1965.08.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7η

Πέμπτη 26 Αὐγούστου 1965

Προεδρία κ. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Γ. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗ

(Ὥρα 7 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κ. Σ. Μαρκεζίνης ἔχει τὸν λόγον.

§2Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν καταψήφισιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Νόβα, ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεὺς ἐζήτησε καὶ τὴν ἰδικήν μου γνώμην ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, ἀπήντησα: α) Τὶ κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν θὰ ἐνεδείκνυτο, β) τὶ δὲν θὰ ἀπεκλείετο καὶ γ) τὶ θὰ ὑπεδείκνυτο. Θεωρῶ ἤδη ὑποχρέωσίν μου νὰ ἐκθέσω συνοπτικῶς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὰ ὅσα ὑπεστήριξα, ἰδίως διότι τὰ ἐμφιλοχωρήσαντα τότε γεγονότα, ζωηρῶς μὲ ἐνίσχυσαν εἰς τὴν ὀρθότητα τῶν ἀπόψεών μου. Θεωρῶ χρήσιμον ἐπίσης νὰ τονίσω, ὅτι δὲν νομίζω ὅτι διαπράττω ἀκριτομυθίαν φέρων εἰς τὴν δημοσιότητα τινὰ ἐκ τῶν ὅσων ἀνέπτυξα εἰς τὸν Βασιλέα. Ἀντιθέτως, μὲ τὸν αὐτονόητον ἔλεγχον ὅτι τὰ ὅσα δημοσίως λέγονται οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον δύνανται νὰ ζημιώσουν τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, ἐπίσημος τοῦ λαοῦ διαφώτισις εἶναι εἰς τοιαύτας περιπτώσεις ἐπιβεβλημένη. Οἱ Ἕλληνες πρέπει νὰ γνωρίζουν πῶς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ἀναλαμβάνων τὰς εὐθύνας του, ἐπολιτεύθη κατὰ τὰς κρισίμους ταύτας ὥρας. Ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν ἐνδείκνυται λύσις ἐκ τῆς Ε.Κ. Τὴν ἄποψιν αὐτὴν τὴν εἶχον ἐκφράσει καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τότε, ἡ ἔκτακτος ἀνάγκη, ἠνάγκασε τὸν Βασιλέα ἀντὶ νὰ ἐρωτήσῃ τὴν γνώμην μας, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἁπλῶς ἐκ τῶν ὑστέρων. Καὶ τότε ἐν τούτοις δὲν ἐδίστατα νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἀντίθεσίν μου εἰς ὅτι ἀφεώρα τὴν τότε προκριθεῖσαν λύσιν. Τοῦτο, ὡς ἐξήγησα καὶ εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἀφεώρα τὴν συνταγματικὴν τάξιν, διότι ὁ χειρισμὸς τοῦ Βασιλέως ἦτο συνταγματικῶς ἄψογος. Διεφώνησα ἁπλῶς μὲ τὴν ἀντίληψιν, ὑπό τινων ὑποστηριζομένην ὅτι ἀναζητῶν ὁ Βασιλεὺς διάδοχον λύσιν ἐκ τῆς Ε.Κ. ἐτόνιζε τὴν θέσιν αὐτοῦ ὑπὲρ τὰ κόμματα. Ἀντιθέτως, ἐγώ, πιστεύω, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς, ἀνεξαρτήτως τοῦ λόγου, ἐπῆλθε διαφωνία μεταξὺ τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας, ἀκριβῶς ἀπὸ τὸ κόμμα τῆς πλειοψηφίας δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ Κυβέρνησις. Ὡς δὲ καὶ ἐξήγησα, ἐὰν ἡ εἰς τὸν κ. Νόβαν ἀνάθεσις τῆς ἐντολῆς, λαμβανομένης τῆς ἰδιότητός του ὡς Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐπραγματοποιεῖτο ὄχι ἐντὸς τοῦ στενοῦ πλαισίου τῆς Ε.Κ., ἀλλὰ ἐλευθέρως καὶ μὲ γενικώτερα ἐθνικὰ κριτήρια, ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ ἦτο καθ’ ὅλα ἀδιάβλητος, θὰ εἶχε ταὐτοχρόνως καὶ πολὺ μεγαλυτέρας πιθανότητας ἐπιτυχίας. Μετὰ δὲ τὰ ὅσα ἐκτενῶς ἀνέπτυξα τότε εἰς τὴν Βουλήν, οὐδόλως σοβαρῶς ἀντικρουσθέντα, καὶ τὰ ὅσα ἐπηκολούθησαν, ἔμενα μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ ἐσφαλμένη καὶ ἀτυχὴς ἐκείνη ἀντίληψις εἶχεν ἐγκαταλειφθῆ. Ἀναφερόμενος εἰς τὰ ὅσα ἐπηκολούθησαν, μνημονεύω ἰδίως, τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Στεφανοπούλου πρὸς τοὺς δημοσιογράφους, μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς διερευνητικῆς ἐντολῆς. Ἀνεξαρτήτως ὅτι ἦτο καθυστερημένη, διότι ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει, ὅταν ἀνελήφθη ἡ ἐντολή, ἡ δήλωσις πάντως ἦτο σαφὴς καὶ διαφωτιστική. Ἀφ’ ἑνὸς ἐτίθετο τελεία καὶ παῦλα εἰς τὴν ἀνυπόστατον πληροφορίαν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἀπέβλεπεν εἰς τὴν διάσπασιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διηυκρινίζετο, ὅτι ἡ ἐπιθυμία τοῦ Βασιλέως ἦτο ἁπλῶς νὰ δοκιμασθῇ, ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Ε.Κ., ὡς Ε.Κ., νὰ δώσῃ ὑπὸ ἄλλον Πρόεδρον Κυβέρνησιν, ἔστω προσκαίρως. Τοῦτο γνωρίζετε ὅτι ἀπεδείχθη ἀνέφικτον. Παρ’ ὅλα ταῦτα ὑπῆρξαν οἱ ἐξακολουθοῦντες νὰ ὑποστηρίζουν ἀκόμη, ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις ἔπρεπεν ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ προέλθῃ. Καὶ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν δίδει καὶ ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργός, καίτοι ἐν τῷ μεταξὺ ἀνεξαρτοποιηθεὶς δὲν ἔχει ὡς ἐκ τούτου ἄλλους δεσμοὺς μὲ τὴν Ε. Κ., παρὰ μόνον τὴν πρόσφατον ἐξ αὐτῆς προέλευσιν. Νομίζω συνεπῶς χρήσιμον νὰ ἐπαναλάβω διατὶ δὲν ἐνεδεικνύετο νὰ δοκιμασθῇ Κυβέρνησις ἀποκλειστικῶς ἐκ τοῦ Κέντρου. Πρωτίστως, διότι δὲν ἦτο πλέον ἐφικτόν. Ἐφ’ ὅσον ἡ Ε.Κ. ἔχασε τὴν ἑνότητά της, ἔχασε τό γε νῦν ἔχον καὶ τὴν δυνατότητα νὰ δώσῃ μόνη Κυβέρνησιν. Κέντρον σημαίνει, καὶ ἐπανειλημμένως τὸ ἐτόνισαν οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ε.Κ. πολιτικὴν δύναμιν αὐτοδύναμον, μὴ ἐπηρεαζομένην δηλαδὴ οὔτε ἀπὸ τὴν λεγομένην ἀριστεράν, οὔτε ἀπὸ τὴν λεγομένην δεξιάν. Ἐπαναλαμβάνω, σήμερον —δὲν γνωρίζω τὶ θὰ συμβῇ μετὰ τὰς ἐκλογὰς— ἡ ὑπὸ τὸν κ. Παπανδρέου Ἕνωσις Κέντρου δὲν διαθέτει αὐτοδύναμον εἰς τὴν Βουλὴν πλειοψηφίαν. Ἅπαξ δὲ θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ στηριχθῇ, ἐὰν τὸ ἐδέχετο, εἰς τὴν ἀριστεράν, θὰ ἐχρωματίζετο. Ἐδηλώθη ἄλλωστε ἤδη ὅτι δὲν τὸ δέχεται καὶ συνεπῶς ζήτημα πλέον δὲν τίθεται. Ἀκόμη περισσότερον ἰσχύει τοῦτο διὰ τὰ διαδοχικῶς ἀποσπώμενα τμήματα ἐκ τῆς Ε.Κ. Ἀφ’ ἧς θὰ ἐστηρίζοντο εἰς τὴν λεγομένην δεξιάν, θὰ ἦσαν δέσμια αὐτῆς καὶ κατὰ συνέπειαν μόνον τύποις θὰ ἐνεφανίζοντο ὡς ἀκολουθοῦντα τὴν πολιτικὴν τῆς Ε.Κ. Ἂν τώρα αὐτὰ ἀδιαφοροῦντα διὰ τὸ ἰδεολογικόν των ὑπόβαθρον τὸ δέχονται, αὐτό, κατὰ τὴν κρίσιν μου, οὐδόλως σημαίνει ὅτι ὑποχρεώνει ἡμᾶς νὰ συμφωνήσωμεν. Ἀντιθέτως, ἀκριβῶς πρὸς ἀποφυγὴν καὶ ὑποψίας διαβλητοῦ τῆς ἐνεργείας θὰ ἐνεδεικνύετο νὰ ἀποφευχθῇ πᾶσα τοιαύτη ἀπόπειρα. Τέλος, δὲν ἀντέχει λογικῆς βασάνου, ἡ θεωρία ὅτι ὁ λαὸς ἐψήφισε Ε.Κ. καὶ συνεπῶς ὅλαι αἱ κυβερνητικαὶ μεταβολαὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τετραετίας πρέπει νὰ προέρχωνται ἐκ τῆς Ε.Κ. Ἀφήνω ὅτι ἂν δὲν ἰσχύῃ ἐπιτακτικὴ ἐντολὴ διὰ τὸν βουλευτήν, δὲν ἰσχύει πολὺ περισσότερον διὰ τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος. Βασικὴ πάντως προϋπόθεσις τοιαύτης ἀπόψεως ἦτο νὰ παραμείνῃ ἀδιάσπαστος ἡ ἑνότης τοῦ πλειοψηφήσαντος κόμματος. Ἀφ’ ἧς ἡ προϋπόθεσις αὐτὴ ἐξέλιπεν, ἅπαντα τὰ ἄλλα χάνουν τὴν ἀξία των. Ἡ δὲ πρᾶξις δικαιώνει καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ ὅσα ὑποστηρίζω. Πολλάκις δηλαδή, κατ’ ἄλλον τρόπον ἤρχισαν βουλευτικαὶ περίοδοι καὶ κατ’ ἄλλον ἐτερματίσθησαν. Ζωηρότατον δὲ καὶ πλέον πρόσφατον παράδειγμα παραμένει τὸ τῆς Βουλῆς τοῦ 1946, ποὺ ἤρχισε μὲ τὴν παγκυριαρχίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἐτελείωσε μὲ Κυβέρνησιν εὐρυτάτης συνεργασίας. Καὶ ταῦτα μὲν ὑπεστήριξα ὡς πρὸς τὸ τὶ δὲν ἐνεδεικνύετο. Ἐξήγησα κατόπιν τὸ τὶ δὲν ἀπεκλείετο. Καὶ αὐτὸ κατ’ ἐμέ, ἦτο ἡ ἐντὸς τῆς τακτῆς συνταγματικῆς προθεσμίας ἐνέργεια ἐκλογῶν. Καὶ τὸ αἴτημα καὶ ἡ λύσις θὰ ἦτο ἄψογος. Ἐπῆλθε διαφωνία μεταξὺ Στέμματος καὶ ἀρχηγοῦ πλειοψηφίας, ἀπεδείχθη ἀδύνατος ἡ ἀποκατάστασις τῆς συμπνοίας, λογικὴ διέξοδος θὰ ἦσαν αἱ ἐκλογαί. Ἀλλὰ ἐνῷ τυπικῶς τοῦτο δὲν ἀπεκλείετο, ὑπῆρχον σοβαροί λόγοι, ἐὰν καὶ θὰ συνίστατο ἡ ἄμεσος ἐνέργεια ἐκλογῶν. Ἔχουσι πολλὰ λεχθῆ ἐν προκειμένῳ καὶ δὲν ἀφορᾷ ἐμὲ νὰ ἐξηγήσω τὶ ἄλλοι ὑπεστήριξαν. Ἀρκοῦμαι νὰ ἐκθέσω τὰς ἰδικάς μου ἀπόψεις. Πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ ὁμολογήσωμεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἰσχυρὰ καὶ ἰδιότυπος παρουσία τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς εἰς τὸν ἐκλογικὸν σύλλογον, περιπλέκει ἑκάστοτε τὴν κατάστασιν καὶ δημιουργεῖ κατά τινα τρόπον δυνατότητας νοθείας τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Αὐτὸ ἔχων ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀπὸ μακροῦ χρόνου διαισθανόμενος ὅτι ὁδηγούμεθα εἰς κρίσιν, ἐγκαίρως ἔκαμα ἔκκλησιν ὑπὲρ τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ τῆς ἐξετάσεως τοῦ θέματος τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Ἀτυχῶς δὲν εἰσηκούσθην. Ἂν εἶχον ἀκουσθῆ διάφορος θὰ ἦτο ἤδη ἡ κατάστασις. Ἀλλὰ πέραν τούτου ὁ δισταγμὸς διὰ τὴν μὴ ἄμεσον ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ἔχει καὶ ἄλλην αἰτίαν καὶ εἶναι ἄσχετος ἐντελῶς ἀπὸ τὸ ὑποστηριζόμενον ὑπό τινων, ὅτι δηλαδὴ ἐκδηλώνει φοβίαν ἡμῶν ὅλων ἔναντι τῆς δημοτικότητος τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. Δὲν ἔχω κανένα δισταγμὸν νὰ δηλώσω ὅτι ὑπῆρξα ἀντίθετος τῆς προώρου κρίσεως, ἡ ὁποία τὴν ραγδαίως πίπτουσαν δημοτικότητα τοῦ κ. Παπανδρέου τὴν συνεκράτησε, καὶ τὴν χρεωκοπίαν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς κρατικῆς δραστηριότητος ἐπεσκίασεν ὁ θόρυβος τοῦ πεζοδρομίου. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς βαθύτατα πιστεύω ὅτι ἡνωμένη ἡ ἐθνικόφρων παράταξις, προβάλλουσα θετικὸν καὶ προοδευτικὸν πρόγραμμα καὶ μὲ ἀπόφασιν νὰ κερδίσῃ τὴν μάχην, διαθέτει ἀπιθάνως μεγάλα περιθώρια, τὰ ὁποῖα περισσότερον παντὸς ἄλλου μόνον ἡ ἀριστερὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰ ἐκτιμήσῃ. Ἀνήκω λοιπὸν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι οὐδόλως ἀνησυχοῦν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς. Ἀντιθέτως βαθύτατα ἀνησυχοῦν, διὰ τὴν ὀξύτητα καὶ τὰ πάθη. Δοθέντος δὲ ὅτι ἀξίαν ἔχουν αἱ ἐκλογαὶ ἂν εἶναι γνήσιαι, πρέπει νὰ ἐνδιαφερώμεθα διὰ ἐνέργειαν ἐκλογῶν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ γνησιότης των. Αὐτὴν δὲ τὴν φορὰν δὲν εἶναι ἁπλῶς θέμα μιᾶς ἐντίμου ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογὰς ἢ ὡς κατ’ ἐμὲ ὀρθότερον ἐντίμου πολιτικῆς κυβερνήσεως, διότι ὑπῆρξα πάντοτε ἐναντίον τῶν ὑπηρεσιακῶν κυβερνήσεων, ἀλλὰ θέματος κλίματος ἠρεμίας. Καὶ πρὸ παντὸς μὴ συγχύσεως φρενῶν. Κατέχομαι ἀπὸ ἀνησυχίαν, διότι φρονῶ ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν προδικάζει τὸν κίνδυνον τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἀπότομον ἀνακάτωμα φίλων καὶ ἀντιπάλων καὶ τὴν εὐχερῆ ἀποκήρυξιν προσφάτων ἀκόμη κηρυγμάτων. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν σύγχυσιν καὶ μὲ αὐτὴν τὴν ὀξύτητα ἄμεσος ἐνέργεια γνησίων ἐκλογῶν σήμερον δὲν θὰ ἦτο δυνατή. Θὰ ὡδήγει τὸ ὀλιγώτερον εἰς ἀκόμη μεγαλυτέραν σύγχυσιν. Καὶ ἀφοῦ ἐξήγησα τὶ δὲν ἐνεδείκνυετο καὶ τὶ τυπικῶς δὲν ἀπεκλείετο, ἑπόμενον ἦτο καὶ νὰ ὑποδείξω τὶ κατὰ τὴν γνώμην μου ἐνεδείκνυετο. Αὐτὸ τώρα θὰ ἐξηγήσω καὶ εἰς ὑμᾶς. Ἡ ὑπ’ ἐμοῦ εἰς τὸν Βασιλέα προταθεῖσα ὡς ἐνδεικνυομένη λύσις δὲν ἔχει τίποτε τὸ ἐκπληκτικὸν ἐκτὸς ἑνός, ὅτι ἐπροτάθη μόνον ὑπ’ ἐμοῦ. Πράγματι ἡ ἁπλουστέρα, ἡ πλέον ὀρθόδοξος καὶ ἡ πλέον φυσικὴ λύσις φαίνεται ὅτι ὑπεστηρίχθη μόνον ἀπὸ ἐμέ. Φυσικὰ ἐννοῶ κατὰ τὸ στάδιον αὐτό, διότι τὸ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι μία ἐκ τῶν ἑπομένων ἢ ἡ ἑπομένη, τὸ ἤκουσα ὑποστηριζόμενον καὶ ὑπὸ ἄλλων. Καὶ πάλιν ἐθαύμασα τὴν μακαριότητα τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι βλέπουν φαίνεται τόσον πλούσια τὰ Ἑλληνικὰ περιθώρια, ὥστε νὰ δοκιμάζουν ματαίως λύσεις καὶ νὰ ἀφήνουν νὰ χάνεται ἀνεκτίμητος χρόνος. Ἀλλὰ τὶ νὰ γίνῃ. Μήπως εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἡ τύχη τὸ ἔφερεν ἡ φωνή μου νὰ εἶναι φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ; Μὲ τὴν ἁπλῆν λοιπὸν σκέψιν τοῦ κοινοῦ ἀνθρώπου, ὑπέδειξα ὅτι διαπιστωθείσης τῆς διαφωνίας μεταξὺ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας καὶ τοῦ Στέμματος θὰ εἶχε βεβαίως τὴν εὐχέρειαν ὁ Βασιλεὺς νὰ δοκιμάσῃ σωρείαν λύσεων μεταξὺ τῶν ὁποίων, ἰδίᾳ, καὶ τῆς προσκλήσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως ὅπερ καὶ θερμῶς θὰ ὑπεστήριζον —καὶ τὸ ἐδήλωσα— ἀλλὰ χωρὶς ἀμφιβολίαν ἡ πασῶν πλέον ὀρθόδοξος, θὰ ἦτο ἡ προσφυγὴ εἰς τὰς κάλπας. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν εἶναι ἀμέσως ἐφικτόν, ἡ ὁμαλωτέρα ἐξέλιξις ἦτο ἡ ἀπὸ κοινοῦ ὑπὸ τῶν κομμάτων ἀντιμετώπισις τῆς μεταβατικῆς περιόδου. Ὅταν μάλιστα εἶναι κοινῶς παραδεκτὸν ὅτι ἡ κατάστασις ἐξελίσσεται εἰς ἐθνικὴν κρίσιν καὶ ὅσον πρέπει νὰ εἶναι κοινὸς σκοπὸς ἡ ταχυτέρα εἰρηνικὴ ἔξοδος ἀπὸ αὐτὴν καὶ ἡ εἴσοδος εἰς τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον, τόσον νομίζω, ὅτι ὑποχρέωσιν ἔχουν τὰ κόμματα παραμερίζοντα οἱανδήποτε ἀντίθεσιν καὶ συμφωνοῦντα εἰς μίνιμουμ προγράμματος εἰρηνεύσεως καὶ ἐξομαλύνσεως τῆς καταστάσεως, νὰ συνεργασθοῦν. Δὲν σᾶς κρύπτω, κ. συνάδελφοι, χωρὶς νὰ ἔχω φόβον νὰ παραξηγηθῶ, ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη ὑποκριτικῆς μετριοφροσύνης θὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οὐδενὸς θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου κατώτερον. Ἐν τούτοις τὴν ὥραν αὐτὴν ὅπου ἀτυχῶς πᾶσα πρᾶξις δικαίως ἢ ἀδίκως θεωρεῖται διαβλητή, ἔκρινα σκόπιμον, ἵνα ἀκριβῶς ἐνισχύσω τὴν προώθησιν τῆς ἰδέας μου, νὰ δηλώσω καὶ εἰς τὸν Βασιλέα καὶ νὰ τὸ ἐπαναλάβω κατηγορηματικῶς καὶ δημοσίᾳ ὅτι οὐδεμίαν διὰ τὸν ἑαυτόν μου τρέφω φιλοδοξίαν συνδυαζομένην μὲ τὴν ὑπ’ ἐμοῦ προτεινομένην λύσιν, ἕτοιμος νὰ βοηθήσω μὲ ὅλας μου τὰς δυνάμεις σχηματισμὸν Κυβερνήσεως ὅσον ἔνεστι εὐρυτέρας βάσεως, ἀλλὰ καὶ μὴ συμμετέχων. Ὅσον δὲ ἐνωρίτερον θὰ εἶχε δοκιμασθῆ, τόσον μεγαλυτέρας πιθανότητας ἐπιτυχίας θὰ εἶχε νὰ ἐπιτύχῃ. Καὶ ὡς καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα, αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν Κυβέρνησιν ἔπρεπε νὰ εἶχε δοκιμάσει ὁ κ. Νόβας. Ὅσον ὅμως παρέρχεται ὁ χρόνος, ἡ λύσις βεβαίως δυσχεραίνεται. Ἀλλὰ οὐδέποτε εἶναι ἀργά. Διότι πάντως παραμένει ἡ μόνη ὀρθόδοξος κοινοβουλευτικὴ λύσις, ἡ μεταθέτουσα τὴν εὐθύνην εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον θέλω νὰ πιστεύω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀρνηθοῦν Ἕλληνες βουλευταὶ νὰ τὴν συνδράμουν. Εἰς τὴν ἐπίμονον προσπάθειάν μου, ἤκουσα σειρὰν ἀντιρρήσεων τὰς σπουδαιοτέρας τῶν ὁποίων θὰ ἐπιχειρήσω νὰ ἀντικρούσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀκριβῶς ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ μου νὰ συντελέσω εἰς τὴν διαφώτισιν τοῦ Σώματος ὥστε νὰ εἶναι ὥριμον, ταχύτατα ἂν χρειασθῇ, νὰ τὴν συνδράμῃ καὶ νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Διότι δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὸ πάθος τινῶν διὰ νὰ μὴ δοκιμασθῇ κἄν! Ἰσχυρίσθησαν ὅτι θεωρητικῶς ἡ λύσις εἶναι ἄμεμπτος, ἀλλὰ πρακτικῶς ἀνέφικτος. Ἔπρεπε νὰ διέλθωμεν ἀπὸ τὰ στάδια τῶν παροδικῶν κυβερνήσεων, τὰ ὁποῖα καὶ ἀποτυγχάνοντα ἔχουν τὸ καλὸν ἀποτέλεσμα, ὅτι βαθμηδὸν δημιουργοῦν τὰς τεχνικὰς προϋποθέσεις τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἀναγκαίου ἀριθμοῦ ψήφων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐστήριζον τὴν Κυβέρνησιν εὐρυτέρας συνεργασίας. Κατὰ βάθος, ἡ γνώμη αὐτὴ παρανοεῖ πλήρως τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν. Οὐδέποτε εἶδον τὴν ἀνάγκην κυβερνήσεως εὐρυτέρας συνεργασίας ὡς προϊὸν κομματικοῦ μαγειρεύματος, ἀλλὰ ἐθνικῆς ἐξάρσεως. Ἀκριβῶς τὸ ὕψιστον προσὸν τοιαύτης προσπαθείας ἔναντι τῶν ὅσων ἐδοκιμάσθησαν εἶναι τὸ ἠθικῶς ἄψογον καὶ τὸ ἀδιάβλητον αὐτῆς. Εἶναι ἐντελῶς διάφορον θέμα νὰ καλῆσθε νὰ βοηθήσετε μὲ ἀποδεδειγμένην ἀνιδιοτέλειαν ὑψίστην ἐθνικὴν προσπάθειαν μεταβατικῆς περιόδου, ἀπὸ τὸ νὰ δίδετε ἔστω καὶ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι διασπᾶτε κόμματα, διεκδικεῖτε ἀξιώματα, ἢ καταργεῖτε ἀρχηγούς. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ οὐδέποτε ἀντελήφθην τὸ ἄλλο ἐπιχείρημα, ὅτι πολὺ εὐκολώτερον οἱοσδήποτε βουλευτὴς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου λ.χ., θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ βοηθήσῃ ἢ νὰ συνδράμῃ μία προσπάθειαν νέας Κυβερνήσεως ἐκ τοῦ Κέντρου, εἰς τὴν οὐσίαν ὅμως διασπαστικῆς, ἀπὸ τὸ νὰ συνδράμῃ ἀπρόσωπον ἐθνικὴν ἐπιδίωξιν. Καὶ τὰ πράγματα μὲ ἐδικαίωσαν, ὡς ἀπέδειξεν ἡ ἀποτυχία τῶν πειραμάτων, εἰς ἔκτασιν μάλιστα, τὴν ὁποίαν ὁμολογῶ οὔτε ὁ ἴδιος ἀνέμενον. Ἀλλὰ πέραν τοῦ ἠθικοῦ αὐτοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀποφασιστικόν, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν αὐτὴ ἡ θεωρία τῆς σκοπιμότητος, διότι καὶ ἂν μὲ τόσας θυσίας ὁδηγῇ εἰς ἀμφίβολον ἄγραν ψήφων, καταστρέφει τὴν ἔννοιαν τῆς Κυβερνήσεως συνεργασίας. Καὶ δημιουργεῖ ταὐτοχρόνως προβλήματα ἀπιθάνου ἐκτάσεως συνεπειῶν, τὰ ὁποῖα πρέπει ἐγκαίρως νὰ τὰ ἀντιμετωπίζῃ πᾶς πολιτικὸς μὲ συνείδησιν εὐθύνης. Πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι ἡ Δημοκρατία καὶ ἡ σκοπιμότης εἶναι δύο ἔννοιαι ποὺ ἀντινομοῦν. Γνωρίζω, ὅτι ἡ πολιτικὴ δὲν εἶναι ἠθικολογία, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι εἶναι ἀνηθικολογία. Αὐτὸ ἐξηγεῖται καλύτερα ἐὰν κατανοήσητε, ὅτι ἡ πολιτικὴ ὅπως εἶναι τέχνη τοῦ ἐφικτοῦ εἶναι καὶ τέχνη τῶν ὁρίων. Εἷς ρεαλιστὴς πολιτικὸς τὸ γνωρίζει αὐτό. Γνωρίζει νὰ διακρίνῃ τὸ δέον ἀπὸ τὸ δυνατόν. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς ποὺ ἐκφράζει τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐφικτοῦ εἰς τὴν πολιτικήν. Γνωρίζει ὅμως ταυτοχρόνως, ὅτι καὶ τὸ δυνατὸν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιδιωχθῇ μέχρις ὁρίου. Δηλαδή, δὲν εἶναι νοητὴ ἡ χρησιμοποίησις παντὸς μέσου, οὔτε ἡ ἀποθέωσις τῆς ἄνευ ὁρίου σκοπιμότητος. Καὶ ἂν ὑπάρξῃ ἀντίθεσις μεταξὺ τοῦ ὁρίου καὶ τῆς ὑπερβάσεώς του, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸ ὅριον. Μὲ κίνδυνον εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ καταστῇ ἡ ὁμιλία μου ἀκαδημαϊκή, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναφερθῶ εἰς ἓν ἀπὸ τὰ ὡραιότερα σημεῖα τῆς κριτικῆς τοῦ «Ἡγεμῶνος» τοῦ Μακιαβέλλι ἀπὸ ἕνα ἐκ τῶν καλυτέρων ἑρμηνευτῶν τῆς ἐποχῆς μας. (Γέλωτες). Ἐπερίμενα τὸ γέλιο σας καὶ δι’ αὐτὸ τὸ λέγω. Ἄλλωστε ἔχω αὐτὴν τὴν ἱκανότητα, εἰς μίαν τόσον σοβαρὰν καὶ κρίσιμον περίοδον, νὰ προσπαθήσω, ἀντὶ νὰ ἐρεθίζω τὴν Βουλήν, νὰ τὴν ἠρεμοποιῶ.

§3Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Πάντοτε σᾶς συντροφεύει ὁ Μακιαβέλλι.

§4Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Αὐτὸς ἀκριβῶς τονίζων τὴν ἀδυναμίαν εἰς τοὺς ἀναμφισβητήτους ἠθικοὺς σκοποὺς τοῦ Μακιαβέλλι καὶ τὴν ἐπιδίωξίν του πρὸς ἑνοποίησιν τοῦ Ἰταλικοῦ Ἔθνους, διαπιστώνει τὴν ἀντίφασιν τῶν ὑποδεικνυομένων ἑκάστοτε μέσων, τὰ ὁποῖα ἀνεπίτρεπτα ἠθικῶς, ἀποδεικνύουν, ὅτι ὁ Μακιαβέλλι παρεγνώρισε ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν ἰδιότητα τῆς πολιτικῆς ὡς τέχνην τοῦ ὁρίου. Ἐγώ, ὅμως, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω τοῦτο, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντίφασις καὶ ἡ ἀδυναμία εἰς τὴν θεωρίαν τοῦ Μακιαβέλλι, ἀπαντᾶ εἰς τὸν «Ἡγεμῶνα» ὁ ὁποῖος εἶχε πρότυπον τὸν Καίσαρα Βοργίαν, κλασσικὸν παράδειγμα ἀδιστάκτου δικτάτορος, ἐποχῆς ἐξαιρετικῶς χαμηλῶν πολιτικῶν ἠθῶν. Δὲν ἀπαντᾶ εἰς τὴν ἑρμηνείαν εἰς τὰ «Δέκα Βιβλία τοῦ Τίτου Λιβίου». Τὸ βιβλίον ποὺ ἀσχολεῖται διὰ τὴν Δημοκρατίαν. Θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτό, ὅτι οἱ Δικτάτορες, οἱ ὁλοκληρωτικοί, οἱασδήποτε ἀποχρώσεως, δύνανται νὰ ἀγνοοῦν καὶ νὰ περιφρονοῦν τὴν τέχνην τοῦ ὁρίου, ἀλλὰ ἡ Δημοκρατία ποτέ. Δημοκρατία κατὰ τοιοῦτον τρόπον συμβιβαζομένη παύει νὰ εἶναι Δημοκρατία. Εἰς τὴν βιολογίαν εἶναι γνωστὸν πόση ἀποδίδεται σημασία εἰς τὸν νόμον τῆς προσαρμογῆς. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἱκανότητα τοῦ ἀνθρωπίνου λ.χ., ὀργανισμοῦ, ἐξαρτᾶται ἐνίοτε ἡ ἐπιβίωσίς του. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ἐννοῶ ὁ ὑγιής, δύναται ἀφόβως νὰ ζήσῃ καὶ εἰς ὕψος 3, 4 ἢ καὶ 5.000 μέτρων. Ἁπλούστατα, αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐρυθρῶν αὐτοῦ αἱμοσφαιρίων καὶ ὁ ὀργανισμός του αὐτομάτως προσαρμοζόμενος εἰς τὸ περιβάλλον ἐπιβιοῖ. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει ὅριον. Πέραν ἐκείνου χρειάζεται ἡ μάσκα. Καὶ εἰς τὸν ἰδιωτικὸν ἀκόμη βίον, ἡ σκοπιμότης εἶναι ἀνάγκη. Ἐκτὸς ἂν ἀποφασίσῃ κανεὶς νὰ εἰσέλθῃ εἰς μοναστήριον. Ἀλλὰ ἡ σκοπιμότης καὶ ἐκεῖ ἔχει τὰ ὅριά της. Καὶ ὑπάρχουν ἔννοιαι αἱ ὁποῖαι δὲν δέχονται τὴν σκοπιμότητα. Σκεφθῆτε λ.χ., οἰκογενειάρχην, ὁ ὁποῖος ἀντιμετωπίζει θέμα διατροφῆς τοῦ τέκνου του. Δικαιολογεῖται νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν σύζυγόν του ἐλαφρὰν τινὰ νυκτερινὴν ἀπασχόλησιν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἐπείγοντος προβλήματος τῆς διατροφῆς τοῦ τέκνου του; Ἀλλά, τέλος, ἐσκέφθητε ποίαν συνέπειαν θὰ ἔχῃ ἡ τυχὸν ἐκ μόνης τῆς σκοπιμότητος ψῆφος σας, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν νεολαίαν; Πῶς θὰ κερδίσητε τοὺς νέους ὅταν θὰ στραφῆτε εἰς αὐτοὺς καὶ ἀντὶ νὰ τοὺς διδάξετε ἰδεολογικὰ συνθήματα, τοὺς κηρύξετε τὴν ἀξίαν τῆς σκοπιμότητος. Θὰ σᾶς πιστεύουν, ὅτι ἀγωνίζεσθε διὰ τὴν Δημοκρατίαν ὅταν τοὺς διδάσκετε, ὅτι ἡ ἐπιτυχία ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν συμβιβασμὸν καὶ τὴν σκοπιμότητα; Ὅταν τοὺς διδάσκετε, ὅτι τὸ μέλλον κερδίζετε ὄχι μὲ συνέπειαν, μὲ πίστιν καὶ σταθερότητα, ἀλλὰ μὲ ἐλαστικότητα, μὲ ἑλιγμοὺς καὶ μὲ σκοπιμότητα; Ἔκρινα, κύριοι βουλευταί, ἀναγκαῖον νὰ ἐπιμείνω καὶ ἀφήνω πλέον ὑμᾶς νὰ σκεφθῆτε καὶ νὰ συναγάγητε τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα. Προσωπικῶς ἀκραδάντως πιστεύω, ὅτι ἀκριβῶς ἡ ὑποτίμησις ἂν ὄχι καὶ ἡ ἄγνοια τῆς βασικῆς αὐτῆς ἀρχῆς περὶ τῆς πολιτικῆς ὡς τέχνης τοῦ ὁρίου καὶ ἡ ἀποθέωσις τῆς σκοπιμότητος, ὡδήγησαν εἰς τὰς ταλαιπωρίας. Καὶ ὅτι ἀντιθέτως, ἂν ἠκολουθεῖτο ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἡ ὀρθὴ ὁδὸς ὄχι εἰς τὴν ἐγχείρησιν, ἀλλὰ τὴν μετεγχειρητικὴν θεραπείαν, ὅλως διάφορος θὰ ἦτο ἡ κατάστασις. Τὴν σκοπιμότητα ἐν τούτοις ἐπικαλοῦνται, ὅσοι ἐπιχειροῦν νὰ ἀντικρούσουν τὴν ὑπόδειξίν μου καὶ δι’ ἄλλον λόγον. Ἰσχυρίζονται, δηλαδή, ὅτι εἰς προσπάθειαν εὐρυτάτης Κυβερνήσεως ἂν δὲν θελήσῃ νὰ συμμετάσχῃ ὁ κ. Παπανδρέου, ἡ μέλλουσα νὰ ἐπακολουθήσῃ Κυβέρνησις στενωτέρας συνεργασίας στηριζομένη κυρίως πλέον εἰς τὴν ΕΡΕ καὶ τοὺς Προοδευτικούς, θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ μεταθέσῃ ἄνευ λόγου εἰς τὴν ἐθνικόφρονα παράταξιν τὰς συνεπείας τῆς ἀκαταλογίστου εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς πολιτικῆς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Θὰ ἀναλάβουν, δηλαδή, οἱ ἀθῶοι τὰς εὐθύνας τῶν ὑπαιτίων. Ἡ ἀπάντησις εἶναι πάρα πολὺ ἁπλῆ. Εἶναι τόσον ἁπλῆ, ὥστε νὰ διερωτᾶται τις, πῶς σοβαροὶ ἄνθρωποι καλοπίστως εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξουν τοιαῦτα ἐπιχειρήματα. Θέλω νὰ κάμω μίαν προσθήκην. Ἀπαντῶ εἰς ὅσα λέγονται, δὲν ἀναφέρομαι εἰς καμμίαν ἐπώνυμον βέβαια ἀνακοίνωσιν τινὸς ἐκ τῶν πολιτικῶν, διότι τοιαύτη δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ ἐπειδὴ λέγονται δι’ αὐτὸ εἰς αὐτὰ ἀπαντῶ. α) Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δὲν δύνανται νὰ ἔχουν ἄλλον σκοπὸν εἰς τὴν ζωήν των ἀπὸ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ἔστω καὶ ἂν τοῦτο γίνῃ ἀναλώμασι δημοτικότητος, ἐπανεκλογῆς των ἢ καὶ πολιτικῆς συντριβῆς των. Ἕνα μόνον δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ πράξουν, νὰ θυσιάσουν τὴν τιμήν των. Κατὰ συνέπειαν, ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδέποτε ἀνησυχῶ ἀπὸ συνδυασμὸν φθορᾶς καὶ καθήκοντος. Ἐπιτελῶ τὸ καθῆκον μου καὶ ἀδιαφορῶ διὰ τὴν φθοράν. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ ἴδιον σκέπτεται καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ πάντες οἱ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην πολιτικοὶ ἄνδρες οἱ ἔχοντες συνείδησιν τῆς ὑψίστης τιμῆς, ὅτι ἀντιπροσωπεύουν τὸ Ἔθνος. β) Ἀλλὰ πέραν τούτου, σήμερον δὲν εἶμαι ἐγὼ μόνος ὁ κηρύσσων ἀπὸ καιροῦ, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἐθνικῆς κρίσεως. Ὅλοι τὸ δέχονται. Ἀκόμη καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καὶ δημοσίᾳ δὲν τὸ ἀναγνωρίζουν. Κατὰ συνέπειαν ἐνώπιον ἐθνικῆς κρίσεως, ἐπιβάλλεται ἐθνικὴ ἀπάντησις καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀπάντησιν οὔτε ἕνα πρόσωπον, οὔτε ἕνα κόμμα δύνανται νὰ μονοπωλήσουν, καὶ γ) καὶ χωρὶς τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ εὐθύνη, ὅσων θὰ τὴν στηρίξουν θὰ ὑπάρχῃ ἀκεραία. Ἐὰν δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τσιριμώκου ἐπιτύχῃ μὲ μίαν ψῆφον νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν στηρίξουν θὰ εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀλληλεγγύως καὶ πλήρως συνυπεύθυνοι διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις Τσιριμώκου νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἐθνικὴν κρίσιν. Νὰ ἀποκαταστήσῃ δηλαδὴ τὴν ἠρεμίαν, νὰ συγκρατήσῃ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα καὶ νὰ δημιουργήσῃ τὰς ἠρέμους προϋποθέσεις διὰ τὴν ἔντιμον ἐνέργειαν ἐκλογῶν τῶν ὁποίων ἡ ἀνάγκη ἀπὸ οὐδένα πλέον ἐχέφρονα ἀμφισβητεῖται, ἀλλὰ ἀμφισβητεῖται ἁπλῶς ὁ χρόνος τῆς διεξαγωγῆς των. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ δὲν αἰσθάνεται τοὺς ὤμους του ἱκανοὺς νὰ ἐπωμισθοῦν τοιαύτην εὐθύνην, διότι φρονεῖ, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ ἡ ὑπὸ κρίσιν Κυβέρνησις νὰ ἀνταπεξέλθῃ εἰς τὴν βαρυτάτην αὐτὴν ἀποστολήν. Ὁπότε καὶ ἡ εὐθύνη θὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ συμφορά. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, καὶ τιμᾷ καὶ συμπαθῇ τὸν Πρωθυπουργόν, ἀλλὰ ἀρνεῖται ἀπολύτως νὰ δεχθῇ, ὅτι ἡ μεγάλη οἰκογένεια τῶν ἐθνικοφρόνων δὲν διαθέτει οὐδένα ἄλλον διὰ νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν τύχην της τὴν ὥραν ταύτην. Θὰ ἠδυνάμην ἐπὶ τέλους ὄχι ἐπὶ ὥραν, ἀλλὰ ἐπὶ ὥρας νὰ ὁμιλῶ, ὄχι ἐρωτῶν, ἀλλὰ προκαλῶν τοὺς πάντας νὰ μοῦ ἀποδείξουν διατί οἱ χρεωκοπημένοι νὰ καταστοῦν οἱ σωτῆρες. Καὶ νὰ εἴπουν ἐπὶ τέλους εἰς ἡμᾶς εἰς ποίαν σύγχρονον κολυμβήθραν τοῦ Σιλωὰμ ἐβαπτίσθησαν καὶ πότε ἐφωτίσθησαν μὲ τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν. Θὰ στραφῶ ἀκόμη πρὸς τὴν μεγάλην οἰκογένειαν τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου διὰ νὰ τοὺς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἔχουν ὕψιστον καθῆκον νὰ ἀκονίσουν τὴν μνήμην των καὶ νὰ ἐνθυμηθοῦν ὀλίγον τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Καὶ τότε ἦσαν χολερόβλητοι ὅσοι τυχὸν ἀνῆκον εἰς τὴν βασιλόφρονα παράταξιν καὶ ἔπρεπε νὰ διαθέτουν τὸν τίτλον τῆς ἀντιβασιλικῆς προελεύσεως διὰ νὰ ἔχουν εἰσιτήριον νὰ ἀγωνισθοῦν καὶ νὰ μὴ ἀποσταλοῦν εἰς τὰ συρματοπλέγματα. Τὰ βιώματα τοῦ 1915, ἀνύπαρκτα τὸ 1940, ἐρρύθμιζον ἐν τούτοις τὴν τύχην τὴν Ἑλληνικὴν ἀπὸ τὴν ἀνόητον ἀντίληψιν μερικῶν δευτέρας τάξεως ξένων πρακτόρων. Καὶ γνωρίζετε ποῦ ἐφθάσαμεν. Εἰς τὸν Δεκέμβριον. Καὶ γνωρίζετε πῶς ἐξήλθομεν τοῦ Δεκεμβρίου. Μὲ τὴν συνδρομὴν τοὐλάχιστον καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐκρίνοντο σχεδὸν χολερόβλητοι. Λοιπόν, ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δὲν δέχομαι νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ ἴδιον. Δὲν δέχομαι διὰ νὰ λάβῃ τις τὴν ἐντολὴν τῆς διακυβερνήσεως πρέπει νὰ ἔχῃ τὸν τίτλον τοῦ ἔστω καὶ καλοπίστως διασπαστοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Καὶ ἐν τούτοις κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν ὥραν δὲν ἦλθον νὰ προτείνω νὰ δοθῇ ἡ ἐντολὴ πρὸς ἡμᾶς. Εἰδικῶς δὲ μάλιστα διὰ τὸν ἑαυτόν μου, τὸν ἔθεσα ἐκτὸς οἱασδήποτε φιλοδοξίας τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἐπρότεινα Κυβέρνησιν εὐρυτάτης συνεργασίας, τὴν πρόσκαιρον λήθην καὶ τὴν πρόσκαιρον κατάπαυσιν κριτικῆς. Τὴν προετοιμασίαν τῆς εἰρηνικῆς ἐκείνης ὁδοῦ ἀπὸ τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην νὰ διέλθῃ ἡ Ἑλλάς, ὄχι μόνον διὰ νὰ ἴδῃ ἐπιβιώνουσα τὴν Δημοκρατίαν, ἀλλὰ πρωτίστως διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἰδίαν αὐτῆς ὕπαρξιν. Ὅσοι λοιπόν, ὡς ἐγὼ φοβοῦνται, ὅτι ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων εἰς τὴν Ἑλλάδα δύναται νὰ εἶναι ἐξαιρετικὰ ἐθνικὰ ἐπικίνδυνος, δὲν ἔχουν καιρὸν νὰ σκέπτωνται τὰς εὐθύνας, ἀλλὰ πῶς θὰ ἐμποδισθῇ ἡ θλιβερὰ συνέχεια, ἔστω ἐπαναλαμβάνω ἐὰν πρόκειται οἱ ἴδιοι νὰ φθαροῦν. Ἀφήνω ποὺ εἶναι πράγματι διασκεδαστικὸν νὰ σκεπτώμεθα ποῖος θὰ ἐπωμισθῇ τὰς εὐθύνας, ὅταν ἀμφιβάλλωμεν, ἂν θὰ ὑπάρχῃ αὔριον ἡ Ἑλλάς. Ἤθελον νὰ ἐγνώριζον ὅταν ἐκαλεῖτο νὰ σώσῃ τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Δημοκρατίαν εἰς τὸν κόσμον ὁ Γεώργιος Κλεμανσώ, ἂν ἐσυλλογίζετο τὶ παρελάμβανε καὶ ὅτι οἱ Γάλλοι στρατιῶται εἶχον ἀρχίσει νὰ μὴ ἔχουν διάθεσιν νὰ πολεμοῦν. Ἤθελον νὰ ἐγνώριζον ὅταν ὁ Οὐΐνστον Τσῶρτσιλ ἀνελάμβανε νὰ σώσῃ τὴν Ἀγγλίαν καὶ μαζί της τὸν ἐλεύθερον κόσμον ἂν ἐξήταζεν, ὅτι τίποτε σχεδὸν δὲν ὑπῆρχεν ὄρθιον, διότι ἡ πλημμυρὶς τοῦ Χιτλερισμοῦ εἶχε καλύψει ὅλην σχεδὸν τὴν Εὐρώπην. Τὸ ἴδιο θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ψηφίζων, ψηφίζει ὄχι διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὰς βαρείας εὐθύνας καὶ νὰ τὰ ἐπωμισθῇ ὁ φίλος κ. Τσιριμῶκος, ἀλλὰ διότι θεωρεῖ αὐτὸν τοῦτον τὸν ἱκανώτερον διὰ τὴν ἀποστολὴν τῆς σωτηρίας τῆς Ἑλλάδος. Ἂν τὸ πιστεύετε, τότε ψηφίσατέ τον! Καὶ ταῦτα μὲν ὑπεστήριξα εἰς τὸν Βασιλέα. Καὶ ἐρωτᾶτε. Ἂν παρ’ ὅλα ταῦτα τίθεται ζήτημα νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ἀφοῦ τὴν ἤκουσα. Διατί ἆραγε; 1) Μήπως ἡ ὀγκουμένη διατάραξις τῆς τάξεως καθιστᾷ προέχον θέμα τὸν ἐν πάσῃ περιπτώσει τερματισμὸν τῆς κρίσεως; Ἀντιθέτως, ὅσον ὁ κίνδυνος τῆς διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως καθίσταται μεγαλύτερος, τόσον ἐπιβάλλεται τὸ ταχύτερον νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχὴν Κυβέρνησις διαθέτουσα τὸ ἀπαραίτητον κῦρος καὶ διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν, καὶ διὰ νὰ λάβῃ ἄν, ὃ μὴ γένοιτο, ἐχρειάζετο τὰ ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐπιτρεπόμενα δυναμικὰ μέσα. Θὰ ἦτο δὲ παράδοξον νὰ ἰσχυρίζετό τις, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τυγχάνουσα ἔστω τοιαύτης δανείου ψήφου ἀνοχῆς θὰ ἀπέκτα τὸ ἀπαιτούμενον αὐτὸ κῦρος. Διότι ἐπὶ τέλους τί παριστᾶ ἡ ὑπὸ κρίσιν Κυβέρνησις; Ἕνωσις μὲν Κέντρου δὲν εἶναι. Ἐκφράζει ἁπλῶς μικρὰν μερίδα Ἑνώσεως Κέντρου, καὶ οὔτε κἂν συμπαγοῦς ἰδεολογικῆς ἀποχρώσεως. Διότι κατὰ κόρον ἔχει λεχθῆ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἦτο ἀληθές, ὅτι εἰς τὴν οὐσίαν, ὄχι εἰς τὸν τύπον, ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἦτο μωσαϊκόν. Τὸ συνίστων διάφοροι μερίδες. Μία ἐξ αὐτῶν ἦτο καὶ ὑπὸ τὸν νῦν Πρωθυπουργόν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ μικρὰ μερὶς εἶναι καὶ αὐτὴ μωσαϊκόν. Ἐρευνήσατε ἑνὸς ἑκάστου τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὴν προϊστορίαν καὶ θὰ ἰδῆτε ἂν ἔχω δίκαιον. Ἀλλ’ ἔστω. Αὐτὴ ἡ μικρὰ μερὶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου στηρίζεται ἄραγε εἰς συμπαγῆ ὑποστήριξιν ὁμοιογενῶν δυνάμεων; Ἀντιθέτως, εἰς τὸ πλέον ἑτερογενὲς μωσαϊκὸν ψήφων. Ἕνα τμῆμα εἶναι οἱ ψῆφοι τῶν «συνωμοτῶν ἢ προδοτῶν», τοὺς ὁποίους ἡμεῖς μὲν οἱ Προοδευτικοὶ ἠνέχθημεν ὡς Κυβέρνησιν. Ἐνῷ ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργὸς καὶ οἱ ἀκολουθήσαντες αὐτὸν δὲν τὴν κατεψήφισαν ἁπλῶς ἀλλ’ ἠνέχθησαν σιωπῶντες τοὐλάχιστον, ὅσα φοβερὰ τῆς κατελόγιζεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ὁ ἀκολουθῶν αὐτὸν τύπος καὶ αἱ λαϊκαὶ μᾶζαι τῶν ὁποίων ἐπιχαρίτως ἐδέχοντο τὰ χειροκροτήματα καὶ τὰς ἐκδηλώσεις. Ἄλλη μερὶς ψήφων, θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ΕΡΕ. Συνηθίζεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δι’ εὐνοήτους λόγους, νὰ μνημονεύωνται περικοπαὶ ἀπὸ τὸ παρελθόν. Δὲν θὰ τὸ πράξω ἐγώ. Κατήντησε τὸ θέμα ἀνιαρόν. Ἐκτὸς τούτου ὁ τύπος ἐπιμελῶς, τὸν τελευταῖον καιρόν, καθιέρωσε τοιαύτην στήλην, ὁμολογουμένως, ἀπὸ τὰς πλέον διασκεδαστικάς. Ἐνδεχομένως θὰ ἀπαντήσουν, ὅτι τί σημασίαν ἔχει τὸ μωσαϊκὸν τῶν ψήφων: Καὶ μίαν ψῆφον, λέγουν, ἂν ἀποκτήσῃ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀδιαφορήσῃ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶναι πάρα πολὺ ἁπλῆ κοινοβουλευτικὴ λογικὴ καὶ μοναδικὴ νοοτροπία πολιτικῆς τάξεως. Ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅτι ἂν προσφυῶς ὅταν ἐκυβέρνησεν ὡς Ε.Κ. ἐχαρακτηρίσθηκε ἀπὸ ἡμᾶς μωσαϊκὸν καὶ ἀπὸ τοὺς φίλους σας ὡς μικρομάγαζον, ἤσαστε πάντως ἀσυγκρίτως ἰσχυρότεροι καὶ ἐξεφράζατε κατάστασιν ἐντελῶς διάφορον τῆς σημερινῆς. Ἀπέδειξα, ὅτι μωσαϊκὸν παραμείνατε καὶ τὸ χειρότερον ἐπιχειρεῖτε καὶ ἀποκτήσατε τὴν πλέον ἑτερόκλητον μωσαϊκὴν βάσιν. Ἴσως μικρομάγαζο δὲν εἶσθε πλέον. Ἀνοίξατε κατάστημα καὶ μετεβλήθητε εἰς καταστηματάρχας. Ἀλλὰ κεφάλαια δὲν ἔχετε. Διαχειρίζεσθε ξένα καὶ αὐτοὶ ποὺ σᾶς τὰ ἔδωσαν θὰ σᾶς χρησιμοποιοῦν ὅσον καιρὸν θέλουν καὶ ὅπως θέλουν. Ζῆτε μὲ τὴν ψευδαίσθησιν, ὅτι εἶσθε ἀφεντικὰ ἀλλὰ εἶσθε ὑπηρέται. Ἂς τολμήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ὑποστηρίξῃ ἔστω διὰ τὸ ἀστεῖον τοῦ πράγματος ἓν οἱονδήποτε ἀληθῶς σοσιαλιστικὸν νομοθετικὸν μέτρον τὸ ὁποῖον μίαν μερίδα τῆς ΕΡΕ θὰ ἐνοχλήσῃ καὶ ἂς τὸ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ψηφίσῃ. Ἂς τολμήσῃ νὰ κάμῃ μίαν οὐσιώδη τοποθέτησιν εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ θὰ ἰδῇ εἰς πόσους συμβιβασμοὺς θὰ ἀναγκασθῇ διὰ νὰ τὸ ἐπιτύχῃ. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ἀπαντήσῃ, ὅτι θὰ παραιτηθῇ. Τὸ ἴδιον ὕψιστον ἐθνικὸν συμφέρον τὸ ὁποῖον τὸν ἠνάγκασε μέχρι τοῦδε νὰ μὴ παραιτῆται, θὰ τὸν ἀναγκάσῃ καὶ τώρα νὰ μὴ παραιτηθῇ καὶ νὰ ἀνέχεται τὸ πᾶν. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν δὲν θὰ ἔχῃ ἰδίαν πολιτικὴν πέραν ἐκείνης ποὺ θὰ ὑπαγορεύουν αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν ὑποστηρίζουν. Πρωθυπουργὸν λοιπὸν θὰ ἔχωμεν ἢ τοποτηρητήν; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§5Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἄλλος θὰ ἔχῃ τὸ ANIMUS καὶ ἄλλος τὸ CORPUS.

§6Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. 2) Ἢ μήπως πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν διότι ἐπὶ τέλους εἶναι καλυτέρα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Νόβα; Καὶ ἀφοῦ ἠνέχθημεν ἐκείνην, διατί νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἀνοχήν μας εἰς αὐτήν. Καὶ διαφέρει μὲν πράγματι ἐκείνης, διότι εἶναι οὐραγός. Ἤνοιξε τὸν δρόμον ὁ κ. Νόβας διὰ νὰ τὸν ἀκολουθήσῃ ὁ κ. Τσιριμῶκος. Ἡ ἐμφάνισις ἐν τούτοις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης εἶχε τὴν ἔκτακτον δικαιολογίαν τῆς ἐπειγούσης, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Βασιλέως ἀνάγκης. Ἡ σημερινὴ ἀντιθέτως, εἶναι προϊὸν ψυχραίμου λογικῆς ἐπεξεργασίας. Ὁ κ. Νόβας ἐκάλυψεν ἢ ἐπεχείρησε νὰ καλύψῃ δημιουργούμενον κενόν. Ἡ παραμονή του εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐδικαιολογεῖτο ἀπὸ ἐξασφάλισιν ἠρεμίας τινὸς πρὸς τὴν μόνην λύσιν, τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας. Ἡ νέα Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἔστω αὐτὴν τὴν δικαιολογίαν. Ἔπειτα, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Στεφανοπούλου, ὅταν κατέθεσε τὴν διερευνητικὴν ἐντολήν, δὲν ἔχει καὶ γενεσιουργὸν αἰτίαν ἄλλην πέραν τῆς προσωπικότητος τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Στεφανοπούλου, ἐτέθη τελεία καὶ παῦλα, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἐπεδίωξε νὰ διασπάσῃ τὸ Κέντρον ἢ νὰ ἔχῃ Κυβέρνησιν ἐκ τοῦ Κέντρου. Ἄρα, ἡ ἐπιλογὴ τοῦ ἀνεξαρτήτου βουλευτοῦ κ. Τσιριμώκου, ἐγένετο μὲ ἄλλα κριτήρια. Δὲν τὰ γνωρίζωμεν ἵνα γνωρίζοντες κρίνωμεν. Διότι αὐτὰ βεβαίως, τινὰ ἐκ τῶν ὅσων λέγονται, εἶναι αὐτόχρημα διασκεδαστικά. Ὅτι λ. χ. γνωρίζει ἄριστα τὰ τοῦ Κομμουνισμοῦ ὁ κ. Τσιριμῶκος καὶ συνεπῶς ἔχει καὶ ὅλην τὴν ἱκανότητα νὰ τὸν ἀντικρούσῃ καλύτερον. Μὲ τοιαύτην λογικὴν θὰ ἔπρεπε τὸ πρόγραμμα τῆς ἐθνικόφρονος παρατάξεως τοὐλάχιστον διὰ τὴν προσεχῆ διετίαν νὰ εἶναι νὰ προσεταιρισθῇ τὸν κ. Πασαλίδην, νὰ τοῦ ἀναθέσῃ τὴν Πρωθυπουργίαν, καὶ ἰδοὺ ὁ ἁπλούστερος τρόπος τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ Κομμουνιστικοῦ προβλήματος. 3) Ἢ πρέπει νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς νέας Κυβερνήσεως χάρις εἰς τὸ ἀνύπαρκτον πρόγραμμά της. Ἢ θὰ συνεχίσῃ τὸ παλαιόν, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐπιμόνως κατηγγείλαμεν ἐπὶ Γ. Παπανδρέου ὅτι ὡδήγει τὴν χώραν εἰς πλήρη χρεωκοπίαν; Ἢ διότι ἐφέρετο μὲν πράγματι ἡ Χώρα κατὰ κρημνὸν διότι ὁ κ. Παπανδρέου ἀφῆκε τὴν οἰκονομίαν νὰ διαλυθῇ, τὸν Στρατὸν νὰ κινδυνεύσῃ νὰ ἀποσυντεθῇ, τὰς συνωμοσίας νὰ ἀναπτυχθοῦν καὶ ἐν τούτοις οὔτε καὶ μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Παπανδρέου ἀπεφάσισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀντιδράσῃ; Διότι ἄλλως διατί ἐπολέμησε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Νόβα; Διατὶ δὲν ἦλθεν ἐδῶ νὰ παράσχῃ, ὡς ἡμεῖς τὴν ἀνοχήν του ἔστω εἰς τὴν Κυβέρνησιν Νόβα; Διότι ἂν τὸ ἔπραττεν αὐτό, ὁ κ. Νόβας θὰ εἶχε τὴν πλειοψηφίαν. Αὐτὰ τὰ ἁπλᾶ πράγματα σκέπτεται οἱοσδήποτε κοινὸς πολίτης, ὁ ὁποῖος δὲν ἐνδιαφέρεται περὶ τὰ πρόσωπα. Οὔτε ἄλλωτε καὶ ἐγὼ δέχομαι ὅτι ὅλος αὐτὸς ὁ 5 ἑβδομάδων σάλος καὶ ἡ τόση ταλαιπωρία, εἶχε μόνον, μίαν δικαιολογίαν. Τὸ πῶς ἀντὶ τοῦ κ. Νόβα νὰ εἶναι ὁ κ. Τσιριμῶκος Πρωθυπουργός! 4) Ἢ θὰ πρέπει νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς νέας Κυβερνήσεως διότι τὴν ὑστάτην ὥραν ἀνεκάλυψεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν κ. Γεώργιον Παπανδρέου; Δὲν συνειργάσθη μαζί του συνεχῶς τοὐλάχιστον ἀπὸ τὸ 1961; Δὲν ἐξελέγη Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1963, μὲ τὰς ψήφους τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ τῆς ΕΔΑ; Δὲν ἐπολιτεύθη ἐκ νέου μὲ τὸν κ. Παπανδρέου τὸ 1964; Παρ’ ὅλον ὅτι ἐκρίθη ὑπεύθυνος τῆς «χλεύης» τῶν νικητῶν δὲν ἀντικατέστησε τὸν κ. Τούμπαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν; Ὅταν ἐξερράγη ἡ κρίσις δὲν ἠκολούθησε τὸν κ. Παπανδρέου; Εἰς τὴν συνέλευσιν τοῦ Κόμματος διὰ τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν διεφώνησεν ὅταν «ἀνήκουστος» ἐκεῖνος ἐδικάσθη; Μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς ἐντολῆς ὑπὸ τοῦ κ. Στεφανοπούλου, πάλιν δὲν παρέμεινεν εἰς τὴν Ε.Κ.; Ποῖον θαῦμα συνέβη εἰς 3 ἢ 4 εἰκοσιτετράωρα διὰ νὰ ἀλλάξῃ πορείαν; Δὲν δικαιούμεθα καὶ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν νὰ γνωρίζωμεν τὸ θαῦμα αὐτό; Καὶ ἐὰν τὸ γνωρίσωμεν καὶ ἱκανοποιήσωμεν τὴν περιέργειάν μας, θὰ ἤρκει καὶ μόνον αὐτὸ διὰ νὰ παραδώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας καὶ τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν κρισιμωτάτην αὐτὴν ὥραν εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον; Νομίζετε, κ.κ. βουλευταί, ὅτι ὅσοι εἰδωλολάτραι προσῆλθον εἰς τὸν Χριστιανισμὸν κατέστησαν ἐκ τούτου καὶ μόνον ἅγιοι ἢ ἔστω ὅσιοι; 5) Ἢ θὰ ψηφίσωμεν τὸν κ. Τσιριμῶκον διότι ἐπέτυχεν ἐπὶ τέλους νὰ ἀποσπάσῃ τοιαύτην δύναμιν βουλευτῶν ἐκ τῆς Ε.Κ. ὥστε νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἐκπροσωπεῖ κάτι ἐν ἐκείνῃ; Ἄλλοτε ἐγένετο λόγος περὶ αὐτοδυνάμου ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου πλειοψηφίας. Ἡ φιλοδοξία περιωρίσθη κατόπιν εἰς τοὺς 100, εἰς ἕνα δηλαδὴ περισσοτέρους ἀπὸ τὸν φίλον κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ. Κατόπιν εἰς τὸ ½ πλέον ἑνὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μετὰ τὴν ἀπόσχισιν τῶν ἀποτελεσάντων τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Νόβα. Ἤδη εἰς ὅσους τοὐλάχιστον καὶ ὁ κ. Νόβας! Ἔχω δίκαιον, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν μετριόφρονα αὐτὴν ἀπαίτησιν. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατὶ τόση μυστικότης διὰ νὰ μάθωμεν τὴν προῖκα των. Ἀξίζει ἆραγε τὸν περαιτέρω ρεφενέν; Διότι βεβαίως δὲν μᾶς ἀρκεῖ ἡ εὐφυΐα των. Ἀπὸ εὐφυεῖς, ἄλλο τίποτε εἰς τὴν ἐθνικόφρονα παράταξιν. Θέλω νὰ πιστεύσω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ δοθεῖσα λύσις δὲν ἀπετέλεσε λύσιν· ἁπλῶς ἀναβολὴν λύσεως. Τὰ μεγάλα ἐθνικὰ προβλήματα δημοσίας τάξεως, ἐξωτερικὰ καὶ οἰκονομικά, κάθε ἡμέραν οὕτω παρερχομένην ἐπιδεινοῦνται. Θέλω ἀκόμη νὰ πιστεύω, ὅτι θὰ συμφωνήσετε ὅλοι, ὅτι μέχρις ὅτου θὰ δημιουργηθοῦν αἱ ἀπαραίτητοι προϋποθέσεις διὰ νὰ ἐκφέρῃ ὁ Λαὸς τὴν τελικήν του γνώμην δὲν εἶναι πλέον νοητὸν νὰ ἀφίεται ἡ ἀντιμετώπισις σωρείας κρισίμων προβλημάτων εἰς ὁμάδα τινὰ βουλευτῶν, συνεχῶς καθισταμένην ὀλιγαριθμοτέραν μὲ μόνον τίτλον ὅτι προέρχονται ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ τὴν ἐγκατέλειψαν! Ἀλλοίμονον ἂν ἡ νέα Κυβέρνησις ἐλάμβανε ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ ἡ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀντιμετώπισις μιᾶς ἑβδομάδος κρίσεως καθίστατο καὶ τυπική. Ἡ κρίσις οὐσιαστικῶς θὰ συνεχίζετο καὶ ἡ ἑτοιμόρροπος Κυβέρνησις θὰ κατέρρεεν μίαν ἡμέραν χωρὶς ἡ ἰδία νὰ τὸ ἀντιληφθῇ ἀφήνουσα ὀπίσω της ἐρείπια. Ὄχι μόνον δὲν θὰ διηυκόλυνε δημιουργίαν εὐρυτέρας κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ τὴν ἐδυσχέραινε. Θὰ ἤλλαζε τὴν μορφήν της καὶ ἁπλῶς θὰ ἐκάλει ἐθελοντὰς πλέον θανάτου ἢ εὐγενεῖς βουλευτὰς—ὄχι νέους —διατεθειμένους νὰ κάνουν τὴν ὡραίαν χειρονομίαν τῆς θυσίας. Δι’ αὐτὸ τονίζω ὅτι κάθε ἡμέρα ποὺ χάνεται ἀποβαίνει ἐπιζημία τῆς μόνης ὑγιοῦς λύσεως συνεργασίας ὅλων πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ ὀλέθρου. Καὶ τώρα τὸ συμπέρασμα. Εἶμαι βέβαιος, κ.κ. βουλευταί, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν περιμένει νὰ ἐκπλαγῇ ὅπως τὴν προηγουμένην φοράν. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ μείνω μόνος ἐκ τῶν 300, θὰ κατεψήφιζον τὴν Κυβέρνησιν χωρὶς κανένα δισταγμόν. Διότι ὡρίμως σκεφθεὶς καὶ πολλαπλῶς βασανίσας τὴν σκέψιν ἀκραδάντως ἐπείσθην, ὅτι ἀπὸ ὅλα τὸ χειρότερον εἶναι ἡ ἀπώλεια πλέον χρόνου. Ὅ,τι πρόκειται νὰ γίνῃ, νὰ γίνῃ. Καθεὶς νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας του. Ὁ Βασιλεὺς μὲ τὴν ἄψογον στάσιν του ἐδοκίμασε. Καιρὸς εἶναι καὶ ἡμεῖς μὲ ἀποφασιστικότητα καὶ σθένος νὰ βοηθήσωμεν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μας. Νὰ βοηθήσωμεν νὰ ἐξέλθῃ ὁ τόπος ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον. Δὲν εἶναι θέμα νικητῶν καὶ ἡττημένων. Εἶναι θέμα τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι βουλευταί, πρὸ 50 ἐτῶν τὰ πάθη εἰς τὸν τόπον αὐτὸν — καὶ δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν οἱ ὑπεύθυνοι, διότι τὴν ὥραν αὐτὴν δὲν γράφω ἱστορίαν — ὡδήγησαν εἰς τὸ νὰ χαθῇ ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Ἰωνίας, τῆς Θράκης καὶ τοῦ Πόντου. Νὰ χαθῇ ὁ Ἑλληνισμὸς μὲ τοὺς λαμπροτέρους τίτλους συνδρομῆς εἰς τὸ παγκόσμιον θαῦμα ποὺ λέγεται Ἑλληνικὸς πολιτισμός. Πολὺ φοβοῦμαι χωρὶς νὰ θέλω νὰ δραματικοποιήσω τὴν κατάστασιν, ὅτι ἂν δὲν ἐξαρθῶμεν εἰς ἀνάλογον ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ ἐγκαίρως δὲν ἀντιδράσωμεν δὲν θὰ θρηνήσωμεν πλέον τὴν ἀπώλειαν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀλλὰ τὴν ἀπώλειαν τῆς Ἑλλάδος. Καταψηφίζω τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ βοηθήσω τὸν τόπον νὰ ἀποκτήσῃ Κυβέρνησιν ἀνταξίαν τῶν περιστάσεων. Καὶ θὰ τὴν ἀποκτήσῃ.

§7Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπέδειξε πράγματι, τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔχει καὶ τὴν ὁποίαν προανήγγειλεν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου του. Φοβοῦμαι, ὅτι ἐχειροκροτήθη ἀπὸ μερικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν κατενόησαν τὴν ἀπόφασίν του, ἡ ὁποία εἶναι ὅτι Κυβέρνησις, οἱαδήποτε, προερχομένη ἐκ τῆς Ε.Κ., δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ. Ὅπερ ἔδει δεῖξαι, οὔτε ὑπ’ ἐμέ, οὔτε ὑπὸ τὸν κ. Νόβαν, οὔτε ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ., ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις ἐθνικῆς συνεργασίας. (Διαμαρτυρίαι βουλευτῶν τοῦ Κέντρου). Νομίζω, ὅτι ἐκφράζω, ἀκριβῶς τὴν ἄποψιν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν. Ἑπομένως, ἐὰν ὑπῆρχεν ἀνάγκη διαμαρτυρίας, θὰ ἔπρεπε ἡ διαμαρτυρία αὐτὴ ν’ ἀπευθυνθῇ κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν καὶ ὄχι κατ’ ἐμοῦ.

§8Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Μετεδώσατε ἀκριβῶς τὰ ὅσα εἶπον πλὴν μιᾶς φράσεως «ὄχι μόνον».

§9Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. «Ὄχι μόνον ἐκ τῆς Ε.Κ.». Ἑπομένως, ζητεῖτε Κυβέρνησιν εὐρυτέρας συνεργασίας. Δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, ἄλλωστε, εἰς τὴν ἄποψίν σας, τὴν ὁποίαν γνωρίζω καὶ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα κατὰ τρόπον, ὥστε καὶ αἱ ἀπαντήσεις νὰ εἶναι εὔκολοι λογικῶς, ἀπὸ τὸν κάθε ἕνα μας καὶ ἂν χρειασθῇ, ἴσως, συνολικῶς, νὰ δώσω μερικὰ ἐπιχειρήματα ἔναντι τῆς ἀπόψεώς σας. Θὰ ἤθελον, ὅμως, νὰ ἀπαντήσω εἰς ἕνα μόνον σημεῖον τῶν ἀπόψεών σας, τὸ ὁποῖον, ὅμως, περιέχει μίαν βασικὴν ἀντίφασιν εἰς τὰς ἀπόψεις σας. Εἴπατε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσῃ ἴδιον πρόγραμμα, διότι κατ’ ἀνάγκην, πρέπει νὰ λογαριάσῃ τὴν πλειοψηφίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει. Καὶ εἰς αὐτὸ συμφωνῶ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἓν πρόγραμμα κατηρτισμένον, βάσει, ἀποκλειστικῶς, τῶν ἀπόψεων τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑπάρξῃ καὶ νὰ πραγματοποιηθῇ. Τοῦτο τὸ εἶπον καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ χθές. Εἶναι ὑποχρεωμένη μία Κυβέρνησις ποὺ ζητεῖ εὐρυτέραν πλειοψηφίαν, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ καταρτίσῃ ἓν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀμέσους ἀνάγκας τοῦ τόπου, χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ καὶ πλήρη ἐφαρμογὴν ἰδεῶν καὶ προγράμματος. Ἀλλ’ εἰς ἀντίκρυσμα προτείνετε Κυβέρνησιν ἐθνικῆς συνεργασίας. Ὑπάρχει περίπτωσις, Κυβέρνησις ἐθνικῆς συνεργασίας νὰ ἐπιτρέψῃ σὲ κανένα τῶν μετεχόντων κομμάτων νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ἰδικόν του πρόγραμμα ἀποκλειστικῶς; Κατ’ ἀνάγκην, πᾶσα Κυβέρνησις σημαίνει συμβιβασμὸν ἐπὶ ἑνὸς μίνιμουμ προγράμματος, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Θὰ ἔλεγα, λοιπόν, ἡ θέσις τοῦ ζητήματος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσῃ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ἀπολύτως σύμφωνον πρὸς τὴν ἰδικήν της πολιτικὴν καὶ τὰς ἰδεολογικὰς της ἀρχάς, ὁδηγεῖ, κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι μόνη διέξοδος ἀπὸ πᾶσαν κρίσιν εἶναι αἱ ἐκλογαί, ὅπου πρέπει νὰ κερδίσῃ ἕνα κόμμα τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν καὶ μάλιστα ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι μωσαϊκόν, διὰ νὰ ἔχῃ καὶ ἐκεῖ διαφορὰν γνωμῶν ἐπὶ τοῦ προγράμματος καὶ τῆς ἀσκουμένης πολιτικῆς, ἓν κόμμα ἀπολύτως μονολιθικόν, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κάμνῃ συμβιβασμούς, εἴτε μὲ τὰ τμήματα τὰ ὁποῖα τὸ ἀπαρτίζουν, εἴτε μὲ τὰς ἀποχρώσεις γνωμῶν τὰς ὁποίας ἔχουν, καὶ μὲ τὸ σύστημα, ποὺ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἐπιβληθῇ ποτέ. Κυβέρνησις συνεργασίας, διότι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δὲν θὰ δύναται νὰ ἔχῃ ἓν πρόγραμμα ἀπολύτως καθαρόν. Βάσει τῶν συλλογισμῶν σας, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, τοῦτο δὲν ἀποκλείεται ποτέ, καὶ ἔχουν γίνει ἐπανειλημμένως καὶ ἑνότητες καὶ ἡ Οἰκουμενικὴ τοῦ 1926, μετὰ μεγάλην κρίσιν ἔχει γίνει καὶ ἡ Κυβέρνησις ποὺ ὑπηνίχθητε τοῦ 1946, τοῦ μακαρίτη τοῦ Σοφούλη, μαζὺ μὲ τὸν κ. Τσαλδάρην κ.ο.κ. ὅλα αὐτὰ συμβαίνουν. Ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημα, διὰ νὰ συμβαίνουν αὐτὰ δὲν εἶναι τὸ ὅτι μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖ Κυβέρνησιν συνεργασίας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ἰδικόν της πρόγραμμα 100%. Τὸ ἐπιχείρημα εἶναι, ὅτι αἱ στιγμαί, τυχόν, τὸ ἐπιβάλλουν. Καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν αὐτὸ ποὺ ἐξήτασα καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἐὰν μία τοιαύτη Κυβέρνησις εἶναι πραγματοποιήσιμος αὐτὴν τὴν στιγμήν. Καὶ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν τὴν θέλει καὶ τὸ μεῖζον ἐν τῇ Βουλῇ κόμμα καὶ ἡ μείζων Ἀντιπολίτευσις καὶ ἴσως καὶ μερικὰ τμήματα μικρότερα, τὰ ὁποῖα συμμετέχουν εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς τὸ δεύτερον αὐτὸ σημεῖον, ὅπως καὶ εἰς τὸ πρῶτον, νομίζω, ὅτι ἡ πραγματικότης εἶναι ἀντίθετος μὲ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζετε.

§10Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀπαντήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρωθυπουργόν, ἐπὶ τοῦ δευτέρου σημείου, διότι τὸ πρῶτον ἔγινε σαφές. Διηυκρινίσθη, ὅταν ἔλεγον, ὅτι δὲν ἐνδείκνυται Κυβέρνησις μόνον ἐκ τῆς Ε.Κ., ἀφ’ ἧς αὕτη ἔχασε τὴν ἑνότητά της. Καὶ ἑπομένως, πᾶσα ἄλλη ἀπόπειρα θὰ ἦταν ματαία. Ἐφ’ ὅσον ἡ μία πλευρὰ τῆς Ε.Κ. θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ στηριχθῇ ἐνδεχομένως εἰς τὴν ἀριστερὰν καὶ ἡ ἄλλη εἰς τὴν δεξιάν, μόνον κατ’ ὄνομα θὰ ἐλέγετο, χωρὶς νὰ εἶναι, Κυβέρνησις Κέντρου. Αὐτὸ ἐξήγησα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, εἶμαι καὶ ἐκεῖ ἐντελῶς συνεπής. Εἰς πᾶσαν κρίσιμον περίστασιν, ἡ ἀπάντησις εἶναι, Κυβέρνησις συνεργασίας, διότι αἱ κρίσιμοι περιστάσεις καθιστοῦν τὰς ἀδυνάτους Κυβερνήσεις συνεργασίας ἰσχυρὰς τότε, διότι τοὺς δίδουν τὸ ἀπαραίτητον κῦρος νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰ κρίσιμα προβλήματα. Ἐδῶ ὅμως, δὲν ἔγινε τίποτε ἀπ’ αὐτά, οὔτε μίνιμουμ πρόγραμμα, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία συμφωνία μὲ τὸ μεῖζον κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀνέχεται τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ἀντιλαμβάνεσθε. Ἐὰν μοῦ ἐλέγατε, ὅτι συνέβη λ.χ. μὲ τὸν ἀείμνηστον Σ. Βενιζέλον τὸ 1950–51, ποὺ ἐπί τι χρονικὸν διάστημα παρέμεινεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὡς μειοψηφία, τῇ ἀνοχῇ τῆς πλειοψηφίας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῶ αὐτό. Οὔτε ὅμως αὐτὸ δὲν τὸ ἠμπορεῖτε. Διότι δὲν ἔχετε ἔλθει εἰς καμμίαν συνεννόησιν μὲ τὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν στηρίζεσθε, διὰ νὰ εἴπητε, ὅτι ἔρχομαι μὲ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἀνέχονται ἐκεῖνοι ποὺ μὲ ἀνέχονται. Ὑπεσχέθητε, ὅτι ἐν τῇ πορείᾳ θὰ δείξετε τὰ μέτρα σας. Τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ φέρουν τὴν ὑπογραφὴν Η. Τσιριμῶκος, ἀλλὰ θὰ προσυπογράφωνται ἀπὸ ἐκείνους ποὺ σᾶς ἀνέχονται.

§11Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι ἀπεσαφηνίσαμεν τὰς ἀπόψεις μας καὶ δὲν θὰ πρέπει νὰ συνεχισθῇ ὁ διάλογος. Ἀντιλαμβάνομαι ἀπολύτως τὸ τὶ λέγετε. Τώρα μᾶς εἴπατε, ὅτι δὲν ἔχω Κυβέρνησιν συνεργασίας. Νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς λόγῳ τῶν κρισίμων περιστάσεων περιώρισα τὸ πρόγραμμά μου εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, ὅπου ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ εὐρυτάτη συνεργασία. Καὶ ἐὰν ὑπῆρχε Κυβέρνησις συνεργασίας, θὰ ἐπανελάμβανον αὐτὰ τὰ σημεῖα εἰς τὸ πρόγραμμά μου, διότι αὐτὰ εἶναι τὰ βασικὰ σημεῖα ποὺ ἐνδιαφέρουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ Ἔθνος. Εἰς τὰ ὑπόλοιπα ἠμπορεῖ ἢ ὄχι νὰ συμφωνήσῃ ἡ πλειοψηφία, ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ κριθῇ, ὅτι ἡ συνεργασία, ἡ ἐξ ἀντικειμένου συνεργασία, λόγω τῆς παρουσίας μου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ. Εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι ἡ ΕΡΕ, διὰ νὰ δεχθῇ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν, δέχεται κατὰ βάσιν τὰ βασικὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα διετύπωσα εἰς τὰς προγραμματικάς μου δηλώσεις. Ἐὰν αὐτὸ δὲν λέγεται συνεργασία, λέγεται πάντως συνεννόησις ἐξ ἀντικειμένου, ἐπὶ τῶν κρισίμων ἐθνικῶν ζητημάτων.

§12Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ...

§13Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ ἐμοῦ καὶ ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁμιλήσω.

§14Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ σχήματος καὶ εἶπον, ὅτι εἶναι ἕνα μικρὸν μωσαϊκὸν καὶ στηρίζεται, μέχρι τῆς στιγμῆς, εἰς τὴν ἀνοχὴν τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ διέστειλα τὶ σημαίνει Κυβέρνησις συνεργασίας εὐρεῖα —οἰκουμενικὴ ἢ ὄχι,— τὶ σημαίνει τὸ σημερινὸν κατασκεύασμα καὶ τὶ ἀκριβῶς Κυβέρνησις μειοψηφίας. Ἀλλὰ ἡ ἀπάντησίς σας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ τελευταῖο ποὺ λέγω, εἶναι ὅτι αὐτὸ τὸ μίνιμουμ, τὸ ὁποῖον ἀποδέχεται, ἐνδεχομένως, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλει τὸ κῦρος. Καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς θαυμάζω, διότι δὲν χρειάζεται ἕνας ἄνθρωπος, μία μερίδα, ἢ ἕνας ἐκπρόσωπος ἰσχυροῦ κόμματος, ἀλλὰ μία συλλογικὴ Κυβέρνησις.

§15Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν εἰς ὡρισμένα σημεῖα, ἀλλὰ καὶ ὁ διάλογος, ὁ ὁποῖος διεξήχθη μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεφέροντο ἀμέσως εἰς τὴν ΕΡΕ. Χαίρω διότι διηυκρινίσθη ἕνα σημεῖον —καὶ διηυκρινίσθη ὑπὸ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν — τὸ ὁποῖον θὰ διευκρινίσω καὶ ἐγὼ ἔτι μᾶλλον. Χθὲς ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, ὁ κ. Ἠλιοῦ, εἶπε καὶ ὁ τύπος, ὄχι μόνον τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἀλλὰ καὶ ὁ ὑποστηρίζων τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τὸ υἱοθέτησεν, εἶπεν, ὅτι ὑπῆρξε συναλλαγὴ μεταξὺ τοῦ ἀναλαβόντος τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως καὶ ἐμφανισθέντος ἐνώπιον ἡμῶν κ. Τσιριμώκου καὶ τῆς ΕΡΕ. Ὡμίλησε περὶ ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔδωσεν ὁ κ. Τσιριμῶκος εἰς τὴν ΕΡΕ καὶ σήμερον γίνεται χρῆσις δημαγωγικὴ ἐκ μέρους ὡρισμένων ἐφημερίδων, αὐτῶν τῶν δῆθεν ἀνταλλαγμάτων. Ἡ μυθοπλαστικὴ φαντασία τῶν μὲν κομμουνιστῶν, εἶναι γνωστή, ἀλλὰ ὡς λίαν ἐσκεμμένη φαντασία, ὡς τακτική. Γνωρίζουν ἄριστα, τί λέγουν καὶ τί πράττουν. Ἀλλὰ τὸ ὅτι ὑπάρχουν, ἄλλοτε λίαν σοβαραὶ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι προβαίνουν εἰς τὴν ἀνεξέλεγκτον υἱοθέτησιν ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων, αὐτὸ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν τὸ ἐφανταζόμην ποτέ. Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι οὔτε τακτική, οὔτε τίποτε ἄλλο. Εἶναι ἁπλῶς κακία καὶ ἀνοησία. Διασταύρωσις μωρίας καὶ κακίας.

§16Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε...

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ ὑμῶν. Εἶπον, ὅτι αὐτὸ ποὺ ἐκάματε ἦτο ἐσκεμμένον, συνεπὲς καὶ ἀπολύτως βασισμένον εἰς τὴν τακτικὴν τοῦ ἀγῶνος σας.

§18Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐγὼ θὰ ἑρμηνεύσω τί ἔκαμα.

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι παρενέβητε διὰ νὰ μὲ διακόψετε.

§20Η. ΗΛΙΟΥ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, νὰ μοῦ δώσῃ τὸν λόγον μεθ’ ὑμᾶς. Δὲν σᾶς διέκοψα.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐκατάλαβα. Ἐνόμισα, ὅτι ἀπηυθύνθητε εἰς ἐμέ. Πρὶν εἴπω ὡρισμένας λέξεις σχετικῶς μὲ αὐτὴν τὴν δῆθεν συναλλαγήν, θὰ ἤθελον, φερ’ εἰπεῖν, νὰ εἴπω κάτι ποὺ ἀνέγνωσα σήμερον εἰς μίαν ἀπογευματινήν, ἄλλοτε πολὺ σοβαρὰν ἐφημερίδα. Ἡ ἐφημερὶς αὐτή, ἀρχίζει τὴν περιγραφὴν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ρεπορτάζ, ὅτι τὰ ἐπεισόδια χθὲς ἤρχισαν, λόγῳ προκλητικῶν ἰδικῶν μου φράσεων. Τοῦτο εἶναι τὸ μεγαλύτερον ψεῦδος. Τὸ ἐπεισόδιον τὸ πρῶτον, ἤρχισεν, ὅταν ἔθεσα τὸ ἐρώτημα: Ποῦ βαίνομεν, κ.κ. βουλευταί; Καὶ μόλις ἐγὼ ἐτόλμησα νὰ εἴπω «ποῦ βαίνομεν»; ἐχάλασεν ὁ κόσμος. Ἀπόψε ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν διὰ τὸ μικρομάγαζο καὶ εὐλαβῶς παρηκολούθησαν τὴν φράσιν ὅλοι οἱ κύριοι, καί τινες τὸν ἐχειροκρότησαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε., θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Πρέπει τὰ πράγματα νὰ τὰ ξεκαθαρίσωμεν, νὰ τὰ ἀκούῃ ὁ λαὸς καὶ νὰ τὰ μαθαίνῃ. Λοιπόν, ἀγαπητὲ κ. Πρόεδρε, ἡ τέως σοβαρὰ ἐφημερὶς ἔγραψεν αὐτά.

§22Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. «Τέως» σοβαρά;

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προβαίνω εἰς ὡρισμένας διαπιστώσεις καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προβῶ εἰς αὐτάς. Χθὲς ἤρχισαν τὰ ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα ἦσαν διατεταγμένα, μόλις εἶπον τὴν πρώτην ἀνώδυνον φράσιν καὶ ἔθεσα τὸ ἐρώτημα «ποῦ βαίνομεν». Ἑπομένως ψεύδονται ὅσοι λέγουν, τὸ ἀντίθετον καὶ ψεύδονται καὶ οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ἔγραψαν τὸ ἀντίθετον. Καὶ πληροφοροῦν ψευδῶς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διαπράττουσαι τὸ χειρότερον, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ διαπράττῃ ἡ τετάρτη ἐξουσία, ἔναντι τῆς κοινῆς γνώμης. Κύριε Πρόεδρε, τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ὡς πρὸς τὴν δῆθεν συναλλαγήν. Ἐκεῖ παρέλαβε τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ἠλιοῦ λεχθέντα ἕνα τμῆμα τοῦ Τύπου, τὰ παρέλαβεν, ἐνδεχομένως, ἀπὸ ἀφέλειαν, διότι πιθανὸν νὰ νομίζῃ, ὅτι πράγματι, ὑπάρχει συναλλαγή. Ὁ μὲν κ. Ἠλιοῦ δὲν διέπραξε τὸ λάθος τῆς ἀφελείας. Αἱ ἐφημερίδες, ὅμως, αὐταί, τὸ διέπραξαν. Σᾶς βεβαιῶ, κ.κ. συνάδελφοι, καὶ βεβαιῶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι οὐδεμία διαπραγμάτευσις ἐγένετο μεταξὺ τοῦ ἀναλαβόντος τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητοῦντος αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, κ. Τσιριμώκου, καὶ ἐμοῦ. (Φωναὶ ἐκ τοῦ βάθους τῆς αἰθούσης. Ἀρναούτης).

§24Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Συνεργασία ΕΑΜ–ΕΡΕ.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως εἶναι προκλητικὸν αὐτὸ ποὺ λέγω αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ κραυγάζεις; Οὔτε ἐζήτησεν ἡ ΕΡΕ τίποτε, οὔτε ζητεῖ, οὔτε θὰ ζητήσῃ ἐὰν σταθῇ ἡ Κυβέρνησις. Θὰ κρίνῃ ἕκαστον βῆμα της, θὰ τὸ σταθμίζῃ καὶ ἀναλόγως θὰ συμπεριφερθῇ, γνωρίζουσα ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις, ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσῃ δυσκολίας, ἡ Κυβέρνησις. Θὰ ἐπιβάλῃ, ἑπομένως, ἡ ΕΡΕ εἰς ἑαυτὴν περιθώρια πραγματικῆς καὶ εἰλικρινοῦς ἀνοχῆς. Ἐὰν ἐκινήθην, κ.κ. συνάδελφοι, καὶ ἐὰν ἐκινήθη ὁλόκληρος ἡ ΕΡΕ εἰς τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἀνεκοινώθη ὑπ’ ἐμοῦ χθές, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν βαθεῖαν ἐκτίμησιν τῆς κρισίμου καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ χώρα. Ἐξ ἴσου βαθεῖα εἶναι καὶ ἡ ἐκτίμησις τῆς καταστάσεως ἐκ μέρους τοῦ φίλου Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν. Καὶ δὲν εἶναι, νομίζω, ἐξ ἴσου βαθεῖα ἐκ μέρους ὅλων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ εὑρισκομένων. Ἀλλ’ εἰς ἄλλο συμπέρασμα καταλήγει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, εἰς ἄλλο καταλήγομεν ἡμεῖς. Δὲν ἀρνοῦμαι καὶ οὔτε θὰ ἀρνηθῶ τὴν ἀνάληψιν ἀπ’ εὐθείας εὐθυνῶν, ἐὰν τοῦτο θὰ ἦτο δυνατόν. Ἀλλὰ οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν συμπεριφέρονται ἀπέναντί μου — καὶ εὐτυχῶς εἶναι ἕνας μικρὸς μόνον ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου — δὲν θὰ ἔβλεπον εὐκόλως, ὄχι μόνον αὐτοί, ἀλλὰ καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν μὲ εὐπρέπειαν καὶ τὸν χθεσινόν μου λόγον καὶ παρακολουθοῦν σήμερον τὰ ὅσα λέγω, δυσκόλως θὰ ἠνείχοντο ἐμὲ ὡς Πρωθυπουργόν, ἐφ’ ὅσον εἶμαι Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ. Βεβαίως, πιστεύω καὶ ἐγώ, ὅτι αὐτὴ ἡ σειρὰ θὰ ἦτο ἡ ἀντικειμενικῶς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παραδόσεων, ὀρθή. Ν’ ἀνατεθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, ἐφ’ ὅσον ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας παρῃτήθη, διεφώνησεν, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον ἔπαυσε νὰ εἶναι Πρωθυπουργός. Καὶ πιστεύω, ὅτι ὀρθῶς ἔπραξεν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων καὶ δὲν μοῦ ἔδωσε τὴν ἐντολήν.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Ἀρναούτης.

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ ἐπιτρέπετε νὰ γίνεται αὐτὸ ποὺ ἔγινεν. Ὁσάκις γίνεται μνεία τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ὑπάρχει εἷς κύριος —εἰς τὸ βάθος — ὁ ὁποῖος φωνάζει ἕνα ἄλλο ὄνομα. Δὲν γνωρίζω, ποῖος εἶναι αὐτός. Τοῦτο, πάντως, πρέπει νὰ σταματήσῃ καὶ σεῖς πρῶτος, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ προστατεύσετε τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως καὶ ὁσάκις γίνεται μνεία τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, νὰ μὴ ἀκούεται ἕτερον ὄνομα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ γίνεται, σεβασμὸς πρὸς ὅλους.

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζω, λοιπόν, αὐτὴν τὴν διάθεσιν τῶν βουλευτῶν τοῦ Κέντρου, ἂν καὶ γνωρίζω, ἐπίσης, ὅτι ὡρισμένοι ἐκ τῶν κυρίων τῆς ΕΚ, ὡς ἄτομα δὲν ἔχουν ἀρνητικὴν διάθεσιν ἀπέναντί μου. Πάντως, ὡς φορεῖς πολιτικῆς εὐθύνης τὴν ἔχουν καὶ ξεχωρίζω αὐτὰ τὰ δύο πράγματα καὶ σέβομαι τὴν διάκρισιν. Γνωρίζων, λοιπόν, πάντα ταῦτα, δὲν ἐπρότεινα εἰς τὸν Βασιλέα τὴν λύσιν τῆς ἀναθέσεως τῆς ἐντολῆς εἰς ἐμέ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς ἣν περίπτωσιν θὰ ἐγίνετο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέτεινε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ δὲν θὰ ἐπραγματοποιεῖτο γενικωτέρα συνεργασία μεταξὺ τῆς ὑπὸ τὸν κ. Παπανδρέου Ε.Κ. καὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἄλλων Κομμάτων, ἀλλὰ μεταξὺ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῶν Προοδευτικῶν καὶ μερικῶν ὁμάδων τοῦ Κέντρου, δὲν θὰ ἐδεχόμην, τότε, τὴν συνεργασίαν αὐτήν, παρὰ ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ εἶχε τὴν πρωθυπουργίαν. Αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὸ ἐζήτησα μέχρι τοῦδε, διὰ νὰ μὴ προκαλέσω τοὺς συνεχῶς προκαλοῦντας ἐμέ, δηλαδὴ διὰ νὰ φανῶ πολιτικῶς εὐπρεπὴς καὶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συμπεριφέρονται, καθ’ ὃν τρόπον συμπεριφέρονται, ἀπέναντί μου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ δηλώσω ρητῶς, ὅτι ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, συνεργασία δὲν εἶναι νοητὴ μὲ συμμετοχὴν τῆς Ε.Ρ.Ε., παρὰ ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ μετάσχῃ μὲ τὰ ὅλα της.

§30ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ποτέ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε. Αἱ γνῶμαι εἶναι ἐλεύθεραι.

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπρέπεια ἀπέναντι τοῦ ἀγνώστου μέλλοντος.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοῶ τὰς γνώμας τοῦ ὁμιλοῦντος.

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅλων μαζί, ὅταν φωνάζουν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀπαγορεύεται, διότι ἀπαγορεύονται αἱ διακοπαί.

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐθεώρησα καθῆκον μου καὶ ὅταν ἐκλήθην ὑπὸ τοῦ Βασιλέως νὰ εἴπω τὴν γνώμη μου, ἀλλὰ καὶ ἐδῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἐδῶ ὅταν παρουσιάσθη καὶ ἐζήτησε ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἡ Κυβέρνησις Νόβα καὶ χθὲς νὰ εἴπω. (Θόρυβος...). Ἡ σιωπὴ τοῦ κ. Προέδρου, δὲν ἀποτελεῖ διακοπήν, ἀλλὰ αἱ ἰδικαί σας παρατηρήσεις (πρὸς τὴν πτέρυγα τῆς ΕΡΕ), ἀποτελοῦν διακοπὴν ἄνευ λόγου. Παρακαλῶ, ἡσυχάσατε. Κύριε Πρόεδρε, δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς, κατὰ τὴν πρώτην ἄνοδόν μου εἰς τὰ Ἀνάκτορα, ὅταν ὡρκίσθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Νόβα, εἶπον, ὅτι κατ’ ἀρχήν, ἡ Ε.Ρ.Ε., θὰ ἐσκέπτετο τὴν ὑπερψήφισιν χωρὶς νὰ δηλώσῃ καὶ αὐτὸ κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν. Κατὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Τσιριμώκου, δὲν τὸ εἶπα εἰς τὸν Βασιλέα, διότι δὲν τὸ εἴχαμε τότε ἀποφασίσει καὶ δὲν ἠμποροῦσα νὰ τὸ εἴπω. Ἀνῆλθον, κατόπιν αἰτήσεώς μου, εἰς τὰ Ἀνάκτορα. Ἐζήτησα νὰ εἴδω τὸν Βασιλέα, διὰ νὰ τοῦ ἐκθέσω ὡρισμένας ἀπόψεις. Καὶ χθὲς τὸ πρωΐ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσα. Διατὶ προέβην καὶ διατὶ προέβημεν ὅλοι, οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Ε.Ρ.Ε., εἰς αὐτὴν τὴν χειρονομίαν; Δὲν προέβημεν εἰς προσωπικὴν χειρονομίαν ἔναντι τοῦ κ. Νόβα, τοῦ συναδέλφου μου ἐν τῇ Ἀκαδημίᾳ ἢ τοῦ κ. Τσιριμώκου. Ὄχι. Ἐξετιμήσαμεν τὴν σοβαρότητα καὶ τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων. Διεπιστώσαμεν, ὅτι διὰ τοὺς κυρίους, τοὺς ἀπαρτίζοντας τὴν Ε.Κ., θὰ ἦτο δύσκολον νὰ δεχθοῦν ἢ καὶ νὰ ἀνεχθοῦν συμμετοχὴν τῆς Ε.Ρ.Ε. αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, συμμετοχήν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο πλήρης μὲ πρωτοβουλίας καὶ μὲ τὴν πρώτην θέσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἄλλως, δὲν εἶναι νοητὴ ἡ συμμετοχή. Καὶ δι’ αὐτὸ προετιμήσαμεν νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον μας καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Νόβα καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τσιριμώκου, καὶ δὴ χωρὶς τὴν παραμικρὰν — ἐπανέρχομαι εἰς τὸ κρίσιμον θέμα — συναλλαγήν. Οὐδὲν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Τσιριμῶκον. Συνηντήθημεν δίς. Μοῦ εἶπε τὰς ἀπόψεις του πρὶν ὁρκισθῇ καὶ ἀφοῦ ὡρκίσθη, τὸ παρελθὸν Σάββατον, μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ. Καὶ ὄχι μόνον δὲν τὸν ἐνεθάρρυνα, διότι δὲν εἴχομεν τὴν ἀπόφασιν ἀκόμη λάβει, ἀλλὰ ὅταν μὲ ἠρώτησε, ἐὰν εἶναι σοβαραὶ αἱ πιθανότητες νὰ δώσῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. τὴν ψῆφον της, ἀπήντησα, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ἐὰν ἡ πιθανότης αὐτὴ εἶναι κάτω ἢ ἐπάνω τοῦ 50%. Περίπου, αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπάντησίς μου. Καὶ διετύπωσε, τότε μάλιστα, ὁ κ. Τσιριμῶκος — καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ μόνη συναλλαγή, ἡ ὁποία ἐγένετο, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ εἴπω δημοσίως — μίαν παράκλησιν. Μοῦ εἶπε, κατὰ λέξιν: Ἐὰν πρόκειται ἡ Ε.Ρ.Ε. νὰ μὴ μοῦ δώσῃ ψῆφον, παρακαλῶ, νὰ μὴ τὸ εἴπητε εἰς τὴν Βουλὴν ὀλίγον πρὸ τῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας προηγουμένως, διὰ νὰ σπεύσω εἰς τὰ Ἀνάκτορα νὰ ὑποβάλω τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ ὑποβληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ταλαιπωρίαν μιᾶς παρατεταμένης, περιττῆς καὶ ἀκάρπου, συζητήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη συναλλαγή, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τοῦ κ. Τσιριμώκου καὶ ἐμοῦ. Δὲν τοῦ ἐζήτησα κἂν νὰ πληροφορηθῶ, διότι αὐτὸ θὰ ἐσήμαινεν ἐκδήλωσιν προθυμίας διὰ τὴν ὑπερψήφισιν τῆς Κυβερνήσεως, ποῖα μέτρα θὰ ἐλάμβανεν εἰς τὴν περίπτωσιν ἀναταραχῶν. Δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Ε.Ρ.Ε., ἡ λῆψις τῶν μέτρων. Ἐνδιαφέρει ἡ παῦσις τῆς ἀναταραχῆς. Ἐάν, εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως, ἐπετυγχάνετο ἡ παῦσις τῆς ἀναταραχῆς, ἡ μείωσις τῆς ἐντάσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει, ὁ ὑποβιβασμὸς τοῦ τόνου τῆς μισαλλοδοξίας, αὐτὸ καὶ μόνον θὰ ἤρκει διὰ νὰ θεωρήσῃ ἡ Ε.Ρ.Ε., ὅτι ἔπραξε τὸ καθῆκον της, δίδουσα τὴν ψῆφον της ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τσιριμώκου. Δι’ αὐτὸ — ἔτσι ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ μίνιμουμ προγράμματος — ὀρθῶς ἔπραξεν, ὁ κ. Τσιριμῶκος καὶ διετύπωσεν ἕνα μίνιμουμ προγράμματος, τὸ ὁποῖον, οὔτε αὐτὸ δὲν ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον οἱασδήποτε προηγουμένης συζητήσεως κἄν, ἔτι δ’ ὀλιγώτερον συναλλαγῆς, μὲ τὸν κ. Τσιριμῶκον. Ὁ κυριώτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὴν ἀπόφασιν δὲν ἐλάβαμεν προχθὲς καὶ τὴν ἐλάβαμεν χθές, ἦτο διότι ἠθέλαμεν τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἓν τέταρτον πρὸ τῆς εἰσόδου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν αἴθουσαν, τὸ ἔλαβα, ὅπως καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, τὸ κείμενον αὐτὸ ἠθέλαμεν νὰ τὸ μελετήσωμεν. Καὶ τὸ ἐμελετήσαμεν καὶ εἴδαμεν, ὅπως εἶπον χθές, ὅτι δὲν παρεῖχεν ἔδαφος κριτικῆς, ἐκτὸς ἀπὸ μίαν μικρὰν παράλειψιν. Καὶ τὴν ἐπεσήμανα διὰ τὴν ὕπαρξιν ἀπολύτου ἀντικειμενικῆς, ἐκ μέρους μου, κρίσεως, σχετικῶς μὲ τὸ κείμενον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἡ ὑβριζομένη Ε.Ρ.Ε., τῆς ὁποίας ὁ Ἀρχηγός, δὲν εἶχε δυνατότητα χθὲς νὰ ἀναπνεύσῃ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ὅμως, ὡμίλησε χωρὶς σχεδὸν νὰ ἀναπνεύσῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὴν Ε.Κ. προέβη εἰς τὰς εἰσηγήσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβη πρὸς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα. Ἐὰν βεβαίως, πέσῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τσιριμώκου, τότε ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ διεκδικήσῃ ὁπωσδήποτε τὰ πλήρη δικαιώματά της καὶ ἀπέναντι τοῦ Βασιλέως καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§38Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν εἶχε ποτὲ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἠλαττωμένα τὰ ἀνακλαστικὰ καὶ ἠλαττωμένην δύναμιν νὰ ἀντιδρᾷ ἀμέσως ἀντιλαμβανόμενος ἀμέσως περί τίνος πρόκειται καὶ νὰ ἀντιδρᾷ ἀμέσως, μερικὲς φορές, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος κουράζει τὸν ἑκάστοτε, ἐπὶ τοῦ βήματος, διακόπτων ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν.

§39Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς διέκοψα.

§40Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν λέγω αὐτό. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, σήμερον ἔρχεται ὀψίμως διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἐκ σατανικῆς τινος σκοπιμότητος ἰσχυρίσθην περὶ συναλλαγῆς, ἡ ὁποία εὐθέως δὲν ὑπῆρξεν, ὡς βεβαιώνει, μεταξὺ τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Φυσικά, αὐτὸ ἔγινεν ὀψίμως, διότι ἡ διατύπωσις ἡ χθεσινή, ἡ ἰδική μου, δὲν ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ δίδῃ ἀφορμὴν εἰς οἱανδήποτε παρατήρησιν, ἐγὼ παρετήρησα ἄλλο πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἤκουσα καὶ μάλιστα ἠρώτησα ἐκείνην τὴν στιγμήν, ποῖος ἦτο αὐτὸς ὁ συγγραφεύς, παρετήρησα ἄλλο γεγονός, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἑτερόκλητα, ἑτερογενῆ καὶ παντοδαπὰ στοιχεῖα, ἔλεγεν ὁ συγγραφεύς, τὸν ὁποῖον ἐπικαλοῦμαι, διὰ ρεφενέ, ὅπως εἶχον εἴπει ἐγώ, συγκροτούμεναι πλειοψηφίαι ἐκφράζουσαι κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀντιπαρετάχθησαν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, μὲ τελείως, διαμετρικῶς διάφορον πρόγραμμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν χρήσιμον ἔργον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσουν οὐδὲν πρόγραμμα. Τώρα, ἐὰν δὲν ὑπῆρξεν, ἢ ὑπῆρξε συνεννόησις καὶ συμφωνία, ἀνεξαρτήτως τοῦ τί ἀντιλέγει, ὡς πρὸς τὴν ἐπιψήφισιν ἢ καταψήφισιν, δὲν ὑπάρχουν δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιχειροῦν ἀλλοῦ νὰ διαιρέσουν καὶ ἀλλοῦ νὰ συμπληρώσουν καὶ ὑπῆρξε σήμερον ἕνα τρομερὸν ἄτοπον ὅπου καὶ ἂν ἴχνος εὐαισθησίας περιεσώζετο, δὲν θὰ συνέβαινεν ὄχι εἰς τὴν χώραν μας, ἀλλὰ καὶ εἰς οἱανδήποτε ὑποανάπτυκτον καὶ ἡμιβάρβαρον χώραν, ὅτι ἐπικειμένης τῆς ἀγορεύσεως πολιτικοῦ ἡγέτου, ἔγιναν μακραὶ καὶ ἐπανειλημμέναι, νομίζω δύο, ἐπισκέψεις τοῦ συμβούλου, τοῦ ἰδιωτικοῦ συμβούλου τοῦ Ἀνακτοβουλίου, πρὸς αὐτόν, λοιπόν, ἂν ὑπάρχουν ἄνωθεν κέντρα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιτυγχάνεται, ἄλλων μὲν πολιτικῶν δυνάμεων θρυμματισμός, ἄλλων δὲ ἡ συμπλησίασις, φθάνομεν στὸ ἴδιο πρᾶγμα, στὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα, τῆς ὑπάρξεως μιᾶς, ἐξ ἀντικειμένου, συνεννοήσεως ἢ μιᾶς, ἐξ ἀντικειμένου, συναλλαγῆς. Τώρα, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., λέγει, ὅτι δὲν ἐζήτησε τίποτε, δὲν ἐπεδίωξε τίποτε, ἀποφασίζων τὴν παροχὴν ὑποστηρίξεως εἰς τὸ νέον σχῆμα. Ἀλλὰ ὁ ἴδιος ὁ κ. Τσιριμῶκος καὶ χθὲς ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ἐτόνισεν, ὅτι ἐδῶ δὲν ἐφαρμόζει τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ πιστεύω, ὅτι εἶναι δυνατόν, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, νὰ ἀποτελέσῃ τὴν πρέπουσαν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων, στηριζόμενος ἐπὶ δανείου ψήφου, ἐχούσης τελείως διαφορετικὸν πρόγραμμα, κατ’ ἀνάγκην, περιορίζεται εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζει παραδεκτὸν διὰ νὰ δημιουργήσῃ διὰ μὲν τὸν ἑαυτόν του ἕνα ἄλλοθι, διὰ δὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. μίαν εὐθύνην. Καὶ εἶναι δυνατὸν αὔριον, πρὸ οἱασδήποτε ἀποτυχίας, νὰ εἴπῃ, ἐμένα δὲν μὲ ἄφηνεν ἡ πλειοψηφία, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηριζόμην, νὰ ἐφαρμόσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἔσωζεν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιτυχῶς θὰ ἀντεμετώπιζε τὴν κατάστασιν, τί νὰ σᾶς κάνω, στὴν πλειοψηφίαν τῆς Ε.Ρ.Ε. ἠναγκάσθην νὰ στηριχθῶ καὶ ἐν τούτοις, καὶ παρὰ ταῦτα, παρὰ τὸ ὅτι εἶναι ἕνα ἄλλοθι καὶ μετατόπισις εὐθυνῶν, καὶ παρὰ τὸ ποτὲ πιά, ποτὲ πιά, ποτὲ πιὰ τῆς Θεσσαλονίκης, λέγετε ὅτι δὲν ζητεῖτε τίποτε. Ζητεῖτε τὸ πᾶν, τὸν θρυμματισμὸν τοῦ ἰσχυροῦ ἀντιθέτου κόμματος. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε. Κατὰ τὴν ἄποψίν του, πρόκειται περὶ μιᾶς τακτικῆς, τῆς ὁποίας τὰ διδάγματα ὑπάρχουν εἰς τὸν καὶ ὑπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, προσφάτως, μνημονευθέντα Φλωρεντινὸν συγγραφέα. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, ἐπήρατε τὴν συνήθειαν,— αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ μὴ τὸ θεωρήσητε ὡς κριτικὴν ἐξ ἀντιθέσεως — ἐπήρατε τὴν συνήθειαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι συνήθεια προσαρμοζομένη πολὺ–πολὺ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅπου ὅλοι, ἀνεξαρτήτως μορφώσεως ἢ μὴ μορφώσεως, καλλιεργείας ἢ μὴ καλλιεργείας, εἴμεθα τὸ ἴδιον, ἐπήρατε τὴν συνήθειαν νὰ βαθμολογῆτε. Ὑπήρξατε ὀλίγον καιρὸν καθηγητής...

§41Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποτὲ δὲν ἐβαθμολόγησα.

§42Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ βαθμολογεῖτε τοὺς πάντας. Τώρα ἐπεκτείνετε καὶ ἔξω τῆς αἰθούσης τὴν βαθμολογίαν καὶ βαθμολογεῖτε τὰς Ἐφημερίδας.

§43Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαίωμά μου εἶναι.

§44Η. ΗΛΙΟΥ. Δικαίωμά σας εἶναι, ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ βαθμολογηθῶ ἀπὸ σᾶς, τὸ ἀρνοῦμαι.

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως ἐκεῖναι δὲν μᾶς βαθμολογοῦν; Μόνον αἱ ἐφημερίδες θὰ μᾶς βαθμολογοῦν; Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ βαθμολογῶμεν τὰς ἐφημερίδας;

§46Η. ΗΛΙΟΥ. Νὰ ἀντικρούσετε τὴν πολιτικὴν τῆς ἐφημερίδος ἢ οἱουδήποτε προσώπου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης ὡς πολιτικήν, εἶναι καὶ δικαίωμα καὶ χρέος καὶ νὰ τὴν ἀντικρούσετε ἐφ’ ὅσον δὲν συμφωνεῖτε, ἂν ὅμως ὁμιλῆτε περὶ τῆς καλλιεπείας τῆς σοβαρότητος τῆς ἐφημερίδος...

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον πρὸ ἡμερῶν καὶ ἔτσι δὲν ἔχετε δίκαιον ὑπενθυμίζοντες εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους μόνον ὡρισμένας παλαιοτέρας παρατηρήσεις, σᾶς εἶπον, ὅτι κατέχετε τουλάχιστον ὅσον καὶ ἐγὼ τὴν ἱστορίαν, καὶ τὸ εἶπον εἰλικρινῶς.

§48Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν παραπονοῦμαι δι’ αὐτό.

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ τὸ ἑξῆς. Αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι μὲ κρίνουν, μὲ κρίνουν ἁπλῶς, δὲν μὲ βαθμολογοῦν, δὲν μὲ ὑβρίζουν, δὲν χρησιμοποιοῦν καὶ χυδαίας ἀκόμη λέξεις ἐναντίον μου; Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, ἐγὼ ὡμίλησα περὶ σοβαρότητος ἢ μή....

§50Η. ΗΛΙΟΥ. Ἂς μὴ ἐπιμηκύνωμεν.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσα δικαιώματα ἔχομεν, δὲν λέγω, ὅτι ἔχουν κατώτερα. Ἴσα δικαιώματα ἔχομεν, ἀλλὰ ἡ Βουλὴ ἔχει ἀσυγκρίτως μεγαλύτερα δικαιώματα ἀπ’ ὅλας τὰς ἐφημερίδας.

§52Η. ΗΛΙΟΥ. Ἂς μὴ ἐπιμένωμεν εἰς αὐτό, διότι αὐτὸ δὲν εἶναι ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θέλω νὰ καταλήξω. Ἐπήγατε, λοιπόν, σήμερον, μὲ τὴν συνήθειαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε, ὄχι μόνον νὰ διαφωνήσετε πρὸς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν, ἢ τὰς ἐπικρίσεις, τὰς ἀτόπους, κατὰ τὴν γνώμην σας, ἀλλὰ νὰ βαθμολογήσετε τὴν σοβαρότητά των. Καὶ ἐκάματε τὴν βαθμολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε. Συνάγοντες...

§53Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν εἰς τὴν ὁδὸν Χρήστου Λαδᾶ, τὰ ἐγκρίνετε;

§54Η. ΗΛΙΟΥ. ... συνάγοντες τὸ κριτήριον τῆς σοβαρότητος ἀπὸ τὴν ἔκτασιν, ἡ ὁποία δίδεται ἑκάστοτε εἰς τὰς ἀπόψεις τὰς παρ’ ὑμῶν ἐκτιθεμένας, εἰς μίαν ἐφημερίδα ἢ εἰς τὴν ἄλλην. Ἐάν, ὅμως, τὸ ἐμετρούσατε καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἐφημερίδας, τὰς ὁποίας ἀναγνωρίζετε ὡς σοβαράς, ἐξ ἀντιδιαστολῆς, θὰ ἐβλέπατε, ποία παραμόρφωσις διὰ παρασιωπήσεως, γίνεται. Διότι, ὅπως ἠξεύρετε καὶ διὰ παρασιωπήσεως γίνεται ἡ παραμόρφωσις, ὄχι μόνον δι’ ἀλλοιώσεως κειμένων. Χρησιμοποιεῖται, ὡς στόχος, παρὰ τῶν σοβαρῶν, ὡς λέγετε, ἐφημερίδων, ἡ ἀποκρυβή. Αὐτὸ μοῦ φέρει εἰς τὴν μνήμην καὶ ἕνα ἄλλο κανάλι, πέραν τοῦ ἀρχικοῦ κέντρου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται συμπλησίασις καὶ διάσπασις καὶ ἕνα ἄλλο κανάλι, ἕνα ἄλλο συγκρότημα σοβαρὸν καθ’ ὑμᾶς, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ ὑπάρχει γενικῶς πίστις, ὅτι γίνονται καὶ συνεννοήσεις καὶ συμπλησίασις.

§55Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας ἀπὸ τῆς θέσεώς σας ἀνεφέρθητε, ἂν ἤκουσα καλῶς, εἰς τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου τοῦ Βασιλέως σήμερον τὸ πρωΐ.

§56Η. ΗΛΙΟΥ. Μάλιστα.

§57Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἐτέθη τὸ ζήτημα αὐτό, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ καὶ ἐπιθυμῶ νὰ διαβεβαιώσω ὄχι τὸν κ. Ἡλιοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι πράγματι ἐγένετο ἐπίσκεψις τοῦ κ. Χοϊδᾶ πρὸς ἐμέ, ἀλλ’ οὐδ’ ἡ παραμικρὰ ἔστω κατεβλήθη προσπάθεια ἐπηρεασμοῦ, οὐδ’ ἀφεώρα ἄλλωστε τὴν σημερινὴν συζήτησιν. Ὅταν κάτι δημοσιεύεται εἰς τὰς ἐφημερίδας, δὲν εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον εἶναι ὕποπτον. Ἀκριβῶς τὸ μυστικὸν χαρακτηρίζει τὴν συνωμοσίαν. Τὸ φανερὸν δὲν ἔχει ποτὲ τὶ τὸ ἐπικίνδυνον. Ἠμποροῦσα νὰ ἴδω τὸν κ. Χοϊδᾶ 10 φορὰς χωρὶς νὰ γνωσθῇ. Τὸ ὅτι τὸ ἔγραψαν αἱ ἐφημερίδες ἀποδεικνύει ὅτι οὐδὲν τὸ παράτυπον ἐκάλυπτεν. Εἶναι γνωστὸν ἄλλωστε εἰς τὴν Βουλὴν ποίαν πίστιν τρέφω εἰς τὸν Βασιλέα. Τὸ ὅτι ἤδη καταψηφίζω τὴν Κυβέρνησιν δεικνύει περιτράνως ὅτι ὁ Βασιλεύς, ἢ οἱοσδήποτε Σύμβουλος τοῦ Βασιλέως οὐδόλως οὔτε διενοήθη οὔτε ἠθέλησε νὰ ἀσκήσῃ ἐπιρροὴν ἐπὶ πολιτικοῦ ἀρχηγοῦ, δεδηλωμένης βασιλοφροσύνης.

§58Η. ΗΛΙΟΥ. Διευκρίνισα τοῦτο, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἐκ μέρους τοῦ Συμβουλίου τοῦ Βασιλέως ἡ εὐαισθησία, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπῆρχε μία πληροφορία περὶ τῆς στάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανε ἐνδεχομένως τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπίσης ὑπῆρχε μία προσέγγισις, μία μικρὰ διαφορά, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἐκεῖθεν νὰ ὑπάρχῃ ἡ εὐαισθησία τῆς ἀποφυγῆς πάσης παρεξηγησίμου ἐνεργείας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περὶ τῆς γυναικὸς τοῦ Καίσαρος κανόνος. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, λαβὼν τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐπέδειξε περιτράνως, ὅτι καὶ ἂν ἐγένετο προσπάθεια ἐπηρεασμοῦ, δὲν ἐπηρεάσθη. Αὐτὸ εἶναι δεδομένον. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ἀλλὰ δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πιστευτὸν ἀπὸ τὸ Πανελλήνιον, δεδομένου ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες συχνὰ καὶ χωρὶς νὰ εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι Ὑπουργοὶ καλύπτουν μερικὰς πράξεις μὴ κανονικάς. Ἐκεῖνο περὶ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ὑπάρξῃ βεβαιότης εἶναι, ὅτι δὲν ἐγένετο προσπάθεια ἐπηρεασμοῦ, ἀλλὰ ἐκ λεπτότητος καὶ προσηλώσεως, ἂν θέλετε πρὸς τὸν Θρόνον, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν τὴν καλύπτει.

§59Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τιμῶ τὸν κ. Ἡλιοῦ καὶ λυποῦμαι εἰλικρινῶς, ὅτι μοῦ ἀπήντησε κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον μοῦ ἀπήντησεν, διότι γνωρίζει, ὅτι εἶχον πάντοτε τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου καὶ τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ἀπόψεών μου. Δὲν ἀπεπειράθην νὰ κρύψω κανένα καὶ νὰ καλύψω κανένα. Εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀλήθειαν. Οὐδεὶς ἦτο δυνατὸν νὰ μὲ ἐπηρεάσῃ, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ προσπαθήσῃ οὔτε νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ μὲ ἐπηρεάσῃ. Ἀλλὰ ἡ μνεία ἀκριβῶς τῆς συζητήσεως τῆς σημερινῆς οὐδὲν ἀποδεικνύει. Διότι τότε θὰ ἦτο διαβλητὸν τὸ ὅτι χθὲς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἐζήτησε νὰ ἴδῃ τὸν Βασιλέα. Δὲν ἀποτελεῖ κανὲν ἄτοπον, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου τοῦ Βασιλέως συναντᾶται μὲ ἕνα πολιτικὸν Ἀρχηγόν, οἱονδήποτε, οἱανδήποτε ἡμέραν, οἱανδήποτε ὥραν καὶ οἱανδήποτε στιγμήν. Ζητῶ καὶ ἐγὼ σεβασμὸν καὶ ἠξεύρετε, ὅτι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν δίδω, δὲν τὴ δίδω ἀπὸ τὰ γνωστὰ πρὸς τὸν Βασιλέα αἰσθήματα ἀπολύτου ἀφοσιώσεως, τὴν δίδω ὡς τίμιος ἄνθρωπος ποὺ δὲν δέχεται νὰ γίνεται οὐδεμία παρερμηνεία.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§61Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, ἀλλὰ ἐλέχθησαν μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἴσως νὰ εἶναι συνέπεια τῆς μεγάλης συζητήσεως περὶ ὑπάρξεως πολλῶν εἰδῶν Κ.Υ.Π. καὶ πολλῶν εἰδῶν ὑποκλοπῶν τηλεφωνημάτων καὶ νομίζω, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον γίνεται συζήτησις περὶ τῶν τυχὸν συναντήσεων τὰς ὁποίας εἶχε πᾶς πολιτικὸς ἀρχηγός. Φαντάζομαι ὅτι ἔχει ἐπαναληφθῆ εἰς τὸ παρελθόν. Θὰ πρέπει νὰ κάμωμεν ἕνα συνεργεῖον νὰ ἀναδιφίσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ὅλων τῶν ἐποχῶν διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἐγένετο συζήτησις ποτέ, ὅτι ἕνας πολιτικὸς ἀρχηγὸς ἐπηρεάσθη ἢ δὲν ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὴν αʹ ἢ βʹ ἐπίσκεψιν. Εἶναι νομίζω πολὺ λυπηρὸν τὸ ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα γίνεται αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν ἀποκλείεται εἰς τὰς ἐφημερίδας νὰ γράφωνται αὐτά, ἀλλὰ εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὑπάρχει αὐτὸ ποὺ εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὑπάρχουν τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα καθορίζουν τὸ πλαίσιον ἐντὸς τοῦ ὁποίου αἱ κοινοβουλευτικαὶ συζητήσεις δύνανται νὰ γίνωνται ἢ δὲν δύνανται νὰ γίνωνται.

§62Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. ... (Δὲν ἠκούσθη).

§63Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρ. Κυβερν.). Δὲν ἀποτελεῖ φίλε κ. Μπριλλάκη....

§64Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. ..... Ὁ κ. Χοϊδᾶς.

§65Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρ. Κυβερν.). Δὲν προσθέτει τίποτε οὔτε εἰς τὰς ἀπόψεις σας οὔτε εἰς τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως τὸ νὰ ἀναφέρετε ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Πολιτικοῦ Οἴκου τοῦ Βασιλέως ἐπεσκέφθη τὸν κ. Μαρκεζίνην τὸ πρωΐ καὶ προσεπάθησε νὰ τὸν πείσῃ, ἀλλὰ δὲν τὸν ἔπεισε καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης κατεψήφισε τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐπεσκέφθη τὸν κ. Κανελλόπουλον καὶ τὸν ἔπεισε νὰ ψηφίσῃ ὑπέρ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καταβιβάζει τὸ ἐπίπεδον τῆς συζητήσεως. Δὲν ἀποτελεῖ προσπάθειαν ἐναντίον ἐκείνου, ἐναντίον τοῦ ὁποίου θέλετε νὰ βάλετε, ἀλλὰ ἀποτελεῖ πολεμικὴν ἐναντίον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου αὐτὴ ἡ προσπάθεια νὰ καταπέσῃ εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι μὲ ἕνα νεῦμα τῶν Ἀνακτόρων ἐνεργοῦν. Εἶναι ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καταλήγει εἰς βάρος τοῦ Κοινοβουλίου. Τώρα τελευταίως σᾶς βλέπω κοπτόμενον ὑπὲρ τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐὰν δὲν σᾶς συγκινοῦν αὐτὰ ἐσᾶς, νὰ ἐπιτρέψητε νὰ συγκινοῦν ἐμένα. Θὰ ἤθελον διὰ τελευταίαν φορὰν νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ προγράμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ τοῦ ὁποίου ἡ κοινοβουλευτικότης εἶναι τόση, ὥστε σήμερον ποὺ ἡ ἀτμόσφαιρα εἶναι κάπως πιὸ ἤρεμος ἠμπορῶ νὰ τὸ εἴπω, ἔχει μελετήσει τὰς γραφὰς καὶ ὅτι μία Κυβέρνησις πρὶν ψηφισθῇ ὀνομάζεται σχῆμα, ἀλλὰ δύναται νὰ κυβερνᾶ κατὰ τὰς ἡμέρας ποὺ εἶναι Κυβέρνησις πρὶν λάβῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὀνομάζεται Πρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ δίδει διαταγὰς καὶ ἐκτελοῦνται αἱ διαταγαί του, διότι ἀποτελεῖ τὸ Κράτος, διότι δὲν ὑπάρχει κενὸν εἰς τὴν διοίκησιν, ἀλλὰ ὑπάρχει Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν ὠνόμασε «σχῆμα». Ἀλλὰ ὀνομάζεται σχῆμα ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ σχήματος. Ἀπόψε μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἀναφέρῃ μὲ μόνον τὸ ὄνομά μου, χωρὶς τὸ σχῆμα —πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι εὔσχημος τρόπος νὰ ἀποφύγῃ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἔκφρασιν— καὶ μὲ τιμᾶ τοῦτο ἰδιαιτέρως, διότι καὶ ἐγὼ τιμῶ τὸ ὄνομά μου. Ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, εἶπεν, ὅτι ἀπὸ ὅλα αὐτὰ ποὺ βγαίνουν, ὑπάρχει ἓν ἄλλοθι. Ὅταν λέγω, ὅτι βεβαίως τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἀναπτύσσω δὲν εἶναι ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον, αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν θέλω τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔκαμον. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, πρώτην φορὰν ἠκούσθη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἐπὶ 3 ἢ 4 ἔτη μετὰ τὸ 1947 εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ στρατηγοῦ Ντὲ Γκὼλ εἰς τὴν Γαλλίαν μετεῖχεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κ.Κ. Γαλλίας ὁ Μωρὶς Τορέζ. Ἐφηρμόζετο τὸ πρόγραμμα τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, μετὰ τὸν πόλεμον, ἡ πολιτικὴ τοῦ Κ.Κ.Γ.; Κυβέρνησις συνεργασίας εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχε τὸ Κ.Κ. Γαλλίας τὸ 1947 ἐπίσης μετεῖχον καὶ οἱ σοσιαλισταὶ καὶ οἱ κομμουνισταὶ καὶ οἱ καθολικοί. Τότε ἐλήφθησαν διάφορα μέτρα καὶ πολλὰς φορὰς ἦσαν τέτοια τὰ μέτρα, ὥστε νὰ ἀναγκάζεται ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κ.Κ. Γαλλίας νὰ εἶναι ὁ ἴδιος ἐπὶ κεφαλῆς τῆς προσπαθείας τῆς καταστολῆς ἀπεργιῶν, τὰς ὁποίας ὑπεκίνουν οἱ Τροτσκυσταί, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι οἱ κομμουνισταὶ εἶχον ἐγκαταλείψει τὰς ἰδέας των καὶ ἦσαν ὑπόδουλοι εἰς τὸν Ντὲ Γκώλ. Ὅταν ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ ἀλφαβητάριον τὸ πολιτικόν, δὲν χρειάζεται νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸν Μακιαβέλι. Διότι ὑπάρχει εἰς τὴν πρόσφατον πεῖραν τῶν Ἐθνῶν. Μὲ ἐρωτᾶτε ἂν ἀναζητῶ ἄλλοθι, διότι δὲν θὰ ἐφαρμόσω τὸ πρόγραμμά μου. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι οὔτε ἡ Ε.Κ. ἐν τῷ συνόλῳ της εἶχε πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἱκανοποίει ὅλα τὰ στελέχη τὰ μετέχοντα τῆς Ε.Κ. Αὐτὸ τί σημαίνει; Δὲν σημαίνει οὔτε ἄλλοθι οὔτε ὑπεκφυγήν. Σημαίνει τὸν ρεαλισμὸν τῆς ἑκάστοτε ἐπιδιώξεως τῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖ ἡ πραγματικότης. Αὐτὰ εἶπον εἰς τὰς προγραμματικάς μου δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνεγνώσθησαν, διότι ὁ σκοπὸς δὲν ἦτο ἡ ἀπάντησις εἰς αὐτάς, ἀλλὰ μόνον ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον μου καὶ τίποτε ἄλλο. Ἐν συνεχεία ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ ἀνέφερε καὶ σήμερον μίαν ἔκφρασιν, τὴν ὁποίαν ἐπανέλαβον πολλὰς φοράς, ὅτι ὁ λαὸς δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ΕΡΕ ποτὲ πλέον. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ Λαὸς δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ΕΡΕ ποτέ. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι καὶ ἡ ΕΡΕ δίδουσα ψῆφον ἀνοχῆς εἰς ἐμέ, γνωρίζει, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ τὴν νίκην τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ καὶ ὅτι ἡ ΕΡΕ δὲν ἐπιθυμεῖ τὴν νίκην τῆς Κυβερνήσεώς μου, διότι ἂν ἡ ΕΡΕ ἔφθανε τὴν ἰδικήν μου πολιτικὴν ἀλλοίμονόν της, διότι δὲν θὰ εὑρίσκοντο λαϊκαὶ μᾶζαι νὰ τὴν ἀκολουθήσουν. Εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ δέχεται τὴν ἰδικήν μου πολιτικήν, ὅπως καὶ ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἔχῃ πλειοψηφίαν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ΕΡΕ μὲ τὴν σειράν της εὔχεται νὰ μὴ συγκεντρώσῃ πλειοψηφίαν ἡ Ε.Κ. Ὁ κ. Μαρκεζίνης δέ διότι ἐφαντάζετο, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ ποθούμενον δηλ. εἰς τὴν καταψήφισιν, ὡμίλησεν περὶ καθέτου πτώσεως τῆς πολιτικῆς τῆς Ε.Κ. λόγῳ τῆς καταστροφῆς τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν αὕτη εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς προτείνων μετὰ ταῦτα Κυβέρνησιν ἐθνικῆς συνεργασίας. Αὐτὰ ἀγαπητοὶ κ.κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι βαθεῖαι πολιτικαὶ σκέψεις εἶναι ἁπλοῦν ἀλφαβητάριον, τὸ ὁποῖον λόγῳ τοῦ πάθους καὶ τῆς πολιτικῆς ἐπιθυμοῦμεν νὰ γνωμοδοτήσωμεν. Εἰς κανένα μέρος τοῦ κόσμου δὲν θὰ συνεζητεῖτο, τὶ συζητεῖται, συζητεῖται καὶ πάλιν ἀπόψε ἐκ μέρους τοῦ Ἐκπροσώπου τῆς ΕΔΑ, τὸ θέμα τοῦ θρυμματισμοῦ τῆς περιφήμου πλειοψηφίας Ε.Κ. Ἐκεῖ βεβαίως, νομίζω ὅτι εἶναι εἰλικρινὴς ὁ κομματικὸς ὁλοκληρωτισμὸς εἶναι ἕνα πρᾶγμα ἄγνωστον διὰ τὴν Βουλήν, εἶναι ἄγνωστον διὰ τὸ Κοινοβούλιον. Εἶναι θέμα ὅμως τὸ ὁποῖον αἰσθάνεται πολὺ καλὰ ἡ ΕΔΑ καὶ διὰ τοῦτο ὡρισμένα ἀπὸ τὰ συνθήματα ἠμπόρεσε νὰ τὰ περάσῃ καὶ εἰς ἄλλους ποὺ δὲν ἀνήκουν εἰς τὸν κομματικὸν ὁλοκληρωτισμόν. Ὁ βουλευτὴς κατὰ τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα δὲν εἶναι δεμένος οὔτε διὰ ὅρκου διὰ νὰ εἶναι ἐπίορκος οὔτε δι’ ἄλλου τινὸς πράγματος μὲ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει. Εἶναι δεμένος μὲ τὴν λαϊκὴν ἐντολὴν ὡς τὴν ἀντιλαμβάνεται καὶ ἐὰν δὲν τὴν τηρήσῃ ὑπάρχει ὁ λαός, διὰ νὰ τὸν τιμωρήσῃ. Καὶ εἶναι δεμένος μὲ τὴν συνείδησίν του τὴν ὁποίαν ἔχει δικαίωμα νὰ τὴν ἀκολουθήσῃ. Καὶ ἐὰν πάρετε τὴν κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν ὄχι μόνον τῆς Ἑλλάδος ἀλλὰ ὅλων τῶν χωρῶν θὰ ἰδῆτε ὅτι ὑπάρχουν ἀλλεπάλληλοι δημιουργίαι κομμάτων καὶ διασπάσεις κομμάτων μέσα εἰς τὴν Βουλὴν μέχρι τοῦ σημείου νὰ γίνουν διάφοροι πλειοψηφίαι ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἐψηφίσθησαν. Ὁ ἴδιος ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἔχει δημιουργήσει δὶς κόμμα εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ὄχι μόνον ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Στεφανόπουλος, εἶχε δημιουργήσει τὸ Λαϊκὸν Ἑνωτικὸν Κόμμα ἀποσπώμενος ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ποῦ νὰ ἐνθυμηθῶ τὰ διάφορα κόμματα ποὺ ἔχουν σχηματισθῆ ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὰς διασπάσεις τῶν κομμάτων. Σήμερον αὐτὸ παίρνει τὸν χαρακτῆρα πράξεως ἀνεπιτρέπτου εἰς τὴν ὁποίαν ἀναμιγνύονται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ κοινοβουλίου. Ταῦτα πάντα διὰ νὰ ἐκπέσῃ ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ ἡ ἐκτίμησις καὶ τῶν βουλευτῶν καὶ ἑνὸς μέρους τοῦ λαοῦ ἐπὶ ἑνὸς τμήματος τῆς Ε.Κ. ἀποτελουμένου ἄλλωστε ἀπὸ στελέχη τῶν ὁποίων τὸ βάρος τὸ πολιτικὸν καὶ τὴν συμβολὴν οὐδεὶς ἠμφεσβήτησε, διὰ νὰ ἐκπέσῃ ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς αὐτά. Αὐτὰ μεταβάλλονται εἰς ἕνα μῦθον συνωμοσιῶν καὶ ἐπιρροῶν ἔξωθεν, ἄνωθεν καὶ ἄλλοθεν, ἐνῷ εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἀπὸ τὴν πορείαν τῆς Ε.Κ. ἡ ὁποία ἐξελιχθεῖσα εἰς μοναρχικὸν κόμμα ἦτο μοιραῖον νὰ πάθῃ αὐτὰ ποὺ ἔπαθε, τὴν διάσπασιν. Καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μένουν, παρ’ ὅλον ὅτι πιστεύουν αὐτὰ ποὺ λέγω, πιστεύουν ὅτι ἀκολουθοῦν τὴν συνείδησίν των καὶ πράττουν τὸ καθῆκον των. Οὐδένα κατηγορῶ διότι παρ’ ὅλα ταῦτα θέλουν νὰ παραμείνουν καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ κατηγορήσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ σειρὰν μηνῶν καὶ ἐτῶν αὐτὸ τὸ λέγω διὰ τὸν ἑαυτόν μου, κραυγάζουν διὰ τὴν καλυτέραν ὀργάνωσιν διὰ νὰ προφθάσουν τὴν διάσπασιν ἑνὸς κόμματος ποὺ ἦτο εἰς τὴν ἀρχὴν μωσαϊκὸν καὶ ἔφθασεν εἰς ἕνα σημεῖον νὰ μὴ ἠμπορέσῃ νὰ ἀνθέξῃ ὥστε νὰ προκαλῆται ἀπὸ ἕνα μόνον ἄνθρωπον βαθεῖα ἐθνικὴ κρίσις τὴν ὁποίαν προσπαθοῦμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν.

§66Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Τσιριμῶκος ἠθέλησε νὰ παραλληλίσῃ δύο πράγματα τελείως ἀνόμοια. Τὰς συμμαχικὰς Κυβερνήσεις εἰς Κοινοβούλιον, ὅπου δὲν ὑπάρχει κόμμα ἀπολύτου πλειοψηφίας καὶ τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον συμβαίνει σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι ἐνῷ εἰς ἕνα πολὺ πέραν τοῦ πολιτικοῦ, ἐθνικὸν ἀγῶνα τοῦ λαοῦ διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Δεξιᾶς τῆς 16 Φεβρουαρίου, συνεκρούσθησαν διαμετρικῶς ἀντίθετοι γραμμαί, ἐγένετο ἡ προτίμησις ὑπάρξεως ἐπὶ προγράμματος καὶ σήμερον διὰ τῆς διασπάσεως καὶ τοῦ θρυμματισμοῦ τῆς πλειοψηφίας, φθάνομεν εἰς τὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ πρόγραμμα ἐπηρεαζόμενον ἀπὸ τὸ καταδικασθὲν ὑπὸ τοῦ λαοῦ κόμμα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι τελείως σαφής, διότι συγκρίνετε τελείως ἀνόμοια πράγματα. Εἴπατε, ὅτι εἰς τὸ «ποτέ πιά» ἐμμένω καὶ τὸ γνωρίζει ἡ Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ δὲν ἐλάβατε θέσιν ἔναντι τῆς χθεσινῆς διακηρύξεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι «εἰς κοινὸν καὶ παράλληλον μέτωπον Δεξιᾶς καὶ Νεοδεξιᾶς θὰ κατέλθῃ διὰ νὰ διεκδικήσῃ τὴν ματαίωσιν τοῦ «ποτὲ—πιά, ποτὲ— πιά. ποτὲ—πιά».

§67Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Μὲ συγχωρῆτε, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω. Οὐδέποτε ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶπεν, ὅτι πρόκειται νὰ συνεργασθῇ μαζί μου εἰς τὰς ἐκλογάς. Θὰ βγάλετε καὶ αὐτὸ τὸ κουσούρι ἐναντίον μου, ὅτι εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅτι θὰ συνεργασθῇ μαζί μου εἰς τὰς ἐκλογάς; Ὁ κ. Κανελλόπουλος ὡμίλησε περὶ πατριωτικοῦ μετώπου, περὶ μετώπου τῶν ἐθνικοφρόνων δυνάμεων, περὶ δὲν ξεύρω τίνος ἄλλου πράγματος, ἀλλ’ εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὁμιλήσῃ διὰ συνεργασίαν μὲ ἐμέ. Προκειμένου περὶ τοῦ τί κάμνει ἀπέναντί μου, ἐδήλωσε καὶ χθὲς καὶ σήμερον σχετικῶς. Ἡ διαστροφὴ τῶν γεγονότων, ἐὰν προέρχεται ἀπὸ παρανόησιν, τὴν κατανοῶ — βέβαια δὲν ἔχω τίποτε ἐναντίον σας— ἐάν, ὅμως, τὴν παρανόησιν αὐτὴν θέλετε νὰ τὴν καλλιεργήσητε, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ χάσω πᾶν ἴχνος ἐκτιμήσεως πρὸς τὸ πρόσωπόν σας, τὴν ὁποίαν εἶχον μέχρι σήμερον.

§68Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀφῆστε τὰ περὶ ἐκτιμήσεως.

§69Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὰ δικαιοῦσθε.

§70Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν τὰ δικαιοῦμαι, οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει ἡ ἐκτίμησις ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου ἐδόθησαν ἀφορμαί, νὰ μειωθῇ εἰς τὸ ἔπακρον ἡ ἐκτίμησις, τὴν ὁποίαν εὐλόγως εἶχον, λόγῳ τῶν ἱκανοτήτων τοῦ κ. Τσιριμώκου εἰς τὸ πρόσωπόν του. Ἀλλὰ ἡ διακήρυξις, τὴν ὁποίαν ἐπιφυλάσσομαι νὰ εὕρω ἀμέσως γραμμένην εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ μόλις διανεμηθέντα, δημοσιευθεῖσαν εἰς ὅλον τὸν Τύπον σήμερον, εἶναι ὅτι: «Εἰς κοινὸν ἢ παράλληλον ἀγῶνα, εἰς ἕνα πατριωτικὸν μέτωπον, θὰ κατέλθωμεν καὶ θὰ ἀντιμετωπίσωμεν....». Αὐτὸ εἶναι.

§71Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβερν.). Μοῦ ἐπιτρέπετε; Δὲν σᾶς ἀρκεῖ ἡ δήλωσίς μου, ὅτι δὲν μὲ ἀφορᾷ αὐτό; Ἐγὼ καταπλήσσομαι. Σεῖς δὲν λέγετε, κάθε ἡμέραν «κατέλθετε εἰς κοινὸν λαϊκὸν μέτωπον», εἰς ὅλον τὸν κόσμον; Δὲν σημαίνει ὅτι, ἐπειδὴ τὸν καλεῖτε σεῖς, ἦλθε καὶ ὁ ἄλλος. Οὔτε κἂν πρόσκλησιν τοιαύτην δὲν μοῦ ἀπηύθυνεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, οὔτε κἂν ὑπὸ τύπον ὑπαινιγμοῦ. Θέλετε νὰ βγάλετε ἀπὸ τὸν λόγον του τώρα, ὅτι ἐγὼ συνεφώνησα μὲ τὸν κ. Κανελλόπουλον, νὰ κατέλθω εἰς κοινὸν μέτωπον εἰς τὰς ἐκλογάς.; Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Τουλάχιστον θὰ ἔπρεπεν, ὁτιδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ εἴπει ὁ κ. Κανελλόπουλος, τὴν ὥραν ποὺ προβαίνω εἰς τὴν δήλωσιν αὐτήν, νὰ εἴπητε ὅτι τουλάχιστον εἶσθε θῦμα παρανοήσεως. Τί ψάχνετε νὰ εὕρετε κείμενον; Τὸ κείμενον θὰ ἔπρεπε νὰ λέγῃ ὅτι συνεφωνήσαμεν μετὰ τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὅτι θὰ κατέλθωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἐὰν τὸ ἔλεγε καὶ δὲν τὸ εἶχον διαψεύσει, τότε θὰ ἐδικαιοῦσθο νὰ τὸ εἴπητε. Ὁτιδήποτε καὶ ἐὰν λέγῃ ἕνα κείμενον, ὅταν ἐκεῖνος διὰ τὸν ὁποῖον νομίζετε, ὅτι τὸν ἀφορᾷ σᾶς τὸ διαψεύδει, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιμένετε εἰς τὴν παρανόησιν τοῦ κειμένου.

§72Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Τσιριμῶκο, ἡ διάψευσις ἔρχεται σήμερον καὶ τὴν κρατῶ ὑπὸ σημείωσιν. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ὡμίλησε χθὲς ἐπὶ παρουσίᾳ σας καὶ εἶπε τάδε: «Θὰ πέσῃ τὸ ψευδές... (ἀναγινώσκει)...». Σεῖς δίδετε τὴν ἑρμηνείαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν χθὲς δὲν ἐδώσατε.

§73Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν εἶμαι κατάλληλος νὰ δώσω ἑρμηνείαν τοῦ τὶ εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος. Εἶμαι κατάλληλος νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελῇ γνώμην τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὅπως καὶ πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι ἡ ΕΡΕ θὰ διεκδικήσῃ ὅλα της τὰ δικαιώματα. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι γνώμη, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀπόφασις, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἔκκλησις τοῦ κ. Κανελλοπούλου πρὸς ὅλον τὸν κόσμον. Δὲν μὲ ἀφορᾷ. Καὶ ὅταν σᾶς λέγω, ὅτι δὲν μὲ ἀφορᾷ, σημαίνει, ὅτι δὲν μὲ ἀφορᾷ.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ἀπαντήσητε......

§75Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἰς τί νὰ ἀπαντήσω; Ἡ διάψευσις σημαίνει, ὅτι ὑπάρχει κάτι τὸ ψευδές. Εἶπεν, ὅτι θὰ κατέλθω μετὰ τοῦ κ. Τσιριμώκου; Νὰ διαψεύσω, ὅτι θὰ νικήσῃ τὸ πατριωτικὸν μέτωπον, ποὺ θὰ κάμῃ ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἀφοῦ δὲν μὲ ἀφορᾷ, θὰ καθήσω νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν θὰ νικήσῃ τὸ πατριωτικὸν μέτωπον τὸ ἰδικόν σου, ἀλλὰ θὰ νικήσῃ τὸ λαϊκὸν μέτωπον τοῦ κ. Ἠλιοῦ; Εἶναι ὡραῖα πράγματα αὐτά; Ὁμολογῶ, ὅτι μένω κατάπληκτος. Δέχομαι, ὅτι παρανοήσατε. Ἀλλὰ ἐπὶ τέλους, πόσας φορὰς πρέπει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ δηλώσω, διὰ νὰ ἀποφασίσητε νὰ εἴπητε, ὅτι παρενοήσατε;

§76Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποὺ τὸ ἐδηλώσατε καὶ τὸ σημειώνομεν. Τρίτον, ἐπιμένετε εἰς τὴν ὑποστήριξιν μίας θεωρίας ἐλλείψεως κάθε θεσμοῦ καὶ ὑποχρεώσεως τοῦ βουλευτοῦ πρὸς τοὺς ἐντολεῖς του, τὴν ὁποίαν κατεδίκασε καὶ ὁ ἄλλος συναρχηγός σας τῆς ΕΔΑ, μακαρίτης Σβῶλος καὶ ὁ κ. Σγουρίτσας καὶ ὁ καθηγητὴς τῆς Θεσσαλονίκης κ. Μάνεσης καὶ ὅλοι οἱ σύγχρονοι συνταγματολόγοι. Δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς αὐτό. Εἶναι κάτι τι αὐτό, ποὺ ὑπεστηρίξατε, τὸ ὁποῖον ὑπεραμύνεται τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπιστίας, εἰς τὰς διακηρύξεις καὶ τὰς ὑποσχέσεις...

§77Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§78Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπεστηρίξατε ἕνα πρόγραμμα καὶ τώρα στηρίζετε τὴν Κυβέρνησίν σας ἐπὶ τῆς ΕΡΕ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σᾶς ὑποχρεώνει νὰ εὐθυγραμμισθῆτε ἐν οὐσιώδει μέτρῳ πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι αἱ ἐπιθυμίαι τῆς ΕΡΕ.

§79Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ὅπως καὶ ἐσεῖς μὲ τὸ Κέντρον.

§80Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι πολὺ εὔγλωττος συνηγορία τοῦ κ. Λύχνου ὑπὲρ τοῦ κ. Τσιριμώκου. Ἐὰν ἕνα ἄλλον συνήγορον αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἔχετε, δὲν χρειάζεσθε ἐπικριτὰς ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κ. Τσιριμῶκο. Τώρα νομίζετε, ὅτι ὑπανεχώρησα, χαρακτηρίζων σᾶς μὲ τὸ ὄνομά σας καὶ ὄχι μὲ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ δευτέρου Ἀνακτορικοῦ σχήματος. Δὲν σᾶς ἀρέσει τὸ σχῆμα; Τί θέλετε νὰ σᾶς εἴπω Ἀρχηγὸν σχήματος; Σᾶς ἐπρόλαβεν ὁ κ. Νόβας. Σχήματος εἶσθε.

§81Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ λογοπαίγνια τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Δὲν εἶμαι πολὺ δυνατός. Μόνον θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν εἶπεν, ὅτι ὑπερασπίζω, τὸ δικαίωμα τῆς ἀπιστίας εἰς τὴν ἐντολήν. Ὄχι. Πιστεύω, ὅτι ἀνεξαρτήτως πάσης θεωρίας, εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ὁ βουλευτὴς εἶναι δεμένος ἠθικὰ καὶ πολιτικὰ μὲ τὰς ὑποσχέσεις, ποὺ ἔδωσεν εἰς τὸν λαὸν καὶ ἡ τήρησίς των κρίνεται ἀπὸ τὸν λαὸν εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Δὲν ἔχει ὅμως περιωρισμένην ἐντολήν, νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ κόμμα, μὲ τὸ ὁποῖον ἐξελέγη, ἐὰν ἡ συνείδησίς του τοῦ λέγῃ, ὅτι τὸ κόμμα αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἐγκαταλείψῃ. Θέλετε καὶ συνέχειαν; Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὸ 1963 ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, μὴ ἔχων τὴν πλήρη πλειοψηφίαν, ἀπηυθύνθη πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς ΕΡΕ καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ ἐκείνους νὰ προσχωρήσουν εἰς τὸ Κέντρον, διὰ νὰ σταθῇ ἡ Κυβέρνησίς του μὲ πλειοψηφίαν ἐκ τῆς ΕΡΕ, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ πρόγραμμά του, ἴσως μὲ ὡρισμένας ἀβαρίας. Αὐτὸ τί ἐσήμαινεν; Ἡ ΕΡΕ εἶχε κραυγάσει, ὅτι αὐτὸ ἦτο ἀνόσιος πρᾶξις. Δι’ ἐμὲ δὲν ἦτο. Δικαιοῦται πᾶς Ἀρχηγὸς κόμματος καὶ πᾶς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ζητήσῃ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν βουλευτῶν ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα, διότι πιστεύει, ὅτι ἡ ἐντολή, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν εἶναι ἀρκετή, διὰ νὰ τοὺς πείσῃ, νὰ τὸν ἐνισχύσουν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ θεωρία, ὅτι ὁ βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἐκλέγεται μὲ ἕνα κόμμα, πρέπει νὰ μείνῃ εἰς αὐτὸ τὸ κόμμα εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα καὶ ὅταν ἡ συνείδησίς του τοῦ λέγῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μείνῃ, εἶναι καινοφανὴς καὶ δὲν ἔχει ἐφαρμοσθῆ ποτὲ εἰς οὐδένα μέρος τῆς γῆς.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§83Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ συζητήσω περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς θεωρίας τῆς ἐπιτακτικῆς ἐντολῆς ἀπὸ μέρους τοῦ λαοῦ πρὸς τοὺς βουλευτάς. Διότι, ἡ ἐπίκρισις τὴν ὁποίαν κάμνομεν σήμερον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, στηρίζεται εἰς τοῦτο καὶ μόνον: Εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Τσιριμῶκος, τὴν 28ην Ἰουλίου, ὁμιλῶν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὠνόμασε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Νόβα, ψευδοκυβέρνησιν καὶ εἶπεν: «Ἡ ζωὴ τῆς δῆθεν δημοκρατικῆς ψευδοκυβερνήσεως Νόβα, θὰ τελειώσῃ ὅπως ἡ ζωὴ τῆς τυραννίας Καραμανλῆ μὲ τὴν θυσίαν τῆς ζωῆς ἑνὸς νέου καὶ κάτω ἀπὸ δύο κραυγάς: Ζήτω ἡ Δημοκρατία, κατάρα εἰς τοὺς φονεῖς». Σήμερον παραπονεῖται, ὅτι ἡμεῖς ὡς Ε.Κ., εἰς τὴν δήλωσίν μας ὠνομάσαμεν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τσιριμώκου ψευδοκυβέρνησιν.

§84Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐὰν λέγετε «ὑμεῖς» τὸν κ. Ἡλιοῦ, βεβαίως. Ἐναντίον σας, δὲν εἶπον.

§85Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι γραμματικὴν γνωρίζω καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Καὶ ξέρετε, ὅτι τὸ «ἡμεῖς» εἶναι προσωπικὴ ἀντωνυμία καὶ ἀφορᾷ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν. Ὡμιλήσατε προηγουμένως, κατηγορῶν τὸν κ. Ἡλιοῦ, περὶ παραποιήσεως λόγων, μὴ ὑποπίπτετε εἰς τὸ ἴδιον σφάλμα, τὸ ὁποῖον σεῖς ὁ ἴδιος πρὸ ὀλίγων λεπτῶν κατηγορήσατε. Καὶ εἶπον, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ «ἡμεῖς» ἀφορᾷ τὴν Ε.Κ., διότι τὸ συνεδύασα μὲ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα προχθὲς ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ., ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν τὴν ψευδοκυβέρνησιν. Δὲν ἦτο ὅρος ἰδικός μας μόνον. Ἦτο, ὅρος τοῦ κ. Τσιριμώκου, ἐκφωνηθεὶς δημοσίᾳ εἰς τὸν λόγον τῆς Θεσσαλονίκης τὴν 28.7.1965 καὶ δημοσιευθεὶς εἰς τὸ «Βῆμα» τῆς 29.7.1965. (Θόρυβος καὶ φωναὶ ἐκ τῆς ΕΡΕ). Κύριοι βουλευταί, ὁ μὴ εἰδὼς ἀκούων κακῶς βουλεύεται. Ἀκούσατε καὶ κρίνατε. Αὐτὸ ἰσχύει δι’ ὅλους τοὺς ἔχοντας κοινὴν λογικήν. Τέρμα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀνωμαλία ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν πολιτικὴν κρίσιν ἡ ὁποία συνεχίζεται, ἐγένετο εἰς τὰς 15.7.65, ἡ δὲ ὁμιλία τοῦ κ. Τσιριμώκου εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἐγένετο εἰς τὰς 28.7.65. Ἐγνώριζε, λοιπόν, ὅλα τὰ λαβόντα χώραν μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Καὶ τὰ σφάλματα τοῦ κ. Παπανδρέου τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖται καὶ τὴν συμπεριφορὰν τὴν πολιτικὴν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος καὶ τὴν δημιουργίαν τῆς Κυβερνήσεως Νόβα, καὶ ἐν γνώσει τούτων εἶπεν ὅσα εἶπε. Καὶ ὠνόμασε τὸ 15θήμερον ἐκεῖνο, 15θήμερον ἐντροπῆς. Καὶ ὑπερηφάνως εἶπεν...

§86Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Αἱ ἐπαναλήψεις εἶναι κουραστικαί, κ. Μπακόπουλε.

§87Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ βγῆτε ἔξω, καφενεῖον ὑπάρχει, νὰ μὴ κουράζεσθε. ...Καὶ ὑπερηφανεύθη ὁ ἀξιότιμος κ. Τσιριμῶκος διὰ τὴν ἀντίδρασιν τὴν αὐθόρμητον τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσεν ὁ Ἀθηναϊκὸς λαός, ὁ ἀγωνιζόμενος καὶ μετέφερεν εἰς τοὺς Θεσσαλονικεῖς τὸν χαιρετισμὸν τοῦ ἀγωνιζομένου λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν. Ἐξῆρε τὸ πολιτικὸν φρόνημα τοῦ ἀγωνιζομένου λαοῦ καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι δι’ αὐτὸ εἶναι ὑπερήφανος. Σήμερον, ὁ λαὸς αὐτὸς εἶναι οἱ τραμποῦκοι. Παίρνω λοιπόν, τὰ δεδομένα αὐτὰ καὶ τὰ ἐξετάζω ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν θεωρίαν τῆς ἐπιτακτικῆς ἐντολῆς ἐκ μέρους τῶν ἐκλογέων πρὸς τὸν ἐκλεγόμενον βουλευτὴν καὶ λέγω καὶ μὲ τὴν θεωρίαν ἀκόμη, ὅτι ὁ βουλευτής, ὅταν ἴδῃ κακῶς διαχειριζομένην τὰ κοινὰ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κόμματος ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ὁποίου ἐξελέγη καὶ ὁ ἴδιος, ἔχει καὶ δικαίωμα, θὰ εἴπω καὶ ὑποχρέωσιν, νὰ ἀποχωρήσῃ ἀπὸ τὸ κόμμα ἐκεῖνο καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ ἐνδεχομένως ἀντίθετον Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ ἐδῶ τί συνέβη; Ἡ πτῶσις, ἡ ἀποπομπὴ τοῦ κ. Παπανδρέου εἶχε συντελεσθῆ. Ἡ δημιουργία τῆς Κυβερνήσεως Νόβα καθ’ ὃν τρόπον ἐδημιουργήθη, εἶχε συντελεσθῇ. Ἡ ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ ἦτο γεγονός. Σᾶς εἶπον δὲ πῶς ἔκρινεν ὅλα αὐτὰ ὁ κ. Τσιριμῶκος εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἐπηκολούθησεν ἡ συνεδρίασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδος τῆς Ε.Κ. ἡ ὁποία συνεζήτησε τὸ θέμα ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ κατὰ τρόπον ἀπολύτως δημοκρατικόν. (Θυμηδία ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Ὡμίλησεν ἐκτεταμένως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Τσιριμῶκος. Ἐξέθεσε τὰς ἀπόψεις του, αἱ ὁποῖαι ὑπεστήριζον, ὅτι τὸ κόμμα ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῇ, ὅτι ὁ κ. Στεφανόπουλος ἔπρεπε νὰ δεχθῇ τὴν διερευνητικὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν τοῦ εἶχεν ἀναθέσει ὁ Βασιλεύς. Ἐδήλωσεν ὅμως, ὅτι ναὶ μὲν αὐτὴ εἶναι ἡ προσωπική του γνώμη, ἀλλὰ θὰ συνταχθῇ μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς πλειοψηφίας. Καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς πλειοψηφίας ἦτο ἀντίθετος. Ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐλήφθη, εἶχε τὸ ἑξῆς περιεχόμενον: Ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ὁμὰς τῆς Ε.Κ. ἀναγνωρίζει ἕνα μόνον Ἀρχηγόν, τὸν κ. Παπανδρέου, καὶ ὅτι μόνον εἰς αὐτὸν δύναται νὰ ἀνατεθῇ ἐντολὴ πρὸς σχηματισμὸν Κυβερνήσεως καὶ εἰς οὐδένα ἄλλον ἐκ τῆς Ε.Κ. Τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἀπεδέχθη ὁ κ. Τσιριμῶκος. Καί, ἐν τούτοις, δὲν ἐτήρησε τὸν λόγον του. Καὶ διὰ νὰ συγκαλύψῃ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν πρᾶξιν ἐδήλωσε μετὰ μίαν ἢ δύο ἡμέρας ἀνεξαρτητοποίησιν. Καὶ ἐρωτῶ πάντα βουλευτὴν καὶ πάντα πολίτην: Δὲν εἶναι τόσον διαφανὴς ὁ πέπλος τῆς ἀνεξαρτητοποιήσεως διὰ νὰ δικαιολογηθῇ τάχα τὸ ἐπιχείρημα: Ναί, αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπόφασις τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τῆς Ε.Κ. ἀφετηρία ὅμως εἰς τὰ μέλη τῆς Ε.Κ., ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶμαι πλέον σήμερον μέλος τῆς Ε.Κ. Ἀνεξαρτητοποιήθην. Δὲν νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα ἀντέχουν εἰς στοιχειωδῶς σοβαρὸν ἔλεγχον. Εἶπεν ἀκόμη σήμερον ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅτι καὶ ἡ Ε.Κ. ἀπηρτίζετο ἀπὸ μωσαϊκόν, ὡς εἶπεν, ἂν ἀντελήφθην ὀρθῶς τὴν λέξιν, ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ἀπὸ μέλη, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον πλήρη συνταύτισιν πολιτικῶν ἰδεῶν. Ὀρθόν. Ἀλλὰ ὅλα τὰ κόμματα εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἀπαρτίζονται ἀπὸ μέλη, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν πλήρη συνταύτισιν πολιτικῶν ἰδεῶν. Εἰς ὅλα τὰ κόμματα ὑπάρχει ὁ διαφορισμός, ἐντὸς αὐτοῦ, τῶν πολιτικῶν ἰδεῶν. Εἰς δὲ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Κ. ἡ πολιτικὴ τοῦ κόμματος, ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν καθωρίζετο τυραννικῶς, οὔτε μονολιθικῶς ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος. Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ γνωρίζουν πολὺ καλὰ ὅσοι ἐχρημάτισαν Ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου, ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως καθωρίζετο ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§88Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν ὑπῆρχε.

§89Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθωρίζετο ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Τὰ θέματα, κ. Πρόεδρε, προπαρεσκευάζοντο ἀπὸ τὸ στενώτερον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὴν λεγομένην Κυβερνητικὴν Πολιτικὴν Ἐπιτροπήν. Τὰ μὲν οἰκονομικὰ θέματα εἰς τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον, τὰ δὲ γενικώτερα ἄλλα θέματα εἰς τὴν Κυβερνητικὴν Πολιτικὴν Ἐπιτροπήν, αἱ ὁποῖαι ἐλειτούργουν, συνεδρίαζον ἀμφότεραι ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος, τὴν Τρίτην ἡ μία, τὴν Τετάρτην ἡ ἄλλη. Ἐγὼ δὲν μετεῖχον, ἀλλὰ οἱ μετέχοντες ὀφείλουν νὰ τὰ γνωρίζουν καὶ μετεῖχον σχεδὸν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἀποσχισθοῦν ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου εἴτε ὡς μέλη τῆς Κυβερνήσεως Νόβα εἴτε ὡς μέλη τῆς Κυβερνήσεως Τσιριμώκου. Καὶ εἶχε λεχθῆ ἐπανειλημμένως, ὅτι οὐδεὶς Ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα νὰ ἀσκῇ ἰδίαν πολιτικήν. Ὅλοι ἐφαρμόζουν τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν καθορίζει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς πολιτικῆς ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς ἦτο ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Πᾶσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατόν, οἱαδήποτε Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ξέφραγο ἀμπέλι καὶ νὰ κάνῃ ὁ κάθε ἕνας ὅ,τι θέλει. Καὶ διὰ τοῦτο χθὲς εἶπον, ὅτι ὄχι μόνον ὁ κ. Τσιριμῶκος ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ ὅλοι ἡμεῖς ὅσοι εἴμεθα Ὑπουργοί, δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ κάνωμεν ἄλλως. Τὰ νομοθετήματα τὰ ἐνέκρινεν ὁ Πρωθυπουργὸς προτοῦ εἰσαχθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰ μεγάλα θέματα, τὰ διοικητικά, ἐνεκρίνοντο ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργόν. Ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Τσιριμώκου ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγένοντο διορισμοὶ Νομαρχῶν. Καὶ ἐρωτῶ, ὁ πίναξ κατηρτίσθη βεβαίως, ὡς ἦτο πρέπον, ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἐτέθη ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ; Καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως; Καὶ δι’ αὐτὸ ἐξεπλάγην χθὲς ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. Τσιριμῶκος ἐξανέστη ὅταν ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Δὲν ἔθιγα κανένα λέγων τοῦτο. Διότι καὶ ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤμην ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ οἱ 30–35 Ὑπουργοὶ ἦσαν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Οὐδεὶς ψόγος δι’ αὐτό, οὐκ ἦν ἄλλως γενέσθαι. Εἶπον ὅμως σήμερον ὅτι ἀφοῦ ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ ἑνιαίαν πολιτικήν, ἱκανοποιοῦσα ὅλα τὰ μέλη της, δὲν ἦτο παρὰ ἓν εἶδος συμβιβασμοῦ τῶν διαφόρων ἀποχρώσεων, διατί λοιπὸν ψέγετε ἐμένα ὅτι δέχομαι τὴν ψῆφον τῆς ΕΡΕ διὰ νὰ στηρίξω τὴν Κυβέρνησίν μου; Ἀπαντῶ. Διότι ἐντὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δὲν ὑπῆρχε βεβαίως οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οὔτε θὰ ὑπάρξῃ ποτὲ εἰς οἱονδήποτε κόμμα καὶ μονολιθικὸν ἀκόμη πλήρης ταὐτότης ἀπόψεων πολιτικῶν εἰς ὁλόκληρον τὸ κόμμα. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἰς ὅλα τὰ κόμματα καὶ εἰς τὴν ΕΡΕ καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὴν ΕΔΑ ἀκόμη ὑπάρχουν οἱ δεξιότεροι, οἱ ὀλίγον δεξιοί, ἢ οἱ περισσότερον ἀριστεροί. Οὐδεὶς ψόγος δι’ αὐτό. Ἀλλὰ τί τὸν συνδέει, ποῖος ὁ σύνδεσμος, ποία ἡ ταὐτότης καὶ ὄχι πλέον ἡ ταυτότης, ἡ ἀπωτέρα συγγένεια μεταξὺ τῶν ἀπόψεων τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐμφανιζομένην σήμερον Κυβέρνησιν καὶ τῶν ἀπόψεων τῆς ΕΡΕ. Ἀπέχουν ὅσον τὸ Ζενὶθ ἀπὸ τὸ Ναδήρ. Ἐκεῖνο μεμφόμεθα καὶ φυσικὰ λέγομεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ψῆφος ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν Τσιριμώκου στηριζομένην εἰς τὴν ψῆφον τῆς ΕΡΕ, ἐπαναλαμβάνω δὲ τοῦτο διὰ νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ λαός. Ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν δήλωσιν τῶν Προοδευτικῶν, θὰ στηριχθῇ εἰς τὰς ψήφους, δὲν θὰ εἴπω τὴν λέξιν διὰ νὰ μὴ θίξω κανένα, τῶν ἀποστατῶν, τῶν διασπαστῶν, τὴν ἐπιεικεστέραν λέξιν παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε, τῶν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι διεσπάσθησαν ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ πέραν ἀπὸ αὐτὸ εἰς τὴν ἀνοχὴν τῆς ΕΡΕ. Εἶναι Κυβέρνησις πλέον αὐτή, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην 30–35 βουλευτῶν καὶ ἁπλῶς τὴν ἀνοχὴν τῆς ΕΡΕ, τοῦ κόμματος δηλαδὴ μὲ τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τεραστίαν ἀντίθεσιν ἐπὶ δωδεκαετίαν ὁλόκληρον; Ἄς τὸ γνωρίζει ὁ λαός, καὶ ὁ λαὸς ὁ ὑπέρτατος κριτὴς θὰ τὸ κρίνῃ, βεβαίως θὰ τὸ κρίνῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§90Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταστήσω ἀνιαρὸν αὐτὸν τὸν διάλογον, διότι νομίζω ὅτι ἐκφεύγει τῶν ὁρίων τῆς συζητήσεως προγραμματικῶν δηλώσεων. Πάντως ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω τὴν ἱκανοποίησίν μου, διότι ὁ κ. Μπακόπουλος, μετέχων τῆς συζητήσεως, μετέσχε μὲ τὴν εὐπρέπειαν μὲ τὴν ὁποίαν μετέσχε, καὶ ἀπέφυγεν ἐκφράσεις αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ τοῦ ἐπήγαιναν τοῦ ἰδίου, ἐνῷ χθὲς τὰ ἴδια πράγματα ἐλέχθησαν ὑπὸ ἄλλον τόνον.

§91Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἐμένα;

§92Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὄχι. Πρῶτον, θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Μπακόπουλον, ὅτι παρεξήγησεν εἰς τὴν ἀρχὴν τὸ ὅτι εἶπον περὶ διαφορῶν γνωμῶν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ κόμματος. Τὸ ἔλεγα, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ἡλιοῦ, ὁ ὁποῖος ὡμίλει περὶ τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξὺ μιᾶς Κυβερνήσεως μονοπλεύρου, ὑποστηριζομένης ἔστω ὑπὸ ἀντιπάλου κόμματος, καὶ μιᾶς Κυβερνήσεως συνασπισμοῦ. Δὲν θέλω νὰ προχωρήσω εἰς αὐτό, διότι σεῖς εἶσθε ἐγκρατέστερος ἀπὸ ἐμὲ εἰς αὐτό. Ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις ποὺ δὲν ὑπάρχουν συνασπισμοί, ὑπάρχουν μονόπλευροι Κυβερνήσεις μειοψηφίας ποὺ ὑποστηρίζονται ἀπὸ πλειοψηφίας. Αὐτό, δὲν εἶναι καινοῦργιο εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν καὶ ἑπομένως, διατί νὰ συζητῶμεν ἐπὶ περιττῶν πραγμάτων. Πάντως, αὐτὸ δὲν εἶχε σχέσιν μὲ τὸ θέμα ποὺ ἐθίξατε. Θὰ προχωρήσω, κ. Μπακόπουλε, διὰ νὰ σᾶς εἴπω καὶ κάτι ἄλλο. Εἴπατε, ὅτι ὡμίλησα περὶ τῆς ἀγωνιστικότητος τοῦ λαοῦ καὶ ὅτι ὠνόμασα σήμερον τὸν λαὸν τραμπούκους. Κύριε Μπακόπουλε, αὐτὸ δι’ ἐμὲ ἀποτελεῖ, χωρὶς νὰ τὸ θέλετε, προσωπικὴν ὕβριν. Οὐδέποτε θεωρῶ τὸν λαὸν τραμπούκους, ἀλλὰ καὶ ἡ ἄκρα ἀριστερά, ἡ ὁποία ἐπικαλεῖται συνεχῶς τὸν λαὸν καὶ πᾶς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ περὶ λαοῦ, οὐδέποτε ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ σύγχυσιν μεταξὺ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν τραμπούκων. Ὑπάρχει λαός, ὁ ὁποῖος πολλὰς φορὰς φθάνει καὶ εἰς ὑπερβολὰς εἰς τὰς ἐκδηλώσεις τοῦ φρονήματός του. Τὸν λαὸν αὐτὸν ὄχι μόνον τὸν σέβομαι, ἀλλὰ τὸν τιμῶ καὶ τιμῶ καὶ τὰς ἐκδηλώσεις του. Ἀλλὰ ὑπάρχουν τραμποῦκοι καὶ ἐκδηλώσεις τραμπούκων, οἱ ὁποῖοι ἐξ οἱουδήποτε κόμματος καὶ ἂν προέρχωνται ἔχουν ἀνάγκην καταδίκης καὶ ὅλοι τοὺς καταδικάζομεν, νομίζω, εἰς οἱανδήποτε παράταξιν καὶ ἐὰν ἀνήκουν καὶ ὅλοι πρέπει νὰ τοὺς καταδικάζωμεν. Διότι ἄλλο εἶναι ἡ λαϊκὴ ἐκδήλωσις καὶ ἄλλο οἱ τραμποῦκοι, τοὺς ὁποίους καταδικάζομεν. Ἄλλωστε, ὅταν συμβαίνουν πράγματα τῶν ὁποίων τὴν εὐθύνην ὁ ἕνας προσπαθεῖ νὰ ἐπιρρίψῃ εἰς τὸν ἄλλον, εἶναι καταδικαστέα. Διότι, ὅταν συμβαίνουν γεγονότα, διὰ τὰ ὁποῖα ἄλλοι λέγουν ὅτι οἱ ἀντίπαλοί μας προσπαθοῦν νὰ τὰ προκαλέσουν διὰ νὰ μᾶς δυσφημήσουν, σημαίνει ὅτι τὰ γεγονότα καθ’ ἑαυτὰ εἶναι καταδικαστέα. Παρακαλῶ νὰ χωρίσωμεν τὴν ἔννοιαν τοῦ λαοῦ καὶ τῶν λαϊκῶν ἐκδηλώσεων ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν τραμπούκων. Διότι καὶ δι’ ἐμὲ ἀποτελεῖ ὕβριν νὰ μεταβάλλω τὴν ἔννοιαν τοῦ λαοῦ καὶ νὰ τὴν ταυτίσω μὲ τὴν ἔννοιαν τῶν τραμπούκων καὶ νὰ κάμω σύγχυσιν μεταξὺ λαοῦ καὶ τραμπούκων. Τώρα, διὰ νὰ εἴπω περαιτέρω τὰς ἀπόψεις μου. Εἴπατε, κύριε Μπακόπουλε, ὅτι εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ ἐγὼ διεφωνήσαμεν μέν, ἀλλὰ ἀργότερον ἐκδηλώσαμεν ὅτι γινόμεθα ἀνεξάρτητοι. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Στεφανόπουλος θὰ ὁμιλήσῃ, διὰ νὰ ἐξηγήσῃ ὁ ἴδιος ὑπὸ τὸ κράτος ποίων αἰσθημάτων ἀπεφάσισε τὴν ἀνεξαρτητοποίησιν. Δὲν ὑποθέτω ὅτι εἶναι ὕποπτον πρόσωπον ὁ κ. Στεφανόπουλος ἀπὸ ἀπόψεως ἐντιμότητος, ὥστε θὰ τὸν παρακαλέσω, ἐπειδὴ ἀρκετὰ εἶπον ἐγὼ χθὲς ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, νὰ ἐκθέσῃ ἐκεῖνος κάποιαν στιγμὴν πῶς καὶ διατί ἀπεφασίσαμεν τὴν ἀνεξαρτητοποίησιν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ἕνα πρᾶγμα. Ἀνεφέρατε πρὸ ὀλίγου τὰ ἐν οἴκῳ, ἐγὼ τὰ ἀπέφυγον. Ἀνεφέρατε τὰ ἐν οἴκῳ, τὸ πῶς ἐλειτούργει ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Κόμμα. Τὸ πόσον ἔχω ἀγωνισθῆ, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ὑπάρξῃ αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ λειτουργία τοῦ Κόμματος, τὸ γνωρίζετε. Τώρα μοῦ λέγετε διὰ τὴν στενὴν πολιτικὴν ἐπιτροπήν, ὅτι ἠσχολεῖτο μὲ πολλὰ θέματα. Πράγματι ἠσχολεῖτο μὲ πολλὰ θέματα. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἦτο συνήθως Ὑπουργικὸν ἀκροατήριον, ἀλλὰ διὰ τὴν πολιτικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἠσχολήθη μὲ πολλὰ θέματα, πλὴν ἑνός, τοῦ θέματος ποὺ προεκάλεσε τὴν κρίσιν. Δὲν ἐζητήσαμε, ἀξιότιμε κ. Μπακόπουλε, νὰ γίνεται πολιτικὴ ἐπιτροπὴ διὰ πολλὰ θέματα, ἀλλὰ διὰ τὰ πολιτικὰ θέματα καὶ τὰ πολιτικὰ θέματα ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πολλά, ἀλλὰ ἐκεῖνο ποὺ ὡδήγησεν εἰς τὴν κρίσιν ἦτο ἓν καὶ τὸ μόνον θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον τὰ μέλη τῆς πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶχον τὰ στοιχεῖα, οὔτε τὸ α τῶν στοιχείων, ἦτο τὸ θέμα τῆς κρίσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει ριφθῆ ὁ τόπος. Αὐτὸ λέγεται Πολιτικὴ Ἐπιτροπή; Αὐτὸ λέγεται συλλογικὴ εὐθύνη; Καὶ αὐτὸ λέγεται θέλησις τοῦ Ἀρχηγοῦ νὰ ἔχῃ ἔστω καὶ συμβουλευτικὴν γνώμην τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς; Ἐὰν ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπὶ κεφαλῆς τῶν διασπαστῶν ὑπῆρξαν καὶ εἶναι τὰ μέλη τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι διότι πρῶτοι αὐτοὶ ᾐσθάνθησαν τὸν ἀντίκτυπον καὶ τὴν προσβολὴν ἐναντίον τῆς ἐννοίας τῆς Δημοκρατίας καὶ ἐναντίον τῆς προσωπικῆς ἀξιοπρεπείας καὶ ὅτι ὁδηγεῖται ὁ τόπος ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον εἰς τὴν κρίσιν.

§93Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§94Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι ἐγὼ προσωπικῶς, ὡς Ὑπουργός, δὲν μετεῖχον, οὔτε εἰς τὴν Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν, οὔτε εἰς τὴν Πολιτικήν, ἀλλὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετεῖχον, δὲν δικαιοῦνται, νομίζω, νὰ μέμφωνται, οὔτε τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος, οὔτε τὸ Κόμμα, διὰ Καισαρισμόν, ἐφ’ ὅσον μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐπενέβησαν τὰ Ἀνάκτορα, ἐδέχοντο ὡς ὁμαλῶς λειτουργοῦν τὸ Κόμμα. Εἰδικώτερον ὁ ἀξιότιμος κ. Τσιριμῶκος, ἐν γνώσει αὐτῶν, ἐν γνώσει τοῦ τρόπου τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως Νόβα κατὰ τὴν 15ην Ἰουλίου τοῦ τρέχοντος ἔτους ὁμιλῶν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὴν 28ην Ἰουλίου εἶπεν τὰ ὅσα εἶπεν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι γραμμένα εἰς τὸν τύπον καὶ διὰ τὰ ὁποῖα εὐλόγως ὑπερηφανεύεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ μορφή. Τὴν ἐντιμότητα οὐδεὶς ἠμφισβήτησε, ἠμφισβήτησε τὴν πολιτικὴν ἀσυνέπειαν.

§95Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, καὶ πρὶν δὲν ἤθελον νὰ παρατείνω τὸν διάλογον, ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ εἴπω δύο λόγια, εἰς ἀπάντησιν αὐτῶν ποὺ εἴπατε. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, οὐδέποτε ἀπεδέχθην, ὅτι τὸ κόμμα ἐλειτούργει ὁμαλῶς, οὐδέποτε, οὔτε δημοσίᾳ οὔτε ἰδιαιτέρως. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν ποὺ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐδέχθην, ὅτι τὸ κόμμα διῳκεῖτο ὁμαλῶς. (Φωναί, θόρυβος, ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Παρὰ ταῦτα, δὲν ἤθελον νὰ ἐγκαταλείψω τὸ Κόμμα. Μοῦ λέγετε, ὅτι μέχρις ὅτου ἐπενέβησαν τὰ Ἀνάκτορα.... (Φωναί, θόρυβος, ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Κωδωνοκρουσίαι). Τὰ γνωρίζετε πολὺ καλά. Ἡ ἱστορία τοῦ Κόμματος ἤρχισε μὲ τὴν διαγραφήν μου, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐπέμενα εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς δημοκρατικῆς ὀργανώσεως τοῦ Κόμματος. Ἀπήντησα δι’ ὅσα εἶπον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἴσως ἀπαντήσῃ καὶ ὁ κ. Στεφανόπουλος διὰ τὴν ἱστορίαν αὐτήν. Ὅταν ὡμίλησα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, διὰ νὰ ἐνισχύσω τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Παπανδρέου, ἦτο γνωστὴ καὶ εἰς τὸν κ. Παπανδρέου ἡ διαφωνία μας. Ἀλλὰ ἂς ἀφήσωμεν αὐτά, διότι ἀπήντησα διὰ μακρῶν χθές. Προκειμένου ὅμως διὰ τὰ περὶ τῆς ἀναμίξεως τῶν Ἀνακτόρων, ἀξιότιμε κ. Μπακόπουλε, γνωρίζετε, ὅτι τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συνέβησαν τὰ φοβερὰ αὐτὰ τάχα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων προεκάλεσαν τὴν κρίσιν, ὁ ἀξιότιμος τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξερχόμενος τῶν Ἀνακτόρων τῆς Κερκύρας, ἐδήλωσεν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς εἶναι προσηλωμένος εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας, καὶ ἡσυχάζαμεν, ὄχι μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐνῷ τότε εἶχον γραφῆ αἱ ἐπιστολαί, τότε εἶχον συμβῆ πάντα ταῦτα καὶ ἡμεῖς ἠγνοούσαμε τὰ στοιχεῖα τῆς κρίσεως καὶ ἡσυχάζαμεν μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ, ὅτι ὁ Βασιλεὺς εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος, ἐκτὸς τῶν ὁποίων εὑρέθη ἐκ τῶν ὑστέρων διὰ τῶν αὐτῶν στοιχείων.

§96Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον, παρακαλῶ.

§97Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τὸν λόγον, παρακαλῶ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ, ὁ κ. Τσιριμῶκος, περὶ τοῦ τρόπου λειτουργίας τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀπάντησις ἐπὶ τοῦ τρόπου λειτουργίας τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπου ἐξετέθησαν τὰ συμβαίνοντα ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ καὶ ἡ ἰδική μου πρότασις ὑπῆρξεν ὅπως, ὅσοι συμφωνοῦν μὲ τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντήσουν μονολεκτικῶς μὲ ἕνα «ναί», ὅσοι διαφωνοῦν, νὰ ἀναπτύξουν τοὺς λόγους τῆς διαφωνίας των καὶ ἐπ’ αὐτῶν νὰ γίνῃ συζήτησις, καὶ οὐδεὶς ἐκ τῶν Ὑπουργῶν, ἀπολύτως οὐδείς, εἶχε διάφορον γνώμην. Ὅλοι συνεφώνησαν καὶ ὅλοι ἀπήντησαν, μονολεκτικῶς, «ναί». Συνεπῶς, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Τσιριμῶκος περὶ λειτουργίας τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι μακρὰν τῆς ἀληθείας.

§98Γ. ΜΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, (θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ.). Κύριε Πρόεδρε, περὶ τοῦ τρόπου λειτουργίας τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ἐπὶ ἓν σχεδὸν ἔτος ὑπῆρξα μέλος τῆς Κ)σεως τῆς Ε.Κ. καὶ εἶναι ζήτημα, μολονότι κατεῖχον ἓν οἰκονομικὸν Ὑπουργεῖον μεγάλης σημασίας ἂν κατώρθωσα νὰ συναντηθῶ μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, 5 ἢ 6 φοράς, καὶ αὐτὰς μόνον ἐπὶ ὀλίγα λεπτά. Ἐπανειλημμένως ἐζήτουν ἀπὸ τὸ πολιτικὸν γραφεῖον ἀκρόασιν διὰ νὰ συναντήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ τὴν ἐπίλυσιν σοβαρῶν ζητημάτων καὶ δὲν κατώρθωσα νὰ τύχω ἀκροάσεως. Ἠναγκάσθην νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Καστρὶ ὅπου ἀπεπέμφθην ἀπὸ τὴν Χωροφυλακὴν καὶ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν. Τοὺς εἶπον ὅτι ἤμην Ὑπουργὸς καὶ ὄχι ἱκέτης (θόρυβος, διαμαρτυρίαι, φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐλαχίστας φορὰς συνῆλθεν καὶ ὁσάκις συνῆλθεν ἀπετέλεσεν περίπου μονόλογον. Ἐνθυμοῦμαι καὶ μίαν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ἡ συνεδρίασις κατηναλώθη εἰς θριαμβολογίαν, περὶ τοῦ θέματος τῆς Κύπρου, ὅτι «συντελεῖται θαῦμα» καὶ ἦτο ἡ ἡμέρα αὐτὴ ἡ παραμονὴ βομβαρδισμοῦ τῶν ἀμάχων Κυπρίων ἀπὸ τὴν Τουρκικὴν ἀεροπορίαν. Νομίζω ὅτι τὰ σχόλια παρέλκουν. Καὶ ἐπὶ ἄλλων σοβαρῶν θεμάτων οὐδέποτε ἠρωτήθημεν. Εἰς τὸ θέμα τῆς δημιουργίας τῆς νεολαίας τῆς Ε.Κ. οὐδεὶς ἐκ τῶν 20 βουλευτῶν τῆς περιφερείας Ἀθηνῶν, ἠρωτήθη, οὐδεὶς ἐκλήθη ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν νὰ συνεργασθῇ εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ὁ καταρτισμὸς τῆς διοικούσης ἐπιτροπῆς, ἐγένετο μὲ προσωπικὰ κριτήρια καὶ ἀνετέθη ἡ ὀργάνωσις εἰς ἕνα ξένον, μὴ γνωρίζοντα τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα, εἰς τὸν υἱὸν τοῦ κ. Παπανδρέου, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ὁ ἴδιος, ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεγνώρισεν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅταν ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Προεδρίας ὅτι δὲν εἶχεν ἰδέαν περὶ προσώπων καὶ πραγμάτων.

§99Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Μελᾶς ἐπαναλαμβάνει τὸ ἴδιο σφάλμα, τὸ ὁποῖον ἔπραξε καὶ τὸ 1951, ὁπότε ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος ἠναγκάσθη τότε νὰ τοῦ εἴπῃ, ὅτι ἂν δὲν ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης τοῦ κόμματος θὰ ἀναγκασθῇ νὰ τὸν ἀποβάλῃ διὰ τῶν κλητήρων του. Ἀπορῶ μὲ ὅσα λέγει ὁ κ. Μελᾶς διότι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε τὸ θάρρος καὶ τὸ σθένος ἐὰν αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγει ἦσαν ἀληθῆ νὰ παραιτηθῇ καὶ νὰ ἐξηγήσῃ διὰ δηλώσεών του, τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεώς του ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι συνέβη ἐπανειλημμένως νὰ ἀπασχολήσῃ ἐπὶ μακρὸν χρόνον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ θέματα τοῦ Ὑπουργείου του, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν τοιαύτης σοβαρότητος καὶ τοσαύτης βαρύτητος, ὥστε νὰ δικαιολογοῦν αὐτὴν τὴν κατανάλωσιν χρόνου. (Θόρυβος, φωναὶ ἐκ τῆς ὁμάδος Νόβα, καὶ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ).

§100Γ. ΜΕΛΑΣ. Τρὶς ὑπέβαλον τὴν παραίτησίν μου.

§101Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μία παρατήρησις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅταν ἐπανέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Λυμπέρης, ἔχει τὸν λόγον.

§103Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ μιάμισυ ὥρας ὑπέβαλον ἐγγράφως αἴτησιν καὶ ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Λαμβάνουν τὸν λόγον συνάδελφοι χωρὶς νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμὸς καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω δὲν μοῦ ἐδόθη ὁ λόγος.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λυμπέρη, ὡμίλησαν ἐκπρόσωποι τῶν κομμάτων.

§105Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ὡμίλησαν καὶ ἄλλοι, κύριε Πρόεδρε, ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Μελᾶς ἐπὶ πολλὴν ὥραν. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ εἶναι Σῶμα, ποὺ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἀκούει καὶ λέγει τὴν γνώμην της. Ἐδῶ κατηντήσαμεν νὰ ἀκοῦμε μονόλογον καὶ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν μίαν διευκρίνησιν ἐπὶ τῶν λεγομένων. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ὁμιλῶν ἔθιξεν ἕνα σοβαρώτατον ἐθνικὸν θέμα καὶ εἶπεν ὅτι διατρέχομεν τὸν κίνδυνον μειώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ὑπάρχουν τοιοῦτοι κίνδυνοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, νομίζω, ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ διευκρίνησιν ἐπὶ τῶν λεγομένων ἀπὸ οἱονδήποτε ὁμιλοῦντα. Δυστυχῶς ὅμως δὲν μᾶς ἐπιτρέπετε νὰ διακόψωμεν τὸν ρήτορα καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀπαιτουμένην διευκρίνησιν. Κύριε Πρόεδρε, ἐνῷ ὑφίστανται ἐθνικοὶ κίνδυνοι κυκλοφοροῦν φῆμαι, ὅτι ἡ ἀκυβερνησία εἰς τὴν χώραν μας θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ 6–7 μῆνας διὰ νὰ λυθοῦν ὡρισμένα ἐθνικὰ θέματα ἀπὸ τὰς Μεγάλας Δυνάμεις εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος. (Φωναὶ–διαμαρτυρίαι ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς ΕΡΕ).

§106Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μὴ διαμαρτύρεσθε. Ἐὰν ἔχητε ἐθνικὴν συνείδησιν, πρέπει νὰ μὲ ἀκούσητε. Κύριε Πρόεδρε, μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς στερεῖται ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ σοβαρὰ ἐθνικὰ θέματα. Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν χώραν μας ὑπάρχει ἀκυβερνησία, εἰς τὸ Βελιγράδι καὶ εἰς τὸ Ζάγκρεμπ συνῆλθε συνέδριον 36 Κρατῶν, τὰ ὁποῖα συζητοῦν τὸ Μακεδονικὸν ζήτημα. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ἡ Τουρκία ἐπωφελουμένη τῆς ἀκυβερνησίας ἐπισπεύδει τὴν ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὁ ὁποῖος ζῇ εἰς τὴν Τουρκίαν. Ἐπίσης ἐκ μέρους ὡρισμένων Κρατῶν ἐπιδιώκεται τὸ κλείσιμον τοῦ Κυπριακοῦ. Καὶ ἐνῷ ὅλα αὐτὰ γίνονται εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος παρατείνομεν τὴν ἀκυβερνησίαν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ. (Φωναὶ–διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους βουλευτῶν τῆς ΕΡΕ).

§108Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλὰ ἐθνικὰ θέματα κινδυνεύουν...

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ συνεχίσητε τὴν ὁμιλίαν σας.

§110Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§111Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ συστήσω κάποιαν ἠρεμίαν. Ἐπὶ τέλους εἶσθε ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχετε ἀρκετὸν καιρὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πρέπει νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι πρέπει νὰ δώσω ἀπάντησιν. Αἱ ἀνησυχίαι τοῦ κ. Λυμπέρη εἶναι ἀνησυχίαι ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος εἶναι φυσικὸν ὡς βουλευτὴς νὰ τὰς ἐκδηλώνῃ ὅταν νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ τὰς ἐκδηλώνῃ ἐπὶ ἐθνικῶν θεμάτων. Ἀλλὰ ὁ κ. Λυμπέρης εἶναι θῦμα μιᾶς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐλήφθη ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ. καὶ ἔχει αὐτὴν τὴν ἀντίφασιν, ὅτι ἐνῷ δὲν μετέχετε τῆς συζητήσεως, μετέχετε διακοπῶν. Ἐνῷ ἐὰν μετείχατε τῆς συζητήσεως δὲν θὰ ὑπῆρχε τὸ παράπονον, διότι ὅλαι αἱ ἀπόψεις θὰ ἐξετίθεντο ἀπὸ τοῦ βήματος κατὰ τρόπον πλήρη χωρὶς νὰ ἔχετε τὸ αἴσθημα καταπιεζομένων ἀνθρώπων, διότι ἡ διακοπὴ ἐπιτρέπεται ὅταν ὁμιλῇ ὁ ρήτωρ καὶ τὸ ἐπιτρέπει καὶ ὁ ρήτωρ καὶ ὁ Πρόεδρος. Σεῖς θέλετε νὰ ἀπέχητε τῶν συζητήσεων καὶ νὰ μετέχητε τῶν διακοπῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπιτρέπονται. Ἀλλὰ τὸ λέγω αὐτό, διὰ νὰ εἶσθε ἠρεμώτερος. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐθίξατε, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις εἴδατε μὲ πόσην ἔμφασιν ἠθέλησα νὰ εἴπω τὴν ἄποψίν μου, ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπολύτου ἑνιαίας ἐθνικῆς πολιτικῆς ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων. Ἀλλά, δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται μέσα εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων νὰ ἀκούωνται αὐτὰ τὰ τόσον τραγικὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε, τὰ περὶ κινδύνου διαμελισμοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰ ἄλλα. Εἶναι εἰς θέσιν ὅλοι νὰ γνωρίζουν καὶ φίλοι καὶ ἐχθροί, ὅτι προκειμένου περὶ ἐθνικῶν ζητημάτων ὑπάρχει ἀπόλυτος ἑνότης ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὅταν συνέβη ἀκόμη καὶ κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον νὰ ὑπάρχῃ ὀξύτης, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν εἰς τὸ Κυπριακὸν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἐκλήθησαν ἀπὸ τὸν ὑπηρεσιακὸν Πρωθυπουργὸν διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἑνιαίως τὰ θέματα αὐτά. Πιστεύω, ὅτι ὅλα τὰ θέματα ποὺ ἐθίξατε, τὰ ἐθίξατε μὲ μίαν ὑπερβολὴν ἀπολύτως ἀπαράδεκτον ἀπὸ ἀπόψεως ἀντικειμενικῶν συνθηκῶν τὰς ὁποίας εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω. Ἀλλὰ πρέπει ταυτοχρόνως νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ ἀνησυχία ἐμφανιζομένη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὸ Κοινοβούλιον δὲν εἶναι μόνον ἀντικειμενικῶς ἀπαράδεκτος ἀλλ’ ἀκόμη δημιουργεῖ μίαν ἀνησυχίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀδικαιολόγητον ἀντικειμενικῶς καὶ ἀπαράδεκτον ἐφ’ ὅσον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἀποδείξει, ὅτι εἰς οἱανδήποτε καὶ ἐὰν εὑρίσκεται κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως διενέξεων, εἶναι εἰς θέσιν εἰς πᾶσαν περίπτωσιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ νὰ ἀμυνθῇ ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν θεμάτων ὡς εἷς ἄνθρωπος.

§112Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Κύριοι συνάδελφοι, μέχρι στιγμῆς δὲν ἠκούσθη ἐπίκρισις ἔναντι τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτὴ ἡ βιαιοτάτη καὶ μακρὰ ἀγόρευσις τοῦ ἐκπροσώπου τῆς ΕΔΑ καὶ ἡ σημερινὴ ὀξεῖα ἐπίθεσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν περιεῖχον ἴχνος ἐπικρίσεως τῶν κεφαλαίων τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Θὰ ἠδύνατο συνεπῶς νὰ συναγάγῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς παρέχεται ρητῶς ἢ σιωπηρῶς ἡ ἔγκρισις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Διὰ νὰ εἴμεθα ὅμως ἀκριβεῖς, ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Ἠλιοῦ περιεῖχε μίαν σύντομον περικοπήν, ἀναφερομένην εἰς τὰ πρόσφατα θλιβερὰ γεγονότα τῆς Παρασκευῆς καὶ ἐπειδὴ ἀνάγονται ταῦτα εἰς τὸν τομέα, τὸν ὁποῖον προσωρινῶς διευθύνω, ᾐσθάνθην τὴν ἀνάγκην δι’ ἐλαχίστων νὰ παρέμβω διὰ νὰ δώσω μίαν ἀντικειμενικὴν ἀφήγησιν τῶν θλιβερῶν ἐκείνων γεγονότων. Γνωρίζετε, ὅτι τὰ γεγονότα ταῦτα ἔλαβον χώραν 6 ὥρας ἀφ’ ἧς ὡρκίσθη ἡ νέα Κυβέρνησις καὶ δύο ὥρας ἀφ’ ἧς τυπικῶς ἀνέλαβον τὰ καθήκοντά μου ὡς προσωρινοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως. Εἶχεν ἀναγγελθῆ συγκέντρωσις τῶν μελῶν τῆς Ὁμοσπονδίας τῶν Ἐργαζομένων Τύπου καὶ εἶχε διὰ δηλώσεως τοῦ Ἀστυνομικοῦ Διευθυντοῦ Ἀθηνῶν ἐγγράφως ἀνακοινωθῆ εἰς τὴν ὑπεύθυνον διοίκησιν τῆς Ὁμοσπονδίας, ὅτι ἡ συγκέντρωσις μὲν θὰ ἐπετρέπετο καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἐν κλειστῷ χώρῳ, δηλ. εἰς τὸ θέατρον «Γκλόρια», ἀλλὰ διαδήλωσις μετὰ τὴν συγκέντρωσιν, λόγῳ κινδύνου διαταράξεως τῆς Δημοσίας Τάξεως δὲν θὰ ἐπετρέπετο. Αὐτὴν τὴν δήλωσιν τὴν ἀπεδέχθησαν οἱ διευθύνοντες τὴν Συνομοσπονδίαν καὶ οἱ ὀργανωταὶ τῆς συγκεντρώσεως καὶ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ τις, ὁ ὁποῖος θὰ ἀμφισβητήσῃ καὶ τὸ συνταγματικὸν καὶ τὸ νομοθετικὸν κῦρος τῆς Ἀστυνομικῆς ἀπαγορεύσεως τῆς διαδηλώσεως εἰς τὸ κέντρον τῆς Πρωτευούσης. Διότι ρητῶς τὸ Σύνταγμα διαγορεύει, ὅτι ὅταν κατὰ τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῆς ἁρμοδίας διοικητικῆς ἀρχῆς ὑπάρχῃ κίνδυνος διαταράξεως τῆς Δημοσίας Τάξεως, δύνανται αὗται νὰ ἀπαγορευθοῦν καὶ ὑπάρχει καὶ διάταξις τοῦ Ποινικοῦ νόμου, ἥτις ἀναγορεύει εἰς ἰδιώνυμον ἀδίκημα τὴν πραγματοποίησιν τῆς συγκεντρώσεως, παρὰ τὴν προτέραν ἀπαγόρευσιν. Ὅταν ἀνέλαβον τὰ καθήκοντά μου, μὲ ἐπεσκέφθησαν οἱ συντάκται τοῦ Ὑπ. Δημ. Τάξεως καὶ μοῦ ἐζήτησαν νὰ εἴπω δύο λέξεις. Τοὺς εἶπον, ὅτι μοῦ ἀνετέθη ἡ προσωρινὴ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἠρκέσθην νὰ παράσχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι κατὰ τὴν σύντομον διαδρομήν μου ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως θὰ προστατεύσω τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀκώλυτον ἄσκησιν τῶν ἀτομικῶν καὶ πολιτικῶν δικαιωμάτων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐφαρμόσω πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν τοὺς κειμένους νόμους. Παρὰ ταῦτα, ἔδωσα ἐντολὴν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν νὰ ἀνεχθῇ σιωπηρῶς ὅπως καταλάβουν οἱ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης «Γκλόρια» συγκεντρωθέντες ὁλόκληρον τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ Ἱπποκράτους μεταξὺ Ἀκαδημίας καὶ Πανεπιστημίου καὶ περαιτέρω ἡ Ἀστυνομία ἠνέχθη νὰ καταλάβουν οἱ διαδηλωταὶ μετὰ μίαν ὥραν καὶ τὸ κατάστρωμα τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου καὶ νὰ σταματήσουν τὴν κυκλοφορίαν εἰς τὴν νευραλγικὴν αὐτὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης καὶ αὐτὸ ἐγένετο χωρὶς νὰ παρέμβῃ ἡ Ἀστυνομία δυναμικῶς, καθ’ ὃ εἶχε καὶ καθῆκον καὶ δικαίωμα. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἔκαμα τὴν ἀνωτέρω δήλωσιν τὴν σύντομον πρὸς τοὺς συντάκτας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Τάξεως ὅταν ἀνέλαβα τὰ καθήκοντά μου, τὸ ἔκαμα διότι εἶχον ἐνώπιόν μου ἔντονον τὴν εἰκόνα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. ὁ ὁποῖος πλειστάκις ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ διεκήρυξεν, ὅτι ἡ ἀληθὴς Δημοκρατία εἶναι «ἐλευθερία ἀλλὰ καὶ νόμος». Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν διεκήρυξα, ὅτι θὰ προστατεύσω τὴν ἐλευθερίαν τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, ἀλλὰ θὰ ἀξιώσω καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων νόμων, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ ἕνα ἄνευ τοῦ ἄλλου ἢ εἶναι φασισμὸς ἢ εἶναι ἀναρχία. Καὶ ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, ἐχώρησα περαιτέρω εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς τοῦ σεβασμοῦ τῶν ἐλευθεριῶν καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. ὑπὸ τὸν κ. Παπανδρέου εἶχεν ἐφαρμόσει εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καθημερινῶς ἐγένοντο εἰρηνικαὶ βεβαίως καὶ φιλήσυχοι πορεῖαι κοινωνικῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι διεξεδίκουν ἐπαγγελματικὰ αἰτήματα. Τὸ θέμα συνεζητήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀποσύρω ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς 1ης Ἰουνίου τὰ κάτωθι: «Διὰ τὰς πορείας οὐδὲν ἀναφέρει τὸ Σύνταγμα. Τὸ εἶδος εἶναι νέον. Ἀνεγνωρίσαμεν ἐπίσης καὶ τὸ δικαίωμα τῶν πορειῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συμβαίνουν σπανίως. Εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ, ὅτι καὶ ὁ δρόμος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν των, νὰ κατέχεται, ἐὰν σπανίως πρόκειται νὰ καταλαμβάνεται καὶ νὰ διαταράσσεται ἡ συγκοινωνία. Ἐὰν ὅμως ἐπρόκειτο, ὅπως φαίνεται, ὅτι πρόκειται, αἱ πορεῖαι νὰ ἐπαναλαμβάνωνται συνεχῶς, γίνονται πλέον καὶ αἱ πορεῖαι ἐχθραὶ τοῦ λαοῦ. Διότι ἐμποδίζουν τὴν κίνησιν τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω: Ἠθικῶς ἀποδοκιμάζω — ὅπως τὸ εἶπον καὶ εἰς ἄλλην περίπτωσιν — τὴν μέθοδον τῶν πορειῶν, διότι οὐδὲν προσφέρουν. Ὅταν ἐλευθέρως συγκεντρούμεναι αἱ κοινωνικαὶ τάξεις καὶ ὁμάδες εἰς ἕνα χῶρον ποὺ δὲν βλάπτει τὰς συγκοινωνίας ἐπιδείξουν καὶ τὴν ἀριθμητικήν των δύναμιν — καὶ αὐτὸ τὸ προσφέρομεν — εἶναι δυνατὸν ἄριστα μία ἐπιτροπὴ των μὲ τὴν ἠθικὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν τῆς ἔχει προσδώσει ἡ ἐπίδειξις τῆς ἀριθμητικῆς των δυνάμεως νὰ ζητήσῃ ἀκρόασιν, καὶ εἶναι βέβαιον, ὅπως μέχρι τοῦδε ἔχει ἀποδειχθῆ, ὅτι θὰ εὕρῃ ἀκρόασιν καὶ ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐδήλωσα, ὅτι ἠθικῶς ἀποδοκιμάζω τὴν μέθοδον τῶν πορειῶν. Ἀλλὰ προσθέτως ἐδήλωσα, ὅτι δὲν πρόκειται ἀστυνομικῶς νὰ ἐμποδισθοῦν. Ἠθικῶς ἀποδοκιμάζομεν τὰς πορείας ὡς μέθοδον. Ἀλλὰ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συνεχισθοῦν αἱ πορεῖαι, δηλῶ, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς θὰ γίνωνται εἰς τὸ πεζοδρόμιον, διότι ἐκεῖ δικαιοῦνται οἱ πολῖται νὰ βαδίζουν, δὲν ἠμποροῦν νὰ καταλαμβάνουν τὰς ὁδοὺς καὶ νὰ γίνωνται ἐχθροὶ τοῦ ἐργαζομένου καὶ κινουμένου λαοῦ. Ἐὰν δὲν τοὺς φθάνῃ τὸ πεζοδρόμιον, ἂς ἐγκαταλείψουν τὴν πορείαν. Δημοκρατία σημαίνει ἐλευθερία ὅλων, δὲν σημαίνει ἐλευθερία μιᾶς ὁμάδος καὶ κατάλυσιν τῆς ἐλευθερίας τῶν ἄλλων. Αὐτὸ εἶναι φασισμός, δὲν εἶναι Δημοκρατία. (Χειροκροτήματα). Ἡ Δημοκρατία ἀναγνωρίζει τὴν ἐλευθερίαν εἰς ὅλα τὰ ἄτομα καὶ ὅλας τὰς ὁμάδας, καὶ ὄχι ἐλευθερίαν μιᾶς τάξεως ἡ ὁποία νὰ καταλύῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας τῶν ἄλλων». Καὶ αὐτὰ ἔλεγεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. πρὸς ἑνὸς ἀκριβῶς ἔτους, κρίνων ὡς φασιστικὰς καὶ ἀπηγορευμένας εἰρηνικὰς πορείας δι’ ἀνθρώπους ποὺ οὔτε ράβδους, οὔτε λίθους ἐξεσφενδόνιζον, οὔτε τὰ γνωστὰ ἀνατρεπτικὰ συνθήματα ἐξεφώνουν. Καὶ ἐπικρίνεται ἡ Κυβέρνησις σήμερον, διότι ἀντιμετωπίζει μὲ ἤπια ἀστυνομικὰ μέσα διαδηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν βάσει τοῦ Συντάγματος ἀπαγορευθῆ καὶ αἱ ὁποῖαι μετέρχονται τὰ οἷα εἶναι γνωστὰ ἀπαράδεκτα μέσα κάθε βράδυ ἐδῶ εἰς τὸ ἀναταρασσόμενον κέντρον τῆς Πρωτευούσης. Κύριοι βουλευταί, ὑπεσχέθην νὰ εἶμαι σύντομος καὶ θὰ τὸ τηρήσω.

§113Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἀρκετά.

§114Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Νὰ παραχωρήσω τὸ βῆμα εἰς σᾶς. Ἀλλὰ νὰ μοῦ θυμίσητε νὰ σᾶς εἴπω καὶ σᾶς «ἀρκετὰ» διότι ὅταν ἀνέρχεσθε εἰς τὸ βῆμα δύσκολα τὸ ἐγκαταλείπετε.

§115Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν χρειάζεται νὰ ἀνέβῃ κανεὶς εἰς τὸ βῆμα προκειμένου διὰ σᾶς.

§116Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Μπά, πολὺ στενοχωροῦμαι.

§117Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἔχετε χάσει τὸ αἴσθημα....

§118Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ποιὸς σᾶς προσέχει τώρα;

§119Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Σᾶς ποιὸς σᾶς ἀκούει.

§120Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀντίληψις αὐτὴ ἡ ὀρθόδοξος τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. περὶ Δημοκρατίας ἔγινεν ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας δεκτή. Δὲν εἶναι ὅμως προϊὸν Ἑλληνικῆς ἐπινοήσεως. Εἰς ὅλας τὰς Δημοκρατίας τοῦ δυτικοῦ κόσμου καὶ μονοτόνως ὑποστηρίζεται ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα ἀπὸ τῆς ἀριστερᾶς μέχρι τῆς δεξιᾶς. Κύριοι, θὰ ἐπικαλεσθῶ ἕνα κείμενον πρόσφατον τὸ ὁποῖον ἠκούσθη εἰς μίαν χώραν μακρυνὴν τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. συχνὰ ἀνεκήρυσσε δι’ ἀγορεύσεών του ὡς τὴν πλέον ἀνόθευτον καὶ ὡλοκληρωμένον σύγχρονον Δημοκρατίαν εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Πρόκειται διὰ μίαν περικοπὴν προσφάτου ὁμιλίας τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κ. Τζόνσον, ἐξ ἀφορμῆς τῶν γεγονότων τοῦ Λὸς– Ἄντζελες. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἀθηναϊκὴν ἐφημερίδα «Ἑστία» τῆς 23.8.1965 καὶ ἀπὸ ἐκεῖ τὴν ἀποσπῶ. Εἶναι σύντομη, θὰ τὴν ἀκούσητε φαντάζομαι εὐχαρίστως. «Ἡ ἐλευθερία —εἶπεν ὁ Πρόεδρος κ. Τζόνσον— ἡ ζωὴ καὶ ἡ περιουσία τῶν πολιτῶν πρέπει νὰ προστατεύεται ἀποτελεσματικῶς. Ὀχλοκρατία σημαίνει κατάργησιν τῶν νόμων ὑπὸ τῆς ὠργανωμένης βίας. Οἱ ὀχλοκράται εἶναι καταστροφεῖς τῆς ἐλευθερίας καὶ τὰ δίκαια εἶναι ἐξηρτημένα ἀπὸ τὸ σεβασμὸν πρὸς τὸν νόμον. Οὐδέποτε θὰ ἐπιτύχωμεν ἐλευθέραν, εὐημεροῦσαν καὶ ἐλπιδοφόρον κοινωνίαν, ἂν δὲν σβήσωμεν τὴν φωτιὰν τοῦ μίσους καὶ δὲν ἐγκαταλείψωμεν τὴν βίαν. Πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω εἰς σᾶς καὶ ὁλόκληρον τὸν κόσμον, ὅτι μαζὶ μὲ τὰ δίκαια συνυπάρχουν καὶ εὐθῦναι καὶ αἱ εὐθῦναι δημιουργοῦν ὑποχρεώσεις. Οὐδέποτε πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν οἱασδήποτε πολίτης δύναται νὰ ἀγνοήσῃ ἢ νὰ παραβιάσῃ τὸν νόμον καὶ νὰ μείνῃ ἀτιμώρητος». Καὶ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, διερωτῶμαι κατὰ πόσον πρὸς αὐτὴν τὴν φιλοσοφημένην τοποθέτησιν τοῦ θέματος τῆς ὀχλοκρατίας καὶ τῆς ἐλευθερίας, τοῦ διαχωρισμοῦ ὄχλου καὶ λαοῦ, εἶναι δυνατὸν καλόπιστος ἄνθρωπος νὰ διατυπώσῃ ἀντιρρήσεις. Συνέβησαν, ὅσα τρομερὰ συνέβησαν τὴν νύκτα τῆς Παρασκευῆς. Ἀνέμενε κανεὶς τὴν ἑπομένην νὰ ὑπάρξῃ τοποθέτησις τῶν μεγάλων Κομμάτων τῆς Χώρας ἔναντι τῶν ἄνευ προηγουμένου ἐκτρόπων καὶ ἀκόμη τῶν ὀργάνων τῆς κοινῆς γνώμης, τὰ ὁποῖα διαφωτίζουν καθημερινῶς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Περιέργως ἡ μὲν ΕΔΑ ἔκαμε τὴν ἐμφάνισιν μὲ μίαν μακρὰν ἀνακοίνωσιν εἰς τὰ φύλλα τῆς Κυριακῆς, ὁ Ἀρχηγὸς δὲ τῆς Ε.Κ. ἀπουσίασε καὶ ἀπὸ τὰ φύλλα τῆς Κυριακῆς. Εὑρισκόμενος εἰς Λάρισαν διετύπωσε τὴν γνωστὴν περίεργον δήλωσιν, τὴν ἐπανέλαβε δὲ ἐδῶ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Μπακόπουλος, περὶ τῆς ὁποίας θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα ἐν συνεχείᾳ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν οὕτως ἔλαβον χώραν τὰ γεγονότα ὅταν ἦτο προφανὴς ἡ παράνομος καὶ περίπου ἐπαναστατικὴ δρᾶσις τῶν διαδηλωτῶν, ἐν ὄψει τῆς συγκεκριμένης ἀπαγορευτικῆς ἀποφάσεως τῆς ἀστυνομίας, ἦτο δικαιολογημένον, νομίζω, τὴν ἰδίαν ἑσπέραν νὰ προβῶ εἰς δηλώσεις, μὲ τὰς ὁποίας κατεδίκαζον τὰ γεγονότα καὶ ἐπέρριπτον βαρείας εὐθύνας ἐπὶ τῶν ὑπευθύνων τῶν ἀναρχικῶν αὐτῶν ἐκδηλώσεων. Καὶ ἀκόμη νομίζω ὅλοι θὰ συμφωνήσουν, ὅτι μὲ μέτρα προληπτικά, ἤπια, ἀλλὰ ἀποτελεσματικὰ ἐπέτυχα πρῶτον, νὰ ἀπαλλάξω τοὺς διαδρόμους τῆς Βουλῆς ἀπὸ ἑκατοντάδας ἀνθρώπων, ἀσχέτους μὲ τὸν τύπον καὶ τὴν Βουλήν, ὥστε νὰ ἠμποροῦν νὰ κυκλοφοροῦν ἐλευθέρως καὶ ἀνέτως οἱ Βουλευταί. Καὶ πρέπει ἀκόμη νὰ ἀναγνωρίσετε, ὅτι ἐπέτυχα αὐτὸ ποὺ εἶναι τὸ κάστρον τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας νὰ τὸ ἀπαλλάξω ἀπὸ κραυγὰς ἀνευθύνων ἐφήβων, οἱ ὁποῖοι συμποσούμενοι εἰς ὀλίγας χιλιάδας ἐνόμισαν ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ βιάσουν τὸ φρόνημα τῶν 300 βουλευτῶν ποὺ ἐκφράζουν γνησίως καὶ κατὰ ἀμάχητον τεκμήριον 5 ἑκατομ. Ἕλληνας ἐκλογεῖς. Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἔλλειψις ἀντιδράσεως οἱασδήποτε ἀπὸ τὰ μεγάλα Κόμματα πλὴν τοῦ Κόμματος τῆς ΕΡΕ, δι’ αὐτὰ τὰ γεγονότα, ποὺ διὰ πρώτην φορὰν συνέβησαν εἰς ἔντασιν καὶ ἔκτασιν μετὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944, εἶναι γεγονὸς τοὐλάχιστον ἄξιον ὑπογραμμίσεως. Ἀκόμα εἶναι δραματικὴ καὶ αὐστηρᾶς κριτικῆς ἡ περίεργος δήλωσις ποὺ ἔστω μὲ καθυστέρησιν ἔκαμεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὡς σχόλιον ἐπὶ τῶν τρομακτικῶν γεγονότων τῆς Παρασκευῆς. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ ἐπανέλαβεν ὁ κ. Μπακόπουλος, ὅτι ἡ βία τῶν δημοσίων ὀργάνων τῶν Διοικητικῶν καὶ τῶν Ἀστυνομικῶν, ἐκτελούντων νομίμους διαταγὰς καὶ ἀποφάσεις, ἐξομοιοῦνται μὲ τὴν βίαν τοῦ παρανομοῦντος πολίτου, ὡς ἐὰν εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου εἰς τὴν φύσιν τοῦ νόμου νὰ μὴ συνυπῆρχεν ἀπαραιτήτως τὸ στοιχεῖον τοῦ καταναγκασμοῦ, ὡς ἐὰν ὁ νόμος δὲν ἦτο βέβαιον ὅτι στερούμενος τοῦ στοιχείου τοῦ καταναγκασμοῦ καὶ τῆς «βίας» θὰ παρέμενεν δόγμα θεωρητικὸν καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατασφαλίσῃ τὴν ὁμαλὴν συμβίωσιν τῶν μελῶν μιᾶς δημοκρατικῆς κοινωνίας. Κύριοι βουλευταί, οὐδέποτε ὑπεστηρίχθη ὅτι λ.χ. ὁ δικαστικὸς κλητήρ, ὁ ἐκτελῶν δικαστικὴν ἀπόφασιν ἢ τὸ Ἀστυνομικὸν ὄργανον ἐκτελοῦν διοικητικὴν ἀπόφασιν μετέρχονται βίαν παράνομον, καθ’ ἧς ἐπιτρέπεται ἄμυνα τοῦ πολίτου.

§121Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐταὶ αἱ θεωρίαι εἶναι πρωτοφανεῖς.

§122Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Μόνον οἱ κομμουνισταὶ τὸ λέγουν αὐτό. Διὰ σᾶς εἶναι πρωτοφανὴς θεωρία.

§123Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν καταλαβαίνετε ἀπὸ αὐτὰ καὶ δι’ αὐτὸ τὰ λέτε. Σεῖς εἰς τὰ τεχνικά σας.

§124Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Διὰ σᾶς εἶναι πράγματι ἔτσι.

§125Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Θὰ ἔχω τὴν εὐτυχίαν νὰ σᾶς ἀκούσω, κ. συνάδελφε, διὰ μίαν φορὰν ἀκόμη. Ἤκουσα καὶ προφορικῶς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών σας, καὶ θὰ σᾶς ἀκούσω καὶ ἐδῶ μὲ πολλὴν προσοχὴν διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖος ἀναπτύσσει περιέργους θεωρίας. Ἐὰν πράγματι ὑποστηρίζετε, ὅτι ἡ βία, ὁ καταναγκασμὸς ποὺ ἀσκεῖ τὸ ὄργανον τῆς Πολιτείας, εἴτε δικαστικὸς κλητήρ, εἴτε χωροφύλαξ, εἴτε ἀστυφύλαξ εἶναι τοῦτο, ἐν τῇ ἐκτελέσει νομίμου διαταγῆς, διοικητικῆς ἢ δικαστικῆς, εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα μὲ τὴν βίαν ποὺ μετέρχεται ὁ διαπράττων παράνομον πρᾶξιν πολίτης, τοὐλάχιστον παραδοξολογεῖται.

§126Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Περὶ αὐτῆς τῆς βίας γίνεται λόγος εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ.;

§127Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Βεβαίως, λέγει ὅτι καὶ οἱ δύο ἔχουν τὸ ἴδιον δικαίωμα ἀμύνης.

§128Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὴ ἀδικεῖτε τὸν ἑαυτόν σας, διότι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε μίαν τοιαύτην παραποίησιν σαφῶν ἐννοιῶν.

§129Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Εἰσέρχεσθε, κ. Ζίγδη εἰς ξένα οἰκόπεδα καὶ δὲν σᾶς συμφέρει. Ἀφῆστε εἰδικωτέρους νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὸ θέμα. Θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, οὐδὲ ὁ ἀείμνηστος Σβῶλος εἰς τὸ σύγγραμμά του ὑποστηρίζει ὅτι εἶναι δικαίωμα ἡ ἄμυνα καὶ καθ’ ὅλων τῶν παρανόμων ἀκόμη πράξεων τοῦ δημοσίου ὀργάνου. Θὰ ἦτο λέγει σωστὸν νὰ ὑπάρχῃ τέτοιο δικαίωμα αὐτόνομον ἀμύνης τοῦ πολίτου κατὰ τυχὸν παραβιάσεως τοῦ Συντάγματος ἢ κατὰ παραβιάσεως τοῦ νόμου. Τὸ θέμα εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὴν σφαῖραν τῆς ἐπιστήμης καὶ δὲν ἀποτελεῖ θετικὸν δίκαιον οὔτε ἐδῶ οὔτε καὶ εἰς ἄλλα κράτη. Καὶ ἔχω ἐδῶ τὸ σύγγραμμά του διὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν περικοπήν, ἀλλὰ τὸ κρατῶ διὰ νὰ ἐπανέλθω ἐὰν χρειασθῇ ἀπαντῶν εἰς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἄλλα τυχὸν θὰ ὑποστηρίξουν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πῶς ἐξελίχθησαν τὰ γεγονότα τῆς Παρασκευῆς ἔχει γνωσθῆ. Τὸ πῶς δηλαδὴ συνέβη μὲ ἰδικήν μου διαταγὴν ἡ Ἀστυνομία νὰ ἀνεχθῇ αὐτὸ ποὺ ἦτο ἀπηγορευμένον, ἡ συγκέντρωσις νὰ γίνῃ κατ’ οὐσίαν ἐν ὑπαίθρῳ εἰς τὸ πρὸ τοῦ θεάτρου τμῆμα τῆς ὁδοῦ Ἱπποκράτους, τὸ πῶς μὲ πρωτοβουλίαν τῆς Ἀστυνομίας ἐγκριθεῖσαν ἐκ τῶν ὑστέρων παρ’ ἐμοῦ, ἐγένετο ἀνεκτὸν καὶ νὰ πορευθοῦν ἐν διαδηλώσει πρὸς τὴν Ὁμόνοιαν, κραυγάζοντες συνθήματα πολιτικοῦ καὶ πολιτειακοῦ περιεχομένου. Καὶ ἀκόμη ἐνῷ εἶχεν ἐπέλθει νέα συμφωνία μεταξὺ τῆς ὀργανωτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῆς Ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συγκεντρώσεως θὰ ἐτερμάτιζον οἱ διαδηλωταὶ εἰς τὴν Ὁμόνοιαν καὶ θὰ διελύοντο, ἀφοῦ ἔψαλον τὸν Ἐθνικὸν Ὕμνον, ὡς συνήθως ἐγένετο, συνέβη νὰ ἐξορμήσουν παρὰ τὰς συμβουλάς, παρὰ τὰς διαταγάς, παρὰ τὰς παραινέσεις τῶν Εἰσαγγελέων καὶ τῶν ἀστυνομικῶν, νὰ ἐξορμήσουν ἐν σώματι πρὸς τὴν ὁδὸν Σταδίου μὲ τὴν διάτορον κραυγήν: Πρὸς τὸ Σύνταγμα... πρὸς τὸ Σύνταγμα. Καὶ βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς ἐπιτραπῇ νὰ φθάσουν εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι τότε θὰ εἰσήρχοντο ἴσως καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αὐτὸ δὲν θὰ ἦτο τόσον εὐχάριστον εἰς καμμίαν πτέρυγα αὐτῆς. Καὶ εἶχε ληφθῆ μέριμνα. Πράγματι μία ἰσχυρὰ ἀστυνομικὴ δύναμις εἶχε φράξει τὴν ὁδὸν Σταδίου, εἰς τὸ ὕψος τῆς Πλατείας Κλαυθμῶνος. Καὶ ἐπίστευον οἱ ἀστυνομικοί, ἦσαν βέβαιοι, ὅτι μετὰ ἀπὸ τὸ νέον αὐτὸ παράνομον ἅλμα ἀπὸ Ὁμονοίας μέχρι Πλατείας Κλαυθμῶνος, ἐκεῖ θὰ ἐτερμάτιζον ἀκολουθοῦντες κατὰ συνήθειάν των διὰ τῆς ὁδοῦ Κοραῆ εἰς τὰ Προπύλαια τοῦ Πανεπιστημίου, διὰ νὰ διαλυθοῦν ἐκεῖ τοὐλάχιστον. Ἀλλὰ οὔτε αὐτὸ ἔπραξαν. Καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ διαφωνία μας μὲ τὰ ἀνακοινωθέντα τῆς ΕΔΑ καὶ μὲ τὴν καταγγελίαν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβησαν πρὸς ἐμὲ ἐκπρόσωποι τῆς ΕΔΑ τὴν ἑπομένην τῶν γεγονότων. Εἶπον ὅτι ἀπροκλήτως ἐγένετο χρῆσις τῶν δακρυγόνων ἀερίων καὶ ὅτι «ὅταν ρίπτωνται ἀέρια δακρυγόνα, δημιουργεῖται κλῖμα ἀναρχίας, συγχύσεως, ὁ ἔλεγχος χάνεται καὶ συνεπῶς; Τί θέλετε νὰ συμβῇ κ. Ἀλλαμανῆ; Θὰ συμβοῦν αὐτά, τὰ ὁποῖαν συνέβησαν, διότι μὲ τὰ δακρυγόνα ἀέρια οἱ πολῖται χάνουν τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεών των. Καὶ ἰδοὺ ὅσα συνέβησαν, ἔγιναν, διότι ἐγένετο ἀπροκλήτως χρῆσις ἀερίων». Ἀλλὰ ἦλθεν ἡ ὥρα, κύριοι βουλευταί, νὰ ὁμιλήσῃ ὄχι πλέον ὁ Ὑπουργός, ὄχι πλέον ὁ κ. Ἀρχοντουλάκης, ὄχι πλέον ὁ κ. Καραμπέτσος, ἀλλὰ ἡ Δικαιοσύνη.

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ε.Κ.). Ὁ Ταμιωλάκης;

§131Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Τάξεως). Ἀκριβῶς ἐπειδὴ τὸ περίμενα αὐτό, ἔχω ἐδῶ καὶ τοῦ κ. Ταμιωλάκη τὴν ἔκθεσιν. Ἀλλὰ προηγουμένως θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τῶν δύο Εἰσαγγελέων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐπὶ τόπου ἀπὸ τῆς 8ης ἑσπερινῆς μέχρι τῆς 3ης πρωϊνῆς, μέσα στὰ γεγονότα, πλησίον τῶν ἐκτρόπων, πλησίον τῶν δραστῶν. Καὶ ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Νικολοδήμου.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΔΙΚΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ἀναφορὰ Παναγιώτου Νικολοδήμου Ἀντισαγγελέως Πρωτοδικῶν Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Αὐγούστου 1965 Πρὸς Τὸν κ. Προϊστάμενον Εἰσαγγελίας Ἐνταῦθα Εἰς ἐκτέλεσιν Ὑμετέρας παραγγελίας, λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω, ὅτι παρέστην χθὲς εἰς τὴν πρὸ τοῦ Θεάτρου ΓΚΛΟΡΙΑ διενεργηθεῖσαν συγκέντρωσιν καθ’ ἣν διεπίστωσα τὰ ἀκόλουθα: Εὐθὺς ἀπὸ τῶν πρώτων στιγμῶν τῆς συγκεντρώσεως, διεφάνη, ὅτι οἱ μετέχοντες τῆς συγκεντρώσεως ἦσαν ἀποφασισμένοι νὰ δημιουργήσωσι ἐπεισόδια καὶ ὕβριζον τὰ παριστάμενα ἀστυνομικὰ ὄργανα. Ἵνα ἀποφευχθῇ ἡ σύγκρουσις τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἀπεμακρύνθησαν τοῦ τόπου τῆς συγκεντρώσεως καὶ κατέλαβον θέσεις εἰς τὸ ὕψος τῆς πλατείας Κλαυθμῶνος. Μετὰ τὸ πέρας τῆς συγκεντρώσεως τὸ πλῆθος τῶν διαδηλωτῶν κατῆλθε διὰ τῆς Πανεπιστημίου πρὸς Ὁμόνοιαν καὶ ἐκεῖθεν διὰ τῆς ὁδοῦ Σταδίου ἔφθασεν εἰς τὸ ὕψος τῆς πλατείας Κλαυθμῶνος Παπαρρηγοπούλου ἔνθα ἦτο παρατεταγμένη ἀστυνομικὴ δύναμις μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν Ἀστυνομικὸν Διευθυντήν. Εὐθὺς ὡς οἱ διαδηλωταὶ ἔφθασαν εἰς τὸ ὕψος τῆς ὁδοῦ Κοραῆ, περὶ ὥραν 9,30′ μ.μ., ἀντὶ νὰ ἀνέλθωσιν πρὸς τὰ προπύλαια τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς εἶχον ὑποσχεθῆ οἱ διοργανωταὶ τῆς συγκεντρώσεως, ὅτι θὰ ἐγένετο, ἀπροκλήτως καὶ ἀπὸ ἀποστάσεως 15–20 μέτρων, ἐπετέθησαν ἐναντίον ἐμοῦ, τοῦ ἀστυνομικοῦ Διευθυντοῦ καὶ τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Νομαρχίας, οἱ ὁποῖοι ἱστάμεθα πρὸ τῆς ἀστυνομικῆς ζώνης, διὰ νὰ συστήσωμεν εἰς αὐτοὺς νὰ διαλυθοῦν ἡσύχως, καὶ ἔρριψαν ἐναντίον μας διάφορα ἀντικείμενα (σιδηρά, δοχεῖα, ράβδους κλπ.), ἀκολούθως δὲ κραδαίνοντες σιδήρους, πασσάλους, ρόπαλα καὶ λίθους ἐκινήθησαν μετὰ μανίας κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν δυνάμεων αἱ ὁποῖαι διὰ νὰ ἀποκρούσουν τὴν ἐπίθεσιν χωρὶς νὰ ἔλθουν εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς διαδηλωτὰς ἔρριψαν ἐναντίον των καὶ ἀπὸ ἐλαχίστης ἀποστάσεως δακρυγόνους βόμβας, αἱ ὁποῖαι προεκάλεσαν τὴν πρόσκαιρον διάλυσιν αὐτῶν. Ἐν συνεχεία καὶ ἐπὶ χρονικὸν διάστημα τεσσάρων περίπου ὡρῶν, τὸ κέντρον τῆς πόλεως ἐνεφάνισε πεδίον πολεμικῶν συγκρούσεων, διότι οἱ διαδηλωταὶ ἤναψαν πυρὰς εἰς τὰς ὁδοὺς ἐσήμανον τοὺς κώδωνας τῶν παρακειμένων ἐκκλησιῶν, καὶ ἀνήγειρον ὁδοφράγματα, κατέστρεψαν δὲ τελείως ὄχημα τῆς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐτραυμάτισαν σοβαρῶς τὸ πλήρωμα αὐτοῦ. Ἔλαβον γνῶσιν, ὅτι Ι.Χ. αὐτοκίνητον μετέφερε καὶ παρέδιδεν εἰς τοὺς διαδηλωτὰς βενζίνην διὰ νὰ προκαλοῦν πυρκαϊάς. Ἡ πρόκλησις σοβαρῶν τραυματισμῶν ἀπεφεύχθη χάρις εἰς τὸ ὅτι αἱ ἀστυνομικαὶ δυνάμεις διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως ἐτήρησαν ἀμυντικὴν κυρίως στάσιν καὶ δὲν ἐχρησιμοποίησαν οὐδὲ τὰς ἀστυνομικάς των ράβδους». Εὐπειθέστατος

Ἀντεισαγγελεὺς Πρωτοδικῶν

ΠΑΝΑΓ. ΝΙΚΟΛΟΔΗΜΟΣ

Ἀκριβὲς ὑπηρεσιακὸν ἀντίγραφον Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Αὐγούστου 1965

Ἡ Γραμματεὺς

ΜΗΛΙΩΝΗ ΘΕΟΔΩΡΑ

Καὶ δὲν ἀντέχω εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο. Ἐκ τῶν 280 συλληφθέντων, πόσοι νομίζετε, ὅτι ἦσαν οἱ ἐργάται τύπου; 2. Καὶ 4 συνδικαλισταί, 6 σύνολον. Ξέρετε πόσοι εἶναι οἱ οἰκοδόμοι μεταξὺ τῶν συλληφθέντων, μαζὶ μὲ τοὺς ἀνέργους καὶ τοὺς ἐργάτας; 100. Αὐτὴ εἶναι ἡ συγκέντρωσις τῆς Ὁμοσπονδίας Τύπου. (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως...). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπρόκλητος χρησιμοποίησις τῶν δακρυγόνων ἀερίων. Καὶ θὰ ἔλεγον, οἱ συνάδελφοι ποὺ ἐπικρίνουν τὴν Κυβέρνησιν τί θὰ ἠξίουν ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τοὺς ἀστυνομικοὺς ὅταν ἐδέχοντο σιδηρὰς ράβδους, πασσάλους καὶ ρόπαλα; Τί ἔπρεπε νὰ κάμουν ἐκείνην τὴν ὥραν; Ἐπανῆλθον ἐπὶ τόπου. Καὶ ἐχρησιμοποίησαν τὸ μέσον τὸ ὁποῖον διεκήρυξεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ πλέον πεπολιτισμένον, τὸ πλέον ἐνδεδειγμένον ἵνα διαλύωνται αἱ παράνομοι συγκεντρώσεις. Καὶ ἰδού, ἐν συνεχείᾳ εἰς διάστημα 4 ὡρῶν τὸ κέντρον τῆς πόλεως, λέγει ὁ Εἰσαγγελεύς, ἐνεφάνισε πεδίον πολεμικῶν συγκρούσεων, διότι οἱ διαδηλωταὶ ἤναψαν πυρὰς εἰς τὰς ὁδούς, ἐσήμαναν τοὺς κώδωνας τῶν παρακειμένων Ἐκκλησιῶν, ἀνήγειρον ὁδοφράγματα, κατέστρεψαν δὲ τελείως ὄχημα τῆς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐτραυμάτισαν σοβαρῶς τὸ πλήρωμα αὐτοῦ. Προσθέτω ἐγὼ ἕνα ποὺ ἀπουσιάζει, ἕνα ἐπιβατικὸ Ι.Χ. Καὶ λέγει πάρα κάτω ὁ Εἰσαγγελεύς. «Ἔλαβον γνῶσιν, ὅτι Ι.Χ. αὐτοκίνητον μετέφερε καὶ παρέδιδεν εἰς τοὺς διαδηλωτὰς βενζίνην διὰ νὰ προκαλοῦν πυρκαϊάς. Ἡ πρόκλησις σοβαρῶν τραυματισμῶν ἀπεφεύχθη χάρις εἰς τὸ ὅτι αἱ ἀστυνομικαὶ δυνάμεις διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως ἐτήρησαν κυρίως ἀμυντικὴν στάσιν καὶ δὲν ἐχρησιμοποίησαν οὐδὲ τὰς ἀστυνομικάς των ράβδους». Ὅταν ἡ ἀστυνομία ἔχῃ 20 τραυματίας εἰσαχθέντας εἰς τὸ νοσοκομεῖον καὶ διαπιστοῦται, ὅτι δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν οὔτε τὰ κλόμπς, ὁμιλοῦν διὰ βάρβαρον συμπεριφορὰν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων; Δὲν θὰ σᾶς κουράσω μὲ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἑτέρου Εἰσαγγελέως, ἐπὶ τόπου παρισταμένου καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐμμίσθου παρέδρου παρὰ τῇ Εἰσαγγελίᾳ Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν κ. Α. Βασιλοπούλου. Τὴν καταθέτω διὰ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά, διὰ τὴν ἱστορίαν.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Εἰσαγγ. Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν Ἀναφορὰ Ἀγγέλου Β. Βασιλοπούλου Ἐμμίσθου Παρέδρου παρὰ τῇ Εἰσαγγελίᾳ Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν Ἀθῆναι 22.8.1965 Πρὸς Τὸν κ. Προϊστάμενον Εἰσαγγελίας Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν Ἐνταῦθα Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω, ὅτι εἰς ἐκτέλεσιν ὑμετέρας παραγγελίας παρέστην κατὰ τὴν γενομένην τὴν ἑσπέραν τῆς χθὲς συγκέντρωσιν πρὸ τοῦ ἐνταῦθα καὶ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἱπποκράτους Θεάτρου «ΓΚΛΟΡΙΑ», καθ’ ἣν διεπίστωσα τὰ κάτωθι: Ἀφίχθην εἰς τὸν χῶρον τῶν προπυλαίων τῆς Βιβλιοθήκης περὶ ὥραν 20.00′, ἔνθα καὶ παρέμεινα καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ἐντὸς τοῦ εἰρημένου θεάτρου ὁμιλιῶν. Ἔξωθι τούτου εἶχε συγκεντρωθῆ πλῆθος ἀκροατῶν, κραυγαζόντων διάφορα συνθήματα. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς κατέστη ἀντιληπτόν, ὅτι οὗτοι ἦσαν διατεθειμένοι νὰ δημιουργήσουν σοβαρὰ ἐπεισόδια, προκαλοῦντες καὶ ὑβρίζοντες τὰ παριστάμενα ἀστυνομικὰ ὄργανα, ἅτινα ὅμως, ἐτήρησαν ἄψογον στάσιν. Μετὰ τὸ πέρας τῶν ὁμιλιῶν οὗτοι συνεκρότησαν διαδήλωσιν κατευθυνθεῖσαν διὰ τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου πρὸς τὴν πλατεῖαν Ὁμονοίας. Ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης, ἤτοι ἀπὸ τῆς 21.00 παρέμεινα μετὰ τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς κ. Βασιλείου εἰς τὴν διασταύρωσιν τῶν ὁδῶν Πανεπιστημίου καὶ Ἐδ. Λῶ πλησίον ἀστυνομικῶν δυνάμεων, τελουσῶν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ἀστυνόμου κ. Χαλούλου. Οὕτω δὲν ἔχω ἄμεσον ἀντίληψιν τῶν ἐπεισοδίων, ἅτινα, ὡς ἐπληροφορήθην, διεδραματίσθησαν περὶ ὥραν 21.30′ εἰς τὴν πλατεῖαν Κλαυθμῶνος. Πάντως εἰς τὸν χῶρον, ἔνθα κατὰ τὰ ἀνωτέρω παρευρισκόμην δὲν ἐσημειώθη οὐδὲν ἐπεισόδιον. Μόνον περὶ ὥραν 21.30′ ἀνεφάνησαν μεμονωμέναι ὁμάδες διαδηλωτῶν, φεύγοντες ἐκ τῆς ὁδοῦ Κοραῆ πρὸς τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου, αἵτινες διελύθησαν ὑπὸ ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ἐπιβαινόντων ὀχημάτων ἐξελθόντων ἐκ τῆς ὁδοῦ Ἐδ. Λῶ, χωρὶς νὰ παρατηρηθῇ συμπλοκὴ μετὰ τῶν ἐν παρατάξει ἀστυνομικῶν δυνάμεων. Ἄγνωστος διαδηλωτὴς μόνον, φεύγων πρὸς τὴν ὁδὸν Σίνα, ἔρριψε τεμάχιον μαρμάρου, ὅπερ ἔπληξεν εἰς τὴν χεῖραν παραπλεύρως ἐμοῦ, ἱστάμενον ἀστυνομικὸν ὄργανον. Εἰς τὸν ἐκεῖθεν χῶρον παρέμεινα μέχρι τῆς 24 καὶ οὕτω δὲν ἔχω ἄμεσον ἀντίληψιν τῶν ἐπεισοδίων, ἅτινα διεδραματίσθησαν, ὡς ἐπληροφορήθην εἰς τὴν περιοχὴν τῆς πλατείας Ὁμονοίας. Ἀπὸ τῆς ὥρας ταύτης μετὰ τοῦ ἐπίσης παρασταθέντος Ἀντεισαγγελέως Πρωτοδικῶν κ. Παν. Νικολοδήμου, ἐκπροσώπων τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς καὶ τοῦ Ἀστυνομικοῦ Διευθυντοῦ Ἀθηνῶν κ. Ἀρχοντουλάκη μετέβημεν ἐπὶ κεφαλῆς ἀστυνομικῶν δυνάμεων πρὸς ἐκκαθάρισιν τῆς περιοχῆς πλατείας Ὁμονοίας, ἥτις κατείχετο ὑπὸ τῶν διαδηλωτῶν. Εἰς τὴν διασταύρωσιν τῶν ὁδῶν Πανεπιστημίου καὶ Πατησίων ἐδέχθημεν ἀπρόκλητον ἐπίθεσιν διὰ λίθων ριφθέντων ὑπὸ φευγόντων διαδηλωτῶν. Ἀντελήφθην εἰς τὴν περιοχὴν ταύτην καὶ δὴ εἰς τὰς ὁδοὺς Πατησίων καὶ Στουρνάρα ὁδοφράγματα δι’ ὑπερμεγέθων λίθων, σιδηρῶν σωλήνων, πινακίδων, τραπεζίων κλπ. ἅτινα ἀνήγειρον οἱ διαδηλωταί, πυράς, ἃς ἤναψαν οὗτοι, αἱ δὲ ὑάλινοι προθῆκαι πλείστων καταστημάτων εἶχον θραυσθῆ ὑπ’ αὐτῶν διὰ λίθων. Εἶδον ὄχημα τῆς Πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας κατεστραμμένον. Ἐνώπιόν μου τέλος συνελήφθη διαδηλωτὴς φέρων ἐντὸς τοῦ θυλακίου τοῦ ἐπενδύτου του αἰχμηρὸν μαχαιρίδιον. Οὐδὲν ἕτερον παρετήρησα. Δὲν παραλείπω νὰ ἀναφέρω, ὅτι ἡ στάσις τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἦτο πάντα ἄμεμπτος καὶ κατὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην, ἣν ἐσχημάτισα ἐκ τῶν ὅσων ἀντελήφθην, τὰ ἐπεισόδια προεκάλεσαν ἐσκεμμένως καὶ ἀπροκλήτως οἱ διαδηλωταί. Εὐπειθέστατος Ὁ ἀναφέρων (Ὑπογραφὴ) Κύριοι συνάδελφοι, ἰδοὺ διατί, νομίζω, εὐχερῶς καταπίπτει, καταρρέει ὁ ὄψιμος, ὑπογραμμίζω ὁ ὄψιμος, καὶ ἀβάσιμος ἰσχυρισμὸς τῶν ἐπικριτῶν μας, ὅτι τάχα ἡ χρησιμοποίησις τῶν δακρυογόνων ἔγινε πρὶν ἢ οἱαδήποτε ἐπίθεσις λάβῃ χώραν, κατὰ τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ἀστυνομικῶν. Ἰδοὺ διατὶ ἀκόμη ὅσα συνέβησαν μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν, τὰ διέπραξαν οἱ διαδηλωταὶ καὶ ὄχι οἱ ὀψίμως ἐπινοηθέντες προβοκάτορες. Οἱ Εἰσαγγελεῖς ὁμιλοῦν περὶ τῶν πράξεων τῶν διαδηλωτῶν. Βεβαίως αὐτὸ μένει ὡς λογικὸν καὶ ὡλοκληρωμένον συμπέρασμα τῶν δύο Εἰσαγγελέων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν αὐτόπται μάρτυρες καὶ δὲν ἦσαν, ὅπως ἡμεῖς ὅλοι μας εἰς τὰ γραφεῖα, εἰς τὰ σπίτια μας, εἰς τὴν Βουλὴν κλπ., οἱ ὁποῖοι ἦσαν παρόντες, κινδυνεύοντες καὶ αὐτόπται μάρτυρες, μᾶς λέγουν τί εἶδον, τί ἤκουσαν καὶ ὄχι τί ἐπληροφορήθησαν. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι, παρὰ τὰς εἰσαγγελικὰς διαπιστώσεις, παραμένει ἐλευθέρα καὶ ἀδέσμευτος ἡ Δικαιοσύνη ἐνώπιον τῆς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις, ἡ ὁποία, βάσει ὡλοκληρωμένων στοιχείων καὶ μὲ τὰς συνταγματικὰς καὶ δικονομικὰς ἐγγυήσεις ποὺ ἔχει ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη, θὰ κρίνῃ τελικῶς, ποία εἶναι ἡ ἐνοχή, ποῖος ὁ βαθμὸς αὐτῆς καὶ πρὸ παντὸς ποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι τῶν θλιβερῶν ἐκδηλώσεων τῆς ἀποφράδος Παρασκευῆς. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει ἀπὸ τοῦδε μία ἔκφρασις τῆς δικαιοσύνης προδικαστική. Ἔχει τὴν ἔννοιαν διαπιστώσεως οὐσιωδῶν ἐνδείξεων ἐνοχῆς. Προσήχθησαν ἕως χθές, τὸ βράδυ, ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ, 51. Ἐκρίθησαν προσωρινῶς ἀπολυτέοι 37 καὶ προεφυλακίσθησαν 14. Οὐδεὶς ἐκ τῶν προφυλακισθέντων εἶναι προβοκάτωρ. Καὶ συνέβη, κύριοι συνάδελφοι, τὸ περίεργον τὸ ἑξῆς: Νὰ καλῇ ἡ Ὁμοσπονδία ἐργαζομένων τύπου εἰς συγκέντρωσιν τὰ μέλη της. Νὰ συλλαμβάνωνται 260 καὶ νὰ εἶναι μεταξὺ τῶν 260 δύο τὰ μέλη τῆς Ὁμοσπονδίας, 100 οἰκοδόμοι κ.ο.κ. Κύριοι συνάδελφοι, τί συνέβη τὸ Σάββατον. Μήπως ἦτο μόνον ἡ σιωπὴ τῶν δύο κομμάτων, τῆς ΕΔΑ καὶ τῆς ΕΚ, ἐν ὄψει τῶν γεγονότων αὐτῶν τῶν Δεκεμβριανῶν; Αὐτὸ μόνον. Ὁ Τύπος, ὁ ἀντιπολιτευόμενος τὴν Κυβέρνησιν, ἐνεφάνισεν τὰ γεγονότα, ὡς φυσικά, ὡς φυσιολογικά, ὡς κάτι ποὺ ἔπρεπε νὰ ἀναμένεται καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐκτελέσωμεν, διότι ἐστρέφοντο ἐναντίον τῆς παρανόμου ψευδοκυβερνήσεως. Ἰδοὺ ὁ τίτλος τῆς «Αὐγῆς» τοῦ Σαββάτου: «Ζήτω ὁ ἡρωϊκὸς λαὸς τῆς Ἀθήνας. Ὁ Τσιριμῶκος ἐγκαινιάζει μὲ αἷμα καὶ δακρυγόνα τὴν πρωθυπουργίαν. 160 τραυματίες, πάνω ἀπὸ 100 συλληφθέντες, ὁ ἀπολογισμὸς τῆς πρώτης ἡμέρας. 50.000 — γράφε 5.000 — διαδηλωτὲς ἀπτόητοι ἀπὸ τὶς βόμβες, τὶς ἐπιθέσεις τῆς ἀστυνομίας, στέλνουν ὣς τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδας τὴν ἰαχὴ Δημοκρατία — ἐκλογές. 1) Ποτὲ ἄλλοτε ἡ ἄσφαλτος δὲν βάφτηκε μὲ τόσον αἷμα. 2) Ἀλλὰ ἡ φλογερὰ νεολαία, δὲν δείλιασε νὰ τὸ προσφέρῃ. 3) Ἕνας διαδηλωτὴς τοποθετεῖται στὸ ταξὶ ἀναίσθητος ἀπὸ κτυπήματα. 4) Ἀστυνομικοὶ ἐμποδίζουν τὸν λαὸν νὰ βγῇ ἀπὸ τὴν πυρπολουμένη ζώνη». Βλέπετε πουθενὰ ὑπαινιγμὸν διὰ προβοκάτορες; Βλέπετε καμμίαν διαμαρτυρίαν καὶ ἀποδοκιμασίαν τῶν ἐκτρόπων; Τὸ μεσημέρι, τὸ Σάββατον, ὅταν μὲ ἐπεσκέφθησαν οἱ ἐκπρόσωποι τῆς ΕΔΑ, τότε μοῦ εἶπον, ὅτι εἶναι ξένα πρὸς τὰ μέλη τῆς ΕΔΑ, τὰ ἔκτροπα, ὅτι τὰ ἀποδοκιμάζουν καὶ τὰ ἀποδίδουν εἰς ὕποπτα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα παρεισέφρησαν εἰς τὴν συγκέντρωσιν. Αὐτό, τοὐναντίον, δὲν τὸ ἤκουσα ἀπὸ τὴν Ε.Κ. Ἡ ΕΔΑ, ὅμως, τὸ εἶπε.

§132Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ υἱοθέτησαν, δυστυχῶς, καὶ τὰ «Νέα» καὶ τὸ «Ἔθνος» καὶ τὸ «Βῆμα» καὶ ἡ «Ἀθηναϊκή». Δι’ αὐτὸ ὡμίλησα καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησα. Εἶναι τραγικὸν ὅτι υἱοθετοῦν, ἐκ τῶν ὑστέρων, αὐτὸ τὸ μέγα ψεῦδος, εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος.

§133Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ἰδοὺ ἡ ἐφημερὶς «Βῆμα» τοῦ Σαββάτου, τί λέγει: «Οἱ φλόγες ἀκόμη φωτίζουν τὸν οὐρανὸν τῶν Ἀθηνῶν «... (Ἀναγινώσκει)...». Καὶ τὸ «Βῆμα» ἐμφανίζεται τὸ Σάββατον, ὡς νὰ μὴ συνέβη τίποτε εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Καὶ γράφει «ἄνω τῶν 150 τραυματίαι καὶ ἀθρόαι συλλήψεις. Σφοδραὶ καὶ αἱματηραὶ συγκρούσεις διαδηλωτῶν καὶ ἀστυνομίας εἰς τὸ Κέντρον τῶν Ἀθηνῶν. Ὁδοφράγματα, τραυματισμοὶ καὶ φωτιές. Αἱ ἐκδηλώσεις, μὲ ἀφορμὴν τὸ ἐγχείρημα Τσιριμώκου, χαρακτηρίζονται καὶ ἀντιμετωπίζονται, ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων, ὡς ἐπαναστατικαί». Καμμία ἀποδοκιμασία. Καμμία τοποθέτησις ἔναντι τῶν γεγονότων αὐτῶν. Καὶ ἀκόμη σιωπὴ εὔγλωττος διὰ τὴν συκοφαντίαν ποὺ ἐξυφάνθη μόλις τὴν Δευτέραν ποὺ τὰ «Νέα» ἐμφανίζονται μὲ ἕνα καταπληκτικὸν τίτλον. Ἠκούσατε τίτλον ἐφημερίδος, ἡ ὁποία παριστάνει τὴν ἐφημερίδα τοῦ Κέντρου. Λέγει: «116 Ἀθηναῖοι πολῖται πληρώνουν τὰ σπασμένα τῶν προβοκατόρων τῆς ἀστυνομίας». Τίτλος ἐφημερίδος εἰς τὴν πρώτην σελίδα, τρίστηλος. Καὶ τί βλέπετε εἰς τὸ κείμενον τοῦ ρεπορτάζ, γραμμένο μὲ μικρὰ γράμματα; Γράφεται τὸ ἑξῆς: «Κατὰ τοὺς συνηγόρους τῶν κατηγορουμένων, πρόκειται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι παρακρατικοὶ τῆς δεξιᾶς παρέσυρον εἰς τὴν διάπραξιν τῶν ἐκτρόπων καὶ εἰς τὴν ἐμφάνισιν τῆς πρωτευούσης ὡς πυρπολουμένης». Αὐτὸ γράφεται ὡς εἴδησις, ἐνῷ ὡς τίτλος: «Τὰ ἀθῶα θύματα πληρώνουν τὰ ἐγκλήματα τῶν προβοκατόρων». Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι μόνον ἡ σιωπὴ τὴν ἑπομένην τῶν γεγονότων τῶν Κομμάτων ΕΔΑ καὶ Ε.Κ. καὶ τῶν ἐφημερίδων ποὺ ἀντιπολιτεύονται τὴν Κυβέρνησιν, ἔναντι γεγονότων, ἐπαναλαμβάνω, τὰ ὁποῖα βεβαίως, δὲν εἶναι γεγονότα Δεκεμβριανά, ἀλλὰ τὰ ἐνθυμίζουν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ σοβαρώτερα γεγονότα μετὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944, εἰς τρόπον ὥστε ὁ διεθνὴς Τύπος νὰ ἐμφανίζῃ τὴν Ἀθήνα ἐπαναστατημένην καὶ πυρπολουμένην. Κύριοι συνάδελφοι, τί συνέβη; Περὶ τίνος ὁμιλεῖ τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς ΕΔΑ; Μήπως περὶ ἀστυνομικῶν ποὺ ἔκαμαν τὰ γεγονότα αὐτά; Δὲν τὸ ἀποτολμᾷ οὔτε τὴν Κυριακήν. Εἰς τὸ ἐπίσημον ἀνακοινωθὲν λέγει δειλὰ καὶ ἀορίστως, ὅτι ἀνεμίχθησαν εἰς τὰ γεγονότα «προβοκάτορες καὶ ὕποπτα στοιχεῖα». Περὶ ἀστυνομικῶν οὐδεὶς λόγος. Καὶ ἀκόμη συνέβη, ὥστε καὶ ἄλλαι ἐφημερίδες, ποὺ ἀντιπολιτεύονται τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ κάνουν ὑπαινιγμὸν περὶ ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Αὐτὸ κατεσκευάσθη ἀρχομένης τῆς τρεχούσης ἑβδομάδος. Καὶ τότε, βεβαίως, ἐγένετο λόγος περὶ ἀστυνομικῶν, ἐν πολιτικῇ περιβολῇ, ποὺ εἶχον συνθήματα καὶ παρασυνθήματα καὶ ἀκόμη, ὅτι ὑπάρχουν ἕξ δημοσιογράφοι, οἱ ὁποῖοι συνωμίλησαν μὲ τοὺς προβοκάτορας καὶ οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν τὰ ὀνόματά των καὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ καταθέσουν. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἤλθατε πλασέ, πρὶν σεῖς σκεφθῆτε νὰ ἐμφανίσετε τὴν δήλωσιν τῶν δημοσιογράφων, ὁ Προϊστάμενος τῆς Εἰσαγγελίας Ἀθηνῶν, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν, ἐκίνησε ποινικὴν ἀγωγὴν ἐναντίον τῶν ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ἀπετόλμησαν αὐτὴν τὴν συκοφαντίαν ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἀκόμη, κ.κ. συνάδελφοι, πρὶν σκεφθῆτε νὰ ἐμφανίσητε τὰ ὀνόματα αὐτά, μὲ τὰς κατηγορίας, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὁ ἀνακριτὴς τῆς ὅλης ὑποθέσεως, ἀπέστειλε κλήσεις πρὸς τοὺς οἰκείους ἐκδότας τῶν ἐφημερίδων, νὰ προσέλθουν καὶ νὰ προσκομίσουν τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζουν τὰ ὅσα ἐμφανίζουν ὡς ρεπορτὰζ τῶν ἐφημερίδων. Θὰ ἔχετε τὴν εὐκαιρίαν, σᾶς τὴν παρέχει ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη μὲ καταθέσεις καὶ μὲ μαρτυρίας νὰ ἀποδείξετε αὐτό, πού, ἐκ τῶν ὑστέρων, κατεσκευάσατε καὶ ἐπενοήσατε. Οἱ συνάδελφοι, ποὺ ἐπικρίνουν τὴν Ἀστυνομίαν, ὡς διαθέσασαν προβοκάτορας καὶ οἱ δημοσιογράφοι, ἐλησμόνησαν μίαν μικρὰν λεπτομέρειαν, ὅτι αἱ συλλήψεις, κ.κ. βουλευταί, ἦσαν 30 ἢ 35 μέχρι τῆς 12ης νυκτερινῆς. Ἡ ΕΔΑ ἰσχυρίζεται, ἐπισήμως, εἰς τὸ ἀνακοινωθέν, ὁ κ. Ἠλιοῦ, τὸ ἐπανέλαβε καὶ χθές, ὅτι οἱ ἰδικοί της ὀπαδοί, οἱ εἰρηνικοὶ διαδηλωταί, ἔσπευσαν νὰ διαλυθοῦν ἡσύχως, μετὰ τὴν χρῆσιν τῶν δακρυογόνων καὶ μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἀπέμειναν δῆθεν οἱ προβοκάτορες, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὰ πύρινα ὁδοφράγματα, οἱ ὁποῖοι κατέστρεψαν τὸ πυροσβεστικὸν ὄχημα καὶ οἱ ἀστυφύλακες εὑρίσκοντο μακρόθεν, βλέποντες τὸ πυροσβεστικὸν ὄχημα νὰ καίεται καὶ μὴ προστρέχοντες εἰς βοήθειαν. Δι’ ὅπερ καὶ ἐγένετο κριτικὴ ἐκ μέρους ἐφημερίδος ἀντιπολιτευομένης τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀνηκούσης εἰς τὴν δεξιὰν παράταξιν, ἐννοῶ τὴν ἀπογευματινὴν «Ἑστίαν», ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ὠλιγώρησεν ἡ Ἀστυνομία. Κύριοι βουλευταί, διερωτῶμαι, ὅταν αἱ συλλήψεις αὐταί, κατὰ τὰ 9)10 ἐπραγματοποιήθησαν περὶ τὴν 2αν περίπου μεταμεσονύκτιον ὥραν, ὅταν δὲν ὑπῆρχον πλέον συμπαγεῖς μᾶζαι διαδηλωτῶν, ἀλλὰ μόνον αὐτοί, οἱ προβοκάτορες, ποὺ λέγει ἡ ΕΔΑ, οἱ ὁποῖοι εἶχον διασπαρῆ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἔκαιγον ὅ,τι εὕρισκον μπροστά τους, αὐτοὶ συνελήφθησαν καὶ προσήχθησαν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν καὶ κατὰ ἕνα ποσοστόν, κατὰ τὸ ἥμισυ, προσήχθησαν ἐνώπιον τοῦ Ἀνακριτοῦ. Θὰ ἀνέμενον νὰ μοῦ ἐκφράσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην ἡ ΕΔΑ, νὰ μοῦ ἀπονείμῃ εὐαρέσκειαν, διότι ὡδήγησα ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης τοὺς προβοκάτορας, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς 2 τὸ πρωΐ, ὅταν οἱ ἰδικοί της ὀπαδοὶ εἶχον ἀποχωρήσει, ἔκαιγαν καὶ ἐκτυποῦσαν τὶς καμπάνες, αὐτοὺς τοὺς παρέδωσα εἰς τὴν Δικαιοσύνην καὶ αὐτὴ θὰ κρίνῃ καὶ φυσικὰ ἂν εἶναι μεταξὺ αὐτῶν, κανένας ἀστυνομικὸς ἐν πολιτικῇ περιβολῇ ἢ προβοκάτωρ.

§134Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἢ πλανᾶσθε, ἢ ψεύδεσθε.

§135Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν καὶ Δημοσίας Τάξεως). Ἀντιλαμβάνομαι τὴν δυσχερῆ θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχετε περιέλθει, θὰ μὲ ἀκούσετε ὅμως. Κύριοι συνάδελφοι, ἕνα ἀκόμη περιστατικόν, οἱ ἀντίπαλοί μας ἐλησμόνησαν μίαν ἄλλην λεπτομέρειαν, ὅσοι κατεσκεύασαν ὀψίμως τὴν συκοφαντίαν αὐτὴν ἐναντίον τῆς Ἀστυνομίας, ὅτι ὑπάρχει ἕνα συντριπτικὸν πειστήριον τοῦ ἐγκλήματος. Ἦσαν 5–6 αὐτοκίνητα, τὰ ὁποῖα ἀνεφωδίαζαν τοὺς πυρπολητὰς μὲ βενζίνην. Ἕνα δὲ ἐξ αὐτῶν, ἐνετοπίσθη τὴν 2αν πρωϊνὴν καὶ συνελήφθη «ἐν τῇ πράξει». Δηλαδὴ εἰς τὸν τόπον τῶν συγκεντρώσεων, μὲ τὸ μπιτόνι στὸ χέρι, μὲ τὸ μπιτόνι γεμᾶτο βενζίνη, τρεῖς ἄνθρωποι μέσα, οἱ ὁποῖοι ἔλεγαν, ὅτι προερχόμενοι ἀπὸ τὸ Περιστέρι τὴν 2αν πρωϊνὴν ἐπήγαιναν στὰ Ἐξάρχεια. Εἰς τὰ Ἐξάρχεια ὑπῆρχε τότε μία ὁμὰς νεαρῶν διαδηλωτῶν, ποὺ ἔκαιγαν ἕως τὶς 3 τὸ πρωΐ, 100 ἄνθρωποι συγκεντρωμένοι καὶ οἱ γείτονες, τὰ γνωρίζουν ὅλα αὐτά. Ἐπήγαιναν, λοιπόν, οἱ ἐπιβάται τοῦ Ι.Χ. στὰ Ἐξάρχεια νὰ ἀφήσουν τὸν ἕνα ἐπιβάτην καὶ μετὰ νὰ πᾶνε στὸν Πειραιᾶ.

§136Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ διεπίστωσα, διότι εὑρέθην ἐκεῖ, ὡς προβοκάτορας, εἰς τὰς 1½ ἢ 2 ἡ ὥρα. (Χειροκροτήματα).

§137Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημοσίας Τάξεως). Κύριοι συνάδελφοι, συνέβη νὰ εἶναι καὶ ἕνας οἰκοδόμος μεταξὺ τῶν τριῶν. Βεβαίως, καὶ ἕνας οἰκοδόμος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ αὐτοκίνητον Ι.Χ. καὶ νὰ κυκλοφορῇ τὰ μεσάνυκτα ἢ εἰς τὰς 2 τὸ πρωΐ, εἰς τὸν τόπον τῶν ταραχῶν. Βεβαίως, αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε, ἀλλὰ σημαίνει, ὅμως, πάρα πολλά, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐλαχίστων προφυλακισθέντων, τῶν 14, συμβαίνει νὰ εἶναι καὶ οἱ τρεῖς ἐπιβάται τοῦ ἐπιβατικοῦ Ι.Χ. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ποὺ δὲν εἶχον μόνον βενζίνην, εἶχον καὶ ἕνα σωρὸν παλαιὰς ἐφημερίδας καὶ τρία ἐφθαρμένα ἐλαστικὰ αὐτοκινήτου, ἦτο τῆς μόδας τὸ βράδυ ἐκεῖνο, νὰ καίγωνται ἐλαστικὰ εἰς τὰ διάφορα ὁδοφράγματα, συμβαίνει ἀκόμη νὰ μὴ εἶναι προβοκάτορες, οὔτε ἀστυνομικοὶ καὶ νὰ ἔχουν προφυλακισθῆ μὲ τὰς ἐγγυήσεις τὰς δικονομικὰς τῆς δικαιοσύνης. Δὲν εἶναι σύλληψις τοῦ κ. Ταμιωλάκη, διὰ νὰ τὴν ἐλέγξετε, ὡς αὐθαίρετον, δὲν εἶναι τοῦ Εἰσαγγελέως μία παραπομπή, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς μίαν ἀστυνομικὴν προανάκρισιν, εἶναι τοῦ Τακτικοῦ Δικαστοῦ, ἡ κρίσις, ἡ ἔμφρων, μετὰ ἔρευναν, ἄγουσαν οὐχὶ εἰς καταδίκην, ἀλλὰ ἔρευναν δυναμένην νὰ ὁδηγήσῃ εἰς κρίσιν, ἐπὶ τῇ βάσει οὐσιωδῶν καὶ σοβαρῶν ἐνδείξεων ἐνοχῆς. Λοιπόν, δι’ αὐτοὺς τοὺς τρεῖς, διὰ τοὺς ὁποίους τόσον προχείρως ἀπήντησεν ὁ κ. Ἡλιοῦ, ἀπαντῶν εἰς διακοπὴν βουλευτοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι δικοί σας εἶναι αὐτοὶ ποὺ εἶχον τὸ αὐτοκίνητον, τὸ βενζινοφόρον αὐτοκίνητον, δι’ αὐτούς, συμβαίνει ἡ Δικαιοσύνη νὰ διαφωνῇ μαζί σας. Νομίζω, ὅτι ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν μίαν ἀποστομωτικὴν ἀπάντησιν, θὰ ἔλθουν καὶ ἄλλα στοιχεῖα, εἰς μίαν συκοφαντίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ συνεβούλευον πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀβασανίστως τὴν υἱοθέτησαν, τὸ ταχύτερον, νὰ τὴν ἀποκηρύξουν.

§138Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ἀλλαμανῆ, εἶναι πολὺ γλαφυρὴ ἡ περιγραφή σας καὶ πλήρης εὐφορίας ὁ τόνος σας, ἀλλὰ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς κρίσεις, ἐλαχίστην σχέσιν ἔχουν μὲ τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἐκεῖ θὰ ὠφείλατε, ἐκ λόγων ἀντικειμενικότητος, νὰ εἶσθε καλὸς ἀναγνώστης τῆς «Αὐγῆς», τῆς ἑπομένης ἡμέρας καὶ τῆς ἀνακοινώσεως τοῦ Κόμματός μας τῆς ἑπομένης ἡμέρας. Δὲν πρόκειται περὶ κατασκευῆς τῶν τριῶν ἡμερῶν, ἀλλὰ πρόκειται διὰ τὴν ὑπεύθυνον τοποθέτησιν τοῦ Κόμματός μας καὶ πρόκειται δι’ ὑπεύθυνον δημοσιογραφικὸν ρεπορτάζ, ποὺ δημοσιεύθηκε τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ὄχι μόνον εἰς τὴν «Αὐγή», ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ «Ἔθνος». Θὰ ἦτο διαφωτιστικόν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κάμετε μίαν διαφωτιστικὴν ἔρευναν περὶ τῆς ἀληθείας τοῦ πράγματος, ὑπάρχει ἡ ἀνακοίνωσις, ἡ ἐν συνεχείᾳ, ἡ περισσότερον συγκεκριμένη, τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπεδιώξατε, ἐπὶ δύο 24ωρα, διότι σᾶς ἐξυπηρέτησαν, νὰ ἐμφανίζετε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην, ὅτι ἡ ΕΔΑ ἀπὸ τὴν Δευτέραν ἀνεκάλυψε τὴν ἀλήθειαν. Αὐτὸ δὲν λέγεται ὑπεύθυνος τοποθέτησις.

§139Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημοσίας Τάξεως). Μήπως δὲν εἶσθε ἀπὸ τὴν ἀρχήν; Μήπως δὲν μὲ ἠκούσατε ἀπὸ τὴν ἀρχήν;

§140Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς ἤκουσα εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἀπολύτως. Εἴπατε, κ. Ἀλλαμανῆ, ὅτι μὲ καθυστέρησιν δύο 24ώρων ἐξυφάνθη αὐτὴ ἡ συνωμοσία ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Λοιπόν, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ ὕστερα, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς συλλήψεις, διότι δὲν ξεύρω, ἀπὸ ποῖον γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου σας ὠργανώθησαν αἱ συλλήψεις αὐταί, ἀλλά, ὡς συνέβη νὰ μὴ μετέχουν καὶ νὰ παρακολουθοῦν τὴν εἰκόνα τῆς Ἀθήνας, ὄχι εἰς τὰ ἐπεισόδια, ἀλλὰ εἰς τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου καὶ εἰς τὸ ὕψος ἀπὸ τοῦ Ζόναρς μέχρι τοῦ Ὀφθαλμιατρείου, θὰ ἔβλεπε τὸ προγκρόν, τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποιεῖτο εἰς βάρος κάθε νέου, ποὺ περνοῦσε ἀπὸ ἐκεῖ. Καὶ αὐτὸν τὸν συνέλαβον καὶ τὸν θεωροῦν ὡς προαίτιον, ὡς τάχα συλληφθέντα εἰς τὸν χῶρον τῶν ταραχῶν, στέλεχος τῆς Ἀριστερᾶς Νεολαίας Λαμπράκη, Μπάμπην Θεοδωρίδην. Αὐτὸς συνελήφθη μεταφέρων ἀπὸ τὰ Γραφεῖα τοῦ Κόμματός μας εἰς τὴν «Αὐγή» χαρτιὰ καὶ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ ἐπεισόδια. Καὶ ἐλέχθη, ὅτι συνελήφθη ὡς προαίτιος εἰς τὸν χῶρον τῶν ἐπεισοδίων. Καὶ αὐτὰ λέγονται, χωρὶς νὰ ἐντρέπωνται αὐτοὶ ποὺ κατεσκεύασαν τὶς φωτιές. Θέμα τρίτον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§141Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημοσίας Τάξεως). Ἠκούσατε. Ἀγόρευσιν ὄχι. Αἱ διακοπαὶ γίνονται διὰ νὰ μάθετε ὀλίγον κοινοβουλευτισμόν, ὅταν θέλῃ ὁ ὁμιλητής, θέλει καὶ ὁ Πρόεδρος καὶ ὅταν ὁ διακόπτων ἔχῃ τὴν πρόθεσιν νὰ ζητήσῃ διευκρίνησιν κάποιου σημείου ἀγορεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ὁ ὁμιλητής. Σεῖς κάμνετε ἀγόρευσιν. Νὰ ἐγγραφῆτε διὰ νὰ ὁμιλήσετε.

§142Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔχω ἐγγραφῆ. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς βοηθήσω.

§143Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημοσίας Τάξεως). Ἀντιλαμβάνομαι τὴν δυσκολίαν, τὴν σέβομαι, ἀλλὰ θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός.

§144Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ θέσω ἕνα τελευταῖον ἐρώτημα. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἐντιμότης σας θὰ σᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ νὰ εἴπητε εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τί ἀκριβῶς ἔγινεν εἰς τὰ κρατητήρια τῆς Ἀσφαλείας ἐκεῖνο τὸ βράδυ. Θὰ σᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ νὰ εἴπητε καὶ νὰ θέσετε ὑπ’ ὄψει τοῦ Προέδρου τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως τῶν Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου, τὴν περιπέτειαν τοῦ συναδέλφου σας κ. Σκουριώτη.

§145Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημοσίας Τάξεως). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μείνῃ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι δὲν ἔχω ἀπάντησιν. Θὰ σᾶς τὴν δώσω. Τὸ τί ἔγινεν εἰς τὰ κρατητήρια, δὲν τὸ γνωρίζω, οὔτε μοῦ κατηγγέλθη, οὐδὲ κἂν προφορικῶς. Τὸ γνωρίζετε, ἀσφαλῶς, τὸ ἐπληροφορήθητε ἀπὸ τοὺς συλληφθέντας ὀπαδούς σας. Ἀφοῦ ἦσαν ἐκεῖ πλεῖστοι δερόμενοι, ὁ εἷς ἀπέναντι τοῦ ἄλλου, διατί δὲν ὑπῆρξαν μηνύσεις; Ὅταν μοῦ κατηγγείλατε τὴν κακοποίησιν δικηγόρου, σᾶς παρεκάλεσα νὰ μοῦ ἀπευθύνῃ ἐπιστολὴν ὁ συνάδελφος. Μόλις τὴν ἔλαβον, ἐντὸς μιᾶς ὥρας, διέταξα ἔρευναν καὶ ἔχω ἀπὸ χθὲς τὸ πόρισμα. Εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν σας.

§146Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ ἔγινε μὲ τὸ πόρισμα;

§147Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν καὶ Δημοσία Τάξεως). Τὸ πόρισμα, κ. συνάδελφε, διὰ τοὺς δικηγόρους εἶναι, ὅτι ἐπεχείρησαν κάπως μὲ τὸ ζόρι νὰ εἰσέλθουν...

§148Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντροπή σας, ἐντροπή σας (Ἐξέρχεται τῆς αἰθούσης). (Φωναί: Ἔξω, ἔξω).

§149Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημ. Τάξεως). Σᾶς περιφρονῶ.

§150Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐξέλθουν τῆς αἰθούσης οἱ προσβάλλοντες τὴν τιμὴν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ οἱ προσπαθοῦντες νὰ δολοφονήσουν τὴν τιμὴν τῶν Ἑλλήνων Ἀστυνομικῶν καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. (Χειροκροτήματα).

§151Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν καὶ Δημοσίας Τάξεως). Κύριε Πρόεδρε, ἀφ’ ἧς ἦλθεν τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, νομίζω...

§152Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§153Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημ. Τάξεως). Ὁρίστε.

§154Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζετε, ὅτι οἱ ἀστυνομικοὶ ἐκτελοῦν διατεταγμένην ὑπηρεσίαν, ὄχι μόνον ἐν στολῇ, ἀλλὰ καὶ ἐν πολιτικῇ περιβολῇ. Τὸ γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, θὰ τὸ ἐμάθατε οἴκοθεν, ὅτι σοβαρωτάτην ὑπηρεσίαν ἐκτελοῦν καὶ ἐν πολιτικῇ περιβολῇ οἱ ἀστυνομικοί. Οἱ προβοκάτορες αὐτοὶ ποῦ ἀνήκουν, κ. Ὑπουργέ; Εἰς ποῖον κόμμα ἀνήκουν; Θὰ σᾶς ἀνεφέρθη καὶ ἐκ μέρους τῶν Ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν καὶ ἐκ μέρους τῆς Εἰσαγγελικῆς Ἀρχῆς. Ποῦ ἀνήκουν οἱ προβοκάτορες; Θέλω νὰ τὸ εἴπητε, διότι ἔχει σημασίαν τὸ θέμα. Ἡ στάσις τῆς Ἀστυνομίας, θέλω νὰ τὸ τονίσετε, ἦτο ἄψογος. Ἔχομεν 70 ἀστυνομικούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν κλίνην τοῦ πόνου καὶ εὑρίσκονται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 70 ἡμέρας, ταλαιπωροῦνται, ὑποφέρουν καὶ εἰς τὸ τέλος τραυματίζονται. Αὐτὸ ἔχει σημασίαν, κ. Ὑπουργέ.

§155Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ. καὶ Δημ. Τάξ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ τερματίσω τὸν λόγον μου. Νομίζω, ὅτι πρέπει μετὰ τὰ θλιβερὰ γεγονότα τῆς Παρασκευῆς, τὰ ὁποῖα εἰλικρινῶς πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι τοὺς πάντας, ὄχι ἁπλῶς ἔθλιψαν, ἀλλ’ ἀνησύχησαν καὶ ἐτρομοκράτησαν, ἔχομεν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῆς Παρασκευῆς μίαν σχετικὴν ἠρεμίαν. Δὲν διεκδικῶ κανένα ἔπαινον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι κάποιαν συμβολὴν εἰς τὴν ἐπικράτησιν τῆς ἠρεμίας αὐτῆς εἶχεν ἡ σταθερὰ καὶ πολιτισμένη ἀποφασιστικότης, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξα εἰς τὴν λῆψιν προληπτικῶν ἰδίᾳ μέτρων, χάρις εἰς τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ Σαββάτου καὶ ἐντεῦθεν ἔχει ἀπαλλαγῆ ἡ Πρωτεύουσα ἀπὸ τὰς ὀχλοκρατικὰς ἐκδηλώσεις καὶ τὸ Βουλευτήριον ἀπὸ τὴν πολιορκίαν τοῦ ὄχλου. Θὰ συνεχίσω τὰς ἐνεργείας μου καὶ πάντοτε θὰ ἔχω ὡς γνώμονα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διεκήρυξεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., Ἐλευθερία ἀλλὰ καὶ Νόμος. (Χειροκροτήματα).

§156Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἔκθεσιν Ταμιωλάκη. Παρακαλῶ πάρα πολὺ νὰ καταστήσῃ γνωστὸν τὸ περιεχόμενον τῆς ἐκθέσεως.

§157Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Τάξεως). Τὴν καταθέτω διὰ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

ΥΠΟΔ)ΝΣΙΣ ΓΕΝ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Ἐν Ἀθήναις τῇ 2ᾳ Αὐγούστου 1965

ΠΡΟΣ

ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΝ ΑΘΗΝΩΝ

(Ἔμπιστ. Τμῆμα–Γραφεῖον ΙΙον) Ἐνταῦθα Περὶ τῆς συγκεντρώσεως εἰς θέατρον «ΓΚΛΟΡΙΑ» τὴν 20.8.1965, διαδηλώσεως τῶν συγκεντρωθέντων καὶ δημιουργίας ὑπ’ αὐτῶν εὐρείας ἐκτάσεως ἐπεισοδίων. Λαμβάνομεν τὴν τιμήν, ἐν συνεχείᾳ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 55972Φ.2)493 ἀπὸ 19.8.1965 ὁμοίας ἡμῶν, νὰ ἀναφέρωμεν, ὅτι ἀπὸ 19ης ὥρας τῆς 20.8.1965 εἰς τὸ θέατρον «Γκλόρια» ἐπραγματοποιήθη ἡ προαγγελθεῖσα συγκέντρωσις μὲ θέμα: Δημοκρατία, ἐλευθεροτυπία κλπ., ὀργανωθεῖσα πρωτοβουλίᾳ τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐργαζομένων Τύπου Ἑλλάδος. Εἰς τὴν ἐν λόγῳ συγκέντρωσιν ὑπολογίζεται, ὅτι παρέστησαν 4.000 περίπου ἄτομα διαφόρων ἐπαγγελμάτων, μεγάλος ἀριθμὸς τῶν ὁποίων ἦσαν νεαρᾶς ἡλικίας. Ὁ κύριος ὄγκος τῶν συγκεντρωθέντων παρέμεινεν ἐκτὸς τῆς αἰθούσης τοῦ Θεάτρου ἤτοι, ἀρχικῶς εἰς ὁδὸν Ἱπποκράτους, εἰς τμῆμα τοῦ πρὸ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης χώρου καὶ εἰς τὸ ἔμπροσθεν τῆς στοᾶς Πρωΐας πεζοδρόμιον τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διακοπῇ ἡ κυκλοφορία τῶν ὀχημάτων εἰς τὸ ἀπὸ ὁδοῦ Ἀκαδημίας μέχρι ὁδοῦ Πανεπιστημίου τμῆμα τῆς Ἱπποκράτους. Κατὰ τὴν διάρκειαν ὅμως τῆς συγκεντρώσεως, οἱ συγκεντρωθέντες, πρωτοστατούντων νεαρῶν ἰδίᾳ ἀτόμων, ἐξεδήλωσαν πρόθεσιν καταλήψεως καὶ τοῦ καταστρώματος τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου, προκαλοῦντες ταὐτοχρόνως τὴν ὑπάρχουσαν ἐκεῖ ἐν στολῇ ἀστυνομικὴν δύναμιν, ὑβρίζοντες τοὺς ἀστυνομικοὺς διὰ τῶν φράσεων, «δολοφόνοι—φασίστες — πουλημένα κρέατα — μισθοφόροι — θάνατος στοὺς δολοφόνους κλπ.». Τελικῶς οὗτοι καὶ πρὸ τοῦ πέρατος τῶν ὁμιλιῶν παρὰ τὰς συστάσεις τῆς Ἀστυνομίας ὅπως μὴ καταλάβωσι τὸ κατάστρωμα τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου, διότι θὰ παρεκωλύετο αἰσθητῶς ἡ κυκλοφορία, οὗτοι δὲν συνεμορφώθησαν καὶ κατέλαβον τοῦτο, προκαλέσαντες σοβαρὰν κυκλοφοριακὴν ἀνωμαλίαν. Ὑπὸ τῶν συγκεντρωθέντων ἐρρίπτοντο συνθήματα: «Κάτω ὁ φασισμὸς — δημοκρατία — κάτω οἱ Ἀγγλόδουλοι — κάτω οἱ προδότες — κάτω οἱ δολοφόνοι — Τσιριμῶκο μασκαρᾶ — Τσιριμῶκο πουλημένε — Τσιριμῶκο Μουσολίνι — κάτω ὁ γενήτσαρος — ἔξω ἡ Γερμανίδα — ἔξω ἡ γκεσταπίτισσα — παρ’ τὴ μάννα σου καὶ μπρός, δὲν σὲ θέλει ὁ λαὸς — δημοψήφισμα — ἐκλογὲς — Τσιριμῶκο φασουλῆ, δὲν θὰ ξαναδῇς Βουλὴ — ἕνα ἕνα τέσσαρα — δολοφόνοι γιάγκιδες — ἔξω οἱ Ἀμερικανοὶ — ἕνας εἶναι ὁ ἀρχηγός, ὁ κυρίαρχος λαός». Κατὰ ἀραιὰ διαστήματα ἠκούετο καὶ τὸ «Πα–πα–νδρέου». Ἐπίσης πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ὁμιλιῶν ἐρρίπτοντο ἀπὸ μεγαφώνου διάφορα συνθήματα ὡς: «Χωρὶς δημοκρατία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἐλεύθερος τύπος, ἡ παραβίασις τῆς Συνταγματικῆς νομιμότητος καὶ τῆς δημοκρατίας εἶναι ἡ πηγὴ τῆς ἀνωμαλίας, ζήτω ὁ ἀδούλωτος ἐργαζόμενος λαὸς τῆς Ἑλλάδος, τέρμα στὰ μαγειρεύματα τῆς Αὐλῆς, ἄμεσες ἐκλογές, ἕνα ἕνα τέσσαρα, τὶς Κυβερνήσεις τὶς ὁρίζει ὁ λαὸς καὶ ὄχι ἡ Αὐλὴ μὲ τοὺς Ἀμερικανούς, ἡ ἀκατάλυτη ἑνότητα τῆς ἐργατικῆς τάξης εἶναι αὐτὴ ποὺ θὰ σαρώσῃ τοὺς χρεωκοπημένους καὶ ἐργατοκαπήλους ἡγέτες τοῦ συνδικαλισμοῦ Μακρῆδες–Θεοδώρους, κάτω ἡ συνδικαλιστικὴ χούντα, ἕνας εἶναι ὁ κυρίαρχος — ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καταδικάζομε τὶς κακοποιήσεις τῶν δημοσιογράφων ποὺ σημαίνει στραγγαλισμὸ τῆς ἐλευθεροτυπίας, κάτω ὁ φασισμός, κάτω ὁ Τσιριμῶκος ὁ προδότης τῆς δημοκρατίας, ἡ δημοκρατία θὰ νικήσῃ κ.ἄ.». Ὁμάδες νεαρῶν ἀτόμων περιήρχοντο τοὺς χώρους τῆς συγκεντρώσεως, ᾄδοντες ἀφ’ ἑνὸς τὸ τραγούδι τοῦ «Σωτήρη Πέτρουλα» καὶ ρίπτοντες ἐν συνεχείᾳ τὸ σύνθημα: «Ἀθάνατος», ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ ἀγγλικὸ τοιοῦτον «γιοῦμπι— γιοῦμπι—γιά», διασκευασμένον εἰς βάρος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἱστορία σου ἀρχίζει ἀπὸ τὸ βουνὸ καὶ στὸ Γκέτο ἤσουνα στὴν κατοχή, σήμερα στὴ δεξιὰ Τσιριμῶκο, Τσιριμῶκο μασκαρᾶ». Ἀρχομένων τῶν ὁμιλιῶν, ἔλαβε τὸν λόγον ὁ Κάτλας Νικόλαος, Πρόεδρος τῆς Ὁμοσπονδίας Τύπου Ἑλλάδος, ὅστις ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ συγκέντρωσις συνεκλήθη «ἐκ συνδικαλιστικοῦ καθήκοντος, διότι, συνέχισε, τελευταίως παρεβιάσθη τὸ Σύνταγμα τῆς χώρας καὶ ἡ δημοκρατία, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιπτώσεις ἐπὶ τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν καὶ γενικῶς τῶν διεκδικήσεων τῆς ἐργατικῆς τάξεως». Περαιτέρω ἀνεφέρθη εἰς τὰς διαφόρους ἐκδηλώσεις κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν τελευταίων πολιτικῶν ἐξελίξεων καὶ ἐξῆρε «τὴν ἀγωνιστικότητα τοῦ λαοῦ» καὶ ἰδίᾳ τῆς «νεολαίας», ἥτις ὡς εἶπεν, «πρωτοστατεῖ εἰς ἕνα ἀγῶνα στρεφόμενον ἐναντίον μιᾶς σπείρας, ἡ ὁποία ὑπηρετεῖ ξένα σκοτεινὰ συμφέροντα καὶ ἐπιδιώκει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν χώραν ἀποικιακὸν καθεστώς. Δηλώνομεν ὅμως, προσέθεσεν, ὅτι ἐμεῖς καὶ ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν καὶ δὲν θὰ ζήσωμεν κάτω ἀπὸ ἕνα καθεστὼς ὅπου τὸ χρυσομένο μαστίγιο τῶν Αὐλικῶν θὰ ρυθμίζῃ τὴν κοινωνικὴ καὶ τὴν πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου μας». Καταλήγων ἐδήλωσεν, ὅτι «ἡ δημοκρατία θὰ βγῇ τελικὰ νικήτρια στὸν ἀγῶνα της» καὶ ἐκάλεσε τοὺς συγκεντρωθέντας νὰ κρατήσωσι «ψηλὰ τὴν σημαία τοῦ ἀγῶνος». Ἕτερος ὁμιλητὴς ὁ Δήμου Ἀναστάσιος, δημοσιογράφος τῆς ἐφημερίδος «Αὐγὴ» καὶ Γεν. Γραμματεὺς τῆς ὡς ἄνω Ὁμοσπονδίας, εἶπε τὰ ἑξῆς περίπου: «Ἦτο χρέος μας διὰ νὰ συγκαλέσωμε τὴν σημερινήν μας συγκέντρωσι, πρῶτον διότι πρέπει νὰ φανοῦμεν ἄξιοι πολίτες αὐτῆς τῆς χώρας τοῦ τελευταίου ἄρθρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Συντάγματος καὶ δεύτερον γιατὶ χωρὶς δημοκρατία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐλευθεροτυπία καὶ τύπος. Πρέπει νὰ ἀγωνισθοῦμεν ὅλοι διὰ τὴν δημοκρατίαν καὶ νὰ βοηθήσουμε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ προστατεύσῃ τὶς δημοκρατικές του ἐλευθερίες. Ἀπὸ τὸν καιρὸ τῆς Χιτλερικῆς σκλαβιᾶς, ἐμεῖς ἤμαστε αὐτοὶ ποὺ γράφαμε καὶ τυπώναμε τὶς παράνομες ἐφημερίδες καὶ δίναμε ἔτσι ἐλπίδα καὶ δύναμη στὸν ἀγωνιζόμενο γιὰ τὴν πολύτιμη λευτεριά του, Ἑλληνικὸ λαό. Τηροῦντες αὐτὲς τὶς παραδόσεις στρατευόμαστε καὶ πάλι σήμερα γιὰ νὰ ὑπερασπίσωμε τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν δημοκρατία. Διεξάγομεν ἕνα ἀγῶνα ἐθνικὸ καὶ ἔχουν χρέος ὅλοι οἱ Ἕλληνες νὰ μετάσχουν εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸ διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς δημοκρατίας, ἡ ὁποία εἶναι ἐγγύησις διὰ τὴν ἐλευθεροτυπία καὶ τὴν προκοπὴ τοῦ τόπου. Αὐτὲς τὶς ἡμέρες ἐπαναφέρθησαν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ἀνωτάτου συνδικαλισμοῦ τῆς χώρας, δηλαδὴ τῆς Γ.Σ.Ε.Ε. Μακρηδοθεοδωρικὰ ἀνδρείκελα, τὰ ὁποῖα προώθησεν ἡ συνδικαλιστικὴ χούντα. Ἂς γνωρίζωμεν ὅλοι μας, ὅτι ἡ τοποθέτησι αὐτὴ ἀποτελεῖ ἕνα μέρος τοῦ γενικωτέρου σχεδίου τῶν ξένων καὶ ἐγχωρίων σκοτεινῶν κύκλων γιὰ τὴν ὁριστικὴ κατάλυσι τῶν συνδικαλιστικῶν καὶ πολιτικῶν ἐλευθεριῶν μας. Ἐμεῖς ὅμως, ἀπὸ τὴ θέση αὐτὴ τονίζουμεν, ὅτι ἡ ἐργατικὴ τάξις δὲν θὰ μείνῃ μὲ χέρια σταυρωμένα καὶ θὰ σαρώσῃ τοὺς Μακρῆδες καὶ Θεοδώρους ποὺ τοποθετηθήκανε στὴν ΓΣΕΕ. Ἄς γνωρίζουν ὅλοι, ὅτι ὁ λαὸς ξέρει τὸ καθῆκον του καὶ θὰ κρατήσῃ γερὰ τὶς θερμοπύλες τοῦ ἀγῶνα γιὰ τὴ δημοκρατία». Χαιρετισμὸν ἀπηύθυναν πρὸς τοὺς συγκεντρωθέντας οἱ Παππᾶς Εὐάγγελος, Ὀργανωτικὸς Γραμματεὺς τῆς Ἑνώσεως Τύπου Ἀθηνῶν, καὶ Γκούμας Δημήτριος, ἐκπρόσωπος τῆς εὐρείας δημοκρατικῆς συνδικαλιστικῆς συνεργασίας, ὡς καὶ ἐκπρόσωποι τῆς Σ.Φ.Ε.Ε., Σ.Ε.Ε.Ν.Ε. καὶ τῆς Ὁμοσπονδίας Λογιστῶν, τὰ ὀνόματα τῶν ὁποίων δὲν ἀνεκοινώθησαν ἀπὸ τοῦ μεγαφώνου, οἵτινες ἀνεφέρθησαν, δι’ ὀλίγων εἰς τὰς τελευταίας πολιτικὰς ἐξελίξεις, ἐτόνισαν, ὅτι «παραβιάσθη τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ δημοκρατία» καὶ ἐκάλεσαν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν «νὰ ἀγωνισθῇ μέχρι τῆς τελικῆς νίκης». Ἐπίσης ἀπηύθυνε χαιρετισμὸν ὁ Μακρῆς Δημήτριος, Δήμαρχος Καισαριανῆς, εἰπών, ὅτι «ἡ αὐτοδιοίκηση βρίσκεται στὴν πρώτη γραμμὴ γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῆς δημοκρατίας καὶ δὲν θὰ ὑποστείλῃ τὴν σημαίαν τοῦ ἀγῶνα ἂν δὲν δοθῇ λύσις εἰς τὸ πολιτικὸ θέμα, ἱκανοποιοῦσα τὸ λαϊκὸ αἴσθημα». Τελευταῖος ὡμίλησεν ὁ Παπαγιαννέας Ἰωάννης, Πρόεδρος τοῦ Σωματείου Τυπογράφων Ἀθηνῶν καὶ μέλος τῆς Διοικήσεως τῆς ἀνωτέρω Ὁμοσπονδίας, ὅστις εἶπεν, ὅτι «ὁ λαὸς ἀγωνίζεται 35 ἡμέρες περίπου στὸ πεζοδρόμιο διὰ νὰ προστατεύσῃ τὶς πολιτικὲς του ἐλευθερίες τὶς ὁποῖες κατεπάτησε βάναυσα ἡ Αὐλὴ μὲ τοὺς ξένους». Κατεφέρθη ἐναντίον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἀναφερθεὶς, περαιτέρω, εἰς τὸν διορισμὸν νέου Γ. Γραμματέως τῆς ΓΣΕΕ καὶ τὴν ἀντικατάστασιν μελῶν τινῶν τῆς προσωρινῆς διοικήσεως ταύτης, ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ ἐνέργεια αὕτη στρέφεται ἐναντίον τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν τῶν ἐργαζομένων». Τέλος, ἐκάλεσε τὸν λαὸν «νὰ σφυρηλατήσῃ τὴν ἑνότητά του καὶ νὰ μὴ παύσῃ τοὺς ἀγῶνες του γιὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν σεβασμὸν τοῦ Συντάγματος καὶ τὴν ἀποκατάσταση τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητας». Μετὰ τὸ πέρας τῶν ὁμιλιῶν ἀνεγνώσθη ψήφισμα, ὅπερ ἐνεκρίθη καὶ ἀπὸ μεγαφώνου ἀνεκοινώθη πρὸς τοὺς συγκεντρωθέντας ὑπὸ τοῦ Κατλᾶ Νικολάου, τὸ ἑξῆς: «Τώρα ποὺ θὰ τελειώσῃ ἡ συγκέντρωσίς μας θὰ τεθοῦν ἐπικεφαλῆς τὰ Προεδρεῖα καὶ θὰ πᾶμε πορεία μέχρι τὴν Ὁμόνοια. Ἐκεῖ θὰ ψάλλωμεν τὸν Ἐθνικὸν Ὕμνον καὶ μετὰ θὰ διαλυθοῦμε». Πράγματι, μετ’ ὀλίγον οἱ συγκεντρωθέντες (περὶ ὥραν 21,30′) ἐσχημάτισαν διαδήλωσιν καὶ κατελθόντες τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου ἔφθασαν εἰς Ὁμόνοιαν, ἐπαναλαμβάνοντες καθ’ ὁδὸν τὰ ὕπερθεν ἀναφερόμενα συνθήματα. Εἰς Ὁμόνοιαν μικρὸς ἀριθμὸς ἐξ αὐτῶν ἤρξατο ψάλλων τὸν Ἐθνικὸν Ὕμνον, πλὴν ὁ κύριος ὄγκος δὲν ἠκολούθησε καὶ ἀντὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Ὕμνου ἔρριπτε συνθήματα. Ἐν συνεχείᾳ οἱ διαδηλωταὶ ἠκολούθησαν τὴν ὁδὸν Σταδίου καὶ ρίπτοντες τὸ σύνθημα «ὅλοι γιὰ τὸ Σύνταγμα» ἔφθασαν μέχρι τῆς συμβολῆς τῆς ὁδοῦ ταύτης μετὰ τῆς Κοραῆ. Δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι κατὰ τὴν διαδρομήν των, Πανεπιστημίου, Ὁμονοίας, Σταδίου, συνηνώθησαν μετ’ αὐτῶν καὶ ὁμάδες νεαρῶν ἰδίᾳ ἀτόμων, προερχομένων ἐκ διαφόρων παρόδων καὶ οὕτω ὁ ἀριθμὸς τῶν διαδηλωτῶν ὑπολογίζεται τελικῶς, ὅτι ἀνῆλθεν εἰς 5.500–6.000 περίπου ἄτομα. Τόσον κατὰ τὴν συγκέντρωσιν, ὅσον καὶ τὴν διαδήλωσιν ἐθεάθησαν μεταξὺ τοῦ πλήθους στελέχη τῆς ΕΔΑ. Ὅτε ἔφθασαν εἰς τὴν συμβολὴν τῶν ὡς ἄνω ὁδῶν, ἀνέκοψαν, καθ’ ὅσον εἰς τὴν διασταύρωσιν τῶν ὁδῶν Σταδίου καὶ Παπαρρηγοπούλου εὑρίσκοντο καταλλήλως ἀνεπτυγμέναι ἀστυνομικαὶ δυνάμεις. Παρέμεινον ἐκεῖ ἐπί τι χρονικὸν διάστημα προκαλοῦντες καὶ ὑβρίζοντες τοὺς ἀστυνομικοὺς διὰ τῶν φράσεων «δολοφόνοι, φασίστες, πουλημένα κρέατα, τραμποῦκοι, μισθοφόροι κλπ.». Ἀκολούθως ἐσχημάτισαν «τεῖχος» καὶ ἐπαναλαμβάνοντες τὸ σύνθημα «ὅλοι γιὰ τὸ Σύνταγμα» ἤρξαντο βαθμηδὸν προωθούμενοι πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως. Εὐθὺς ἀμέσως ἐκλήθησαν ἐπανειλημμένως διὰ φορητοῦ μεγαφώνου, ἐντολῇ τῶν κ.κ. Εἰσαγγελέως καὶ ἐκπροσώπου τῆς Νομαρχίας, νὰ διαλυθῶσιν, πλὴν ὅμως οὗτοι δὲν ὑπήκουσαν καὶ κραυγάζοντες «ἐπάνω στοὺς φασίστες» ἐπετέθησαν ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν ρίπτοντες κατ’ αὐτῶν λίθους, σίδηρα, ξύλα, φιάλας καὶ ἄλλα σκληρὰ ἀντικείμενα. Πρὸς ἀπώθησιν τῶν διαδηλωτῶν ἐγένετο χρῆσις δακρυγόνων ἀερίων καὶ οὗτοι διελύθησαν πρὸς στιγμήν, τραπέντες πρὸς Ὁμόνοιαν. Μετ’ ὀλίγον ὅμως ἀνεσυγκροτήθησαν καὶ σχηματίσαντες ὁμάδας, ἐπετίθεντο ἐκ διαφόρων παρόδων τῆς Σταδίου, Πανεπιστημίου, Ἀκαδημίας, Πλατ. Ὁμονοίας, Πλατ. Κοτζιᾶ, Πειραιῶς, Ἁγίου Κωνσταντίνου, Πατησίων, Πλατ. Βάθης, Μεταξουργείου κλπ. ἐναντίον τῶν κινηθεισῶν πρὸς διάλυσίν των ἀστυνομικῶν δυνάμεων. Ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ παρεμποδίσωσι τὴν προέλασιν τῶν ἀστυνομικῶν ὀχημάτων ἤγειραν ὁδοφράγματα εἰς διαφόρους ὁδοὺς καὶ πλατείας τοῦ κέντρου τῆς πόλεως, ὡς Πλατεῖα Ὁμονοίας, Κοτζιᾶ, Καραϊσκάκη καὶ ὁδοὺς Ἀθηνᾶς, Πειραιῶς, Βούλγαρη, Αἰόλου, Γʹ Σεπτεμβρίου, Ἁγίου Κωνσταντίνου, Πατησίων, Καρόλου κλπ. χρησιμοποιήσαντες πρὸς τοῦτο οἰκοδομικὰ ὑλικά, μεταφερθέντα ἐκ πλησίον ἀνεγειρομένων οἰκοδομῶν, χειραμάξια, καθέκλες, καφάσια, ἁλύσσους ἀσφαλείας πεζῶν, ἐνδεικτικὰς πινακίδας τῆς Τροχαίας, διαφημιστικὰς πινακίδας καὶ ἄλλα ἀντικείμενα, ἐδημιούργησαν δὲ καὶ πύρινα ὁδοφράγματα δι’ εὐφλέκτων ὑλικῶν εἰς τὰ σημεῖα ταῦτα. Προέβησαν εἰς ἀποξύλωσιν πλακῶν πεζοδρομίων καὶ τεμαχίζοντες ταύτας εἰς μικρότερα τμήματα τὰ ἔρριπτον ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν. Εἰς Πλατεῖαν Μεταξουργείου ἀνέτρεψαν καὶ ἐνέπρησαν Ι.Χ. αὐτοκίνητον. Ἐπίσης παρὰ τὰ Χαυτεῖα ἐνέπρησαν ὄχημα τῆς Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας. Ὑπὸ περιπολικοῦ αὐτοκινήτου ὡδηγήθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μας τὸ ὑπ’ ἀριθ. 121645 Ι.Χ. αὐτοκίνητον, δι’ οὗ ἐφωδιάζοντο οἱ διαδηλωταὶ διὰ βενζίνης καὶ ἄλλων εὐφλέκτων ὑλῶν. Ἐπὶ τοῦ αὐτοκινήτου ἐπέβαινον οἱ Σκλέπας Ἀβραάμ, Καρακατσάνης Ἀνέστης καὶ Κουρουρίζος Σταμάτιος, οἵτινες καὶ συνελήφθησαν. Τέλος καὶ περὶ ὥραν 2αν νυκτερινήν, ἡ τάξις εἶχεν ἀποκατασταθῆ ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διαδηλώσεως ἐτραυματίσθησαν 70 περίπου ἰδιῶται καὶ 40 ἀστυνομικοί. Συνελήφθησαν 226 ἄτομα, ἐξ ὧν τὰ 92 ἀποσταλήσονται τῷ κ. Εἰσαγγελεῖ Πλημ)κῶν, προκυψάντων εἰς βάρος των στοιχείων ἐπὶ παραβάσει διαφόρων ἄρθρων τοῦ Π. Κ., οἱ δὲ λοιποὶ ἀφέθησαν ἐλεύθεροι. Ἐπίσης προέκυψαν στοιχεῖα ἐπὶ παραβάσει ἄρθρων τοῦ Π.Κ. δι’ 27 ἰδιώτας, οἵτινες τραυματισθέντες, νοσηλεύονται εἰς διάφορα νοσοκομεῖα. Παρακαλοῦμεν ὅπως εὐαρεστηθῆτε καὶ λάβητε γνῶσιν.

Ὁ Διοικητὴς

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΑΜΙΩΛΑΚΗΣ

Ἀστυνομικὸς Διευθυντὴς Αʹ

§158Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Μίαν ἐρώτησιν παρακαλῶ. Τί μέτρα ἐλήφθησαν, διότι ἤκουσα ἐδῶ ἐπαίνους διὰ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, δικαίως, δικαιότατα, ἀλλὰ ἐπειδὴ εἶσθε καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀφορᾷ καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς πληροφορήσητε τί μέτρα ἐλάβατε ὡς μικρὸν δεῖγμα εὐγνωμοσύνης διὰ νὰ ἐνισχύσετε αὐτὰ τὰ παιδιά, τὰ ὁποῖα πράγματι δουλεύουν ἡμέραν καὶ νύκτα;

§159Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ὅταν ἐκτελῇ κανεὶς τὸ καθῆκον του δὲν ζητεῖ ἀμοιβὴν καὶ δὲν ἐζήτησαν ἀνταμοιβὴν οἱ ὑπερήφανοι Ἀστυφύλακες καὶ Χωροφύλακες τῆς Πρωτευούσης. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἡ παραιτηθεῖσα Κυβέρνησις τοῦ κ. Νόβα, διότι ἐξετίμησεν, ὄχι τὰς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ διότι ὑπεβλήθησαν εἰς πραγματικὰς προσθέτους δαπάνας διατροφῆς, ἀπεφάσισε τὴν χορήγησιν ἑνὸς 1000δράχμου μόνον εἰς ἐκείνους τοὺς Ἀστυφύλακας καὶ Χωροφύλακας, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὴν ταλαιπωρίαν ἐπὶ 40 ἡμέρας.

§160ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρέπει νὰ τοὺς χορηγηθῇ ἐπίδομα Ἀσφαλείας καὶ ἐπίδομα ὑπερωριῶν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Ἰωάννου.

§162Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι κατὰ τὸ δυνατὸν σύντομος καὶ δηλῶ, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶ καμμίαν διακοπήν. Εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου εὐχαρίστως θὰ παράσχω πᾶσαν διευκρίνησιν. Κύριοι βουλευταί, ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἡ συζήτησις διεξάγεται τυπικῶς μὲν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, οὐσία δὲ ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου πολιτικοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ἐξ αἰτίας τῆς ἠθελημένης καὶ σκοπίμου παραιτήσεως ἐκ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ε. Κ. Τὰ αἴτια δυστυχῶς τοῦ δράματος, τὸ ὁποῖον παίζεται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι τόσον ταπεινὰ καὶ τόσον ποταπά, ὥστε φθάνει κανεὶς εἰς τὸ σημεῖον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐντρέπεται, διότι τυγχάνει μέλος τοῦ σημερινοῦ Κοινοβουλίου. Κύριοι συνάδελφοι, οἱανδήποτε φαντασίαν ἂν διέθετε κανεὶς καὶ ἀπὸ ὁσονδήποτε κομματικὸν φανατισμὸν καὶ ἂν κατείχετο, ἦτο ἀδύνατον κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ συλλάβῃ τὸ μέγεθος τῶν τραγικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ πρὸ ἡμερῶν διαδραματίζονται ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Θὰ ὑπῆρχε κάποια παρήγορος δικαιολογία, ἂν καὶ ἓν ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. ἦτο ἀληθές. Ἀτυχῶς συμβαίνουν τὰ ὅσα συμβαίνουν εἰς βάρος τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ μῆνας καὶ ἐσχάτως ἐπὶ ἡμέρας ἀγωνιᾷ καὶ ἀναμένει τὸ ταχύτερον τὴν λύσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ προβλήματος, συμβαίνουν, λέγω, ταῦτα χάριν καὶ μόνον τῶν πολιτικῶν συμφερόντων μιᾶς οἰκογενείας ἑνὸς ἀτόμου. Καὶ ἂν ὑπῆρχεν ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία ἐπ’ αὐτοῦ, ἐκ τῶν διαμειφθέντων ἀπόψε εἰς τὴν Βουλὴν μεταξὺ τῶν πρώην Ὑπουργῶν καὶ νῦν στελεχῶν τῆς Ε.Κ. διεπιστώθησαν πάντα τὰ ἀνωτέρω ἀπολύτως. Κύριοι Βουλευταί, ἀνῆλθον εἰς τὸ Βῆμα μὲ τὴν ἀπόφασιν ὅπως ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς τῆς ἱερᾶς καταγγείλω ὑπεύθυνα τὰ γεγονότα, ὅπως ἀκριβῶς ἐγὼ πιστεύω ὅτι συνέβησαν, νὰ λάβω θέσιν καὶ θὰ συμβάλω μεθ’ ὅλων ὑμῶν εἰς τὴν προσπάθειαν, ὥστε τὸ ταχύτερον ὁ τόπος νὰ εὕρῃ τὴν ἡσυχίαν του. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσω ἀπὸ μίαν φράσιν, ἡ ὁποία προέρχεται εἰς τὸ Διάγγελμα, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ.

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (Ε.Κ.). Ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων.

§164Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Εἶπον κατ’ ἀρχήν, ναὶ μὲν τυπικῶς συζητοῦμεν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ οὐσία συζητοῦμεν τὸ σοβαρὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ γίνεται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπήρατε, κύριοι συνάδελφοι τῆς Ε.Κ., ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἐντολὴν νὰ κυβερνήσητε τὸν τόπον διὰ μίαν 4ετίαν. Σεῖς ἀντὶ νὰ κυβερνήσητε ἀκολουθήσατε τακτικὴν ἀπαράδεκτον καὶ ἐταλαιπωρήσατε οὕτω τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, χωρὶς νὰ λύσετε οὐδὲν ἐκ τῶν προβλημάτων του. Καὶ ἰδοὺ ποῦ ὡδηγήσατε τὸν τόπον μὲ τὴν τακτικήν σας αὐτὴν καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ εἰκόνα τῆς ἐπικρατούσης σήμερον καταστάσεως. Ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, προσεφέραμεν πάντοτε, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν τὰς ὑπηρεσίας μας πρὸς τὴν Πατρίδα. Οὐδέποτε ἀπουσιάσαμεν ἀπὸ τοὺς ἀγῶνας τοῦ ἔθνους. Σεῖς ἀντὶ νὰ ἀσχοληθῆτε μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους ἐφέρατε ἕνα ναύτη ἀπὸ τὸ Ἐξωτερικόν, τὸν ὁποῖον ἀκολουθεῖτε καὶ ὑποστηρίζετε τὰ οἰκογενειακὰ τοῦ κυρίου αὐτοῦ συμφέροντα. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. λέγει εἰς ἓν σημεῖον τοῦ διαγγέλματός του «Πολιτικὴ περίοδος ἐντροπῆς ἀσφαλῶς θὰ ὀνομασθῇ αὐτή, τὴν ὁποίαν σήμερον διερχόμεθα». Πράγματι τοῦτο δυστυχῶς εἶναι ἀληθές. Καὶ ὅπως ἀνέφερον προηγουμένως ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ὡς σύνολον ἔχει σοβαρὰν εὐθύνην, εἶναι ἔνοχος ἔναντι τῆς ἱστορίας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις μας καὶ αἰσθάνεται ἀηδίαν. Ἀλλὰ ἐρωτᾶτε πᾶς τις ἐξ ἡμῶν καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ.: Ποῖος πρέπει νὰ αἰσθάνεται τὴν ἐντροπὴν αὐτήν; Καὶ ἑπομένως, ποῖος εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν ὑπεύθυνος τῆς πολιτικῆς κρίσεως, ἥτις ὁδηγεῖ τὴν χώραν εἰς τὸ χάος καὶ τὴν καταστροφήν;

§165Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐθνικόφρων μαζὶ μὲ τὸ

ΕΑΜ.

§166Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Σεῖς, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ λέγετε αὐτό.

§167Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπω, διότι οὐδέποτε ἔκανα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάματε σεῖς, ἡ παράταξίς σας, σήμερον, νὰ συνεργάζεσθε μὲ τὸ ΕΑΜ. Καὶ δὲν θὰ ἔχετε ποτὲ τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνῆσθε τὸ πιστοποιητικὸν κοινωνικῶν φρονημάτων μιᾶς πτωχῆς καθαριστρίας, ἡ ὁποία τὸ ζητεῖ, διὰ νὰ ζήσῃ τὰ παιδιά της, προκειμένου νὰ ἐργασθῇ εἰς ἕνα νεκροταφεῖον ἢ ὁπουδήποτε ἀλλοῦ.

§168Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ὁ κ. συνάδελφος, δὲν δύναται νὰ ξεκαθαρίσῃ τί ἀκριβῶς θέλει νὰ εἴπῃ. Ἂς τὸ σκεφθῇ καλύτερον καὶ ἂς μᾶς ἀπαντήσῃ, τί θέλει. Ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ συστήσω εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, νὰ μὴ ἐπηρεάζωνται ἀπὸ τὰ πεζοδρόμια καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκονται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον.

§169Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε συνάδελφε, τὰ πεζοδρόμια τὰ ἔχει καταλάβει ὁ λαός, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὰ δικαιώματά του.

§170Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπεσήμανα προηγουμένως, ποῖος πρέπει νὰ αἰσθάνεται ἐντροπήν, διὰ τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ ἑπομένως, ποῖος εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν ὑπεύθυνος ποὺ ὁδηγεῖ τὴν χώραν εἰς τὸ χάος καὶ τὴν καταστροφήν.

§171ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ε.Κ.). Ὁ Ἀρναούτης.

§172Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Αὐτὰ ποὺ λέγετε, κ.κ. συνάδελφοι, σᾶς τὰ ἐπιβάλλουν, νὰ τὰ εἴπητε. Δὲν τὰ γνωρίζετε προσωπικῶς. Λοιπόν, κ.κ. συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ πέσῃ τὸ παραβάν. Νὰ φανῇ γυμνὴ ἡ ἀλήθεια καὶ τότε πλέον εἰς ὅσους ἀπὸ ἡμᾶς ἀπέμεινεν ἴχνος εὐσυνειδησίας, νὰ λάβωμεν σθεναρὰν θέσιν καὶ νὰ δώσωμεν λύσιν, συμφέρουσαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διότι κύριοι, ἐὰν ἡ αἰτία τοῦ Τρωϊκοῦ Πολέμου, ἦτο ἡ ἀπαγωγὴ τῆς ὡραίας Ἑλένης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ τὴν δικαιολογίαν του, ἡ βαθυτέρα αἰτία τῶν σημερινῶν γεγονότων, εἶναι ἡ ταπεινὴ καὶ ἔμμονος ἰδέα τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου, νὰ ἐπιβάλῃ Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Κ., τὸν υἱόν του Ἀνδρέαν. Τὰ ἄλλα, ὅσα ἰσχυρίζεται ὁ κ. Παπανδρέου, εἶναι ἀποκυήματα τῆς φαντασίας του, καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν πλαστά. Εἶπα, προηγουμένως, καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη ὑπῆρχεν ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία εἰς ὡρισμένους συναδέλφους περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ὅσων ἀνωτέρω ἀνέφερα ἀπόψε, ἡ ἀμφιβολία αὕτη θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ἐκλείψει. (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἐπικαλοῦμαι τὸ κατάντημα τοῦ Κοινοβουλίου, διότι ὡρισμένοι συνάδελφοι, πῆραν τὴν νοοτροπίαν τοῦ πεζοδρομίου καὶ τὴν ἔφεραν ἐδῶ, τῇ βοηθείᾳ τοῦ Προεδρείου, Κύριε Πρόεδρε, εἶσθε ἐγκάθετος μιᾶς μικρᾶς μερίδος τῆς Βουλῆς.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἰωάννου, δὲν δέχομαι αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμόν.

§174ΜΕΡΙΚΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Νὰ ἀνακαλέσῃ.

§175Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διότι ἡ κρίσις προῆλθεν ἀπὸ ὡρισμένα γεγονότα...

§176Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν ἐγκάθετος.

§177Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Θὰ ἀνακαλέσω, ἐφ’ ὅσον καὶ ὁ Πρόεδρος πράξῃ τὸ καθῆκον του. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ.κ. συνάδελφοι, ἀξίζει τὸν κόπον νὰ ὑποστῶμεν τόσα, χάριν αὐτῆς τῆς οἰκογενειακῆς ὑποθέσεως; Ὁσηνδήποτε ἱκανότητα καὶ ἂν διαθέτῃ ὁ κ. Παπανδρέου, διὰ τῶν λόγων του, νὰ παραπλανᾷ μέρος τοῦ λαοῦ καὶ τῶν βουλευτῶν του, μὲ τὰς προγραμματισμένας θεατρικὰς ἐνεργείας, σύντομα θὰ φανῇ ἡ ἀλήθεια καὶ ἀλλοίμονον εἰς ὅσους ἐκ τῶν συναδέλφων παραμείνουν ὑποστηρίζοντες τὸ ψεῦδος καὶ κατ’ ἀντανάκλασιν τὴν καταστροφὴν τοῦ τόπου μας. Κάμνω ἔκκλησιν πρὸς ὅλους σας, κ. συνάδελφοι, νὰ ἐξετάσωμεν τὴν σημερινὴν κατάστασιν, μὲ ἀντικειμενικότητα, ὥστε, ἀφοῦ εὕρωμεν τὴν πρέπουσαν λύσιν, νά βοηθήσωμεν νὰ ἐπανέλθῃ ἡ γαλήνη εἰς τὸν τόπον. Ἐγὼ προσωπικῶς, οὐδέποτε ἐσκέφθην μὲ κομματικὰ κριτήρια καὶ εἶμαι διατεθειμένος νὰ θυσιάσω, χάριν τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ μας, τὰ προσωπικὰ κομματικά μου συμφέροντα. Τὰ ὅσα λέγω, δύναμαι νὰ τὰ θεμελιώσω καὶ θὰ τὸ πράξω, εὐθὺς ἀμέσως, ἐξιστορῶν σειρὰν συγκεκριμένων γεγονότων.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἰωάννου, μόνος σας δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς διακόπτουν, διότι δὲν ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων.

§179Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ κρίνωμεν σήμερον μόνον τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πρέπει νὰ λεχθῇ ἡ ἀλήθεια, διὰ νὰ τὴν μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἰς τὴν παράταξιν τῆς Ε.Κ., καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ὑπάρχουν ὡρισμένοι, μετὰ τῶν ὁποίων μὲ συνδέουν ἄρρηκτοι δεσμοί. Ποτὲ ἐγὼ δὲν ἐξεφράσθην ἀπρεπῶς διὰ κανένα συνάδελφον, παρ’ ὅλον, ὅτι πολλάκις συνεκρούσθην μὲ τὴν ἄκραν Ἀριστεράν. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ αἴσθημα τῆς Δημοκρατίας ριζωμένον μέσα των καὶ ἡ Δημοκρατία ἔχει ἀνάγκην τῶν δύο μεγάλων ἐθνικῶν κομμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, εἰς τὸν Νομὸν Ἰωαννίνων, ὅτε ἐφάνη, ὅτι τὸ Κόμμα τῆς ΕΔΑ ἤρχετο δεύτερον, μετὰ τὴν Ε.Ρ.Ε., ἐδάκρυσα. Ἐπίσης, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1961, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ε.Κ. ἦλθε δεύτερον Κόμμα, ἔγραφον «πανηγυρίζω διὰ τὴν διπλῆν νίκην...». «...(Ἀναγινώσκει)...». Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις μου καὶ θὰ ἔπρεπε, διὰ τοῦτο, νὰ τύχω τῶν χειροκροτημάτων σας, κ.κ. συνάδελφοι. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Νοεμβρίου καὶ τοῦ Φεβρουαρίου 1964, κατὰ τὰς ὁποίας εὑρέθημεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἔλεγον, «ὁ σάλος τῶν τελευταίων ἡμερῶν ἔληξε καὶ ἤδη καλούμεθα λαὸς καὶ ἀντιπρόσωποί του νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, ποὺ θὰ συμβάλουν εἰς, «...(Ἀναγινώσκει)...». Αὐτά, κύριοι, ἐλέγομεν ἡμεῖς, τότε, καὶ αὐτὰ ἐπιστεύομεν ἀνήκοντες, μάλιστα, εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ὥστε, κ.κ. συνάδελφοι, δὲν σᾶς συγκινοῦν αὐτά; Ἀλλά, δὲν σᾶς συγκινοῦν, διότι δὲν ἐνδιαφέρεσθε πραγματικὰ διὰ τὴν Δημοκρατίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν δικτατορίαν τοῦ κ. Ἀνδρέα Παπανδρέου.

§180ΜΕΡΙΚΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ζήτω ὁ Ἀνδρέας Παπανδρέου.

§181Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ὅταν, κύριοι, τὸν Μάϊον τοῦ 1964 ἐγένετο συγκέντρωσις τῶν καπνοπαραγωγῶν εἰς τὰ Ἰωάννινα, διὰ νὰ διαμαρτυρηθοῦν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ., ἐγώ, καίτοι βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶπον τότε νὰ μὴ ἔχουν τόσον μεγάλας ἀπαιτήσεις ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν τριῶν μηνῶν (θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ.). Μὴ προσπαθῆτε, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ μοῦ ἐπιβάλετε τὰς ἀπόψεις σας. Τὴν στάσιν μου δὲ αὐτὴν οἱ τότε παρόντες συνάδελφοι τῆς Ε.Κ. τὴν ἐξετίμησαν. Καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν, εἶχον ὑποστηρίξει ὡρισμένας ἀπόψεις αὐτοῦ, ὡς ὀρθάς, τυχὼν μάλιστα διὰ τοῦτο συγχαρητηρίων ἐκ μέρους τοῦ ἀειμνήστου Ὑφυπουργοῦ Λ. Ἀκρίτα.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἰωάννου, σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν ὥρα.

§183Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἐτηρήσαμεν ἡμεῖς, πιστεύοντες πραγματικὰ εἰς τὴν Δημοκρατίαν. Ὅταν, ὅμως, παρῆλθεν ἓν εὔλογον χρονικὸν διάστημα, ἐκρίναμε τὴν Κυβέρνησιν καὶ διεπιστώσαμεν, ὅτι ὁ τόπος ὡδηγεῖτο εἰς τὴν ἐξαθλίωσιν. Τὸ Κυπριακὸν ἐπήγαινε ἀπὸ τοῦ κακοῦ, εἰς τὸ χειρότερον. Τὰ οἰκονομικά, ὁμοίως. Μήπως, κύριοι συνάδελφοι, εἴχαμεν ἐπιτυχίας σὲ κανένα τομέα; Καὶ ἀναφέρω τὸ θέμα τῶν ἐργατῶν τῆς Γερμανίας. Εἰς τοὺς ἐν λόγῳ ἐργάτας ὑπεσχέθη ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι θὰ σπείρῃ ἐργοστάσια εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ θὰ τοὺς ἐπαναπατρίσῃ. Ἀντ’ αὐτοῦ, ὅμως, ἔστειλε τὸν κ. Ἀνδρέα Παπανδρέου νὰ ὑποθάλψῃ, θελητὰ ἢ ἀθέλητα δὲν γνωρίζω τὴν ὀργάνωσιν τῶν Λαμπράκηδων (θόρυβος καὶ παρατεταμένοι γέλωτες ἐκ τῆς Ε.Κ.). Μὴ μὲ προκαλῆτε, κύριοι, διότι ἔχω ἐνώπιόν μου φάκελλον τὸν ὁποῖον ἂν ἀνακοινώσω θὰ μετανοιώσητε, διότι ὁ κ. Ἀνδρέας Παπανδρέου, ἐν συνεννοήσει μετά τινος ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας, διέθετε 40.000.000 διὰ κέντρα ψυχαγωγίας εἰς τὴν Γερμανίαν.

§184Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Νὰ μᾶς τὰ πῆτε ὅλα, μᾶς ἐνδιαφέρουν.

§185Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αἴτησις, ἡ ὁποία, ἐν συνδυασμῷ μὲ ἕνα φωτοτυπημένο σημείωμα ἑνὸς ἁρμοδίου ὑπαλλήλου τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας, ἀναφέρει, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ὑπάλληλος ἐπιστρέψας ἀπὸ μίαν περιοδείαν, ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ Ἑταιρείαν πρὸς ἵδρυσιν ψυχαγωγικῶν κέντρων εἰς τὴν Γερμανίαν.

§186Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Μπράβο, συγχαρητήρια.

§187Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριοι, αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν τὴν ἐματαίωσεν ὁ κ. Μπακατσέλος, διότι εἶχε πληροφορίες, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ κομπίνας.

§188ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Κακῶς.

§189Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Τὴν αἴτησιν αὐτὴν καὶ τὸ σημείωμα τὸ καταθέτω διὰ τὰ πρακτικά. Ἀλλὰ μήπως ὁ τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου ἐπώπτευσε διὰ τὴν δικαίαν διανομὴν τῶν κονδυλίων; (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Κύριοι, σεῖς διαμαρτύρεσθε εἰς τοὺς προθαλάμους τῆς Βουλῆς, ὅτι τὰ κονδύλια ἐπῆγαν εἰς τὰς Πάτρας καὶ τὴν Κρήτην. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὸ σοβαρὸν θέμα τῆς ἀσφαλείας, διὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι σας εἶσθε ὑπεύθυνοι. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ε.Κ.). Κύριοι συνάδελφοι, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀνησυχοῦμεν ὅταν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μας περιοχὴν μᾶς καταγγέλλεται, ὅτι εἰς τὸ χωριὸ Δολιανὰ καὶ εἰς τὸ νεκροταφεῖον τῶν στρατιωτῶν ποὺ ἔχουν σκοτωθῆ διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν τιμὴν τῆς πατρίδος, ἐπῆγαν οἱ Λαμπράκηδες καὶ ἔκαναν αὐτὸ ποὺ κανένας ἐχθρὸς τῆς Ἑλλάδος δὲν θὰ ἔκανε; Τί ἠθέλατε νὰ κάμωμεν ὅταν εἰς ἄλλο χωριὸ εἰς τὰ ἐγκαίνια τῶν γραφείων τῆς Ε.Δ.Α. κατεστρέφοντο αἱ πινακίδες ὅπου τὰ Τ.Ε.Α. εἶχον συνθήματα ἐθνικά; (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν προεδρικὴν ἕδραν, καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μαυρίδης).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Ἰωάννου, συντομεύετε, διότι εἶναι καὶ ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν.

§191Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ἀντὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. νὰ ἀσχολῆται μὲ αὐτά, ἠσχολεῖτο μὲ ὅλα τὰ ἄλλα ποὺ σᾶς εἶπον. Καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ σπαταλήσῃ τὴν πλειοψηφίαν τὴν ὁποίαν τοῦ ἔδωσεν ὁ Λαὸς ἀλλὰ καὶ τὸν δημόσιον πλοῦτον καὶ τὰς οἰκονομίας τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ χάριν προσωπικῶν καὶ οἰκογενειακῶν ἐπιδιώξεων. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Λυποῦμαι, κ. συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, διότι ἐνοχλεῖσθε. Ἂς προελαμβάνατε νὰ προφυλάξετε σὰν κόρην ὀφθαλμοῦ τὴν πλειοψηφίαν ποὺ εἴχατε διὰ νὰ χαρῆτε καὶ σεῖς καὶ νὰ ἐκτελέσωμεν καὶ ἡμεῖς ὅπως ἐκτελούσαμεν τὸ καθῆκον μας.

§192Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Ἀφοῦ λέτε, ὅτι δὲν ἔχομεν πλειοψηφίαν διατὶ δὲν δέχεσθε τὰς ἐκλογάς;

§193Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Θὰ σᾶς εἰπῶ καὶ διὰ τὰς ἐκλογάς. Ἐφ’ ὅσον ὁ συναγωνιστὴς κ. Λαζαρίδης μὲ προκαλεῖ, τὸ ἀποδέχομαι.

§194Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Ἀποδέχομαι τὸν τίτλον τοῦ συναγωνιστοῦ.

§195Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ μοῦ ἐδόθη καὶ ἄλλοτε ἡ εὐκαιρία νὰ διακηρύξω, ὅτι καὶ οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ΕΛΑΣ ἐπῆγαν ἐκεῖ διὰ λόγους ἐθνικούς, διὰ νὰ προσφέρουν ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν. Ἄλλο ἐὰν ἡ ἡγεσία τοὺς ἐπρόδωσε καὶ τοὺς ὡδήγησεν εἰς τὴν ἀτίμωσιν μὲ ἀποτέλεσμα νὰ σφάξουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§196Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Ποία εἶναι ἡ ἡγεσία, τὴν ἔχετε σεῖς. Πρόεδρον Κυβερνήσεως...

§197Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Τὴν γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, τὴν εἴχατε σεῖς καὶ θὰ ἔπρεπε ἰδιαιτέρως σεῖς νὰ διαφωνήσετε, τότε ποὺ τὸν ἐψηφίσατε Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§198Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Τὸν εἴχαμε ἀλλὰ τὸν ἤλεγχεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§199Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Εἰς τὸ τέλος τῆς γραφῆς, κ. συνάδελφε, ἐγὼ ἐπιτελῶ τὸ χρέος μου. Καὶ ἐπειδὴ μὲ προκαλεῖτε θὰ τὰ ἀκούσετε ὅλα. Μοῦ δίδει πρὸς τοῦτο τὸ δικαίωμα τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Θέλετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκλογάς, κ. συνάδελφοι. Γνωρίζετε, διατί; Διότι ἔχετε ἑτοιμάσει τοὺς Λαμπράκηδες διὰ νὰ νοθεύσουν τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Διότι πρὸ δύο μηνῶν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξεφράζετο ἐναντίον σας καὶ ἐξαπελύσατε τοὺς Λαμπράκηδες νὰ τὸν τρομοκρατήσουν. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ εἰς τὰ χωρία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαβάσῃ κανεὶς μίαν ἐφημερίδα. Καὶ ἐρωτῶ, σεῖς εἶσθε οἱ δημοκράται; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἰωάννου, τελειώνετε. Δὲν ἔχετε πλέον τὸν λόγον. Παρακαλεῖται ὁ κ. Διαμαντόπουλος νὰ ἑτοιμασθῇ διὰ νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§201Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάματε τὸ ἐβγάλατε ἀπὸ ἄλλον Κανονισμὸν καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, τότε σᾶς ἀπαγορεύω ἐγὼ νὰ μὲ διακόπτετε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν. Διακόπτομεν διὰ πέντε λεπτά.

(Ὥρα 11,30′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11,40′ μ.μ.)

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ἰωάννου, νὰ συνεχίσῃ καὶ νὰ τελειώσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§204Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι...

§205Π. ΚΛΗΣ. Κύριε Ἰωάννου, παρακαλῶ μίαν διακοπήν.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαληγούρα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ ἄρθρον 43 τοῦ Κανονισμοῦ, λέγει, ὅτι ἐξαιρουμένων τῶν ἀγορεύσεων, τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 3 ἀναγνωριζομένων ἀρχηγῶν πολιτικῶν μερίδων καὶ τῶν Ὑπουργῶν, ἡ διάρκεια τῶν ἀγορεύσεων ἐπὶ παντὸς ἐν γένει θέματος ἐξαιρέσει τῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζητήσεων, δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ ἡμίωρον. Συνεπῶς, ὁ κ. συνάδελφος ἔχει ὑπερβῆ τὸ ὅριον τοῦ Κανονισμοῦ.

§207Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπικρατεῖ τὸ ἔθιμον ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ γίνεται αὐτό. Δεύτερον, δὲν ἐλάβατε ἀνάλογα μέτρα ὅταν ὡμίλησαν ἄλλοι. Τρίτον ὁ ὁμιλῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι τελειώνει καὶ τέταρτον, ὅταν τοῦ γίνωνται τόσαι διακοπαί, εἶναι φυσικὸν νὰ παρατείνεται ἡ ὁμιλία του.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαληγούρα, εἰς τὸν παλαιὸν Κανονισμὸν δὲν ὑπῆρχεν ὅριον. Εἰς τὸν νέον Κανονισμὸν ἐθεσπίσθη ὅριον.

§209Π. ΚΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς σᾶς καὶ εἰς τοὺς ἄλλους Ἀντιπροέδρους καὶ νὰ τὸ πληροφορηθοῦν καὶ οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Κ., ὅτι τὸ Προεδρεῖον τὸ ἰδικόν σας εὑρίσκεται ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεται σήμερον μὲ τὰς ψήφους τῆς ΕΡΕ. Εἶσθε οἱ πρόδρομοι τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἶσθε τοὐλάχιστον ἀμερόληπτοι.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κλῆ, εἴμεθα ἀμερόληπτοι. Αὐτὸ τὸ γνωρίζετε.

§211Π. ΚΛΗΣ. Ὀφείλετε νὰ σταθῆτε ἐκεῖ, ὑπεράνω κομμάτων.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν κάμνω τίποτε ἄλλο, κ. Κλῆ, παρὰ νὰ ἐφαρμόζω τὸν Κανονισμόν.

§213Π. ΚΛΗΣ. Ἤθελα ἁπλῶς, κ. Πρόεδρε, νὰ ὑπενθυμίσω εἰς σᾶς καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἐξελέγητε ἀντιπρόεδροι μὲ τὰς ψήφους τῆς ΕΡΕ.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, ἐξελέγημεν μὲ τὰς ψήφους ὅλων τῶν κομμάτων.

§215Π. ΚΛΗΣ. Ὄχι. Ἐξελέγητε μὲ τὰς ψήφους τῆς ΕΡΕ.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε καλῶς, ὅτι εἴμεθα πάντοτε ἀντικειμενικοὶ καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τῆς ἕδρας, ὑπῆρξε πάντοτε καὶ ἀντικειμενικὸς καὶ ἀμερόληπτος.

§217Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Μετὰ ἀπὸ ὅλα αὐτὰ καλούμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν καὶ θὰ εἶναι ἱστορικὴ ἡ ἀπόφασίς μας καὶ ἀποφασιστικὴ διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου. Ὁ κύριος Παπανδρέου λέγει, ὅτι αἱ ψῆφοι τῆς ΕΡΕ εἶναι ἐχθρικαί, ἐνῷ αἱ ψῆφοι τῆς ΕΔΑ εἶναι φιλικαί. Δικαίωμά του νὰ τὸ λέγῃ δὲν ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ διαιρῇ τὸν πολιτικὸν κόσμον εἰς δημοκρατικὸν καὶ μή, ὅπως αὐτὸς νομίζει καὶ ὅπως πιστεύει ὅτι εἶναι συμφέρον του. Καὶ τὰ λέγω αὐτὰ ἀναφερόμενος εἰς ἕνα δημοσίευμα τὸ ὁποῖον διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω δὲν πρόκειται νὰ ἀναγνώσω. Κύριοι συνάδελφοι, θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸν κ. Γ. Παπανδρέου καὶ νὰ τοῦ εἴπω: Ἀξιότιμε κ. Παπανδρέου, ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκεσθε σᾶς πληροφορῶ ὅτι οἱ ἄξιοι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους θὰ σκεφθῶμεν κατὰ συνείδησιν καὶ ἂν νομίζωμεν ὅτι εἶναι συμφέρον τοῦ τόπου νὰ στηρίξωμεν τὴν Κυβέρνησιν θὰ τὴν στηρίξωμεν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ βουλευταὶ νὰ ὑπηρετήσουν τὰ οἰκογενειακά σας πολιτικὰ συμφέροντα. Κύριοι συνάδελφοι τῆς Ε.Κ., ἀρθῆτε εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ ἀντιληφθῆτε ὅτι ἡ Χώρα μας ἔχει ἀνάγκην ὑμῶν καὶ ὅτι εἰς τὰς ἰδικάς σας χεῖρας εὑρίσκεται ἡ γαλήνη τοῦ τόπου, ὅτι εἰς τὰς ἰδικάς σας χεῖρας εὑρίσκεται ἡ τύχη τοῦ λαοῦ. Ἐμεῖς ἡ ἀντιπολίτευσις σᾶς δηλοῦμεν, ὅτι δὲν θὰ σκεφθῶμεν ὑπὸ τὸ στενὸν κομματικὸν πνεῦμα καὶ ὅτι θὰ συμπαρασταθῶμεν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κοινοῦ κινδύνου ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται πρὸ τῶν πυλῶν τῆς Χώρας. Καὶ ὅπως γνωρίζετε, ὁ πραγματικὸς κίνδυνος τῆς Χώρας εἶναι ὁ ἐπαίσχυντος Κομμουνισμὸς καὶ αὐτὸν τὸν κίνδυνον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἀδελφωμένοι, διὰ νὰ εἴμεθα ἀντάξιοι ἀντιπρόσωποι τοῦ δημοκρατικοῦ μας λαοῦ. Προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπευθύνω δύο λέξεις καὶ εἰς τὸν ἐκπρόσωπον τῆς Ἀριστερᾶς ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ὅσοι ὑπερασπιζόμεθα τοὺς δυτικούς μας συμμάχους εἴμεθα ὑποτελεῖς. Φαίνεται, ὁ κ. Ἠλιοῦ κρίνει ἐξ ἰδίων, διότι πράγματι αὐτὸς καὶ ὁλόκληρος ἡ παράταξίς του εἶναι εὐτελεῖς μισθοφόροι τοῦ Παραπετάσματος. Τὸν εἰδοποιῶ καὶ τὸν πληροφορῶ ὅτι ἐμεῖς οἱ ἐλεύθεροι Ἕλληνες ὅταν ὑπερασπιζώμεθα τοὺς συμμάχους μας τὸ πράττομεν ἀπὸ αἴσθημα εὐγνωμοσύνης πρὸς αὐτούς, διότι δύο φορὲς μᾶς ἔσωσαν ἀπὸ τὸν κίνδυνον τοῦ φασισμοῦ τοῦ Χίτλερ καὶ Μουσολίνι καὶ τῆς Ἐρυθρᾶς Δικτατορίας. Ἀλλὰ ἡμεῖς, κ. Ἠλιοῦ, ἔχομεν τὸ θάρρος καὶ τὴν γενναιότητα νὰ κρίνωμεν καὶ νὰ κατακρίνωμεν τοὺς συμμάχους μας ὅταν δὲν μᾶς ὠφελοῦν. Τολμήσατε καὶ σεῖς, κ. Ἠλιοῦ, νὰ πράξετε τὸ ἴδιον εἰς τοὺς ἰδικούς σας φίλους. Τὴν ἑπομένην θὰ χάσετε τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς ΕΔΑ καὶ τὸ ἀναλογοῦν τίμημα.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§219Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς Ε.Κ. καὶ διὰ τὸν Ἀρχηγὸν αὐτῆς. Εἶμαι ἐπίσης ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸ 1964, ὅτε ἔδιδον ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἶπον, ὅτι εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὴν νίκην τῆς 3ης Νοεμβρίου 1963, ἀλλὰ λυποῦμαι διὰ τὸν θρίαμβον τῆς 16ης Φεβρουαρίου 1964. Λυποῦμαι, διότι ὡς βουλευτὴς τῆς Ε.Κ. ὑπῆρξα μάντις κακῶν. Λυποῦμαι ἐπίσης ὡς Ἕλλην, διότι τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὁ πέριξ τοῦ Κοινοβουλίου χῶρος στρατοκρατεῖται. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Κ. διὰ τῆς δημιουργίας ὀχλοκρατίας.

§220Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§221Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Καστανίδη, σεῖς δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῆτε. Ἤλθατε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ μὲ συνεχάρητε καὶ μοῦ ἐζητήσατε καὶ ἐξυπηρέτησιν λέγοντας: «Σεῖς εἶσθε ἐν τάξει».

§222Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Ἦλθα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ σᾶς εἶπα, δίδετε τὸ χέρι εἰς ἕνα προδότην καὶ σεῖς μοῦ εἴπατε, ὅτι δίδετε τὸ χέρι εἰς ἕνα μεγαλύτερον προδότην. (Θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ.).

§223Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ φωνάζετε. Θὰ τὰ ἀκούσητε. Ἔχω γιὰ τὸν κάθε ἕνα σας ράμματα γιὰ τὴν γούνα του.

§224Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Διὰ τὴν συνταγὴν νὰ μᾶς πῆτε.

§225Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν συνταγὴν σᾶς τὴν εἶπεν ἀπόψε ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κ. Μαρκεζίνης. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§226Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἶσθε φαιδρός.

§227Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ποιὸς εἶναι φαιδρὸς τὸ γνωρίζει τὸ Πανελλήνιον. Εἶναι λογικὸν νὰ καταβάλλετε μίαν προσπάθειαν πρὸς ὡρισμένους βουλευτὰς νὰ ψηφίσουν ἢ μὴ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὅμως ἀπαράδεκτον νὰ ἀπειλῆται καὶ ἡ ζωὴ ἀκόμη τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των διὰ νὰ μὴ δώσουν τὴν ψῆφον των ἐκεῖ ποὺ ἐπιθυμοῦν καὶ μάλιστα ὅταν τοῦτο γίνεται ὄχι ἀνωνύμως ἀλλὰ καὶ ἐπωνύμως ἀκόμη.

§228Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Αὐτὰ εἶναι ψέμματα. Κανεὶς δὲν ἀπείλησε. Νὰ μᾶς ἀναφέρετε ὀνόματα.

§229Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ τὸ θέλετε θὰ ἀναφέρω ὀνόματα. Εἶναι ὁ κ. Θεοδωρόπουλος, ὁ ἔμπορος τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ, φίλος προσωπικὸς τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου καὶ ὁ Δήμαρχος Κριεκουκίου κ. Ι. Δρόσης. Ὁ πρῶτος ἀφοῦ εἶδε ὅτι δὲν ἐπειθόμην κατέληξε τονίζων ἐμφαντικῶς: «Τότε φροντῆστε διὰ τὴν ὑγείαν σας». Ἀλλὰ ὁ κ. Ρέντης σᾶς κατήγγειλε τὸν κ. Α. Παπανδρέου τὸν ἴδιον. Ὁ κ. Ἠλιοῦ χθὲς εἰς μίαν διακοπήν μου δὲν κατάλαβε τὶ ἀκριβῶς τὸν ἠρώτησα καὶ εἶπε νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ποῖος εἶναι ἀνέντιμος καὶ ποῖος δὲν εἶναι. Ἐγὼ ἠρώτησα τὸν κ. Ἠλιοῦ, ἂν διὰ τῆς φράσεώς του ἠννόει ὅτι ἐπληρώθην ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανούς. Πρὸ καιροῦ, κύριοι συνάδελφοι, ὁ συνάδελφος κ. Λώρας μὲ ἠρώτησε δημοσίᾳ, ὅτε ἠλέγχετο συνάδελφος ὡς συνεργασθεὶς μὲ τοὺς Γερμανοὺς κατὰ τὴν κατοχήν, ἂν καὶ ἐγὼ εἰς τὴν κατοχὴν εἶχον μεταβῆ εἰς τὴν Γερμανίαν. Σήμερον ἄλλος μὲ ἠρώτησε ἂν ἤμουν μέλος τῆς Ε.Σ.Π.Ο. Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ οἱονδήποτε ἀπὸ οἱανδήποτε πτέρυγα νὰ εἴπῃ, ἐὰν ἔχῃ τὶ ἐναντίον μου, διότι ὡς γνωρίζουν οἱ πάντες ἐπετέλεσα καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ, ἐν κατοχῇ τὸ καθῆκον μου. Ἐμπρός, λοιπόν!

§230Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀναφέρατε προηγουμένως ἕνα ὄνομα, τὸ ὄνομα τοῦ Δημάρχου Κριεκουκίου κ. Δρόση. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διευκρινήσετε διατὶ ἀναφέρθητε εἰς τὸ ὄνομά του.

§231Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπα, κ. συνάδελφε, ὅτι ἦτο ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐπίεζον διὰ νὰ μὴ δώσω ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Χθὲς ἀκόμη μὲ ἐπῆρε εἰς τὸ τηλέφωνον. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι καὶ ἀπὸ τὸν κ. Παπαγεωργίου, τὸν ἐκδότην τῆς «Ἀθηναϊκῆς» ὑπέστην πίεσιν διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἀλλὰ ἐντελῶς καλόπιστον καὶ συναδελφικόν.

§232Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀνεφέρθητε εἰς ἕνα ἄτομον καθ’ ὅλα ἀξιότιμον, τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἔχει ἐκλεγῆ Δήμαρχος καὶ τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως σᾶς ἐβοήθησεν εἰς τὰς ἐκλογάς.

§233Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, οὐδέποτε συνειργάσθην μὲ τὴν ἀριστεράν. Ἐνῷ ὁ κ. Δρόσης, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ, τὸ ἔπραξε. Γνωρίζετε κατὰ καιροὺς ποίους ἐβοήθησε καὶ ἂν τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν ἐβοήθησε ἐμέ, τὸν ὁποῖον τὸ περιβάλλον τοῦ κ. Παπανδρέου ἐπολέμησε. Ἡ ὀδοντίατρος, σύζυγος τοῦ κ. Δρόση, εἶμαι βέβαιος, ὅτι μὲ ἐβοήθησε.

§234Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Ὁ κ. Δρόσης ἀνήκει εἰς τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα;

§235Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Εἶναι προσωπικὸς φίλος τοῦ κ. Παπανδρέου. Κύριε Κίνια, μὴ μὲ προκαλῆτε, διότι θὰ ὁμιλήσω καὶ διὰ σᾶς.

§236Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Τὶ ἔχετε νὰ πῆτε; Ἦλθα ποτὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας;

§237Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς μοῦ εἴπατε, ὅτι πηγαίνατε εἰς τὸ σπίτι τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ. Μὴ ξεχνᾶτε ὅτι ἐν συνεχείᾳ ἤλθατε νὰ γίνετε Ὑπουργὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν Νόβα, ἀλλὰ μόλις εἴδατε τὸν κ. Παπασπύρου ἐφύγατε καὶ ἐπήγατε εἰς τὸ Καστρί. Εἰς τὴν Λειβαδιὰ εἴχατε πεῖ, ὅτι σᾶς εἶχε βάλει ὁ κ. Παπανδρέου νὰ παρακολουθῆτε τὸν κ. Γαρουφαλιᾶ.

§238Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, πολλὲς φορὲς εἴχατε ἔλθει σπίτι μου, δὲν σᾶς εἶχα καλέσει, σεῖς μοῦ ἐτηλεφωνήσατε.

§239Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχα ἔλθει εἰς τὸ σπίτι σας ἅπαξ, κατόπιν τηλεφωνικῆς ἐπικοινωνίας, πρωτοβουλία μου ὅτε ἀνέγνωσα εἰς τὸν τύπον ὅτι ἐπεσκέφθητε τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν.

§240Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Οὐδέποτε εἶπα εἰς τὴν Λειβαδιὰ αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅτι μὲ εἶχε βάλει ὁ Παπανδρέου νὰ παρακολουθῶ τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν. Ἐγὼ δὲν συνειργάσθην μὲ τὴν ΕΔΑ, ἐπειδὴ ὡμιλήσατε διὰ τὸν κ. Παπασπύρου, σεῖς τὸν ὑβρίζατε μὲ τὸν χειρότερον τρόπον καὶ μετὰ συνειργάσθητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν Νόβα.

§241Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί. Σεῖς μοῦ εἴπατε, ὅτι ὁ κ. Παπασπύρου εἶχεν ἔλθει πολλὲς φορὲς εἰς τὴν Λειβαδιὰ μὲ τὸν Γλέζον προεκλογικῶς. Κύριοι βουλευταί, ὅταν πρὸ καιροῦ εἰς μίαν δίκην ἕνας Τραπεζίτης εἶχε εἴπει, ὅτι ἔχω εἰς τὴν βαλίτσαν μου ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον, κατέθεσα ἐρώτησιν πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν Δικαιοσύνης διὰ νὰ μάθω ἐὰν εἰς τὴν βαλίτσαν τοῦ κ. Τραπεζίτου ἤμουν καὶ ἐγώ. Σύμφωνα μὲ τὶς ἀρχές μου θὰ παρακαλέσω σήμερον τὸν κ. Ἠλιοῦ νὰ μᾶς πῇ ποῖοι πῆραν χρήματα ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανούς. Ποῖοι βουλευταὶ ἔλαβαν χρήματα καὶ ἐπρόδωσαν τὴν συνείδησίν των, ὅπως ἄφησε νὰ ἐννοηθῇ καὶ ὅπως γράφει ὁ φιλικός του τύπος.

§242Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε συνάδελφε, τὰς ἀποδοκιμασίας ποὺ σᾶς ἔκαμεν εἰς τὴν Βούλαν καὶ εἰς τὸ Μενίδι ὁ λαὸς τὰς ἐξηγεῖτε ὡς ἐκβιασμόν;

§243Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πῆγα μόνος μου ἄοπλος μέσα εἰς τοὺς Λαμπράκηδες καὶ ἔπιασα μάλιστα ἕνα ἀπὸ τὸν λαιμόν. Ἀλλὰ φαίνεται, διαβάζετε μόνον τὸν τύπον τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Κύριοι βουλευταί, ἀπόψε ἐλυπήθην διότι ἄκουσα τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, τὸν ὁποῖον ἐθεωροῦσα καλὸν συνταγματολόγον. Πρὸς στιγμὴν ἐνόμισα, ὅτι εἶμαι φοιτητὴς νομικῆς καὶ ἤκουα ἕνα σπανίας μορφώσεως καθηγητήν. Ἐλυπήθην ὅμως διὰ τὰ ὅσα εἶπε. Καὶ τοῦτο διότι μοῦ ἦλθεν εἰς τὴν μνήμην ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς Μέρμηγκας, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε θεωρητικὸς ἐξαίρετος, ἔβγαζε καλοὺς ἰατροὺς ἀλλὰ εἶχε τὴν ἀτυχία νὰ μὴ πηγαίνουν καλὰ οἱ ἀσθενεῖς του. Νομίζω, ὅτι ἡ παρέμβασις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ὅτι ἐὰν καταψηφισθῇ ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ αὐτὸς ἀπὸ τὸν Βασιλέα νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν, πρέπει νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν ἀπογοήτευσιν, διότι δὲν θὰ ἐπιτύχῃ αὐτὸ ποὺ προσδοκᾶ, ὥστε νὰ ἐλπίζω ὅτι ἐκ τοῦ λόγου τούτου θὰ ἀλλάξῃ γνώμην τελικῶς. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ φάρμακον. Ἀπευθύνομαι πρὸς τοὺς συναδέλφους τῆς Ε.Κ. καὶ τοὺς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον 171 βουλευταὶ νὰ συνέλθουν ἀπὸ κοινοῦ καὶ νὰ ἐκλέξουν ἕνα ὁ ὁποῖος θὰ ἀνέβῃ εἰς τὰ Ἀνάκτορα καὶ θὰ ζητήσῃ νὰ λάβῃ αὐτὸς τὴν ἐντολὴν ἢ ἄλλως ἀφοῦ προηγουμένως προσχωρήσουν ἄνω τῶν 99 εἰς τὴν Φ.Δ.Ε. καὶ κατὰ δημοκρατικὸν τρόπον ἀναδείξουν Ἀρχηγόν.

§244ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.) Νὰ μᾶς ζήσῃς, Ἀρχηγέ.

§245Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἄστε τα αὐτά. Ἐγὼ σᾶς ὑποδεικνύω τὸ φάρμακον ἀλλὰ σεῖς δὲν θέλετε νὰ γιατρευθῆτε νοσοῦντες ἀνιάτως.

§246Ε. ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσαι προδότης.

§247Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα προδότης. Προδόται εἶναι ἄλλοι, ἐγὼ ἠμύνθην διὰ τὴν τιμὴν καὶ τὴν σωτηρίαν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι τραυματισθεὶς ὡς βεβαιοῖ ὁ κ. Μαυριδόγλου, διὰ καδρονίου εἰς τὸν αὐχένα, καὶ οἱ ἰατροδικασταί, παρέμεινα τρεῖς ἡμέρας εἰς τὸ κρεββάτι. Ὅταν ὁ κ. Ἀλευρᾶς κατὰ τὰ τελευταῖα γεγονότα ἐτραυματίσθη κατέκρινε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι δὲν τοῦ ἐξεδήλωσεν τὴν συμπάθειάν του. Κατὰ τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα δὶς ἐτραυματίσθην, ἀλλὰ δὲν ἐζήτησα τὴν συμπάθειαν τοῦ Ὑπουργοῦ Δημοσίας Τάξεως. Παράνομοι εἴμαστε, ξύλο φάγαμε, ἀλλὰ ὅταν τραυματισθεὶς ὑπὸ παρανόμων ἐντὸς τῆς Βουλῆς παρέμεινα τρεῖς ἡμέρες εἰς τὸ κρεββάτι ἐπὶ Κυβερνήσεως Ε.Κ. ὁ Ἀρχηγὸς αὐτῆς οὐδεμίαν συμπάθειαν ἐξεδήλωσεν ἢ τυπικὸν ἐνδιαφέρον. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὸν Βόλον κατηγόρησεν τὴν Κυβέρνησιν Νόβα καὶ μᾶς εἶπε προδότας. Μὴ ξεχνᾶτε ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου πολλὲς φορὲς ἔχει προδώσει τὴν Δημοκρατικὴν παράταξιν. Τὸ 1950 ἐπρόδωσε τὸν Πλαστήραν, τὸ 1952 συνειργάσθη μὲ τὸν Παπάγον καὶ τὸ 1960 ὅτε ὁ υἱός του προσελήφθη ἀπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν μὲ 60 χιλ. τὸ μῆνα εἶχε συνεννοήσεις μὲ τὸν κ. Καραμανλῆν διὰ σχηματισμὸν Κυβερνήσεως. Ὡς πρὸς ἐμὲ ὁ κ. Παπανδρέου ὅταν τὸ 1946 εἶχε γίνει μία συμφωνία κυρίων δὲν ἐτήρησε τὸν λόγον του. Διεφώνησα μαζί του καὶ εἶχα νὰ τοῦ ὁμιλήσω 6 ἔτη δεχθεὶς νὰ ἔλθω εἰς ἐπικοινωνίαν μαζί του ἀφοῦ προηγουμένως ἐγγράφως μὲ παρεκάλεσε διὰ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου νὰ λησμονήσω τὸ παρελθόν.

§248Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Διὰ τὰ κόλυβα τὶ θὰ μᾶς πῆτε;

§249Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβοῦμαι, ὅτι οἱ λόγοι τοῦ κ. Ρουσσοπούλου ἐξ αἰτίας μερικῶν βουλευτῶν, ὡς σεῖς, ὅτι θὰ εἶναι ἡ τελευταία Βουλὴ θὰ ἐπαληθεύσουν. Καὶ τότε τὰ κόλυβα θὰ διανεμηθοῦν πρῶτον σὲ σᾶς, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶσθε ἡ αἰτία τῆς καταργήσεως τῆς Βουλῆς. Ἐλπίζω ἂν τηρήσετε τὶς ὁδηγίες μου πρὸς παρασκευήν των νὰ ἀποφύγετε τὴν δηλητηρίασιν ἀπὸ αὐτά. Ἄλλωστε μετὰ ἓν ἔτος θὰ ὑπάρχουν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐγκυκλίου μου.

§250Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν σᾶς ἔκαμαν Ὑπουργὸν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὰ λέτε.

§251Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν σᾶς ἔκανε Ὑπουργὸν ὁ κ. Νόβας δὲν θὰ ἐλέγατε σεῖς αὐτὰ σήμερον. Ἐγὼ καὶ προσφορὰν Παπάγου ἠρνήθην καὶ εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον θὰ ἤμουν Ὑπουργὸς ἂν τὸ ἐπεζήτουν.

§252Ε. ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρχηγέ, σῶσε τὴν Ἑλλάδα.

§253Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι ἀλλὰ δὲν ξεύρετε τὶ λέτε. Ἐγὼ σᾶς ὑπέδειξα κατ’ ἐπανάληψιν τρόπους νὰ σωθῇ ἡ Δημοκρατικὴ παράταξις. Ἐγὼ θέλω δι’ ἄλλην μίαν φορὰν νὰ σᾶς βοηθήσω. Εἶμαι οὐραγὸς δὲν ἔχω φιλοδοξίες δι’ αὐτὸ δὲν ἐδήλωσα ὅτι εἶμαι ἀρχηγὸς τῆς Φ.Δ.Ε. ἀλλὰ προσωρινῶς ἐκπρόσωπος αὐτῆς. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, κάτι ἔκαμα. Ὅταν θὰ ἠρεμήσουν τὰ πράγματα, τότε θὰ δῆτε ὅτι καὶ ἐγὼ μὲ τὴν στάσιν ποὺ ἐτήρησα προσέφερα πράγματι ὑπηρεσίας. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Μὰ δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τέλους Πρόεδρος;

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, σᾶς ἀπαγορεύω νὰ τὸ λέτε αὐτό. Νὰ μοῦ δηλώσητε ὅτι δὲν δέχεσθε διακοπάς, διὰ νὰ μὴ ἐπιτρέπω εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, νὰ σᾶς διακόπτουν.

§255Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δὲν δέχομαι καμμίαν διακοπήν, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τῆς συνεδριάσεως. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲν ὑπενθυμίζω εἰς τὸν Προεδρεύοντα, ὅτι, ὅταν ἐγὼ πολεμούμενος ἀπὸ τὴν Ε. Κ., ἤμουν ὑποψήφιος διὰ τὴν Ἀντιπροεδρίαν τῆς Βουλῆς, λαβὼν 118 ψήφους, δὲν ἐζήτησα νὰ ψηφισθῶ ἀπὸ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, ἐνῷ ἐσεῖς ἐζητήσατε καὶ σᾶς ἐψήφισαν καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ καὶ τῆς ΕΔΑ, πλὴν τῆς ὑποδείξεώς σας ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου, τὸν κ. Τσιριμῶκον καὶ τὸν κ. Παπαπολίτην.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἶπον καὶ προηγουμένως, κύριε Διαμαντόπουλε, ὅτι ἐξελέγην Ἀντιπρόεδρος μὲ τὰς ψήφους ὅλων τῶν συναδέλφων.

§257Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τώρα, κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὶ ἔλεγεν ὁ κ. Παπανδρέου τὸ 1947 εἰς τὸ Συνέδριον τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος; «Τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα διὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ του ἔχει διακηρύξει τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑπὸ τοῦ Λαοῦ ἀμέσως αἱρετοῦ Κυβερνήτου, ποὺ θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν καὶ τὸν χρόνον ν’ ἀποδώσῃ πραγματικὰ ὠφέλιμον ἔργον. Ἡ δύναμις, τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἔδωσεν εἰς τὸ Κόμμα μας τὴν 31ην Μαρτίου 1946, δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἄμεσον πραγματοποίησιν τῆς μεγάλης αὐτῆς μεταβολῆς». Μάλιστα, ὁ κ. Παπανδρέου, τὰ ἔλεγεν αὐτά. Ἀλλὰ καὶ κάτι ἄλλο σοβαρώτερον θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐσᾶς τοὺς συναδέλφους τῆς Ε.Κ. προσωπικῶς, οἱ ὁποῖοι τώρα οὔτε ἀκοῦτε, οὔτε ἐρωτᾶτε, ἀλλὰ ὀρύεσθε. «Ἀγαπητοί μου φίλοι, ὑπάρχουν δύο εἴδη πολιτικῶν ἀνδρῶν: ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΑΡΧΑΙ ΚΑΙ ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΤΑΙ. Οἱ Κομματάρχαι ἐκμεταλλεύονται τὰς ἀδυναμίας τῶν Λαῶν, ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΟΥΡΑΓΟΙ τῶν προλήψεών των, καὶ τελικῶς ἀποσυνθέτουν, ἀντὶ νὰ ὑπηρετοῦν, τὴν Πατρίδα. Οἱ Κυβερνῆται ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΟΔΗΓΟΙ, γίνονται συνήθως δυσάρεστοι, ἀλλὰ εἰς τὸ τέλος σώζουν καὶ τὰ Ἔθνη καὶ τοὺς Λαούς. Τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα θητεύει κάτω ἀπὸ τὴν σημαίαν τῆς μεγάλης Σχολῆς τῶν Κυβερνητῶν· φιλοδοξοῦμεν νὰ εἴμεθα ὄχι δημαγωγοὶ Κομματάρχαι, ἀλλὰ δημιουργικοὶ Κυβερνῆται τῆς Χώρας».

§258Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Συναίσθησιν τῆς πραγματικότητος δὲν ἔχετε.

§259Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔ λοιπόν, ἐξακολουθῆτε τὴν ὀχλοκρατίαν καὶ θὰ δῆτε ποῦ πᾶμε. Ἔλεγεν ἐν συνεχείᾳ, ὁ κ. Παπανδρέου, διὰ τοῦ κ. Θ. Τσάτσου, εἰς κύριον ἄρθρον τῆς ἐφημερίδος του, πρᾶγμα ποὺ δεικνύει ὅτι ἀνέκαθεν τὸν ἠνόχλει ἡ σκέψις δημοκρατικῆς τροχοπέδης ἀτομικῶν συμφερόντων. Ὅταν τὰ Κόμματα ἀποτελοῦν ἕνωσιν ἀθεμίτων συμφερόντων, δὲν ὀνομάζονται πλέον πολιτικὰ Κόμματα.

ΕΙΝΑΙ ΣΥΜΜΟΡΙΑΙ, ΛΥΜΑΙΝΟΜΕΝΑΙ ΤΟ ΚΡΑ-

ΤΟΣ! Καὶ ὅταν ἀκόμη πρόκειται τὰ Κόμματα νὰ εἶναι ἑνώσεις θεμιτῶν ἀτομικῶν συμφερόντων, τότε ΕΙΝΑΙ Α-ΠΛΩΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΙ.... Δὲν εἶναι ἰδεολογικαὶ συναντήσεις ἐλευθέρων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν καὶ τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῶν γενικωτέρων ἀναγκῶν τοῦ Λαοῦ.... (Φωναὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ.: Ἰάκωβε, σῶσε τὴν Ἑλλάδα). Κύριοι συνάδελφοι, λυπᾶμαι. Σᾶς ὑπέδειξα τὸ φάρμακον. Δὲν τὸ καταλάβατε. Τί πταίω ἐγὼ ἐὰν εἶσθε πνευματικῶς τόσον χαμηλά; Προχωρῶ. Ὅταν, κύριοι, τὸ 1946 μὲ ἐπεστράτευσεν ὁ κ. Παπανδρέου διὰ τὸν συνδυασμόν του καὶ ἐπήγαμε διὰ προεκλογικὴν περιοδείαν εἰς τὰ Μέγαρα, εἰς τὸ Μ. Πεῦκο μᾶς ὑπεδέχθη ὁ συνάδελφος ὑποψήφιος τοῦ συνδυασμοῦ μας κ. Μπερδελῆς. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου ὡμίλει περὶ δημοκρατίας καὶ μὴ ἐπαναφορᾶς τῆς βασιλείας. Τότε ὁ κ. Μπερδελῆς μᾶς εἶπεν ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ κερδίσωμεν τὶς ἐκλογὲς εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ εἰδικώτερα εἰς τὰ Μέγαρα, θὰ ἔπρεπε νὰ φωνάξωμεν ζήτω ὁ Βασιλεύς. Καὶ ὁ κ. Παπανδρέου ἐφώναξε: Ζήτω ὁ Βασιλεύς. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἄνθρωπος. Τὸ 1961, τὴν ἑπομένην τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας, ὅταν λίαν πρωῒ ἐπῆγα εἰς τὸ Καστρί, εὑρῆκα ἐκεῖ τὸν κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος μάλιστα μοῦ ἤνοιξεν ὁ ἴδιος τὴν πόρτα τοῦ σπιτιοῦ του. Εὑρίσκοντο ἐκεῖ ὁ κ. Μανουσάκης —ὁ καταστροφεὺς τοῦ Κόμματος— ὡς καὶ ὁ Ἀστυνομικὸς κ. Καράμπελας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἔντιμος ἄνθρωπος ἀλλὰ δὲν τὸν ἀκοῦν.

§260Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔντιμος καὶ πιστὸς ἄνθρωπος.

§261Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω δὲ ὅτι ὅταν ἐπῆγα εἰς τὸ Καστρί, εὑρῆκα τὸν κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἦτο πελιδνὸς λόγῳ τῆς ἥττης μας εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ὁ ὁποῖος μὲ ἐνηγκαλίσθη καὶ μοῦ εἶπεν: «Ἰάκωβε, ἡ Δημοκρατία ἐχάθη ἐντελῶς. Ἡ παράταξίς μας διελύθη. Πρέπει νὰ φύγωμεν ἀπὸ αὐτὸν τὸν τόπον». Ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποθαρρύνεται, διότι οἱ ἰδικοί μας ἐκλογεῖς καίτοι εἶναι χαμένοι, κυττάζουν ὑψηλά, ἐνῷ οἱ ἀντίθετοι καίτοι εἶναι κερδισμένοι κυττάζουν χαμηλά, διότι γνωρίζουν κατὰ ποῖον τρόπον ἐκερδήθησαν αἱ ἐκλογαί. Τοῦ ἐζήτησα νὰ ἐπιβοῦμε τοῦ αὐτοκινήτου του καὶ νὰ κάμωμε μίαν διαδρομὴν ἕως τὴν Ὁμόνοιαν βέβαιος ὢν ὅτι ὁ κόσμος θὰ τὸν ἀπεθέωνε. Ἠρκέσθη λέγοντας: «Ἐπανάστασι θά κάμωμε;». Τότε τοῦ ἐτόνισα ὅτι ὅταν ὁ Πλαστήρας τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ἠθέλησε νὰ ἐπαναστατήσῃ μεταξὺ τῶν πρώτων ἀντέδρασα πρὸς ἐξουδετέρωσιν τοῦ πραξικοπήματος. Μετὰ ἀπὸ αὐτὰ καὶ μετὰ μίαν ἀκριβῶς ἑβδομάδα, ὁ κ. Παπανδρέου μὲ ἐκάλεσε ἐπειγόντως εἰς τὸ Καστρὶ ὅπου εἶχον προσέλθει ἀρκετοὶ ἐκλεγέντες καὶ τοὺς ἐτόνισεν, ὅτι ἤμουν ὁ πρῶτος τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος. Εἰς τὰς 17 Δεκεμβρίου 1963 ἀπέστειλα εἰς τὸν κ. Παπανδρέου καὶ εἰς τὸν τότε Βασιλέα Παῦλον, ἐπιστολὴν–ὑπόμνημα ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἀθῆναι, τῇ 17 Δεκεμβρίου 1963 Σεβαστέ μοι Κύριε Πρόεδρε, Ἀπὸ συνέπειαν πρὸς τὰς ἀρχάς μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς γνωρίσω τὰ κάτωθι: Κατὰ τὸ 1952 διεφώνησα πρὸς τὴν παμψηφίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδος, προτείνας νὰ μὴ συνεργασθῇ αὕτη μὲ τὸν ἀείμνηστον Πλαστήραν, ἀλλὰ μὲ τὸν Στρατάρχην Παπάγον, διότι ἐπίστευα ὅτι οὕτω τὰ ἰδικά μας στελέχη θὰ κυβερνοῦσαν καὶ ὄχι οἱ Μαρκεζίνης κ.λ.π. ὡς συνέβη. Ἐπειθάρχησα παρὰ ταῦτα εἰς τὸ Κόμμα, ἀδιαφορήσας διὰ τὴν δελεαστικὴν πρότασιν νὰ προσχωρήσω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν καὶ νὰ γίνω Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς. Κατὰ τὸ 1956 διεφώνησα πρὸς τὴν παμψηφίαν (μεταξὺ ἄλλων 6 ἐπὶ 300 ἐκπροσώπων) διὰ τὴν συνεργασίαν μὲ τὴν Ε.Δ.Α., πειθαρχήσας καὶ πάλιν πρὸς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ἀποφάσεώς του ἐκείνης ἐστήριξε τὸν Καραμανλῆν ἐπὶ 7 ἔτη. Σήμερον πιστεύων ὅτι δὲν συμφέρει ἐθνικῶς καὶ κοινωνικῶς ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ Σᾶς γνωρίσω τὰς σκέψεις μου, δηλῶν ἐκ τῶν προτέρων ὅτι θὰ πειθαρχήσω εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς πλειοψηφίας τῆς Ε.Κ. καὶ θὰ ἀγωνισθῶ δι’ ἄλλην μίαν φορὰν ὑπὲρ αὐτῆς ἐφ’ ὅσον θὰ συμπεριληφθῶ μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 69 τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται διὰ τέσσαρα συναπτὰ ἔτη, κατὰ τὸ ἄρθρον 37 ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν ἄρα νὰ συντομεύσῃ τὸν βίον τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὰς περιπτώσεις ἐκείνας, πού, κατὰ τὴν γνώμην του, οἱ βουλευταὶ δὲν κατορθώνουν νὰ δώσουν Κυβέρνησιν στηριζομένην εἰς τὴν ψῆφον τῶν βουλευτῶν, ἀνεξαρτήτως ἂν εἶναι αὕτη ἐμπιστοσύνης ἢ ἀνοχῆς ἢ λευκή. Οὐδαμοῦ τοῦ Συντάγματος ἀναφέρεται δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ νὰ συντελῇ εἰς τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, πλὴν τοῦ δικαιώματος ἑνὸς ἑκάστου νὰ παραιτῆται τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, προβλεπομένης τῆς περιπτώσεως ἀναπληρώσεώς του κεχωρισμένως κατὰ τὰ πρῶτα 3 ἔτη τοῦ βίου τῆς Βουλῆς ἢ ὁμαδικῶς, ἐφ’ ὅσον οἱ παραιτηθέντες θὰ εἶναι ἄνω τῶν 75 ἐπὶ 300 καὶ κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς βουλευτικῆς περιόδου. Αἱ ἐκλογαὶ τῆς 3ης Νοεμβρίου διεξαχθεῖσαι κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον, ὡς παρεδέχθησαν ὅλα τὰ Κόμματα, μὲ τὴν σύνθεσιν τῆς παρούσης Βουλῆς, ἐκφράζει τὴν πραγματικὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Ἀλλοίμονον ἂν δημιουργηθῇ παράδοσις εἰς τὸν Τόπον, ὥστε κάθε Κόμμα κυβερνῶν νὰ εἰσηγῆται διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ὁσάκις αὐτὸ νομίζει ὅτι κατερχόμενον εἰς τὰς ἐκλογὰς θὰ αὐξήσῃ τὰς ἕδρας του, διότι τότε θὰ καταντήσῃ τύραννος τῆς μειοψηφίας μὲ τὰς σχετικὰς μελλοντικὰς συνεπείας. Μία πραγματικὴ δημοκρατικὴ Κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ πρέπει νὰ στηρίζεται εἰς τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἀπολέσῃ, λόγῳ τῶν πράξεών της, ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἀλλὰ εἰς τὰς πράξεις της, εἰς τὰς ὁποίας ὄχι μόνον θὰ στηρίζεται, ἔχουσα μόνον σχετικὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς ὁποίας σὺν τῷ χρόνῳ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Ἡ παράταξις τῆς Ε.Κ. εἰς ἣν ἀνήκω, προεκλογικῶς ἐδήλου ὅτι δὲν συνεργάζεται οὔτε μὲ τὴν ἄκραν δεξιάν, οὔτε μὲ τὴν ἄκραν ἀριστερὰν καὶ δέχεται τὰς ψήφους παντὸς Ἕλληνος ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἀνῆκε προηγουμένως οὗτος πολιτικῶς· δὲν βλέπω διατὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δὲν θὰ πρέπει νὰ δεχθῇ καὶ τὴν ψῆφον οἱουδήποτε βουλευτοῦ, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς του τοποθετήσεως. Ποία ἡ ἐγγύησις, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς μελλοντικὰς ἐκλογὰς σεβαστὸς ἀριθμὸς συντηρητικῶν ψηφοφόρων πιστευόντων εἰς ἰσχυρὰν ἀντιπολίτευσιν, φοβουμένων δὲ τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Ε.Κ., δὲν θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ΕΡΕ ὑπὸ Ἀρχηγὸν τὸν κ. Κανελλόπουλον, ἡ δὲ ἄκρα ἀριστερὰ φοβουμένη τὴν μείωσίν της καὶ τὴν αὔξησιν τῆς Ε.Κ. δὲν θὰ πριμοδοτήσῃ τὴν ἄκραν δεξιὰν τῆς περιφερείας ὅπου γνωρίζει καλῶς, ὅτι δὲν θὰ ἐξασφαλίσῃ ἕδρας; Τίς δύναται νὰ ἀναλάβῃ ἔναντι τοῦ Ἔθνους τὴν εὐθύνην νέων ἐκλογῶν, ἐξ ὧν μελλοντικῶς, παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. καὶ τῶν πλείστων συνεργατῶν του, δὲν θὰ δημιουργηθοῦν ἐνδεχομένως προβλήματα κοινοβουλευτικῆς δικτατορίας, ἢ δημιουργίας καθεστωτικοῦ; Δι’ ἐμέ, ὅστις διὰ νὰ προσχωρήσω εἰς τὴν Ε.Κ. καὶ διαλύσω τὴν Ἑλληνικὴν Σοσιαλιστικὴν Κίνησιν (Ε.Σ.Κ.) σᾶς εἶχα ζητήσει καὶ ἔλαβον ἐπιστολήν, ὅτι τὰ ὀνόματα τῶν δύο προδοτῶν τοῦ Κέντρου Δοδοπούλου καὶ Παπαχρήστου δὲν θὰ εἶναι εἰς τὸ ψηφοδέλτιον, ὅπου τὸ ἰδικόν μου ὄνομα καὶ τοὺς ὁποίους προεκλογικῶς κατήγγειλα εἰς τὸν λαόν, εἶναι ἠθικῶς ἀπαράδεκτον νὰ ἐγκρίνω τὴν προσχώρησίν των εἰς τὰς τάξεις τῆς Ε.Κ. καὶ γενικώτερον νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἕνα δημοκρατικὸν κόμμα, ὡς ἡ Ε.Κ. θ’ ἀπαιτήσῃ ἐξ ὑπαρχῆς βουλευτὰς ἐκλεγέντας ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ πρώτου κόμματος τῆς ἀντιπολιτεύσεως θὰ πρέπει πρὶν ἢ μᾶς κρίνουν ἀπὸ τὰς πράξεις μας νὰ προσχωρήσουν πρὸς ἡμᾶς μόνον καὶ μόνον διότι διατρέχουν τὸν κίνδυνον νὰ μὴ ἐπανεκλεγοῦν. Ποία ἡ ἐγγύησις, ὅτι βουλευταὶ ἐξαναγκαζόμενοι νὰ μεταπηδήσουν, ἐν καιρῷ δὲν θὰ ἀλλάξουν καὶ πάλιν γνώμην; Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκλείσω τὸ ἐνδεχόμενον, ὅτι ἡ ἐμμονή Σας εἰς τὰς ἐκλογάς, δὲν εἶναι παρὰ πρᾶξις πολιτική, ὡς ὑπῆρξε καὶ ἡ ἐμμονή σας κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος περὶ μὴ καθόδου εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐνῷ, κατ’ ἐμέ, τελικῶς θὰ κατήρχεσθε, ἔστω καὶ ἂν δὲν εἴχατε ἐπιτύχῃ ὅλα ὅσα ἐπετύχατε πρὸ τῆς 3.11.1963, ὁπότε ἡ ἐπιστολή μου οὐσιαστικῶς παραβιάζει ἀνοικτὰς θύρας. Πάντως δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντισταθῶ εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ Σᾶς ἐκμυστηρευθῶ τὰς σκέψεις μου, ὡς πράττει κατὰ κανόνα ὁ κατὰ πρῶτον λόγον ἀγωνιστὴς καὶ κατὰ δεύτερον πολιτικός.

Ὑμέτερος

ΙΑΚ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ

§262Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Τίποτε δὲν σὲ σώζει.

§263Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅταν σεῖς ἐκάθησθε, ἐγὼ ἠγωνιζόμην καὶ ἐτραυματιζόμην.

§264ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐσᾶς βρήκανε νὰ κάμουν Πρόεδρον τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου;

§265Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔ, τί νὰ γίνῃ, κ. συνάδελφε; Μήπως ἔπρεπε, ἴσως, οἱ 4.000 Ἰατροὶ ποὺ μὲ ἐξέλεξαν Πρόεδρον, νὰ σᾶς ἐρωτήσουν προηγουμένως; Καὶ πρέπει νὰ μάθετε, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι κατὰ τὴν ἑξάμηνον διάρκειαν ποὺ ἤμουν Πρόεδρος τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ ἀειμνήστου Σοφοκλῆ Βενιζέλου, ἔλυσα πάρα πολλὰ προβλήματα τοῦ Ἰατρικοῦ κόσμου. Τὸ ζήτημα τῆς δωρεὰν νοσηλείας τῶν Ἰατρῶν, τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεως εἰς τὸ τριπλάσιον καὶ τὴν κατάργησιν τῆς πολυθεσίας. Εἶναι κοινὸν μυστικόν, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην 18 βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ, ὡς μοὶ ἐδήλωσαν μετὰ 1 μῆνα, ἤθελον νὰ προσχωρήσουν εἰς τὴν Ε.Κ. Ἡ πρότασίς μου ὅμως ἀπερρίφθη καὶ τὸ σημείωμα μὲ τὰ ὀνόματά των, διότι ὁ κ. Παπανδρέου ἐπεθύμει τὴν κοινοβουλευτικὴν Δικτατορίαν καὶ τὸ καθεστωτικὸν (συνεχίζει ἀναγινώσκων τὴν ἐπιστολήν του). Βέβαια αὐτὸ δὲν ἔγινε. Ὅμως ἡ ΕΔΑ τὸ 1964 ἐπριμοδότησε μερικοὺς ἐκ τῆς Ε.Κ. οἱ ὁποῖοι τώρα κρατοῦνται δεσμευμένοι ἀπὸ τὴν πριμοδότησιν αὐτήν, καὶ δὲν δύνανται νὰ ὑπακούσουν εἰς τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς των. (Συνεχίζει ἀναγινώσκων τὴν ἐπιστολήν του). Αὐτά, κύριοι βουλευταί, ἔγραφα τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1963. Προεῖδον τὴν κοινοβουλευτικὴν Δικτατορίαν ποὺ θὰ ἐπεδίωκε καὶ τὴν θέσιν καθεστωτικοῦ ζητήματος. Τὸ μόνον ποὺ δὲν προέβλεψα ἦτο ἡ κάθοδος εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ υἱοῦ Παπανδρέου μὲ τὴν παρουσίαν τοῦ ὁποίου ἔχομεν σήμερον τὸ φαινόμενον τῆς οἰκογενειοκρατίας.

§266Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§267Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἰατρὸς συμπονῶ ὅλους τοὺς πάσχοντας ἀνθρώπους, κ. συνάδελφε. Ἀλλὰ ἐὰν ἐξακολουθήσητε νὰ φέρεσθε ὡς φέρεσθε, σᾶς δηλῶ, ὅτι θὰ παύσω νὰ σᾶς λυπᾶμαι.

§268ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΙΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Φ.Ι.Δ.Ε. ἔχει ἀνάγκην ἰατρικῆς ἐξετάσεως.

§269Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλοτε εἶχον εἴπει, ὅτι διὰ νὰ γλυτώσῃ ὁ τόπος ἀπὸ μερικοὺς Ἀρχηγοὺς θὰ πρέπει νὰ καθιερωθῇ ὁ θεσμὸς τῆς ἰατρικῆς ἐξετάσεως τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν. Ἐγὼ εὐχαρίστως δέχομαι νὰ ἐξετασθῶ, θὰ πρέπει ὅμως νὰ ὑποστῇ ἰατρικὴν ἐξέτασιν καὶ ὁ Γεώργιος Παπανδρέου καὶ ὑμεῖς διὰ νὰ ἡσυχάσῃ ἐπὶ τέλους ὁ τόπος. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§270ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΙΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). (Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. Ι. Διαμαντόπουλος προσπαθεῖ νὰ ὁμιλήσῃ ἐκβάλλει ὑλακάς).

§271Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε κύριοι, ἡ δωρεὰν Παιδεία, μετέβαλε τὸ Κοινοβούλιον εἰς Κυνοβούλιον.

§272Π. ΚΛΗΣ. Εἶναι, κ. Πρόεδρε, φαινόμενον Βουλῆς αὐτό;

§273Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα ὑλακάς, καὶ εἶπον, ὅτι ἡ δωρεὰν Παιδεία μετέβαλε τὸ Κοινοβούλιον εἰς Κυνοβούλιον, (μὲ ὕψιλον). Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, ἐφθάσαμεν εἰς τὸν θρίαμβον τῆς 16ης Φεβρουαρίου, ἠθέλησα νὰ ἴδω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τότε ἐπῆρα τὴν ἑξῆς τηλεγραφικὴν ἀπάντησιν. 302 Ἀθηνῶν 1338)1 36 21 2330 — Βουλευτικόν. Ἀπὸ Α. Παπανδρέου, Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, πρὸς Ι. Διαμαντόπουλον, βουλευτήν, Πατριάρχου Ἰωακεὶμ 53. Ἀθήνας Πρόεδρος Κυβερνήσεως λυπεῖται, διότι δὲν κατέστη δυνατὸν σᾶς δεχθῇ, λόγῳ σοβαρωτάτης ἀπασχολήσεώς του Στόπ. Συνάντησις πραγματοποιηθῇ προσεχῆ ἑβδομάδα. Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ, Ὑπουργός. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εὐκαιρεῖ νὰ μὲ δεχθῇ. Εἰς τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν προστίθεται τώρα καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα πρὸς δόξαν τῆς Δημοκρατίας.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, θὰ πρέπει νὰ περιορισθῆτε εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§275Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς, κ. Πρόεδρε, ὁ κ. Παπανδρέου μόνον εἰς τὰ χειροκροτήματα ἀρέσκεται, δὲν ἔχει τὴν τόλμην νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀκούσῃ τί θὰ τοῦ εἴπῃ ἕνας «προδότης». Ἂς τὰ διαβάσῃ τοὐλάχιστον ἀπὸ τὰ πρακτικά. Κύριοι βουλευταί, θὰ περιορίσω τὴν ὁμιλίαν μου, διότι ἔχω τόσα πολλὰ νὰ μαρτυρήσω κατὰ τοῦ κ. Παπανδρέου ὥστε ὁ χρόνος δὲν ἐπαρκεῖ. Θὰ σᾶς εἴπω μόνον διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ κ. Κανελλάκη, ὑποβάλλων σχετικὸν ἀντίγραφον ἐπιστολῆς πρὸς τὸν κ. Γ. Παπανδρέου. Σεβαστέ μοι, κ. Πρόεδρε, Ἡ ἀντικατάστασις τοῦ κ. Κανελλάκη, ὃν τὸ πρῶτον ἐγνώρισα μετὰ τὰ γεγονότα τῆς Βουλῆς τῆς 3ης Ἰουλίου 1964, μὲ ὑποχρεώνει νὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι: 1) Ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν γεγονότων εἶχον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς, ζητήσας ν’ ἀναφέρουν σχετικῶς, ὅτι ὅλοι μαζὶ εὑρίσκοντο πάντοτε εἰς τὴν εἴσοδον τῆς πλευρᾶς τοῦ Βασιλικοῦ Κήπου μὲ ἀκαλύπτους τὰς λοιπὰς εἰσόδους. 2) Ἀναμφισβητήτως οἱ εἰσβολεῖς φθάσαντες μέχρι τῆς θύρας τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων, θὰ εἶχον εἰσέλθει εἰς αὐτήν, ἂν δὲν εἶχον ἀρχίσει πρῶτος τὴν ἀπώθησίν των, εὐθὺς ὡς τὸ ἀντελήφθην, καλέσας τοὺς λοιποὺς βουλευτὰς νὰ σπεύσουν νὰ βοηθήσουν. 3) Τὸ Πολιτικόν σας Γραφεῖον δὲν σᾶς ἐνημέρωσε περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας μου, δι’ ἣν ἀρκετὰ σαφῶς ὁμιλεῖ ἡ ἰατροδικαστικὴ ἔκθεσις, ὥστε νὰ εἶναι δικαιολογημένη ἡ ἔλλειψις τοῦ προσωπικοῦ σας ἐνδιαφέροντος διὰ μέλος τῆς ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν σας κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος, τὸ ὁποῖον ἔπαθε, προασπίζων τὴν τιμὴν τοῦ Κοινοβουλίου. 4) Ἐνῷ ἀνέμενον τὸν Ἀνώτερον Διοικητὴν Χωροφυλακῆς νὰ μὲ ἐξετάσῃ, ὡς μοὶ εἶχεν ὁ ἴδιος τηλεφωνήσει, ἐπληροφορήθην, ὅτι δὲν θὰ ἐξετασθῶ. 5) Κατὰ τὰς πληροφορίας μου ὁ κ. Κανελλάκης, εἶχεν ἐκδώσει πρὸ τῶν γεγονότων διαταγήν, ἥτις ἂν ἐτηρεῖτο ὑπὸ τῶν Ἀστυνομικῶν ὀργάνων θὰ προελαμβάνοντο τὰ γεγονότα. Τελευτῶν, πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. διὰ τῆς ἀποφάσεώς της ἠδίκησε τὸν κ. Κανελλάκην, ἐκτὸς ἐὰν λόγοι σκοπιμότητος ἐπέβαλον τοῦτο, ὁπότε πάλιν θὰ ἔπρεπε, βάσει τῶν ἀρχῶν μας, νὰ δηλωθῇ τοῦτο εὐθέως. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ παροῦσα μου θὰ σᾶς ἐπιδοθῇ, διότι διὰ προηγουμένην μου ἐπὶ ἐθνικοῦ θέματος δὲν ἔλαβον ἀπάντησίν σας, ὥστε νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν σᾶς ἐπεδόθη. Δυστυχῶς ἐμὲ ἡ ἀνάκρισις δὲν μὲ ἐκάλεσε διὰ τὰ ἐπεισόδια τῆς Βουλῆς. Καὶ δὲν μὲ ἐκάλεσε, διότι ἐγὼ εἶχον ἐπισημάνει, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐφρουρεῖτο ἐπαρκῶς. Βλέπετε τὰ γράμματά μου ἐνωχλοῦσαν τὸν κ. Παπανδρέου καὶ ἕνεκα τούτου ὁ κ. Παπανδρέου μοῦ εἶπεν, ὅτι μὲ διαγράφει ἀπὸ τὸ κόμμα. Ἐγὼ τοῦ ὑπέμνησα, ὅτι πρὸ ἐμοῦ εἶχε διαγράψει καὶ τὸν κ. Τσιριμῶκον καὶ τὸν κ. Παπαπολίτην καὶ τὸν Βενιζέλον. Σημειωθήτω δέ, ὅτι ταὐτοχρόνως παρὰ τὴν διαγραφήν μου ἐκράτει ἀπὸ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν τὰς 1200 δραχμὰς αἱ ὁποῖαι ἦσαν χρήσιμοι εἰς τὸν κ. Μανουσάκη διὰ τὰς διασκεδάσεις του εἰς τὸ Σεραφῖνο πιθανῶς δεδομένου ὅτι μέχρι σήμερον ἡ Ε.Κ. δὲν μοῦ ἀπέδωσε λογαριασμὸν ὡς ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Γκλαβάνην.

§276ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΙΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Διατί τὴν τελευταίαν φορὰν ἐδώσατε ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν Παπανδρέου;

§277Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔδωσα ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ ἐδικαιολόγησα ὑπὸ ποίους ὅρους δίδω τὴν ψῆφον ἐκείνην. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἡ συνεδρίασις τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἤρχισεν ἀντὶ τῆς 6.30′, μέχρις ὅτου δηλαδὴ μεταβιβάσει ὁ κ. Κεφαλληνὸς τὴν ἀπάντησίν μου εἰς τὴν ἔκκλησιν μὴ διασπάσεως τῆς ἑνότητος τοῦ Κόμματος. Ὡς γνωστόν, κατὰ τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος, δὲν εἶχον δώσει ψῆφον εἰς τοὺς κ. Ἀνδρέαν Παπανδρέου καὶ τὸν κ. Μυλωνᾶν. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κ.κ. βουλευταί, ἕνα τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον μοῦ ἔστειλαν ψηφοφόροι τινὲς Ἐλευσίνιοι:

ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ

Ἐξ Ἐλευσῖνος ἀριθ. 208 λέξεις 45 ἡμερομηνία 8, ὥρα 10.00′, Π2, ἐχαρτοσημάνθη Πρὸς τὸν κ. Ἰάκωβον Διαμαντόπουλον, βουλευτὴν Ἀττικῆς Πινδάρου 14α Πολιτικὸν Γραφεῖον κ. Πρωθυπουργοῦ, Ἀθήνας Ὀπαδοὶ Ε.Κ. Ἐλευσῖνος τελοῦν ἐν ἀγανακτήσει διὰ πρόθεσιν ἀνεξαρτοποιήσεως Στόπ. Σημασία ψήφου μας 16 Φεβρουαρίου: Δημοκρατία, Ε.Κ., Γ. Παπανδρέου. Ὀπαδοὶ Ε.Κ. Χρ. Ἀλεξίου, Δημ. Μουρίκης, Συμ. Καπαρός. Ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω τηλεγραφήματος ἀπεστάλη τὴν 9.1. 1965 ἡ κάτωθι ἀπάντησίς μας: Χρ. Ἀλεξίου, Δημ. Μουρίκην, Συμ. Καπαρὸν Ἐλευσῖνα Τηλεγράφημά σας, μοναδικὸν ποὺ ἔλαβα Στόπ. Ὀνόματά σας, οὔτε εἰς ἐμέ, οὔτε εἰς πολιτικόν μου Γραφεῖον ἐνθυμίζουν γνώριμα πρόσωπα Στόπ. Διὰ τηλεγραφήματός σας ἀποδεικνύεται ἢ ὅτι ἔχετε μαντικὰς ἱκανότητας ἢ ὅτι σᾶς ὑπεκίνησαν ἄλλοι τοὺς ὁποίους σὰν ἔντιμοι πολῖται ὀφείλετε νὰ μᾶς κατονομάσητε Στόπ. Δι’ ἐμέ ὑπεράνω ὅλων εἶναι τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος καὶ τῆς ἐπαρχίας μας καὶ νομίζω ὅτι μέχρι σήμερον ἀπέδειξα ὅτι γνωρίζω νὰ ὑπηρετῶ εὐσυνειδήτως.

ΙΑΚΩΒΟΣ Γ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ

Βουλευτὴς Ἀττικῆς–Μεγαρίδος Κύριον ΙΑΚΩΒΟΝ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΝ Βουλευτὴν Ἀττικῆς, Πινδάρου 14α, Ἀθήνας. Ἡμεῖς δὲν ὁμιλοῦμεν εἰς τηλεγράφημά μας διὰ πατρίδα καὶ ἐπαρχίαν στόπ. Ὁμιλοῦμεν σαφῶς περὶ δημοκρατίας, Ε.Κ. Γ. Παπανδρέου, στόπ. Ἐπ’ αὐτῶν τί ἔχετε νὰ ἀπαντήσετε, στόπ. Ὅσο διὰ τὰ ὀνόματά μας θὰ σᾶς γίνουν γνωστὰ εἰς ἑπομένας ἐκλογάς. Χ. Ἀλεξίου, Δ. Μουρίκης, Σ. Καπαρός, Ε. Μαραγκός Ὅταν ἐπῆγα εἰς τὸν Πρόεδρον Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν στιγμὴν συνεζητεῖτο ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Φροντιστῆ, περὶ κομμουνιστικῆς διεισδύσεως καὶ τοῦ ἔδειξα τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ καὶ τὸν ἠρώτησα: «Τί λέγει, κ. Πρόεδρε, τὸ τηλεγράφημα; Νὰ τὸ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς»; Ὁ κ. Παπανδρέου, μὲ ὕφος ἀπάδον εἰς Πρωθυπουργόν, μοῦ εἶπε: «Πηγαίνετε». Καὶ τότε ἐγὼ τοῦ εἶπα, «ἂν τολμᾶτε διαγράψτε με ἀπὸ τὸ Κόμμα» καὶ ὁ παντοδύναμος Παπανδρέου, δὲν ἐτόλμησε τότε νὰ μὲ διαγράψῃ. Εἶχον εἴπει καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ θὰ δώσῃ πολλὰ σχήματα. Ἐμέ, κ.κ. βουλευταί, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ πολιτική μου καταστροφή. Ὑπακούω μόνον εἰς τὴν συνείδησίν μου.

§278ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΙΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἐσένα ἔπρεπε νὰ εἶχε Ὑπουργὸν ὁ Παπανδρέου.

§279Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶχε ἐμένα, ὁ Παπανδρέου, Ὑπουργόν, δὲν θὰ ἐπάθαινε ἐκεῖνα ποὺ ἔπαθε, ἀρκεῖ νὰ εἶχε καὶ ἄλλους εἰδικοὺς καὶ ἐντίμους εἰς τὰς καταλλήλους θέσεις, ἀντὶ τῶν κολάκων. Σᾶς ὑπενθυμίζω, τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβε ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἡ Κυβέρνησις Παπανδρέου, κατὰ τὸν μῆνα Ἀπρίλιον τοῦ 1964. Ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρίσκετο ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀείμνηστος Λουκῆς Ἀκρίτας, ὅτε ἠθέλησεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., κάτι νὰ ἐρωτήσῃ. Ὁ Ἀκρίτας ἠρνήθη, λέγων, ὅτι δὲν δύναται οἱοσδήποτε νὰ τὸν διακόψῃ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἐμειδίασε. Τὸ γεγονὸς μοῦ ἐνεθύμισε τὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὅταν ἐφέρθη ἀναλόγως πρὸς ἐμὲ καὶ ἔγινε ἀφορμὴ νὰ ἀπόσχω τῆς συνεδριάσεως τοῦ Σώματος, ἀκολουθηθεὶς ἀπὸ ὅλην τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτε μάλιστα, ὁ κ. Κανελλόπουλος, μὲ ὑπεστήριξε, διαφωνήσας πρὸς τὴν συμπεριφορὰν τοῦ κ. Καραμανλῆ.

§280Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. (διακόπτων). Μά, προγραμματικαὶ δηλώσεις εἶναι αὐταί;

§281Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν, τὸ δίλημμα εἶναι ἢ Παπανδρέου ἢ Τσιριμῶκος. Πῶς θέλετε νὰ τὸ κάμωμεν; Πρέπει νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου, νὰ ἀμυνθῶ τῆς τιμῆς μου, ἀποκληθεὶς προδότης. Συνεχίζω. Τότε, λοιπόν, ἠγέρθην ἀπὸ τὴν θέσιν μου καὶ εἶπα, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ παρεξηγήσεως, διὰ νὰ προλάβω τὸ κακόν, ἀλλ’ εἰς μάτην, διότι ὁ κ. Ἀκρίτας, δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀπεχώρησε. Σὲ λίγο, ὅμως, ἤκουσα τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, νὰ λέγῃ εἰς τὸν κ. Ἀνερούσην, ὅτι εὐθὺς ὡς ἀρχίσῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἐκεῖνος καὶ δὲν ἔλθῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβ)σεως, νὰ ἀκούσῃ τὴν ὁμιλίαν του, θὰ ἐγκαταλείψῃ καὶ αὐτὸς τὴν αἴθουσαν. Μετέβην ἀμέσως εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ὅστις πρὸς τιμήν του, μοῦ ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ἤρχετο ἀμέσως. Δυστυχῶς, προσελθὼν Ὑπουργός, ἐζήτει ἐπιμόνως, κολακεύων τὸν Πρόεδρον, νὰ τὸν ἀσπασθῇ, διότι ὑπῆρξεν ὑπέροχος, ἄλλος δὲ τὴν στιγμὴν ἐκείνην Ὑπουργός, εἶπεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι αὐτὸ ποὺ εἶπε ἀπόψε ὁ Ἰάκωβος γιὰ σᾶς ἦτο θαῦμα. Εἰς διαμαρτυρίαν μου, ὅτι δὲν εἶπα τίποτε, μοῦ ἀπήντησεν, ὁ ἴδιος: Ἔτσι θὰ γίνῃς καὶ Ὑπουργός, ἀφοῦ δὲν ξέρῃς νὰ ξεσκονίζῃς; Ἐγὼ εἶμαι προδότης ἢ οἱ Ὑπουργοὶ τοῦ Παπανδρέου τὸν κατέστρεψαν; Εἰς τὰς 6 Ἰανουαρίου, ἀπέστειλα τὴν ἑξῆς ἐπιστολὴν εἰς τὸν κ. Παπανδρέου: Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἰανουαρίου 1965 Ἐξοχώτατον Κύριον Γεώργιον Παπανδρέου Πρόεδρον Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως Καστρὶ Κύριε Πρόεδρε, Μετὰ μακρὰν βασανιστικῶς ἐξονυχιστικὴν σκέψιν καὶ ἐν ἐπιγνώσει τῶν πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν λαὸν εὐθυνῶν μου, ὡς ἐκπροσώπου τοῦ Ἔθνους, κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ σᾶς γνωρίσω τὰ κάτωθι: Ι. Καθ’ ὅλον τὸν πολιτικόν μου βίον, ἀπὸ τοῦ 1946, ὅτε τὸ πρῶτον κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐπιστρατευθεὶς παρ’ ὑμῶν, παρέμεινα πιστὸς καὶ συνεπὴς πρὸς τὸ Κέντρον, μὴ συνεργασθεὶς μὲ τὰ δύο ἄκρα. Τὸ 1958, λόγῳ τῆς πολεμικῆς ποὺ ἠσκήθη εἰς βάρος μου ἀπὸ τὰ παρασκήνια διὰ τοὺς ἀγῶνας μου εἰς τὴν Βουλήν, τοῦ 1956–1958, ἠναγκάσθην νὰ ἱδρύσω τὴν Ἑλληνικὴν Σοσιαλιστικὴν Κίνησιν (ΕΣΚ). Τὸ 1961 προσεχώρησα εἰς τὸ ὑφ’ ὑμᾶς Δημοκρατικὸν Κέντρον, κατόπιν κοινῆς συμφωνίας καὶ μετὰ προηγουμένην ἄρνησίν μου νὰ προσχωρήσω εἰς τὴν ὑπὸ τὸν Στρατηγὸν Γ. Γρίβαν πολιτικὴν κίνησιν, βοηθήσας οὕτω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἵδρυσιν τῆς Ε.Κ., ὑπὸ τὴν Ἀρχηγίαν σας. Τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν τῆς βίας καὶ νοθείας, λίαν πρωί, σᾶς ἐπεσκέφθην πρῶτος εἰς τὸ Καστρί, διὰ νὰ ζητήσω ν’ ἀντιδράσωμεν ὡς ἐλεύθεροι ἄνδρες. Κατὰ τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα ἐκακοποιήθην ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν εἰς τὴν ὁδὸν Πατησίων. Τὴν 17ην Δεκεμβρίου 1963, δι’ ὑπομνήματός μου πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ ὑμᾶς, ἐζήτουν νὰ μὴ διαλυθῇ ἡ τότε Βουλή, διότι προέβλεπον, ὅτι νέαι ἐκλογαὶ θὰ μᾶς ἔφερον εἰς Κοινοβουλευτικὴν δικτατορίαν ἢ καθεστωτικόν, ἐνῷ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μοῦ ὑπέσχοντο 18 βουλευταὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ στηρίξουν τὴν Κυβέρνησίν σας καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ προσχωρήσουν εἰς αὐτήν. Τὴν 3ην Ἰουλίου 1964, κατὰ τὴν ἐπίθεσιν καὶ εἰσβολὴν τῶν ὀπαδῶν τῆς δεξιᾶς εἰς τὴν Βουλήν, ἀντέδρασα, ἐξελθὼν πρῶτος τῆς αἰθούσης τοῦ Βουλευτηρίου καὶ ἐτραυματίσθην ὑπ’ αὐτῶν, ἀγωνιζόμενος νὰ τοὺς ἀπωθήσω πρὸς διάσωσιν τῆς τιμῆς τοῦ Κοινοβουλίου. Οὐδέποτε μετέβην εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐξόδοις τοῦ Κράτους, παρηκολούθησα πάντοτε ἀνελλιπῶς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἐργασθεὶς ἐποικοδομητικῶς διὰ τὸ Ἔθνος, ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ Συντάγματος, καὶ τῶν ἀρχῶν τῆς Ε.Κ., ὡς ἐξηγγέλθησαν προεκλογικῶς καὶ ὄχι ὡς ἐφαρμόζονται μετεκλογικῶς. ΙΙ. Ἀπὸ χαρακτῆρος δὲν ἐγκρίνω ἀθέτησιν ὑποσχέσεων, οὔτε ἀνεντίμους πράξεις πολιτικῶν, οἵτινες, πρὸς ἀτομικὴν ἐπιτυχίαν, δεικνύουν ὑποταγὴν πρὸς τοὺς ἀρχηγούς, ἐν ἀναμονῇ ἀνταποδόσεως δολοφονικοῦ πλήγματος ἢ συνωμοτοῦν εἰς τὸ σκότος, ἀλλὰ μὲ γνώμονα τὸ ἀντικειμενικῶς δίκαιον διαφωνῶ εὐθαρσῶς, ἀδιαφορῶν διὰ τὰς εἰς βάρος μου συνεπείας ἐκ λόγων ἀνθρωπίνων ἀδυναμιῶν ἐκ μέρους τῶν ἰσχυρῶν, οἵτινες διὰ νὰ φθάσουν ἐκεῖ ποὺ ἔφθασαν εἶχον ζητήσει κατ’ ἐπανάληψιν, εἰς δυσκόλους δι’ αὐτοὺς στιγμάς, τὴν βοήθειάν μας ἐκεῖ τὰς θυσίας μας. ΙΙΙ. Λυποῦμαι, διότι ἔχετε ἀδικήσει δι’ ἄλλην μίαν φορὰν ἐκεῖνον, ποὺ πρὸ τῆς ἱδρύσεως τῆς Ε.Κ. εἴχατε ἐγγράφως ἀναγνωρίσει ἔντιμον ἀγωνιστήν, ἀδικήσαντες συγχρόνως τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, τὸ ὁποῖον πιστεύω, ὅτι θὰ εἶχον ὁδηγήσει, ὡς ὁ καταλληλότερος ὅλων, εἰς ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ του, σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχὰς τῆς Ε.Κ. καὶ τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς, ἡ ὁποία τόσα προσέφερε διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῆς δημοκρατίας. IV. Ἐπιθυμῶν νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὰς προεκλογικὰς ἐπαγγελίας τῆς Ε.Κ. διαμαρτύρομαι, διότι μετὰ τὴν 16.2.64 ἠλλάξατε πορείαν, προχωροῦντες ἀντιδημοκρατικῶς, δημιουργοῦντες εὐνοιοκρατίαν καὶ νεποτισμόν, ἀπομακρυνόμενοι συνεχῶς τῆς τόσον διατυμπανισθείσης ἀρετῆς καὶ ἀξιοκρατίας, ἀγνοοῦντες τὴν Κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα, τῆς ὁποίας τὴν σύγκλησιν ζητῶ διὰ τῆς παρούσης μου. Μετὰ σεβασμοῦ.

§282Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως διὰ τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ὑπάρχουν εὐρύτερα περιθώρια χρόνου. Κατὰ τὴν διάρκειαν ὅμως τῆς ὁμιλίας του δὶς ἀπεκάλεσε τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι μετετράπη εἰς Κοινοβούλιον μὲ «υ». Δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ προστατευθῇ τὸ κῦρος τῆς αἰθούσης ἀπὸ ὑμᾶς;

§283Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέψατε εἰς τὸν κ. Ἠλιοῦ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε καὶ ἐμένα διακοπήν. Ὅταν τὴν πρώτην φορὰν ἠναγκάσθη ὁ κ. Διαμαντόπουλος νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν διακοπὴν ποὺ τοῦ ἐγένετο ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ. ἠκούσθη βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἐκάπνιζε μάλιστα — δὲν θέλω νὰ τὸν κατονομάσω — ὁ ὁποῖος ἄκουσον, ἄκουσον, Ἑλληνικὲ λαέ, προσεπάθει νὰ μιμηθῇ τὸν κύνα.

§284Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν).

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, παρακαλῶ μὴ καταναλίσκετε τὸν χρόνον διὰ τῆς ἀναγνώσεως ἐπιστολῶν. Δώσετέ την νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§286Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὰς δώσω καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅλας. (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν). Αὐτὰ τοῦ τὰ εἶπα τὸν Ἰανουάριον τὸ 1965, ὅταν ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. ἐκοιμᾶσθε καὶ ἐνομίζατε, ὅτι ἡ Ε.Κ. ἦτο ἀρραγής. (Φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ.: Ἤσουν μεμυημένος). Δὲν ντρέπεσθε; Ὅταν θέλῃ νὰ συνωμοτήσῃ ἢ προδώσῃ δὲν ἀγωνίζεται ὡς ἐγὼ τὸν ὁποῖον ὁ ἀρχηγός σας ἐγγράφως ἀπεκάλεσεν ἔντιμον ἀγωνιστήν. (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐπιστολῆς). Πότε σεῖς ἐτολμήσατε νὰ ζητήσετε ἐγγράφως τοιοῦτόν τι ὡς ἐγώ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δι’ ὑμᾶς προδοσία ἐν τῇ εὐρείᾳ ἐννοίᾳ τῆς λέξεως;

§287ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ε.Κ.). Νὰ μᾶς ζήσῃς ἀρχηγέ.

§288Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιστολὴ 14 Ἰανουαρίου. 14 Ἰανουαρίου 1965 Ἀξιότιμον Κύριον Γεώργιον Παπανδρέου Πρόεδρον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. Καστρὶ Κύριε Πρόεδρε, Παρῆλθον ὀκτὼ ἡμέραι ἀφ’ ἧς ἐγγράφως ἐζήτησα σύγκλησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν βλέπω, ὅτι αὕτη θὰ συγκληθῇ πρὸ τῆς 19ης Ἰανουαρίου ἐ.ἔ., ἡμέρας ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, ἢ ἂν θὰ συγκληθῇ αὕτη, θὰ συγκληθῇ ὡς συνεκλήθη καὶ ἄλλοτε δηλαδὴ αἰφνιδίως καὶ ὀλίγην ὥραν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως τοῦ Σώματος, χωρὶς νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ ἐπιθυμοῦντες. Λυποῦμαι, πολύ, διότι ἐν τῷ μεταξὺ τὰ κάτωθι γεγονότα μὲ ὑποχρεώνουν καὶ πάλιν νὰ ἐπανέλθω, ζητῶν σύγκλησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος πρὸ τοῦ ἀπογεύματος τῆς 19ης Ἰανουαρίου. 1) Ἡ προσωπική μου ἀντίληψις, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἤρχισε μερὶς τοῦ λαοῦ νὰ μὴ φοβῆται τοὺς παρακρατικοὺς ἢ τὴν Χωροφυλακήν, ἀλλ’ ἔστω καὶ ἀδικαιολογήτως, τοὺς ὀπαδοὺς τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. 2) Εἰς Ἀθήνας πολλοὶ οἰκοδόμοι ἀλλάζουν τόπον ἐργασίας, διότι εἰς πολλὰς οἰκοδομὰς ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλουν συνδρομὰς μέχρις εἴκοσι (20) δραχμῶν ἡμερησίως ὑπὲρ τῆς ΕΔΑ. 3) Σήμερον τὴν 8ην πρωινήν, παρὰ τὸ σχετικὸν ψῦχος, εἰς τὴν πλατεῖαν Κολωνακίου ἐπὶ τοῦ πεζοδρομίου καφενείου, ἐκάθητο ἄτομον κρατοῦν τὴν ἐφημερίδα «Αὐγὴ» κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὅλοι οἱ διαβαίνοντες πεζῇ καὶ ἐντὸς ὀχημάτων λεωφορείων κλπ. νὰ βλέπουν δῆθεν ἀναγινωσκομένην ἐφημερίδα, ἐνῷ τὸ ἄτομον αὐτό, τὸ ὁποῖον παρηκολούθησα πλαγίως ἐπ’ ἀρκετόν, δὲν ἀνεγίγνωσκεν, ἀλλὰ μὴ γνωρίζον, ὅτι εἶχε γίνει ἀντιληπτὸν ἐκοιτοῦσε πρὸς διαφόρους κατευθύνσεις, καλύπτων τὸ πρόσωπόν του καὶ ἐκράτει ἀκίνητον τὴν ἐφημερίδα ἀνοικτὴν μὲ τὸν τίτλον της πρὸς τὰ ἔξω. 4) Ἐνῷ ἄνω τῶν 100.000 ἐθνικοφρόνων ἀνδρῶν εἰς ἡλικίαν στρατεύσεως, ἠναγκάσθησαν νὰ εὕρουν ἐργασίαν εἰς Εὐρώπην, ὅπου οἱ μὴ ἐνθικόφρονες δὲν δύνανται νὰ μεταβοῦν καὶ συνεπῶς παραμένουν ἐδῶ, ἐπιτρέπεται ἡ ἐπάνοδος ἀπὸ τὸ παραπέτασμα ὄχι μόνον τῶν βιαίως ἀπαχθέντων, ἀλλὰ καὶ ἐνεργῶν μελῶν τοῦ ΚΚΕ μὲ ἰδέας ἀνατρεπτικάς. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω πιστεύω, ὅτι θὰ μὲ δικαιολογήσητε, διότι θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου ὑποχρεωμένον νὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι ἂν καὶ ἡ παροῦσα μου δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει σας, θὰ προχωρήσω, ἐν ἐπιγνώσει τῶν πολιτικῶν δι’ ἐμὲ ἐπιπτώσεων κατὰ συνταγματικὴν ἐπιταγήν. Μετὰ τιμῆς Θέλετε τώρα νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ διὰ τὴν ὀχλοκρατίαν; Ἀλλὰ ἐπειδὴ τὰ σοβαρὰ γράμματα δὲν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν ἐσκέφθην, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσω μὲ εὐτράπελα; Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι, ὅτι σᾶς εἶχον ἀποστείλει ἐπιστολὴν τὴν 1 Ἀπριλίου, εἰς τὴν ὁποίαν μάλιστα ἐπεκόλλησα καὶ γραμματόσημον διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶ ὡς καταστρατηγῶν τὸν νόμον, εἰς τὴν ὁποίαν σᾶς ἔγραφα «... (Ἀναγινώσκει)...». Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Ἀπριλίου 1965 Ἀγαπητέ, κ. συνάδελφε, Εὐχαρίστως σᾶς γνωρίζω τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἀρχηγοῦ μας περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ περιβάλλοντός του διὰ τῆς καταργήσεως τῆς εὐνοιοκρατίας καὶ τῆς ἐφαρμογῆς δημοκρατικῆς διοικήσεως τῆς Ε.Κ. μὲ χρησιμοποίησιν τῶν στελεχῶν ἀναλόγως τῆς ἀξίας τῆς ἀρχαιότητος τῶν ἀγώνων τῆς σταθερότητος ἰδεῶν καὶ τῆς κοινῆς ἀναγνωρίσεώς των. Φυσικῷ τῷ λόγῳ εἰς τὸ ἑξῆς ἀνάλογος θὰ εἶναι ἡ πρὸς τοὺς κ. βουλευτὰς στάσις τῶν μέχρι σήμερον διακριθέντων ἐπὶ φεουδαρχίᾳ κ. Ὑπουργῶν.

Ὑμέτερος

ΙΑΚΩΒΟΣ Γ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ

Κύριοι, ἐκάμαμεν σύγκλησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος. Κατὰ τὴν συζήτησιν εὑρέθη εἷς νὰ ὁμιλήσῃ εὐθαρσῶς ὡς θὰ ἐνθυμῆσθε ὁ ἀτυχὴς συνάδελφος κ. Ἀντωνίου τῆς Θεσσαλίας. Ποῖος ἐξ ὑμῶν τὸν ἐβοήθησεν; Εἶπον τότε ἐγώ, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἀπεργίας ὡς ἐλέγομεν προεκλογικῶς εἶναι κατωχυρωμένον. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ διώξωμεν 52 ἰατροὺς ἀπὸ τὸ ΙΚΑ καὶ νὰ μὴ τοὺς ἐπαναπροσλαμβάνωμεν σεῖς μοῦ φωνάζατε τότε, μὰ γιὰ τοὺς ἰατροὺς ἤλθαμεν ἐδῶ. Ἁπλούστατα δὲν εἴχατε ἀντιληφθῆ, ὅτι δὲν ἦτο θέμα ἑνὸς ἢ πλειόνων ἰατρῶν, ἀλλὰ ἀρχῶν ὑπεσχημένων.

§289ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διαλέξανε καὶ σᾶς βάλανε Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§290Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μέχρι σήμερον παιδεία ἔβγαλεν ἐσᾶς βουλευτάς. Ἄν ἤμουν ἐγὼ θὰ ἔβγαζα ἀσφαλῶς ἄλλους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ., γέλωτες). Διευκρινίζω, ὅτι δὲν ὁμιλῶ δι’ ὅλους τοὺς ἀγαπητοὺς συναδέλφους, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐξ αὐτῶν ἀσχημονοῦντας. Εἰς τὰς 25 Ἰανουαρίου 1965 κατέθεσα μίαν ἐρώτησιν ἀρκετὰ σοβαράν.

§291ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Γιὰ πέστε μου γιὰ τὸν Νόβα.

§292Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς πῶ. Ἤμουν ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ δημιουργηθὲν ζήτημα ὡμίλησα καὶ ἐτόνισα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι συγχρόνως καὶ ἀκαδημαϊκὸς καὶ βουλευτὴς κατὰ τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Συντάγματος ἐγερθεὶς μόνος νὰ ψηφίσω ὅταν σεῖς ὅλοι δὲν ἠγέρθητε. Ἀλλὰ μήπως καὶ ἡ προηγουμένη Βουλὴ δὲν ἔλαβε παρομοίαν ἀπόφασιν, ὄχι δι’ ἀκαδημαϊκὸν ἀλλὰ διὰ πρόεδρον ὀργανισμοῦ ἀποχετεύσεων;

§293Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Διατὶ δὲν μπήκατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν Τσιριμώκου, μπορεῖτε νὰ μᾶς πῆτε.

§294Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ μείνω ἔξω καὶ νὰ στηρίζω οὕτω καλλίτερον τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἡ ἐθνικῶς καλλιτέρα λύσις. Ἀλλὰ γνωρίζετε καλῶς, ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν ποὺ διαμαρτύρεται σήμερον Μακεδών, ἐδέχετο πρὸ ἡμερῶν συγχαρητήρια διὰ τὴν ὑπουργοποίησίν του ἀπὸ τὸν κ. Τσιριμῶκον.

§295Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ βράδυ τῆς καταψηφίσεως τῆς Κυβερνήσεως Νόβα, ἐκλιπαρούσατε νὰ συμπεριληφθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν Τσιριμώκου, ἡ ὁποία θὰ ἔπαιρνεν ἐντολήν; Ποῦ τὸ ἐγνωρίζατε, ὅτι θὰ ἔπεφτε ἡ Κυβέρνησις Νόβα καί, ὅτι θὰ ἔπαιρνεν ἐντολὴν σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως ὁ κ. Τσιριμῶκος;

§296Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι τὸ ἐγνωρίζαμεν. Ἀλλὰ πέστε μου πότε ἀκριβῶς καὶ τὶ ἐννοεῖτε.

§297Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Πρὸ τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως Νόβα.

§298Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ ποίαν ἡμέραν ὁμιλεῖτε.

§299Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Τὴν ἡμέραν τῆς πτώσεως τοῦ Νόβα.

§300Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μήπως ἔχετε λόγῳ ἐξαιρετικῶν ἐξωτερικῶν ἐπιδράσεων ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ σας, πάθει σύγχυσιν;

§301Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Σᾶς ἐρωτῶ ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι περιεφέρεσθε εἰς τὸ περιβάλλον τοῦ κ. Τσιριμώκου διὰ νὰ γίνετε Ὑπουργός;

§302Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι κακοηθέστατον. Νὰ μοῦ εἴπητε ποῖον περιβάλλον καὶ μὲ ποῖα πρόσωπα ἦλθον εἰς ἐπαφήν.

§303Π. ΚΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς κατηγορῶ, ὅτι συνεχῶς ἐπιτρέπετε εἰς τοὺς ἰδίους ἀνθρώπους νὰ διακόπτουν τοὺς ρήτορας. Δὲν εἶναι πρὸς τιμήν σας.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Διαμαντόπουλος εὑρίσκεται ἐπὶ πολὺν ὥραν εἰς τὸ βῆμα καὶ ἡ ὥρα πέρασε.

§305Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει ὥρα.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρέβητε τὸ ὅριον τοῦ Κανονισμοῦ.

§307Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ αὐτό, κ. Πρόεδρε, ἐλέχθη χθὲς καὶ ἀπὸ τὸν κ. Κουτσοχέραν, ὁ ὁποῖος φαίνεται, ἔχει μεγάλην πεῖραν τοῦ Κοινοβουλίου, πρέπει νὰ διευκρινήσωμεν ἕνα πρᾶγμα: Ὅταν παρουσιάζεται μία Κυβέρνησις εἶναι παράδοξος ἡ θεωρία, ὅτι πρέπει κανεὶς νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ ὅρια τῶν λέξεων, τὰς ὁποίας περιλαμβάνουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Οὐδέποτε γίνεται αὐτό. Ὅταν ὁ κ. Παπανδρέου ὡς ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ἐλάμβανε τὸν λόγον, διὰ νὰ καταπολεμήσῃ τὰς Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ, εἶναι ζήτημα ἐὰν ὄντως καὶ δύο φράσεις ἔλεγεν, αἱ ὁποῖαι ἀνεφέροντο εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Προέβαινεν εἰς καταπολέμησιν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐνεφανίζετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ εἴδατε καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι χθὲς κατηγορήθην ἐγώ, ὅτι δὲν ὡμίλησα ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ ἐνόμιζα ὡρισμένοι κ. συνάδελφοι, καὶ μάλιστα καὶ ὁ κ. Κουτσοχέρας, ὅτι ἤμην ἐκτὸς θέματος. Βέβαια δὲν διεμαρτυρήθην, ἁπλῶς συνέχισα, ὡμίλησεν ὁ κ. Ἠλιοῦ καὶ εἶναι ζήτημα ἐὰν εἶπε μίαν φράσιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ ἐν τούτοις οὐδεὶς διεμαρτυρήθη καὶ οὔτε σεῖς, κ. Πρόεδρε. Καὶ ὡμίλησε σήμερον ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ ὀρθῶς ὀρθότατα καὶ αὐτὸς ἀνέλυσε τὸ πολιτικὸν πρόβλημα. Ὡμίλησεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ προέβη εἰς μίαν ἱστορικὴν ἀναδρομήν, εἰς μίαν θεμελίωσιν ὡρισμένων συλλογισμῶν του καὶ οὐδεὶς ἰσχυρίσθη, οὔτε σεῖς, οὔτε κανείς, ὅτι πρέπει καλὰ καὶ σώνει νὰ ὁμιλῇ κανεὶς ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ὑπάρχει πολιτικὸν θέμα, ὅταν παρουσιάζεται νέα Κυβέρνησις καὶ τὸ ἀντιμετωπίζει ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ὅπως νομίζει. Ὅπως ἐνόμισε τὸ ἀντιμετώπισεν ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ὅπως ἐνόμισε τὸ ἀντιμετώπισεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Μόνον ἐγὼ δὲν ἐδικαιούμην κατά τινας νὰ τὸ ἀντιμετωπίσω ὅπως νομίζω. Διότι φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ γίνεται ἐξαιρετικὴ μεταχείρισις ἐμοῦ γιὰ νὰ θεωροῦμαι ὡς ἐκτὸς θέματος, ὅταν οἱ ἄλλοι ἐκφεύγοντες ἀπὸ τὸ θέμα πολὺ περισσότερον, θεωροῦνται ἐντὸς αὐτοῦ. Διότι αὐτὸ ἀρέσει εἰς τοὺς συνταγματολόγους τοῦ νέου τύπου...

§308ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τῆς νέας γενεᾶς.

§309Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς νέας γενεᾶς. Ὁ κ. Κουτσοχέρας ἀνήκει εἰς κάπως παλαιοτέραν. Πλησιάζει τὴν ἰδικήν μου, ἀλλὰ τοῦ νέου εἴδους. Θὰ παρακαλέσω, σεῖς τοὐλάχιστον, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ προβαίνετε εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν. Ἄλλο βεβαίως πρᾶγμα εἶναι νὰ παρακαλέσετε τὸν ὁμιλητήν, νὰ μὴ ἐκτείνεται τόσον πολύ. Μολονότι αἱ διακοπαὶ κατέστησαν τὴν ἔκτασιν τοῦ λόγου τόσον μεγάλην, δύνασθε νὰ παρακαλέσετε ὅ,τιδήποτε ἄλλο θέλετε, ἀλλὰ ὄχι νὰ εἴπητε, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλῇ μόνον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Αὐτὸ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν παράδοσιν τοῦ Κοινοβουλίου ἢ ἐὰν θέλετε νὰ τὸ εἰσηγηθῆτε, ἔπρεπε νὰ τὸ εἰσηγηθῆτε καὶ εἰς βάρος τοῦ κ. Ἠλιοῦ, καὶ εἰς βάρος τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Καὶ δὲν τὸ ἐπράξατε. Καὶ ὀρθῶς δὲν τὸ ἐπράξατε.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ξεύρετε, τὸ ἄρθρον 43 τοῦ Κανονισμοῦ καθορίζει τὰ ὅρια τοῦ χρόνου ὁμιλίας ἑκάστου ἀγορητοῦ. Ἐξαίρεσις γίνεται μόνον διὰ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ὁμιλοῦν ἐπὶ μίαν ὥραν. Διὰ τοὺς ἄλλους ἀγορητὰς καθορίζεται ἡμίωρον. Ὁ κ. Διαμαντόπουλος ὑπερέβη τὸ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ προβλεπόμενον ὅριον. Ἤθελον νὰ τοῦ εἴπω νὰ τελειώνῃ.

§311Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Ἀλλὰ ἔπρεπε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἔχετε εἰδικὸν ὡρολόγιον, τὸ ὁποῖον νὰ σταματᾷ, μόλις ἄρχιζεν ἡ βοή, ὁπότε πιθανὸν τὸ ὡρολόγιον αὐτὸ νὰ ἀπεδείκνυεν, ὅτι ὁ κ. Διαμαντόπουλος δὲν ἔχει ὑπερβῆ κατ’ οὐσίαν τὰ θεμιτὰ ὅρια, τὰ κατὰ σύμβασιν θεμιτά, ἀσχέτως καὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ αὐστηρός, ἀλλὰ κατὰ συγκατάβασιν θεωροῦμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἐκτενέστερον οἱ ὁμιληταί. Ἐὰν εἴχατε τοιοῦτον ὡρολόγιον, τότε ἴσως νὰ διεπιστώνατε, ὅτι δὲν θὰ εἶχεν ὑπερβῆ. Προεκλήθη τοὐλάχιστον 100 ἢ 200 φοράς. Ἑκατὸν ἢ 200 προκλήσεις πρέπει νὰ διαρκοῦν...

§312ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δύο ὥρας.

§313Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ὑπερβολή, τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀλλὰ διάστημα χρόνου, τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖ τὴν ἐπὶ τοῦ βήματος παρουσίαν τοῦ κ. Διαμαντοπούλου. Ἐκτὸς τούτου, πρέπει νὰ εἴπω κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι νομίζω ἠθικῶς οὐσιῶδες. Οὐδὲν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ, ὅταν προσβάλλεται ἡ τιμὴ ἢ ὑπόληψις ἑνὸς πολιτικοῦ ἀνδρός. Ὅταν μὲ τοιαύτας ὕβρεις, μὲ τοιοῦτον πνεῦμα πάθους ἀσυγκράτητον, κατηγορῆται ἕνας βουλευτὴς καὶ μάλιστα ἐπὶ προδοσίᾳ—καὶ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς λέξεως αὐτῆς, ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ βαρύτεραι ἐκφράσεις—ἔχει δικαίωμα νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν ὑπόληψίν του, νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν εἶναι προδότης καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιοῦνται εἰς βάρος του ἐκφράσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν χρησιμοποιηθῆ, ὄχι μόνον ἡμισείαν ὥραν, ἀλλὰ 2 καὶ 3 καὶ 5 καὶ ὀκτὼ ὥρας. Διότι πρόκειται περὶ τῆς ὑπολήψεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τιμᾶται κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§314Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς παρακαλέσω ἰδιαιτέρως ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μοῦ γίνονται διακοπαί. Ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω καὶ θὰ εἶμαι σύντομος. Καὶ διὰ νὰ ἴδητε ποῖαι εἶναι αἱ ἐρωτήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμα θὰ ἀναφερθῶ εἰς ὡρισμένας ἐξ αὐτῶν. Εἰς τὰς 21 Ἰανουαρίου 1965 κατέθεσα ἐρώτησιν καὶ ἐρωτοῦσα τὰ ἑξῆς: «Πῶς συνέβη νὰ ἐνοικιασθοῦν δύο λεωφορεῖα ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ γεμάτα κόσμο διὰ νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ χειροκροτήσουν τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅταν θὰ περνᾶ! Αὐτὸ τὸ κρίνετε Δημοκρατικὸν σεῖς; Κρίνετε Δημοκρατικὸν καὶ σωστὸν ἕνας Πρόεδρος Κυβερνήσεως ποὺ τὸ Κόμμα του ἔχει τὸ 53% τοῦ λαοῦ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἐνισχύσεως κλακαδόρων ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ; Οὐδεμία μοῦ ἐδόθη ἀπάντησις. Καὶ αὐτὸ ἦτο προδοσία; Ἔρχομαι εἰς τὰς 17 Μαρτίου καὶ ἐρωτοῦσα: Ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον τῆς 14ης τρέχοντος, ὅτι ὁ βουλευτὴς τῆς ΕΔΑ κ. Μ. Θεοδωράκης, Πρόεδρος τῆς Ὀργανώσεως τῆς Νεολέας τῆς ἐκμεταλλευομένης τὴν μνήμην τοῦ Λαμπράκη, μὴ κουμμουνιστοῦ ὡς μοὶ εἶχεν ὁ ἴδιος δηλώσει, γνωστὸν ἄλλως τε τοῦτο τοῖς πᾶσι, ἀπαντῶν εἰς τὴν πρόσκλησιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰ ἐγκαίνια τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατικῆς Νεολαίας, ἂν εἶναι κομμουνιστὴς ἢ ὄχι, ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι κομμουνιστής. Καμμία ἀπάντησις. Μήπως ἡ συνεργασία μὲ τὴν ΕΔΑ ἦτο ὑποχρεωτικὸν διὰ τὸν Γ. Παπανδρέου; Μία ἄλλη ἐρώτησίς μου εἰς τὰς 27 Μαρτίου 1965, ἔλεγεν. Ἀνεγράφη εἰς τὸν ἀντιπολιτευόμενον τύπον τῆς 24ης Μαρτίου ἐ. ἔ. ὅτι «.... κατὰ τὴν προχθεσινὴν μετάβασίν του εἰς Θεσσαλονίκην, ὁ κ. Μανουσάκης προήδρευσε συσκέψεως εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, συνειργάσθη μὲ ὑπηρεσιακοὺς παράγοντας τοῦ Ὑπουργείου Βορείου Ἑλλάδος καὶ ἐκινήθη καὶ ἐπισήμως ὑπεράνω τοῦ κ. Παπαλαζάρου. Ἄς σημειωθῇ, ὅτι ἡ θέσις τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ εἶναι μόνον πολιτική, ὁ δὲ κ. Μανουσάκης πέραν τῆς ἰδιότητος τοῦ ἰδιωτικοῦ ὑπαλλήλου, οὐδεμίαν ἄλλην νομοθετημένην θέσιν κατέχει. Τὸ ἀποκορύφωμα ὅμως τῆς παρατύπου ταύτης δραστηριότητος τοῦ κ. Γενικοῦ ὑπῆρξεν ἡ πομπώδης ἀναχώρησις αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἀεροδρομίου Θεσσαλονίκης. Προέπεμψαν τὸν κ. Μανουσάκην μὲ τιμὰς Πρωθυπουργοῦ, ὁ Νομάρχης, ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Βορείου Ἑλλάδος, ὁ Ἀνώτερος Διοικητὴς Χωροφυλακῆς Μακεδονίας, ὁ Διευθυντὴς Ἀστυνομίας Θεσσαλονίκης καὶ πολλοὶ ἄλλοι ὑπηρεσιακοὶ παράγοντες». Δικαίωμα τοῦ σχολιαστοῦ νὰ κάμῃ Ἀντιπολίτευσιν. Καθ’ ἡμᾶς ὅμως, ὄχι μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ ὑποχρέωσις εἶναι τοῦ κ. Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου νὰ ἐνημερώνεται ἐπὶ τῶν φλεγόντων ζητημάτων τοῦ τόπου πρὸς κατατοπισμὸν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Πέραν ὅμως τούτου εἶναι ἀνεπίτρεπτον διὰ τοὺς ὀπαδοὺς τῆς Ε.Κ. ἡ τυχὸν ἀλήθεια τῶν ἀναγραφομένων περὶ προπομπῆς τοῦ κ. Γενικοῦ, διότι ἀποδεικνύει ἢ ὅτι τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον λησμονεῖ τὴν δημοκρατίαν καὶ ἀπαιτεῖ ἐφαρμογὴν δικτατορικῶν μεθόδων, ἢ ὅτι οἱ ἀναφερόμενοι κ.κ. Γενικὸς Διευθυντὴς Ὑπουργείου Βορείου Ἑλλάδος, Ἀνώτερος Διοικητὴς Χωροφυλακῆς Μακεδονίας, Διευθυντὴς Ἀστυνομίας Θεσσαλονίκης κλπ. ἐπιδεικνύουν ἀνάρμοστον πρὸς τὴν θέσιν των συμπεριφοράν. Ἐπειδὴ ἀδυνατοῦμεν νὰ πιστεύσωμεν τὴν ἀλήθειαν τῆς εἰδήσεως, ἐρωτῶμεν σχετικῶς τὸν ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως κ. Ὑπουργόν. (Ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 2059, ἡμερ. καταθ. 27.3.65) Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ οὐδεμία μοῦ ἐδόθη ἀπάντησις. Ἀλλ’ ἐρωτῶ μήπως ἦτο κακὸ νὰ κάνω ἐρωτήσεις; Εἰς ἕνα ἄλλο εἰς τὰς 30 Μαρτίου τοῦ 1965, ἔλεγα: «Εἰς τὸ παρελθὸν ὡς Ἀντιπολίτευσις ὑπήρξαμεν κατήγοροι τῆς ΕΡΕ, διότι αὕτη δὲν ἔφερεν ἐγκαίρως καὶ εἰς ἀνύποπτον χρόνον, ἐκλογικὸν νόμον κοινῆς ἀποδοχῆς τῶν κομμάτων πρὸς ψήφισιν, ἀλλὰ πάντοτε νόμον τῆς ἀρεσκείας της καὶ ὀλίγον πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Ἡ παράταξίς μας καὶ ἰδιαιτέρως ὁ σημερινὸς ἀρχηγὸς αὐτῆς, ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε ταχθῆ πάντοτε ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, μὲ πλειοψηφίαν ἱκανὴν νὰ τὴν κρατήσῃ ἐπὶ μίαν τετραετίαν εἰς τὴν Ἀρχὴν ἀφ’ ἑνὸς καὶ διὰ νὰ εἶναι συνεπὴς πρὸς τὰς προεκλογικάς της ἐπαγγελίας καὶ τὰ συνθήματα τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος ἀφ’ ἑτέρου ὀφείλει, καθ’ ἡμᾶς, ἀπὸ τοῦδε νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς ψήφισιν νόμον ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Τὴν γνώμην μας αὐτὴν ἐτόνωσεν ἡ συνέντευξις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἐφημερίδα τῆς Κρήτης, ὥστε νὰ ἐρωτήσωμεν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν σκέπτεται νὰ φέρῃ σχετικὸν νόμον πρὸ τῆς λήξεως τῆς παρούσης συνόδου τῆς Βουλῆς. (Ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 2086, ἡμερ. καταθ. 30.3.65) Ἐπίσης μία ἄλλη ἐρώτησις: Εἰς τὸ σημερινὸν φύλλον τῆς ἐφημερίδος «Λακωνικὴ Δρᾶσις» ἀνεγράφη, ὅτι κατὰ τὰ ἐγκαίνια τοῦ Γενικοῦ Κρατικοῦ Νοσοκομείου Σπάρτης, ὁ κ. Νομάρχης Λακωνίας κατὰ τὴν ὁμιλίαν του ἤρχισε προσφωνῶν ὡς ἑξῆς: Σεβασμιώτατε, κ. Ὑπουργέ, κ. Γενικὲ Διευθυντά, κ. βουλευταί, κυρίαι καὶ κύριοι. Ὡς Νομάρχης Λακωνίας, σᾶς ἀπευθύνω ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ τῆς ἱστορικῆς καὶ ἡρωϊκῆς Λακωνίας, ἐγκάρδιον χαιρετισμόν...». Αὐτομάτως διηρωτήθην: Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, προηγεῖται τῇ τάξει τῶν κ.κ. βουλευτῶν; Ὁ κ. Νομάρχης εἶχεν ἐντολὴν νὰ προσφωνήσῃ, ὡς προσεφώνησεν ἢ αὐτοβούλως τὸ ἔπραξε καὶ ἐκ τίνος λόγου; Οἱ Κυβερνητικοὶ βουλευταὶ διεμαρτυρήθησαν; Οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μήπως δὲν διεμαρτυρήθησαν, διότι ἐπιδιώκουν φθορὰν τῆς Ε.Κ. ἐκ τῶν σφαλμάτων της καὶ ἔθεσαν ὑπεράνω τοῦ καθήκοντος τὸ πολιτικόν των συμφέρον; Τοιοῦτόν τι συνέβη ἐπὶ Καραμανλῆ–Κόντα; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει λάβει γνῶσιν τοῦ γεγονότος, τί ἔπραξεν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ τί ἔχει νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ; (Ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 2260, ἡμερ. καταθ. 10.4.65) 2281 (Πρ. Κυβερνήσεως) Εἰς τὴν ἐφημερίδα «Λακωνικὴ Δρᾶσις» τῆς σήμερον 10.4.65 ἀνεγράφη τηλ)μα σταλὲν ὑπὸ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν κ. Νομάρχην Λακωνίας, ἔχον οὕτω: «Κύριον Κ. Οἰχαλιώτην εἰς Σπάρτην. Εὐχαρίστως σᾶς πληροφορῶ, ὅτι κατόπιν ἐνεργειῶν μου τοποθετεῖται Εἰρηνοδίκης εἰς τὴν πόλιν τῆς Σπάρτης, ὅστις θέλει ἐμφανισθῆ πρὸς ἀνάληψιν ὑπηρεσίας μέχρι τέλους τρέχοντος μηνός. Ι. Μανουσάκης, Γενικὸς Διευθυντὴς Πολιτικοῦ Γραφείου κ. Προέδρου Κυβερνήσεως». Αὐτομάτως μοῦ ἐγεννήθησαν τὰ κάτωθι ἐρωτήματα: 1) Ὑπῆρχε κρατικὴ ἀνάγκη ἢ ὄχι νὰ τοποθετηθῇ Εἰρηνοδίκης εἰς Σπάρτην; 2) Παρόμοια τηλεγραφήματα ἐκ μέρους τοῦ κ. Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου ἔχουν σταλῆ ἀλλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος ἢ μόνον εἰς Λακωνίαν; 3) Ἡ ἔννοια τοῦ παρελθόντος, ἣν ἐχρησιμοποίησεν ἡ Ε.Κ. ὡς ἓν ἐκ τῶν συνθημάτων της κατὰ τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα χρησιμοποιηθεῖσα, δυστυχῶς καὶ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ μας μετεκλογικῶς, ἐπεξετάθη πέραν τούτου καὶ εἰς τὸν κ. Γενικὸν Διευθυντήν; 4) Ὁ ἀντικαταστήσας τὸν κ. Κόνταν τοῦ Καραμανλῆ σημερινὸς μετακλητὸς ὑπάλληλος, ὁ διὰ τῆς ἀνίσου μεταχειρίσεως τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. δημιουργήσας χάσμα εἰς τὰς τάξεις των, θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του τόσον ἰσχυρόν, ὥστε ἀδιαφορεῖ διὰ τὰς ἀντιδράσεις ποὺ δημιουργεῖ καὶ προκαλεῖ δι’ ἀνοικτῶν τηλεγραφημάτων, ὄχι μόνον τοὺς Λάκωνας βουλευτάς, ἀλλὰ πάντα βουλευτὴν ἔχοντα συναίσθησιν τῶν ὑποχρεώσεών του; (Ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 2261, ἡμερ. καταθ. 10.4.65) Καταλαβαίνετε ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ κ. Μανουσάκης, ὁ ὑπεράνω τῶν βουλευτῶν καὶ τῆς Ε.Κ.

§315ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Διὰ τὸ Σεραφίνο νὰ μᾶς πῆτε.

§316Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς πῶ καὶ δι’ αὐτό. Ἔχω ζητήσει νὰ πληροφορηθῶ πόσα λεπτὰ κρατοῦνται ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τοῦ Κέντρου καὶ ποὺ διατίθενται καὶ δὲν μοῦ ἐδόθη καὶ ἐκεῖ ἀπάντησις. Παραθέτω τηλεγράφημα σχετικῶς:

ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ

Βουλευτὴν Τζὼν Γκλαβάνην τ. Ὑπουργὸν Ἐνταῦθα Ὑπενθυμίζω ὑπόσχεσίν σας περὶ ἀποδόσεως λογαριασμοῦ εἰσφορῶν ἐκ βουλευτικῶν ἀποζημιώσεων ὑπὲρ τῆς Ε.Κ. ΣΤΟΠ. Προσωπικῶς ἔπαυσα καταβάλλων ὑπὲρ τῆς Ε.Κ. ἀπὸ 15 Ἀπριλίου ἀφ’ ἧς τὸ ἀναλογοῦν ποσὸν κατὰ δήλωσίν μου κρατεῖται ὑπὲρ τῆς Φ.Δ.Ε. ΣΤΟΠ. Παρακαλῶ τύχω ἀμέσου ἀπαντήσεώς σας ἐπεικειμένης συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ ΣΤΟΠ. Συναδελφικώτατα. Καὶ ἄλλο ἕνα εἰς τὴν ἐφημερίδα «Λακωνικὴ» ἐγράφη. Μερὶς τοῦ τύπου ἐξακολουθεῖ νὰ ὑποστηρίζῃ, ὅτι ὑπάρχει ἀκόμη ὁ ΙΔΕΑ καὶ νὰ δυσφημῇ οὕτω ἐμμέσως τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς χώρας. Ἐπειδὴ διατρέχομεν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος ἐν ὄψει τῶν ἀπειλούντων αὐτὸ κινδύνων καὶ εἰδικώτερον τῶν Τουρκικῶν προκλήσεων ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Κυπριακοῦ, πρέπει νὰ εἶναι ἡνωμένον καὶ νὰ ἀποβλέπῃ μετὰ πλήρους ἐμπιστοσύνης πρὸς τοὺς φρουροὺς τῆς ἐξωτερικῆς καὶ ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας του καὶ νὰ τοὺς περιβάλῃ μὲ ἀπεριόριστον ἐκτίμησιν καὶ ἀγάπην, παρακαλεῖται ὁ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Ὑπουργὸς νὰ γνωρίσῃ εἰς τὸ Σῶμα ἂν τῷ ὄντι δὲν ὑπάρχει πλέον ΙΔΕΑ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂν θὰ δώσῃ ἐντολὴν νὰ μηνύωνται οἱ δυσφημοῦντες ἐσκεμμένως ἢ μὴ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. (Ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 2516, ἡμερ. καταθ. 12.5.65) Ἔκανε καὶ μίαν ἄλλην ἐρώτησιν διὰ τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὰ Ὑπουργικὰ γραφεῖα. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ συνεχίσω περὶ αὐτῆς. Τώρα ἔρχομαι εἰς ἕνα σοβαρὸν θέμα. Εἰς τὰς 12 Μαΐου ἠρώτων.... Κύριοι συνάδελφοι, ἀκόμη τότε κανεὶς δὲν ἐγνώριζε περὶ ΑΣΠΙΔΑ, ἀλλὰ ὡρισμένη μερὶς τοῦ τύπου καὶ ἰδίως τῆς ΕΔΑ, ἤρχισε νὰ γράφῃ περὶ ΙΔΕΑ καὶ ἐσκέφθην, ὅτι κάτι τὸ περίεργον θὰ συμβαίνῃ καὶ ταῦτα γράφονται δι’ ἀντιπερισπασμόν. Πράγματι δὲ δὲν ἐψεύσθην, διότι ὀλίγον ἀργότερον ἀπεδείχθη ἡ ὕπαρξις ΑΣΠΙΔΑ καὶ κατάθεσις ἀπὸ τὴν δεξιὰν ἐρωτήσεως δι’ αὐτὸ καὶ ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν διὰ τὸν ΙΔΕΑ, ἀπὸ ἐμὲ δὲ παραπομπή, εἰς τὴν δικαιοσύνην ὅπερ καὶ τελικῶς συνέβη, ὥστε ἡ δικαιοσύνη τῆς πατρίδος μας νὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της καὶ ἐγὼ πρῶτος τότε θὰ ζητήσω συγνώμην ἀπὸ τὸν κ. Ἀνδρέα Παπανδρέου, ἂν ἀποδειχθῇ ἀθῶος. Κάποτε μοῦ ἐζητήθη νὰ ἐνεργήσω διὰ τὴν μετακίνησιν ἑνὸς ἐνωμοτάρχου, παρ’ ὅλον, ὅτι ἐγὼ δὲν συνηθίζω νὰ ζητῶ μετακινήσεις τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως, παρὰ μόνον κατόπιν ὑπευθύνου δηλώσεως πολίτου διὰ παράβασιν. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως καὶ ὁ κ. Πολυχρονίδης, ἐκάλεσε τὸν Δ)ντὴν τοῦ Προσωπικοῦ, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπε. «Κύριε βουλευτά, ὁ κόσμος θὰ τὸν λιντζάρῃ, ἐὰν δὲν κάνωμεν τὴν μετακίνησίν του. Ἀλλὰ ἀφοῦ ἐπέμενε θὰ πάω προσωπικῶς. Ἐπειδὴ ἐγνώριζα, ὅτι οὗτος ἦτο ἐν συνεννοήσει μὲ ἄλλον βουλευτὴν τῆς περιφερείας, ἐκ τῶν ἐμπίστων τοῦ Ἀνδρέα, ἠρνήθην. Ὁ κ. Πολυχρονίδης, ἀπεδέχθη εὐγενῶς τὸ αἴτημά μου καὶ ἔστειλε στρατηγόν, δι’ ἀνάκρισιν, ὅστις οὐδὲν εὗρεν εἰς βάρος τοῦ ἐνωμοτάρχου. Ἐλπίζω ὁ ἐνωμοτάρχης, νὰ μὴ ἔχῃ σχέσιν μὲ ΑΣΠΙΔΑ.

§317Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλοίμον εἰς τὰ ὄργανα.

§318Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκφράζω καὶ ἐγὼ τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὰ ὄργανα τῆς τάξεως, τὰ ὁποῖα ἐπιτελοῦν τὸ καθῆκον των καὶ αὐτὴν τὴν περίοδον προσέφεραν τεραστίας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω, τὶ ἔκανα καὶ πρὸς τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδος, ὅταν πλέον ἀπηύδησα ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. Τὴν 3ην Ἰουλίου ἔστειλα τὴν κατωτέρω ἐπιστολήν... Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Ἰουλίου 1965 Πρὸς ἅπαντα τὰ Κοινοβουλευτικὰ Μέλη τῆς Ε.Κ. Κύριε, Ἔπειτα ἀπὸ ἕναν μακρὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μᾶς συμπαρεστάθη ἀπολύτως, ἐπετύχομεν τὰς νίκας τῆς 3ης Νοεμβρίου 1963 καὶ ἐν συνεχείᾳ τῆς 16.2.1964 διὰ τῶν ὁποίων κατέρρευσεν ἡ ΕΡΕ καὶ ἐκλήθημεν νὰ κυβερνήσωμεν τὸν τόπον βάσει τῶν ἐπαγγελιῶν μας μακρὰν πάσης συνεργασίας μὲ τὰ δύο ἄκρα τῆς Δεξιᾶς καὶ τῆς Ἀριστερᾶς. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κρίνω τὴν ὀρθότητα ἢ μὴ τῆς ἔκτοτε τηρηθείσης ἐκ μέρους ὅλων μας γραμμῆς διὰ τὴν ὁποίαν πάντοτε ὡς ἄτομον εἶχον διατυπώσει τὰς ἐπιφυλάξεις μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅμως μετὰ τὰ τελευταῖα γεγονότα ποὺ ἐπηκολούθησαν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπευθύνω πρὸς ὅλους ὑμᾶς καὶ νὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως δεχθῆτε τὴν ἔκτακτον σύγκλησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδος πρὶν ἢ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας καὶ ἀρχηγός μας συναντηθῇ μὲ τὸν Βασιλέα. Ἐν ὀνόματι τῆς δημοκρατίας σᾶς καλῶ νὰ φερθῆτε δημοκρατικὰ καὶ νὰ ζητήσητε σύγκλησιν τῆς ὁμάδος δίκην κογκλαβίου εἰς ὃ μετὰ τὴν ἀσκηθησομένην αὐτοκριτικὴν νὰ δεσμευθῶμεν ὅλοι ἀλληλεγγύως διὰ τὴν ἀκολουθητέαν γραμμήν. Ὁ φόβος τῶν διαπληκτισμῶν καὶ τῆς ἐνδεχομένης διασπάσεως εἶναι κατώτερος τοῦ ψυχικοῦ μεγαλείου ποὺ πρέπει νὰ ἐπιδεικνύουν εἰς δυσκόλους στιγμὰς οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ. Εἶναι τιμιώτερον καὶ ἠθικώτερον νὰ ἐπέλθῃ διάσπασις μιᾶς τυχὸν ἀνομοιογενοῦς παρατάξεως ποὺ ἐπαγγέλλεται τὴν δημοκρατίαν, τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν δικαιοσύνην μὲ τὰς τυχὸν εἰς βάρος της ἐπιπτώσεις, ἀπὸ τὰς ἐπιπτώσεις ποὺ θὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ ἡ διακυβέρνησις τῆς χώρας ἀπὸ Κυβέρνησιν ποὺ ἀλληλοϋποβλέπεται καὶ ποὺ ἄγεται ἐκ τῶν παρασκηνίων εἰς συνεργασίαν ἀντίθετον τῶν προεκλογικῶν ἐπαγγελιῶν της λόγῳ τυχὸν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων ὡρισμένων Ὑπουργῶν ἢ βουλευτῶν πρὸς ἄλλην πολιτικὴν παράταξιν. Μᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία καὶ ἡ τιμὴ νὰ κυβερνήσωμεν ὡς Κέντρον μίαν τετραετίαν μετὰ τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως νὰ ἐκαλούμεθα καὶ πάλιν δι’ ἄλλην μίαν τετραετίαν καὶ κάμνομεν τὸ πᾶν διὰ νὰ πέσωμεν εἰς ἀνυποληψίαν, νὰ διαλύσωμεν τὴν παράταξίν μας καὶ ἐνδεχομένως νὰ φέρωμεν τὸν τόπον εἰς δύσκολον καὶ τραγικὴν θέσιν. Στηριζόμενος εἰς τὴν πεῖραν τῆς πολιτικῆς ἱστορίας τῶν τελευταίων 20 ἐτῶν, εἰς τὴν ἀτομικὴν καὶ μαζικὴν ψυχολογίαν, εἰς τὴν ἀτομικὴν καὶ ξένην οὐδετέραν κριτικήν, πιστεύω, ὅτι τὸ τελευταῖον προγεφύρωμα τῆς Ε.Κ. νὰ σταθῇ ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων καὶ νὰ ἰδῇ τὸν Γ. Παπανδρέου, μένοντα εἰς τὴν ἱστορίαν ὡς Ἐθνικὸν Ἡγέτην καὶ ὄχι ἁπλῶς ὡς κοματικὸν Ἀρχηγόν, ἤ, ἐνδεχομένως, δημιουργὸν ἀνωμαλιῶν, εἶναι ἡ σύγκλησις τῆς Κ.Ο. τῆς Ε.Κ. Ἐν ὀνόματι τῶν ὑποχρεώσεων καὶ τῶν εὐθυνῶν μας καὶ πρὸς πρόληψιν γεγονότων ποὺ θὰ μᾶς παρασύρουν, ἀναμένω τὴν ἀπάντησίν σας καὶ πρώτην, βεβαίως, τὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ μας, δεχομένου τὴν ἔκκλησιν–πρότασίν μου.

Μετὰ τιμῆς

ΙΑΚ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ

Βουλευτὴς Ἀττικῆς–Μεγαρίδος Δὲν ἔλαβεν ὅμως ὑπ’ ὄψιν του κανεὶς ἀπὸ ὑμᾶς τὴν ἐπιστολήν μου ἐκείνην καὶ ἀναγκάστηκα νὰ στείλω τηλεγράφημα εἰς τὸν Βασιλέα διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτουν ἔκτακτον σύγκλησιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἀκουσθοῦν αἱ γνῶμαι τῶν βουλευτῶν πρὶν ἀρχίσει τὸ μάνδρωμά του ποὺ ἐπηκολούθησε. Τὸ καταθέτω. Α.Μ. Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων Κωνσταντῖνον Κέρκυρα Ὑποβάλλω εὐσεβάστως Ὑμετέραν κρίσιν ὅπως ποιούμενοι χρῆσιν τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Συντάγματος καλέσετε ἐκτάκτως τὴν Βουλὴν ΣΤΟΠ. Αἱ κρίσιμοι στιγμαὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην ἐπιβάλλουν ὅπως ἅπαντες οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἀναλάβουν εὐθαρσῶς τὰς εὐθύνας των ἀπὸ τοῦ Βήματος τῆς Βουλῆς ΣΤΟΠ.

ΙΑΚΩΒΟΣ Γ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ

9.7.65 Βουλευτὴς ὑπολοίπων Ἀττικῆς Καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἔστειλα ὅταν ἐκλήθητε ὅλοι διὰ τὴν διαγραφὴν τοῦ κ. Γαρυφαλιᾶ, ὅτε δὲν ἐκλήθημεν οὔτε ἐγὼ οὔτε ὁ κ. Ρουσόπουλος ἐγγράφως ἀλλὰ παρεκλήθημεν τηλεφωνικῶς ἐκ μέρους κ. Ὑπουργοῦ ἐπιμείναντες εἰς ἔγγραφον πρόσκλησιν ἥτις δὲν μᾶς ἐστάλη. Τὴν καταθέτω.

ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ

Πρὸς τοὺς κ.κ. βουλευτὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου Ἐνταῦθα Κατάπληκτος περὶ ἀχαρακτηρίστου ἐνεργείας μὴ προσκλήσεώς μου εἰς σύσκεψιν Κ. Ο. ὑπὸ προεδρεύοντος τοῦ κομματικοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς Ε.Κ. σᾶς γνωρίζω, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συγκεντρώσεώς σας θέλω ἀναμείνει τηλεφωνικὴν ἢ ἔγγραφον πρόσκλησίν σας ὅπως προσέλθω ἀμέσως εἰς τὴν συγκέντρωσιν καθ’ ἣν τυχὸν ἤθελον λάβει χώραν ἱστορικαὶ ἀποφάσεις διὰ νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ ἰδική μου ἄποψις, δοθέντος, ὅτι πᾶσαι αἱ προβλέψεις μου ἐπηλήθευσαν τὸ δὲ Ἔθνος καὶ ἡ δημοκρατικὴ παράταξις ἄγεται κατὰ κρημνῶν. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ἐπανέρχομαι καὶ αὖθις εἰς τὴν αὐθαίρετον δήλωσιν, ὅτι δὲν ἀνήκω πλέον εἰς τὴν Ε.Κ. μὴ στηριζομένην εἰς λόγους ἠθικῆς καὶ δημοκρατικῆς τάξεως ἀλλὰ εἰς σύγκρουσίν μου πρὸς τὸ πατρικὸν φίλτρον τοῦ δηλώσαντος καὶ τὴν διαφωνίαν μου ἐπὶ τοῦ ἐπισήμου χαρακτηρισμοῦ τοῦ συμμοριτοπολέμου ὡς ἐμφυλίου πολέμου ἐκ μέρους Ὑπουργοῦ τῆς Κυβερνήσεως δι’ ὃ καὶ εἶχον ἄρει τὴν ἐμπιστοσύνην μου μόνον ἀπὸ τοὺς κ.κ. Γ. Μυλωνᾶν καὶ Α. Παπανδρέου. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀπήντησεν ὁ κ. Κωνιωτάκης ὡς κάτωθι: Ἀγαπητέ μου κ. Διαμαντόπουλε, Ἔλαβα τὴν ἐπιστολήν σας. Τὸ προέχον θέμα ποὺ πρέπει νὰ συγκλονίζῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν κάθε δημοκρατικὴν ψυχήν, ἀλλὰ καὶ κάθε Ἕλληνα, εἶναι τὸ ἀπευκταῖον ἐνδεχόμενον διαφωνίας Βασιλέως–Πρωθυπουργοῦ, ἐπὶ τοῦ ἀνακύψαντος ζητήματος ἀναλήψεως ὑπὸ τοῦ Προέδρου προσωπικῶς, τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Δέχομαι τὴν ἀνάγκην συγκλήσεως τῆς Ὁμάδος. Ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅμως, ὅτι μοναδικὸν θέμα συζητήσεως, θὰ ἀποτελέσῃ πρότασις θέσεως ἐκτὸς κόμματος τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ, ὁ ὁποῖος καὶ διὰ τῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πολιτικῆς του, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀρνήσεώς του νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν λαϊκὴν ἐπιταγήν, ἀπεμακρύνθη μόνος του τῶν τάξεών μας. Ἀπόφασις διαγραφῆς του, ἀφ’ ἑνὸς θὰ ἐνισχύσῃ τὴν παράταξίν μας, ἀφ’ ἑτέρου θὰ προβάλῃ τὸ κῦρος τοῦ Ἀρχηγοῦ μας εἰς τὰς πρὸς τὸν Βασιλέα εἰσηγήσεις του. Γνωρίζω, κύριε συνάδελφε, τὰς πικρίας σας καὶ τὰς εὑρίσκω ἐν πολλοῖς, δικαιολογημένας. Ἀλλὰ αἱ ὧραι διὰ τὴν δημοκρατίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀνιδιοτελῶς ἠγωνίσθητε, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀνενδότου, εἶναι κρίσιμοι. Καὶ ἀπαιτοῦν συσπείρωσιν γύρω ἀπὸ τὸ πρόσωπον τοῦ Ἀρχηγοῦ.

Μὲ εἰλικρινῆ ἐκτίμησιν καὶ ἀγάπην

Κ. Ε. ΚΩΝΙΩΤΑΚΗΣ

Ἐπίσης, ὁ κ. Μελᾶς, μοῦ ἀπήντησεν ὡς ἑξῆς: Ἀγαπητὲ φίλε Ἰάκωβε, Κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ χθὲς προσεπάθησα νὰ ἐπικοινωνήσω μαζί σου, διὰ νὰ σοῦ εἴπω, ὅτι ἦταν ἀπόλυτος ἡ πρόθεσίς μου νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ μεταξὺ ἄλλων, νὰ ἐπισημάνω διαμαρτυρόμενος, τὴν μὴ πρόσκλησίν σου εἰς τὴν σύνοδον τῆς «ὁμάδος» τῶν σκυβάλων, ὅπως καταντήσαμε. Ἡ ἀπότομος, ὅμως, καὶ κατεσπευσμένη ἀποχώρησις τοῦ Ἀρχηγοῦ, ἐνῷ εἶχεν εἴπει, ὅτι θὰ ἀκούσῃ πάντα ἀντιλέγοντα, δὲν μοῦ ἐπέτρεψε, οὐδ’ εἰς κανένα ἄλλον, ν’ ἀρθρώσω λέξιν. Ἡ ἀγανάκτησις πολλῶν βουλευτῶν, ἦταν μεγάλη! Μελαγχολικὴ κατάστασις ποὺ ἀπαιτεῖ συνεχῆ ἐγρήγορσιν.

Μὲ πολλὴν ἀγάπην

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Β. ΜΕΛΑΣ

Τὴν 13.7.1965 ἀπέστειλα καὶ πάλιν πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τὸ κάτωθι: Πρὸς ἅπαντας τοὺς βουλευτὰς τῆς Ε.Κ. «Ἐκφράζω ἔκπληξιν διὰ τοὺς συναδέλφους μου, τοὺς ὁποίους ἀγαπῶ καὶ ἐκτιμῶ, διὰ τὴν ἔλλειψιν δικαιολογήσεως ἐκ μέρους των τῆς διαγραφῆς τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ, ὅπως ἐπίσης διὰ τὴν ἀτολμίαν τῆς ἡγεσίας τῆς Ε.Κ. νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδος τὸ θέμα τῆς ἰδικῆς μου διαγραφῆς καὶ τῆς διαγραφῆς τοῦ ἐκλεκτοῦ Ἕλληνος καὶ ἐξόχου ἐπιστήμονος κ. Ρουσοπούλου. Θλίβομαι βαθύτατα διὰ τ’ ἀνωτέρω γεγονότα, τὰ ὁποῖα προδίδουν στραγγαλισμὸν τῆς γνώμης τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Ἡ διὰ βοῆς καὶ ἀνατάσεως λῆψις ἀποφάσεων ἐπὶ προσωπικῶν θεμάτων, προδίδει τὴν ἀπουσίαν τῆς Δημοκρατίας εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Κύριοι, κατόπιν τούτου, εἶχα τὸ δικαίωμα νὰ καταθέσω τὴν δήλωσιν περὶ τῆς ἱδρύσεως τῆς Φ.Δ.Ε., τὴν ὁποίαν εἶχεν ἱδρύσει πρῶτος ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος. Διότι, πάντα ἔβλεπα μακρυὰ καὶ ἤθελα νὰ ὑπάρχῃ κομματικὴ στέγη, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ εἶχον τὴν θέσιν τοῦ οὐραγοῦ καὶ ὄχι τοῦ Ἀρχηγοῦ. Ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, Σᾶς ὑπενθυμίζω, τὴν πρὸ τῆς διαφωνίας Βασιλέως– Παπανδρέου πρὸς ὑμᾶς ἐπιστολήν μου, διὰ τῆς ὁποίας προέβλεπον, ὅτι ὁ κ. Γεώργιος Παπανδρέου, διὰ τῆς ἀντιδημοκρατικῆς στάσεώς του ἀπὸ ἐθνικὸς ἡγέτης, θὰ ἐγένετο δημιουργὸς ἀνωμαλιῶν. Σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον οὐδεὶς ἄλλος εἶχε δημοσίᾳ διαφωνήσει πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου καὶ πρὸ τῆς πολιτικῆς κρίσεως, κατέθεσα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς δήλωσιν, ὅτι ἀνήκω εἰς τὴν Φιλελευθέραν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν (Φ.Δ.Ε.), διότι προέβλεπον, ὅτι μόνη λύσις τοῦ δράματος τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς παρατάξεώς μας, θὰ ἦτο ἡ καταγγελία τῶν μεθόδων τῆς δικτατορικῆς οἰκογενειοκρατικῆς διοικήσεως τῆς Ε.Κ., εἰς περίπτωσιν δὲ ἀποτυχίας δι’ αὐτοκριτικῆς καὶ αὐτοκαθάρσεως ἡ μετάστασις τῶν βουλευτῶν εἰς πολιτικὸν ὀργανισμόν, πληροῦντα τὰς προϋποθέσεις συνεχίσεως τοῦ βίου τῆς Βουλῆς, σύμφωνα μὲ τὰς προεκλογικὰς ἐξαγγελίας τῆς Ε.Κ. Αἱ προχθεσιναὶ ἐμπρηστικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Γεωργίου Παπανδρέου, μοῦ ἐπιβάλλουν νὰ σᾶς γνωρίσω τὰς σκέψεις μου. 1) Βεβαίως, ἡ ἱστορία θὰ καταλογίσῃ τὰς εὐθύνας, τόσον τοῦ Βασιλέως, τὸν ὁποῖον ὁ ἐμπρηστής, κατὰ τὸ ἑκάστοτε αὐτῷ δοκοῦν, θέλει ὑπεύθυνον ἢ ἀνεύθυνον, ὅσον καὶ τοῦ κατ’ ἐμέ, μόνου ὑπευθύνου Γ. Παπανδρέου. Πάντως, ἀνεξαρτήτως τούτων, νομίζω, ὅτι καὶ ὅλοι ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ ἔχομεν εὐθύνας, διὰ τὴν ἔλλειψιν θαρραλέων ἀποφάσεων. 2) Ὡς διδάσκει ἡ ἱστορία, δὲν ὑπάρχει τρόπος θέσεως ὑπὸ ἀπαγόρευσιν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν διὰ ψυχιατρικῆς ἐξετάσεως, ὥστε ν’ ἀποφεύγωνται δεινὰ εἰς τοὺς λαούς, ἀλλὰ εἰς περιπτώσεις, οὐχὶ νοσηρῶν καταστάσεων, ἐσφαλμένης ὅμως, γραμμῆς, πολλάκις οἱ ἱεραρχικῶς μετὰ τοὺς Ἀρχηγοὺς ἱστάμενοι ἐγκαίρως ἐξουδετέρωσαν τοὺς ἐπικρεμαμένους κινδύνους δι’ εἰρηνικῆς ἐπαναστάσεως. 3) Ἀνεξαρτήτως τῆς φορᾶς πρὸς διχασμὸν ἐκ τῆς περαιτέρω ὑποταγῆς τῶν βουλευτῶν εἰς τὸν Κοινοβουλευτικὸν δικτάτορα, ἡ καλλιεργουμένη σήμερον ἀναζωπύρωσις τῶν προσωπικῶν τάσεων καὶ ἐπιδιώξεων καὶ ἡ σὺν τῷ χρόνῳ διαρροὴ βουλευτῶν ἐκ τῆς Ε.Κ. θὰ κατακερματίσῃ ταύτην καὶ θὰ δημιουργήσῃ περισσότερα τοῦ δέοντος κόμματα δημοκρατικά, ἐνῷ ἡ ἔγκαιρος μετάστασις τῶν βουλευτῶν καὶ πολιτευτῶν εἰς τὴν Φ.Δ.Ε. ἐπὶ τῆς ὁποίας δηλῶ ὑπευθύνως ὅτι δὲν ἔχω βλέψεις ἀρχηγίας θὰ διατηρήσῃ τὴν ἑνότητα τῶν στελεχῶν ὀπαδῶν τῆς ἀληθοῦς δημοκρατίας, οἵτινες ἐντὸς αὐτῆς θὰ ἀναδείξουν τοὺς πραγματικοὺς ἱκανοὺς ἡγέτας, ποὺ θὰ ὁδηγήσουν καὶ τὸν τόπον καὶ τὴν παράταξιν εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. 4) Ἡ μόνη μου ἐπιθυμία εἶναι ἡ ἐπάνοδος τῆς παρατάξεως εἰς τὴν θέσιν ποὺ ἐποθήσαμεν ὅλοι, ὅσοι εἰς τὸ παρελθὸν συνεκροτήσαμεν τὴν Ε.Κ. καὶ τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ τῆς ἐκ μέρους σας ἀποδοχῆς τῆς ἀνιδιοτελοῦς προτάσεώς μου. Ἀθῆναι τῇ 14.8.1965

Μετ’ ἐξαιρέτου τιμῆς

ΙΑΚΩΒΟΣ Γ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ

Σᾶς παραθέτω σχετικῶς ἐγκύκλιον. Ὅταν λοιπὸν κατέθεσα τὴν δήλωσιν πρὶν ἢ ἐκσπάσῃ ἡ κρίσις ἤλπιζα, ὅτι θὰ ἔλθουν καὶ ἄλλοι διὰ νὰ δημιουργήσωμεν μίαν πραγματικὰ δημοκρατικὴν παράταξιν. Ἄλλως τε ἠκούσατε, ὅτι ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶπεν ἀπόψε ὅτι θὰ ζητήσῃ αὐτὸς τὴν ἐντολήν. Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει λοιπὸν νὰ ἔλθετε εἰς αὐτὴν τὴν στέγην ὅσοι πιστεύετε πραγματικὰ εἰς τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸ Κέντρον ποὺ εἶναι ἀνάγκη διὰ τὸν τόπον, ὥστε νὰ εἴμεθα πλέον τῶν 99 καὶ νὰ δοθῇ εἰς ἡμᾶς ἡ ἐντολή; Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ρουσφετολογικὴν πολιτικὴν ἔχω εἰς χεῖρας μου ἕνα κατάλογον, ὁ ὁποῖος ἀποδεικνύει τὸ οἰκογενειοκρατικὸν τῆς παρατάξεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου Ὑπουργοῦ.

§319Α. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, προέβητε ἐνώπιον τοῦ Σώματος εἰς καταγγελίαν ὅτι ἐπωνύμως καὶ ἀνωνύμως ἐξετοξεύθησαν ἐναντίον σας ἀπειλαὶ καὶ ἀνεφέρατε μάλιστα καὶ δύο ὀνόματα. Θὰ σᾶς παρεκάλουν λοιπὸν μὲ τὸ θάρρος τὸ ὁποῖον σᾶς διακρίνει νὰ παραδώσετε εἰς τὴν δικαιοσύνην ὅσα στοιχεῖα ἔχετε εἰς χεῖρας σας τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἐπώνυμον ἀπειλὴν διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ ὅλη ὑπόθεσις.

§320Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ζητῶ προστασίαν διότι οὔτε καὶ ὡς Ὑπουργὸς ἐζήτησα σωματοφύλακα ἢ προστασίαν τῆς οἰκίας μου ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναται νὰ ἀποταθῇ εἰς τὸν εἰσαγγελέα.

§321Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ραδιόφωνον ἀπὸ χθὲς τὸ μεσονύκτιον ἀνέλαβε συστηματικῶς νὰ μὲ δυσφημῇ. Δυστυχῶς ὁ κ. Τσιριμῶκος δὲν ἦλθε νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν χθεσινῶν παρατηρήσεών μου, ἀλλὰ ἐνόμισεν ὅτι διὰ τῶν ἐπανειλημμένων ἐκπομπῶν τοῦ ραδιοφώνου θὰ ἠδύνατο νὰ μὲ θίξῃ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ὑπέβαλα εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον ὡρισμένας ἐρωτήσεις. Κατὰ μία ἐκ τούτων εἶπα ὅτι διὰ πρώτην φορὰν χθὲς ἀπεκήρυξε τὸν Δεκέμβριον ἐνῷ εἰς τὸ παρελθὸν ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ὕμνει τὸν ἀγῶνα τοῦ ἀθηναϊκοῦ λαοῦ κατὰ τὸν Δεκέμβριον. Εἰς τὰς δηλώσεις του ὁ κ. Τσιριμῶκος λέγει ὅτι ἀπεστήθισα ἕνα κείμενον τὸ ὁποῖον μοῦ ἔδοσαν, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν ὑποστηρίζω πάντοτε ἰδικάς μου ἀπόψεις καὶ δὴ θεμελιωμένας διὰ στοιχείων. Ὁ κ. Τσιριμῶκος ἐδήλωσεν ὅτι ἐψεύσθην δηλῶν τὰ ἀνωτέρω καὶ ὅτι ἔφυγεν ἀπὸ τὸ ΕΑΜ ἐξ αἰτίας τοῦ Δεκεμβρίου. Ἐν τούτοις τὰ κείμενα καὶ αἱ ὁμιλίαι του ἐπὶ τῶν Δεκεμβριανῶν παλαιαὶ καὶ νεώτεραι τὸν διαψεύδουν. Εἰς τὸ ἔντυπον «θέσεις διὰ τὰ Δεκεμβριανὰ» ἀπόφασις τῆς ὁλομελείας τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Τσιριμώκου, Ἕνωσις λαϊκῆς Δημοκρατίας 15 Μαρτίου 1945 σελ. 25–26 σημειοῦνται τὰ ἑξῆς τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Τσιριμῶκος, «33 μέρες ὁ λαὸς τῆς Ἀθήνας ἔδειξε τὸν θρυλικὸν ἡρωϊσμόν του. 33 μέρες ὁ Ἀθηναϊκὸς λαὸς ἐκράτησε τὸ τουφέκι ἀπέναντι στὸ σύγχρονο ὁπλισμό, σὲ τάνκς, σὲ ἀεροπλάνα, σὲ πυροβολικὸν ξηρᾶς θαλάσσης καὶ ἀέρος. Μιὰ λαϊκὴ ἐποποιΐα ποὺ καὶ τὸ σύνολον καὶ οἱ λεπτομέρειές της ἔχουν κινήσει παγκόσμιον θαυμασμόν. Κανεὶς φιλελεύθερος ἄνθρωπος δὲν μπορεῖ νὰ μὴ ἀποτίσῃ φόρον τιμῆς καὶ θαυμασμὸν στοὺς ἥρωες καὶ τὰ θύματα ἑνὸς τέτοιου ἀγῶνος». Ἐκ τούτων ἀποδεικνύεται ὅτι ἐγὼ εἶχα δίκαιον ὑποστηρίζων ὅσα ὑπεστήριξα καὶ ὄχι ὁ κ. Τσιριμῶκος ποὺ μὲ διαψεύδει ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ἔθεσα καὶ ἄλλες ἐρωτήσεις αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἐκ τῆς ἀντιφάσεως τοῦ λόγου του τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῶν ἐδῶ ὑποστηριχθέντων χωρὶς νὰ λάβω ἀπάντησιν. Πέραν ὅμως αὐτῶν ὁ κ. Τσιριμῶκος δὲν ἠρκέσθη εἰς αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν τῆς χθεσινῆς ἀγορεύσεως ἀλλὰ ἐπροχώρησεν εἰς δευτέρας δηλώσεις καθ’ ἃς λέγει ὅτι παρ’ ἀξίαν μοῦ ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας. Αὐτὸ ἀποτελεῖ πρωτότυπον τρόπον πλήξεως ἑνὸς ἀνθρώπου. Τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου ἀνέλαβον κατόπιν τῶν μακρῶν ἀγώνων μου εἰς τὴν παράταξιν καὶ διὰ τῆς ἀξίας μου καὶ ἡ ἀπόδοσίς μου τὸ μαρτυρεῖ. Δὲν θέλω νὰ μιμηθῶ τὸν κ. Τσιριμῶκο καὶ νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τῶν ἐλαττωμάτων του. Ἐὰν θέλῃ ὅμως ὁ κ. Τσιριμῶκος ἠθικὴν ἀναμέτρησιν θὰ τὴν ἔχῃ.

§322Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύν.). Ἀπαντᾶτε εἰς πράγματα λεχθέντα εἰς τὸ ραδιόφωνον καὶ ὄχι εἰς τὴν Βουλήν. Τὶ προσωπικὸν θέμα ὑπάρχει;

§323Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ κ. Τσιριμῶκος εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἔλθῃ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπήντησε εἰς τὴν Βουλὴν θὰ τοῦ ἀπαντήσω ἐγώ.

§324Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύν.). Εἶσαι ἀγαθὸς τὴν βοήν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβιάζετε τὸν Κανονισμόν. Τὸ προεδρεῖον πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§325Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐννοῶ τὸν ὑπαινιγμὸν τοῦ κ. Κωστοπούλου. Ἀλλὰ τοῦ ὑπενθυμίζω ὅτι ἂν ἤθελα νὰ τὸν μιμηθῶ θὰ ἠδυνάμην νὰ λάβω χαρτοφυλάκιον καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν Νόβα καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν Τσιριμώκου. Οὐδέποτε δὲ ἐχρησιμοποίησα, ὅπως εἶπα χθές, γομολάστιχα, διότι πάντοτε ἤμουν πιστὸς εἰς τὰς ἀρχάς μου καὶ εἰς τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, τὸ ὁποῖον ὑπηρέτησα καὶ ὑπηρετῶ μὲ πίστιν.

§326Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύν.). Κύριε Πρόεδρε, οὐδέποτε ἀπέκτησα χαρτοφυλάκιον χρησιμοποιήσας γομολάστιχα. Ἔγινα δεκάκις Ὑπουργὸς καὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην, οὔτε ἀπετέλεσεν ἡ ὑπουργία μου ποτὲ θέμα συμβουλίου τιμῆς, ὅπως ἀπετέλεσε τὸ θέμα τοῦ κ. Ζορμπᾶ. Γνωρίζει, ὅτι ὑπῆρξα μέλος συμβουλίου τιμῆς, τὸ ὁποῖον τὸν ἔκρινε διὰ ἄδικον ἢ δικαίαν ὑπόθεσιν εἰς τὸ παρελθόν. Οὐδέποτε ἡ ἰδική μου περίπτωσις ἀπετέλεσε θέμα τιμῆς, ἀντιθέτως τὸ θέμα τοῦ κ. Ζορμπᾶ ἀπετέλεσε θέμα συμβουλίου τιμῆς εἰς τὸ ὁποῖον μετέσχον κατόπιν ἐντολῆς τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ.

§327Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν μὲ κατεψηφίσατε, διότι ἐπείσθητε, ὅτι εἶχον δίκαιον.

§328Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ὑπ. Βιομ.). Ὑπάρχει καταδικαστικὴ ἀπόφασις ἐναντίον σου. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§329Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κάθησε κάτω ἐσύ, (Θόρυβος — ἀντεγκλήσεις — κωδωνοκρουσίαι). Ἤθελον νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν κακὴν χρῆσιν τοῦ ραδιοφώνου.

§330Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ὑπ. Βιομ.). Κατεδικάσθης διὰ κατάχρησιν. (Θόρυβος — φωναὶ — κωδωνοκρουσίαι).

§331Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἶσαι συκοφάντης. Οὐδέποτε κατεδικάσθην διὰ κατάχρησιν.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§333ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 2.15′ π.μ.)