως τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ τὸ κάμω λοιπὸν διὰ νὰ τιμήσω τὸ Σῶμα καὶ ὄχι διὰ νὰ ὑπερασπίσω τὴν Κυβέρνησιν.

§26Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν εἶναι ἀπαραίτητον.

§27Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Χούτα, αὐτὸ ἀποτελεῖ γνώμην ἰδικήν σας. Ἡ ἰδική μου γνώμη εἶναι διάφορος καὶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀκολουθήσω ἐν προκειμένῳ τὴν γνώμην μου. Ἄλλως τε εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὅταν ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλὰ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἐθύμωνε καὶ ἐκτύπα τὴν χεῖρα του ἐπὶ τοῦ ἑδράνου, διαμαρτυρόμενος διὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ἀντιπάλου του Πρωθυπουργοῦ, ἐσκέπτετο ὅπως σκέπτομαι σήμερον ἐγώ. Καὶ ἐνθυμοῦμαι διὰ νὰ συντείνω εἰς τὴν ἀπόδοσιν εἰς τὸ Κοινοβούλιον μίαν συνήθειαν, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω καὶ οἱ ἑπόμενοι Πρωθυπουργοὶ νὰ ἀκολουθήσουν. Θὰ εἶναι καλὸν διὰ τὸ Κοινοβούλιον. Εἰς πᾶσαν περίπτωσιν κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι εἰς τὸ τέλος θὰ ὁμιλήσω διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσω, ὅτι καὶ ἐὰν περὶ λέξεων εἶναι ἡ ἔρις, ἐπὶ τῆς οὐσίας ἔρις δὲν χωρεῖ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας προετάθη Κυβέρνησις μακρᾶς διαρκείας καὶ ὄχι ἄμεσοι ἐκλογαί. Μεταξὺ ὑπηρεσιακῆς τῶν 45 ἡμερῶν καὶ Κυβερνήσεως προσωπικοτήτων μακροτέρου χρόνου ὑπάρχει μόνον μία διαφορά. Καὶ ἡ διαφορὰ εἶναι κολοσσιαία, ἀβυσσαλέα. Ὅτι εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν ὑπάρχει συνήθεια, καλὴ ἢ κακή, ἀναγκαία ἢ μὴ ἀναγκαία, νὰ γίνωνται ἐν Ἑλλάδι Ὑπηρεσιακαὶ Κυβερνήσεις διὰ νὰ διενεργοῦν ἐκλογάς. Εἰς τὴν δευτέραν ὑπάρχει παραίτησις τοῦ Κοινοβουλίου ποὺ δέχεται νὰ μὴ κυβερνᾷ ἐπὶ πέντε μῆνας καὶ νὰ παραδίδῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἐξουσίας εἰς ἀνεύθυνα πρόσωπα. (Χειροκροτήματα).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γυιόκας, ἔχει τὸν λόγον.

§29Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ μῆνα ἡ Ἑλλὰς τελεῖ ὑπὸ δεινὴν κυβερνητικὴν κρίσιν. Εἰς τὴν ὥραν τῆς συγκομιδῆς τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ὁ ὑποκρινόμενος τὸν φιλαγρότην Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τοῦ Κέντρου «Παπανδρέου» ὁ βαρυνόμενος μὲ τὴν εὐθύνην τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ἀφειδῶν πρὸς τοὺς ἀγρότας ὑποσχέσεών του, παρητήθη τῆς πρωθυπουργίας. Παρητήθη δι’ ἀφορμὴν ἡ ὁποία οὐδένα ἔπεισεν, οὔτε αὐτοὺς τοὺς ἀμέσους συνεργάτας του, ὡς ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι ἦτο καὶ ἡ πραγματικὴ αἰτία. Διότι ἡ πρὸς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα διαφωνία διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Πέτρου Γαρουφαλιᾶ καὶ τῆς ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἀναλήψεως τούτου, δὲν θεωρεῖται ὡς δικαιολογοῦσα τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἐξουσίας ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ μιᾶς ἐξαιρετικῆς πλειοψηφίας 53% εἰς τὴν κρίσιμον ὥραν τῆς πραγματοποιήσεως τῶν δοθεισῶν πρὸς τοὺς ἀγρότας ὑποσχέσεων καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος του οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀλλὰ αἱ μὲν ὑποσχέσεις ἦσαν ἀπραγματοποίητοι, τὸ δὲ πρόγραμμα ἀνύπαρκτον. Ἐπροτίμησε, λοιπόν, ὁ κ. Παπανδρέου, νὰ ρίψῃ τὴν χώραν εἰς τὸν ἐπικίνδυνον σάλον τῆς ἀκυβερνησίας, ἐπροτίμησε νὰ ἐρεθίσῃ τὰ κατώτερα ἔνστικτα μιᾶς μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπροτίμησε τὴν δημιουργίαν μιᾶς ἐπικινδύνου πολιτικῆς ἀναταραχῆς ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς οἰκονομικῆς του πολιτικῆς. Διότι ἡ τελευταία αὐτὴ ὁδηγεῖ τὴν χώραν εἰς τὴν δίνην τοῦ πληθωρισμοῦ καὶ ἤθελε νὰ ἐκτρέψῃ τὴν προσοχὴν τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὰς συνεπείας τῆς κακῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς του, διὰ νὰ τὴν στρέψῃ πρὸς τὸν φανατισμὸν πέριξ τῶν ἐννοιῶν τῆς Δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν λίαν μετριοφρόνως ταυτίζει πρὸς τὸ πρόσωπόν του καὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς Βασιλείας, εἰς τὴν ὁποίαν θέλει νὰ φορτώσῃ τὸ βάρος τῶν πολιτικῶν του εὐθυνῶν. Ἀφῆκε, λοιπόν, ὁ κ. Γ. Παπανδρέου τὴν εὐθύνην τῆς γεωργικῆς του πολιτικῆς καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὴν ὥραν καθ’ ἣν ὁ σῖτος παραμένει ἀζήτητος ἔστω καὶ εἰς τὴν τιμὴν τῆς 1,80 δρχ. τὸ χιλιόγραμμον καὶ περιέπλεξε τὴν χώραν εἰς μίαν ἐσωτερικὴν ἀναταραχὴν ὁμοίαν τῆς ὁποίας μόνον κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἐαμοκρατίας εἶχε γνωρίσει ἡ χώρα. Ὁ τέως Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε σήμερον, ὅτι ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, εἶχε προπαρασκευάσει τὴν διαφωνίαν μὲ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα. Γεγονότα θλιβερά, ὡς τὰ τοῦ ἐπαράτου Δεκεμβρίου 1944, ἐσημειώθησαν εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Πύρινα ὁδοφράγματα καὶ βιαιοπραγίαι ἐκ μέρους ἐγκαθέτων τῆς ΕΔΑ κατὰ τῶν ὀργάνων τοῦ νόμου καὶ τῆς τάξεως ἐσημειώθησαν, φθορὰ ξένων περιουσιῶν διὰ πυρὸς καὶ σιδήρου, ὡς δῆθεν ξέσπασμα τῆς μανίας τοῦ ὄχλου, συνεπλήρωνε τὰς κατὰ προσώπων βιαιοπραγίας καὶ σκηναὶ ἀπεριγράπτου ἀναρχίας διεδραματίσθησαν εἰς τὰς πέριξ τῆς πλατείας Ὁμονοίας περιοχάς. Τὸ Βουλευτήριον κατεκλύζετο καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν ὑπὸ πληρωμένων ἐγκαθέτων τοῦ κομμουνισμοῦ, οἱ ὁποῖοι μὲ ἀντικαθεστωτικὰ καὶ ἀντεθνικὰ συνθήματα ἠπείλουν τοὺς πάντας καὶ ὅλως ἰδιαιτέρως τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅπως συμμορφωθοῦν μὲ τὰς παραλόγους ἀξιώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ καταψηφίσουν τὴν Κυβέρνησιν Νόβα. Καὶ σήμερον ἀκόμη, μόνον χάρις εἰς τὴν πολυάριθμον καὶ ἰσχυροτάτην φρουρὰν τοῦ Βουλευτηρίου δυνάμεθα νὰ συνεδριάζωμεν, χωρὶς νὰ φθάνουν εἰς τὰ ὦτά μας αἱ κραυγαὶ καὶ αἱ ἀπειλαὶ τῶν ἐγκαθέτων. Κινδυνεύει λοιπόν, νὰ ἀναρχηθῇ ἡ Ἑλλάς, διότι ὁ κ. Παπανδρέου προετίμησε νὰ ρίψῃ τὴν χώραν εἰς τὴν περιπέτειαν τῆς ἀκυβερνησίας ἀντὶ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν προεκλογικῶν του ὑποσχέσεων πρὸς τὸν λαὸν καὶ ἀντὶ τῆς ἐντίμου καὶ εἰλικρινοῦς ἀντιμετωπίσεως τῶν οἰκονομικῶν του προβλημάτων. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ ὅλων τῶν δημαγωγῶν τοῦ ἀπωτάτου παρελθόντος μας καὶ ὁ κ. Παπανδρέου ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν στερεῖται τοιούτων ὀλεθρίων ἱκανοτήτων. Ἂς ἴδωμεν ὅμως, ἐὰν ἔστω καὶ πόρρωθεν δύναται νὰ εὕρῃ οἱανδήποτε δικαιολόγησιν ἡ τοιαύτη συμπεριφορὰ τοῦ κ. Παπανδρέου. Κάτοχος μιᾶς ἐξαιρετικῆς πλειοψηφίας ἐκ 53% οὗτος, ἀντὶ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν ὀργάνωσιν καὶ πραγματοποίησιν τῆς περαιτέρω οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας καὶ εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἐπειγόντων προβλημάτων τοῦ λαοῦ, ἐστράφη πρὸς τὸ παρελθὸν καὶ κατηνάλωσε τοὺς 18 μῆνας τῆς Κυβερνήσεώς του διὰ τὴν δίωξιν καὶ τὴν κατασυκοφάντησιν τῶν ἀντιπάλων του. Ἐψήφισε τὸν νόμον τοῦ «πόθεν ἔσχες», κατηγόρησε τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς ΕΡΕ δι’ ἀτασθαλίας, μὴ ἀποδειχθείσας, ἐδίωξεν ἅπαντας τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τοὺς μὴ ἀνήκοντας εἰς τὴν παράταξιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀφοῦ τοὺς ἀπεκάλεσεν ἐγκαθέτους τῆς ΕΡΕ. Ἐπειδὴ δὲν τὸν ἱκανοποίησαν αἱ ἀπολύσεις καὶ αἱ μεταθέσεις, ἐψήφισε τὸ Ν. Δ. περὶ τριακονταπενταετίας, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπεκεφάλισε τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κράτους, ἀπομακρύνας τὰ ἀνώτατα στελέχη τῆς δημοσιοϋπαλληλικῆς ἱεραρχίας καὶ διατηρήσας μόνον ὅσους αὐτὸς ἐνόμιζε προσκειμένους εἰς τὸ κόμμα του. Τέλος, προέβη εἰς μεταβολὰς εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ Στρατεύματος, διὰ τῆς νομιμοφανοῦς ὁδοῦ τῆς κανονικῆς ἐξόδου τῶν ἀνωτάτων στελεχῶν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Διὰ τῶν μέτρων τούτων, ὁ κ. Παπανδρέου μὲ τὴν ὑποκριτικὴν πρόφασιν τῆς ἀποκαραμανλοποιήσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἐπεδίωξε νὰ δημιουργήσῃ ἰδικόν του Παπανδρεϊκὸν Κράτος. Λέγομεν «Παπανδρεϊκὸν Κράτος», διότι μόνον ὁ ὅρος οὗτος ἀποδίδει τὰ πράγματι ἐπιχειρούμενα καὶ γενόμενα ὑπ’ αὐτοῦ. Πλεῖστα τῶν ἀνωτάτων στελεχῶν τοῦ Κόμματος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὄχι μόνον δὲν συνεφώνησαν πρὸς τὴν πολιτικήν του ταύτην, ἀλλὰ καὶ ἐπλήττοντο καιρίως καὶ εὐθέως ἀπὸ τὸν ἀδίστακτον καισαρισμόν του. Κρίσεις ἑνότητος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου πλειστάκις ἐξεδηλώθησαν, «προδοσίαι» πλειστάκις κατηγγέλθησαν ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ, διαγραφαὶ πολλάκις ἐγένοντο διακεκριμένων στελεχῶν τῆς Ε.Κ. ἄνευ ἐννοεῖται οὐσιαστικοῦ ἀποτελέσματος καὶ ἡ Βουλὴ πολλάκις ἐγένετο θέατρον ἀντεγκλήσεων τῶν συνεργατῶν τοῦ κ. Παπανδρέου, πρὸς ἀλλήλους, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε ἑνότης κυβερνητικῆς πολιτικῆς, οὔτε ὑποταγὴ πρὸς τὴν ἐπίμονον ἐπιδίωξιν αὐτοῦ νὰ παραμερίσῃ τοὺς παλαιοὺς συνεργάτας του καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τυραννίαν τοῦ υἱοῦ του ἐπ’ αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ ὁμιλῶ περὶ ἐπιδιώξεως δημιουργίας «Παπανδρεϊκοῦ Κράτους» καὶ οὐχὶ «Κράτους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου». Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ κ. Παπανδρέου ἐπροχώρησεν ἀρκετὰ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ του αὐτοῦ, ἐνόμισεν, ὅτι ἦλθεν ὁ εὔθετος δι’ αὐτὸν χρόνος νὰ καταστήσῃ καὶ τὸν Στρατὸν ὑποχείριον. Προσεπάθησε νὰ ἐπιφέρῃ πολιτικῆς σημασίας μεταβολὰς εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ Στρατεύματος. Ὄταν εὗρεν ἀντίστασιν εἰς τὴν ἔντιμον στάσιν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Πέτρου Γαρουφαλιᾶ, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Πατρὶς θὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν μεγάλην του ταύτην ὑπηρεσίαν, ἤρχισε νὰ διεξάγῃ ἀπροκάλυπτον πολεμικὴν ὄχι μόνον κατ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ κατὰ τετιμημένων ἡγετῶν τοῦ Στρατεύματος. Εἰς τίτλους τῶν φιλικῶς πρὸς αὐτὸν προσκειμένων ἐφημερίδων διεσύρετο τὸ ὄνομα τοῦ καὶ κατὰ τὸν ἴδιον τὸν κ. Παπανδρέου ἀρίστου στρατηγοῦ κ. Γεννηματᾶ, τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ, καὶ ἐζητεῖτο ἡ ἀποπομπή του, ὡς ἐὰν ἡ σταδιοδρομία τῶν ἀξιωματικῶν μας νὰ μὴ διέπηται ἀπὸ τὴν εὐδόκιμον εἰς τὸν Στρατὸν ὑπηρεσίαν των, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν διάθεσιν τῶν πολιτικῶν προθαλάμων, ἀπὸ τὴν εὔνοιαν ἢ δυσμένειαν τοῦ τύπου καὶ ἀπὸ τὰς κραυγὰς τῆς ὠργανωμένης ὀχλοκρατίας. Ὡς ἐὰν μὴ ἤρκουν πάντα ταῦτα, ἀπεκαλύφθη ὑπὸ τοῦ γενναίου ὑπερασπιστοῦ τοῦ Θησείου κατὰ τὰ Δεκεμβριανά, ὑπὸ τοῦ θρυλικοῦ ἀγωνιστοῦ τῆς Κυπριακῆς ἐλευθερίας Διγενῆ στρατηγοῦ κ. Γ. Γρίβα, ὅτι ἀντεθνικὴ καὶ ἀντικαθεστωτικὴ ὀργάνωσις ὑπὸ τὴν ὀνομασίαν «Ἀσπίδα» εἶχεν ἁπλώσει τοὺς πλοκάμους της μέχρι τῆς ΕΛΔΥΚ καὶ ὅτι τὸ ὄνομα τοῦ υἱοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος κ. Ἀνδρέου Παπανδρέου ἐφέρετο ἀναμεμιγμένον εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Περὶ τοῦ ἀνησυχητικοῦ τούτου γεγονότος ἀνέφερεν ὁ Στρατηγὸς κ. Γ. Γρίβας εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν κατὰ μῆνα Ἰανουάριον 1965. Ἀντὶ ὅμως ὁ τελευταῖος οὗτος ν’ ἀπομακρύνῃ τὸν υἱόν του ἀπὸ πάσης ἀσκήσεως κυβερνητικῆς ἐξουσίας καὶ νὰ λάβῃ κεραυνοβόλα μέτρα πρὸς ἀποτροπὴν παντὸς κινδύνου ἐκ τῆς διαβρώσεως τοῦ Στρατεύματος ὑπὸ τῆς ἀντεθνικῆς ὀργανώσεως «Ἀσπίδα», τοὐναντίον τὸν μὲν υἱόν του ἀποκατέστησε πάλιν εἰς τὴν θέσιν του, ἐξ ἧς διὰ λόγους σκανδάλων παρῃτήθη, δηλαδὴ εἰς τὸν θῶκον τοῦ Ὑπουργοῦ Ἀναπληρωτοῦ Συντονισμοῦ, διὰ δὲ τὴν ὀργάνωσιν «Ἀσπίδα» ἐδήλωσεν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ γελοίας ὑποθέσεως ἀναξίας προσοχῆς. Ἡ τοιαύτη στάσις τοῦ κ. Παπανδρέου ἔναντι τῆς ἀποκαλυφθείσης ἀντικαθεστωτικῆς ὀργανώσεως εἰς τὸν Στρατὸν ἐνέβαλε πάντας τοὺς ὑγιῶς σκεπτομένους Ἕλληνας εἰς ἀνησυχίας. Τὰς ἀνησυχίας ταύτας διερμηνεύων ὁ εὐόρκως ἀσκῶν τὸ λειτούργημά του Ὑπουργὸς Ἀμύνης κ. Π. Γαρουφαλιᾶς διέταξεν ἀνακρίσεις, ἐξ ὧν ἀμέσως μὲν προέκυψεν, ὅτι εἰς τὴν ὀργάνωσιν ταύτην ἦσαν ἀνεμεμιγμένοι κατώτεροι ἀξιωματικοί, λοχαγοί, ἐμμέσως δὲ διεφάνη, ὅτι δὲν ἀπεκλείετο ἡ ἀνάμιξις πολιτικῶν προσώπων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἠσχολήθη ἡ ἀνάκρισις. Δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας τὸ γεγονός, ὅτι καθ’ ὅσον ἐπροχώρει ἡ ἀνάκρισις περὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν πλοκάμων τῆς ἀντεθνικῆς ὀργανώσεως «Ἀσπίδα» ἐπὶ τοσοῦτον ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Παπανδρέου περὶ ἀποπομπῆς τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Γαρουφαλιᾶ καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἀναλήψεως τούτου καθίστατο ἐντονωτέρα. Ἐν τῷ μεταξὺ ἀπεκαλύφθη καὶ ἄλλη συνωμοσία. Ἡ Κεντρικὴ Ὑπηρεσία Πληροφοριῶν (ΚΥΠ), ἡ ὁποία τελεῖ ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐξάρτησιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον εἶχεν ἀποστείλει εἰς Κύπρον διὰ τὴν ἄσκησιν προσηλυτισμοῦ εἰς τὴν «Ἀσπίδα», ἀλλὰ καὶ ὅτι ἤσκει κατασκοπείαν εἰς βάρος καὶ τῶν ἀντιπάλων τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου καὶ τῶν κυριωτέρων συνεργατῶν της, ὡς π.χ. τοῦ κ. Μητσοτάκη. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι αἱ ἀποκαλύψεις αὗται δὲν ηὔξανον τὸ κῦρος καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην παντὸς ὑγιῶς σκεπτομένου Ἕλληνος πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ἦτο φυσικὸν καὶ ἑπόμενον τοιαῦται ἀνησυχίαι νὰ γεννηθοῦν καὶ εἰς τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος διὰ τὴν ἐκτροπὴν ἥτις ἐσημειοῦτο εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ εἰς τὴν ΚΥΠ. Εἰς τὴν ἐπίμονον λοιπὸν ἀξίωσιν τοῦ κ. Παπανδρέου, ὅπως ἀποπεμφθῇ ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς καὶ ὅπως ἀναλάβῃ αὐτὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ Βασιλεὺς τὸν παρεκάλεσε νὰ ὑποδείξῃ ἕνα τῶν βουλευτῶν του, διὰ νὰ τοῦ ἀναθέσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο. Εἰς τὴν αὐτὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου προέβησαν καὶ οἱ ἀμεσώτεροι τῶν συνεργατῶν του κ.κ. Ἀθανασιάδης–Νόβας, Στεφανόπουλος, Μητσοτάκης κλπ. κλπ. Ὁ κ. Παπανδρέου, μολονότι ἐδέχθη κατ’ ἀρχὰς τὴν σύστασιν ταύτην, ἐν τέλει τὴν ἀπέρριψε καὶ ἐπισείων ἔναντι τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος τὴν ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν του καὶ τὴν δημιουργίαν γενικῶς ἀναταραχῆς ἐπέμενεν ἀνενδότως ν’ ἀναλάβῃ αὐτὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐν τέλει παρῃτήθη, ἐφ’ ὅσον ὁ Βασιλεὺς δὲν ὑπέκυψεν εἰς τὸν πρωτοφανῆ ἐκβιασμόν. Ἡ σύγκρουσις μὲ τὸν Βασιλέα εἶχε προπαρασκευασθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου. Τοιουτοτρόπως ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ὁ τιμηθεὶς ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ τὸ 53% τῶν ψήφων του, ἐπρόδωσε τὴν λαϊκὴν ἐντολὴν καὶ παρέδωσε τὴν χώραν εἰς τὴν ἀκυβερνησίαν, θέσας τὸ θέμα τῆς συγκαλύψεως τῆς τυχὸν εὐθύνης τοῦ υἱοῦ του ὑπεράνω τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν λαϊκῶν συμφερόντων καὶ ὑπεράνω τῆς συνεχίσεως τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Μετὰ τὴν παραίτησίν του ὁ κ. Παπανδρέου ἀντὶ νὰ ὑποδείξῃ διάδοχον κυβερνητικὸν σχῆμα, ὡς ἔπραξεν εἰς παρομοίαν περίπτωσιν ὁ κ. Καραμανλῆς, ἐξαπέλυσε τὰ δεινὰ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ. Ταυτίζων τὸ πρόσωπόν του μὲ τὴν Δημοκρατίαν καὶ παρερμηνεύων τὸ ρητὸν «ὁ Βασιλεὺς βασιλεύει, ἀλλὰ δὲν κυβερνᾷ» ἐξεγείρει τοὺς ἀφελεῖς κατὰ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος ἰσχυριζόμενος, ὅτι δὲν παρῃτήθη οἰκειοθελῶς τῆς πρωθυπουργίας, ἀλλὰ ἐξηναγκάσθη πρὸς τοῦτο. Ὁ ἰσχυρισμός του εἶναι ἀβάσιμος καὶ περὶ αὐτοῦ ὡμίλησαν πειστικώτατα τόσοι προλαλήσαντες συνάδελφοι. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῶν ἑξῆς σημείων. Ὁ Βασιλεὺς εἰς τὸ πολίτευμα τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας δὲν κυβερνᾷ, ἀλλὰ βασιλεύει καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 44 τοῦ Συντάγματος «δὲν ἔχει ἄλλας ἐξουσίας, εἰ μὴ ὅσας τῷ ἀπονέμουσι ρητῶς τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ συνάδοντες πρὸς αὐτὸ ἰδιαίτεροι νόμοι». Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι ἀπονέμουσιν εἰς τὸν Βασιλέα ἐξουσίας καὶ προνομίας, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τοῦ δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος. Κατὰ τὸ ἄρθρον 31 τοῦ Συντάγματος ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς Ὑπουργοὺς αὐτοῦ, κατὰ δὲ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 32 «ὁ Βασιλεὺς εἶναι ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων τοῦ Κράτους καὶ ἄρχει τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ἑπομένως εἰς τὸ ζήτημα τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ὁ Βασιλεὺς εἶναι ὁ ρυθμιστὴς τῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος καὶ μάλιστα εἰς τὸ ἰσχῦον παρ’ ἡμῖν σύστημα τῆς κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας, ὑποχρεοῦται πάντοτε νὰ λαμβάνῃ τοὺς Ὑπουργούς του ἐκ τῆς πλειοψηφούσης ἐν τῇ Βουλῇ μερίδος. Ἀλλὰ αὐτὸ ἔπραξε καὶ ἐν προκειμένῳ ὁ Βασιλεὺς μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐκάλεσε τὸν ἀμέσως ἑπόμενον τῇ τάξει τοῦ αὐτοῦ κόμματος κ. Ἀθανασιάδην–Νόβαν καὶ τοῦ ἀνέθεσε τὴν ἐντολὴν τοῦ σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως. Τί ἔπρεπε νὰ κάμῃ ὁ Βασιλεὺς ἐφ’ ὅσον ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας παρῃτήθη, χωρὶς νὰ εἰσηγηθῇ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προκήρυξιν ἐκλογῶν ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν; Νὰ ἐνδώσῃ εἰς τὴν ἀξίωσίν του περὶ ἀποπομπῆς τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τῆς ἀναθέσεως εἰς αὐτὸν τοῦ Ὑπουργείου τούτου, ἐνῷ ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς τοῦ σημείου ἐξεδηλώθη ἡ διαφωνία μεταξὺ τοῦ συνταγματικοῦ παράγοντος καὶ τοῦ κ. Παπανδρέου; Τοῦτο ἦτο πλέον ἀδύνατον. Νὰ παραιτηθῇ ὁ κ. Παπανδρέου τῆς ἀξιώσεώς του περὶ ἀναλήψεως ὑπ’ αὐτοῦ προσωπικῶς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Μολονότι τοῦ ἐγένετο ὑπόδειξις ὑπὸ πολλῶν παραγόντων τῆς Ε.Κ. ἐν τούτοις ὁ κ. Παπανδρέου ἀνενδότως ἐπέμενεν εἰς τὴν ἀνυποχώρητον ὡς τὴν ἀπεκάλεσεν, ἀξίωσίν του «Τὶς διοικεῖ τὸν Στρατόν, ὁ Βασιλεὺς ἢ ὁ Λαός»; Αὐτὸ διεκήρυξεν ὡς σύνθημα ἀνταρσίας ὁ κ. Παπανδρέου ταυτίζων τὸν ἑαυτόν του πρὸς τὸν λαόν, διότι ὑπῆρξεν ἐπὶ στιγμὴν Ἀρχηγὸς τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο ὀρθόν; Παντάπασιν. Ὁ Στρατὸς ἀνήκει εἰς τὸ Ἔθνος καὶ χάριν αὐτοῦ ὑπάρχει. Δὲν ἀνήκει οὔτε εἰς τὸν Βασιλέα, οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγγύησιν διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἔθνους καὶ οὐχὶ τοῦ ἑκάστοτε κρατοῦντος πολιτικοῦ κόμματος ἀποτελεῖ ὁ Βασιλεὺς καὶ δι’ αὐτὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 32 τοῦ Συντάγματος, ἄρχει τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Δὲν δικαιοῦται νὰ στρέψῃ τὸν Στρατὸν κατὰ τοῦ λαοῦ ὁ Βασιλεύς, ἀλλ’ οὔτε ὁ συμπτωματικὸς ἐκφραστὴς τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας δικαιοῦται νὰ στρέψῃ τὸν Στρατὸν κατὰ τοῦ λαοῦ καὶ κατὰ τῆς καθεστηκυίας τάξεως, ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον λειτουργεῖ τὸ συνταγματικόν μας δημοκρατικὸν πολίτευμα. Καὶ ὁ μὲν Βασιλεὺς οὐδέποτε ἠθέλησε νὰ μεταβάλῃ τὸ Στράτευμα εἰς ὀργάνωσιν πραιτοριανῶν, ὁ κ. Γ. Παπανδρέου ὅμως ἐφωράθη ἀποπειρώμενος νὰ τὸν καταστήσῃ ὑποχείριον καὶ ὄργανον τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν κομματικῶν του ἐπιδιώξεων. Διότι τί ἄλλο ἀποτελεῖ εἰ μὴ προσπάθειαν ἀναμίξεως τοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν, ὅταν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν τύπον ζητῆται ἡ ἀποπομπὴ ἡγετῶν τοῦ Στρατεύματος ὀνομαστικῶς, καταργουμένων τῶν πρὸς τοῦτο ὑπὸ τῶν νόμων τεταγμένων Συμβούλων. Νὰ φύγῃ ὁ Γεννηματᾶς, νὰ φύγῃ ὁ Παπαδόπουλος, νὰ φύγουν οἱ Α, Β, Γ, Δ κλπ. ἀπὸ τὸ Στράτευμα. Αὐτὸ καὶ μόνον, αὐτὸ σημαίνει προσπάθειαν ἐκτροπῆς ἀπὸ τὰ κύρια ἔργα του τῆς προστασίας τῆς εἰρήνης, τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς χώρας μας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Συνέπεσαν αἱ ἀποκαλύψεις τῆς «Ἀσπίδα» καὶ τῶν παρανομιῶν τῆς ΚΥΠ εἰς τὸ αὐτὸ κρίσιμον χρονικὸν σημεῖον.

§30Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀνδρεάδη, καθῆστε παρακαλῶ κάτω, δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§32Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἐπέτρεψε, λέγω, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. εἰς τὸν φιλικόν του τύπον νὰ γράφῃ κύρια ἄρθρα μὲ τὰ ὀνόματα ἐντιμοτάτων ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατεύματος. Τί ἀποτελεῖ αὐτό; Δὲν ἀποτελεῖ ἀνάμιξιν τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν;

§33Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Κύριε Γυιόκα, ὅταν τὸ 1952 ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἀπεκεφάλισε καὶ ἐξεδίωξε τοῦ Στρατεύματος ἅπασαν τὴν ἡγεσίαν τούτου, διότι ἐθεωροῦντο φίλοι μας, διατί δὲν διεμαρτυρήθητε τότε;

§34Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ προκαλέσουν τοῦ Βασιλέως τὴν σωτηρίαν ἀντίδρασιν. Διότι, ὡς ἐλέχθη, ὁ Βασιλεὺς ἄρχει τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ εἶναι ἐπιφορτισμένος ὑπὸ τοῦ Συντάγματος μὲ τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀγρυπνῇ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ἀκεραιότητος αὐτῶν, ἵνα αὗται ἀνήκουν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὸ Ἔθνος καὶ οὐχὶ εἰς τὰ Κόμματα. Ἐλέχθη ἀνωτέρω, ὅτι εἶχε δημιουργηθῆ ἡ εὔλογος ὑποψία μήπως ὁ κ. Παπανδρέου διὰ τῆς ἐπιμονῆς του νὰ ἀναλάβῃ αὐτοπροσώπως τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἤθελε νὰ καλύψῃ τυχὸν ἀνάμιξιν τοῦ υἱοῦ του εἰς τὴν ἀντεθνικὴν Ὀργάνωσιν τῆς «Ἀσπίδος». Ἀλλὰ αὐτὴ εἶναι ἡ πλέον ἠπία ἐκδοχὴ τὴν ὁποίαν ὑπολαμβάνομεν. Διότι δὲν δυνάμεθα, οὔτε κἂν νὰ διανοηθῶμεν, ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου θὰ ἐχρησιμοποίει τὴν θέσιν του ὡς Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ νὰ ὑποθάλψῃ καὶ βοηθήσῃ εἰς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου τῶν συνωμοτῶν τῆς «Ἀσπίδος» καὶ διὰ τὴν μέσῳ ταύτης κυριαρχίαν εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας μας. Εἶναι γνωσταὶ εἰς τὸ παρελθὸν αἱ τοιαῦται ἐκτροπαὶ τοῦ Στρατοῦ καὶ ἡ ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ τὰ ἀλλεπάλληλα κινήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον καταβιβάσει τὴν Χώραν εἰς τὸ ἐπίπεδον ἀναρχουμένης πολιτείας καὶ στρατοκρατουμένης ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε ἐπικρατούντων ἀρχηγῶν τῶν στρατιωτικῶν Μονάδων. Ἐὰν ὅμως ἡμεῖς ἀρνούμεθα νὰ πιστεύσωμεν τὴν ἐκδοχὴν ταύτην, ὅπως βεβαίως καὶ ὁ Βασιλεύς, δὲν δύναται νὰ ἀποκλεισθῇ τὸ ἐνδεχόμενον τοῦτο, ὡς δυνάμενον νὰ καλλιεργηθῇ ὑπὸ ἄλλων παραγόντων τῆς Ὀργανώσεως «Ἀσπίδα» ἢ ΚΥΠ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅστις τὴν ἀντικαθεστωτικὴν ταύτην καὶ ἐπικίνδυνον Ὀργάνωσιν ἐθεώρησεν ἀξίαν μόνον τῆς περιφρονήσεώς του καὶ τῆς χλεύης του. Ἐν τούτοις εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου προέτεινε εἰς τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν, κατάλογον φίλων του ἀξιωματικῶν, διὰ νὰ κρίνουν τὴν ὑπόθεσιν τῆς «Ἀσπίδα». Καὶ αὐτὸ ἦτο ὕποπτον. Ὁ στρατός, ὡς καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., κατ’ ἐπανάληψιν διεκήρυξεν, ἀποτελεῖ τὸ ὀχυρὸν τῆς Δημοκρατίας. Προσθέτομεν ἡμεῖς, ὅτι ἀποτελεῖ τὴν Ἀκρόπολιν. Ἐὰν αὕτη ἁλωθῇ τὸ πᾶν ἀπόλλυται. Εἴτε ὑπὸ ἐξωτερικῶν ἐχθρῶν ἁλωθῇ ἡ Ἀκρόπολις τῆς Δημοκρατίας εἴτε ὑπὸ ἐσωτερικῶν, ἡ καταστροφὴ εἶναι πλήρης. Πῶς λοιπὸν ἐδικαιοῦτο ὁ Βασιλεύς, ὁ ἄρχων ἐκ τοῦ Συντάγματος, τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ν’ ἀνεχθῇ τὴν ὕπαρξιν ἀντεθνικῆς καὶ ἀντικαθεστωτικῆς Ὀργανώσεως εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὴν ΚΥΠ, τὴν διάβρωσιν τοῦ στρατοῦ ὑπὸ τῶν Λαμπράκηδων καὶ τὴν ἐμφάνισιν πράξεων δολιοφθορᾶς εἰς τὸν στρατὸν καὶ νὰ μὴ ἀντιδράσῃ; Τότε θὰ ἐγίνετο ἐπιλήσμων τῶν ἐκ τοῦ Συντάγματος ἀπορρεόντων καθηκόντων του. Διότι φέρεται μὲν ἀνεύθυνος κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, ἀλλ’ ἡ Ἱστορία μᾶς διδάσκει, ὅτι τὰς ἀμελείας καὶ τὰ σφάλματά των οἱ Βασιλεῖς πληρώνουν διὰ τῆς ἀπωλείας τοῦ θρόνου των καὶ ἐνίοτε τῆς ζωῆς των. Ἐὰν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις τῆς Χώρας παύσουν ν’ ἀνήκουν εἰς τὸ Ἔθνος καὶ νὰ προστατεύουν τὴν ἐλευθερίαν, τὴν εἰρήνην, τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ περιέλθουν εἰς χεῖρας ἑνὸς Κόμματος, τότε πολλὰ δεινὰ καὶ συμφοραὶ θὰ ἀνακύψουν ἐκ τῆς τοιαύτης μεταβολῆς. Δικαιολογεῖται ὅθεν, πᾶσα περίσκεψις καὶ εὐαισθησία ἐπὶ τοῦ θεμελειώδους τούτου ζητήματος τῆς διατηρήσεως τῶν ἐνόπλων δυνάμεων μακρὰν πάσης πολιτικῆς ἐπιρροῆς καὶ πάσης ἀναμίξεως τῆς ἡγεσίας αὐτῶν εἰς τὰς πολιτικὰς ἐπιδιώξεις καὶ διενέξεις τῶν πολιτικῶν Κομμάτων τῆς Χώρας. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὅμως ἐνόμισεν, ὅτι ἅπαξ ἀναδειχθεὶς ἀρχηγὸς τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποτάξῃ τὰ πάντα καὶ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις εἰς τὴν κομματικήν του παντοδυναμίαν. Ποῖος διοικεῖ τὸν στρατόν λέγουν οἱ περὶ τὸν κ. Παπανδρέου, ὁ Βασιλεὺς ἢ ὁ λαός; Ἀλλὰ τὸ δίλημμα τοῦτο κακῶς τίθεται. Διότι ἀμφότεροι κατὰ τὸ Σύνταγμα ἔχουν τὰ δικαιώματά των. Ὁ λαὸς ἐκλέγει τοὺς βουλευτὰς καὶ δι’ αὐτῶν τὴν Κυβέρνησιν, ὁ δὲ Βασιλεὺς ἀποτελεῖ τὸ σύμβολον τῆς ἑνότητος καὶ τῆς διαρκείας καὶ τῆς συνεχείας τοῦ Ἔθνους, εἶναι ρυθμιστὴς τῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, ἔχων τὴν προνομίαν, ὅταν διαπιστώσῃ διάστασιν τῆς θελήσεως τοῦ ἐκπροσώπου τῆς πλειοψηφίας πρὸς τὰ βασικὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους, κατὰ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος, νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ προκηρύξῃ ἐκλογάς. Ἐκ τῆς προνομίας ταύτης τοῦ Βασιλέως προκύπτει, ὅτι, ἐὰν ὁ συμπτωματικὸς ἐκφραστὴς τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, ἐν τῇ παραζάλῃ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ του θριάμβου, ἀπειλῇ νὰ μεταβάλῃ τὰ καλῶς ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους κείμενα ἐναντίον τοῦ Ἔθνους, ὁ Βασιλεὺς δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀνασχετικὸς παράγων καὶ νὰ ἐπιβάλῃ σωφρονεστέραν πολιτικήν, ἄλλως προσφυγὴν εἰς νέας ἐκλογάς. Ὁ λαὸς βεβαίως ἀποτελεῖ τὴν πηγὴν τῆς δυνάμεως τοῦ Ἔθνους καὶ αὐτὸς ἔχει πάντοτε τὸν τελευταῖον λόγον, ἀλλὰ ὑπὸ τοὺς περιορισμοὺς καὶ κατὰ τὴν διαδικασίαν, ἡ ὁποία καθορίζεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Ἐν τῇ περιπτώσει τῆς παρούσης κρίσεως συνέβη ὥστε κατὰ τὴν παραίτησιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς πλειοψηφίας ὁ Βασιλεὺς νὰ καλέσῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν τὸν δεύτερον τῇ τάξει ἐκ τοῦ αὐτοῦ Κόμματος, ἵνα στηριχθῇ ἐπὶ τῆς αὐτῆς κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως. Ἀλλὰ συνέβη κάτι τὸ ἀπροσδόκητον. Τὸ Κόμμα τῆς πλειοψηφίας διεσπάσθη εἰς τρόπον ὥστε οὔτε ὁ κ. Παπανδρέου νὰ διατηρῇ πλειοψηφίαν ἀπόλυτον καὶ νὰ ἔχῃ τὴν δεδηλωμένην οὔτε οἱ ἀποσπασθέντες ἐξ αὐτοῦ νὰ δύνανται νὰ στηριχθοῦν εἰς τὰς ἰδίας αὐτῶν δυνάμεις. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τοῦ κ. Ἀθανασιάδη–Νόβα νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς ὁ ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων ἐδοκίμασε τὸ δεύτερον σχῆμα τῆς ὑπὸ τὸν κ. Τσιριμῶκον, ὑποδειχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Στεφανοπούλου, Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις του ἱκανοποίησαν ἐν μέρει τὴν ΕΡΕ καὶ ὡς ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ μας ὁμοθύμως θὰ παράσχωμεν τὴν ὑποστήριξίν μας διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Χώρα Κυβέρνησιν κοινοβουλευτικήν, ἥτις νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν φυγαδευθεῖσαν τάξιν καὶ γαλήνην καὶ νὰ συνεχίσῃ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας μὲ πνεῦμα περισυλλογῆς καὶ οἰκοκυρωσύνης. Βεβαίως ὁ βίος τῆς Κυβερνήσεως ταύτης δὲν προοιωνίζεται μακρός, ἀλλ’ ἡ ὕπαρξίς της ἀναγκαία καὶ ἀπαραίτητος διὰ τὴν ὁμαλὴν πορείαν τοῦ Ἔθνους. Ἡ ὁμαλὴ πορεία ἀνεκόπη χάρις εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ κ. Παπανδρέου, ὅστις χρησιμοποιῶν τὴν ὑπὸ τῆς ΕΔΑ δοθείσης προθύμως εἰς αὐτὸν συνδρομῆς ἐπιμένει νὰ εἰσαγάγῃ τὴν Χώραν εἰς τὴν περιπέτειαν μιᾶς καταστρεπτικῆς ἐπαναστάσεως. Ὁ κ. Παπανδρέου ὀφείλει νὰ παραμερίσῃ, ἄλλως νὰ παραμερισθῇ ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Διότι ὤφειλε μιμούμενος τὸν Καραμανλῆν νὰ ὑποδείξῃ διάδοχον καὶ νὰ ἀποχωρήσῃ ἐκ τῆς πρωθυπουργίας, διατηρῶν τὴν ἀρχηγίαν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Πρό τινων ἐτῶν εἰς τὴν Γαλλίαν ἐγένετο τὸ ἴδιον. Ἐνῷ Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλριζοσπαστικοῦ Κόμματος ἦτο ὁ DALADIER. Πρωθυπουργὸς ὑπῆρξεν ὁ συνεργάτης του QAILLARD. Τὰ Ἔθνη, ἀλλὰ καὶ τὰ Κόμματα προχωροῦν, ἐνῶ τὰ ἄτομα παραμερίζονται, ὅταν δι’ οἱονδήποτε λόγον παύσουν νὰ εἶναι χρήσιμα. Ὁ κ. Παπανδρέου ὄχι μόνον χρήσιμος πλέον δὲν εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἐπικινδύνως ἐπιζήμιος διὰ τὴν Χώραν. Περιπλακεὶς εἰς ἐνδοκομματικὴν περιπέτειαν ἐξ αἰτίας τοῦ υἱοῦ του ὑπέστη ἐπανειλημμένως ρήγματα εἰς τὴν Ε.Κ., ἤδη δὲ ἔχει χάσει τοὺς πλέον σημαίνοντας συνεργάτας του. Αὐτὸ ὀφείλει νὰ τὸν ἐμβάλῃ εἰς σωφρονεστέρας σκέψεις καὶ ἀντὶ νὰ ἀποκαλῇ προδότας τοὺς πρώην ἐκλεκτοὺς συνεργάτας του, καλὸν εἶναι νὰ τοὺς βοηθήσῃ εἰς τὸ ἔργον των, ὅπως ἀποκαταστήσουν τὸν ὁμαλὸν κοινοβουλευτικὸν βίον εἰς τὴν Χώραν. Ὁ θανάσιμος ἐναγκαλισμὸς τῆς ΕΔΑ δὲν βλάπτει μόνον τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ἀλλὰ βλάπτει τὴν Χώραν καὶ ὑπονομεύει τὰ θεμέλια τοῦ Ἔθνους. Ἐλπίζομεν, ὅτι εἰς μεγάλην πλειάδα τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. θὰ ἐπικρατήσουν σκέψεις σώφρονες καὶ πατριωτικαὶ καὶ θὰ συμβάλουν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς φυγαδευθείσης γαλήνης.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§36Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ πολλὰς πλευρὰς ἐπιχειρεῖται νὰ καλυφθῇ ἀπὸ ἕνα πέπλον συγχύσεως ἡ παροῦσα βαθεῖα κρίσις καὶ ἀποσκοπεῖται νὰ νοθευθῇ ἡ αἰτία της. Ἡ παρουσία τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τσιριμώκου ἐνώπιόν μας ἀποτελεῖ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν νόθευσιν τῆς πολιτικῆς μας καταστάσεως. Μία ἐκδήλωσις τῆς συγχύσεως προκύπτει ἀπὸ τὰ σημερινὰ δημοσιευόμενα εἰς τὸν τύπον. Αἱ ἐφημερίδες τῆς Ε.Ρ.Ε. μετὰ ἀπὸ μίαν σφοδροτάτην ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ κ. Μαρκεζίνη, καλοῦν τοὺς βουλευτάς των νὰ ψηφίσουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ ὄνομα τῆς ἐντολῆς τῆς 16 Φεβρουαρίου. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἄλλου καλεῖ τοὺς βουλευτὰς τῆς Ε. Κ. νὰ τὴν ψηφίσουν καὶ αὐταὶ ἐν ὀνόματι τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐπιχειρεῖται ἐκ παραλλήλου καὶ ἡ ἐκτόνωσις τῶν δημοκρατικῶν ἀντιδράσεων. Αὐτὸ ἐσημειώθη μὲ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Στεφανοπούλου. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ὅτι ὁ δημοκρατικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἔδωσε καὶ ἐκέρδισε τὴν μάχην τῆς δημοκρατικῆς ἀντιστάσεως ἀπὸ τοῦ 1961 καὶ ἔκτοτε μάχεται γιὰ νὰ διατηρήσῃ καὶ διευρύνει τὰς δημοκρατικάς του κατακτήσεις, δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τοῦ τέως Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Στεφανοπούλου, ὁ ὁποῖος ὡς αἰτίαν τῆς κρίσεως εὑρίσκει προσωπικὰ πείσματα τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ὄχι τὰ πολιτικὰ θέματα ποὺ ὅλοι γνωρίζομεν. Ἐνώπιόν μας δύο εἶναι τὰ προβλήματα ποὺ ἐτέθησαν. Τὸ πρῶτον, εἶναι τὸ πρόβλημα περὶ τίνος πρόκειται. Διατὶ ἐξέσπασε ἡ κρίσις. Τί τὴν προεκάλεσε καὶ τὸ 2ον ποία εἶναι ἡ διέξοδος ἵνα ἐξ αὐτῆς βγοῦμε ἀπὸ αὐτό. Καὶ ἡ ΕΔΑ, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ θέσῃ καὶ πάλιν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶναι ἀστεῖον νὰ πιστεύσῃ κανείς, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὴν κρίσιν, διότι ὁ υἱὸς τοῦ κ. Παπανδρέου δὲν ἦτο ἀρεστὸς εἰς τὸν Βασιλέα ἢ διότι αἱ ἐσωτερικαὶ ἀντιθέσεις εἰς τὴν Ε.Κ. ἔτρεψαν τμῆμα αὐτῆς εἰς συνεργασίαν μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε., ἢ τέλος διότι εἰς τοῦτο ὡδήγησεν ἡ κατασκευὴ τοῦ ΑΣΠΙΔΑ. Ἡ ἰδική μας ἄποψις ποὺ ἐλέγχεται ἀπὸ τὰ πράγματα καὶ υἱοθετεῖται ἀπὸ τὸν λαὸν εἶναι, ὅτι διὰ τῆς κρίσεως ἐπιχειρεῖται ἀντιστροφὴ τῆς πορείας ποὺ χάραξε ὁ λαὸς στὶς 16)2, ἡ ἐπάνοδος εἰς μορφὰς κυριαρχίας τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς, ἡ κατεδάφισις τῶν λαϊκῶν δημοκρατικῶν κατακτήσεων. Τί ἐζήτησε, κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 16ης Φεβρουαρίου: Ἐζήτησεν ἐκδημοκρατισμὸν τοῦ δημοσίου βίου καὶ τερματισμὸν τῆς τυραννίας τῆς δεξιᾶς. Ἐζήτησε περιορισμὸν τῆς Αὐλῆς εἰς τὰ πλαίσια τὰ συνταγματικά, ἐζήτησε πολιτικὴν ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας, εἰρήνης καὶ ὑπερηφανείας, οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως εὑρέθησαν σύμφωνοι καὶ εἶναι αὐτὴ ἡ αἰτία ποὺ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔδωσε τόσην δύναμιν εἰς τὴν δημοκρατικὴν πλειοψηφίαν τῆς Ε.Κ. καὶ Ε.Δ.Α. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τῆς ἑπομένης ἐκδηλώνεται ἡ συνωμοσία. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὅτι ἀπηύθυνε ἔκκλησιν εἰς τὸν κ. Παπανδρέου καὶ τοῦ εἶπεν. Μείνατε εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ἐθνάρχου καὶ καθοδηγήσατε τὸν νεαρὸν Βασιλέα. Ὑπὸ τὸ φῶς τῶν τριῶν, θὰ ἔλεγε κανείς, ὅτι αὐτὴ ἡ ἔκκλησις τοῦ κ. Στεφανοπούλου θὰ ἰσοδυνάμει μὲ πλήρη αἰχμαλωσίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἀντιδραστικῆς συνωμοσίας. Καὶ πράγματι ἡ πρώτη φάσις της ὑπῆρξεν ἡ αἰχμαλωσία τῶν νικητῶν τῆς ἡγεσίας τῆς Ε.Κ. Τὸ γεγονὸς τῆς τοποθετήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ, Τοποτηρητοῦ τῆς Αὐλῆς καὶ τοῦ κ. Γεννηματᾶ εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ ἀποδεικνύουν τὴν πρόθεσιν εἰς αἰχμαλωσίαν καὶ μαρτυροῦν διὰ τὴν ἱστορικὴν εὐθύνην τῆς ἡγεσίας τῆς Ε.Κ. ποὺ ὄχι μόνον δὲν ἀντέδρασεν, ἀλλὰ μὲ τοὺς δισταγμοὺς καὶ τὰς ὑπαναχωρήσεις της ἀπεθράσυνε τοὺς ἐχθροὺς τοῦ λαοῦ. Καὶ πῶς οἱ ἄνθρωποι ποὺ μετέσχον εἰς τὴν σημερινὴν φάσιν τῆς συνωμοσίας ἐλησμόνησαν τὴν κριτικήν των κατὰ τῆς δεξιᾶς καὶ πάνω ἀπὸ τὸ χάος ποὺ τοὺς χωρίζει ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε. ἔδωσαν τὰ χέρια εἰς αὐτὴν καὶ ἐπιζητοῦν νὰ στηριχθοῦν εἰς τὰς ψήφους της. Δὲν ἦταν ὁ κ. Μητσοτάκης ποὺ διεμαρτυρήθη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν Γαρουφαλιᾶ– Γεννηματᾶ; Δὲν ἦτο ὁ κ. Τσιριμῶκος ποὺ κατήγγειλε τὴν Ε.Ρ.Ε. ὡς κόμμα φασιστικὸν καὶ ἔγραφε, μὲ τὴν γλαφυρότητα ποὺ κοσμοῦσε τὰ δημοκρατικά του κείμενα, τὰ ἀκόλουθα χαρακτηριστικά: «Οὐσιαστικῶς ἡ ἀντεπανάστασις ποὺ ἐκυριάρχησεν εἰς τὴν χώραν μετὰ τὸν Δεκέμβριον 1944, μὲ τὰς δύο ἐκδηλώσεις της, τὸ ἀστυνομικὸν κράτος καὶ τὴν κυριαρχίαν τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, λήγει μόλις τὴν 16ην Φεβρουαρίου, καὶ πρέπει νὰ λήξῃ ὁριστικῶς. Καὶ εἶναι ἀληθῶς ἐξαιρετική, βασικὴ θεμελιώδης, ἡ σημασία τῶν πολιτικῶν μέτρων ποὺ ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ ληφθοῦν διὰ νὰ καταργηθῇ τὸ μονοκομματικὸν κράτος τῆς δεξιᾶς. («Πολιτικὴ» τοῦ Αὐγούστου 64). Πράγματι, κ.κ. συνάδελφοι, ὁ δρόμος τῆς Δημοκρατίας περνοῦσεν. Ἦταν ἀπὸ τὴν κατάργησιν τοῦ φοβεροῦ κομματικοῦ κράτους τῆς Δεξιᾶς καὶ βεβαίως ἡ Δεξιὰ ἀντέδρασε. Εἴχαμε κατ’ ἀρχὴν τὸ στάδιον τῶν μεγάλων ἀνησυχιῶν τοῦ κ. Φροντιστῆ περὶ τοῦ δῆθεν Κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Ἀλλὰ ἡ ἐκστρατεία αὐτὴ κατεποντίσθη ὡς ἦτο φυσικὸν εἰς πέλαγος ἱλαρότητος καὶ ἠκολούθησεν ἡ πολιτικὴ ἐκμετάλλευσις τῆς τραγωδίας τοῦ Γοργοποτάμου. Μιᾶς τραγωδίας, τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσαν οἱ ξένοι καὶ ἐγχώριοι προβοκάτορες, κύριε Μητσοτάκη, οἱ ὁποῖοι ἐπεδίωξαν νὰ θέσουν τὴν βόμβαν ὄχι εἰς τὰ πόδια τῶν ἀθώων θυμάτων, ἀλλὰ εἰς τὰ θεμέλια τῆς Δημοκρατίας. Διὰ νὰ φθάσωμεν τέλος εἰς τὰς ἐκκλήσεις τῆς δεξιᾶς: Ἐπειδὴ ἡ ὥρα τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος ἦλθε, καὶ αὐτὴ ἦλθε πράγματι, διὰ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸ βασιλικὸ πραξικόπημα, τοῦ ὁποίου ἀπεγνωσμένως τώρα ζητεῖται ἡ κάλυψις μὲ τὸν κοινοβουλευτικὸν μανδύα. Καὶ τώρα, κ.κ. συνάδελφοι, ἔχομεν ἐμπλακῆ εἰς τὸν ἑξῆς τραγέλαφον: Ἐμφανίζεται ἐνώπιόν μας ὁ μέχρι πρό τινος ἀδιάλλακτος κατὰ τῆς ΕΡΕ, ὁ κ. Τσιριμῶκος. Πολλὲς φορὲς ὁ κ. Τσιριμῶκος περιέλουσε μὲ τὰ πλέον καυστικὰ κοσμητικὰ ἐπίθετα τὸ κόμμα τῆς Δεξιᾶς. Καὶ τώρα ζητεῖ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος, ξεκινῶντας, ὅπως μᾶς εἶπε ἀπὸ τοὺς 99 ψήφους τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀλλά, μὴ ἐπιχειρήσῃ ὁ κ. Τσιριμῶκος, μὲ τὰς σοφιστικάς του ἀκροβασίας, νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι τὸ πρόγραμμά του εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ πνεῦμα τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς τῆς 16ης Φεβρουαρίου καὶ ἂς μὴ προκαλῇ συγχύσεις, μὲ τὴν ἀναφορὰν εἰς προγράμματα μίνιμουμ. Διότι, κάτι τέτοιο, θὰ ἐνομιμοποιεῖτο μόνον ἐὰν ἐλειτούργει πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ποὺ ἐχάραξεν ἡ λαϊκὴ ἐντολή. Ἀλλὰ τὸ σημερινὸν μίνιμουμ πρόγραμμά του, ἐξυπηρετεῖ μόνον τὴν Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἐρωτῶ, ποίους προσπαθεῖτε νὰ καλύψετε, κ. Τσιριμῶκε. Δὲν ἐπήρατε ἐντολὴν ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ ἐκκαθαρίσητε τὸ πολίτευμά μας ἀπὸ τοὺς διαφόρους «Γεννηματάδες καὶ Περικλῆδες»; Δὲν εἴπατε, σεῖς, κ. Τσιριμῶκο, ὅτι θὰ μείνῃ ἱστορικὴ ἡ ἡμέρα ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὠνόμασε τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. φασιστικόν; Τὶ ἐπράξατε, λοιπόν, διὰ τὸν ἐκδημοκρατισμὸν καὶ ἔρχεσθε κατόπιν τούτων, νὰ μᾶς πῆτε περὶ μίνιμουμ προγράμματος, τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, εἶναι μίνιμουμ πρόγραμμα συνεργασίας μετὰ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἐξυπηρετικὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ποὺ ἀνοίγει τὸν δρόμον πρὸς τὴν κάλυψιν τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς τῆς 16ης Φεβρουαρίου; Τὸ «μίνιμουμ» αὐτὸ πρόγραμμα, εἶναι μία παγίδα. Ἴσως, εἶναι δριμὺς ὁ χαρακτηρισμός, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ προβῶ, ἀλλὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα. Ἡ ὑπὸ κρίσιν Κυβέρνησις εἶναι «θίασος σκιῶν», τοῦ ὁποίου τὰ νήματα κινεῖ ὁ τριμελὴς ἐπόπτης–Φρειδερίκη, Χοϊδᾶς, Ἀρναούτης — καὶ ἀγωνίζεται νὰ παρασύρῃ πρὸς τὴν Ε.Ρ.Ε. δημοκρατικοὺς ψήφους σας, συνάδελφοι τοῦ Κέντρου. Τί ὑπεσχέθη, πράγματι, ὁ κ. Τσιριμῶκος; Ὅ,τι τοῦ ἀξιώνει ἡ Ε.Ρ.Ε. «τάξιν καὶ νόμον» καὶ ἔδωσε μὲ τὶς ἀστυνομικὲς βαρβαρότητες καὶ τὸν διωγμὸ τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ, τὸ περιεχόμενον ποὺ τὰ ὑπηγόρευσαν. Ὑπεσχέθη ὁ κ. Τσιριμῶκος, «ὁλοκλήρωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως» τοῦ συνδικαλισμοῦ. Ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου τοῦ κ. Μπακατσέλου, τὸν ὁποῖον, ὁ ἴδιος στὴν Θεσσαλονίκην, κατήγγειλεν, ὡς ἀντεργάτην. Καί, ὅμως, κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς Κυβερνήσεώς του, ἀντικατεστάθη ἡ διοίκησις τῆς Γ.Σ.Ε.Ε., εἰς δὲ τὴν θέσιν τοῦ Γεν. Γραμματέως ἐτοποθετήθη τὸ δεξὶ χέρι τοῦ κ. Θεοδώρου, τὸν ὁποῖον ἐπανειλημμένως, ὁ κ. Τσιριμῶκος, εἶχε χαρακτηρίσει ὡς ἐγκάθετον τῶν ἐργοδοτῶν! Τρίτη ἐπαγγελία τῆς Κυβερνήσεως, ἡ φίμωσις τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐφιλοδόξησεν, ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅταν ἦταν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ συνδέσῃ τὸ ὄνομά του μὲ τὴν ἀναγέννησιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Τώρα, ὡς Πρωθυπουργός, μάχεται κατὰ τοῦ ἑαυτοῦ του καὶ κατὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως, τὴν γαλουχημένην ἀπὸ τὸν ἴδιον — καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς δημοκράτας — ἐξηγέρθη ἐναντίον του τετάρτη ἐπαγγελία, τὸ θέμα τοῦ μεγάλου σιωπηλοῦ, τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἐρωτῶ τοὺς κ.κ. Τσιριμῶκον καὶ Μητσοτάκην, τί ἀπέγινεν ὁ Γεννηματᾶς καὶ ὁ Παπαδόπουλος; Καὶ ἡ χούντα τοῦ ΙΔΕΑ, καὶ οἱ Περικλῆδες;

§37Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. Ἐπὶ 1½ ἔτος τί ἀπέγιναν;

§38Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι εὐθύνη τῆς Ε.Κ., κ. συνάδελφε, καὶ προσωπικὰ τοῦ ἀρχηγοῦ της, ὅτι πέραν τῆς καταγγελίας, ὁ στρατὸς δὲν ἀπηλλάγη ἀπὸ τοὺς Περικλῆδες. Δὲν εἴμεθα συνήγοροι κανενὸς καὶ ἤμην δίκαιος καὶ στὴν ἐπίκρισιν καὶ τὴν ἐπιδοκιμασίαν. Τὸ ἐπαναλαμβάνομεν. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. ὑπέχει μεγίστας εὐθύνας διὰ τὴν σημερινὴν κρίσιν ποὺ τὴν παρεσκεύασε μὲ τὶς ὑπαναχωρήσεις της. Ἀλλὰ ἐπὶ τέλους ἀντέστη, καὶ οἱ ἄλλοι αὐτὴν τὴν ἀντίστασιν ἐπρόδωσαν. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ὁ λαὸς ἀνατρίχιασεν ἀπὸ τὸν «ρεαλισμὸν» τοῦ κ. Τσιριμώκου καὶ ἐνεθυμήθη, ὅτι μὲ τὴν ἐπίκλησιν τοῦ ρεαλισμοῦ ὁ κ. Καραμανλῆς, ἄνοιξε τὸν δρόμον στὸ σχέδιο τοῦ ΝΑΤΟ κατὰ τῆς Κύπρου. Πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει ἕνα θέμα διὰ τὸν κ. Κωστόπουλον διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν. Τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι τὸ σχέδιον Ἄτσεσον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Στεφανόπουλος ἀπεκάλυψεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὸ εἶχε υἱοθετήσει πρὸς στιγμὴν διὰ νὰ τὸ ἀποκηρύξῃ ἀμέσως κατόπιν. Ὁ κ. Κωστόπουλος τὸ ἀμφισβητοῦσε πάντα. Τὶ θὰ εἶχε σήμερον νὰ εἰπῇ; Ποία ἦτο ἡ θέσις τοῦ κ. Κωστοπούλου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ;

§39Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Οὐδέποτε ἔλαβον θέσιν.

§40Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐστράφητε καὶ κατὰ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου ὅταν ἀνέφερε περὶ τοῦ σχεδίου Ἄτσεσον καὶ εἴπατε, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον σχέδιον.

§41Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐν πρώτοις χαίρω, διότι ἡ πρόθεσίς σας στρέφεται τόσον εὐθέως, ὄχι ἐναντίον ἐμοῦ, ἀλλὰ ἐναντίον τῆς τότε Κυβερνήσεως. Δὲν ἀφορᾷ ἐμὲ προσωπικῶς, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὴν τότε Κυβέρνησιν. Ἑπομένως δὲν εἶναι θέμα προσωπικὸν τοῦ κ. Κωστοπούλου, ἀλλὰ ὁλοκλήρου τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ὑποθέτω δὲ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ διαψευσθῶ καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Δηλῶ ἐπισήμως καὶ ἅπαξ διὰ παντός, χωρὶς περιθώρια ἐπικλήσεως τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Κύπρου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἀνάγκην οὔτε τῆς προστασίας σας, οὔτε τῆς ἀσφυκτικῆς στοργῆς σας πρὸς αὐτὸν καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν συμπάθειαν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι τὸ σχέδιον Ἄτσεσον οὐδέποτε ἐγένετο ἐξ ὁλοκλήρου δεκτὸν ἀπὸ τὴν τότε Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἐγένοντο διαπραγματεύσεις καὶ ἀντιπροτάσεις ἐπὶ τοῦ σχεδίου Ἄτσεσον, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο τελικῶς δεκτὸν καὶ ἑπομένως οὐδέποτε ἐπῆλθε συμφωνία. Δὲν ἠμπορῶ λοιπόν, νὰ καταλάβω ἀπὸ ποὺ βγάζετε τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπῆλθε συμφωνία. Ὁ κ. Στεφανόπουλος εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐπῆλθε συμφωνία ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, δηλαδή, συμφωνία νὰ διαπραγματευθῶμεν τὸ σχέδιον Ἄτσεσον. Καὶ ἐλέχθη καὶ ἐγράφη εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας, ὅτι διεξήχθησαν καὶ συζητήσεις εἰς τὴν Γενεύην, δὲν ἔγινεν ὅμως οὐδέποτε τελικὴ συμφωνία. Ἔγινε μία διαπραγμάτευσις, ἔγινεν ἀποδοχὴ ἢ ἀπόρριψις ὡρισμένων συμφώνων χωρὶς τελικὴν συνεννόησιν.

§42Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος.

§43Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἐπανέρχεσθε διότι δὲν ἀφορᾷ ἐμὲ προσωπικῶς, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὴν τότε Κυβέρνησιν.

§44Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν ἐπανέρχομαι γιὰ νὰ μὴ ἀπομακρυνθῶ ἀπὸ τὸ θέμα μου, ἐν ὄψει καὶ τῆς πιέσεως τῆς κλεψύδρας. Θὰ θέλαμε περαιτέρω νὰ ζητήσωμεν μίαν διευκρίνισιν. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅτι ἡ ΕΡΕ γνωρίζει, ὅτι δὲν συμφωνοῦμεν μαζί της, ὅμως θὰ μᾶς δώσῃ ψῆφον ἀνοχῆς, χωρὶς νὰ ζητᾷ τίποτε ἀπὸ ἡμᾶς. Ἐρωτῶ ὅμως διατὶ θὰ σᾶς ψηφίσῃ ἡ ΕΡΕ; Τὸ γεγονός, ὅτι ἀνέλαβε τὴν ὑπεράσπισίν σας ὁ κ. Μανιαδάκης, τὰ λέγει ὅλα. Τὸ γεγονός, ὅτι σᾶς ψηφίζει ἡ ΕΡΕ, ἀποτελεῖ καὶ τὴν καταδίκην σας, διότι σᾶς ἐτίμησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὴν ψῆφον του, διὰ νὰ κυβερνήσετε, συμφώνως πρὸς τὸ δημοκρατικὸν πρόγραμμα, ποὺ ἐξήγγελεν ὡς Ε.Κ. καὶ ὄχι διὰ νὰ συντελέσετε εἰς τὴν ἐπάνοδον τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ὑπὸ τῆς ΕΡΕ. Ἠνωχλήθη ὁ κ. Τσιριμῶκος καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, ἀπὸ μίαν διαπίστωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματός μας, ὅταν ὁ κ. Κανελλόπουλος ἐξήγγειλε τὴν δημιουργίαν ἐθνικοῦ μετώπου. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, κ. συνάδελφοι, ποὺ ἀπέστησεν ἀπὸ τὴν δημοκρατικὴν ἐντολήν, θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἐπαναλαμβάνω ἡμεῖς πρῶτοι ἐὰν ἀντιληφθῆτε ἐπὶ τέλους ποὺ πηγαίνετε, καὶ διὰ συγκεκριμένων σας πράξεων ἐπανασυνδεθῆτε μὲ τὸν δημοκρατικὸν λαὸν καὶ τὴν δημοκρατικήν σας ἱστορίαν. Ἀλλά, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ πρόγραμμά σας σᾶς ἔφερε νὰ πλησιάσετε καὶ νὰ συμπορευθῆτε μὲ τὴν ΕΡΕ εἶναι πλέον εἰς ὅλους φανερὸν ποὺ πηγαίνετε. Τὸ λογικὸν τέρμα; Σήμερα ζητεῖτε τὴν κοινοβουλευτικὴν στήριξιν, αὔριο ἀπομονωμένοι ἀπὸ τοὺς δημοκράτας, θὰ ὠθηθῆτε, ἴσως καὶ ζητήσετε καὶ τὴν στήριξιν στὰς λαϊκὰς ψήφους τῆς ΕΡΕ. Ἀλλὰ ἂν αὐτὸ ἐσημειώθη ἀπὸ πλευρᾶς τοῦ κ. Τσιριμώκου, χθὲς διετυπώθη ἀπὸ τὸν κ. Μητσοτάκην, ἡ ἰδεολογικὴ πλατφόρμα. Ὁ μόνος του πράγματι φόβος, ὑπῆρξε μήπως ὑπάρξει δημοκρατικὴ συνεργασία, μήπως αἱ δημοκρατικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας κινούμεναι ἀπὸ ἰδεολογικοὺς σκοπούς, καταρρίψουν τὰ φράγματα ποὺ ἡ ΕΡΕ θέτει. Εἰς τὸν λόγον του, τὸ μόνον μέτωπον ὑπῆρξεν ἡ Ἀριστερά, πουθενὰ οὔτε ὑπαινιγμοὺς διὰ τὴν φασιστικὴν ΕΡΕ, διὰ τὰ αἰτήματα τῆς 16)2. Μᾶς κατηγόρησεν ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι ἐπαναλαμβάνομεν τὰ δικά μας συνθήματα. Ἀλλὰ ἐπιτέλους, ἐμεῖς ἔστω καὶ μονότονα ἐπαναλαμβάνομεν τὰ δικά μας συνθήματα, ἐκεῖνος — καὶ λυποῦμαι εἰλικρινῶς ποὺ θὰ τὸ εἰπῶ — ἐπαναλαμβάνει τώρα τὸ μοναδικὸν τροπάριον τοῦ ἀντικομμουνισμοῦ, αὐτοῦ τοῦ δηλωτοῦ τῆς δημοκρατίας, κατὰ τὴν ὀρθὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. Τσιριμώκου, καὶ μάλιστα εἰς ἦχον Μανιαδάκη καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν καταδίκην του.

§45Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Εἶναι συνεπὲς αὐτὸ ποὺ λέτε, ὅτι εἶσθε δημοκράτης;

§46Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἤθελον τώρα, νὰ ἐξάρω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὸ μεγαλεῖον τοῦ ἐθνικοῦ παράγοντος ποὺ λέγεται ἀγωνιζόμενος λαός. Αὐτὸς εἶναι ὁ θεματοφύλαξ, ὁ πραγματικὸς θεματοφύλαξ τῶν ἀξιῶν ποὺ ἐδημιούργησεν ἡ Πατρίδα μας, στὴ μακραίωνα ἱστορία της. Τῶν μαζῶν, ποὺ δὲν ἐπεδίωξαν οὐδὲν διὰ προσωπικόν των ὄφελος, ἀλλὰ ἤξευραν πάντα νὰ παίρνουν τὴν θέσιν των, ἐκεῖ ποὺ τοὺς ἔτασε τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ, τὴν θέσιν των, εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ τὰ ὁδοφράγματα, τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Καὶ ἂν θὰ μιλήσωμεν διὰ τὰ γεγονότα τῆς Παρασκευῆς, πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν ἔξαρσιν τοῦ μεγαλείου τῆς λαϊκῆς ἐκδηλώσεως, ποὺ ἐκινήθη εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ εἰρηνικοῦ χαρακτῆρος, εἶχον ὅλαι αἱ λαϊκαὶ ἐκδηλώσεις τῶν 45 ἡμερῶν. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸ ἔρχεται καὶ τὸ πολιτικὸ θέμα. Μιὰ συγκέντρωσις, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ, εἶναι νόμιμος, ὅταν ἀρέσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, παράνομος ὅταν δὲν ἀρέσῃ. Ἂν π.χ. ἐσκέπτετο ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν ΕΔΑ, τότε θὰ ἄφηνε τὸν λαὸν νὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὴν Πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος καὶ ἡ διαδήλωσις θὰ ἦτο «νόμιμος». Ἡ δεξιὰ ὅμως εἰς τὴν ὁποίαν ἐστράφη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ νὰ στηριχθῇ δὲν ἐπιτρέπει τὰς διαδηλώσεις καὶ ἐπέβαλε τὴν διάλυσίν των. Εἰς αὐτὴν ἔδωσεν ἐξετάσεις ὁ κ. Ἀλλαμανῆς καὶ διὰ τοῦτο ἡ διαδήλωσις ἐκηρύχθη παράνομος. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Νόβα, οἱ διαδηλωταὶ ἔφθασαν, μετὰ τὴν δολοφονίαν τοῦ Πέτρουλα, καὶ εἰς τὴν Πλατεῖαν Συντάγματος καὶ οὐδὲν ποτὲ ἐπεισόδιον συνέβη, ὅταν δὲν ἐδόθη πρὸς τοῦτο ἐντολὴ εἰς τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα. Μᾶς φέρνετε συνεχῶς ὅτι εἴμεθα ἐναντίον τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως. Τοῦτο δὲν εἶναι σωστόν. Γνωρίζομεν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, ὄργανα, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν νὰ ἐπιτελοῦν τὸ καθῆκον των. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ ἐγκάθετοι τῆς χούντα. Καὶ πέραν αὐτῶν ὑπάρχει πρώτη ἡ πολιτικὴ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως.

§47Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Μὴ ὑβρίζετε τὰ ὄργανα τῆς τάξεως.

§48Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ἀποροῦμεν, κ. Ἀλλαμανῆ, διατὶ νὰ ἀναλάβετε τὴν μὲ τόσον φανατισμὸν εὐθύνην διὰ τὴν ἀστυνομικὴν βαρβαρότητα, σεῖς ποὺ ἐπιτέλους ἔχετε μίαν δημοκρατικὴν ἱστορίαν.

§49Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶναι τίτλος τιμῆς.

§50Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι στίγμα, κ. Ἀλλαμανῆ καὶ λυποῦμαι ποὺ δὲν τὸ ἀναγνωρίζετε καὶ ἐπιτέλους, σεῖς ἔχετε τὰ ὅπλα, τὴν βίαν, ὁ λαὸς ἔχει μόνον τοῦ εἰρηνικοῦ μαζικοῦ του ἀγῶνα, τὰ στήθη του καὶ τὴν καρδιά του διὰ νὰ προστατεύῃ τὰ δικαιώματά του. Ποῖον θὰ πείσετε, ὅτι ὁ λαὸς σᾶς προεκάλεσε; Σεῖς εἶσθε οἱ ἐπιτιθέμενοι, ὁ λαός, οἱ ἀμυνόμενοι. Καὶ ἡμεῖς τοῦ ἀναγνωρίζουμεν πλήρως τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης. Κύριε Ἀλλαμανῆ, μήπως πρώτην φορὰν ἐσημειώθησαν ἐκτεταμέναι συγκρούσεις εἰς τὴν δραματικὴν φάσιν ποὺ διανύομεν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν καὶ κατοχύρωσιν τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν; Ἀγνοεῖτε τὰς συγκρούσεις τῶν οἰκοδόμων τὸ 1960; Τὴν μεγάλην διαδήλωσιν τῆς 20 Ἀπριλίου, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς μετέσχετε, κ. Ἀλλαμανῆ; Ποίους θὰ δικαιώσῃ ἡ ἱστορία; Τὸν λαὸν ἢ τοὺς διατάξαντας τὴν βίαν; Καὶ μήπως θὰ θέλατε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀποσπάσματα τῆς «Ἐλευθερίας», τῆς ἐποχῆς ποὺ ἐξυμνοῦνται οἱ διαδηλωταὶ ποὺ καὶ ὁδοφράγματα ἀνήγειρον καὶ δημοκρατικὴν ἀντίστασιν προέβαλον ὑπὸ τὰς εὐλογίας — τὰς ὀρθὰς — ὅλων μας.

§51Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ποία ἐφημερὶς τὰ γράφει αὐτά;

§52Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ «Ἐλευθερία», κύριοι. (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν). Ἦτο καὶ τότε πρᾶξις ἀμύνης τοῦ λαοῦ. Καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἀμύνης θὰ τὸ ἔχῃ πάντοτε ὁ λαός. Τότε εἶχον καλῶς τὰ πράγματα, ἐνῷ τώρα τὰ καταδικάζετε σεῖς, ὅπως καὶ τότε ὁ προκάτοχός σας Καλαντζῆς, δυστυχῶς διὰ σᾶς μὲ τὰς ἰδίας λέξεις, τὰ ἴδια ἀστυνομικὰ ἐφευρήματα, τὸ ἴδιο ἀντιλαϊκὸ πνεῦμα. Δοξάζετε σήμερον τὴν ΕΡΕ, κ. Ἀλλαμανῆ, καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ ἐπιτυχία της ποὺ σᾶς κάνει σήμερον ὑπερασπιστὴν τῶν μεθόδων της ποὺ ὡς χθὲς μαζί μας κατεδικάζατε. Γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, πολὺ καλῶς, ὅτι ἡμεῖς, οἱ τῆς ΕΔΑ, εἴμεθα κατ’ ἐξοχὴν παράγων τῆς ὁμαλότητος καὶ τῆς συνταγματικῆς νομιμότητος. Καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὁπλίζομεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ τὸ θάρρος καὶ τὴν ἔμπνευσιν τῶν εἰρηνικῶν, μαζικῶν του ἐκδηλώσεων, τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἡνωμένην του θέλησιν καὶ δὲν διστάζομεν νὰ καταδικάζωμεν ἐκδηλώσεις, ὅπως ὡρισμένα ἔκτροπα τῆς Παρασκευῆς, ποὺ εἶναι ξένα πρὸς τὸν λαϊκὸν χαρακτῆρα τῶν ἐκδηλώσεων, ἔργα προβοκατόρων καὶ ἐχθρικῶν πρὸς τὸν λαϊκὸν ἀγῶνα καὶ τὴν προοπτικήν του στοιχεῖα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε παρακαλῶ, κ. Κύρκο.

§54Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Πέραν τούτων θὰ ἤθελα νὰ ἐπισημάνω, ὅτι ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὁμιλῶν ἀπόψε, μᾶς εἶπεν, ὅτι μετὰ ἀπὸ αὐτὸ τὸ σχῆμα τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ ὑπάρξουν καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξουν ἐκλογαί. Ὅλοι ἐδῶ πιστεύομεν ἀντιθέτως, ὅτι ὑπάρχει διέξοδον καὶ τὸ διέξοδον αὐτὸ εἶναι ἡ κατεύθυνσις πρὸς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ. Αἱ ἄμεσοι τίμιαι ἐκλογαὶ ἀπὸ Ὑπηρεσιακήν. Τί ἤθελεν ὅμως νὰ εἴπῃ ὁ κ. Στεφανόπουλος μὲ τὴν δήλωσιν, δὲν θὰ γίνουν; Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Στεφανόπουλος θὰ θεωρήσῃ ἀναγκαῖον νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ἐν ὄψει τῆς κρισιμότητος τῶν στιγμῶν, πρέπει νὰ ἐγκαταληφθοῦν οἱ ἐπικίνδυνοι πειραματισμοὶ καὶ νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κυρίαρχον λαόν, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ μόνη βασικὴ συνταγματικὴ λύσις ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ὁμαλότητα. Ἡ ἀναμέτρησις θὰ γίνῃ καὶ πάλιν γύρω ἀπὸ τὰ μεγάλα αἰτήματα τῆς Ἐθνικῆς Ἀνεξαρτησίας, τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς δημοκρατίας καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, εἰς εὐθεῖαν προέκτασιν τοῦ μεγάλου ἀγῶνος τῆς 16 Φεβρουαρίου. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Τσιριμῶκος ἀπευθυνόμενος κάποτε πρὸς τὴν νεολαίαν, ἐπανέλαβε τὸ ἐρώτημα τοῦ Ζορρές: «Τὶ θὰ τὰ κάνετε τὰ νειάτα σας; Τὶ θὰ τὰ κάνετε τὰ 20 σας χρόνια»; Ἡμεῖς ἐρωτῶμεν τὸν κ. Τσιριμῶκον: «Τί τὰ ἔκανες τὰ 58 σου χρόνια ἀγώνων γιὰ τὴν δημοκρατίαν, Τσιριμῶκο»; Μαζὶ μὲ τὸ χθεσινὸ Τσιριμῶκο ἐναντίον τῆς ἀντιδραστικῆς Δεξιᾶς καὶ τοῦ σημερινοῦ κ. Τσιριμώκου, διακηρύσσει τὸ σύνθημα ποὺ ἐκεῖνος ἐγκατέλειψεν: Ἡ δημοκρατία γιὰ νὰ ζήσῃ, πρέπει νὰ προχωρήσῃ. Σὲ πεῖσμα ὅλων τῶν ἐχθρῶν της, ἡ δημοκρατία, ἡ ὁμαλότης θὰ νικήσῃ.

§55Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἐπειδή, ὁ κ. συνάδελφος ἐπὶ τοῦ βήματος μοῦ ἀπηύθυνε προσωπικὴν κατηγορίαν καὶ νομίζω, ὅτι ὀφείλω μίαν σύντομον ἀπάντησιν, νὰ εἴπω δύο λόγια. Ὁ κ. Κύρκος ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο καὶ μαθήματα δημοκρατισμοῦ καὶ πίστεως πρὸς τὴν δημοκρατίαν νὰ δώσῃ καὶ πιστοποιητικὸν δημοκρατικότητος ἐθεώρησεν ἑαυτὸν ἁρμόδιον νὰ ἀπονείμῃ. Ἀντιλαμβάνομαι, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Κύρκος αἰσθάνεται ἄσχημα καὶ ἡ ἀπολογία του ἀπὸ τοῦ βήματος ἀπόψε ἦτο δυσχερής, διότι φέρει ἴσως μίαν εἰδικωτέραν προσωπικὴν εὐθύνην καὶ δὲν εἶναι ἄγνωστον, ὅτι ὑφίσταται καὶ ὀξεῖαν κριτικὴν μέσα εἰς τὸ κόμμα του. Ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, ὅ,τι ἤθελεν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τοῦ κόμματός του, ἀλλὰ κάνει μεγάλο λάθος, ἂν πιστεύῃ, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας ἱεροφάντης τῆς δημοκρατίας, ἁρμόδιος νὰ δίδῃ πιστοποιητικὰ δημοκρατικῆς πίστεως εἰς ἡμᾶς τὰ στελέχη τοῦ Κέντρου. Δύναμαι νὰ εἴπω ἀπαντῶν εἰς τὸν ὑπαινιγμόν, ὅτι ὑπῆρξα πάντοτε πιστὸς εἰς τὴν δημοκρατικὴν γραμμὴν καὶ ὅτι τὴν πίστιν μου πρὸς τὴν δημοκρατίαν, βεβαίως, δὲν τὴν συνέδεσα μὲ τὰ ἑκάστοτε πιστοποιητικὰ ποὺ δίδει ἢ δὲν δίδει τὸ Ἑλληνικὸν Κομμουνιστικὸν Κόμμα. (Χειροκροτήματα). Δὲν τὸ ἐθεώρησα ποτέ, ὅπως δὲν τὸ ἐθεώρησε κανεὶς κεντρῶος καὶ ὅπως δὲν τὸ ἐθεώρησε ποτὲ ὁ κ. Παπανδρέου, τὸν ὁποῖον σήμερον μὲ πάθος ὑποστηρίζει, κόμμα ἀληθῶς δημοκρατικόν. Εἰς τὰς ἀπωτέρας ἐπιδιώξεις του εἶναι κόμμα ὁλοκληρωτικόν. Συμμορφώνεται πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς δημοκρατίας, ὁσάκις καὶ ὅπως τὸ συμφέρει ἑκάστοτε καὶ εἶναι πρόθυμον νὰ νοθεύσῃ τὴν δημοκρατίαν καὶ ἀποκαλύπτει συχνότατα τὸ ἀληθὲς πρόσωπόν του. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀληθεῖς δημοκράται τῆς Ἑλλάδος ἔχομεν χρέος νὰ περιφρουροῦμεν καὶ εἰς τοὺς Ἕλληνας κομμουνιστάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὁλοκληρωτικοί, τὰ δημοκρατικά των δικαιώματα. Ἀλλὰ πλανῶνται, ἐὰν πιστεύουν, ὅτι εἶναι οἱ ἀληθεῖς δημοκράται ἢ οἱ διδάσκαλοι τῆς δημοκρατίας. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω μίαν ἱστορίαν καὶ ἡ ἱστορία μου μὲ ἔφερε πολλὰς φορὰς εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ ΚΚΕ. Θὰ ὑπενθυμίσω, ἀρχίζοντας ἀπὸ τὴν κατοχὴν ὅτι εἰς τὴν Κρήτην ἀντεμετωπίσαμεν πρόβλημα κομμουνιστικῶν ἀκροτήτων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς καὶ ὑπῆρξαν οἱ δημοκρατικοὶ ἡγέται τῆς Κρήτης, οἱ ἡγέται τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐτοποθετήθησαν ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν μὲ εἰλικρίνειαν καὶ ἀποφασιστικότητα ἐναντίον τῶν ἐγκληματικῶν σχεδίων. Καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι καὶ τοὺς τὸ ἐδηλώσαμεν νὰ ἀντιτάξωμεν δυναμικὴν ἄμυναν, ἐφ’ ὅσον ἐχρειάζετο καὶ ἔτσι ἀπεσοβήθη ὁ ἐμφύλιος πόλεμος εἰς τὴν Κρήτην. Ὀφείλουν νὰ γνωρίζουν οἱ κ. τοῦ ΚΚΕ, ὅτι ὁσάκις ἐκτρέπονται ἀπὸ τὴν δημοκρατικὴν γραμμὴν ὅλοι οἱ Ἕλληνες θὰ εἶναι ἐναντίον τῶν ἐκτροπῶν τοῦ ΚΚΕ. Ὅπως ἀποδεικνύει ἡ πρόσφατος ἱστορία ἰδιαιτέρως, πάντοτε ἡ ἰδική μας παράταξις, ἡ δημοκρατικὴ παράταξις, οἱ Ἕλληνες δημοκράται ἔκαμαν κατὰ κύριον λόγον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντίστασιν, οἱ Ἕλληνες δημοκράται, κατέστειλαν τὴν ἐγκληματικὴν ἀνταρσίαν, τὴν ὁποίαν ἐξαπέλυσε τὸ ΚΚΕ καὶ οἱ Ἕλληνες δημοκράται καὶ πάλιν θὰ σταθοῦν ὄρθιοι διὰ νὰ καταπολεμήσουν τὰ ἐγκληματικὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα πιστεύω, ὅτι ἔχει τὸ ΚΚΕ ὑπὸ τὸ προσωπεῖον τῆς ΕΔΑ. Καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Κ. θὰ εἶναι σύμφωνοι, ὅτι δημοκρατία θὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν χώραν, ἀλλὰ ἡ ἀληθὴς Ἑλληνικὴ δημοκρατία, ὄχι ἡ δημοκρατία τοῦ Παραπετάσματος, ὄχι ἡ ὁλοκληρωτικὴ δημοκρατία τοῦ κομμουνισμοῦ. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λ. Κύρκος.

§57Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν θέλησα νὰ χρησιμοποιήσω εἰς τὴν κριτικήν μου τὸ λεξιλόγιον, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησαν συνάδελφοί σας ἐναντίον σας ἐκτιμῶντες κατὰ τὴν δικήν των ἄποψιν τὴν δημοκρατικήν σας ὑπόστασιν. Ἐπεβεβαιώθη ὅμως ἀπὸ σᾶς τὸν ἴδιον, ὅτι ἐφθάσατε — καὶ χωρὶς καμμία πρωτοτυπία — εἰς τὴν ἰδεολογικὴ πλατφόρμα τοῦ ἀγοραίου ἀντικομμουνισμοῦ. Λυποῦμαι διὰ τὴν πτῶσιν σας. Ἕνα θὰ προσθέσω: Σεῖς δὲν ὑπήρξατε ποτὲ σοσιαλιστὴς διὰ νὰ γνωρίζετε. Ρωτήσατε ὅμως τὸν κ. Τσιριμῶκον. Πρὸ ὀλίγου σᾶς ἐχειροκρότησεν ἡ ΕΡΕ. Ὅταν εἰς μίαν περίπτωσιν, ὁ Μπέμπελ νομίζω, ἐχειροκροτήθη ὑπὸ τῆς δεξιᾶς, εἶπε: «Μὰ τί σφάλμα διέπραξα, ὥστε νὰ μὲ χειροκροτήσουν»;

§58Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ὁ τίτλος τοῦ Σοσιαλιστοῦ. Μοῦ ἀρκεῖ ὁ τίτλος τῆς συνεπείας πρὸς τὴν δημοκρατίαν. Καὶ δὲν μὲ συγκινεῖ οἱοσδήποτε ἄλλος τίτλος.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μανιαδάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§60Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ὁ ἀγορητὴς τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς κ. Κύρκος, ἐπανειλημμένως ἐχρησιμοποίησε τὸ ὄνομά μου ὁσάκις ἤθελε νὰ στηρίξῃ τοὺς συλλογισμούς του. Ὁ κ. Κύρκος εἶναι ἀπὸ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ὁ ὁποῖος ὀλιγώτερον οἱουδήποτε ἄλλου ἠδύνατο νὰ ὁμιλήσῃ καὶ μάλιστα μὲ τὸν στόμφον ποὺ ὡμίλησε, διότι αὐτὸς μὲ ἐλαχίστους ἄλλους γνωστοὺς καὶ ἐπωνύμους, ἔθεσαν εἰς ἐφαρμογὴν σχέδιον καταργήσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ τῆς αἰφνιδιαστικῆς καὶ βιαίας ἐντάξεώς μας εἰς τὸ Σιδηροῦν Παραπέτασμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν κύριον, τὸν μοναδικὸν καὶ τελικὸν σκοπὸν τοῦ Κ.Κ.Ε. (Φωναί, ὤ, ὤ, θόρυβος). Σεῖς, κ. Κύρκο, μὲ ἐλαχίστους ἄλλους γνωστοὺς καὶ ἐπωνύμους, συνελάβατε καὶ ἐθέσατε εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σχέδιον τῆς τρομοκρατήσεως, ὄχι μόνον τῶν οἰκογενειῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδίων τῶν ἐκπροσώπων τοῦ Ἔθνους, δηλαδή, τῶν βουλευτῶν. Καὶ ἔτσι ἐδημιουργήθη τόση ἀσυνεννοησία καὶ σύγχυσις, ὅση εἶχε δημιουργηθῆ καὶ εἰς τὸ Ἀλγέριον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἠμποροῦσαν νὰ συνεννοηθοῦν οἱ καλῆς πίστεως Γάλλοι μὲ τοὺς καλῆς πίστεως Ἀλγερίους. Τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζετε εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι προελεύσεως ἀπὸ τὴν χώραν τοῦ Μάο Τσὲ Τοὺγκ καὶ οἱ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιουργήθησαν εἶναι τεράστιοι. Ποτὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶχον ἐφαρμοσθῆ γκαγκστερικὰ συστήματα, τὰ βλέπομεν καὶ αὐτά. Ὅσοι γελᾶτε, ἀπὸ σᾶς τῆς Κεντρο–Ἀριστερᾶς, εἶσθε ἄξιοι λύπης, διότι εἰς τὴν μεγάλην σας πλειοψηφίαν, δὲν ἔχετε πονηρευθῆ ἀπὸ ποίους κινδύνους ἐπεράσαμε. Ὅσοι ὅμως καγχάζετε ἢ ἀσχημονεῖτε διὰ νὰ ἐπιδείξητε πνεῦμα σκωπτικόν, σᾶς λυποῦμαι διὰ τὸ κατάντημά σας. Πάντως, διὰ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ πολλοὺς ἄλλους, τοὺς ὁποίους δὲν μπορῶ νὰ ἀναφέρω, πρέπει νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς, ἂν προηγουμένως δὲν ἀποκαλυφθοῦν τὰ πάντα, ὥστε νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τί τραγικὰ ἡμερονύκτια περάσαμε καὶ ἀπὸ τί τραγικοὺς κινδύνους. Ἤδη τὰ σχέδιά σας, εἶναι γνωστά. Ποῦ θὰ μᾶς πᾶτε;

§61Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν λέξιν μόνον. Εἴμαστε βέβαιοι, ὅτι τὸν Ὑπουργὸν Ἀσφαλείας τοῦ Μεταξᾶ, δὲν τὸν παίρνει κανεὶς εἰς τὰ σοβαρά, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὥστε δὲν χρειάζεται καμμία ἀπάντησις.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως.

§63Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημοσίας Τάξεως). Πρῶτον, ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω μίαν ἀπορίαν, πῶς ὁ κ. Κύρκος, ἐπιτιθέμενος κατὰ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἐπικαλεῖται τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Καραμπέτσου ὡς Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀστυνομίας, τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Γεννηματᾶ ὡς Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ, τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ ὡς Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐρωτῶ, μήπως ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως Τσιριμώκου, ἐγένοντο αὐτοὶ οἱ διορισμοί; Καὶ ἀπορῶ, πῶς δὲν ὑπῆρξεν ἀντίδρασις ἀπὸ τὴν μεγάλην παράταξιν τῆς αἰθούσης, ἡ ὁποία ἐκυβέρνα τὴν χώραν, ὅταν ἔγιναν αὐτοὶ οἱ διορισμοί; Ἀκόμη ἐπειδὴ ἀνεφέρθη εἰς τὸν Γοργοπόταμον, μήπως πλανώμεθα, μήπως δὲν ἔχει ἐκδοθῆ δικαστικὴ ἀπόφασις, ἡ ὁποία κατελόγισε ποινικὰς εὐθύνας μετὰ ἀπὸ μίαν 20ήμερον διαδικασίαν μὲ ὅλην τὴν ἄνεσιν καὶ τὰς δεκάδας συνηγόρων, τὰς ὁποίας διέθετον οἱ κατηγορούμενοι, διὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὴν ὑπόθεσίν των; Καὶ ἀκόμη, κ. Κύρκο, θέλω νὰ ἐρωτήσω, πῶς εἶναι δυνατόν, σεῖς, νὰ ἐπικροτῆτε ἐν τῷ συνόλῳ μέ τινας ἐπιφυλάξεις τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ νὰ βάλλετε μετὰ μανίας ἐναντίον τῆς τακτικῆς ποὺ ἠκολούθησα εἰς τὰ γεγονότα, μὲ τὰ ὁποῖα ἠθελήσατε νὰ ὑποδεχθῆτε τὴν ὑπουργοποίησίν μου, δύο ὥρας μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῶν καθηκόντων μου, ὡς προσωρινοῦ Ὑπουργοῦ Δημοσίας Τάξεως καὶ ἀδιαμαρτυρήτως ἐδέχθητε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, πρὸ ἑνὸς ἔτους τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τὴν διακήρυξιν, διὰ τὰς εἰρηνικὰς πορείας ὀλιγαρίθμων ὁμάδων ἐργαζομένων, ἢ ἐπαγγελματιῶν, ἢ ἐμπόρων, μεταβαινόντων ἀπὸ τὰ γραφεῖα τοῦ Σωματείου των εἰς τὸ Πολιτικὸν γραφεῖον, τὰς ὁποίας ἀπεκάλεσεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου φασισμόν, διότι κατατυραννοῦν τὴν πλειοψηφίαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι μικρὰ μειοψηφία. Καὶ τώρα καταλογίζετε εἰς ἡμᾶς εὐθύνας, διότι τὴν ὥραν ποὺ ἐλιθοβολοῦντο καὶ ἐβάλλοντο διὰ σιδηρῶν ὀργάνων ἀπὸ τοὺς τρομοκράτας Εἰσαγγελεῖς καὶ ἀστυνομικοί, ἀπροκλήτως ἠμύνθησαν διὰ τῶν ἀερίων καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ φασιστικὴν πρᾶξιν; Ἔθεσα χθὲς τὸ ἐρώτημα, ἂν εἶσθε ἁπλοῦς ἀστυφύλαξ, κ. Κύρκο, ἐπιτελῶν τὸ καθῆκον σας, τὸ πατριωτικὸν καὶ ἐδέχεσθε σιδηροῦν βαρέλιον, ὅπως εἶπεν ὁ Εἰσαγγελεύς, ὅτι ἐδέχθη ὁ ἴδιος, θὰ μένατε μὲ σταυρωμένα τὰ χέρια; Τὸ ἔνστικτον αὐτοσυντηρήσεως καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης, δὲν θὰ σᾶς παρεκίνουν διὰ νὰ κάμετε χρῆσιν αὐτῶν τῶν ἀθώων ἀερίων, ὅταν ὁ ἐπιτιθέμενος ἔρριπτε θανατηφόρα βλήματα ἐναντίον σας; Εἶναι ἀστεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπατε πρὸ ὀλίγου, κ. Κύρκο. Ὑπερασπίζετε μίαν καταφώρως ἄδικον ὑπόθεσιν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντεπεξέλθετε. Ὠμὸν τίθεται τὸ ἐρώτημα: Λέγετε φραστικῶς καὶ μόνον «ἀποδοκιμάζομεν τὰ ἔκτροπα». Ὁλόκληρη ἡ ἀγόρευσίς σας ἀποπνέει διάφορον τελείως γραμμὴν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισαν οἱ κ.κ. Ἠλιοῦ καὶ Ἠλιόπουλος. Ἦτο σαφές. Ἀλλὰ προσεθέσατε, ἀτόπως, πως, περὶ τὸ τέλος, ὅτι ἀποδοκιμάζετε τὰ ἔκτροπα. Ποῖα εἶναι τὰ ἔκτροπα, τὰ ὁποῖα ἀποδοκιμάζετε; Ὅλα ὅσα ἐδιαβάσαμεν τὰ πρωτοφανῆ —τύπου Δεκεμβριανῶν— ἔκτροπα εἰς τὴν τόσον φιλικήν σας ἐφημερίδα, τὸ «Ἔθνος», τὸ ὁποῖον, εἰς τὸ ρεπορτὰζ τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, ἀποδίδει εἰς τοὺς διαδηλωτάς, καὶ ὄχι εἰς τοὺς προβοκάτορας, δὲν εἶναι ἔκτροπα; Τὰ πύρηνα τείχη, αἱ κωδωνοκρουσίαι, οἱ ἐμπρησμοὶ τῶν αὐτοκινήτων, τοῦ πυροσβεστικοῦ καὶ τῶν ἰδιωτικῶν, ὁ λιθοβολισμὸς καὶ ἡ κακοποίησις τῶν ἀστυνομικῶν καὶ — ἐὰν ἐδιαβάσατε τὴν ἔκθεσιν, δὲν τὴν ἀνέγνωσα, τὴν κατέθεσα εἰς τὰ πρακτικά, τοῦ δευτέρου Εἰσαγγελέως, ἡ σύλληψις ἑνὸς νεολαίου, μὲ ἕνα ἐγχειρίδιον δολοφονικόν, ὅλα αὐτά, δὲν εἶναι ἔκτροπα; Τὰ ἀποδοκιμάζετε; Τότε, ποῖα ἔκτροπα, πλὴν τῶν ἀνωτέρω, ἀπομένουν, τὰ ὁποῖα ἔγιναν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀποδοκιμάζετε; Διότι, ὡς πρὸς τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἀνεχαίτισεν ἡ ἀστυνομία, ἐκεῖνα τὰ στελέχη σας, τὰ ὁποῖα συνήθως τοποθετεῖτε, — καὶ καλῶς πράττετε — πρὸ τῶν διαδηλώσεων, διὰ νὰ ἐφαρμόζουν τὰς ὁδηγίας σας, αὐτοὶ οἱ πολυάριθμοι ἀντιπρόσωποί σας, εἶχον συμφωνήσει μὲ τὸν Ἀστυνομικὸν Διευθυντήν, κατ’ ἀρχήν, νὰ πορευθοῦν ἕως τὴν Ὁμόνοιαν καί, ἐν συνεχεία, ἕως τὴν Πλατεῖαν Κλαυθμῶνος. Δὲν εἶναι οἱ ἀστυνομικοί, ποὺ τοὺς ἠμπόδισαν αὐθαιρέτως. Οἱ ἰδικοί σας ἄνθρωποι, οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὀργανώσεως εἶχαν συμφωνήσει νὰ φθάσουν ἕως ἐκεῖ καὶ νὰ κάμψουν τὴν Κοραῆ, διὰ νὰ φθάσουν εἰς τὰ Προπύλαια. Διατί λέγετε, διὰ τὸ Σύνταγμα, ἀφοῦ οἱ ἀντιπρόσωποί σας, οἱ ὀργανωταὶ τῆς συγκεντρώσεως εἶχον εἴπει εἰς τοὺς διαδηλωτάς, νὰ μὴ προχωρήσουν πέραν τῆς Πλατείας Κλαυθμῶνος. Θὰ ἠθέλατε ἡ Ἀστυνομία καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑπερθεματίσῃ τὰ ὅσα ὑπεδείκνυον οἱ ἐπίσημοι ἐκπρόσωποί σας; Ἐπὶ τέλους, μὴ παραλογίζεσθε, ἐν τῇ προσπαθείᾳ νὰ ὑποστηρίξετε μίαν καταφώρως, ἐπαναλαμβάνω, ἄδικον ὑπόθεσιν. Κύριε Κύρκο, μὲ ἐπρόλαβεν ὁ συνάδελφος κ. Μητσοτάκης, εἰπών, ὅτι δὲν νομιμοποιεῖσθε, νὰ μᾶς διδάσκετε τὰς ἀρχὰς καὶ τοὺς θεσμοὺς τῆς ἀστικῆς δημοκρατίας. Τῆς ἄλλης, τῆς λαϊκῆς δημοκρατίας, εἶσθε, δύνασθε νὰ εἶσθε, βεβαίως, ὁ κατ’ ἐξοχὴν γνήσιος, αὐθεντικὸς διδάσκαλος. Αὐτὰ τὰ μαθήματα, ὅμως, δὲν μᾶς χρειάζονται, ὄχι διότι δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν θεωρητικῶς — τὰ διαβάζουμε ἀπὸ καλυτέραν πηγὴν — ἀλλὰ διότι εἶναι περιττὴ καὶ ἀνωφελής, ἡ προπαγάνδα σας, μὲ τὰ μαθήματα τῆς λαϊκῆς δημοκρατίας, διότι τὴν ἀστικὴν δημοκρατίαν, δὲν τὴν πιστεύετε σεῖς. Ἐὰν κληθῆτε νὰ ἀπαντήσετε, θὰ ὁμολογήσετε, ὅτι δέχεσθε τὴν Κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν, προσκαίρως, διὰ νὰ σᾶς χρησιμεύσῃ νὰ φθάσητε εἰς τὴν λαϊκὴν δημοκρατίαν. Αὐτὸ εἶναι πάρα πολὺ γνωστόν. Ἀλλά, ἀκόμη, σεῖς προσωπικῶς, κ. Κύρκο, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποτολμήσετε. Σεῖς, κατελογίσατε ἀσυνέπειαν πολιτικὴν εἰς τοὺς μετέχοντας τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τοὺς μετασχόντας τῆς Κυβερνήσεως Νόβα. Δι’ ἐμέ, προσωπικῶς, μάλιστα, εἴπατε, ὅτι ἀποτελεῖ στίγμα διὰ τὴν πολιτικήν μου σταδιοδρομίαν, ἡ συμμετοχή μου εἰς τὰς ἄνω Κυβερνήσεις. Κύριε Κύρκο, στίγμα ἀποτελεῖ, διὰ μίαν οἰκογένειαν, πολιτευομένην, ὅταν ξεκινᾷ ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ φθάνει εἰς τὸ Κ.Κ.Ε. Ἡ οἰκογένειά σας, κ. Κύρκο, εἶναι οἰκογένεια περιπλανημένη εἰς διάφορα κόμματα, ἀπὸ τῆς Ἄκρας Δεξιᾶς, μέχρι τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. (Φωναί, αἶσχος, αἶσχος).

§64Λ. ΚΥΡΚΟΣ. ......... (Δὲν ἠκούσθη).

§65Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημοσίας Τάξεως). Κύριε Κύρκο, ἀφοῦ ἠθελήσατε νὰ μὲ ὑβρίσετε, θὰ πληρωθῆτε. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐπὶ ἡμέρας ἀκούομεν τώρα τὸ τροπάριον, ὅτι τάχα, συνεβλήθησαν οἱ ἀποστατήσαντες ἀπὸ τὴν Ε.Κ., μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε., καὶ συνετάχθησαν μὲ αὐτὴν διὰ νὰ θεμελιώσουν ἕνα νέον κυβερνητικὸν σχῆμα καὶ νὰ ἀπομακρύνουν τὴν Ε.Κ. ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν. Κύριε Κύρκο, θὰ γνωρίζετε πολὺ καλά, πῶς καὶ ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ζητεῖ ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας νὰ τὴν ψηφίσουν καὶ ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε. Σᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τοῦ «μίνιμουμ» προγράμματος, ὅπερ γίνεται δεκτὸν ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε. Διατί θεωρεῖτε, ὅτι σήμερον ἕνα «μίνιμουμ» πρόγραμμα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ, μεταξὺ τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ τῶν βουλευτῶν, ποὺ τὴν ἀκολουθοῦν καὶ τὴν Ε.Ρ.Ε.; Σεῖς ὑπεστηρίξατε, συμπράξαντες ἐνεργῶς οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ΕΔΑ καὶ ὑπεσχέθητε μὲ πρωτοβουλίαν σας νὰ ἐκπονηθῇ ἕνα «μίνιμουμ» πρόγραμμα ἀπὸ τὸν συνασπισμὸν τοῦ λαϊκοῦ μετώπου, εἰς ὃ μετεῖχε τὸ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ κ. Τσαλδάρη Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ἡ ΕΔΑ, κατὰ τὰς ἐκλογὰς 1956. Τότε ἦτο ἐπιτρεπτόν, ἡ ΕΔΑ, νὰ συμμαχῇ μὲ τὴν Ἄκραν Δεξιάν, σήμερον εἶναι ἀπαράδεκτον ἡ Κυβέρνησίς μας νὰ δέχεται τὴν ψῆφον ἀνοχῆς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἀποτελεῖ αὐτὸ προδοσίαν!!! Κύριε Κύρκο, νὰ μὴν ἀστειευώμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω, ὅτι ἀντέχει εἰς βάσανον καὶ κριτικήν, ἡ κατὰ τὸ λαϊκὸν εὔγλωττος ὁμιλία τοῦ κ. Κύρκου. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν παράταξίν μας, ὑπάρχουν στελέχη μὲ ἀποχρώσεις ἰδεολογικὰς καὶ διαφωνίας, ἐντὸς τοῦ χώρου τοῦ Κέντρου. Κύρκοι, ὅμως, δὲν θὰ ὑπάρξουν.

§66Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ἀλλαμανῆ, δὲν ἐξετιμήσατε, ὅτι ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ὄχι ὡς ἄτομον, ἀλλὰ ἐκφράζων τὰς ἀπόψεις τῆς παρατάξεώς μας. Ἔκανα τὸ λάθος νὰ θεωρήσω, ὅτι μπορεῖ νὰ γίνῃ διάλογος μαζί σας. Σεῖς ἀπεδείξατε, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον ἀπὸ εὐθύνην σας. Ἠθελήσατε νὰ φθάσετε εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ, μὴ ἔχων ἐπιχειρήματα νὰ πλήξετε ἐμὲ τὸν ἴδιον. Ἐκατηγορήσατε τὸν πατέρα μου διὰ πολιτικὴν ἀποστασίαν, διὰ νὰ εὕρητε κάποιο κάλυμμα διὰ τὴν δικήν σας λιποταξίαν ἀπὸ τὸ ἐπίπεδον τῆς δημοκρατίας. Ἀλλὰ ὁ πατέρας μου συμβαίνει νὰ εἶναι γνωστὸς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τὸν τιμῶ διὰ τοὺς πολιτικούς του ἀγῶνες καὶ τὴν ἀνιδιοτέλειαν καὶ τὶς θυσίες του διὰ τὰ δημοκρατικὰ ἰδεώδη, γνωστὰ εἰς παλαιοτέρους συναδέλφους. Ἀλλὰ σεῖς ἐτοποθετήσατε τὸν ἑαυτόν σας, διὰ τῆς ὕβρεώς σας, ἐναντίον ἑνὸς λευκοῦ πολιτικοῦ ἀνδρός, ἀπόντος ἀπὸ τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ ἐπίπεδον, ὅπου μὲ ἀνάλογον ὕβριν ἐτοποθέτησεν ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς, δηλαδὴ εἰς κατώτερον σκαλοπάτι τῆς πολιτικῆς ἀνεντιμότητος.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, Ὑπουργὸς Δημοσ. Τάξεως, ἔχει τὸν λόγον.

§68Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημοσίας Τάξεως). Κύριε συνάδελφε, τιμῶ, ὅτι τιμᾶτε τὸν πατέρα σας. Ἀλλά, ὅταν ἀποτολμᾶτε νὰ ἀπευθύνετε πρὸς ἕνα πολιτικόν, τοῦ ὁποίου ἡ συνεπὴς δημοκρατικὴ ἱστορία, εἶναι γνωστή, τὴν λέξιν στίγμα, πρέπει νὰ εἶσθε ἕτοιμος δι’ ἀνάλογον ἀπάντησιν.

§69Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι αἶσχος. Νὰ μὲ κτυπᾶτε προσωπικά, ναί, ἀλλὰ εἶναι ἐντροπὴ καὶ αἶσχος αὐτό, ποὺ κάμετε.

§70Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημοσίας Τάξεως). Κύριε Κύρκο, ὅταν φθάνετε εἰς τὸ κατάντημα, νὰ μεταχειρίζεσθε φράσεις, οἵας ἐχρησιμοποιήσατε ἐναντίον μου ἀπόψε, θὰ πρέπει νὰ ἀναμείνετε τὴν ἀντεπίθεσιν. Εἰλικρινῶς, λυποῦμαι, διότι μὲ ὑπεχρεώσατε σεῖς, μὲ τοὺς χαρακτηρισμούς, τοῦ ἀνεντίμου καὶ ἐστιγματισμένου, ἀπροκλήτως. Ἐγὼ δὲν ἔθιξα οὐδένα, παρὰ μόνον χθὲς τὸν κ. Ἠλιόπουλον καὶ τότε ἀμυνόμενος. Σᾶς ἐδέχθην, ἐπὶ ὥραν καὶ πλέον μὲ τὸν κ. Ἠλιόπουλον καὶ ἑπομένων τῶν γεγονότων τῆς Παρασκευῆς καὶ μὲ πᾶσαν ἄνεσιν ἤκουσα τὰς ἀπόψεις σας. Καὶ διερωτῶμαι: Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντικρούσετε τὰ ἐπιχειρήματά μου, χωρὶς νὰ μὲ ὑβρίσετε; Περὶ ποίου στίγματος ἐτολμήσατε νὰ ὁμιλήσετε, κ. Κύρκο; Γιὰ τὸ Θεό! Καὶ παραπονεῖσθε, διότι ἀμυνόμενος, ἀντεπετέθην; Κύριε Κύρκο, νομίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον πολιτεύεσθε, κατ’ ἀνάγκην καὶ μεταβατικῶς εἰς τὰ πλαίσια τῆς Κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας, ὀφείλετε νὰ προσαρμόζεσθε καὶ νὰ τηρῆτε τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἤθη. Καὶ πρὸς ἡγετικὸν στέλεχος, ὅπως εἶσθε, ἑνὸς κόμματος, δὲν δικαιοῦσθε νὰ χρησιμοποιῆτε τοιαύτας ὑβριστικὰς φράσεις, ἐναντίον Ὑπουργοῦ, διότι, ἐὰν τοῦτο πράττετε, θὰ λαμβάνετε τὴν δέουσαν ἀπάντησιν.

§71Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀφήσατε τὰ μαθήματα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κουτσοχέρας, ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§73Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον καταθέσει εἰς τὸ Προεδρεῖον μίαν ἀνακοίνωσιν καὶ ἡ ὁποία, βάσει τοῦ ἄρθρου 42 τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἄλλως τε, περιεῖχε ἑπτὰ μόνον λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἔλεγαν: «Εἴμεθα ἐδῶ μὲ τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, καὶ χάριν τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐντολὴ λαοῦ, ἐντολὴ Θεοῦ».

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βερνῖκος, ἔχει τὸν λόγον.

§75Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατέχομαι ἀπὸ ἀλληλοσυγκρουόμενα αἰσθήματα λύπης καὶ πόνου, διότι ἀνήκω εἰς τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν, ἡ ὁποία παρουσιάζει τὸ σημερινὸν θέαμα. Ἐπὶ 30 χρόνια, ἐθεώρουν τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν, παράταξιν ποιότητος. Καὶ ἤδη, ἀπὸ 40 ἡμερῶν, παρακολουθῶ ἀλλαγὴν ποὺ ἐπιτείνει τὴν λύπην μου. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι πρὸ 33 ἐτῶν, ὁ συνάδελφος κ. Κοθρῆς, μὲ ἐνέγραψε εἰς τὸ Φιλελεύθερον Κόμμα, ἀπὸ τὴν γραμμὴν τοῦ ὁποίου οὐδέποτε καὶ ἀπέστην. Θὰ πρέπει νὰ εὑρίσκωνται ἐδῶ καὶ ἐκεῖνοι, μὲ τοὺς ὁποίους ἠγωνίσθην τὸ 1950 ὑπὸ τὸν Πλαστήραν. Τὸ 1946 ὑπὸ τὸν Σοφούλην καὶ παλαιότερα ὑπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον. Ἐπιθυμία μου ἦτο νὰ μὴ ἀντιδικῶ μὲ τὸ Κέντρον, ἀλλὰ μὲ τὰ δύο ἄκρα. Ἀναγνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουν ἐξαίρετοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Δεξιάν, ἀλλὰ ἰδεολογικῶς, οὐδεμίαν σχέσιν εἶχον μὲ αὐτούς. Ἀναγνωρίζω, ἐπίσης, ὅτι εἰς τὴν Ἀριστεράν, ὑπάρχουν ἄξιοι πολιτευταὶ καὶ σέβομαι τὸν ἀγῶνα των. Δὲν ἐφανταζόμην ποτέ, ὅτι θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν, ὅτι δὲν θὰ ἠμπορούσαμε νὰ ὁμιλοῦμεν, ὅτι θὰ ἤρχετο στιγμή, συνάδελφοι, τοῦ ἰδίου κόμματος, νὰ μὴ χαιρετιόμαστε, νὰ ὑβριζώμεθα καὶ ὅλα αὐτά, ὕστερα ἀπὸ κοινοὺς ἀγῶνας 30 ἐτῶν, διὰ τὴν δημοκρατίαν. Ἐμφαντικῶς ἐδήλωσε χθὲς ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅτι εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν πρόκειται νὰ συμπράξῃ μὲ τὴν ΕΔΑ. Καὶ παρακολουθῶ, ἐπὶ ἡμέρας, τώρα, ὡς μόνους συνηγόρους τῆς Ε.Κ., τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ΕΔΑ. Ἀπευθύνομαι πρὸς ἐσᾶς, κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ε.Κ., ποὺ εὑρισκόμεθα μαζί, ἀγωνιζόμενοι ὑπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, τὸν Πλαστήραν, τὸν Σοφούλην, τὸν Σοφ. Βενιζέλον, νὰ ἐνθυμηθῆτε τὸ πόσα ὑπέστησαν ἀπὸ 30 ἐτῶν, ἀγωνιζόμενοι καὶ δερόμενοι, χάριν τῆς δημοκρατίας καὶ διὰ τὸν λαόν. Εἶναι λυπηρόν, ἡ Φιλελευθέρα παράταξις, νὰ ἀφήνῃ τὴν ὑπεράσπισίν της εἰς τὴν Ἀριστεράν. Εἴμεθα ἡ ἐθνικὴ παράταξις, εἴμεθα πάντοτε θέσις, καὶ δὲν εἴχαμε ποτὲ τὸ «ἀντί», ὡς ἔμβλημά μας, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ σημερινὴ κατάστασις.

§76Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§77Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Κύριε Βασιλᾶτε, δὲν ἀπευθύνομαι τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς σᾶς. Σεῖς ἀνήκετε εἰς τὴν Δεξιάν. Ἡ παράταξίς μας σᾶς φιλοξενεῖ. Ὕστερα ἀπὸ τὸ ἀτύχημα τοῦ καὶ πάλιν χθὲς ἀτυχήσαντος καὶ τότε ἀρχηγοῦ σας, ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, δικαίως προσήλθατε εἰς τὰς τάξεις μας. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀπεχώρησα ἐκ τοῦ κόμματός μου, οὐδέποτε. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., μὲ εὑρῆκε εἰς τὸ κόμμα. Ἴσως, καθ’ ὁδὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐγκατάλειψις τοῦ κόμματος ἀπὸ ἄλλους. Προσωπικῶς, ὅπως πάντοτε θὰ παραμείνω εἰς τὴν παράταξιν. Δικαιοῦμαι νὰ σημειώσω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐζήτησα τὴν ἰδιαιτέραν ὑποστήριξιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., ἀλλὰ καὶ προσέφερα τὶς ὑπηρεσίες μου τὸ 1965, ὡς γνωρίζει καὶ ὁ φίλος κ. Ἀνδρέας Μοθωνιός. Ὑπῆρξα ὁ σύνδεσμος τῶν ἐπαφῶν τοῦ κ. Παπανδρέου, μὲ τὸν ἀείμνηστον Κ. Ρέντην, ὅταν ἐτέθησαν αἱ βάσεις τῆς Αʹ Ἑνώσεως. Γνωρίζει, ἀκόμη, πολὺ καλά, ὅτι τὴν ἡμέραν τῆς διαγραφῆς τοῦ ἀειμνήστου Σοφ. Βενιζέλου, παρὰ τὰς διαφωνίας μου ἐστάθην εἰς τὸ πλευρόν του.

§78Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ὁμιλεῖ ὁ συνάδελφος ἢ τὴν προσωπικήν του ἱστορίαν μᾶς ἀναπτύσσει.

§79Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Εἰς τὰς βαρυτάτας ὕβρεις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. δὲν ἀντεδράσαμεν. Δὲν τὸ ἐκάμαμεν, οὔτε κατὰ τὸ 1935, ὅταν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἀπηρνεῖτο τὴν παράταξίν μας. Ἠνέχθημεν τὸ 1952 καὶ τὴν μετάστασίν του εἰς τὴν Δεξιάν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δημιουργεῖται θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ. πολλοὶ βουλευταὶ ὄρθιοι διαμαρτύρονται).

§80Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Εἶστε συκοφάντης. Οὐδέποτε ἐξελέγητε βουλευτής. Ἐγίνατε βουλευτὴς ἐλέῳ παραιτήσεως.

§81Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Ἔσπευσα νὰ ἐνισχύσω τὴν Κυβέρνησιν Νόβα, διότι ἐπίστευα, ὅτι ἡ διακυβέρνησις τῆς χώρας, ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν παράταξιν τῆς Ε.Κ. (Φωναὶ θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΚ.). Οὐδέποτε ἠξίωσα Ὑπουργεῖον. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συχνάζουν εἰς τοὺς προθαλάμους τῶν Ὑπουργείων καὶ δὲν ἐσυνήθισα νὰ λείχω ποτὲ ὅπως ἄλλοι συνηθίζουν. Ἄς ρωτήσουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι προσωπικοὺς φίλους τοῦ ἀρχηγοῦ, διὰ νὰ μάθουν πῶς ἐχαρακτηριζόμεθα, ὡς βουλευταί, ἀπὸ τὸν ἀρχηγόν μας. Ὁ χαρακτηρισμὸς «Τὰ βουλευτάκια», τὰ ὁποῖα κανονίζουν δυὸ ρουσφετάκια, δυστυχῶς δὲν ἦτο ἄγνωστος. (Φωναί, θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ε.Κ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω δὲν εἶχα λόγον καὶ δὲν ἐζήτησα ποτὲ Ὑπουργεῖον. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν εἶναι ἐκεῖ, εἶναι οὐσιαστικώτερον. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀφήσωμεν νὰ φύγῃ ἀπὸ τὰ χέρια μας ἡ διακυβέρνησις τῆς χώρας; Καὶ θὰ προδώσωμεν τὶς προσδοκίες τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 33 χρόνια ἠγωνίσθη διὰ τὴν ἀληθινὴν δημοκρατίαν; Θὰ προδώσωμεν τὸ 53%;

§82Χ. ΧΟΝΔΡΟΜΜΑΤΙΔΗΣ. Τὴν δημοκρατίαν, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐπροδώσατε.

§83Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Σεῖς προέρχεσθε ἀπὸ τὴν ἀριστεράν. Εἶσθε πριμοδοτημένος καὶ δὲν σᾶς παρεξηγῶ.

§84Χ. ΧΟΝΔΡΟΜΑΤΙΔΗΣ. Εἶστε συκοφάντης. Δὲν ἀνήκατε ποτὲ εἰς τὴν Ε.Κ.

§85Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Ὅταν ἀκούω ὑλακάς, παραμερίζω διὰ νὰ μὴ ἐξοργίζω τοὺς ὑλακτοῦντας. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δημιουργεῖται θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ. Πολλοὶ βουλευταὶ ἀπαιτοῦν ὅπως ὁ ρήτωρ ἀνακαλέσῃ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ἀγγελούσης καὶ Χονδροματίδης, ἐγειρόμενοι τῆς θέσεώς των βαδίζουν πρὸς τὸ βῆμα, ἀπαιτοῦντες ἀπὸ τὸν ρήτορα νὰ ἀνακαλέσῃ. Δημιουργεῖται ἀναταραχή, διότι πολλοὶ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. ἐν ἐξάψει ἀπαιτοῦν ἀπὸ τὸν ρήτορα νὰ ἀνακαλέσῃ).

§86Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἔγινες βουλευτής, διότι ἔφυγεν ὁ Μαῦρος. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5′ λεπτά.

(Ὥρα 10.10′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 15.15′ μ.μ.)

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πετραλιᾶς). Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§89Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἤθελα νὰ θίξω τὸν συνάδελφον κ. Χονδροματίδην, μὲ τὸν ὁποῖον μᾶς συνδέουν κοινοὶ ἀγῶνες ὑπὲρ τῆς δημοκρατίας.

§90Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀνήλθατε εἰς τὸ βῆμα κατεχόμενος ὑπὸ βαθυτάτης ἀνησυχίας διὰ τὴν διάσπασιν τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. ὡς ἐδηλώσατε. Ἀλλὰ σεῖς, ἐξυβρίσατε τοὺς συναδέλφους τῆς Ε.Κ. ἀποκαλέσαντες αὐτοὺς «βουλευτάκια», ἄλλον τὸν ἀπεκαλέσατε «χῆνα», καὶ ἄλλον, ὅτι προέρχεται ἀπὸ τὴν δεξιάν. Σᾶς ἐρωτῶ, αὐτὸ συντελεῖ εἰς τὴν ἑνότητα τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ.;

§91Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἐξύβρισα κανένα. Μετέφερα λέξεις. Εἰς διακοπὴν τοῦ κ. Βασιλάτου, ἔδωσα ἀπάντησιν.

§92Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Σᾶς διέκοψα, κ. συνάδελφε, διότι ἐκάματε μεγάλην κατανάλωσιν τῆς λέξεως ἐντροπή.

§93Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Δὲν μετεχειρίσθην τὴν λέξιν ἐντροπή, εἶπα αἰσθάνομαι λύπην, ὀδύνην καὶ πόνον. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ συνταγματικὸν θέμα ἐξητάσθη ὑπερεπαρκῶς ἐκ μέρους συναδέλφων, οἱ ὁποῖαι κατέχουν περισσότερον ἐμοῦ τὸ Σύνταγμα. Μὲ τὰς ὀλίγας νομικὰς γνώσεις ποὺ ἔχω ἐπὶ τῶν Συνταγματικῶν θεμάτων, δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω κάτι, ποὺ νὰ ἑδράζῃ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων ἐνήργησεν ἀντισυνταγματικῶς. Τὰ ἄρθρα 27, 31 καὶ 78 τοῦ Συντάγματος λέγουν τὰ ἑξῆς καὶ χρήσιμον εἶναι νὰ τὰ ἀναγνώσωμεν. Τὸ ἄρθρον 27 λέγει «ὅτι ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς Ὑπουργοὺς χωρὶς καμμίαν ἄλλην προϋπόθεσιν ἢ δέσμευσιν καὶ τὸ ἄρθρον 78 λέγει, «ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀπολαύῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς». Καὶ ἂν μία Κυβέρνησις δὲν ἀπολαύῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, παραιτεῖται. Καὶ αὐτὸ θὰ κριθῇ σήμερον. Θέλω ἐπ’ εὐκαιρίᾳ νὰ δηλώσω, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξα βασιλόφρων. Εἶναι γνωστοὶ οἱ ἀγῶνες μου ὑπὲρ τῆς δημοκρατίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὁ Ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος ἐτήρησε τὴν γραμμὴν τοῦ Συντάγματος καὶ οἱ χειρισμοί του συμβαδίζουν μὲ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, μὲ τὸ ἀληθινὸν συμφέρον τοῦ λαοῦ.

§94Λ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Ὑποστηρίζετε τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν.

§95Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, λάθος κάμετε. Οὐδέποτε ὑπεστήριξα τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν καὶ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι εἰς μίαν σύσκεψιν τοῦ κόμματος διεμαρτυρήθην εἰς τὸν κ. Γ. Παπανδρέου, διότι ἀπεδέχθη τὴν γραμμὴν τῆς δεξιᾶς, τὴν αὔξησιν τῶν κεφαλαίων τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν ποὺ ἐζητεῖτο ἀπὸ οἰκονομικῶς ἰσχυρὰ γκρούπ. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν βιομηχανικῶν νομοσχεδίων, ἐτάχθην ἐναντίον τῶν μεγάλων συγκροτημάτων. Εἶμαι ἐναντίον τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Εἶμαι εὔπορος, ἀλλὰ καὶ βιοπαλαιστής, ἐργάζομαι σκληρά. Μπορεῖ νὰ κερδίζω, ἀλλὰ τὰ κερδίζω μὲ τὴν σκληρὴ ἐργασίαν μου. Καὶ οἱοσδήποτε ἐξ ὑμῶν θελήσῃ ἀνάλογα νὰ ἐργασθῇ τὰ αὐτὰ θ’ ἀποκομίσῃ. Ἀλλὰ ἂς εἰσέλθω εἰς τὴν πολιτικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη κατὰ τόσον ἀνέλπιστον τρόπον. Ἐρωτᾶται, ἐπιτρέπεται ἡ παράταξίς μας νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν μας εἰς ἀναταραχήν; Διατί παραπονούμεθα; Τί ζητᾶμε; Ἐπὶ 30 ἔτη ἐζητούσαμεν τὴν πλειοψηφίαν αὐτὴν ποὺ μᾶς ἔδωσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐπειδὴ κυκλοφορεῖ εὐρέως, ὅτι ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων κατήργησε καὶ τὸν Παπάγον, καὶ τὸν Καραμανλῆν, καὶ τὸν Παπανδρέου, νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις. Κύριοι συνάδελφοι, ζῶμεν ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας. Ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων εἶναι συνταγματικῶς κατωχυρωμένος. Ἐὰν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων θέλουν νὰ δημιουργήσουν καθεστὼς ἰδικόν των ἐντὸς τοῦ ὑφισταμένου σήμερον καθεστῶτος, δικαίωμα ἔχει ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων νὰ προστατεύσῃ τὸ καὶ διὰ τοῦ Συντάγματος προστατευόμενον καθεστώς, ἀκόμη δὲ θὰ ἔλεγον καὶ τὸ ἴδιόν του συμφέρον, ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τὸ Σύνταγμα τοῦ παρέχεται τὸ δικαίωμα αὐτό. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ «οὐ μὲ πείσῃς κἂν μὲ πείσῃς» κυριαρχεῖ δυστυχῶς εἰς τὴν παράταξίν μας. Παρὰ ταῦτα, ἔκρινα, ὅτι ὤφειλα νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, διότι αὐτὸ ἐπιτάσσει τὸ καθῆκον μου, ὡς βουλευτοῦ.

§96Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. εἰς προηγουμένας δηλώσεις του, ὅταν ὡρισμένοι βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. ἀπεσκίρτησαν, ἐχαρακτήρισε τούτους ὡς προδότας καὶ ὅτι ἤθελον νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ Ἀνάκτορα. Εἰς νεωτέρας δηλώσεις του ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. λέγει, ὅτι ἡ ἀφορμὴ τῆς προδοσίας ἐκ μέρους καὶ ἑτέρων συναδέλφων τῆς Ε.Κ., οἱ ὁποῖοι ἀπεσκίρτησαν ὑπῆρξεν ἡ ἐξυπηρέτησις τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Ἐπειδὴ ἔχετε σχέσιν μὲ τοὺς ἰσχυροὺς οἰκονομικοὺς παράγοντας, θέλω νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐὰν ἡ οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, ἐνίσχυσε τὸ κόμμα τῆς Ε.Κ. Διότι γνωρίζω, ὅτι παράγοντες τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας ἐνίσχυσαν μὲ μεγάλα ποσὰ τὸ κόμμα τοῦ κ. Παπανδρέου. Ἐπειδὴ γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Ἀνδρεάδης, ὁ ΠΕΣΙΝΕ, ὁ Ὠνάσης, ὁ Τὸμ Πάππας, συμπαρίστανται ἀπολύτως πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου, ἐρωτῶ, πόσοι ἐκ τῆς ὀλιγαρχίας τῆς οἰκονομικῆς ἀπομένουν εἰς ἡμᾶς.

§97Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Δὲν ἔχετε σεῖς δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε ὅπως ὁμιλεῖτε. Σεῖς, ὁ ὁποῖος συνεχῶς διεβάλατε ὅλους πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν καὶ κολακεύατε τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. πρὸ τῆς κρίσεως μέχρι τοιούτου σημείου ποὺ προκαλοῦσε τὴν ἀηδίαν. Ἐπροδώσατε τὴν ΕΡΕ, ἐπροδώσατε τὴν Ε.Κ. καὶ ἤδη ἐξησφαλίσατε πολιτικὸν θάνατον.

§98Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Κύριε Ἀγγελούση, δὲν ἀναγνωρίζετε τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας;

§99Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Δικαίωμα κακοηθείας δὲν ἀναγνωρίζω.

§100Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Κακοήθης εἶσθε. Κύριε Πρόεδρε, ἠναγκάσθην νὰ εἴπω αὐτὰς τὰς ὀλίγας λέξεις, διότι κατέθεσα μίαν δήλωσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ διότι καὶ ἐγὼ ἔχω εἰσπράξει τὰς ὕβρεις ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. καὶ τὸ Προεδρεῖον δὲν ἀνέγνωσεν ἀκόμη τὴν δήλωσίν μου. Ἐρωτῶ ἑπομένως, ποῖοι ἄλλοι ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν μένουν διὰ νὰ ἔχουν πιέσει ὑμᾶς εἰς τὴν προδοσίαν.

§101Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπῆρξεν ἐσφαλμένη καὶ ἀπαράδεκτη ἡ διατύπωσις τῆς ἐρωτήσεώς σας. Μέλη τῆς Ἑνώσεως τῶν Ἑλλήνων Ἐφοπλιστῶν μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς ἐθνικῆς των σκέψεως ἐχορήγησαν νομίζω ὡρισμένα ποσὰ εἰς τὴν νεολαίαν τῆς Ε.Κ., διότι ἐπίστευσαν, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ ἐχρησιμοποιοῦντο διὰ τὸ καλὸν τῆς νεολαίας.

§102ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΕΡΕ. Πόσα ἐδόθησαν;

§103Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Δὲν γνωρίζω. Ἴσως τὸ γνωρίζει ὁ κ. Μπίρης. Ἐπειδή, κ.κ. βουλευταί, δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ ἀκόμη ποῦ θὰ δώσω τὴν ψῆφον μου, θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους κ.κ. Παπαπολίτην καὶ Παπαγεωργίου νὰ μᾶς εἴπουν τὰ ὅσα γνωρίζουν διὰ νὰ ἐνημερωθῶμεν πλήρως καὶ ἐμεῖς καὶ διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν τὶ θὰ ψηφίσωμεν.

§104Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγνώριζον ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ὅτι ὅταν ὁ κ. Παπανδρέου, ὡς Πρωθυπουργός, ἀπεφάσισε νὰ μετασχηματίσῃ τὴν νεολαίαν του, ἐγένετο μία πολὺ μεγάλη χορηγία τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, διὰ νὰ ὀργανωθῇ ἡ νεολαία αὐτή, τῆς ὁποίας τὰ τμήματα συμπράττουν τώρα μετὰ τοῦ κομμουνισμοῦ, εἰς τὰς ὀχλοκρατικὰς ἐκδηλώσεις. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον αὐτὸ κατηγγέλθη πλέον ἐπισήμως ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, ἀπὸ συνάδελφον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γνωρίζῃ καὶ τὸ ποσόν...

§105ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι συκοφαντία.

§106Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι συκοφαντία αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν, εἶναι ἀληθέστατον.

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει ἀποδειχθῆ.

§108Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθέστατον. Ζητῶ νὰ καταρτισθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Εἰς τὴν ὁποίαν ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπὴν τὴν πλειοψηφίαν θὰ ἔχῃ ἡ ΕΔΑ καὶ ἡ ὑπὸ τὸν κ. Παπανδρέου Ἕνωσις Κέντρου, διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ ποσὸν καὶ διὰ νὰ πληροφορηθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ποῖον κόμμα καὶ ποία νεολαία ἔχουν ἐξαρτηθῆ ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν. Σᾶς βεβαιῶ, καὶ τὸ δηλῶ μὲ ὅλην τὴν δυνατὴν εἰλικρίνειαν, τὴν ὁποίαν διαθέτω καὶ βεβαιῶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἡ νεολαία τῆς ΕΡΕ κινεῖται μὲ πεντακοσάρικα καὶ χιλιάρικα, τὰ ὁποῖα συγκεντροῦνται διὰ τῆς εἰσφορᾶς ἡμῶν τῶν ἰδίων. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἤμην εἰς θέσιν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, νὰ στείλω τὸ «λεωφορεῖον τῆς ἀληθείας» εἰς τὴν Πελοπόννησον, μὲ ὀκτὼ μορφωμένα παιδιὰ καὶ ὄχι παιδιὰ τὰ ὁποῖα κάμνουν εἰς τοὺς δρόμους ἀταξίας, ἀλλὰ κατηρτισμένα εἰς τὰ θέματα τοῦ Μαρξισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ παιδιὰ αὐτὰ τὰ ἔστειλα, ὄχι διὰ νὰ διαπληκτισθοῦν, ἀλλὰ εἶναι κατηρτισμένα εἰς τὰ θέματα τοῦ Μαρξισμοῦ, διότι δυστυχῶς μόνον ἡ κομμουνιστικὴ ἰδεολογία καὶ τὰ συνθήματα τοῦ Μαρξισμοῦ καὶ τοῦ κομμουνισμοῦ ἀποτελοῦν τὸ περιεχόμενον διδασκαλίας εἰς τὴν ὕπαιθρον, δι’ αὐτὸ τὰ ἔστειλα τὰ παιδιὰ αὐτά, διὰ νὰ ἀντικρούσουν μὲ δημοκρατικὴν ἰσοτιμίαν τὰ ἐπιχειρήματα οἱουδήποτε ἄλλου, ἔστω καὶ ἐχθροῦ τῆς δημοκρατίας, διότι αὐτὴ ὑπῆρξεν ἀπὸ τὸ 1935, ποὺ εἰσῆλθον εἰς τὴν πολιτικήν, ἡ πρόθεσίς μου, νὰ πείθω καὶ ὄχι νὰ κτυπῶ δι’ ἄλλων μέσων. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπεφάσισα νὰ τὸ κάμω, δὲν εἴχομεν τὰ στοιχειώδη μέσα διὰ τὴν κινητοποίησιν ἑνὸς λεωφορείου. Καὶ διερωτῶμαι, πῶς καὶ διατὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ ὁμιλεῖ συνήθως, διότι τώρα ἀπουσιάζει, κατὰ τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας καὶ ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι εἴμεθα ἡμεῖς ἐξηρτημένοι ἀπὸ τὸ μεγάλο κεφάλαιον, πῶς ἐτόλμησε νὰ ἀποκρύψῃ, ὅτι ἔλαβε μεγάλα ποσὰ διὰ τὴν νεολαίαν του; Ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπῃ. Δὲν ἦταν ἀπάτριδες οἱ ἐφοπλισταί, ἔδωσαν καὶ ὑπέστησαν μίαν θυσίαν δώσαντες, ἀλλὰ ὤφειλε νὰ ὁμολογήσῃ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς νέους τοὺς ὁποίους ἐπεστράτευσε διὰ τὴν νεολαίαν του, ὅτι τὰ χρήματα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ τὰ προσφέρουν οἱ πράγματι συμβάλλοντες καθ’ ὃν τρόπον συμβάλλουν εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, εἰς τὴν πρόοδον τῆς ναυτιλίας καὶ εἰς τὴν δόξαν τῆς Ἑλλάδος ἐφοπλισταί. Ὅ,τι γίνεται πρέπει νὰ λέγεται. Τὸ ὅτι ἀποκρύπτεται δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς σφάλμα, ἀποτελεῖ ἀπάτην ἔναντι τῶν νέων καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§109Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Ὀφείλω νὰ παράσχω ὡρισμένας διευκρινίσεις. Δὲν ὑπῆρξε μυστικὴ χορήγησις. Μέλη τῆς Ἑνώσεως ἀπεφάσισαν νὰ ἐνισχύσουν τὴν Νεολαίαν τῆς Ε.Κ. Δὲν ὑπῆξε καμμία παρατυπία. Ὡς μέλος τῆς Ἑνώσεως Ἐφοπλιστῶν, ἐπληροφορήθην ὅτι ἡ ἐνίσχυσις ἀπὸ μέλη τινὰ ἐδόθη δι’ ἐκδηλώσεις ἐθνικάς, καὶ ἐθνικὴ ἐπιστεύετο ὅτι ἦτο ἡ νεολαία τῆς Ε.Κ. καὶ διὰ τὰ ἀπὸ τὴν Νεολαίαν κινηθέντα πρῶτα συσσίτια.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μπίρης ἔχει τὸν λόγον.

§111Σ. ΜΠΙΡΗΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε, τὸν κ. Βερνῖκον, ἐπειδὴ μετέχει εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἑλλήνων Ἐφοπλιστῶν, τὸν παρακαλῶ, λέγω τώρα νὰ ὀνομάσῃ τὴν ἡμερομηνίαν, ἐὰν τὴν θυμᾶται, καὶ τὸ ποσὸν ποὺ οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ προσέφεραν εἰς τὴν νεολαίαν τῆς Ε.Κ., ἄλλως λέγω, εἰς τὸν κ. Βερνῖκον ὅτι εἶναι κοινὸς συκοφάντης, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἰδιοτήτων ποὺ ἔχει. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Βερνῖκος, εἶναι ἕνας κοινὸς καὶ ταπεινὸς συκοφάντης. Τὸ κόμμα τῆς Ε.Κ. δὲν φοβεῖται τὰς ἐξεταστικὰς ἐπιτροπὰς καὶ εἶναι πρόθυμον διὰ τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς.

§112ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΕΡΕ. Πόσα πήρατε;

§113Σ. ΜΠΙΡΗΣ. Ὁ κ. Βερνῖκος, καὶ κἄθε ἄλλος, ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ποὺ ἰσχυρίζονται αὐτά, εἶναι κοινοὶ συκοφάνται. Παρακαλῶ οἱονδήποτε βουλευτὴν νὰ φέρῃ οἱοδήποτε στοιχεῖον. Τὸν προκαλῶ καὶ ἀναμένω ἐδῶ διὰ νὰ λάβω ἀπάντησίν του.

§114Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλῶ συμπληρώνων τὰ ὅσα εἶπον πρίν, δηλῶ ἐν γνώσει τῶν συνεπειῶν τῆς οἱασδήποτε καὶ παραμικρᾶς ἀναληθείας ὄχι ποινικῶν, διότι δυστυχῶς τὸ Σύνταγμα μᾶς καλύπτει, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε, δηλῶ ὅτι ἡ ΕΡΕ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ὁποῖον προσωπικῶς μὲ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν ναύαρχον κ. Σπανίδη, ἐπιβλέπω, δὲν κατορθώνει νὰ δίδῃ εἰς τὴν νεολαίαν τῆς Ε.Ρ.Ε. παρὰ μόνον τὸ ποσὸν τῶν 11.000 δρχ. κατὰ μῆνα. Καὶ ἐκάμαμε μίαν ἔκτακτον προσπάθειαν συλλογῆς μερικῶν χιλιάδων, δι’ αὐτὴν τὴν περιοδείαν τῆς Πελοποννήσου. Δηλῶ ὑπευθύνως τοῦτο. Νὰ δηλώσῃ ὑπευθύνως καὶ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Κ., πόσα ἑκατομμύρια ἐπῆρε ἀπὸ τοὺς ἐφοπλιστὰς διὰ τὴν νεολαίαν. Νὰ τὸ δηλώσητε.

§115Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδήλωσα, ὅτι δὲν ἐπῆρεν ἡ Ε.Κ. λεπτά. Τὸ ἐτόνισα νομίζω σαφῶς. Ἡ Ἕνωσις ἐφοπλιστῶν διὰ τοῦ Συμβουλίου, τῆς ὁποίας δὲν εἶμαι μέλος ἀπὸ πολλοῦ, τοῦτο δὲ τὸ γνωρίζει καλῶς, ὁ κ. Μπίρης, δὲν ἔδωσε χρήματα εἰς τὴν Ε.Κ. Μέλη τῆς Ἑνώσεως ἐβοήθησαν τὴν νεολαίαν τῆς Ε.Κ. Τὸ ποσὸν δὲν τὸ γνωρίζω. Ἡ νεολαία, ὡς ἐπίσημον Σωματεῖον θὰ ἔχῃ βιβλία καὶ πᾶς τις θὰ δύναται νὰ ἐνημερωθῇ περὶ τούτου. Ἂς ἀφήσωμε δὲ κατὰ μέρος τὰ σοφίσματα καὶ τὰς ἐκρήξεις, διότι δικαιολογοῦν τὰς ἀπαραδέκτους ἀπόψεις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε.

§116Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ..... (Παρατεταμένος θόρυβος τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§117Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ζίγδη, ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ ἐγερθῇ πᾶν στέλεχος τῆς Ε.Κ. διὰ νὰ εἴπῃ ὅσα θέλει νὰ εἴπῃ, ἐγὼ ἐζήτησα ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴν καὶ θὰ ὑπογραφῇ ἀμέσως ἡ αἴτησις βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατηγορῶ καὶ καταγγέλλω εἶναι, ὅτι ἀπεκρύβη ἀπὸ τὴν νεολαίαν τῆς Ε.Κ. τὸ γεγονός, ὅτι ἐδόθησαν εἰς αὐτὴν ἑκατομμύρια ἐκ μέρους τῶν ἐφοπλιστῶν.

§118Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ.... (θόρυβος ἐκ μέρους τῆς Ε.Ρ.Ε.). Κύριε Πρόεδρε, τί συμπεριφορὰ εἶναι αὐτὴ ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων τῆς Ε.Ρ.Ε.;

§119Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ πρώτην φορὰν βλέπω ἕνα Κόμμα νὰ συκοφαντῇ τὸ ἀντίπαλον Κόμμα καὶ νὰ μὴ θέλῃ νὰ δεχθῇ τὴν ἀπάντησιν. Ἐὰν τοὺς ἀρέσῃ ἂς συνεχίσουν.

§120Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶναι πρωτοφανὲς νὰ φοβοῦνται τόσον πολὺ νὰ ἀκούσουν τὴν ἀλήθειαν. Εἶναι τόσον δειλοὶ συκοφάνται ὁλόκληρον τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. (Φωναί, θόρυβος). Εἶναι πρωτοφανές, τὸ Κόμμα τῆς «νομιμότητος καὶ τῆς εὐπρεπείας», νὰ σᾶς ἀμφισβητῇ, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κ. Πρόεδρε, τὰς ἁρμοδιότητάς σας. (Φωναί, θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, παραδίδω τὸ φαινόμενο αὐτὸ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀπηύθυνον βαρυτάτην συκοφαντίαν κατὰ τῆς Ε.Κ. καὶ οἱ δειλοὶ δὲν θέλουν νὰ ἀκούσουν τὴν διάψευσιν. Τρέμουν νὰ ἀκούσουν τὴν ἀλήθειαν, καὶ μεταχειρίζονται μεθόδους αἱ ὁποῖαι δὲν τοὺς τιμοῦν. Δὲν εἶναι συμπεριφορὰ κόμματος αὐτή. Οὐδέποτε Ἀρχηγὸς Κόμματος ἔφθασεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον νὰ συκοφαντῇ καὶ νὰ ἀποχωρῇ, δίδων οὕτω τὸ σύνθημα εἰς τοὺς βουλευτάς του νὰ ἀσχημονοῦν. Τὸ φαινόμενον τῆς ΕΡΕ, εἶναι φαινόμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὰς δέλτους τοῦ σώματος ὡς ὑπόδειγμα τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον οἱ θεσμοὶ τῆς Δημοκρατίας καταρρακώνονται. (Φωναί, θόρυβος).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν Συνεδρίασιν ἐπὶ 5′ λεπτά.

(Ὥρα 11 μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.5′)

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πετραλιᾶς). Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§123Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Κανονισμὸν τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος διευθύνει ὁ Πρόεδρος. Οἱ βουλευταὶ ζητοῦντες τὸν λόγον ἀπὸ τὸν Πρόεδρον, ἀναμένουν νὰ τοὺς δοθῇ οὗτος. Ὅταν ὁ Πρόεδρος δώσῃ τὸν λόγον εἰς ἕνα βουλευτήν, εἰς ἕνα συνάδελφον, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα, ἰδιοποιούμενος αὐτὸς ἁρμοδιότητας Προέδρου, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ὁμιλίαν τοῦ συναδέλφου. Πρὸ ὀλίγου εἶχε ζητήσει τὸν λόγον ὁ κ. Ἀποστολάκος, ἐνῷ ἠγόρευεν ὁ κ. Βερνίκος. Ὁ λόγος τοῦ ἐδόθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ ἠκούσαμεν τὰ ὅσα εἶπε καὶ ἠκούσαμεν καὶ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Βερνίκου. Ὅταν ἐπροχώρησεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τοῦ κ. Βερνίκου ὅτι ἡ Ἕνωσις Ἑλλήνων Ἐφοπλιστῶν ἔχει δώσει ἓν σημαντικὸν ποσὸν εἰς τὴν νεολαίαν τῆς Ε.Κ., ἐζήτησα νὰ ἐξακριβώσω τὴν ἀλήθειαν τῆς διαβεβαιώσεως αὐτῆς, μεταβὰς καὶ συναντηθεὶς μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ.

§124Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ποῦ εὑρίσκεται;

§125Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐξ ὀνόματός του ἠθέλησα ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀπροόπτως ἐδημιουργήθη, νὰ κατατοπίσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. υἱοθετήσας τὰ ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. Βερνῖκον καὶ ὑπερακοντίσας, διετύπωσεν ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι διὰ τὴν τιμὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἔπρεπε νὰ τύχουν ἀμέσου ἀπαντήσεως. Πράγματι μόλις ἐπέστρεψα εἰς τὴν αἴθουσαν, σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ μοῦ τὸν ἐδώσατε, ὅταν ἐνομίσατε ὅτι ἦλθεν ἡ σειρά μου. Διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν πρέπει νὰ εἶναι πολὺ εὐτυχής, διότι εἰς αὐτὴν τὴν ἐντελῶς ὑποδειγματικὴν συμπεριφορὰν καὶ τοῦ κόμματός μου καὶ ἐμοῦ καὶ τοῦ Προεδρείου. (Φωναὶ ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Ε.Ρ.Ε. α! α! α!)... Ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀντέταξε τὰς ἐκδηλώσεις ποὺ εἴδατε. Δὲν τὰς χαρακτηρίζω, ἁπλῶς τὰς ὑπογραμμίζω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. μὲ παρεκάλεσε νὰ διαβεβαιώσω τὸ Σῶμα ὅτι ἡ πληροφορία τοῦ κ. Βερνίκου καθ’ ἣν ἡ Ἕνωσις τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν ἐπεχορήγησε τὴν νεολαίαν τῆς Ε.Κ. μὲ σεβαστὸν ποσόν, εἶναι παντάπασιν ἀναληθής. Εἶναι θλιβερόν, ὅτι παλαιὸς φίλος καὶ συμμαθητὴς πολλῶν Δημοκρατικῶν ἀγώνων, τώρα ποὺ ἐλησμόνησε τὴν ἰδεολογίαν του, μετεβλήθη εἰς φορέα συκοφαντικῶν πληροφοριῶν. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. τόσον ἐπιπολαίως... (Βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ διαμαρτύρονται καὶ κτυποῦν τὰ ἕδρανα ὄρθιοι — θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§126Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. .... (δὲν ἠκούσθη).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσάτσο, ἀμέσως μετὰ ἀπὸ τὸν κ. Ζίγδην θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον.

§128Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὶ θέλουν οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ εἴπω, ὅτι ἐνσυνειδήτως υἱοθέτησε μίαν τοιαύτην πληροφορίαν; Μετεχειρίσθην τὴν ἐπιεικῆ ἔκφρασιν...

§129Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Καθηγητὴς μετὰ ἀπὸ τὸν κ. Ζίγδην.

§131Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μετεχειρίσθην τὴν ἐπιεικῆ ἔκφρασιν, διότι διαφορετικὰ θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπω, ὅτι ἐνσυνειδήτως υἱοθέτησε τὴν συκοφαντίαν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποκλείω. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ υἱοθέτησε τὴν συκοφαντίαν ἐνσυνειδήτως. Ἀβασανίστως τὸ ἔπραξε. Ἀβασανίστως τὸ ἔπραξε καὶ διὰ τοῦτο ἐχρησιμοποίησα ἔκφρασιν, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἐκτιμηθῇ διὰ τὴν ἐπιείκειάν της. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ διέπραξε τὸ δεύτερον σφάλμα. Ἀφοῦ υἱοθέτησε καθ’ ὃν τρόπον υἱοθέτησε τὴν ἀπίθανον συκοφαντίαν, ᾤχετο ἀπιὼν μὴ θελήσας νὰ ἀκούσῃ τὴν ἀπάντησιν. Καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀνεπίτρεπτον, εἰς Ἀρχηγὸν Κόμματος καὶ εἰς τὸν καθηγητὴν κ. Κανελλόπουλον. Ἰδιαιτέρως πράγματι εἶναι θλιβερόν...... «Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κ. συνάδελφε, τὸν κ. Ζίγδην νὰ τελειώσῃ.

§133Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πράγματι εἶναι θλιβερὸν τὸ ἐπεισόδιον, διότι δείχνει, ὅτι τὰ πολιτικά μας ἤθη κατῆλθον πάρα πολὺ χαμηλά. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ὤφειλε νὰ μείνῃ ἐδῶ καὶ ν’ ἀκούσῃ τὴν ἀλήθειαν. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν ἔμενεν ἐδῶ καὶ ἤκουε τὴν ἀλήθειαν, θὰ ἔσπευδε νὰ ἐπανορθώσῃ. Διότι καὶ γενναῖος εἶναι καὶ τίμιος ἄνθρωπος. Διέπραξε βαρυτάτην κοινοβουλευτικὴν ἀταξίαν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἐδῶ διὰ νὰ ἐπανορθώσῃ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Πληροφορίαν τοὺς δίδομεν. Διατὶ φοβοῦνται καὶ τὴν πληροφορίαν; Πέραν αὐτῶν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μὲ παρεκάλεσε νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα ὅτι προθύμως ἀποδέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ νὰ συσταθῇ τὸ ταχύτερον ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐρευνηθοῦν οἱ πόροι ἑκάστου κόμματος (χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ προχωρήσωμεν ἕνα ἀκόμη βῆμα περαιτέρω. Νὰ γίνῃ εἰδικὴ νομοθεσία, ἡ ὁποία νὰ καθορίζῃ τὰ τῶν οἰκονομικῶν τῶν κομμάτων. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι διὰ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ προβάλλει τὸ ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ νὰ ἐπανορθώσῃ αὐτὸ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ἔκαμε εἰς τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὴν πολιτικὴν τάξιν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§135Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν κ. Τσάτσον, κ. Μπακόπουλε.

§137Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαιοῦμαι νὰ τὸν λάβω πρῶτος ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος.

§138Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ποῖοι εἶναι ἐκπρόσωποι κ. Πρόεδρε; Ὁ κ. Ζίγδης ὡμίλησεν ὡς ἐκπρόσωπος.

§139Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαιοῦμαι εἰς προτίμησιν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἰσέρχεται εἰς τὴν αἴθουσαν ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ κ. Π. Κανελλόπουλος χειροκροτούμενος ὑπὸ τῶν βουλευτῶν τῆς ΕΡΕ).

§140Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης, ὅπως ὁ κ. Παπανδρέου ὁμιλεῖ δι’ ἐκπροσώπου, ὁρίζω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Τσάτσον ὡς ἐκπρόσωπόν μου διὰ νὰ ὁμιλήσῃ. Καὶ θὰ λάβῃ ἀμέσως τὸν λόγον.

§141Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε. Ὄχι. Θὰ ὁμιλήσω ἐγώ. (Θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ, κωδωνοκρουσίαι).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε καθηγητά, σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μπακόπουλος.

§143ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΠΛΕΥΡΑΣ ΤΗΣ ΕΡΕ. Ὄχι. Ὄχι.

§144Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ δώσετε τὸν λόγον εἰς ἄλλον παρὰ μόνον εἰς τὸν κ. Τσάτσον.

§145Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§146Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον, δὲν τὸν εἴχατε δώσει, δεύτερον, ἐφ’ ὅσον ὁ τεταγμένος δι’ ὅλην τὴν σειρὰν τῶν συνεδριάσεων ἐκπρόσωπος τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁ κ. Μπακόπουλος δὲν ἔλαβε τὸν λόγον, ἦλθε δέ, εἰδικῇ ἐντολῇ, ὁ κ. Ζίγδης νὰ ἀπαντήσῃ ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ νὰ ἀνακοινώσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡρισμένα πράγματα, θὰ ὁμιλήσῃ, ἀπαντῶν ἐξ ὀνόματός μου ὁ κ. Τσάτσος. Εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε ὄχι (διαμαρτυρία καὶ θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου) διότι αὐτὸ ἐπιβάλλει ὁ Κανονισμός. (Συνεχίζεται ὁ θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Καὶ θὰ ὑπάρξῃ, εἴτε τὸ θέλουν εἴτε ὄχι, δημοκρατικὴ ἰσονομία μετὰ τὸν κ. Ζίγδην ὁ κ. Τσάτσος. (Θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ φωναί, ὄχι, ὄχι).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ θέσις τοῦ προεδρείου εἶναι δυσχερεστάτη. Παρακαλῶ νὰ δοθῇ μία λύσις.

§148Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυσχερεστάτη διότι τὸ θελήσατε σεῖς ὁ ἴδιος. Ἡ δημοκρατικὴ ἰσονομία καὶ ὁ Κανονισμὸς ἐπιβάλλουν, μετὰ τὸν ἐκπρόσωπον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου AD HOC διωρίσθη ὑπὸ τοῦ «Παπανδρέου ὁ Ζίγδης», ἡ δημοκρατικὴ ἰσονομία καὶ ὁ Κανονισμὸς ἐπιβάλλουν, εἴτε τὸ θέλετε σεῖς προσωπικῶς εἴτε ὄχι, νὰ ὁμιλήσῃ ὡς ἐκπρόσωπός μου ὁ κ. Τσάτσος.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος εἶναι ἐκπρόσωπος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ὁ κ. Ζίγδης ἀπήντησεν εἰς τὸν κ. Βερνῖκον. Δὲν ὡμίλησεν ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§150Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Τσάτσος, διότι αὐτὸ ἐπιβάλλουν ὁ Κανονισμὸς, τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ ἰδέα τῆς ἰσονομίας. Καὶ ἔπειτα ὅποιος θέλει ἄλλος.

§151Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μὲ τὸ «ἔτσι θέλω» τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Ὄχι, ὄχι, ὄχι. (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι. Πλεῖστοι βουλευταὶ ὄρθιοι, χειρονομοῦν, ἀνταλλάσσουν φράσεις μὴ ἀκουομένας, κτυποῦν τὰ ἕδρανα).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά.

(Ὥρα 11.25′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.30′ μ.μ.) (Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς κ. Ἐμμ. Μπακλατζῆ).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσάτσος ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁρίστε, κ. Τσάτσο.

§154Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ζίγδη ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον καὶ μοῦ ἔδωσε. Εἰς τὸν κ. Ζίγδην ὀφείλονται ἐπὶ δύο σημείων ἀπαντήσεις. Πρῶτον ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ δεύτερον ἐπὶ τῶν κρίσεων τοῦ κ. Ζίγδη τὰς ὁποίας ἔκανε ἐπὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἀπαντῶν ὁ κ. Ζίγδης, εἶπεν ὅτι ἡ Ἕνωσις Ἐφοπλιστῶν οὐδέποτε, οὐδεμίαν ἐνίσχυσιν οἰκονομικὴν παρέσχεν εἰς τὴν Νεολαίαν τῆς Ε.Κ. Ἀλλὰ δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Νομικοῦ προσώπου τῆς Ἑνώσεως τῶν Ἐφοπλιστῶν, ὅταν ἐλέχθη ὅτι ἐχορηγήθη ὑπ’ αὐτῶν οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις πρὸς τὴν νεολαίαν τῆς Ε.Κ. ἀλλ’ ὅτι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἕνωσιν Ἐφοπλιστῶν, Ἐφοπλισταί, ἀνταποκρινόμενοι εἰς ἔκκλησιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. περὶ ἐνισχύσεως τῆς Νεολαίας τοῦ Κόμματος συνεισέφεραν. Καὶ ἐζητήθη ὑφ’ ἡμῶν καὶ ζητεῖτε ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἀποκαλυφθῇ εἰς ποῖον ὕψος, εἰς πόσον ἀριθμὸν ἑκατομμυρίων ἀνέρχεται τὸ ποσὸν τὸ χορηγηθὲν εἰς τὴν Νεολαίαν τῆς Ε.Κ. ὑπὸ τῶν Ἐφοπλιστῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν ἐξεταστικὴν ἐπὶ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπ’ αὐτῶν θ’ ἀσχοληθῇ αὕτη. Αὐτὰ ἐπὶ τῆς οὐσίας. Περαιτέρω τώρα ἐπὶ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ζίγδης διὰ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ. Θὰ ἔπρεπεν ὁ κ. Ζίγδης νὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν θητεύει ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἀπὸ 20ετίας καὶ πλέον, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἔξω τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἐπέδειξεν ἦθος καὶ προσοχὴν καὶ ἀπέναντι τῶν πραγμάτων καὶ ἀπέναντι τῶν προσώπων, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὸν σεβασμὸν καὶ εἰς ἐχθροὺς καὶ εἰς φίλους. Καὶ ἀποτελεῖ ἡ ἰδική του συμπεριφορὰ ἐξαίρεσιν, ἡ ὁποία δὲν τὸν τιμᾷ, ἐξαίρεσιν, ἡ ὁποία τὸν βαρύνει καὶ θὰ τὸν βαρύνῃ διὰ πολὺν χρόνον, διότι καθ’ ἣν ὥραν ἡμεῖς ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἀγωνιζόμεθα νὰ διατηρήσωμεν τὸ Κοινοβούλιον εἰς τὸ ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἵσταται, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνεχόμεθα 10 τώρα ἢ 5 συνεδριάσεις τὰς ἀσχημίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐδῶ, ὑφιστάμεθα ἐπίθεσιν διὰ μίαν καὶ μόνην παρατήρησιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ὁ ὁποῖος τί ἔκαμε, πληροφορηθεὶς καὶ γνωρίζων ἄλλωστε, ὅτι ὑπάρχει αὐτὸ τὸ γεγονὸς τῆς ἐξαιρετικῆς εἰσφορᾶς τῶν Ἐφοπλιστῶν ὑπὲρ τῆς Νεολαίας τοῦ Κέντρου, ἐζήτησε τὴν κατάρτισιν Ἐξεταστικῆς τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπῆς καὶ αὐτὴ ἡ φράσις ἐδημιούργησεν ἢ ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. Ζίγδην νὰ εἴπῃ τὰ ὅσα εἶπεν. Νὰ ἔλθωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ συκοφαντιῶν, νὰ ἀρχίσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ὑβρίζωμεν, ὄχι, τὸν ἀφήνομεν εἰς τὸ ἐπίπεδόν του καὶ διατηροῦμεν τὸ ἰδικόν μας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Κ., ἔχει τὸν λόγον.

§156Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Τσάτσος, ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ὀρθῶς ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας, διότι πράγματι ἡ οὐσία τοῦ ἀναφυέντος ζητήματος ἔχει ἄκραν σοβαρότητα. Λυποῦμαι ὅμως, διότι ἡ ΕΡΕ ὅταν ὁ κ. Ζίγδης ὡμίλει ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἠθέλησε νὰ τὸν ἀκούσῃ καὶ δὲν τὸν ἤκουσεν. Καὶ συνεπῶς καὶ ὅσα εἶχεν ὄντως ἐξουσιοδοτηθῆ ἀπὸ τὸν Ἀρχηγόν μας νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἠκούσθησαν. Καθ’ ὃν χρόνον εἶχε λάβει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ὁ συνάδελφος κ. Ζίγδης, ἐγὼ προσωπικῶς καὶ φέρων τὴν εὐθύνην τῆς ἐκπροσωπήσεως τοῦ κόμματος, κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐζήτησα νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Παπανδρέου καὶ ἐζήτησα τὰς ὁδηγίας του ἐπὶ τοῦ ἀναφυέντος ζητήματος. Καὶ συνεννοήθην μαζί του καὶ μοῦ εἶπεν, ὄντως εἶχεν ἐξουσιοδοτήσει τὸν κ. Ζίγδην νὰ προβῇ εἰς τὴν περὶ οὗ πρόκειται δήλωσιν. Ὅπως προεῖπον, τὰ ὅσα ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ὁ κ. Ζίγδης ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ μας δὲν ἠκούσθησαν καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπαναλάβω, λέξιν πρὸς λέξιν, ὅπως μὲ ἐξουσιοδότησεν ὁ κ. Παπανδρέου καὶ δηλῶ: Ἡ Νεολαία τῆς Ε.Κ. δὲν ἔχει ἰδίους πόρους, χρηματοδοτεῖται, συντηρεῖται ἀπὸ τὸ Ταμεῖον τοῦ κόμματος, ἄρθρον 1ον. Δεύτερον, οὔτε τὸ κόμμα, οὔτε ἡ Νεολαία ἐπῆρε ποτὲ οὔτε μίαν δραχμήν, οὔτε ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Ἐφοπλιστῶν, οὔτε ἀπὸ κανέναν ἐφοπλιστήν.

§157Μ. ΝΟΜΙΚΟΣ. Ψεύδεσθε.

§158Π. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐπήρατε.

§159Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος καὶ ἡ Ε.Κ., ὄχι μόνον εὐχαρίστως, ἀλλὰ καὶ εὐγνωμόνως ἀποδεχόμεθα τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, περὶ συστάσεως Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ παρακαλοῦμεν, ἀξιοῦμεν νὰ μὴ ξεχάσουν τὴν πρότασίν των.

§160Π. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἀπόψε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§161Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλεγα, λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ὅτι καὶ ὁ Ἀρχηγός μας καὶ ἡ Ε.Κ. ὡς Κόμμα, ὄχι μόνον εὐχαρίστως, ἀλλὰ καὶ εὐγνωμόνως ἀποδεχόμεθα τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, περὶ συστάσεως Ἐξεταστικῆς τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, ἀναφορικῶς πρὸς τοὺς πόρους καὶ τῆς Νεολαίας τοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Κόμματος. Ἐκ τοῦ πορίσματος τῆς ἐξετάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προβῇ ἡ Ἐξεταστικὴ τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπὴ θὰ ἀποδειχθῇ, κ. Πρόεδρε, ἡ ἀλήθεια τῶν ὅσων ἐλέχθησαν ἐδῶ, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ μου νὰ τὰ χαρακτηρίσω, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἐξετάσεως θὰ ἀποδειχθῇ ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ τότε ἕκαστος θὰ δύναται νὰ συναγάγῃ τὰ συμπεράσματά του ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς καταγγελίας καὶ ὡς πρὸς τὸ πολιτικὸν ὑπόβαθρον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰ κατήγγειλαν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ γίνῃ δεκτὴ πρότασις κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ ὡρισμένον ἀριθμὸν βουλευτῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§163Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Φοβοῦμαι, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχει ἄλλο ἓν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ ποὺ λησμονεῖται, ὅτι διαρκούσης τῆς συζητήσεως, πολιτικοῦ ζητήματος, ἐπὶ οὐδενὸς ἄλλου θέματος δύναται νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλή. Ἑπομένως ἀποκλείεται ἀπολύτως, τοὐλάχιστον δι’ ἀπόψε, νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ὑπὸ οἱουδήποτε ἀριθμοῦ βουλευτῶν καὶ ἐὰν ὑποβληθῇ. Κύριοι βουλευταί, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναγγείλω πρὸ ὀλίγης ὥρας, πρὸ ἀρκετῆς μάλιστα, ὅτι θὰ ἐλάμβανα εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως τὸν λόγον. Ὄχι βέβαια μὲ τὴν φαντασιοπληξίαν, ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς πρόκειται νὰ μεταβάλῃ τὴν γνώμην τῶν βουλευτῶν εἴτε ὑπὲρ ἐμοῦ, εἴτε ἐναντίον μου, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπαναφέρω τὸ Σῶμα εἰς τὸ νὰ ἀπαντᾷ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς ἐπικρίσεις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ εὔχομαι νὰ ἀκολουθηθῇ καὶ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ γίνουν Πρόεδροι τῆς Κυβερνήσεως μετὰ ἀπὸ ἐμέ. Εἶναι, λοιπόν, ἀπόδοσις τιμῆς πρὸς τὸ Σῶμα ἡ ὁμιλία μου καὶ ὄχι προσπάθεια ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως θὰ ἐπιθυμοῦσα νὰ ἠδυνάμην νὰ ἔχω θέματα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Ἐὰν ἐξαιρέσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, ὁ ὁποῖος ὡμίλησεν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων διὰ νὰ ἐγκρίνῃ τὰ βασικά των σημεῖα, κατὰ τὰ ἄλλα λυποῦμαι ἀλλὰ δὲν βλέπω νὰ ἔχῃ γίνει συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν μου δηλώσεων. Ἀπὸ μὲν τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ. δὲν ὑπῆρξεν ὁμιλία, διότι ἡ Ε.Κ. ἀπέσχε τῆς συζητήσεως. Ἐδηλώθη ἄλλως τε ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ., ὅτι δὲν θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ ὡς Πρωθυπουργὸς καὶ φοβοῦμαι, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον θὰ ὑποστῇ τὴν μεγάλην ζημίαν νὰ στερηθῇ ἐπὶ μακρὸν τῆς παρουσίας ἑνὸς ἐξόχου κοινοβουλευτικοῦ ρήτορος καὶ ἐξόχου κοινοβουλευτικοῦ ἀνδρός. Ἀπὸ πλευρᾶς ΕΔΑ ἐὰν ἀφαιρέσω κάποιους ὑπαινιγμοὺς ἐπὶ τῆς θέσεώς μου ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, τὸ ὑπόλοιπον δὲν ὑπῆρξε κριτικὴ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ὡς πρὸς τὸ Κυπριακόν, ἐπειδὴ καὶ πέραν τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἐγράφησαν ὑπόνοιαι ἢ ὑπαινιγμοί, ὅτι ἡ ὁμιλία μου ὑπῆρξεν ὁμιλία ἡττοπαθής, πρέπει νὰ ἐπαναλάβω καὶ πάλιν, ὅτι ἠθέλησα ὄχι ἴσως πρωτοτυπῶν, ἠθέλησα νὰ δώσω μίαν εἰκόνα σαφῆ, ὅσον ἦτο δυνατόν, ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ Κυπριακόν, ἐν ὄψει τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ ΟΗΕ ὑπομιμνήσκων τὰς θέσεις τὰς ὁποίας ἔχουν λάβει ὅλαι αἱ δυνάμεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν καὶ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ διὰ τὸν λαόν, ὄχι βέβαια νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸν σκοπὸν καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα, ἀλλὰ νὰ γνωρίζῃ ἐναντίον ποίων δυσχερειῶν ἔχει νὰ παλαίσῃ. Καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ καὶ ἐφ’ ὅσον παραμείνω εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν εἴτε τοῦ Πρωθυπουργοῦ, εἴτε τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, οὐδέποτε θὰ δεχθῶ νὰ ἀναγγείλω, ὅτι ἡ Ἕνωσις ἔρχεται ὅταν δὲν ἔρχεται καὶ οὐδέποτε θὰ δεχθῶ χάριν δημαγωγίας νὰ παραστήσω τὴν κατάστασιν τὴν διεθνῆ ὡς εὐμενεστέραν ἀπὸ ὅ,τι εἶναι, διότι τελικῶς καὶ ἡ αἰσιοδοξία αὐτὴ καὶ ἡ ἀσυδοσία προκαλοῦν μίαν δημαγωγίαν καὶ ἀποκοιμίζουν τὸν λαὸν καὶ τὸν ἀπογοητεύουν καὶ δὲν τὸν βάζουν εἰς τὴν ἐπαγρύπνησιν ποὺ πρέπει νὰ εἶναι πραγματικὴ διάθεσις διὰ νὰ ἀγωνισθῇ διὰ τὸ ἐθνικὸν θέμα, διὰ τὸ θέμα τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ὡς πρὸς τὰ ὑπόλοιπα θέματα τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ἡ ΕΔΑ ὑπῆρξεν ἁπλῶς μία μεταφορὰ ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῶν πλακὰτ τὰ ὁποῖα ἀναγινώσκομεν καθ’ ὁδόν. Ὑπῆρξε μία προσωπικὴ ἐπίθεσις εἰς τὴν ἰδικήν μου μερικὴν ἀπάντησιν καὶ τὴν θεωρῶ ἀνοίκειον προκειμένου περὶ συζητήσεως προγραμματικῶν δηλώσεων. Δὲν θὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτοῦ. Εἰς ἕνα ἢ δύο σημεῖα θὰ ἤθελον μόνον ν’ ἀπαντήσω. Ἀνέγνωσα δυστυχῶς, εἰς τὸ δελτίον τύπου, ὅτι ὁ φίλος κ. Ἠλιόπουλος, εἶπεν χθές, ὅτι ὁ κ. Ἀλλαμανῆς καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος, μὲ τὸν τίτλον μου ὡς Προέδρου τῆς Ἑνώσεως τῶν Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων κατὰ τὰς ἀνακρίσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Ἀλλαμανῆς καὶ ἐγὼ διεπιστώσαμεν, ὅτι ἤσκησαν πίεσιν οἱ δικηγόροι ἔναντι τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀστυνομίας, ὅτι ἐπῆγαν ἴσως μὲ τὸ ζόρι νὰ παραβιάσουν τὴν ἀπαγόρευσιν καὶ παρέβησαν τὴν ἀπαγόρευσιν καὶ ἑπομένως νομίμως ἠσκήθη ἡ βία κατὰ τῶν δικηγόρων. Καὶ κατήγγειλε τὴν κατάπτυστον ἐνέργειαν τῶν κυρίων ποὺ παριστάνουν τοὺς Ὑπουργούς, τοὺς κατήγγειλεν εἰς τὸν δικηγορικὸν κόσμον, εἰς τὴν Διεθνῆ Ἕνωσιν τῶν Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολίτου, ὅτι οἱ δικηγόροι αὐτοὶ ἐπέτρεψαν εἰς αὐτοὺς νὰ λάβουν τοιαύτην θέσιν. Καὶ ἂν τὸ πρᾶγμα ἐπήγαινε ὡς ἐδῶ θὰ ἦτο ὀλίγον. Ἀλλὰ προσέθεσεν ὁ κ. Ἠλιόπουλος, ὅτι ὁ κ. Σκουριώτης εἷς ἐκ τῶν δικηγόρων οἱ ὁποῖοι μετέβησαν εἰς τὸ Τμῆμα, εἰς τὴν Ἀσφάλειαν, ὁ ὁποῖος ἦτο παλαιός μου φίλος, ἐπειδὴ ὁ κ. Σκουριώτης, ἀκούσατε, κύριοι βουλευταί, ἔγραψεν ἐναντίον μου μίαν καυστικωτάτην ἐπιστολὴν δημοσιευθεῖσαν εἰς τὴν «Αὐγήν», ἡ μεταχείρισις ἡ ὁποία τοῦ ἐγένετο ἦτο ἀνταπόδοσις τῆς ἐπιστολῆς του. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι, χωρὶς μεγάλα λόγια νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἠλιόπουλον, ὅτι ἡ πολεμικὴ ἡ πολιτική, δικαιολογεῖ πολλὰ πράγματα, ἀλλὰ ὄχι αὐτά. Πρῶτον ὀφείλω νὰ τὸν βεβαιώσω ὅτι τὸ ὅτι ὑπῆρξεν ἐπεισόδιον μεταξὺ συναδέλφων δικηγόρων καὶ ἀστυνομικῶν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ τὸ ἀκούω. Ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίας Τάξεως ἠθέλησα νὰ θέσω ἔστω προσωρινῶς ἕνα ἄνθρωπον καὶ τῆς δημοκρατικότητος καὶ τῆς ψυχραιμίας τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς καθ’ ὅσον μὲ ἐπληροφόρησαν ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τῆς ἀνακρίσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἴδιος μίαν ἄλλην ἔκθεσιν τῶν Ἀστυνομικῶν. Δὲν ἐγνώριζον κἄν, ὅτι εἶχε συμβῆ ἐπεισόδιον, νομίζω, ὅμως, ὅτι ἐὰν ὑπάρχουν συνάδελφοι δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ ἀσκήσει τοῦ δικηγορικοῦ των λειτουργήματος, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, διότι ἐπὶ μακρὸν χρόνον ὑπῆρξα δικηγόρος, ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων των ὑπέστησαν οἱουδήποτε εἴδους κακομεταχείρισιν ἀπὸ ἀστυνομικὰ ὄργανα, εἶπον ἤδη εἰς τὸν συνάδελφον κ. Ἀλλαμανῆν, ὅτι πρέπει, πέραν τῆς ἐκθέσεως τῶν ἀστυνομικῶν νὰ βαδίσῃ εἰς τὸ νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις ἀφοῦ ὑπάρξῃ βεβαίως μήνυσις τῶν συναδέλφων αὐτῶν, ἐναντίον τῶν συγκεκριμένων ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐκακομεταχειρίσθησαν. Καὶ νὰ εἶναι βέβαιος ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ὅτι θὰ φροντίσω ὁ ἴδιος ἡ ἀνάκρισις αὐτὴ νὰ γίνῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐπιβληθοῦν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐβιαιοπράγησαν κατὰ τῶν δικηγόρων, ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων των, αἱ αὐστηρότεραι τῶν ποινῶν. Ἀλλὰ πέραν τούτου θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἡλιόπουλον, ὅτι τὴν τελευταίαν φράσιν δὲν ἔπρεπε νὰ τὴν εἴπῃ. Δὲν γνωρίζω τί ἀκριβῶς ἔγραφε εἰς τὴν ἐπιστολήν του ὁ κ. Σκουριώτης. Ὁ κ. Σκουριώτης εἶναι πολὺ καλὸς συνάδελφος, ἀλλὰ ἐὰν ἐγνώριζον τὸ ἐπεισόδιον καὶ ὅτι μεταξὺ τῶν εὑρισκομένων εἰς αὐτὸ ὑπῆρχε συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἶχε γράψει ἐναντίον μου, μόνος μου θὰ ἐπήγαινα νὰ τὸν ὑπερασπίσω ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Ὁ κ. Ἡλιόπουλος θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ γνωρίζῃ τὶ πιστεύω καὶ νὰ μὴ κάμῃ αὐτὸν τὸν ὑπαινιγμόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἄξιος τοῦ Κοινοβουλίου, οὔτε τοῦ κ. Ἡλιοπούλου, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἐμοῦ προσωπικῶς. Ἐὰν ἐπέμεινα ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶναι διότι πέραν τῶν πολιτικῶν ἀντιθέσεων, ὑπάρχουν ὡρισμένα ἀνθρώπινα στοιχεῖα χάριν τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ζῇ ὁ ἄνθρωπος καί, προκειμένου περὶ Κοινοβουλίου ὑπάρχουν ὡρισμένοι κανόνες τοὺς ὁποίους δὲν πρέπει νὰ παραβαίνωμεν ὅσον ὀλίγον καὶ ἂν πιστεύωμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα ἐδῶ μέσα. Νομίζω, ὅτι εἰς τὰς διαδηλώσεις, δύναται κανεὶς νὰ λέγῃ καὶ ὑπερβολὰς καὶ τὰ πάντα ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων του, ἀλλὰ ὅταν εὑρίσκεται εἰς τὸ Κοινοβούλιον πρέπει νὰ περιορίζηται εἰς τὰ ὅρια τὰ ὁποῖα ἡ λειτουργία αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ, τοῦ ὁποίου καλύτερος δὲν ἐφευρέθη ἀκόμη διὰ νὰ ἐκφράζηται ἡ λαϊκὴ θέλησις, θέτει. Θὰ ἤθελον ἀκόμη νὰ ἐπιμείνω περισσότερον προκειμένου περὶ τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, εἰς τὰς ὑπενθυμίσεις ποὺ μοῦ ἔκαμε περὶ τῶν ἀρχῶν μου καὶ τοῦ παρελθόντος μου καὶ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν αἰσθάνομαι καμμίαν ἀνάγκην νὰ ἀπολογηθῶ πρὸς τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν διὰ τὰς ἰδέας μου καὶ τὰς πράξεις μου, ἀλλὰ τὸ κάμω διὰ τὰς εὐρείας λαϊκὰς μάζας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ μὲ ἀκούσουν, ἀπὸ τῆς Δεξιᾶς μέχρι καὶ τῆς Ἀριστερᾶς. Μάλιστα, ἀπηυθύνθητε πρὸς ἐμὲ καὶ ὡς Ἀντιπρόεδρον τῆς Διεθνοῦς Ὁμοσπονδίας τῶν Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου καὶ τοῦ Πολίτου καὶ δὲν ἀνεφέρατε οὔτε μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία νὰ ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰς ἀρχάς μου τὰς ὁποίας ἀκολουθῶ καὶ θὰ ἀκολουθήσω εἰς ὅλην μου τὴν ζωήν. Θὰ ἔπρεπεν ὅμως νὰ ἔχητε ἄπειρα δείγματα ὅτι μένω πιστὸς εἰς τὰς ἀρχὰς αὐτὰς ἀνέκαθεν, ἀρχὰς μιᾶς Ὀργανώσεως, ἡ ὁποία θεωρεῖται φιλοκομμουνιστική, διατί; Διότι καὶ ἐν ἐπιγνώσει, ὅτι ὁ ἀδικούμενος εἶναι κομμουνιστὴς παρεμβαίνει ἡ Ὁμοσπονδία ἢ αἱ ἐπὶ μέρους Ἑνώσεις, ὑπὲρ τοῦ ἀδικουμένου, ἐν ὀνόματι τῶν ἀρχῶν τῆς Δημοκρατίας, διότι πιστεύει, ὅτι οὐδεὶς πρέπει νὰ ἀδικῆται ἐν ὀνόματι τῶν ἀρχῶν αὐτῆς. Θὰ ἔπρεπεν ὅμως ταὐτοχρόνως, νὰ προσθέσητε, ὅτι τὸ μέγα παράπονον τῆς Ὁμοσπονδίας τῶν Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου καὶ τοῦ Πολίτου, τῆς ὁποίας εἶμαι Ἀντιπρόεδρος, εἶναι, ὅτι τοιαῦται Ἑνώσεις, δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, ὄχι διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν τυχὸν ἀδικίαι, ἀλλὰ διότι δὲν ἐπιτρέπεται κανεὶς οὔτε νὰ ὑπερασπίζῃ τὸν ἀδικούμενον ἔναντι τῆς ἀστυνομικῆς αὐθαιρεσίας. Παρὰ ταῦτα ἔμεινα πιστὸς εἰς τὰς ἀρχὰς αὐτὰς καὶ κατηγοροῦμαι ὡς Ἀντιπρόεδρος μιᾶς φιλοκομμουνιστικῆς Ὀργανώσεως, ὄχι διὰ νὰ σᾶς κάμω τὴν χάριν, ἀλλὰ διὰ νὰ κάμω τὴν χάριν εἰς τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας πιστεύω. Ἀκόμη μοῦ ἐλέχθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῶ, ὅτι κάποτε ὁ Λίπνεν χειροκροτούμενος ἀπὸ τὴν Δεξιὰν εἶπε, τί κακὸν ἔκαμα διὰ νὰ μὲ χειροκροτῇ ἡ Δεξιά. Πάρα πολὺ καλὴ εἶναι ἡ ὑπόμνησις τῆς ἡρωϊκῆς ἐκείνης ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πρωτοπόροι τοῦ σοσιαλισμοῦ δὲν ἐδέχοντο οὐδενὸς εἴδους συνεργασίαν μὲ τὰ ἀστικὰ κόμματα. Ἀλλὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχον καὶ τὰ κομμουνιστικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔμαθαν λόγῳ καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν σοσιαλιστικῶν ρευμάτων, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τοῦ ρεαλισμοῦ εἰς τὴν ἀντιπροσώπευσιν μιᾶς τάξεως ὁλοκλήρου τῆς ἐργατικῆς, ἡ ὁποία ηὐξήθη τόσον πολὺ εἰς τὰ βιομηχανικὰ κράτη. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχε κανενὸς εἴδους συνεργασία, πράγματι, ἀλλὰ ἔκτοτε δὲν ὑπῆρξεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὄχι τὰ σοσιαλιστικὰ κόμματα, ἀλλὰ τὰ κομμουνιστικὰ κόμματα νὰ μὴ ἐπεζήτησαν τὴν συνεργασίαν μὲ τὰ ἀστικὰ κόμματα. Καὶ τὰ σοσιαλιστικὰ κόμματα εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην συνεργάζονται μὲ ὅλα τὰ ἀστικὰ κόμματα ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ἐλαχίστου προγράμματος. Ὑπάρχουν χῶραι ὅπως ἡ Αὐστρία ὅπου τὰ δύο μεγάλα κόμματα εἶναι ἡ Δεξιὰ καὶ ἡ Ἀριστερά, τὸ Σοσιαλιστικὸν Κόμμα καὶ τὸ Καθολικὸν Κόμμα καὶ διευθύνουν ἀπὸ κοινοῦ ἐπὶ τόσα ἔτη, ἀφοῦ κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον ψάλλουν τὸν ἀναβαλλόμενον τὸ ἕνα εἰς τὸ ἄλλο, διότι εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ δώσουν εἰς τὸν τόπον Κυβέρνησιν. Ἐδῶ, ὁ κ. Μητσοτάκης, ὑπέμνησε πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν σᾶς ἔκαμε καθόλου κακὸν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς προεκλογικῆς περιόδου τοῦ 1956 νὰ συμπράξητε καὶ μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα τοῦ κ. Τσαλδάρη καὶ μὲ τὸν κ. Τουρκοβασίλην, διότι ἐνομίσατε, ὅτι ὠφελεῖ τοὺς σκοπούς σας ἡ σύμπραξις αὐτή. Προχωρῶ περαιτέρω καὶ λέγω, μὲ τὸ νὰ ἐνθυμίζητε τὰ συνθήματά μου, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ εὕρητε ἄλλα καὶ νὰ μὴ ὑπενθυμίζητε τὰ ἰδικά μου, διότι ἐγὼ τὰ ἐνθυμοῦμαι, διότι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἡ Δημοκρατία, διότι χρειάζεται περισσότερον Δημοκρατία εἰς τὸν τόπον. Σᾶς ἀπήντησα, ἀπαντῶ καὶ μίαν ἄλλην φοράν, διὰ νὰ ὑπάρξῃ καὶ προχωρήσῃ ἡ Δημοκρατία καὶ νὰ ὑπάρξῃ περισσότερον Δημοκρατία, πρέπει πρὶν ἀπ’ ὅλα νὰ ὑπάρξῃ ὁμαλότης, διότι ἡ ὀξύτης δὲν ἐπιτρέπει οὔτε Δημοκρατίαν, οὔτε περισσοτέραν Δημοκρατίαν, ἡ ὀξύτης ὁδηγεῖ εἰς καταστροφὴν τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν στοιχειωδῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῶν δυνατοτήτων καὶ τῆς προόδου τῆς χώρας. Ἐγὼ πιστεύω ἀκραδάντως, ἠμπορεῖ νὰ πλανῶμαι, πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ὑπηρετῶ τὴν Δημοκρατίαν, ὑπηρετῶ τὴν ὁμαλότητα ὅταν παρουσίασα τὴν Κυβέρνησίν μου καὶ ζητῶ τὴν ψῆφον ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐπιτύχω εἰς τὸ ἔργον μου. Καὶ ἀνεφέρθητε ἀκόμη καὶ κατὰ τρόπον μονότονον εἰς τοὺς λόγους μου· θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχατε παρατηρήσει ὅτι εἰς τὸν αὐτὸν λόγον ποὺ ἀνεφέρατε, ὅπου πράγματι ὡμίλουν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως Νόβα, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχατε καταλάβει, ὅτι λόγοι σχετικῆς λεπτότητος μοῦ ὑπηγόρευον νὰ ἐξηγήσω πλήρως καὶ διατὶ συμβαίνει ὅλη αὐτὴ ἡ πολεμική. Μοῦ τὸν ἀνεφέρατε τὸν λόγον αὐτὸν ἀλλὰ παραλείπετε νὰ εἴπητε, ὅτι εἰς αὐτὸν τὸν λόγον ἀνέφερον καὶ τὸν διχασμὸν τοῦ 1915 καὶ εἶπον, ὅτι τότε, ὁ Βενιζέλος ἐπῆρε τὸ ντουφέκι, διότι ἔπρεπε νὰ πολεμήσῃ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐπίστευσεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ πάρῃ τὸ ντουφέκι νὰ ἐπαναστατήσῃ καὶ νὰ πολεμήσῃ ἡ Ἑλλὰς παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν συμμάχων, κακῶς ἢ καλῶς ἄλλο. Ἡμεῖς σήμερον κρατοῦμεν κλάδον ἐλαίας καὶ ὄχι ντουφέκι ἔναντι τῶν ἀντιπάλων μας χάριν τοῦ τόπου καὶ τῆς Δημοκρατίας, διότι χρειάζεται ἠρεμία. Καὶ τότε ἐκεῖ ἀκόμη εὑρισκόμενος ἐδέχθην τὸ ἐρώτημα ἐὰν δὲν εἶναι πολὺ συμβιβαστικὸν τὸ σύνθημα τοῦ κλάδου τῆς ἐλαίας, ἀπήντησα, εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν μὲ τὴν ὀξύτητα καὶ μὲ τὴν νοοτροπίαν τοῦ διχασμοῦ. Καὶ πληροφορῶ, ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς ἐξεφωνήθη δύο ἡμέρας μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πρακτικοῦ περὶ τοῦ ὁποίου ἔγινε λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου συνεφωνήθη ὑπὸ πολλῶν παραγόντων τοῦ Κέντρου, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ ὁ συμβιβασμός. Προχωρῶ. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Ἔρχομαι εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, διὰ μέσου τῆς κομψότητος τοῦ λόγου του ἐζημίωσεν ὅσον ἠδύνατο τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν γνωρίζω τί ἀνέμενε νὰ κερδίσῃ ἀπὸ αὐτό. Πάντως, ἕνα ἔχω νὰ σημειώσω, ὅτι ἡ μὲν ἰδέα του τῆς Ἐθνικῆς Κυβερνήσεως εἶναι καλή, ἀλλὰ ὑποθέτω ὅμως ὅτι μόνον ὡς λογοπαίγνιον ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν προσέφερον προῖκα, ἐρχόμενος ὡς Πρωθυπουργός, οὕτως ὥστε νὰ προσθέσῃ καὶ αὐτὸς τὴν ἰδικήν του περιουσίαν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Μαρκεζίνης, μολονότι γνήσιος ἀστός, δὲν ἀγαπᾷ πολὺ τὸν θεσμὸν τῆς προικός, ὁ ὁποῖος κάπως ἔχει ἐκπέσει ἠθικῶς. Ἀλλὰ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς προικός μου, θὰ ἔλεγον, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐκφράζω τὴν τρίτην δύναμιν εἰς τὴν Βουλήν. Διότι, πράγματι, μετὰ τὴν Ε.Κ. ὑπὸ τὸν κ. Παπανδρέου, μετὰ τὴν ΕΡΕ, ἡ τρίτη δύναμις εἶναι ἡ δύναμις, ἡ ὁποία στηρίζει τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ἀποτελουμένη ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὴν Κυβέρνησιν Νόβα καὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σήμερον προσετέθησαν εἰς τὴν δύναμιν αὐτήν. Βλέπετε, ὅτι αὐτὴ εἶναι μία προῖκα, πάντως μεγαλυτέρα ἀπὸ τὴν προῖκα τὴν ὁποίαν τυχὸν ἤθελε προσφέρει ὁ κ. Μαρκεζίνης εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ΕΡΕ. Τὸ πρᾶγμα ἔχει κάποιαν λεπτότητα ἀπὸ ἀπόψεως χειρισμοῦ τοῦ θέματος. Ἡ ἰδέα, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ ΕΡΕ νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ψῆφον της, ἔκαμε τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν, ἀσκοῦσαν ἰδικήν της πολιτικήν, διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ δικαίωμα νὰ κάμῃ αὐτοκριτικὴν αὔριον, ἐγὼ δὲν ἔρχομαι εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς ΕΔΑ, ὅπως ἐκείνη εἰσῆλθεν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ε.Κ., διὰ νὰ μᾶς διδάξῃ τὸν κομματικὸν ὁλοκληρωτισμὸν καὶ τοῦ τί ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ἢ τοῦ τί ἔπρεπε νὰ μὴ κάμωμεν. Ἡ ΕΔΑ ἀπεφάσισε νὰ ὑποστηρίξῃ πλήρως τὴν ὑπόθεσιν τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου καὶ ἐφρόντισε νὰ ἀνατινάξῃ ὅλας τὰς γεφύρας οἱασδήποτε συνομιλίας καὶ μὲ οἱονδήποτε ἄλλον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μὲ τὸν κ. Γ. Παπανδρέου. Δικαίωμά της. Τὰς ἀνετίναξε τὰς γεφύρας. Καὶ ἑπομένως δὲν ἔχομεν ἡμεῖς κανένα παράπονον, διότι δὲν ἐπιθυμοῦμεν καὶ νὰ τὰς διαβῶμεν. Ὁ κ. Παπανδρέου, ἐδήλωσε χθές, ὅτι δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ κάμῃ μέτωπον. Ὁ κύριος Μητσοτάκης, ἀπήντησε ἐπ’ αὐτοῦ. Ὡς πρὸς ἐμέ, ὁ ὁποῖος δὲν τὸ ἐθεώρησα θανάσιμον, ἐὰν ἔκαμα ἄλλοτε μέτωπον, διότι ἔτσι τὸ ἐπίστευον, πιστεύω ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ μέλλον περίπτωσις μετώπου, ὄχι διότι ἀνετίναξε τὰς γεφύρας, ἡ σημερινὴ ἡγεσία τῆς ΕΔΑ, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ ἀναμφισβητήτως αὔριον καὶ νὰ κριτικαρισθῇ καὶ νὰ καθαιρεθῇ, διότι ἔκαμεν αὐτὴν τὴν μονόπλευρον πολιτικὴν τῆς προσωπολατρείας, πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου, ἀλλὰ διότι πιστεύω, ὅτι ἡ μεγάλη μᾶζα τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ ἔχει πεισθῆ, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ ἰσχυρὰ καὶ ἀρκετὰ μεγάλη, ὥστε νὰ μὴ καταφεύγῃ πλέον εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὸ τέχνασμα, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ἀνετίναξε τὰς γεφύρας ἡ Ἀριστερὰ καὶ ἐκφράζει τὸν θαυμασμόν της, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐγὼ νὰ δέχωμαι τὰς ψήφους τῆς ΕΡΕ. Πράγματι πιστεύω ὅτι μόνον διὰ τὴν ΕΔΑ ἔχει λεχθῆ ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. ὅτι δὲν δέχεται τὰς ψήφους της. Καὶ τὸ ἔκαμε πρὸ ὀλίγου χρόνου, πρὸ 1½ ἔτους καὶ ἡ ΕΔΑ δὲν διεμαρτυρήθη καθόλου, δεχθεῖσα τὸ ράπισμα καὶ ἐπανελθοῦσα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, εἰς τὴν ὑπόθεσιν κάποιας βοηθείας, χωρὶς τὴν ὁμολογίαν συνεργασίας μὲ τὸ Κέντρον. Ἀλλὰ ὡς πρὸς τὴν ΕΡΕ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δέχομαι τὰς ψήφους της ὅπως θὰ ἐδεχόμην οἱασδήποτε ἄλλης μερίδος τῆς Ε.Κ. πρὸς τὴν ὁποίαν ἄλλωστε ἀπηύθυνα ἤδη ἔκκλησιν καὶ θὰ ξαναπευθύνω. Δι’ ἐμὲ πρόβλημα δὲν τίθεται. Διότι αἱ ψῆφοι εἶναι ψῆφοι καὶ ψῆφοι ληφθέντες ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων ἀρχῶν τοῦ προγράμματος, τὰς ὁποίας, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ προχθές, οὔτε κὰν ἐζήτησε νὰ ἐλέγξῃ ποῖο διατυπώνουν. Διὰ τὴν ΕΡΕ εἶναι δοκιμασία τὸ νὰ ψηφίσουν μόνον. Διότι ἐγνώριζεν ἡ ΕΡΕ ὅτι ὑπῆρξα εἰλικρινὴς ἀντίπαλός της καὶ τὸ ἐγνώριζε καὶ ὁ πρώην Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ μοῦ εἴπῃ, ὅτι τιμᾷ τοὐλάχιστον ἐν τῷ προσώπῳ μου ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰλικρινὴς ἀντίπαλός του καὶ δὲν τὸν ὑβρίζω ἐν τῇ αἰθούσῃ, διὰ νὰ διαπραγματευθῶ ἰδιαιτέρως μετ’ αὐτοῦ, ποτέ. Ἀλλὰ εἶναι δοκιμασία διὰ τὴν ΕΡΕ, διότι μεταξὺ τῶν μελῶν της ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ὅλοι γνωρίζομεν, θὰ ἔπρεπε καὶ προσωπικῶς, ὄχι ὡς κόμμα μόνον, νὰ ἔχουν κάποιαν διάθεσιν, κάποιαν ἀντιπάθειαν πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ μοῦ δώσουν ἔστω ψῆφον ἀνοχῆς. Καὶ μοῦ λέγουν: Θὰ σὲ ψηφίσῃ καὶ ὁ δεῖνα καὶ ὁ τάδε. Δέχεσαι τὴν ψῆφον τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου; Δέχομαι τὴν ψῆφον ἐκείνου, ποὺ θέλει νὰ μοῦ τὴν δώσῃ. Ἀλλὰ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν δὲν θὰ διέπραττα τὴν ἀπρέπειαν, τὴν ὥραν ποὺ ἕνα κόμμα μοῦ δίδει ἀνοχήν, νὰ ἀποδεχθῶ τὴν ἀνοχὴν ὁλοκλήρου τοῦ κόμματος πλὴν τοῦ αʹ, τοῦ βʹ, τοῦ γʹ μέλους, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἐγκρίνω. Διότι ἐγὼ δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὰ ἐσωτερικὰ οὐδενὸς κόμματος, οὔτε κἂν τοῦ ἰδικοῦ σας, διὰ νὰ εἴπω ποῖον μέλος του ἐγκρίνω καὶ ποῖον δὲν ἐγκρίνω. Τὴν δοκιμασίαν αὐτὴν ἡ ΕΡΕ τὴν ὑφίσταται, δίδοντας εἰς ἐμὲ τὴν ψῆφον ἀνοχῆς της, διότι νομίζει σκοπιμότης ἐθνικὴ ἢ πολιτικὴ ἢ καὶ κομματικὴ τῆς ἐπιβάλλει αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μὲ ἀνεχθῇ. Καὶ αὐτὸ τὸ δέχομαι. Ἔρχομαι εἰς τὴν Ε.Κ., πέραν τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον ἔχω ρητῶς δηλώσει ὅτι πρόκειται νὰ μὲ ψηφίσῃ. Καὶ λέγω πρὸς τοὺς συναδέλφους αὐτούς: Κύριοι συνάδελφοι, ὅσοι ἀπὸ σᾶς ἔχετε ἀπόφασιν διὰ τὸν α ἢ β λόγον νὰ μὴ ἀκούσετε τίποτε ἀπ’ ὅ,τι εἶπον, τίποτε ἀπ’ ὅ,τι λέγω καὶ τίποτε ἀπ’ ὅ,τι λέγει ἡ πραγματικότης, κάμετε τὸ καθῆκον σας. Ἀλλὰ ὑπάρχουν μεταξὺ ἡμῶν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν καὶ θέτουν ἀπὸ τοῦδε τὸ ἐρώτημα καὶ γνωρίζουν ὅτι θὰ τὸ θέσουν ἀπὸ αὔριον, ἐὰν καταψηφισθῇ ἡ Κυβέρνησίς μου: Τί θὰ γίνῃ; Ἐὰν ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀκούουν τὰς σειρῆνας τῶν μεγάλων τῶν ἔξω τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ὅτι εἶναι ἕτοιμον τὸ πρῶτον σχῆμα ἢ ὅτι εἶναι ἕτοιμαι αἱ ἐκλογαί, διὰ νὰ προχωρήσωμεν, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ καταψηφισθῶ ἐγώ, πρὸς ἐκείνους λέγω: Ἀγαπητοὶ φίλοι, σκεφθῆτε ὡς Ἕλληνες βουλευταί. Δὲν ἔχω νὰ σᾶς προσφέρω γεῦμα μετὰ τὴν νίκην μου, ἐὰν ἐπέλθῃ, οὔτε μετὰ τὴν ἧτταν μου, ἐὰν ἐπέλθῃ, ἔχω νὰ σᾶς προσφέρω τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ταλαιπωρεῖται τὸ Κέντρον ἀπὸ ὑποσχέσεις νέων σχημάτων καὶ ταλαιπωρεῖται τὸ Κέντρον ἀπὸ ἀναμίξεις εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν προσώπων καὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ πράξουν, ταλαιπωρεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ Κέντρον, διότι παρουσιάζει τὸ θέαμα μιᾶς βιαιοτάτης πολεμικῆς τοῦ τύπου, τοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος εἶχε μέχρι σήμερον τοὐλάχιστον τὸ προσόν, ὅτι εἶχε κάποιαν σχετικὴν μετριοπάθειαν. Δὲν ἔχω νὰ ὁμιλήσω ἐναντίον τοῦ τύπου. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐλευθεροτυπίας καὶ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀσυδοσίας ἀκόμη τοῦ τύπου, ἐὰν θέλετε, ἐὰν πρόκειται ὁ τύπος νὰ φιμωθῇ. Ἀλλὰ ὅταν δημοσιογράφοι ἢ ἐκδόται ἐφημερίδων ἀναμιγνύωνται προσωπικῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ὅταν θέλουν οἱ ἴδιοι νὰ παίξουν ἕνα ρόλον πολιτικόν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι θέμα ἐλευθεροτυπίας. Εἶναι θέμα προσωπικῆς συνεπείας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζουν ὡς ἄνθρωποι, νὰ τὸ ὑποστηρίζουν καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων των. Ἄν τοῦτο συνέβαινε δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ ὑπόθεσις Στεφανοπούλου, ἡ ὁποία ὑπετίθετο ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ τὴν λύσιν καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἴσως Κυβέρνησις Τσιριμώκου καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἴσως ρεῦμα ἐναντίον Κυβερνήσεως Τσιριμώκου καὶ πολεμικὴ τόσον πρωτοφανὴς ἐναντίον τοῦ προσώπου μου, ὥστε νὰ μὴ δύναμαι πλέον νὰ ἀναγνώσω τὸ τί λέγεται ἐναντίον μου, ὄχι ὡς πολεμική, ἢ ὕβρις, ἀλλὰ ὡς συκοφαντία ἢ ὡς ψευδεῖς εἰδήσεις. Εἶπον προχθὲς μερικὰ τὰ ὁποῖα ὑπέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου. Προχθὲς ἐγράφη ἀκόμη ὅτι εἶμαι συγγενὴς καὶ μὲ τὸν κ. Χοϊδᾶν, ὄχι ὅτι θὰ μὲ ὑπετίμα ἡ συγγένεια αὐτή, ἔχω καὶ ἄλλους συγγενεῖς πολὺ διαφορετικοὺς ἀπὸ τὸν κ. Χοϊδᾶν κατὰ τὰ φρονήματα καὶ ὅ,τιδήποτε ἄλλο, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ διὰ νὰ φανῇ πόθεν ἠδυνήθην νὰ εἰσέλθω μέσα εἰς αὐτὴν τὴν «αὐλοδουλείαν» εἰς τὴν ὁποίαν ἐμπῆκα. Διότι «αὐλόδουλος» εἶναι ἐκεῖνος ποὺ παίρνει τὴν ἐντολὴν καὶ παύει νὰ εἶναι αὐλόδουλος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος παραιτεῖται ἀπὸ τὴν ἐντολήν. Καὶ μὲ παρέστησε μάλιστα καὶ μία ἐφημερὶς νὰ ξεσκονίζω τὸν θρόνον.

§164Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Πολὺ σωστά.

§165Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Πολὺ σωστά, ἀλλὰ σᾶς πληροφορῶ, κ. Ἀγγελούση, ὅτι τὸν εὑρῆκα τόσον καλὰ ξεσκονισμένον τὸν θρόνον ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ., ὥστε δὲν ἐχρειάσθη νὰ τὸν ξεσκονίσω ἐγώ.

§166Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ἐζητωκραυγάζατε ὅμως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην.

§167Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Ἐπὶ 17 μῆνας ἐκυβέρνα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ προσάπτετε εἰς ἐμὲ τὰ ἐλαττώματα τῆς Αὐλῆς. Ἐπὶ 17 μῆνας ἐγὼ δὲν ἤμην οὔτε κλητὴρ Ὑπουργείου.

§168Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Θὰ ἦτο εἰς τὴν θέσιν σας ἐὰν ἐξεσκόνιζεν, ἀλλὰ δὲν ἐξεσκόνιζε.

§169Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Ἐπὶ 17 μῆνας ἐκυβέρνα ἡ Κυβέρνησις Κέντρου. Ἂν ἡ Αὐλὴ σήμερον δὲν εἶναι αὐτὴ ποὺ ἔπρεπε νὰ εἶναι δὲν εὐθύνεται οὔτε ὁ ὑποφαινόμενος, οὔτε ἡ ΕΡΕ. Ἂν ἡ Αὐλὴ δὲν εἶναι αὐτὴ ποὺ πρέπει νὰ εἶναι εὐθύνεται ὁ ὑπεύθυνος Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας, ὁ ὁποῖος δὲν τὴν εἶχε διορθώσει τὴν Αὐλήν.

§170Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Μὴ προκαλῆτε.

§171Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.)... Οὔτε καὶ σεῖς εὐθύνεσθε, κ. Χούτα, διότι ἐγὼ θὰ σταματήσω ἐκεῖ, δὲν θὰ προχωρήσω πάρα κάτω.

§172Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Σᾶς ἀκοῦμεν μὲ ἠρεμίαν, μὴ προκαλῆτε.

§173Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Οὔτε σεῖς μὴ προκαλῆτε, κ. Χούτα. Κύριοι βουλευταί, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μὲ θλῖψιν ἀναγκάσθηκα νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς αὐτά, ἀλλὰ ὅταν ἕνας ἄνθρωπος ὑφίσταται τὴν ἐπίθεσιν τὴν ὁποίαν ὑφίσταμαι ἐγὼ ἐπὶ τόσον καιρόν, καὶ ὅταν ἔχωμεν 17 μῆνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀνεμένατε νὰ σχηματίσω ἐγὼ Κυβέρνησιν διὰ νὰ λύσω μίαν κρίσιν διὰ τὴν ὁποίαν, κ. Χούτα, γνωρίζετε ὅτι ἀδίκως ἐδημιουργήθη, καὶ τὸ γνωρίζετε σεῖς προσωπικῶς ὅτι ἡ κρίσις ἐδημιουργήθη ἀδίκως, ὅταν καλοῦμαι διὰ νὰ λύσω μίαν κρίσιν...

§174Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὅτι ἐδημιουργήθη ἡ κρίσις ἀδίκως, εἶναι ἀληθές. Τὸ θέμα ὅμως καὶ ἡ οὐσία εἶναι ποῦ ὀφείλεται τὸ ἄδικον, ποῦ ἀνήκει τὸ ἄδικον καὶ συνεπῶς ἡ εὐθύνη τῆς κρίσεως. Ἐκεῖ εἶναι ἡ οὐσιωδεστάτη διαφορὰ μεταξὺ τῆς μεγάλης μερίδος τοῦ λαοῦ καὶ τῆς μικρᾶς ὁμάδος, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐκπροσωπεῖτε ὡς Κυβέρνησις.

§175Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Καὶ ποῦ ὀφείλεται τὸ ἄδικον, τὸ γνωρίζετε σεῖς. Ἐὰν δὲν ἐπεκτείνωμαι εἰς αὐτὸ εἶναι διότι δὲν ἐπιθυμῶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἀσχοληθῇ περισσότερον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Οὐδὲν ὠφελεῖ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Στεφανόπουλον. Ἀρκετὰ ὑπηνίχθησαν ἐδῶ. Δὲν χρειάζονται περισσότερα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ ἐκλήθην διὰ νὰ λύσω αὐτὴν τὴν κρίσιν. Καὶ τώρα ἐνεθυμήθησαν ὅλοι νὰ βάλουν κατ’ ἐμοῦ κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος προερχόμενος ἐκ μέρους ἐκείνων ποὺ ὄχι μόνον συνεφώνουν μαζί μου ἀλλὰ ὑπερεθεμάτιζον εἰς τὰς ἀπόψεις μου, εἶναι φυσικὸν νὰ μοῦ προκαλῇ τὴν ὄρεξιν νὰ εἴπω 10 φράσεις ἐναντίον καὶ αὐτῶν. Ἀλλὰ ἐτελείωσε τὸ τμῆμα τῆς ὀργῆς. Ἔρχομαι εἰς τὴν σκέψιν τὴν ἁπλῆν. Κύριοι βουλευταί, χθὲς ἔγινεν ἐκ μέρους τοῦ κ. Κανελλοπούλου μία ἀποκάλυψις, ὡς ἐλέχθη. Δὲν ἦτο ἀποκάλυψις. Ἦτο γνωστόν, ὅτι ἔναντι μιᾶς πολιτικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ὡδήγει τὸν τόπον— ἀδιάφορον ὑπὸ ποῖον, ἐγὼ προτιμοῦσα τὸν κ. Στεφανόπουλον— θὰ ὡδήγει λέγω, τὸν τόπον εἰς ἐκλογὰς ἐν καιρῷ, μετὰ τὴν ἠρέμησιν τῆς καταστάσεως, ἔναντι αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως προτείνεται ἐκ μέρους μὲν τοῦ κ. Μαρκεζίνη μία Κυβέρνησις κατὰ τὴν κρίσιν μου ἀνεδαφική, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ποὺ ἔχει μίαν βάσιν, ἐκ μέρους δὲ ἄλλων, Κυβέρνησις μακρᾶς διαρκείας, ὑπηρεσιακὴ ὅμως. Κύριοι, ἐκλογαί— καὶ ρυθμικῶς, ἐ–κλο–γαὶ — λέγονται εἰς τοὺς δρόμους. Ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ λέγωνται αὐτὰ γίνονται προτάσεις περὶ μακρᾶς διαρκείας Κυβερνήσεως προσωπικοτήτων. Σᾶς προσφέρω μίαν Κυβέρνησιν πολιτικὴν ἐκ τῶν κόλπων σας... (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἡσυχία.

§177Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.)... ἐκ τῶν κόλπων σας, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὰς προϋποθέσεις τῶν ἐκλογῶν. Δὲν τὴν ἐπιθυμεῖτε. Προειδοποίησα καὶ τὸ κάμνω δι’ ἄλλην μίαν φοράν: Κυβέρνησιν ἐκ τοῦ Κέντρου ἄλλην εἶναι ἀδύνατον κανεὶς νὰ συστήσῃ εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα. Θὰ ὑποστῆτε Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι ἰδική σας. Καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω ἄλλην μίαν φοράν, σήμερον ποὺ ὀργανώνεται ἡ πίεσις ἐφ’ ὑμῶν νὰ μὴ ψηφίσετε τὴν Κυβέρνησίν μου διότι τάχα αὐτὴ ἀφίσταται τῆς ἐντολῆς τῆς 16ης Φεβρουαρίου, ἀπὸ τοὺς ἰδίους, οἱ ὁποῖοι σᾶς κάμνουν τὴν πίεσιν, θὰ ἀκούσετε αὔριον τὴν κατηγορίαν ὅτι ἀπεφύγατε τὴν Κυβέρνησιν Κέντρου καὶ παρεδώσατε τὸν τόπον εἰς ὑπεύθυνα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ ἂν δὲν κάμουν κακόν, πάντως δὲν θὰ εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὴν Ε.Κ. καὶ δὲν θὰ ἀντιπροσωπεύσουν τὴν ἐντολὴν τῆς 16ης Φεβρουαρίου. Ἀγαπητοὶ φίλοι, μέχρι σήμερον ἐκ μέρους ὅλων ἡμῶν ὑπῆρχεν ἡ διάθεσις τῆς δημιουργίας προϋποθέσεων ἐπανασυστάσεως, ἀνασυγκολλήσεως ψυχικῶς τῶν τμημάτων τοῦ Κέντρου καὶ τῆς δυνατότητος νὰ συζήσουν μαζί. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ε.Κ.). Δὲν τὸ θέλετε, κύριοι. Ἐπιθυμεῖτε τὴν διάσπασιν τοῦ Κέντρου. Τὴν ἔχετε καὶ τὴν χαίρεσθε. Καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι ἀπὸ αὔριον θὰ τὴν ἔχετε μεγαλυτέραν. Διότι ἡμεῖς μὲν θὰ ἀπαρτίσωμεν τὴν τρίτην δύναμιν μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον αὐτό, τὰ κόμματα ὅμως, τῶν ὁποίων ἤδη κατατίθενται οἱ τίτλοι καὶ ἄλλα, τῶν ὁποίων δὲν ἔχουν κατατεθῆ οἱ τίτλοι, μετὰ τὴν τυχὸν καταψήφισίν μας θὰ ἀνακτήσουν τὴν ἐλευθερίαν των, διότι σεῖς ἐδώσατε τὸ παράδειγμα τῆς μισαλλοδοξίας καὶ τῆς ἐλλείψεως ἀνοχῆς. Ἡμεῖς, κάμνοντες ἔκκλησιν νὰ διατηρηθῇ ἐπί τι χρονικὸν διάστημα Κυβέρνησις ἐκ τῶν κόλπων σας, τὸ κάμνομεν μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Ε.Κ. τὴν ὁποίαν ἐκάμομεν μὲ δάκρυα καὶ ἱδρῶτα, θὰ ἠμπορέσῃ νὰ διατηρηθῇ. Δὲν τὴν θέλετε, θέλετε τὴν διάσπασιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου; Αὐτὴν τὴν ἔχετε, νὰ τὴν χαίρεσθε, ἀλλὰ ἡ εὐθύνη θὰ σᾶς βαρύνῃ καὶ δι’ ἐκεῖνα ποὺ πρόκειται νὰ συμβοῦν καὶ διὰ τὴν διάσπασιν, ἡ ὁποία ὑπῆρξε καὶ εἶναι πάντοτε καταστρεπτική. Μὲ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς ζητῶ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Ζητῶ τὴν ψῆφον τὴν ἐλευθέραν, οὐδεὶς σᾶς ἐμποδίζει νὰ ψηφίσετε ἐναντίον μου. Ζητῶ τὴν ψῆφον ἑνὸς ἑκάστου καὶ ὅλων μαζί, διότι πιστεύω ὅτι ἐὰν μὲν τὴν ἐπιτύχω, θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς σᾶς καὶ νὰ μὲ ἐξυβρίζετε, εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ ἀποδειχθῇ ὅτι ἔχω δίκαιον, ἐὰν ὅμως τὴν χάσω θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἔχω δίκαιον καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ δὲν ἐπιθυμῶ. Σᾶς εὐχαριστῶ. (Χειροκροτήματα).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἔχει τὸν λόγον.

§179Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐξ ὀνόματος τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως κρίνω ἱκανοποιητικὰς τὰς ἀποψινὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὰς κρίνω ἱκανοποιητικὰς εἰδικώτερον καθ’ ὃ μέτρον καὶ καθ’ ἣν ἔκτασιν ἀνεφέροντο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ριζοσπαστικὴν Ἕνωσιν. Δὲν ἔχω λόγον νὰ ἀσχοληθῶ εἴτε νὰ ἐγκρίνω, εἴτε νὰ μὴ ἐγκρίνω τὰ ὅσα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ εἴπῃ ἀπευθυνόμενος πρὸς τὰ ἄλλα κόμματα. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀνακεφαλαιώσω τὴν θέσιν τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως. Πρῶτον, ὅπως ἐτονίσαμεν ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις θεωρεῖ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν χώραν ἐξαιρέτως κρίσιμον. Ἡ χώρα, εὑρισκομένη ἐνώπιον κινδύνου ἐμφυλίου μάχης, χρειάζεται, εἰ δυνατόν, καὶ ἔχει ἀνάγκην καὶ δὲν ἐκινήθημεν ἡμεῖς εἰς τοὺς δρόμους, ὁμιλῶ περὶ ἐμφυλίου μάχης τὴν ὁποίαν ἄλλοι ἐκήρυσσον, ἔχει ἀνάγκην, ὕστερα ἀπὸ 45 ἡμερῶν ἀβεβαιότητα κυβερνητικήν, Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία νὰ βασίζεται ἐπὶ τοῦ κοινοβουλίου. Ἡ σκέψις αὐτὴ ἰδιαιτέρως ἐβάρυνεν εἰς τὴν πλάστιγγα τῶν συνειδήσεών μας. Δεύτερον, ὅπως εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω ἀπαντῶν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, τὸ περιεχόμενον αὐτῶν ἐγκρίνεται κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ τῆς ΕΡΕ. Δηλῶ καὶ πάλιν ὅτι οὐδεμία ἐγένετο συναλλαγή. Δηλῶ καὶ πάλιν ὅτι οὐδὲν ἐζητήθη ἐκ μέρους μιᾶς τόσον μεγάλης παρατάξεως καὶ ἑνὸς τόσον μεγάλου Κόμματος ἀπὸ τὴν ὁμάδα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἡ ὁποία ἀπήρτισε τὴν ὑπὸ τὸν κ. Τσιριμῶκον Κυβέρνησιν. Ἡ κρισιμότης τῶν περιστάσεων ἐπέβαλε καὶ ἐπιβάλλει τὴν στάσιν μας καὶ ἡ κρισιμότης τῶν περιστάσεων, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, ἰδιαιτέρως μάλιστα ἡ βαρύτης τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπωμισθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς θὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ριζοσπαστικὴν Ἕνωσιν καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν παρακαλῶ νὰ ἐκλάβουν οἱ κύριοι οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Κυβέρνησιν τὴν λέξιν, θὰ ἐπιβάλῃ περιθώρια μεγάλης ἀνοχῆς καὶ ἐπιεικείας. Τρίτον, ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις, ὅπως ἐδήλωσα χθές, θεωρεῖ ἀπρόσφορον διὰ τὴν περίστασιν καὶ ἀπολύτως ἀντίθετον πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου Κυβέρνησιν εἴτε προσωπικοτήτων, εἴτε, ἀφοῦ διέγραψε τὴν λέξιν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, κυρίων ἄνευ προσωπικότητος. Τέταρτον, ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις δὲν εἶναι διατεθειμένη— καὶ ἐλπίζω, ὅτι καὶ οἱ μᾶλλον φανατικοὶ ἀντίπαλοί της, ἀκόμη καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καὶ ἀπέναντί μου ἐκδηλώνουν ἐχθρικὴν διάθεσιν θὰ ἀναγνωρίσουν, ὅτι τοῦτο εἶναι αὐτονόητον— νὰ ὑποστηρίξῃ ἄλλην πλέον Κυβέρνησιν προερχομένην ἐκ τοῦ Κέντρου. Ὅπως ἐδήλωσα προχθὲς θὰ διεκδικήσῃ ἡ ΕΡΕ ἀπὸ ἀπόψε, ἐὰν πέσῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τσιριμώκου, πλήρη καὶ ἀκέραια τὰ εἰς τὸν ἀριθμὸν καὶ τὴν δύναμίν της ἀνταποκρινόμενα δικαιώματα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Μετὰ τὴν ἀνακεφαλαίωσιν, ἡ ὁποία δὲν προσέθεσε τίποτε τὸ νέον, ἀλλὰ ἦτο ἀναγκαία, ἔχω νὰ προβῶ καὶ εἰς μίαν ἄλλην δήλωσιν, τελευταίαν. Ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις, θεωρεῖ ἀπαραίτητον καὶ αὐτὸ βεβαίως τὸ ἔχω τονίσει, τὴν ταχεῖαν κατάπαυσιν τῶν ἐκφοβιστικῶν μέσων, τῆς ἐκφοβιστικῆς τακτικῆς, ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὰς πόλεις καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον, εἰς τὴν ὕπαιθρον μάλιστα ἀπὸ μακροῦ χρόνου. Θεωρεῖ ἀπαραίτητον τὴν ἐξαφάνισιν τῶν τρομοκρατικῶν μεθόδων καὶ ὁμάδων. Αὐτὴ εἶναι ἡ δήλωσίς μου, κ. Πρόεδρε. Ἐὰν δὲν ἀποκατασταθῇ ὅπως πρέπει νὰ ἀποκατασταθῇ εἰς μίαν πραγματικὴν Δημοκρατίαν ἡ ἐλευθέρα ἀναπνοὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἰδίᾳ τοῦ μοχθοῦντος καὶ βασανιζομένου λαοῦ τῆς ὑπαίθρου, δηλῶ ἐκ μέρους τῆς μεγάλης λαϊκῆς παρατάξεως, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας εὑρίσκομαι, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις θὰ ἀπόσχῃ τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§181Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Τσιριμῶκος παραγνωρίζων ὅλην τὴν ὀξυτάτην κρίσιν ποὺ συγκλονίζει τὴν χώραν, θὰ ἐπεθύμει πολὺ νὰ μεταθέσῃ καὶ νὰ περιορίσῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, δηλαδὴ ἐπὶ ἑνὸς κειμένου κατὰ κανόνα ἀνωδύνου καὶ ἀφορῶντος τὰς ὑποσχέσεις διὰ τὸ μέλλον, καθ’ ἣν στιγμὴν ρηταὶ ὑποσχέσεις, δοθεῖσαι εἰς τὸ παρελθόν, παρεβιάσθησαν. Ἡ ΕΔΑ δὲν ἐθεώρησεν, ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ εἶναι τὸ σχῆμα τοῦτο Κυβέρνησις. Ἐπίστευσε καὶ ἐπεδίωξεν, ὅτι θὰ ἀνατραπῇ καὶ δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ τῆς κάνῃ τὴν χάριν νὰ τὴν παρακολουθήσῃ εἰς συζήτησιν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐπὶ προγράμματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμόσῃ. Κύριε Πρόεδρε, μολονότι, ἐγένετο προσπάθεια νὰ ἀπομονωθοῦν ὡρισμένα θέματα καὶ νὰ μείνουν ἔξω τῆς συζητήσεως, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἐτέθησαν ἀπὸ τὴν ΕΡΕ, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν περὶ ἐκφοβισμοῦ βουλευτῶν εἶναι βέβαιον, ὅτι θέλουν νὰ ἀποκρύψουν τὸ γεγονὸς καὶ νὰ ἐλαχιστοποιήσουν, ὅτι τελεῖ ἡ χώρα ὑπὸ συνεχεῖς φημολογουμένας πιεστικῶς πληροφορίας περὶ ἐκτροπῆς. Εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Τσιριμώκου, ὅτι ἀπήντησεν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ΕΔΑ νὰ ἀποδοκιμασθῇ ἀπὸ ὅλας τὰς παρατάξεις τὰς ἐν τῇ αἰθούσῃ τοιαύτη σκέψις καὶ νὰ δηλωθῇ σαφῶς ἡ ἀντίθεσις τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς ἀντιστάσεως κατὰ πάσης ἐκτροπῆς ἔξω τοῦ πολιτεύματος. Σημειώνω, ὅτι τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ ἐσίγησε καὶ αἱ ἐφημερίδες αἱ ὁποῖαι ἐκφράζουν τὴν πολιτικήν του καὶ μέχρι καὶ τῆς σήμερον προβαίνουν εἰς τοιαύτας ἐκφοβιστικὰς ἀπειλὰς καὶ ὑπαινιγμούς. Μέγα μέρος τοῦ κλάσματος, ὁ κ. Τσιριμῶκος ἀφιέρωσεν εἰς ἄλλην ἰδιότητά του, εἰς τὴν ἰδιότητά του ὡς Ἀντιπροέδρου τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως τῶν Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου καὶ τοῦ Πολίτου, αὐτὸ ἀφορᾷ τὰς σχέσεις του μὲ τὴν Ἕνωσιν, ὄχι μὲ τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ ἐὰν μᾶς ἀποδίδῃ, ὅτι κακῶς ἐπεκαλέσθημεν αὐτὴν τὴν ἰδιότητά του, χωρὶς νὰ καταλογίσωμεν μίαν παράβασιν, ὑπενθυμίζω, ὅτι ἐκ μέρους μου κατελογίσθη ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεώς του διὰ τῶν Ἀστυνομικῶν Ὀργάνων κατόπιν ἐνεργειῶν ἐφαρμοζομένων κατὰ χιτλερικὸν τρόπον τῆς συλλογικῆς διοικήσεως Σωματείων συγκαλέσαντος μίαν συγκέντρωσιν συλλήψεως, ὁ δὲ κ. Ἠλιόπουλος τὸ καταπληκτικὸν γεγονός, ὅτι ἐπὶ τῆς ἡγεσίας καὶ ἐπὶ τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ ὑπευθύνου διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν, ἕλκοντος καὶ αὐτοῦ τὴν καταγωγὴν ἀπὸ τὸ ΔΚΕΛ τοῦ Καρτάλη καὶ τοῦ Σβώλου εἰς τὰ Ἀστυνομικὰ κρατητήρια κρατούμενοι ἐκακοποιήθησαν εἴτε ἔνοχοι, εἴτε ὄχι, ὥστε νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ Νοσοκομεῖα. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἐνόμισεν, ὅτι ἐπαρκῶς ἀπήντησεν ἐνῷ ὤφειλε καὶ αὐτοπροσώπως νὰ μεταβῇ καὶ νὰ ἐξακριβώσῃ τὰ πράγματα. Δὲν εἶναι δεκτόν, ὅτι ὁ κ. Τσιριμῶκος προσεπάθησε νὰ ἀλλοιώσῃ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔχει θέσει ἡ ΕΔΑ καὶ νὰ μᾶς ἀποδίδῃ, ὅτι ἐκ προσωπικῆς προσηλώσεως πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου, ἐλάβομεν τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν. Ἐγὼ ἐκάκισα καὶ ἤσκησα κριτικὴν διὰ πολλὰς παραλείψεις καὶ ἐνεργείας του αἱ ὁποῖαι ἐβοήθησαν εἰς τὸ νὰ φθάσῃ ἡ κατάστασις εἰς τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἔφθασε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τονίζομεν εἶναι, ὅτι προασπίζομεν ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Παπανδρέου, ὅπως θὰ ἐκάμαμεν καὶ ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Τσιριμώκου καὶ οἱουδήποτε ἄλλου, τὸν στόχον τῆς ἐκτροπῆς τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς συνωμοσίας τῆς ὀργανωθείσης ἄνωθεν, ἐφ’ ὅσον ἐγένετο ἡ ἐκτροπὴ τοῦ πολιτεύματος δι’ ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ φορέως ἐκείνου ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν καὶ τὴν ἡγεσίαν τῆς Κυβερνήσεως τὸν ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ προασπίσωμεν ἐφ’ ὅσον ἐκαρατομήθη καὶ ἐξεπαραθυρώθη ἀπὸ τὸ Παλάτιον. Ὁ κ. Στεφανόπουλος ἀπόψε ὡμίλησεν ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς μερίμνης διὰ τὴν ὁμαλότητα καὶ ἔθεσεν ἕνα ψευδοδίλημμα, ὅτι ἐκλογαὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν ἐφ’ ὅσον ζητεῖται νὰ ἐξευτελισθῇ ὁ Βασιλεύς. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν διδάσκεται ἀπὸ ἄνδρα τῆς μετριοπαθείας τοῦ κ. Στεφανοπούλου, ὅτι ὁ Βασιλεὺς εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκεται πρὸ τοῦ διλήμματος ἢ ἐξευτελίζεται, ἢ εἶναι ὑποχρεωτικὸν νὰ λαμβάνῃ πολιτικὰς ἀποφάσεις τὰς ὁποίας νὰ ἐπιβάλλῃ, δημιουργεῖται κατάλυσις τοῦ πολιτεύματος τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας καὶ οὕτω δημιουργεῖται ἕνα σχῆμα ἀπολύτου μοναρχίας καὶ αὐτὸ εἶναι ἡ πηγὴ τῆς ἀνωμαλίας. Ἡ μόνη διέξοδος εἶναι αἱ ἐκλογαὶ διὰ τῶν ὁποίων θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὁμαλότητα. Ἡ ΕΡΕ ἰσχυρίσθη, ὅτι θὰ διεκδικήσῃ τὰ δικαιώματά της. Τὰ δικαιώματα ὅμως αὐτὰ τὰ προσδιώρισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς ψήφου του τῆς 16ης Φεβρουαρίου. Καὶ κατεδίκασε τὴν πολιτικήν της καὶ τὴν ἔθεσεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Αὐτὰ εἶναι τὰ δικαιώματά της. Ἡ ΕΔΑ θετικῶς προτείνει, ἐὰν θέλωμεν εἰλικρινῶς τὴν ὁμαλότητα, ἄμεσον διάλυσιν τῆς Βουλῆς, Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν κοινῆς ἐμπιστοσύνης καὶ διενέργειαν ἐκλογῶν ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν. Πρώτη προτίμησις εἶναι τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ ὅπως λύσῃ κυριαρχικὰ τὸ προκῦψαν θέμα. Δευτέρα προτίμησις, ἐπειγόντως χαρακτῆρος εἶναι ἡ ἐπαναφορὰ τῆς χώρας εἰς τὴν συνταγματικὴν τάξιν καὶ ὁμαλότητα καὶ τρίτον εἶδος προτιμήσεως εἶναι ἡ ἀποφυγὴ τοῦ κινδύνου ποὺ δύναται νὰ προκύψῃ ἀπὸ τὴν κατάστασιν σχήματος ξενοκοινοβουλευτικοῦ, τὸ ὁποῖον ὅπως καὶ νὰ τὸ βαπτίσητε, θὰ εἶναι ἕνα μεταβατικὸν σχῆμα τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λάβῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐσιαστικὰ θὰ ἔλθῃ ἄνωθεν ἡ προέλευσίς του. Οἱ κίνδυνοι αὐτοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψουν εἴτε ἐκ τῶν παραγόντων τῆς πολιτικῆς ζωῆς, εἴτε ἐξ οἱασδήποτε ἄλλης τεχνητῆς ἀφορμῆς μὲ ἀποτέλεσμα ἐνδεχομένως ὅπως ἐπὶ μακρότατον χρόνον κυβερνᾶται ἡ χώρα ἀπὸ πρόσωπα ἔξω τοῦ πολιτικοῦ βίου, ἔξω τῆς πολιτικῆς εὐθύνης, ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν λαϊκὴν θέλησιν καὶ δὲν ἕλκουν τὴν ἐξουσίαν των ἀπὸ τὸν λαόν.

§182Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοῦ ἔκαμεν τὴν τιμὴν νὰ σημειώσῃ, ὅτι ἡ κομψότης τοῦ λόγου μου τὸν ἐζημίωσε. Σπεύδω νὰ τὸν διαβεβαιώσω, ὅτι βεβαίως οὐδεμίαν προσωπικὴν πρόθεσιν εἶχον νὰ ζημιώσω τὸ πρόσωπόν του ἢ τὴν Κυβέρνησίν του, τὴν ἀπάντησιν θὰ τὴν ἀκούσητε εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος ἐν συνεχεία ἔθεσε, τί ἀνέμενον μὲ τὸ πλῆγμα αὐτό. Ἀνέμενον καὶ ἀναμένω νὰ ἀποκτήσῃ ὁ τόπος Κυβέρνησιν. Ἀκριβῶς δὲ Κυβέρνησις εὐρείας συνεργασίας εἶναι ἀναγκαία διότι ὁ τόπος διέρχεται ἐθνικὴν κρίσιν. Εἶναι δὲ φυσικὴ ἡ ἀπάντησις, ὅτι τὴν ἐθνικὴν κρίσιν ὀφείλομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ ἐθνικὴν λύσιν καὶ ἐθνικὴ λύσις εἶναι ἐθνικὴ Κυβέρνησις συλλογικῆς εὐθύνης ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέρας συνεργασίας, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει κόμμα, πλέον ἱκανὸν νὰ διαθέτῃ αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν διὰ νὰ κυβερνήσῃ αὐτὸν τὸν τόπον. Τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζομεν, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὰ ἐκθέσω πρὸ ἡμερῶν. Δὲν θὰ σᾶς κουράσω νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Εἶναι ὅμως ἄμεσα καὶ ἐπείγοντα καὶ ἀφοροῦν τὴν ἐθνικὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐπεῖγον οἰκονομικὸν ζήτημα καὶ τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον, ἀλλὰ καὶ θαυμασμοῦ, πῶς ὑπάρχουν διακεκριμένοι πράγματι πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι μὲ μίαν πλειοψηφίαν ἀνοχῆς ἀμφισβητουμένην, διότι ἐγὼ εὔχομαι καὶ ἐλπίζω νὰ μὴ τύχῃ ἡ Κυβέρνησις πλειοψηφίας, μὲ τοιαῦτα ἀκριβῶς ἰσχνὰ ἐφόδια ἀποτολμοῦν νὰ ἀντιμετωπίσουν μόνοι τὰ μεγάλα αὐτὰ προβλήματα. Νομίζω, ὅτι καὶ συλλογικὴ ἀκόμη πριοσπάθεια ἀνθρώπων μετὰ σωφροσύνης σκεπτομένων, θὰ τοὺς ἔκανε νὰ τρομάξουν. Εἶπεν ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅτι ἡ πρότασίς μου δυνατὸν νὰ εἶναι βάσιμος, ἀλλὰ εἶναι ἀνεδαφική. Τοῦ ἀπαντῶ. Ἀνεδαφικὴ ὑπῆρξε καὶ εἶναι κάθε προσπάθεια Κυβερνήσεως ἐκ τοῦ Κέντρου, ἀφ’ ἧς τὸ Κέντρον διεσπάσθη. Διότι μία μερὶς ἐξ αὐτοῦ θὰ ἀναγκάζεται νὰ ζητῇ ὑποστήριξιν ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν ὁπότε παύει νὰ εἶναι κέντρον, ἄλλη δὲ μερὶς αὐτοῦ θὰ ζητῇ ὑποστήριξιν ἐκ τῆς δεξιᾶς, ὁπότε πάλιν παύει νὰ εἶναι Κέντρον. Κατὰ συνέπειαν ἀνεδαφικαὶ ἦσαν αἱ δοκιμασθεῖσαι λύσεις. Εἶπεν ὁ κ. Τσιριμῶκος, προσπαθήσας νὰ δώσῃ εἰς τὴν σοβαρότητα τῆς καταστάσεως ἕνα εὔθυμον τόνον, ὅτι ὡμίλησα περὶ προικὸς καὶ περὶ τῶν ἀντιλήψεών του περὶ προικός. Τοῦ ἀπαντῶ, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ζητήσει εἰσφορὰν πρέπει καὶ αὐτὸς νὰ συνεισφέρῃ, διότι ἀκόμη καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ὀργανώνουν τὰς ἐκδρομὰς δι’ ἕνα Σαββατοκύριακον, ζητοῦν ἀπὸ ὅλους νὰ προσφέρουν ὁ εἷς τὸ ὄχημα, ὁ ἄλλος τὰ τρόφιμα, δὲν εἶναι δὲ ἀρκετὸν νὰ προσφέρῃ ὁ τρίτος μόνον τὴν ἰδέαν τῆς ἐκδρομῆς! Εἶπεν, ὅτι αὐτὴν ταύτην τὴν προῖκα εἶχε πράγματι πολὺ μικρὰν διὰ νὰ προσφέρῃ. Καὶ διηρωτήθη τὶ θὰ προσφέρω ἐγώ. Χωρὶς ἀμφιβολίαν μεγαλυτέραν. Ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἔθεσα δίλημμα μεταξὺ κ. Τσιριμώκου καὶ ἐμοῦ. Δὲν ἔθεσα δίλημμα οὔτε μεταξὺ τῶν διαφόρων τμημάτων τοῦ Κέντρου, καὶ ἑνὸς ἄλλου τμήματος τῆς Βουλῆς. Ἔθεσα δίλημμα μεταξὺ ἀτόμων καὶ ὁμάδων μὲ μίαν συλλογικὴν ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς ἐθνικὴν προσπάθειαν καὶ νομίζω, ὅτι ἡ προσπάθεια ἐπιδιώξεως προσφορᾶς εἰς τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα καὶ δι’ ἐθνικοὺς σκοποὺς διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου, παρέχει πολὺ μεγαλυτέραν πιθανότητα ἐπιτυχίας, ἀπὸ τὴν ἐπιδίωξιν προσελκύσεως ὀπαδῶν ἐξ ἑνὸς κόμματος εἰς ἓν ἀποσπασθὲν τμῆμα αὐτοῦ. Καὶ εἶναι πράγματι ἀπορίας ἄξιον νὰ δοκιμάζωνται τὰ πάντα εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ νὰ μὴ δοκιμάζεται ἢ δοκιμάζεται ἢ νὰ μὴ ἀρχίζῃ ἡ δοκιμὴ ἀπὸ τὴν πράγματι πιθανωτέραν εἰς ἐπιτυχίαν λύσιν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος. Αὐτὸ καὶ εἰς τὸ παρελθὸν εἶχεν συμβῆ. Σήμερον ματαίως ταλαιπωρούμεθα μὲ διαφόρους λύσεις καὶ εἰς τὸ τέλος θὰ καταλήξωμεν εἰς ἐθνικὴν κυβέρνησιν. Ἡμεῖς ἐνθυμούμενοι τὸν Ἀπόστολον Παῦλον ἐπιμένομεν νὰ δοκιμάζωμεν κυβερνήσεις ἵνα ἀνεύρωμεν τὴν καλυτέραν. Ἀλλ’ ἐπιμένομεν νὰ δοκιμάζωμεν κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν ἀνύπαρκτον πλέον Ἕνωσιν Κέντρου καὶ δὲν δοκιμάζομεν τὴν ὑγιειᾶ λύσιν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος, ὅπως εἰς τὸ τέλος συνέβη καὶ εἰς τὸ Βέλγιον.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§184Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω πρῶτον διὰ τὸν κ. Ἠλιοῦ, ὅτι ἐὰν ἀνεφέρθην εἰς τὴν ἰδιότητά μου τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως τῶν δικαιωμάτων, εἶναι διότι ἐδιάβασα εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἤκουσα νὰ ἀνεφέρεται αὐτὴ ἡ ἰδιότης μου τοὐλάχιστον ἑκατοντάκις ἀπὸ τὴν ΕΔΑ. Ἄλλως δὲ θὰ ἤμουν παράφρων νὰ ἀναφέρω αὐτὴν τὴν ἰδιότητα τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Βουλὴν ἀπευθύνονται ὑπὸ ἄλλην ἰδιότητα. Δεύτερον, ἔκτροπα ὑπῆρξαν καὶ τὰ ἔκτροπα αὐτά, ἡ ΕΔΑ τὰ θεωρεῖ τόσον ἔκτροπα ὥστε ἐπιχειρεῖ νὰ τὰ ρίψῃ εἰς βάρος προβοκατόρων. Νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει κανένα καταστατικὸν οἱασδήποτε Ἑνώσεως ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων ποὺ νὰ δικαιολογῇ τὴν παρανομίαν καὶ νὰ λέγῃ νὰ μὴ τιμωροῦνται οἱ ἐγκληματίαι; Ὄχι. Ἡ Ἕνωσις τῶν δικαιωμάτων θέλει νὰ μὴ δικάζηται κανεὶς ἀδίκως. Ἑπομένως ἐπὶ τῶν ἐκτρόπων, τὰ ὁποῖα σεῖς λέγετε ἔκτροπα, δὲν ἔχομεν παρὰ ὡς Κυβέρνησις νὰ διατάξωμεν ἀνάκρισιν, ἡ ὁποία καὶ διεξάγεται μὲ ὅλην τὴν δικαστικὴν ἐγγύησιν καὶ παρακαλοῦμεν οἱαιδήποτε παραβάσεις οἱουδήποτε κανόνος ποὺ διέπει τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, ἐὰν παρατηρηθῇ νὰ καταγγελθῇ διὰ νὰ ὑπάρξῃ τιμωρία. Ἀλλά, ὅτι πρέπει νὰ τιμωρηθοῦν τὰ ἔκτροπα αὐτά, δὲν φαντάζομαι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις οὔτε ἀπὸ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι δέχεσθε, ὅτι ὑπῆρξαν ἔκτροπα ἀλλά, ὅτι ὑπῆρξαν ἀπὸ ἄλλους. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην. Ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, θὰ εἴχατε παρατηρήσει, ὅτι εἶπον εἰς τὰς δηλώσεις μου τὰς προγραμματικάς, ὅτι ἐπιδιώκω τὴν ἐνθνικοποίησιν τῶν προβλημάτων, διότι νομίζω, ὅτι πράγματι ὑπάρχει ἀνάγκη συνεννοήσεως τῶν κομμάτων ἐπὶ ὡρισμένων βασικῶν πραγμάτων. Ὁμιλεῖτε περὶ μιᾶς ἐθνικῆς κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἀπολύτως ἀνώριμος ὡς ἰδέα, ἀπολύτως ἀπραγματοποίητος καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον σεῖς ὀνομάζεται ἀνύπαρκτον Ἕνωσιν Κέντρου διαθέτει ὄχι τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, διαθέτει ὅμως ἕνα ἀριθμὸν μεγάλον, ὁ ὁποῖος ἐὰν δὲν μετάσχῃ εἰς τὴν ἐθνικὴν κυβέρνησιν, ἐθνικὴ κυβέρνησις δὲν θὰ ὑπάρξῃ. Καὶ τί εἴπομεν. Νὰ μπορῇ νὰ ὑπάρξῃ μία κυβέρνησις διατεθειμένη νὰ συνεργασθῇ ἐπὶ τῶν μεγάλων προβλημάτων μὲ ὅλα τὰ κόμματα καὶ σιγά, σιγά, νὰ προπαρασκευασθοῦν ἐκλογαί, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ προέλθῃ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν μεγαλύτερος ἴσως ἀριθμὸς κομμάτων. Πάντως μία ἀτμόσφαιρα μέσα, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἡ κυβέρνησις συνεργασίας καὶ ἐὰν ὑπάρξῃ ἡ ἀνάγκη καὶ ἐθνικὴ κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ γίνῃ. Ἡ ἰδική μας ἡ προσπάθεια θὰ ἦτο μία προσπάθεια αὐτῆς τῆς μεταβατικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτητος διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ βαδίσωμεν εἰς ὁμαλώτερον πολιτικὸν βίον. Ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα τὰ ὅσα εἶπον ἐν σχέσει μὲ τὴν προῖκα, ἔχουν λεχθῆ διὰ νὰ διανθίσουν ὀλίγον τὴν ὑπόθεσιν. Μοῦ λέγετε καὶ πάλιν τί συνεισφέρω. Σᾶς ἀπαντῶ. Τὴν τρίτην ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ δύναμιν. Δύνασθε σεῖς ἢ ἄλλοι νὰ τὴν ἀμφισβητήσουν, διότι τοὺς συμφέρει νὰ τὴν ἀμφισβητοῦν, ὅτι εἴμεθα αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ τρίτη δύναμις εἴτε ὡς Κυβέρνησις εἴτε ὄχι. Ὅμως ὡς τρίτη δύναμις ζητοῦμεν ὡς Κυβέρνησις μειοψηφίας ὅπως ἔχει συμβῆ εἰς ἄπειρα Κοινοβούλια τὴν ἀνοχὴν τῆς ὑπολοίπου Βουλῆς. Ἀλλὰ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν σεῖς δὲν μπορεῖτε νὰ τὸ ἀμφισβητήσητε, ὅτι εἴμεθα ἡ τρίτη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ δύναμις καὶ δὲν προσφέρομεν τὴν ἰδέαν. Προσφέρομεν μίαν Κυβέρνησιν μειοψηφίας βεβαίως. Δὲν προσφέρομεν τὴν ἰδέαν. Σεῖς ὅμως, φοβοῦμαι, ὅτι προσφέρετε μόνον τὴν ἰδέαν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος χωρὶς τὰ μέσα νὰ τὴν πραγματοποιήσητε.

§185Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω δικαίωμα καί, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, ἐὰν μοῦ ἀπαντήσῃ θὰ ἀπαντήσω· καὶ δὲν θὰ παύσω νὰ ἀνταπαντῶ ἐφ’ ὅσον θὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσω, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κάμει σύγχυσιν καὶ θέλω νὰ πιστεύω ἠθελημένως διότι τὸν διακρίνει ἀπόλυτος ἐμπειρία, μεταξὺ ἐθνικοποιήσεως προβλημάτων καὶ Κυβερνήσεως ἐθνικῆς συνεργασίας. Οἱαδήποτε ἐθνικοποίησις προβλημάτων εἶναι περισσότερον θεωρητικὴ ἰδέα καὶ ἐγὼ ἄλλωστε ἔχω ἐπανειλημμένως ὑποστηρίξει ὅταν ἀκόμη ἦτο ἡ Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὴν ἐθνικοποίησιν προβλημάτων ὅπως τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἢ θέματα φορολογίας καὶ ἔλεγον, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν σύνταξιν κοινοῦ προγράμματος. Ὑπάρχει ὅμως διαφορὰ ἀπὸ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον σήμερον. Σήμερον, χρειάζεται Κυβέρνησις ἱκανή, δηλαδὴ διαθέτουσα τὸ ἀπαραίτητον κῦρος ὄχι διὰ σχεδιασμὸν ἀντιμετωπίσεως προβλημάτων ἀλλὰ δι’ ἄμεσον ἀντιμετώπισιν προβλημάτων, ὡς τὰ θέματα δημοσίας τάξεως, ἀσφαλείας καὶ οἰκονομικὰ καὶ αὐτὸ τὸ κῦρος δὲν τὸ ἔχει μία Κυβέρνησις ὡς ἰδική σας. Εἴπατε καὶ τὸ ἐτονίσατε μὲ ἀποφθεγματικὸν τρόπον καὶ a PRIORI, ὅτι ἀποκλείετε τὴν δυνατότητα νὰ γίνῃ Κυβέρνησις ἐθνικῆς προσπαθείας. Ἀλλὰ τὸ ἴδιον καὶ ἐγὼ ἐτόνισα ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ὅτι ἀπεκλείετο νὰ γίνῃ οἱαδήποτε Κυβέρνησις ἐκ μόνης τῆς Ε.Κ. ἀφ’ ἧς αὕτη διεσπάσθη. Καὶ ἐὰν σήμερον ταλαιπωρούμεθα, εἶναι διότι ἔγιναν αὗται αἱ μάταιαι ἀπόπειραι. Καὶ ἐτόνισα, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ δοκιμάζωμεν τὰς ἐπὶ μέρους λύσεις καὶ νὰ ἀποφεύγωμεν νὰ δοκιμάζωμεν τὴν βασικήν, ἡ ὁποία ἀντιθέτως παρέχει μεγαλυτέραν κατ’ ἐμὲ πιθανότητα ἐπιτυχίας, διότι ὅταν κανεὶς ἀπευθύνεται εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν μὲ αἴτημα βοηθείας πρὸς ἐθνικὴν Κυβέρνησιν, ἔχει μεγαλυτέραν πιθανότητα νὰ φέρῃ τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς πέρας παρὰ ἐὰν τὸ ἀπευθύνῃ εἰς στενώτερα κομματικὰ περιθώρια. Ἐπανήλθατε, ὅμως καὶ εἰς τὸ θέμα προικὸς καὶ εἴπατε ὅτι εἶσθε ἡ τρίτη δύναμις. Δὲν γνωρίζω τί σημαίνει τρίτη δύναμις. Ὡς τώρα ἐγνώριζα τὴν Κυβέρνησιν Νόβα, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ μὲν παρέσχον ἀνοχήν, καὶ διηρωτήθην διατί δὲν ἐκάματε τὸ ἴδιον καὶ σεῖς; Διότι ἐὰν τὸ εἴχατε κάμει, ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ ἀποστολή σας νὰ εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐξεθέσατε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ μὲ τὸν κ. Νόβαν; Συνεπῶς ἐὰν ταλαιπωρούμεθα σήμερον, εἶσθε σεῖς ὑπεύθυνος διὰ τὴν ταλαιπωρίαν αὐτὴν καὶ δὲν δύνασθε νὰ λέγητε εἰς ἡμᾶς ὅτι πρόκειται ἡμεῖς νὰ σᾶς ταλαιπωρήσωμεν. Δὲν πρόκειται νὰ χαθῇ ὁ τόπος, ἐὰν μείνῃ μερικὰς ἡμέρας χωρὶς Κυβέρνησιν. Εἶναι τεράστια τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζει ὁ τόπος, καὶ τὰ προβλήματα αὐτά, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἀντιμετωπίζονται μὲ χωλὴν Κυβέρνησιν.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐπακολουθήσῃ ψηφοφορία. (Καλοῦνται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κατσώτας καὶ Α. Ἀναγνωστόπουλος). Οἱ παρέχοντες ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, λέγουσι ναί, οἱ ἀρνούμενοι λέγουσιν ὄχι. (Προσελθόντων τῶν ψηφιζόντων, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα).

Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 291. Εἶπον ΝΑΙ 135 καὶ ΟΧΙ 159. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔτυχε τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος καὶ εὑρισκόμεθα ἐνώπιον Κυβερνητικῆς κρίσεως.

§188Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κατόπιν τοῦ ἀποτελέσματος, παρακαλῶ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις καὶ νὰ ἐπαναληφθοῦν αἱ ἐργασίαι ὅταν λυθῇ ἡ Κυβερνητικὴ κρίσις. Διαρκούσης φυσικὰ τῆς Συνόδου, ἡ ὁποία ὑπάρχει.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ ὅπως ἐπικυρώσωμεν τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως καὶ μὲ ἐξουσιοδοτήσητε νὰ ἐπικυρώσω τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως ὑπ’ εὐθύνην μου. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ἐγκρίνητε τὴν κατ’ ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, σύστασιν Ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν εὑρετηρίασιν τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων κατὰ τὴν κατωτέρω ἀπόφασιν ὑμῶν.

Η ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ἔχουσα ὑπ’ ὄψει: 1) Τὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζουν αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Βουλῆς εἰς παρουσιαζομένας ἑκάστοτε περιπτώσεις ἀναζητήσεως συζητήσεων ἐπὶ διαφόρων θεμάτων λαβουσῶν χώραν εἰς τὸ παρελθὸν (ἀπώτερον καὶ πρόσφατον) ἐν τῇ Βουλῇ ἢ τῇ Εἰδικῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. 2) Τὴν μὴ ὕπαρξιν ἀντιστοίχου ὀργανώσεως ἐργασίας εὑρετηριάσεως (δελτιοποιήσεως) τῆς εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς ἢ τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς περιεχομένης ὕλης καὶ τῶν ἐπὶ τῶν εἰς τὸ παρελθὸν προκυψάντων συνταγματικῶν ἢ κοινοβουλευτικῶν διαδικαστικῶν ἢ οὐσιαστικῶν θεμάτων δοθεισῶν λύσεων. 3) Τὴν ἐντεῦθεν προκύπτουσαν ἄμεσον ὑπηρεσιακὴν ἀνάγκην ὀργανώσεως κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς εἰδικῆς ἐργασίας πρὸς ἐπιστημονικὴν εὑρετηρίασιν διὰ δελτιοποιήσεως τῶν περιεχομένων τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν καὶ τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῷ τέλει τῆς εὐχερεστέρας χρησιμοποιήσεως τῆς ἐν αὐτοῖς ὕλης. 4) Τὴν κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸ παρελθὸν διατυπωθεῖσαν ἄποψιν ὑπὸ τῆς Διαρκοῦς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπῆς περὶ τῆς ἀνάγκης καταρτίσεως Γενικοῦ Εὑρετηρίου τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων αὐτῆς ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου μέχρι σήμερον καὶ ἐφεξῆς. 5) Τὴν ἀνάγκην συντάξεως γενικοῦ εὑρετηρίου τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν καὶ τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων. Ἀποφασίζει: Τὴν συγκρότησιν εἰδικῶν συνεργείων ἐξ ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συντάξεως Γενικοῦ Εὑρετηρίου τῆς εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικὰ τῶν Συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς καὶ τὴν Ἐφημερίδα τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς περιεχομένης ὕλης καὶ τῶν ἐπὶ συνταγματικῶν καὶ κοινοβουλευτικῶν θεμάτων δοθεισῶν λύσεων, ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κονοβουλίου μέχρι σήμερον καὶ ἐφεξῆς. Τὰ συνεργεῖα ταῦτα θὰ τελοῦν ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν καὶ ἔλεγχον Ἐπιτροπῆς ἀπαρτιζομένης ἐκ τοῦ Εἰδικοῦ Συμβούλου ἐν τῇ Βουλῇ, ὡς Προέδρου, τῶν τεσσάρων ὀργανικῶν Δ)ντῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἑνὸς εἰδικοῦ ἐπιστήμονος ὡς Διευθύνοντος Συντονιστοῦ, ἔχοντος προϋπηρεσίαν εἰς νομοπαρασκευαστικὰς ἐπιτροπὰς προσλαμβανομένου ἐπὶ συμβάσει ὡρισμένου χρόνου καὶ ἀντιμισθίᾳ 1ου βαθμοῦ τοῦ Κώδικος δημοσίων ὑπαλλήλων, συναπτομένῃ μετὰ τοῦ Προέδρου ἢ τοῦ ἀναπληρωτοῦ του. Γενικὸν εἰσηγητὴν τῶν θεμάτων ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ὁρίζομεν τὸν προϊστάμενον τοῦ Τμήματος Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Τὰ κατὰ τὰ ὡς ἄνω συνεργεῖα θέλουν ἐπιμεληθῆ τῆς εὑρετηριάσεως καὶ δελτιοποιήσεως α) καθ’ ὕλην, β) κατὰ συνεδρίασιν καὶ γ) κατὰ βουλευτὴν τῆς εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ καὶ τὴν Ἐφημερίδα τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς περιεχομένης ὕλης καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων καὶ ζητημάτων Συνταγματικῶν καὶ Κοινοβουλευτικῶν καὶ τῶν δοθεισῶν ἐπ’ αὐτῶν λύσεων, βάσει διαγράμματος καταρτιζομένου ὑπὸ τῆς ὡς ἀνωτέρω Ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐν λόγῳ Ἐπιτροπὴ θὰ τελῇ ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τοῦ Γεν. Γραμματέως τῆς Βουλῆς. Ἡ ἐπιστημονικὴ ἐποπτεία ἀνατίθεται εἰς τριμελῆ Ἐπιτροπὴν ἐκ βουλευτῶν ἐξ ὧν ὁ εἷς ἐκ τῶν κομμάτων τῆς μειοψηφίας, ὁριζομένην δι’ ἀποφάσεως τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης συνόδου τῆς πρώτης ὁρισθησομένης παρ’ ἡμῶν. Δι’ ἀποφάσεως τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς θέλει ὁρισθῆ, μετὰ πρότασιν τῆς ὑπὸ τὸν Εἰδικὸν Σύμβουλον Ἐπιτροπῆς, ὁ ἀριθμὸς καὶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαρτίσουν τὰ συνιστώμενα εἰδικὰ συνεργεῖα. Ἐπίσης δι’ ἀποφάσεως τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς θέλει ὁρισθῆ ἡ μηνιαία ἀντιμισθία τοῦ προσληφθησομένου εἰδικοῦ ἐπιστήμονος ἐπὶ συμβάσει, κατὰ τὸ δημοσιοϋπαλληλικὸν μισθολόγιον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Αὐγούστου 1965

Ὁ Πρόεδρος

Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ

Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§190ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1.45′ π.μ.)