1965.08.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Τετάρτη 25 Αὐγούστου 1965

Προεδρία κ. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Γ. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κάμνω τὴν σύστασιν εἰς τὰ θεωρεῖα νὰ τηρήσουν ἀπόλυτον ἡσυχίαν. Ὑπενθυμίζω, ὅτι ἀπαγορεύεται οἱαδήποτε ἐκδήλωσις ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας. Παρακαλῶ νὰ μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσιν τῶν θεωρείων. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§2Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις παρακολουθεῖ μὲ βαρεῖαν ἀνησυχίαν τὴν παρατεινομένην πολιτικὴν καὶ δὴ ἐθνικὴν κρίσιν καὶ τὴν συνεχῶς καὶ ραγδαίως ἐπιδεινουμένην κατάστασιν ἐν τῇ χώρᾳ. Ποῦ βαίνομεν, κύριοι συνάδελφοι; (Φωναὶ καὶ θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ. Κωδωνοκρουσίαι). Θὰ παρακαλέσω ἡσυχίαν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς μας, παρακαλῶ ἀπόλυτον ἠρεμίαν καὶ σιωπήν, ὅ,τι δήποτε καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ συμβῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ ἡσυχίαν.

§4Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ποῖος κατ’ ἐμὲ πταίει.

§5Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Δημιουργὸς τῆς δημιουργίας, αἴτιος.....

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμω ἔκκλησιν νὰ σεβασθῶμεν καὶ νὰ κρατήσωμεν εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν θέσιν τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου. Αὐτὸ ἐπιβάλλεται. Κάμνω θερμὴν ἔκκλησιν πρὸς τοῦτο.

§7Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀκούσωμεν τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. μὲ πᾶσαν ὀφειλομένην προσοχὴν ὄχι μόνον εἰς τὸ πρόσωπόν του ἀλλὰ καὶ τὸ ἀξίωμά του. Ἐὰν ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν τὸν διακόπτωμεν, νομίζω, τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε ὡραῖον.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, κ. Μπακόπουλε, καὶ ἀνέμενα ἀπὸ ἄνδρα τοῦ ἤθους σας νὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν αὐτήν. Εἴτε εἶναι εὐχάριστα, εἴτε εἶναι δυσάρεστα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω δι’ ὡρισμένην πλευράν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ τονίσω, ὅτι θὰ τὰ εἴπω βασιζόμενος ἐπὶ πραγματικῆς πεποιθήσεως, ἡ ὁποία διέπει ἐμέ. Θὰ ὁμιλήσω εἰλικρινῶς, δὲν θὰ εἶμαι προκλητικός, ἀλλὰ ἐὰν αἱ ἀλήθειαι τὰς ὁποίας θὰ ἀπαγγείλω, θίγουν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὰς ἀκούσητε ἔστω καὶ ἐὰν σᾶς θίγουν. Ἔθεσα τὸ ἐρώτημα, ποῦ βαίνομεν; Μὲ ἄλλας λέξεις, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τοῦ ἐρωτήματός μου, τί ἀκριβῶς ἐπιδιώκουν οἱ προκαλοῦντες τὴν ἔξαψιν τῶν πνευμάτων, οἱ προκαλοῦντες τὴν ἀναταραχήν, οἱ προκαλοῦντες τὴν μισαλλοδοξίαν; Τί σκέπτονται καὶ εἰς τί ἀποβλέπουν οἱ δημιουργοῦντες τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἐμφυλίου μάχης; Θὰ ἀπεσαφηνίζετο κάπως ἡ εἰκὼν τῆς καταστάσεως καὶ θὰ διευκολυνώμεθα ὅλοι εἰς τὴν ἀντιμετώπισίν της, ἐὰν ὅσοι κινητοποιοῦν ἢ καὶ ἁπλῶς ἐνθαρρύνουν καὶ καλύπτουν τὰς σχηματισθείσας μονίμους ὁμάδας, αἱ ὁποῖαι καθίστανται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἐντονώτεροι φορεῖς ἐπαναστατικοῦ πνεύματος, ἐὰν μᾶς ἔλεγον ὅλοι, ὅτι συμφωνοῦν μεταξύ των, εἴτε εἶναι πολιτικοὶ ἄνδρες, εἴτε εἶναι διευθυνταὶ καὶ ἰδιοκτῆται ἐφημερίδων, εἴτε ἀνήκουν εἰς τὸ Κέντρον, εἴτε ἀνήκουν εἰς τὴν ἄκραν ἀριστεράν, ἐὰν μᾶς ἔλεγον, ὅτι ὅλοι μαζὶ συμφωνοῦν ὄχι μόνον εἰς τὰς ἀμέσους ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἀπωτέρας ἐπιδιώξεις των. Τὸ σαφὲς εἶναι πάντοτε τίμιον. Κύριοι, ἂς μὴ ἰσχυρισθοῦν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συμφωνοῦν ὅλοι εἰς τὰς ἀπωτέρας ἐπιδιώξεις καὶ ὅτι ἀρκεῖ διὰ τὸν συντονισμὸν τῶν ἐνεργειῶν των καὶ μάλιστα συντονισμὸν ἐνεργειῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐνέργειαι κανονικαὶ καὶ ὁμαλαί, ὅτι ἀρκεῖ ἡ πρόσκαιρος συμφωνία ὡς πρὸς τὴν ἄμεσον ἐπιδίωξιν, εἴτε λέγεται ἡ ἄμεσος ἐπιδίωξις ἐκλογαί, εἴτε φέρει ἄλλο ὄνομα. Ἡ πορεία τῶν ἱστορικῶν γεγονότων ἔγκειται, κύριοι συνάδελφοι, εἰς διαδοχὴν βημάτων, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ ἑπόμενα δυσκόλως ἀνακαλοῦν καὶ ἀκυρώνουν τὰ προηγούμενα. Τὸ ἕνα βῆμα φέρει τὸ ἄλλο. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ λυποῦμαι διότι δὲν παρευρίσκεται διὰ νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, οἱαδήποτε καὶ ἐὰν θὰ ἦτο, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὀφείλει, κατ’ ἐμέ, νὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἴτε τὸ ἠθέλησεν, εἴτε ὄχι καὶ ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ εἶμαι ἀφελὴς καὶ νὰ πιστεύω ὅτι δὲν τὸ ἠθέλησεν, ἔδωσε καὶ δίδει μεγάλην ὤθησιν εἰς τὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν εἰς τὴν κατάλυσιν τῆς γαλήνης τῆς χώρας καὶ εἰς τὸν κλονισμὸν τῆς δημοκρατίας. Μήπως ἔχει ἐλαφρυντικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῇ; Ἐὰν ἦτο παρὼν θὰ ἀπήντα καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτιμήσω τὰς ἀντιρρήσεις του καὶ νὰ ἀναγνωρίσω ἐνδεχομένως, ὅτι εἴς τινα σημεῖα τῶν παρατηρήσεών μου σφάλλω. Ἀλλὰ διερωτῶμαι ὁ ἴδιος, μήπως ἔχει ἐλαφρυντικά; Θὰ ἐπεθύμουν πράγματι νὰ ὑπῆρχαν καὶ νὰ τὰ ἀνεύρισκα. Γνωρίζει, ὅτι δὲν διέπομαι ἀπὸ προσωπικοὺς λόγους ἐχθρότητος πρὸς αὐτόν. Συμβαίνει μάλιστα νὰ ἔχω πλειστάκις παρεξηγηθῆ ἀπὸ τοὺς συναδέλφους μου εἰς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἡγοῦμαι, διὰ τὴν ἐκδήλωσιν φιλικῆς διαθέσεως ἀπέναντί του. Ἀλλὰ ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἀνεζήτησα ἐλαφρυντικὰ εἰς τὴν δρᾶσιν του καὶ εἰς τὰς ἐκδηλώσεις του δὲν κατώρθωσα νὰ τὰ ἀνεύρω. Ὁ κ. Παπανδρέου ἔχασεν, αὐτὸ θὰ εἰπῇ καὶ μόνον αὐτὸ ὁ ψύχραιμος ἱστορικὸς τοῦ μέλλοντος, ἔχασε τὴν ἀπόλυτον ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν. (Φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ.: πῶς τὴν ἔχασε; Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§9Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. ... (διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ βεβαίως παραδέχομαι, ὅτι εἶναι λίαν δυσάρεστον εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὸ ὑφίσταται.

§11Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Οἱ τίμιοι ἄνδρες παραιτοῦνται. (Κωδωνοκρουσίαι).

§12Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Τώρα ἔχετε τὸ Ε.Α.Μ. μαζί σας. (Κωδωνοκρουσίαι).

§13Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυσάρεστον πράγματι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμεν, εἶναι δυσάρεστον εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ὅπως ἦτο δυσάρεστον τὸ 1958 εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν, ὅταν ὑπέστη ἀνάλογον μείωσιν τῆς δυνάμεώς του ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§14Σ. ΤΣΑΠΑΡΑΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι τὸ ἔτος 1958 μὲ τὴν ἀπόσχεσιν τῶν 56 βουλευτῶν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁ κ. Καραμανλῆς ἔχασε τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ τοῦ ἐδόθη ἡ ἐντολὴ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὸν Βασιλέα. Πάντως, δοῦλοι δὲν θὰ γίνωμεν ποτέ.

§15Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄρθιος νὰ τὰ λὲς αὐτά, μὴν κρύβεσαι. (Κωδωνοκρουσίαι).

§16Χ. ΧΟΝΔΡΟΜΜΑΤΙΔΗΣ. ... (διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, κραυγάζοντες καὶ σιωπῶντες, ἀπευθύνομαι πρὸς ὅλους. Τότε ἔλεγα... (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ., κωδωνοκρουσίαι, πολλοὶ βουλευταὶ διακόπτουν μὴ ἀκουόμενοι)... (Ὁ κ. Χ. Ἀποστολάκος διαπληκτίζεται μετὰ βουλευτῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§18Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἔχω δύναμιν ἰδικήν μου. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ διατηρήσωμεν τὴν ψυχραιμίαν μας. (Κωδωνοκρουσίαι).

§20Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ πηγαίνω καθημερινῶς εἰς τοὺς ψηφοφόρους μου... Ἔχω ἀποδείξει, ὅτι βγαίνω... (Φωναί, θόρυβος).

§21Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Σὲ ξέρουμε ποιὸς εἶσαι.

§22Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. ... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ σταματήσῃ ὁ διάλογος μεταξὺ τῶν βουλευτῶν. Ὅταν εἰς τὸ βῆμα εὑρίσκεται ἄλλος ρήτωρ, οἱ διάλογοι νὰ σταματήσουν, παρακαλῶ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι φυσικὸν νὰ εἶναι δυσάρεστον εἰς τὸν κ. Παπανδρέου αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνέβη, ὅπως ἦτο δυσάρεστον καὶ τὸ 1958 εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν ἐκεῖνο ποὺ εἶχε συμβῆ. Ἀλλὰ τότε τὸ 1958, ὁ κ. Καραμανλῆς εὗρεν ἀμέσως, μολονότι εἶχε χάσει τὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πλειοψηφίαν, σύμμαχον, αὐτὸν τοῦτον τὸν κ. Παπανδρέου εἰς τὴν ἀνάδειξις μεταβατικῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ἐπιψήφισιν νέου ἐκλογικοῦ νόμου καὶ εἰς τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Παπανδρέου, δὲν εὗρεν ἀνάλογον σύμμαχον σήμερον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. (Θόρυβος, φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ ἡσυχάσητε. Ὁμιλεῖ Ἀρχηγὸς Κόμματος.

§25Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Νὰ τοὺς ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν.

§26Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τί παρακάλια εἶναι αὐτά, κ. Πρόεδρε;

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε, νὰ κατέλθω τῆς ἕδρας καὶ ποιὰ μέτρα νὰ λάβω; Δυστυχῶς ὁ κανονισμὸς δὲν παρέχει δικαιώματα ἄλλα. Κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους, νὰ διατηρήσουν τὴν ψυχραιμίαν των καὶ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ὅπως πρέπει.

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου δὲν εὗρεν ἀνάλογον σύμμαχον καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ διεκδικήσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, εἰς τοὺς δρόμους διεκδικεῖ. Ἐπειδὴ ἔχασε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν καὶ ἐπειδὴ δὲν εὗρεν ἄλλον σύμμαχον εἰς τὸν ὁποῖον βασιζόμενος νὰ διεκδικήσῃ ὅ,τι εἶχε διεκδικήσει ὁ κ. Καραμανλῆς τὸ 1958, ἔπρεπε τάχα διὰ τὸν λόγον τοῦτον νὰ ἀποσπασθοῦν πλάκαι ἀπὸ τὰ πεζοδρόμια, νὰ ριφθοῦν λίθοι εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως... (θόρυβος, φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, κωδωνοκρουσίαι), νὰ λεηλατηθοῦν αἱ ὑπὸ κατασκευὴν οἰκοδομαί, νὰ στηθοῦν ὁδοφράγματα, νὰ χυθῇ βενζίνη εἰς τοὺς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν, νὰ τεθῇ πῦρ εἰς τὴν βενζίνην... (θόρυβος, φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§29Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ... καὶ νὰ ἠχήσουν τὰ σήμαντρα τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου; Ἔπρεπε, τάχα, ἐπειδὴ ὁ κ. Παπανδρέου ἔχασε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, νὰ ἀπειλοῦνται βουλευταὶ μὲ θάνατον καὶ νὰ τρομοκρατοῦνται αἱ γυναῖκες των; (Θόρυβος, φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§31ΦΩΝΑΙ. Ψέμματα. (Κωδωνοκρουσίαι).

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε, ἐπειδὴ ὁ κ. Παπανδρέου ἔπαυσε νὰ ἔχῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, νὰ σχίζωνται καὶ νὰ ποδοπατῶνται εἰς τοὺς δρόμους αἱ ἀντίθετοι πρὸς αὐτὸν ἐφημερίδες; (Φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου: Ψέμματα). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). (Ὁ κ. Φ. Παναγιωτόπουλος, ἐγείρεται τῆς θέσεώς του καὶ ζητεῖ νὰ διακόψῃ τὸν κ. Κανελλόπουλον). (Θόρυβος, φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§33Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθῆστε κάτω.

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Γεροκωστόπουλε, αὐτό, δὲν εἶναι ἰδικόν σας ἔργον, εἶναι ἔργον τοῦ κ. Προέδρου καὶ ἐμοῦ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν συμπολίτην μου μίαν διακοπήν.

§35Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀπαντᾶτε εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Αὐτὰ εἶναι, ἐκτὸς θέματος.

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ. Ἔχετε τόσην πεῖραν κοινοβουλευτικήν, ὥστε ὀρθὸν εἶναι νὰ προβαίνετε καὶ εἰς ὑποδείξεις εἰς ἐμέ.

§37Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἔχω πεῖραν. Ἔχω θητεύσει ἐπὶ τριάκοντα χρόνια εἰς τὸ Κοινοβούλιον τοῦ λαοῦ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κουτσοχέρα, καθήσατε παρακαλῶ.

§39Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων εἶναι αὐτά; (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ ποὺ μοῦ τὸ λέγετε. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις εἶναι συνδεδεμέναι μὲ ὡρισμένα πολιτικὰ γεγονότα καὶ μὲ ὡρισμένην ἐθνικὴν κρίσιν καὶ δὲν θὰ μοῦ εἴπητε σεῖς ἐὰν θὰ λάβω ἢ ὄχι θέσιν ἔναντι τῆς κρίσεως αὐτῆς.

§41Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἐφαρμόσατε τὸν Κανονισμόν.

§42Φ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μοῦ ἐπιτρέπετε τὴν διακοπὴν καὶ μοῦ δίδετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ ἑξῆς: Προχθές, μετέβην μὲ τὸν κ. Παπανδρέου εἰς τὸν Ἁλμυρόν. Ὅταν ἐφθάναμεν ἐκεῖ, δέκα τρακτὲρ ἀνήκοντα εἰς ἰδιοκτήτας ποὺ εἶναι ὀπαδοὶ τοῦ κόμματός σας, ἐκρήμνισαν τὴν ἁψίδα, τὴν ὁποίαν εἴχομεν στήσει διὰ τὸν Ἀρχηγόν μας καὶ ἐν συνεχείᾳ ἔθεσαν τὰ τρακτὲρ ἔμπροσθεν τοῦ δρόμου διὰ νὰ μὴ περάσῃ ὁ Ἀρχηγός. Ἐξέσχισαν δὲ τὰς φωτογραφίας τοῦ Ἀρχηγοῦ μου καὶ ἀπώθησαν τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὁπλίτας τῆς Χωροφυλακῆς. Ὅταν τοὺς εἶπον οἱ χωροφύλακες διατί τὰ κάμνετε αὐτά, τοὺς εἶπον, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα Κράτος. Τὰ ἐγκρίνετε αὐτὰ τὰ πράγματα; Ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Διοικητὴν τῆς Χωροφυλακῆς νὰ μοῦ δώσῃ τὰ ὀνοματεπώνυμα αὐτῶν καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν δίδει τίποτε. Δι’ ὅλα αὐτὰ εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ ψηφίσητε.

§43Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὅταν ἐπὶ ἑβδομάδας αἱ ὁμάδες τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε δημιουργοῦν τὰ ὅσα δημιουργοῦν εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἀλλοῦ, ὅταν εἰς τὴν ὕπαιθρον αἱ ὁμάδες τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε, ἐκφοβίζουν καὶ τρομοκρατοῦν τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας.... (Φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ.: Ψέμματα). ... εἶναι σύμπτωμα ἐθνικῆς ὑγείας, ὅτι ὑπάρχουν καὶ μερικοί, οἱ ὁποῖοι ἀνθίστανται καὶ ἐγείρονται. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Ἀλλ’ ἐξακολουθῶ νὰ θέτω τὰ ἐρωτήματά μου. Ἔπρεπεν, ἐπειδὴ ἔπεσεν ὁ κ. Παπανδρέου, ἐπειδὴ ἔχασε τὴν ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν, νὰ σχίζωνται καὶ νὰ ποδοπατῶνται αἱ ἀντίθετοι πρὸς αὐτὸν ἐφημερίδες καὶ νὰ παρεμποδίζωνται, ἀπειλούμενοι, οἱ ἐλεύθεροι πολῖται εἰς τὴν προμήθειαν ἐφημερίδων ἀπὸ τὰ περίπτερα, ἐφημερίδων μὴ προσκειμένων εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἢ εἰς τὴν ΕΔΑ; Ἔπρεπε νὰ συμβοῦν ὅλα αὐτὰ καὶ ὅσα ἀκόμη προετοιμάζονται, ἐπειδὴ ὁ κ. Παπανδρέου ἔχασε τὴν ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν;

§44Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ἔχει τὸν λαόν.

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵσταται, τάχα, ὁ κ. Παπανδρέου, ὡς ἀξία...

§46Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. ... ὁ λαὸς θὰ δώσῃ... (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Λυμπέρη, παρακαλῶ, τοὐλάχιστον, ὄχι σεῖς, διότι γνωρίζω τὰ πρὸς ἐμὲ φιλικά σας αἰσθήματα καὶ μὴ ἐξάπτεσθε, τοὐλάχιστον σεῖς.

§48Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν. Τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ δὲν τὴν ἔχασε.

§49Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων πρέπει νὰ ὁμιλῆτε.

§50Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος, λόγῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ὑποδείξατε εἰς τοὺς δύο κυρίους, ὅτι ἔχω ἐλευθερίαν λόγου εἰς τὸ βῆμα καὶ δὲν θὰ μοῦ ὑποδεικνύουν αὐτοὶ τί θὰ λέγω. Ὑποδείξατε εἰς τοὺς δύο κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἀγνοοῦν τί σημαίνει Σύνταγμα καὶ τί σημαίνει Πολίτευμα δημοκρατικόν, νὰ σιωπήσουν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Καθήσατε, παρακαλῶ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον. Ὁ κ. Πρόεδρος ἔχει τὸν λόγον. Δὲν ἐπιτρέπονται διακοπαί. Παρακαλῶ, κύριοι βουλευταί, εἶναι καθῆκον ἐπιβεβλημένον, ὡς τίμιοι ἄνδρες, νὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας.

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐξαντλήσω τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα θεωρῶ ἐθνικὸν χρέος μου νὰ θέσω ἐνώπιόν σας. Καὶ ἐρωτῶ, ἵσταται ὁ κ. Παπανδρέου, ὡς ἀξία, ὑπεράνω τῆς ἀξίας τῆς γαλήνης τοῦ τόπου καὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν; Ἵσταται ὁ κ. Παπανδρέου, ὡς ἄτομον, ὑπεράνω τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Συντάγματος;

§54Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Πολὺ πιὸ ψηλά. Δὲν συμμαχεῖ μὲ τὸ Ε.Α.Μ.

§55Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε, τάχα, ὁπωσδήποτε καὶ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ μείνῃ Πρωθυπουργὸς καὶ νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν ἐκείνην, ἔστω καὶ ἐὰν ἔχῃ χάσει τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς; (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§56Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)... ὁ λαὸς θὰ τὸ εἴπῃ.

§57Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, σεῖς οἱ ὁποῖοι κραυγάζετε, μάθετε, ὅτι τὸ Σύνταγμά μας δὲν θεσπίζει τὴν ἀρχὴν τοῦ Φύρερ τοῦ λαοῦ. Τὸ Σύνταγμά μας προβλέπει μόνον τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ τὴν κοινοβουλευτικὴν Κυβέρνησιν. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§58Χ. ΧΟΝΔΡΟΜΜΑΤΙΔΗΣ. Διατί δὲν θέλετε τὰς ἐκλογάς; Μόνον αἱ ἐκλογαί...

§59Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος λόγῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§60Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Ὁ Ἀρναούτης σᾶς γυρεύει... Τί λέτε διὰ τὸν Ἀρναούτην;

§61Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς εἰς θέσιν νὰ ὁμιλῆτε διὰ τὸν Ἀρναούτην. Ὁ Ἀρναούτης εἶναι ἕνας στρατιώτης τιμημένος μὲ γεμᾶτο τραύματα τὸ στῆθος.

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον, ὅτι τὸ Σύνταγμά μας προβλέπει μόνον τὴν κοινοβουλευτικὴν Κυβέρνησιν καὶ μόνον αὐτὴν καὶ θέτω τὸ ἐρώτημα, μήπως... (Φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ.–κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀναμείνω μέχρις ὅτου ἐπιβληθῇ πλήρως ἡ τάξις καὶ μέχρις ὅτου κατωρθώσετε νὰ ἐπιβληθῆτε, διότι αὐτὸ εἶναι πρωτοφανὲς φαινόμενον καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ ἠμπορῆτε νὰ τὸ δαμάσητε, ἀλλὰ θὰ ἀναμείνω μέχρις ὅτου ὑπάρξῃ τάξις. Δὲν εἶναι δυνατὸν 5–8 βουλευταί, διότι τόσοι εἶσθε μόνον, νὰ προκαλῆτε αὐτὴν τὴν ἀναταραχήν· 5–8 εἶσθε. Δὲν εἶσθε περισσότεροι. Εἶσθε ἡ ἐσχάτη μειοψηφία τῆς Βουλῆς.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς ΕΡΕ). Καὶ οἱ ἀνάξιοι.

§64Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Διότι δὲν συμμαχοῦμε μὲ τὸ ΕΑΜ;

§65Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Εἶναι τραμποῦκοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀφήνουν τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ μεγαλυτέρου κόμματος νὰ ὁμιλήσῃ. (Οἱ κ.κ. Κατσώτας, Κουτσοχέρας καί τινες ἄλλοι βουλευταὶ τῆς Ε. Κ. ἱστάμενοι ὄρθιοι διαμαρτύρονται ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§66Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ βλέπω θορυβοῦντας 5–8 βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἐσχάτην μειοψηφίαν.

§67Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις θέλω μόνον νὰ εἴπω. (Θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ὄχι, ὄχι.

§69Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ἱκετεύω, ὡς νέος βουλευτὴς νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§70Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετά, κ. Παπαδόπουλε. Ὅπως ὁ κ. Μπακόπουλος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς σᾶς, ἔτσι καὶ ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπιβάλω εἰς τοὺς δικαίως ἐξαφθέντας βουλευτὰς τῆς ΕΡΕ νὰ ἡσυχάσουν διὰ νὰ μοῦ κάμετε τὴν διακοπήν.

§71Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένω, κ. Πρόεδρε καὶ δικαιοῦμαι ὡς νέος βουλευτὴς νὰ παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε.

§72ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ὄχι, ὄχι.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε;

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ὄχι, ὄχι. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέπει τὴν διακοπὴν ὁ κ. Πρόεδρος.

§77Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ προλαμβάνητε τὰς ἰδικάς μου ἀποφάσεις. Ἐὰν νομίζω, διὰ λόγους εἴτε κοινοβουλευτικῆς εὐγενείας, εἴτε πρὸς ἀποτροπὴν μακρῶν ἐπεισοδίων, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψω διακοπήν, θὰ τὸ ἀποφασίσω μὲ σύμφωνον γνώμην τοῦ κ. Προέδρου ἐγώ. Παρακαλῶ νὰ μὴ προλαμβάνητε. Κύριε Παπαδόπουλε, θέσατέ μου τὸ ἐρώτημα, ἀλλὰ ἐντὸς ἑνὸς λεπτοῦ.

§78Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἔντιμον, εὐγενὲς καὶ ἠθικόν. Ἀπὸ τοῦ 1944 μέχρι σήμερον, ἐμεσολάβησαν 21 χρόνια. Κλητὴρ διὰ νὰ διορισθῇ ἕνας Ἕλλην πολίτης, ἐχρειάζετο πιστοποιητικὸν κοινωνικῶν φρονημάτων. Τί ἄλλαξεν, ἢ σεῖς τὸ ἐγκρίνετε, Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος νὰ διορίζεται ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχει εὐθύνας ἀκόμη εἰς τὸ ἀχνίζον αἷμα τοῦ Κιλκίς, τοῦ Κούκου, τῆς Δράμας, τοῦ Ψαρροῦ καὶ τόσων ἄλλων ἐθνικοφρόνων πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι ὡς μόνον ἀσθενὲς εἶχον, ὅτι ἠγωνίσθησαν διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς Πατρίδος; Μέσα εἰς τὰ θύματα αὐτὰ εἶμαι καὶ ἐγώ, τοῦ ὁποίου ἑκατοντάδες συγγενεῖς κεῖνται εἰς τὸ χῶμα, ὑπαιτιότητι τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ. Σεῖς τὸ ἀνέχεσθε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Δὲν σᾶς δημιουργεῖται κρίσις συνειδήσεως; Ποῦ εἶναι ἡ ἔντιμος στάσις σας; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ποῦ εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός, ποῦ εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ Βασιλικὴ Χωροφυλακή;

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθω εἰς τὸ θέμα, ἀλλὰ ἀρκοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι περίεργος ἡ ἔκρηξις ἡ ὁποία κατέλαβε τὸν κ. Παπαδόπουλον, ὅταν ἔπαυσεν ὁ κ. Τσιριμῶκος νὰ ὑποδεικνύεται ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ σας Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ νὰ καταλαμβάνῃ διὰ τῆς θελήσεως ὅλων ὑμῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§80Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐγὼ δὲν τὸν ἐψήφισα...

§81Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀφορισμὸν τὸν ὁποῖον ἐκάματε. Κύριε Πρόεδρε, εἴπατε, ὅτι ἡ Ε.Κ. τὸν κ. Τσιριμῶκον τὸν ἀνέδειξε Πρόεδρον τῆς Βουλῆς—ὀρθῶς—τὸν ἀνέδειξεν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὀρθῶς. Ἀλλὰ καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην φορὰν ἦτο ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ.

§82Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρ. Κυβερνήσεως). Δὲν δέχομαι, ὅτι ἤμην ὑπὸ ἐποπτείαν. Ἔπρεπε νὰ αἰσχύνεσθε, διότι λέγετε τοιούτους λόγους. Ἀρκετὴ εἶναι ἡ ὀξύτης, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, ἔπρεπε νὰ ἐντρέπεσθε καὶ σεῖς καὶ οἱ κύριοι ποὺ κραυγάζουν, οἱ ὁποῖοι μέχρι χθὲς μοῦ ἐξεδήλωναν τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν ἀγάπην των.

§83Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ διὰ τὴν ταραχήν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πάντοτε μὲ οἱανδήποτε προϋπόθεσιν εἶναι ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Διατί ἡ ταραχή, αὐτὸ θὰ εἰπῇ Ὑπουργὸς καὶ αὐτὸ θὰ εἰπῇ Πρωθυπουργός. Μάλιστα, τότε ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶχεν ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῶν ὀργάνων Δημοσίας Τάξεως, ἐνῷ σήμερον ὡς Πρωθυπουργὸς ὁ κ. Τσιριμῶκος ἔχει ἁρμοδιότητα καὶ ἐπὶ τῶν ὀργάνων αὐτῶν. Δὲν ἐνόμιζον λοιπόν, ὅτι ὅσα εἶπον ἔθιγον κανένα. Ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ ἀμφισβητήσητε.

§84Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἀνεφέρθη εἰς τὸ παρελθὸν τοῦ κ. Τσιριμώκου, διέκοψε σειρὰν συλλογισμῶν, τοὺς ὁποίους θὰ ἔθετον ἐνώπιόν σας, πιστεύω δὲ ὅτι ἔργον τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῶν ἀνερχομένων εἰς τὸ βῆμα εἶναι νὰ ἀναπτύσσουν συλλογισμούς, εἴτε οἱ συλλογισμοὶ αὐτοὶ γίνονται ἀποδεκτοὶ εἴτε ὄχι. Θὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ σημεῖον τῶν συλλογισμῶν μου εἰς τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν ἡ διακοπή. Εἶχον θέσει τὸ ἐρώτημα μήπως κατὰ τὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἐσημειώθη μετὰ τὴν διαφωνίαν τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου μὲ τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ πολιτεύματος, μήπως δὲν ἐτηρήθη ἡ Συνταγματικὴ διαδικασία καὶ δὲν ἐγένοντο σεβασταὶ αἱ ἀρχαὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς παραδόσεως. Ἐὰν δὲν ἐτηρεῖτο ἡ Συνταγματικὴ διαδικασία τότε, κύριοι συνάδελφοι τὸ 1–1–4 θὰ ἦτο θεμιτὸν σύνθημα. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἄρθρα τοῦ Συντάγματος, τὰ ὁποῖα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κραυγάζουν 1–1–4, τὰ ἀγνοοῦν προφανῶς. Καὶ οἱ μὴ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἄκραν ἀριστερὰν δυνατὸν νὰ μὴ τὰ ἀγνοοῦν, δὲν ἐννοῶ τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς τὰ γνωρίζουν, ἀλλὰ τοὺς ἄλλους τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὸν κομμουνισμόν. Εἶναι πιθανώτατον, λέγω, νὰ μὴ τὰ ἀγνοοῦν. Οἱ παρασυρόμενοι ὅμως ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀσφαλῶς τὰ ἀγνοοῦν. Ἀγνοοῦν καὶ τὸ ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἄρθρα τοῦ Συντάγματος καὶ ἂν τοὺς ἐρωτήσητε ἐὰν ὑπάρχῃ 115 ἄρθρον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντήσουν. Τὸ Σύνταγμά μας δὲν εἶναι, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ὁ ὅρος, «σλόγκαν» ὅπως τὸ θέλουν οἱ κομμουνισταὶ ἢ οἱ παρασυρόμενοι ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου νέοι, ἀλλὰ εἶναι σύστημα πολιτικῶν κανόνων καὶ διατάξεων. Καὶ ἐτηρήθησαν αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἐδόθη ἐντολὴ εἰς τὸν τέως Πρόεδρον τῆς Βουλῆς σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως καὶ ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν ἐνεφανίσθη πρὸ τῆς Βουλῆς. Δικαίωμα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ οἱουδήποτε ἐξ ὑμῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἤθελε νὰ ἐγκρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Ἀθανασιάδη–Νόβα, ἦτο νὰ τὴν καταπολεμήσῃ, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Αὐτὸ σημαίνει Δημοκρατία, αὐτὸ σημαίνει πολίτευμα. Ὡς πρὸς τὴν ΕΡΕ, λόγῳ τῶν περιστάσεων, ἀλλὰ καὶ βάσει παλαιοτέρας δηλώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον προβῆ κατὰ τὸν Φεβρουάριον ἐν ὀνόματι τῆς ΕΡΕ, ἐθεώρησεν ἡ ΕΡΕ καθῆκον της νὰ δώσῃ ψῆφον ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Νόβα δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποσπάσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας τοῦ Σώματος. Ἐσχηματίσθη τότε ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ χθὲς ἐμφανισθεῖσα ἐνώπιον ἡμῶν. Ἀπὸ τὴν Ε.Κ. προέρχεται καὶ ἡ δευτέρα αὐτὴ λύσις. Καὶ ἐρωτῶ. Ὑπῆρξεν ἡ δευτέρα αὐτὴ λύσις ἡ ἐνδεδειγμένη; Συνταγματικῶς καὶ ἡ δευτέρα λύσις ἀπολύτως ἄμεμπτος.

§85Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ἀρναούτικος.

§86Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἀπόψεως, ὅμως, οὐσίας ἐθεώρησα δικαίωμά μου νὰ δηλώσω ἀμέσως, ὅτι ἡ ΕΡΕ παρακολουθεῖ μὲ ἐπιφύλαξιν τὴν νέαν αὐτὴν φάσιν τῆς πολιτικῆς κρίσεως.

§87Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκούμενος). (Φωναί, θόρυβος). Παραβιάζετε τὸν Κανονισμόν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§88Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί ἐξεδηλώθη ἡ ἐπιφύλαξις; Ἐξεδηλώθη διὰ δύο λόγους. Πρῶτον, διότι δὲν ἦτο αὐτονόητον, τοὐλάχιστον διὰ τὴν ΕΡΕ, ὅτι καὶ ἡ δευτέρα αὐτὴ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ προέρχεται ἀπὸ τοὺς κόλπους τῆς Ε.Κ. Καὶ δεύτερον... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν δὲν τὸν ἠθέλατε. Τώρα τὸν θέλετε Πρωθυπουργόν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§90Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δεύτερον, διότι, ἐφ’ ὅσον προεκρίθη, εἴτε ὀρθῶς, εἴτε ἐσφαλμένως ἡ λύσις αὐτή, λύσις Κυβερνήσεως προερχομένης καὶ πάλιν ἐκ τῆς Ε.Κ., ἔπρεπε κατ’ ἐμέ, ὁ λαβὼν τὴν ἐντολὴν νὰ εἶχε τοὐλάχιστον ὅπως εἶχεν ὁ κ. Ἀθανασιάδης–Νόβας, σαφὲς τεκμήριον, ἢ σοβαρὰς ἐνδείξεις, ὅτι ἐκπροσωπεῖ οὐσιώδη τινὰ ὁμάδα τοῦ κόμματος ἀπὸ τὸ ὁποῖον προήρχετο. Κυρίως αὐτοί, διὰ νὰ μὴ εἴπω μόνον αὐτοὶ ὑπῆρξαν οἱ λόγοι τῆς ἐπιφυλάξεως τὴν ὁποίαν εἶχον διατυπώσει. Οἱ ἄλλοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καθαρῶς πολιτικὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ συναισθηματικὸν ἢ ἔχουν ἔστω χαρακτῆρα πολιτικόν, συνδεόμενον ὅμως μὲ τὸ παρελθὸν τοῦ κ. Τσιριμώκου, ἔπρεπεν, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐκρίνετο, ὅτι ἦτο ἀναγκαία ἡ συγκρότησις τοιαύτης Κυβερνήσεως, νὰ ὑπερνικηθοῦν.

§91Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀκόμα, κ. Πρόεδρε, Κυβέρνησις. (Κωδωνοκρουσίαι).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀγγελούση... (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος).

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τύπος ὁ προσκείμενος εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. ἐπιζητεῖ κατ’ αὐτάς, ὅπως συνέβη καὶ μὲ μερικοὺς ἐξ ἡμῶν, νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν ΕΡΕ, ὑπενθυμίζων τὸ παρελθὸν τοῦ κ. Τσιριμώκου. Εὐχαριστοῦμεν. Εἶναι συγκινητικὴ ἡ ἀπέναντί μας διάθεσις μερίδος τοῦ τύπου, ὅπως εἶναι συγκινητικὴ καὶ ἡ διάθεσις ἐνίων ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπαναλάβατε ὅσα εἰς τὸν τύπον τοῦ κ. Παπανδρέου ἀναγράφονται κατ’ αὐτάς. Ὅταν ἕως χθὲς συνειργάζετο ὁ κ. Τσιριμῶκος μὲ τὸν κ. Παπανδρέου, ὁ κ. Τσιριμῶκος, ἀξιότιμοι, κ. συνάδελφοι, εἶχε μόνον τὸ παρελθόν του. Καὶ βάσει αὐτοῦ τοῦ παρελθόντος προήγαγεν ὁ κ. Παπανδρέου τὸν κ. Τσιριμῶκον εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Καὶ βάσει αὐτοῦ τοῦ παρελθόντος διώρισε τὸν κ. Τσιριμῶκον Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν. Σήμερον ὁ κ. Τσιριμῶκος, πέραν τοῦ παρελθόντος του, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμῶ σήμερον νὰ κρίνω, ἔχει καὶ παρόν, τὸ ὁποῖον τὸν ἐμφανίζει... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§94Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ἀνένηψε.

§95Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ..... τὸν ἐμφανίζει ἀποφασισμένον νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν γαλήνην τοῦ λαοῦ, συντασσόμενος...

§96Ι. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Καθῆστε εἰς τὴν θέσιν σας κ. Χαραλαμπόπουλε. (Ὁ κ. Χαραλαμπόπουλος ἐπιμένει νὰ διακόψῃ. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δέχομαι. Κύριε Πρόεδρε, ἀνακαλέσατέ τον εἰς τὴν τάξιν. (Ὁ κ. Χαραλαμπόπουλος ἐπιμένει εἰς τὴν διακοπήν).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Χαραλαμπόπουλε, δὲν ἐπιτρέπεται διακοπή. Ἐγγραφῆτε νὰ ὁμιλήσητε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§100Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ συμπληρώσω τὴν φράσιν μου. Σήμερον ὁ κ. Τσιριμῶκος ἔχει ὡρισμένον παρόν, τὸ ὁποῖον τὸν ἐμφανίζει ἀποφασισμένον νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν γαλήνην τοῦ λαοῦ, ἀντιτασσόμενος εἰς τὰς ἀνατρεπτικὰς ἐνεργείας τῶν ἄλλοτε μὲν ἰδικῶν του συμμάχων, νῦν δὲ συμμάχων τοῦ κ. Παπανδρέου. (Χειροκροτήματα).

§101Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ὅλοι οἱ γενίτσαροι ἔτσι κάνουν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, δημιουργεῖται ἐπεισόδιον εἰς τὸ βάθος τῆς αἰθούσης, ὅπου κινοῦνται ἀπειλητικῶς οἱ κ.κ. Κακαρᾶς, Λουλακάκης, Παπαλουκᾶς, Γεροκωστόπουλος καὶ ἄλλοι).

§102Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δημοκρατία θὰ κινήσῃ, παρὰ τὴν ἀντιδημοκρατικὴν δημαγωγίαν σας. Δὲν ἔχετε δημοκρατικὴν ἀγωγήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§103Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ παλληκαριὰ εἶναι ἡ Δημοκρατία καὶ θὰ νικήσῃ. Παρακαλῶ νὰ τὸ γράψετε καὶ νὰ τὸ ὑπογραμμίσετε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ καθίσατε εἰς τὰς θέσεις σας.

§105Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος, τί νὰ κάνῃ ὁ ἄνθρωπος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τίποτε. Τέτοιο φαινόμενον δὲν ὑπῆρξε ποτέ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§106Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἡ Ε.Ρ.Ε. γίνεται ὑπεράσπισις τοῦ ΕΑΜ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§107Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ θέσω καὶ πρὸς τὸν Τύπον...

§108Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν διακοπήν..... (Θόρυβος, καὶ φωναὶ ἐκ μέρους τῆς Ε.Ρ.Ε., κωδωνοκρουσίαι).

§109Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Μπαλτατζῆ. Ὅταν τελειώσω τοὺς συλλογισμούς μου.

§110Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν.

§111Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τελειώσω τοὺς συλλογισμούς μου, σχετικῶς μὲ τὸ θέμα αὐτό, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ διακόψετε· ἀλλὰ θὰ εἶναι αὐτὴ ἡ τελευταία διακοπή, τὴν ὁποίαν θὰ δεχθῶ.

§112ΦΩΝΑΙ. (Ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε.). Εὖγε, εὖγε.

§113Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέτω, λοιπόν, τὸ ἐρώτημα: Πῶς νομιμοποιεῖται ἠθικῶς καὶ ἐθνικῶς ὁ τύπος τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ πῶς νομιμοποιεῖσθε σεῖς, ὅσοι μὲ διακόψατε, λέγοντες πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ὀφείλομεν νὰ καταψηφίσωμεν τὸν κ. Τσιριμῶκον, ὡς πρώην συναγωνιστὴν τῶν σημερινῶν συναγωνιστῶν τοῦ κ. Παπανδρέου; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε.). Τὰ πολιτικὰ κόμματα, κ.κ. βουλευταί, τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ ὑπηρετοῦν τὴν χώραν καὶ ὄχι ὡρισμένα πρόσωπα, τὰ πολιτικὰ κόμματα, ὀφείλουν νὰ ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ ἐνθυμῶνται, ὅταν πρέπει, ἀλλὰ καὶ νὰ λησμονοῦν, ὅταν τὸ ἐπιβάλλῃ ἡ ἱστορικὴ ὥρα. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§114Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ὅταν σᾶς συμφέρῃ τὰ ξεχνᾶτε.

§115Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ Βουλή, δὲν εἶναι καθόλου εὐχάριστον καὶ πρῶτος ἐγὼ λυποῦμαι, διότι δυσχεραίνεσθε εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών σας, ἐκ τῆς δημιουργίας τοῦ θορύβου.

§116Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν λύπην σας.

§117Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἐθεώρησε τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν πολιτικὴν κρίσιν, ὡς ἀντισυνταγματικὴν καὶ ἀντιδημοκρατικὴν καὶ κατόπιν τούτου τὸ Κόμμα μας ἀπεφάσισε νὰ ἀπόσχῃ ἀπὸ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς. Καὶ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἤλθομεν εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἴχατε ὑποβάλει ἔνστασιν ἀπαρτίας καὶ διὰ νὰ μὴ δυσχερανθῇ ἡ περαιτέρω λειτουργία τοῦ Σώματος, εἴπομεν νὰ εἴμεθα καὶ ἡμεῖς παρόντες.

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε παρόντες μὲ τὰς κραυγάς σας.

§119Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀντιληφθῆτε, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἰς τὴν οὐσίαν, ἐκπροσωπεῖ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ... (Φωναὶ, θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε., χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ. Κωδωνοκρουσίαι)... εἶναι ἀδύνατον εἰς ἡμᾶς νὰ παρακολουθοῦμεν αὐτὸ τὸ θέαμα τῶν συνταγματικῶν ἀναπτύξεων καὶ τῶν ἐξελίξεων, τῶν τελευταίων, τῶν πολιτικῶν, ὡς βουβὰ πρόσωπα. Εἶναι ἀδύνατον...

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐχορήγησα τὸ δικαίωμα ἁπλῆς διακοπῆς, ἀλλὰ σεῖς ἀγορεύετε.

§121Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον, ἀνθρωπίνως, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιτρέπετε ἐρωτήσεις καὶ διακοπάς...

§122Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπέτρεψα πολλάς. Ἐνῷ ὁ Ἀρχηγός σας, ποτὲ δὲν ἐπιτρέπει καμμίαν, διὰ νὰ μὴ χαλάσῃ τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν καὶ τῶν ὡραίων λόγων του.

§123Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θὰ μᾶς ἐπιτρέψετε μερικὰς διακοπάς, διότι ἀντιλαμβάνεσθε, κ. Πρόεδρε, ὅτι μᾶς εἶναι ἀδύνατον καὶ τὰ ἰδικά μας νεῦρα νὰ συγκρατήσωμεν, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, εἰς αὐτὰς τὰς κρισίμους στιγμάς, ποὺ διέρχεται ἡ πατρίς μας, ποὺ ἀντιμετωπίζωμεν μίαν κρίσιν ἄνευ προηγουμένου, καὶ ὁλόκληρος ὁ λαὸς εὑρίσκεται ἐπὶ ποδός, δὲν εἶναι δυνατόν, εἰς ἡμᾶς, νὰ μὴ ὑψώσωμεν τὴν φωνὴν τῆς διαμαρτυρίας μας. Ἀλλά, διὰ νὰ συγκρατήσωμεν τὸ ἐπίπεδον τῆς συζητήσεως...

§124Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ συνεκρατήσατε ἀπόψε, ἀπέναντί μου; Σημειοῦται μία πρωτοφανὴς διαγωγὴ ἀπέναντι Ἀρχηγοῦ Κόμματος ἢ καὶ ἁπλοῦ βουλευτοῦ, εὑρισκομένου εἰς τὸ βῆμα.

§125Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἀνέλθωμεν εἰς τὸ βῆμα... (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι)... Ἀναγκάζονται οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, νὰ παίρνουν αὐτὴν τὴν θέσιν, ὑπεραμυνόμενοι αὐτὴν τὴν στιγμήν, τῆς συνταγματικῆς τάξεως καὶ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν.

§126Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, κύριε, νὰ κάμετε ἀγόρευσιν. Σᾶς ἐπέτρεψα μίαν διακοπήν, ἀλλ’ ὄχι νὰ βγάζετε λόγους μπαλκονιοῦ. Νὰ πᾶτε ἀλλοῦ νὰ βγάλετε λόγους μπαλκονιοῦ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι)

§127Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ εἴπω. Ζητοῦμεν ἐκλογάς. Γιατὶ τὰς τρέμετε; Μεταφέρομεν τὴν φωνὴν τοῦ μαχομένου λαοῦ, ποὺ ζητεῖ ἐκλογάς... (Συνεχίζει ἐν μέσῳ φωνῶν καὶ θορύβου, μὴ ἀκουόμενος).

§128Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπαιτῶ νὰ καθήσῃ κάτω ὁ κ. Μπαλτατζῆς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι. Ὁ κ. Μπαλτατζῆς, ὁμιλεῖ, ἐν μέσῳ γενικοῦ θορύβου, μὴ ἀκουόμενος)...

§129Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πταίω ἐγὼ ποὺ ἐπέτρεψα εἰς τὸν κ. Μπαλτατζῆν, νὰ μὲ διακόψῃ. Ἀλλὰ ἐξέφυγεν ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς Κοινοβουλευτικῆς τάξεως. (Νέος θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι. Πολλοὶ βουλευταὶ ὄρθιοι χειρονομοῦν καὶ διαπληκτίζονται, ἀνταλλάσσοντες φράσεις, μὴ ἀκουομένας).

§130Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κύριε Κανελλόπουλε. Δὲν δικαιοῦσθε εἰς τὸ μέλλον, νὰ ὁμιλῆτε ἐναντίον τοῦ ΕΑΜ– ΕΛΑΣ καὶ ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, ἀφοῦ διὰ τῆς ψήφου σας, ἐγκαθιστᾶτε Κυβέρνησιν τοῦ ΕΑΜ–ΕΛΑΣ.

§131Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πῶς βγαίνει ὁ κ. συνάδελφος, ἀπὸ τὴν θέσιν του καὶ μὲ διακόπτει;

§132Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Διὰ τὰ κατεψυγμένα τῆς Εὐρυδίκης, δὲν μᾶς λέτε τίποτε.

§133Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ φαινόμενον αὐτό, τὸ ἀποψινόν, ἀποδεικνύει, ὅτι ἕνα τμῆμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔχει ἀπολύτως ἀγνοήσει τὶ σημαίνει δημοκρατία, τὶ σημαίνει πολίτευμα, τί σημαίνει σεβασμὸς τῶν θεσμῶν, τί σημαίνει Κοινοβούλιον. Οἱ κύριοι αὐτοί, δὲν ἔχουν συνείδησιν δημοκρατίας. Δὲν ἔχουν...

§134Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Βεβαίως, θὰ πηγαίνω μὲ τοὺς φοιτητὰς καὶ τοὺς ἄλλους δημοκρατικοὺς πολίτας καὶ θὰ φωνάζω 1–1–4. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἀρετὴ καὶ παλληκαριὰ εἶναι ἡ δημοκρατία.

§135Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ καθήσετε. Πηγαίνετε εἰς τὰ προπύλαια τοῦ Πανεπιστημίου διὰ νὰ φωνάζετε καὶ νὰ ἐξάπτετε τὰ πνεύματα.

§136Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Βεβαίως, θὰ πηγαίνω καὶ θὰ φωνάζω 1–1–4. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἀρετὴ καὶ παλληκαριὰ εἶναι ἡ Δημοκρατία.

§137Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ σᾶς σηκώνουν στὰ χέρια οἱ κομμουνισταί.

§138Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἀνακριβές. Ἐνθυμεῖσθε, εἴμεθα μαζὶ τὸ 1935 εἰς τὴν Κεντρικὴν Ἐπιτροπὴν Δημοκρατικοῦ Ἀγῶνος.

§139Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὁμιλεῖ ὄρθιος καὶ ἐν μέσῳ θορύβου, μὴ ἀκουόμενος). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, δημιουργεῖται ἐπεισόδιον εἰς τὸ κέντρον τῆς αἰθούσης, μεταξὺ διαφόρων βουλευτῶν, χειρονομούντων, ὁμιλούντων καὶ μὴ ἀκουομένων, συνεπεία τοῦ ὁποίου, ὁ κ. Πρόεδρος, διακόπτει τὴν συνεδρίασιν ἐπ’ ὀλίγον).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις.

(Ὥρα 8.50′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 9.05′ μ.μ.)

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§142Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον, ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἀνταποκρινόμενος εἰς τὸ ἐθνικὸν μας αἴσθημα καὶ εἰς τὴν καλῶς ἐννοουμένην παλληκαριὰν τῶν Ἑλλήνων, νὰ ἀπευθύνω θερμὴν ἔκκλησιν πρὸς ὅλους ὑμᾶς, τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ σεβασθῶμεν τὴν ἱστορίαν καὶ τὴν παράδοσίν μας. Εἴμεθα Ἕλληνες καὶ τὸ καυχώμεθα, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ἀποδεικνύωμεν τοῦτο καὶ διὰ τῶν πράξεών μας καὶ πρέπει ἀκόμη νὰ σκεπτώμεθα ὡς Ἕλληνες μέχρις ὅτου μᾶς καλύψῃ τὸ ἅγιον χῶμα τῆς Ἑλληνικῆς πατρίδος καὶ νὰ ἀφήσωμεν παράδοσιν καὶ ἱστορίαν ἀκραιφνῶν Ἑλλήνων. Ἐν ὀνόματι ὅλων αὐτῶν, ποιοῦμαι ἔκκλησιν καὶ ζητῶ νὰ ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ χώρα μας καὶ νὰ σεβασθῶμεν τὴν παράδοσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Ἱστορίαν. (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. Λυμπέρης, καλεῖται νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν, ἐπὶ μιᾶς φράσεώς του, ἡ ὁποία παρεξηγήθη, λόγῳ τοῦ θορύβου.

§144Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ἂν δέχεται καὶ ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος.

§145Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως, κάμετε τὴν διευκρίνισιν, ἀλλὰ παρακαλῶ, ἠρέμως.

§146Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προηγουμένως, ὁμιλῶν εἰς μίαν διακοπήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸν Πρόεδρον κ. Κανελλόπουλον, εἶπον τὴν ἑξῆς φράσιν: «Θὰ σᾶς θάψῃ ὁ λαός, διὰ τῆς ψήφου του». Ἡ ἑξῆς φράσις «θὰ σᾶς θάψῃ διὰ τῆς ψήφου», διεστρεβλώθη ἀπὸ ὡρισμένους, ἢ ἠμπορεῖ, κατὰ λάθος, ἀκουστικόν, νὰ τὸ ἤκουσαν ἔτσι, ὅτι εἶπον, ὅτι «θὰ σᾶς σφάξῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός». Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ζωήν μου ἐγώ, οὐδέποτε ὑπῆρξα σφαγεύς, καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ βάλω εἰς τὸ στόμα μου τοιαύτην φράσιν. Καὶ πάλιν διευκρινίζω, ὅτι εἶπον τὴν φράσιν, ὅτι «θὰ σᾶς θάψῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὴν ψῆφον του πολιτικῶς». Αὐτὴν τὴν διευκρίνισιν ἤθελον νὰ κάμω.

§147Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐμνημόνευσα τὰς ἐπιφυλάξεις, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν ἅμα τῇ ἀναθέσει τοῦ σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως εἰς τὸν κ. Η. Τσιριμῶκον. Ἐξήγησα, διατί, κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, εἶπον — αὐτὴ ἦτο ἡ δήλωσίς μου κατὰ λέξιν — ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. παρακολουθεῖ μὲ ἐπιφύλαξιν τὴν νέαν φάσιν τῆς πολιτικῆς κρίσεως. Ἤδη, ἐρωτῶ. Ὑπάρχει λόγος νὰ διατηρηθῇ ἡ ἐπιφύλαξις αὐτή; Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διατηρηθῇ. Καὶ σήμερον τὴν πρωΐαν εἰς τὴν συνέλευσιν τῶν βουλευτῶν τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, διεπιστώθη, ὅτι αἱ ἐπιφυλάξεις, αἱ ὁποῖαι κατεῖχον τὴν σκέψιν μας, ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τσιριμώκου, ἔπρεπε νὰ ἀρθοῦν καὶ ἐδόθη εἰς ἐμέ, — εἰς τοῦτο ὑπῆρξεν ἀπόλυτος ὁμοφωνία — ἐν λευκῷ ἡ ἐξουσιοδότησις, νὰ προβῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἰς δήλωσιν, σχετικῶς μὲ τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν θὰ τηρήσωμεν ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ προγραματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν συντεταγμέναι — καὶ αὐτὸ εἶναι ὁ εἷς ἐκ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους ἤρθησαν αἱ ἐπιφυλάξεις μας — μὲ πολλὴν προσοχήν, ἀντιθέτως πρὸς ὡρισμένας φράσεις προηγουμένων δηλώσεων τοῦ κ. Τσιριμώκου, μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεώς του. Ἐὰν ἀνταποκρίνωνται αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις — ὅπως ἐλπίζω καὶ εὔχομαι — εἰς τὰς πραγματικὰς προθέσεις τῆς ἐμφανισθείσης χθὲς ἐνώπιον ἡμῶν Κυβερνήσεως, δὲν παρέχουν ἔδαφος κριτικῆς, δι’ ὅσα ρητῶς περιλαμβάνουν. Ὑπῆρξαν, ὅμως, παραλείψεις τινές, σχετικῶς μὲ τοὺς παράγοντας τῆς ἀναταραχῆς. Δὲν κατωνομάσθησαν ρητῶς, ἀλλὰ προβάλλουν μόνοι των καὶ θὰ ὑποχρεωθῇ, ἡ ὑπὸ τὸν κ. Τσιριμῶκον Κυβέρνησις, νὰ τὰς ἀντιμετωπίσῃ ἐκτὸς ἐὰν ἠρεμήσουν, ὁπότε βεβαίως, καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι κέρδος διὰ τὴν χώραν. Ὁ κυριώτερος πάντως λόγος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπιβάλλει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰς ἐπιφυλάξεις μας, ἔναντι τῆς ἐμφανισθείσης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νέας Κυβερνήσεως, εἶναι, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, ὁ ἑξῆς: Ἡ χώρα δὲν εἶναι νοητόν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξακολουθῇ νὰ τελῇ ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν ἐμφυλίου μάχης, χωρὶς Κυβέρνησιν, βασιζομένην ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Ὅταν παρέλθῃ ἢ ἔστω μειωθῇ οὐσιωδῶς ὁ ἄμεσος κίνδυνος, τότε βλέπομεν, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, τί πρέπει νὰ γίνῃ. Ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ μεγάλα κόμματα τῆς χώρας, εἶναι κόμμα μέγα. Ὅσον μεγαλύτερον εἶναι ἕνα κόμμα, τόσον περισσότερον πρέπει νὰ τοποθετῇ τὸ συμφέρον τῆς χώρας, ὑπεράνω τοῦ ἰδίου του συμφέροντος, τῶν ἰδίων του αἰσθημάτων καὶ τῶν ἰδίων του ὑπολογισμῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Τὰ πάντα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ριζοσπαστικὴν Ἕνωσιν, εἶναι φανεραὶ σκέψεις καὶ φανεραὶ πράξεις. Ἀπεφύγομεν — καὶ τὸ δηλῶ κατηγορηματικῶς — κατὰ τὸ διάστημα ὁλοκλήρου τῆς κρίσεως, καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς κρίσεως, ὅταν διεφαίνετο ἡ ἔλευσίς της, ἀπεφύγομεν οἱανδήποτε παρασκηνιακὴν ἐνέργειαν. Εἴμεθα τόσον ὑπερήφανοι, διότι εἴμεθα μεγάλη παράταξις, μὲ ἐμφανῆ, ὑπὸ τὸν Ἑλληνικὸν οὐρανόν, τὴν συμπαγῆ ὀντότητα καὶ δύναμίν μας, ὥστε δὲν ἔχομεν ἀνάγκην σκοτεινῶν διαδρόμων, διὰ νὰ κινηθῶμεν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην παρασκηνίων, οἱωνδήποτε παρασκηνίων, ξένων ἢ ἐντοπίων. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς

Ε.Ρ.Ε.).

§148Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Μόνον ἐκλογαί.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαπαναγιώτου, παρακαλῶ...

§150Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μᾶς ἀρέσει καὶ μᾶς ἀνήκει, ὅπως βεβαίως, ἀνήκει καὶ εἰς ἄλλους, τὸ προσκήνιον καὶ μᾶς ἀρέσουν, φυσικά, αἱ ἐκλογαί. (Χειροκροτήματα). Καὶ αἱ ἐκλογαὶ θὰ γίνουν, ἀλλὰ ὄχι ὅπως τὰ θέλει ὁ κ. Παπανδρέου, μὲ τὴν δραστηριότητα τῶν τρομοκρατικῶν ὁμάδων καὶ εἰς τοὺς δρόμους καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον. Θὰ παταχθῇ ἡ παρανομία καὶ θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαί. (Χειροκροτήματα).

§151Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Μὲ τοὺς Περικλῆδες.

§152Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ διαλυθοῦν αἱ τρομοκρατικαὶ ὀργανώσεις καὶ θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαί. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἀναπνεύσῃ ἐλευθέρως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαί. (Χειροκροτήματα). Θὰ πέσῃ τὸ ψευδὲς προσωπεῖον τῶν δῆθεν δημοκρατικῶν καὶ θὰ γίνουν ἐκλογαί, (χειροκροτήματα) καὶ τὰς ἐκλογὰς θὰ κερδίσῃ ὁ ὑπερήφανος ἐθνικόφρων Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα).

§153Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Σεῖς κάμετε προγραματικὰς δηλώσεις ἢ ὁ κ. Τσιριμῶκος; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§154Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἐκλογὰς θὰ κερδίσῃ ἡ πραγματικὴ δημοκρατικὴ παράταξις, ὅλων τῶν Ἑλλήνων, εἰς οἱονδήποτε κόμμα καὶ ἂν ἀνήκουν, (χειροκροτήματα), τὰς ἐκλογὰς θὰ κερδίσῃ ἕνα ἡνωμένον, ἢ παραλλήλως κατερχόμενον εἰς τὰς ἐκλογάς, Πατριωτικὸν Μέτωπον Ἑλλήνων. (Παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα). Βάσει τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἀγνοοῦμεν — προσωπικῶς τοὺς ἠγνόησα πάντοτε εἰς τὴν ζωήν μου — τοὺς σκοτεινοὺς διαδρόμους καὶ τὰ παρασκήνια, ἔχομεν τὰς σκέψεις μας ἀνοικτάς, ὅσον καὶ ἂν προσπαθοῦν...

§155ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. .. (Δὲν ἠκούσθη, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§156Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον καὶ ἂν προσπαθοῦν καὶ τὰς θύρας τῶν σκέψεων, τὰς θύρας, αἱ ὁποῖαι εἶναι τὰ χείλη τῶν ὁμιλούντων, νὰ κλείσουν, βιαίως, ὡρισμένοι συνάδελφοι, διὰ τῶν κραυγῶν των. Τὰς σκέψεις μας, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, τὰς λέγομεν καθαρὰ καὶ ξεκάθαρα. Ἤδη, θὰ ὁρίσω, ἐν συμπεράσματι, τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔναντι τῆς ἐμφανισθείσης ἐνώπιον ἡμῶν, Κυβερνήσεως. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, στιγμὴν μεγάλου κινδύνου διὰ τὴν χώραν, κινδύνου ἐμφυλίου μάχης, αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν ἔχομεν δικαίωμα, ἡμεῖς τοὐλάχιστον, οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Ε.Ρ.Ε., νὰ σκεπτώμεθα θέματα προσωπικά, ἢ κομματικά...

§157Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Σεῖς σκέπτεσθε κομματικά... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν. Καθήσατε εἰς τὴν θέσιν σας. (Θόρυβος).

§159Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σκεπτόμεθα οὔτε τί εὐκολώτερον.....

§160ΦΩΝΑΙ (ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Σᾶς τρομάζει ὁ Παπανδρέου....

§161Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς τρομάζει τίποτε καὶ τὸ ξέρετε πολὺ καλὰ αὐτό....

§162ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΕΚ. (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἡσυχία. (Κωδωνοκρουσίαι).

§164Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἄλλους τρομάζουν πολλά, ἐμὲ δὲν ἐτρόμαξε ποτὲ τίποτε. (Θόρυβος).

§165ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΕΚ. ... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν.... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§167Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμήν, ἐπαναλαμβάνω, ἡμεῖς οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν ΕΡΕ, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ σκεφθῶμεν τί εὐκολώτερον θὰ μᾶς ὡδήγει εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἢ τί θὰ ἱκανοποίει τὰ προσωπικά μας αἰσθήματα ἢ τί θὰ ἐξυπηρέτει καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὸ Κόμμα μας....

§168Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Σεῖς ἐξυμνήσατε τὸ ΕΑΜ. (Θόρυβος).

§169Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Σκεπτόμεθα, μόνον καὶ μόνον... (Θόρυβος).

§170ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (Ε.Κ.)... (Δὲν ἠκούσθησαν).

§171Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σιωπή. Κύριοι, σιωπή, διότι τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμός. Σιωπή, ἀντιδημοκρατικώτατε κύριε, ἐχθρὲ τῆς δημοκρατίας. Τὴν ἀγνοεῖς δι’ αὐτὸ εἶσαι ἐχθρός της. Διότι, ὑπάρχουν καὶ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ συλλάβουν τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας καὶ δυστυχῶς εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ τοιαῦτα μέλη. Τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς σᾶς ἀπαγορεύει αὐτὸ ποὺ κάμνετε... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§172ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (Ε.Κ.).... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ὄρθιος). Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν. Καθήσατε κάτω.

§174Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπρέπειαι. Ἀπρέπειαι. Πρωτοφανεῖς ἀπρέπειαι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Στίγμα. Ἀλλὰ ἡ αἴθουσα αὐτὴ δὲν στιγματίζεται, οἱ ὑπεύθυνοι τῶν ἀσχημιῶν στιγματίζονται. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§175Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Σᾶς ἐστιγμάτισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§176Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν ΕΡΕ σκεπτόμεθα, εἶναι τὸ πὼς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβάλωμεν μετὰ τεσσαράκοντα ἡμερῶν δεινὴν κρίσιν καὶ Κυβερνητικὴν ἀβεβαιότητα, εἰς τὴν πρώτην θετικὴν πρᾶξιν τῆς Βουλῆς.

§177ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ε.Κ.). Ὅ,τι σᾶς συμφέρει.

§178Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατόν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ οἱ βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ διαμαρτύρονται καὶ προχωροῦν πρὸς τὰ ἑδώλια τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. καὶ ἐπέρχεται συμπλοκή).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ πέντε λεπτά.

(Ὥρα 9,20′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 9,25′ μ.μ.)

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Κύριοι συνάδελφοι, καταλάβατε παρακαλῶ τὰς θέσεις σας. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις, παρακαλῶ ψυχραιμία.

§181Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν ΕΡΕ εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ συμβάλωμεν μετὰ τὴν κρίσιν τόσων ἑβδομάδων καὶ Κυβερνητικὴν ἀβεβαιότητα, εἰς τὴν πρώτην θετικὴν πρᾶξιν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἡ πρᾶξις αὐτὴ ὅπως ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα ἐπιτευχθῇ — καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς τῆς ΕΡΕ θὰ συμβάλῃ ὁλόκληρος εἰς τὴν ἐπίτευξίν της — τότε θὰ ἔχωμεν ὅλοι οἱ παράγοντες τοῦ πολιτεύματος τὴν ἄνεσιν νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν τὶ πρέπει νὰ γίνῃ περαιτέρω. Ὁ τόπος ἐξέφυγεν ἀπὸ τὴν τροχιὰν τῆς ὁμαλότητος. Εἰκὼν σαφὴς τῆς ἐξόδου τοῦ τόπου ἀπὸ τὴν ὁμαλότητα ὑπῆρξε καὶ ἡ διαγωγὴ ἐνίων κυρίων τῆς Ε.Κ. ἀπόψε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§182Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Μὲ ἀφορμὴν τὴν γλῶσσαν σας.

§183Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν τόπον ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ὁμαλότητα, τὸ ὑπόσχομαι εἰς τὸν Ἑλ-

ληνικὸν λαόν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς

ΕΡΕ).

Μία ἐκ τῶν πρώτων ἐνεργειῶν τῆς ΕΡΕ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ τόπου εἰς τὴν ὁμαλότητα, θὰ εἶναι ἡ ψῆφος ἀνοχῆς, τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐμφανισθεῖσαν ἐνώπιον ἡμῶν νέαν Κυβέρνησιν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, κ. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§185Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, παρηκολουθήσαμεν καὶ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία ἄλλωστε εἰς τὴν οὐσίαν της δὲν ὑπῆρξε, παρὰ προέκτασις, διεύρυνσις, διασάφησις καὶ ἑρμηνεία μερικῶν ἀσαφῶν στοιχείων τῶν προγραμματικῶν αὐτῶν δηλώσεων καὶ συγχρόνως προαγγελία μελλούσης ἐκλογικῆς συμπράξεως μεταξὺ δεξιᾶς καὶ νεοδεξιᾶς. Θὰ δώσωμεν τὴν ἀπάντησιν. Προηγουμένως, ὀφείλω νὰ ἀπευθύνω θερμοτάτας εὐχαριστίας εἰς τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος, τὸ ὁποῖον προτείνεται πρὸς ψήφισιν ἀπὸ τὸ στέμμα εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν δαψιλῆν βοήθειαν καὶ τὴν πολύτιμον συνεργασίαν εἰς τὴν ἐκπόνησιν τοῦ σχεδίου τοῦ λόγου μου. Σήμερον, προετίμησε τὴν εὔνοιαν. Ἐπραγματοποίησε καὶ ἰσοφάρισε μετὰ 30 ὁλόκληρα ἔτη, τὸ ἅλμα ἀπὸ κορυφογραμμῆς εἰς κορυφογραμμήν, τοῦ μακαρίτη Κονδύλη. Προηγουμένως, κατὰ τὸν πολύπλαγκτον πολιτικὸν βίον, συνέβη νὰ διατυπώσῃ μὲ τὴν εὐγλωττίαν καὶ ἐπιγραμματικότητα ποὺ τὸν διακρίνει, ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα χθές, διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἔθεσεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, μόνος του τὰς προσηκούσας ἀπαντήσεις. Τὰς εὑρίσκω ἑτοίμους. Θὰ τὰς χρησιμοποιήσω. Παραπέμπω εἰς τὴν πηγήν, ὥστε δὲν δύναται νὰ μοῦ καταλογισθῇ λογοκλοπὴ καὶ ἐὰν εἰς ὡρισμένα σημεῖα, εἶναι τὰ κείμενα αὐτὰ δριμύτερα, ἀπὸ τὸν συνήθη τόνον τῶν ἰδικῶν μου ὁμιλιῶν, σὺ εἶπας, καὶ τὰ εἶπας τόσον καλά, κ. Τσιριμῶκε.

§186Δ. ΜΥΛΩΝΑΣ. ... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§187Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί, διότι πρέπει κάποτε νὰ τελειώνωμεν. Διότι αἱ διακοπαί, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς ΕΡΕ, δὲν ἐβοήθησαν.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ρήτωρ δὲν ἐπιτρέπει διακοπάς. Καὶ τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐπιτρέπει διακοπάς.

§189Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν διεκόψαμεν.

§190Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα. Εἶναι ἀπρόσωπον καὶ δὲν στρέφεται πρὸς οἱανδήποτε πτέρυγα. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει διὰ νὰ ἴδωμεν τὴν πραγματικότητα καὶ νὰ τὴν ἐκτιμήσωμεν, νὰ μὴ φεύγῃ καθόλου ἀπὸ τὸ μυαλό μας, ὅτι τῶν δημοσίων ὑποθέσεων, κύριος εἶναι ὁ λαός, ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα, παρὰ ἐντολοδόχοι του, ὀφείλοντες νὰ μὴ καταδολιευθῶμεν καὶ νὰ μὴ ἀπιστήσωμεν εἰς τὴν ἐντολήν του. Ἐν τούτοις, συνεδριάζει σήμερον ἡ Βουλή, καὶ εἶναι καύχημα τοῦ νέου σχήματος, συνεδριάζει σήμερον ἡ Βουλὴ μέσα εἰς ἕνα στεγανὸν κενόν, ἀκτῖνος ἑκατοντάδων μέτρων, μὲ τελείαν ἀπομόνωσιν ἀπὸ τὸν λαόν, τὴν πηγὴν τοῦ κύρους μας, τὴν μόνην πηγήν, τοῦ κύρους μας, τὴν μόνην πηγήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀντλοῦμεν κῦρος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΔΑ). Αὐτὰ εἶναι τάχα σήμερον, κατὰ τὸν ἐπικεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος, ὀχλοβοαί.

§191Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. Καὶ καθ’ ἡμᾶς, κ. Ἠλιοῦ.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§193Η. ΗΛΙΟΥ. Πρὸ 27 ἡμερῶν...

§194Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ θεωρεῖα δὲν εἶναι ὁ λαός.

§195Η. ΗΛΙΟΥ. Πρὸ 27 ἡμερῶν ἔλεγεν: Δὲν φοβᾶται τὸν λαὸν ὅποιος ἀγωνίζεται γιὰ κάποιο σκοπὸ ποὺ τὸν θεωρεῖ δίκαιο. Τὸν φοβᾶται ἐκεῖνος ποὺ ἔχει ἐπίγνωσιν, ὅτι ἐργάζεται ἐναντίον τοῦ λαοῦ, ὅτι ἡ λαθραία «κατάκτησις» τῆς ἐξουσίας ἀπετέλεσε μίαν πρᾶξιν ποὺ ἡ μεγάλη πλειοψηφία ἔχει καταδικάσει μὲ πρωτοφανῆ εἰς τὴν ἱστορίαν βιαιότητα καὶ ἀποστροφήν. Ἀλλὰ ἐνῷ εἴμεθα ξεκομμένοι ἀπὸ τὴν ρίζαν καὶ ἀπὸ τὴν πηγὴν κάθε κοινοβουλίου, τάχα, διὰ νὰ εἴμεθα ἀνεπηρέαστοι, ἐνῷ ἐδημιουργήθη αὐτὸ τὸ κενόν καὶ ἐμφανίζεται ὁ πέριξ χῶρος σὰν στρατοκρατούμενος, ἡ Βουλὴ συνεδριάζει ὑπὸ ψιθύρων ἀπειλῶν, μετ’ ἐμὲ τὸ χάος. Ὁ Στρατὸς δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ συγκρατηθῇ, θὰ ὑπάρξῃ ἀνωμαλία.

§196Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ εἶπον ἐγὼ αὐτό, κ. Ἠλιοῦ;

§197Η. ΗΛΙΟΥ. Ὑπὸ ψιθύρων.

§198Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὀφείλω νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι οἱοσδήποτε ψίθυρος ἀναφέρεται, δὲν δύναται νὰ ἀναφέρεται εἰς ἐμὲ. Οὐδέποτε οὔτε κὰν ἄφησα νὰ ὑπονοηθῇ, οὔτε δύναμαι νὰ ἀφήσω νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι μετ’ ἐμὲ εἶναι τὸ χάος. Ἁπλῶς ἐδήλωσα, ὅτι μετ’ ἐμὲ δὲν πιστεύω, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη Κυβέρνησις ἐκ τοῦ Κέντρου. Τὰ ὑπόλοιπα δὲν μοῦ ἀνήκουν, οὔτε οἱ ψίθυροι, οὔτε αἱ ἀπειλαί. Ἄλλοθεν ἔρχονται ἀπειλαὶ καὶ ἄλλοθεν ἔρχονται ψίθυροι.

§199Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι προέρχονται ἀπὸ τὸ ἄμεσον περιβάλλον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐὰν — διότι δὲν ἀρκεῖ ἡ δήλωσις ποὺ ἔκαμεν ὁ κ. Τσιριμῶκος — ἐὰν ὑπάρχει ἀπ’ ὅλας τὰς πτέρυγας καὶ ἀπὸ τοὺς 300 μας ἀποδοκιμασία κάθε πραξικοπήματος, καλοῦμεν ρητῶς νὰ δηλωθῇ ἐδῶ, ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα ἄλλως τὸ Σῶμα συνεδριάζει ὑπὸ ἐκφοβισμόν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§200Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Σεῖς τὸ λέγετε. Δὲν τὸ λέγομεν ἡμεῖς.

§201Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν ἐμαρτύρει αὐτὴ ἡ ὑπεκφυγὴ τὴν ἐπίγνωσιν, ὅτι ἀνωμάλως ἔρχεται τὸ σχῆμα ἐνώπιόν μας θὰ ἔλεγε κανείς, ὅτι ὁ κ. Τσιριμῶκος εἶναι ἕνας μακάριος ἄνθρωπος, διότι αἱ δηλώσεις του αἱ προγραμματικαὶ μαρτυροῦν πλήρη ἄγνοιαν, ὅτι ἡ ἐπιχειρηθεῖσα κατάλυσις τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ἔκαμεν, ὥστε σήμερον ὅλος ὁ λαὸς νὰ εὑρίσκεται ἐπὶ ποδὸς νὰ ἀμύνεται τῶν κυριαρχικῶν του δικαιωμάτων, ὅτι ἐξαπελύθη....

§202Γ. ΛΥΧΝΟΣ ΚΑΙ Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Ὁ ὄχλος, ὁ ὄχλος...

§203Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ λαός, ὁ ὁποῖος ἀμύνεται τοῦ πολιτεύματος δὲν εἶναι ὄχλος, ξαίρετε ποῖος εἶναι ὄχλος, εἶναι οἱ παρακρατικοί σας ...... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). .... ὅτι ἐξαπελύθη ἄνωθεν λαῖλαψ ἐναντίον τῆς συνταγματικῆς νομιμότητος, λαῖλαψ ἐναντίον τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητος καὶ ὅτι ἐὰν δὲν δοθῇ ἐκείνη ἡ διέξοδος, ἡ ὁποία κατοχυρώνει τὴν ὑπεροχὴν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ἐὰν δὲν δοθῇ ἡ διέξοδος τῶν ἐκλογῶν ὠθοῦν ἀσυλλόγιστα, ἀσύνετα αἱ σκοτειναὶ δυνάμεις τὸν τόπον αὐτὸν εἰς μίαν σκοτεινὴν τραγῳδίαν. Διαπιστώνει ἄμβλυνσιν ὁ κ. Τσιριμῶκος. Ποῦ τὴν εἶδεν αὐτὴν τὴν ἄμβλυνσιν; Πάντως μὲ τὸ κύριον στήριγμά του τὴν ΕΡΕ εὑρίσκεται εἰς διαφωνίαν ἐπὶ τούτου. Κύριοι συνάδελφοι, ἀντιθέτως πρὸς τὸ προηγούμενον σχῆμα εἰς τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῶν χθεσινῶν, ἀλλὰ μόνον εἰς αὐτὸ τὸ κείμενον, οὔτε εἰς τὰς προηγουμένας δηλώσεις οὔτε διὰ τῶν ἐκπομπῶν — δὲν θέλω νὰ τὰς χαρακτηρίσω — τοῦ ραδιοφώνου ἀπέφυγε τὰ τοῦ πρώτου σχήματος νὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ μετατοπίσῃ τὴν συζήτησιν ἀλλοῦ. Ἄλλωστε εἰς τοῦτο τὸν ἀνεπλήρωσεν ὁ κ. Κανελλόπουλος πρὸ ὀλίγου, νὰ μετατοπίσῃ τὸ ζήτημα εἰς τὰς αἰτιάσεις αὐτὰς ἐναντίον τοῦ ἄλλοτε ἀρχηγοῦ του. Αὐτὴ ἡ μετατόπισις εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ σήμερον τὸ πρῶτον ἐμφανιζομένη, τώρα τὸ πρῶτον ἐμφανιζομένη εἶναι ἀπολύτως διαβλητή. Εἶχεν εἴπει πάλιν ὁ κ. Τσιριμῶκος πρὸ 27 ἡμερῶν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην: «Οὐδεὶς ἀσχολεῖται μὲ τὸ ἐὰν ἔχουν δίκαιον εἰς τὸ Α ἢ εἰς τὸ Β σημεῖον, ἔχασαν τὴν μάχην εἰς τὸ ἠθικὸν ἐπίπεδον. Ποῖος ἀμφισβητεῖ τὸ δικαίωμα τῆς διαφωνίας; Ἀλλά, κύριε, ὅταν ἀναμένετε εἰς τὴν κουζίναν τῶν ἀνακτόρων διὰ νὰ ὁρκισθῆτε αὐτὸ δὲν ὀνομάζεται πολιτικὴ διαφωνία, ὀνομάζεται πολιτικὴ δολοφονία». Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι θεμιτὴ πᾶσα ἀντίθεσις καὶ σύγκρουσις καὶ γνώμη καὶ διαφωνία καὶ ἐπὶ τακτικῆς καὶ γραμμῆς καὶ ἂν θέλετε καὶ σύγκρουσις φιλοδοξιῶν, ἀλλὰ πῶς; Εἰς τὸ κόμμα, εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ χρησιμοποιεῖται πρῶτον τὸ παλάτιον πρὸς ἀνάδειξιν ἄνευ τῶν προϋποθέσεων τοῦ Συντάγματος, ἄνευ τηρήσεως τῶν συνθηκῶν τοῦ πολιτεύματος ὅλα αὐτὰ εἶναι διαβλητὰ καὶ δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν. Καὶ λέγων αὐτὸ δὲν σημαίνει καθόλου, ὅτι ἡμεῖς οὔτε ἀναιροῦμεν, οὔτε μεταβάλλομεν ἔστω κατὰ κεραίαν τὴν τακτικὴν ποὺ καὶ ἐκάμομεν καὶ κάμνομεν, κατὰ τοῦ πρώτου τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐντολῆς ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τῆς Ε.Κ. Ἐπεσημάναμεν πάντοτε καὶ ἐγκαίρως, ὅτι ἡ τακτικὴ τῶν ὑπαναχωρήσεων, τῶν συμβιβασμῶν καὶ τῶν δισταγμῶν δὲν ἐφήρμοσε τὴν λαϊκὴν ἐντολὴν περὶ ἀποκαταστάσεως τῆς Δημοκρατίας καὶ προπαρεσκεύασε μόνος του τὴν πτῶσιν του. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ κρινόμενον σήμερον ζήτημα, κ. συνάδελφοι. Τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας τοὺς κρίνει ὁ λαός, τοὺς ἀξιολογεῖ, τοὺς ἐπιδοκιμάζει ἢ τοὺς καταδικάζει ὁ λαός, δὲν τοὺς κρίνει τὸ παλάτιον. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς συνταγματικὸς τρόπος διακυβερνήσεως τὸ νὰ δύναται ὁ ἀνεύθυνος ἄρχων νὰ καθαιρῇ ἡγεσίας κομμάτων καὶ Κυβερνήσεων, νὰ ἐκπαραθυρώνῃ τοὺς ἐκ τοῦ λαοῦ καὶ ἐκ τοῦ Κοινοβουλίου ἡγέτας των καὶ νὰ διορίζῃ ἡγέτας τῆς ἀρεσκείας του. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσβολὴ τοῦ πολιτεύματος. Καὶ ἐὰν σήμερον πέραν κομμάτων, πέραν διαφωνιῶν, πέραν ὀξυτάτης κριτικῆς καὶ πέραν εὐθυνῶν βλέπωμεν, ὅτι ὅλος ὁ λαὸς περιφρουρεῖ τὸν ἡγέτην τῆς Ε.Κ. προασπίζει τὸν ἡγέτην τῆς Ε.Κ. δὲν εἶναι διότι συμμερίζεται ὅλος αὐτὸς ὁ λαὸς τὴν πολιτικήν του γραμμὴν —ὑπάρχουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὴν συμμερίζονται — ἀλλὰ διότι ὁ κ. Παπανδρέου ὑπῆρξεν ὁ στόχος τῆς ἀντισυνταγματικῆς ἐκτροπῆς καὶ ἐν τῷ προσώπῳ του προασπίζει τὸ Σύνταγμα, ὁ λαός, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει σήμερον. Ἄλλαι αἰτιάσεις, περὶ τῆς πολιτικῆς του, οἱ ὁποῖες συγκρούονται μὲ ἐγκώμια καὶ ὕμνους, εἶναι σημεῖα ἀσυνεπείας, καιροσκοπισμοῦ καὶ ἐξαπατήσεως τῶν ἐκλογέων, ἐξαπατήσεως τοῦ λαοῦ.

§204Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Σεῖς ἐξεθάψατε τὸν Στάλιν!

§205Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κύριος, ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος, ὅτι ἡ καταδίκη σφαλμάτων τοῦ παρελθόντος ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν διάπραξιν σφαλμάτων καὶ ἀθετήσεως ἐντολῆς τοῦ λαοῦ, τὸν ἀφήνω νὰ τὸ νομίζῃ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς πηγάς, διότι ἡ ἐλευθέρα θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ἐξυπηρετεῖ ἀντιλαϊκὰς βλέψεις. Ἐξαπελύθη ἀπὸ τὰς σκοτεινὰς δυνάμεις μὲ μίαν ἐθνικὴν ἀναλγησίαν καὶ πόρωσιν, μία ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς ὁμαλότητος, ἡ ὁποία ἀδιατάρακτος ὑπῆρχεν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον. Ἠθέλησαν νὰ κάμουν ἄνω κάτω τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἀναστατώσουν τὴν οἰκονομίαν της, καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἀποκαταστάσεως ὕστερα αὐτῆς, αὐτὸ ἐπεκαλέσθη ὡς δικαιολογίαν τῆς ψήφου, ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ νὰ ἐκβιάσουν τὸν λαὸν ὑποτάσσοντας αὐτόν, νὰ παραιτηθῇ τῶν κυριαρχικῶν του δικαιωμάτων. Ὅμως, ὡς πρὸς τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας θὰ ἀναφερθῶ καὶ πάλιν εἰς τὴν τόσον εὔγλωτον πηγήν μου, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ ἱστορία τῶν 15μέρων ψευδοκυβερνήσεων, διότι χθὲς προσεβλήθη, ἡ ἐθνική μας οἰκονομία δὲν θὰ κινδυνεύσῃ ἁπλῶς, θὰ καταρρεύσῃ. Κύριοι συνάδελφοι, κύριος μοχλὸς ὑποκινητής, ὀργανωτής, χρηματοδότης αὐτῆς τῆς ἐπιθέσεως, ὑπῆρξαν αἱ μυστικαὶ καὶ φανεραὶ ὑπηρεσίαι τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν... (Θόρυβος ἐκ τῆς ΕΡΕ), ὅπως προκύπτει καὶ ἀπὸ τὸ ἀμφισβητούμενον... (Κωδωνοκρουσίαι).

§206Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§207Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ ἀπὸ τὸ ἀμφισβητούμενον σχέδιον «Κέρβερος» καὶ ἀπὸ τὸ μὴ ἀμφισβητούμενον δόγμα Τζόνσον, τῆς ὑποκαταστάσεως κάθε Κυβερνήσεως, ποὺ ἀντλεῖ τὴν δύναμίν της ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ ἑπομένως ἔχει τοιαύτην ἀνεξαρτησίαν, μὲ ἀνδρείκελα, μὲ πειθήνια ὄργανα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΔΑ). Ἐξήγησα, ὅτι αὐτὸ τὸ δόγμα Τζόνσον, ἐντάσσεται εἰς μίαν μανιακὴν πολιτικὴν κλιμακώσεως τοῦ πολέμου καὶ πλὴν τούτου ἔχει ἰδιαιτέρους τινὰς σκοποὺς διὰ τὴν Ἑλλάδα, πρῶτον νὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ παιδιὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὸ Βιετνάμ, ἐζητήθη αὐτό... (Ἀποδοκιμασίαι ἐκ τῆς ΕΡΕ, κωδωνοκρουσίαι), ἐζητήθη αὐτὸ καὶ ἔχω τὴν εὐθύνην τῆς διαβεβαιώσεως. Ἀλλὰ πέραν τούτου ἐξαπελύθη, πλὴν τοῦ Ντὲ Γκώλ, ἐγκύκλιος εἰς ὅλους τούς Ἀρχηγοὺς Κυβερνήσεων τοῦ ΝΑΤΟ καλοῦσα πρὸς τοῦτο. (Κωδωνοκρουσίαι).

§208Γ. ΜΕΛΑΣ. .. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§209Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι σκληρὰ λόγια.

§210Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Κύριε Ἠλιοῦ, μοῦ ἐπιτρέπετε. Δύνασθε νὰ σκέπτεσθε ἐλευθέρως, ὅτι αὐταὶ ἐνδεχομένως εἶναι αἱ σκέψεις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ἐβεβαίωσαν καὶ οἱ προηγούμενοι συνάδελφοί μου πρίν, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε τοιαύτη σκέψις καὶ οὐδέποτε ὑπῆρξε τοιαύτη νύξις ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὶ ἄλλο θέλετε διὰ νὰ μὴ ἠμπορῆτε νὰ ἐπιμένητε, ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ζητοῦν παιδιὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὸ Βιετνάμ.

§211Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ δώσω δύο ἀπαντήσεις.

§212Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Παρακαλῶ τοὺς κ. συναδέλφους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ μὴ παρασύρωνται ἀπὸ πολεμικὴν ἐναντίον μας διὰ νὰ δέχωνται ἀπόψεις ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπῆρξαν ποτέ, ἀπόψεις τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ὁλοκλήρου τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ πρὸ παντὸς τοῦ Ἀρχηγοῦ της τοῦ κ. Παπανδρέου.

§213Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν εἶπον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὅτι ἔγινε. Ἡ δευτέρα αἴτησις ἀπηυθύνθη εἰς τὰς 28 Ἰουλίου. Ἀλλὰ μοῦ ζητεῖτε ἢ μᾶλλον μὲ θέτετε εἰς τὸ δίλημμα ἢ νὰ κάμω κατάχρησιν ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεώς σας, τοῦ σχήματος εἰς τὸ ὁποῖον προΐστασθε ἢ νὰ διαψεύσω ἐμαυτόν. Θὰ προτιμήσω νὰ ἀφήσω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ποτὲ δὲν ἤκουσεν ἀπὸ ἐμὲ οὔτε ψεῦδος οὔτε παλινωδίαν, ἀλλὰ πάντοτε τὴν ἀλήθειαν καὶ ἐξηκριβώθησαν ὅσα ἑκάστοτε εἶπον, νὰ ἀφήσω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ κρίνῃ ποῖος δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ ἡ προέλευσις, κ. συνάδελφοι, καὶ ἡ ἐκκίνησις ὅλης αὐτῆς τῆς ἀναταραχῆς ἀπὸ τὴν πέραν τοῦ Ἀτλαντικοῦ δύναμιν μαρτυρεῖται ἀπὸ τὸ ὅτι, ἤδη εἶπον μερικὰ σκληρὰ πράγματα καὶ θὰ ἐπακολουθήσουν καὶ σκληρότερα διὰ τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ διὰ τὸ πρῶτον σχῆμα καὶ διὰ τὸ δεύτερον σχῆμα. Κανεὶς δὲν ἐνόμισεν, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος νὰ ἐκμανῇ, νὰ διαμαρτυρηθῇ, δὲν συμφωνεῖ βεβαίως, διαφωνεῖ, ἀλλὰ ὅταν ὅμως ..... (Κωδωνοκρουσίαι).

§214Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. ....... (διακόπτει μὴ ἀκουόμενος) ...... ἐὰν εἶσθε ἔντιμος ......

§215Η. ΗΛΙΟΥ. Ὅταν ὅμως ὁ κ. Ἰάκωβος Διαμαντόπουλος ὁμιλεῖ περὶ ἐντιμότητος ......

§216Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κύριε.

§217Η. ΗΛΙΟΥ. Καλά, τὸ εἶπα. Ἐπειδὴ δὲν ἠκούσθησαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Ἰάκωβος Διαμαντόπουλος ὁμιλεῖ περὶ ἐντιμότητος.

§218Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἔχετε νὰ πῆτε εἰς βάρος μου; (Κωδωνοκρουσίαι).

§219Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ μοῦ τὴν ἀμφισβητεῖ.

§220Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμιλήσατε περὶ χρηματικοῦ.

§221Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀλλὰ ὅταν ἐθίγη ὁ δότης πασῶν τῶν ἐξουσιῶν καὶ πασῶν τῶν εὐνοιῶν, τότε ἀμέσως ἐξέσπασε καὶ ὁ κ. Μελᾶς καὶ ὁ κ. Διαμαντόπουλος καὶ διαρρηγνύουν τὰ ἱμάτια των. Δὲν τοὺς πειράζει ἐὰν γίνεται δριμυτάτη κριτικὴ ἐναντίον των, ἀλλὰ πρὸς θεοῦ μὴ θίξωμεν τὰ ὅσια καὶ τὰ ἱερὰ τῆς ὑποτελείας. Ἡ δευτέρα ἐπιδίωξις εἶναι τὸ νὰ δοθῇ εὐνοϊκὴ λύσις εἰς τὸ Κυπριακόν, νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ Τουρκία, νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα οὐσιαστικὸν διαμελισμόν. Ἄλλωστε, ἀνέκαθεν, ἀφ’ ἧς ἐφάνη τὸ Κυπριακόν, ἡ ἐχθρότης τῶν δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ ὑπῆρξε πάντοτε ἀπόλυτος. Δὲν λογαριάζεται ὡς δικαίωμα αὐτοδιαθέσεως, ἀλλὰ λογαριάζεται ὡσὰν τὴν Ὀκινάβα, ὡσὰν ἀβύθιστον ἀεροπλανοφόρον διὰ τὴν ὑποστήριξιν συμφερόντων πετρελαίου κλπ. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ τὴν διαφορὰν καὶ γνωρίζετε ποῖος ἔσωσε πέρυσι καὶ ὑπάρχει σήμερον Κυπριακὴ πολιτεία καὶ ποῖος ἔστειλε πυραύλους καὶ ποῖος τοὺς ἠμπόδισε νὰ ἀποβιβασθοῦν.

§222ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Νὰ πᾶτε στὴ Μόσχα.

§223Η. ΗΛΙΟΥ. Ὀφείλω νὰ διατυπώσω ἐντόνους ἀνησυχίας, διότι αἱ χθεσιναὶ προγραμματικαὶ δηλώσεις, κανένας δὲν παρεῖδε πόσον προσεκτικὰ ἦσαν διατυπωμέναι, ἐν τούτοις αἱ χθεσιναὶ προγραμματικαὶ δηλώσεις μὲ τὰ περὶ ρεαλιστικῆς ἀντιμετωπίσεως, περὶ διαλύσεως τοῦ μύθου, περὶ τοῦ κακοῦ δυτικοῦ κόσμου, περὶ τοῦ, ὅτι ὁ πόθος θὰ μείνῃ εἰς τὰς καρδίας μας, οὐδέποτε θὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸν πόθον τῆς Ἑνώσεως, δὲν ξεύρω, ἀλλὰ ἐμπνέουν αὐταὶ αἱ περικοπαὶ ἔντονον ἀνησυχίαν εἰς τὰς παραμονὰς ὅπως καὶ εἰς τὴν ἀπολογίαν διὰ τὴν Ζυρίχην, αἱ ἴδιαι λέξεις καὶ τὰ ἴδια ἐπιχειρήματα ἠκούοντο.

§224Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Ἡλιοῦ, λυποῦμαι διὰ τὸ λεχθὲν αὐτό. Θὰ ἀπαντήσω βεβαίως καὶ εἰς τὸν λόγον σας ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, διότι θὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλους μαζί. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι τὰ ὅσα εἶπον ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἀποτελοῦν ἁπλῆν ἐπανάληψιν μέχρι τῶν αὐτῶν φράσεων τῆς θέσεως τῆς Ἑλληνικῆς, ἡ ὁποία εἶναι μόνιμος καὶ πλήρης ἐκ μέρους ὅλων τῶν κομμάτων. Ἐὰν ἠθέλησα νὰ δώσω μίαν εἰλικρινῆ εἰκόνα τῆς στάσεως τῶν ξένων δυνάμεων ἀπέναντι τοῦ θέματος τοῦ Κυπριακοῦ, τὸ ἔκαμον ἀπὸ συνείδησιν εὐθύνης καὶ διότι εἶχε δοθῆ προηγουμένως μία διαβεβαίωσις, ὅτι τὸ πᾶν ἐπρόκειτο νὰ λήξῃ εἰς μίαν στιγμὴν ποὺ δὲν ἔληγε καὶ διὰ νὰ προσθέσω τελικῶς, ὅτι καὶ ἡ ἰδική σας βεβαίωσις, ὅτι ἐκ μέρους τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς ὑπάρχει πλήρης ἐνίσχυσις τῆς λύσεως τοῦ Κυπριακοῦ, τὴν ὁποίαν ποθεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δηλαδὴ τῆς Ἑνώσεως, δὲν ἦτο ἀκριβής. Ἡ Ἕνωσις πράγματι εἶναι ὁ πόθος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἡ πολιτικὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ἡ Ἕνωσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προταθῇ ὡς Ἕνωσις καὶ τὸ γνωρίζετε καὶ ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπανειλημμένως. Προτείνεται ὡς ἀδέσμευτος ἀνεξαρτησία, διότι οὐδέποτε εἰς τὸν Ο.Η.Ε. εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῶμεν μὲ αἴτημα Ἑνώσεως.

§225Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ πολιτική μας.

§226Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρῆτε, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μία διευκρίνισις. Προφανῶς, ἐκ παραδρομῆς τῆς γλώσσης τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀνεφέρθη εἰς τὴν πολιτικὴν ὅλων τῶν κομμάτων. Ἤθελε προφανῶς νὰ εἴπῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Νομίζω, ὅτι ἐγὼ δὲν ἔχω λάβει μέρος οὔτε εἰς συσκέψεις καὶ ἐπανειλημμένως ὡμίλησα περὶ ριζικῆς διαφωνίας μου μὲ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Συνεπῶς δὲν δικαιοῦσθε νὰ μὲ συμπεριλαμβάνετε εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§227Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Μὲ συγχωρῆτε, κ. Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἐγὼ ἐπανέλαβον τὰς λέξεις ἀκριβῶς, βάσει τῶν ὁποίων ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶχε καθορίσει τὴν πολιτικήν, ἴσως νὰ παρεσύρθην εἰς αὐτό. Ἀλλὰ ἐπανέλαβον ἀκριβῶς τὰ ὅσα ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μέχρι σήμερον εἶπεν.

§228Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν ἡ διακοπή σας ἦτο πρὸς ἐμέ.....

§229Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ γίνεται ἕνας λάθος διαπιστώσεως πρέπει νὰ διευκρινισθῇ.

§230Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ παράκλησις εἶναι νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπεκταθῇ αὐτὸ οὔτε εἰς ὑμᾶς οὔτε εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον, οὔτε εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον.

§231Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Λυποῦμαι, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ διευκρίνησις.

§232Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι λίαν ἀνησυχητικὰ καὶ πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ πῶς ἀντιμετωπίζεται κατὰ ρεαλιστικὸν τρόπον μὲ τὴν ἐπιβίωσιν ἑνὸς πόθου διὰ τὴν ἕνωσιν. Εἶναι ὅμως συγχρόνως μία προσπάθεια ἐνῶ γίνεται πανηγυρικὴ διακήρυξις περὶ διαλύσεως τοῦ μύθου τοῦ κακοδυτικοῦ καὶ παρηρμηνεύθη κάθε δυνατότης, ἡ ὁποία ὑπῆρχε καὶ ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη καὶ περιέσωσε τὴν ὕπαρξιν, τὴν ὕπαρξιν τῆς ἀνεξαρτήτου Κύπρου, ἐκ μέρους τῶν Ἀνατολικῶν χωρῶν. Ἀλλὰ δὲν πειράζει, θὰ ἀκούσωμεν καὶ ἄλλα ἀπὸ τὸν κ. Τσιριμῶκον εἰς τὴν νέαν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἐπέλεξε. Τρίτος λόγος εἶναι ἡ ὑποκίνησις ταραχῶν εἰς τὰ Βαλκάνια, ὅπου ἡ ἀποκατάστασις τῶν ὁμαλῶν σχέσεων τόσον συμφέρουσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ εἰς τὴν οἰκονομίαν του, δὲν ἐξυπηρετεῖ οὔτε τὴν προπαγάνδα τὴν διεθνῆ, τὴν ψυχροπολεμικήν, οὔτε τὴν ἐσωτερικὴν τῆς Δεξιᾶς, τῆς πάντοτε πιστῆς εἰς ὅ,τι ὁ Ἀμερικανός, ὁ ξένος ἐπικυρίαρχος θέλει. Τέταρτον, εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν περισσοτέρων οἰκονομικῶν πλεονεκτημάτων διὰ συμβάσεων ἀποικιακοῦ τύπου, διὰ συμβάσεων καὶ προνομίων εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ δὲν μὲ ἀφήνουν νὰ ἡσυχάζω, μολονότι ἐτέθησαν ὑπὸ κάποιαν αἵρεσιν, ὡρισμέναι διακηρύξεις χθές, περὶ τοῦ ξένου κεφαλαίου, ὄχι διότι οὐδεὶς ἀπέκρουσε τὸ ξένον κεφάλαιον ὡς ἰσότιμον, ὄχι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀλλὰ διότι περιέχονται εἰς ἕνα κείμενον ὁμολογίας νέας πίστεως καὶ ἐφ’ ὅσον περιέχονται εἰς ἕνα κείμενον, δὲν θέλω νὰ εἴπω δήλωσιν, ὁμολογίαν νέας πίστεως, δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδεὶς ἄνευ προσοχῆς, νὰ ἐξετάσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετὰ προσοχῆς ἐγράφησαν καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν ὡρισμένων σκοπῶν. Κύριοι, διὰ νὰ κλείσω αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τῶν ξένων ἐπεμβάσεων ἀναφέρω τὴν ἀπροκάλυπτον ἐπέμβασιν καὶ τοῦ κ. Μπάραμ καὶ τῶν ἐδῶ συσκέψεών του μὲ τὸν ἄλλοτε πρεσβευτὴν κ. Μπρίγκς, ὁ ὁποῖος ἐδημοσίευσε τὴν γνωστὴν ἐκείνην ὑβριστικὴν ἐπιστολὴν διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Κύριοι συνάδελφοι, ὡς ὄργανον διὰ τὴν τακτικήν των ἐχρησιμοποίησαν τὴν Χούντα μὲ τὸν ΙΔΕΑ ἐπὶ κεφαλῆς. Εἶναι ἔνοχοι βαρέων ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἐλευθέρας ἐκφράσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ὅπως ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸ σχέδιον «Περικλῆς». (Φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ: Διὰ τὴν ΑΣΠΙΔΑ δὲν μᾶς λέγετε).

§233Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπενθυμίζω, ὅτι ὅταν ὅλοι ἐσιώπων καὶ ἄλλοι προετοίμαζον τὴν συνωμοσίαν, ὅπως ἀπεκλήθη, ἄλλοι δὲ προσεποιοῦντο, ὅτι ὅλα καλὰ ἔχουν, ἡ ΕΔΑ πρώτη ἔθεσεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τοῦ Ἰουνίου τοῦ ἔτους αὐτοῦ, τὸ ὀξύτατον θέμα καὶ ὑπέδειξεν, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἐξέσπασε μία κρίσις ἐξουσίας. Καὶ δὲν ἄργησε, δὲν ἐπέρασαν δύο ἑβδομάδες καὶ ἐξεδηλώθη. Καὶ ὑπεβλήθησαν αἱ ἑξῆς, κατὰ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, ἀξιώσεις: Πρῶτον, ὅτι ὁ στρατὸς ἀποτελεῖ τιμάριον τοῦ Στέμματος, ἀπ’ εὐθείας ἐλεγχόμενος ἀπὸ τὸ Στέμμα, δι’ ἐμπίστων προσώπων τοῦ Στέμματος.

§234Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶπον ἐγώ;

§235Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα συνέβησαν, εἴπατε, ὅτι ἦσαν συνταγματικὰ καὶ καλῶς ἔχουν. Βεβαίως ὅμως ἡ πλειονότης τῶν τιμίων ἀξιωματικῶν, τῶν δημοκρατικῶν ἀξιωματικῶν, τῶν πιστῶν εἰς τὸν ὅρκον των ἀξιωματικῶν, αἰσθάνονται, ὅτι ἀποτελοῦν ἁπλῶς ὄργανα ἀσκήσεως πολιτικῆς καὶ ὀφείλουν νὰ πειθαρχοῦν εἰς τὰς ἑκάστοτε νομίμους Κυβερνήσεις διὰ τὴν προάσπισιν τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς χώρας καὶ τῶν λαϊκῶν αὐτῆς ἐλευθεριῶν. Ἀλλὰ ὑπάρχει μία ἀξίωσις, οἱ ἄνθρωποι τῆς Χούντας, νὰ ἐλέγχουν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Στέμματος τὸν στρατόν.

§236Χ. ΕΡΜΕΙΔΗΣ. Διὰ τὸν ΑΣΠΙΔΑ δὲν μᾶς λέγετε τίποτε.

§237Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει μόνον αὐτό, διεκδικοῦν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ καταργοῦν τὸν ἔχοντα τὴν δεδηλωμένην πλειοψηφίαν, τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνουν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῶν κομμάτων καὶ διὰ τοῦ ἐκμαυλισμοῦ, διὰ τῆς διαφθορᾶς, διὰ τῆς καρατομήσεως τῶν κομμάτων καὶ Κυβερνήσεων, διὰ τῆς ἐκπαραθυρώσεως ἡγετῶν, νὰ καθιστοῦν ἀρεστοὺς εἰς αὐτούς, ὥστε τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ οἱ ἡγέται των νὰ μὴ ἕλκουν τὴν ἐξουσίαν των ἀπὸ τὴν δύναμιν τῆς λαϊκῆς ψήφου, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἐπιλογὴν καὶ τὴν εὔνοιαν τοῦ Παλατίου. Πλὴν τῶν τριῶν αὐτῶν ἀξιώσεων ὑπάρχει καὶ μία τετάρτη βαρυτάτη, ἡ ὁποία καταργεῖ τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα καὶ τὸ μετατρέπει εἰς ἀπόλυτον μοναρχίαν. Ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν τοῦ στέμματος ὄχι μόνον νὰ ἀλλάσσῃ πρόσωπον, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀλλάσῃ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ ἐνέκρινε. Διότι, πράγματι ἐδῶ εἰς τὰς 16 Φεβρουαρίου, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ 1964, συνεκρούσθησαν πολιτικαὶ γραμμαὶ ὀξύταται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, καὶ παρετάχθησαν καὶ ὁ λαὸς ἔκαμεν ἐπιλογὴν καὶ κατεδίκασε τὴν πολιτικὴν τῆς 8ετίας τῆς ΕΡΕ καὶ ἐπέλεξε μίαν ἄλλην πολιτικὴν τὴν πολιτικὴν τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ. Καὶ σήμερον τί ἐπιδιώκεται; Τί ἐπιτελεῖται; Ὁ σχηματισμός, ἡ ἐπιδίωξις σχηματισμοῦ μιᾶς νέας πλειοψηφίας ποὺ νὰ στηρίζεται εἰς τὴν ΕΡΕ, ποὺ νὰ εἶναι αἰχμάλωτος τῆς ΕΡΕ καὶ νὰ τελῇ ὑπὸ τὸν ἀπόλυτον ἔλεγχον τῆς ΕΡΕ, ἑπομένως νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐφαρμόζῃ τὴν ἀποδοκιμασθεῖσαν ἀπὸ τὸν λαὸν πολιτικὴν καὶ συγχρόνως νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ καταλύσῃ τὴν πολιτικὴν θέλησιν καὶ τὴν πολιτικὴν τοῦ λαοῦ. Διεξεδίκησεν ἀκόμη τὸ στέμμα δικαίωμα διαφωνίας πρὸς τὴν πλειοψηφίαν, τοιοῦτον δικαίωμα κατὰ τὸ πολίτευμα δὲν ὑπάρχει, ὑπάρχει ἓν ἄλλο δικαίωμα. Ὑπάρχει τὸ δικαίωμα, ἔστω καὶ ὡς πρόσχημα καὶ ἐγένετο εἰς τὸ παρελθὸν κάποτε, κάκιστα καὶ ὡδήγησεν εἰς ἐθνικὸν διχασμὸν χρῆσις αὐτοῦ τοῦ προσχήματος καὶ ἐπεκαλέσθησαν διχοστασίαν, διχογνωμίαν, δυσαρμονίαν μεταξὺ τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τότε αὐτομάτως ἀπαγγέλεται ἡ διάλυσις καὶ ἀναπέμπεται ἡ τελικὴ κρίσις εἰς τὸν κυρίαρχον λαόν, τὴν πηγὴν ὅλων τῶν ἐξουσιῶν.

§238Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ ζητήσῃ ὁ ἀρχηγὸς ὁ παραιτηθείς.

§239Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Τὸν ἄφησαν;

§240Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ τὸ ζητῇ συνεχῶς, ΟΥΡΜΠΙ ΕΤ ΟΡΜΠΙ.

§241Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀλλ’ ἐδῶ ὑπάρχουν ὡμολογημέναι ἤδη τρανώταται ἀποδείξεις, στοιχεῖα, ὅτι δὲν ἐπικαλεῖται δυσαρμονίαν. Τὸ ἀντίθετον. Τὸ μὲν στέμμα ἀποφεύγει πᾶσαν θυσίαν, ἀποκρούει κάθε σκέψιν διενεργείας ἐκλογῶν, ὁ δὲ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος εἶπεν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα τοῦ κόμματος ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀνεξαρτητοποιήθη τὴν ἑπομένην ἢ τὴν μεθεπομένην, ὅτι ἐκλογαὶ θὰ δώσουν εἰς τὸ κόμμα μας (ἔλεγε τότε ποὺ ἀνῆκε) 70–80% καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον.

§242Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶπον ἐγὼ τοιοῦτον πρᾶγμα; (Φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§243Η. ΗΛΙΟΥ. Διενεμήθησαν καὶ τὰ εἶπον καὶ οἱ συνάδελφοί σας.

§244ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Ε.Κ.). Ναί, ναί, τὸ εἶπε.

§245Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Ἠλιοῦ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι μάρτυρες καὶ ἀξιόπιστοι ὅλοι ὅσοι φωνάζουν τώρα, ἀλλὰ ὄχι αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀλλὰ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν θὰ εἶχον οὐδέποτε τὴν ἠλιθιότητα νὰ εἴπω, ὅτι ἕνα κόμμα, οἱοδήποτε, δύναται νὰ πάρῃ 80%, διότι οὐδέποτε εἰς τὴν ἱστορίαν ὅλων τῶν Κρατῶν ἔχει παρατηρηθῆ κόμμα ...

§246ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΕΚ. Τὸ εἶπες, τὸ εἶπες.

§247Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως).... οὐδέποτε εἰς τὴν ἱστορίαν ἔχει παρατηρηθῆ, κόμμα νὰ πάρῃ 80%. Μόνον εἰς τὰ ὁλοκληρωτικὰ κράτη ὑπερβαίνουν τὸ 50%, ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν εἶναι 80%, ἐκεῖ εἶναι 99%. (Χειροκροτήματα).

§248Χ. ΧΟΝΔΡΟΜΜΑΤΙΔΗΣ. Μάλιστα μᾶς εἴπατε, ὅτι ὁ Βασιλεὺς τότε θὰ πάρῃ τὸ βαλιτσάκι του καὶ θὰ φύγῃ.

§249Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτοὺς ἐν ἠρεμίᾳ, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μου. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐθεώρησα, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω αὐτὴν τὴν διακοπήν, διὰ νὰ θέσω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ἀλλὰ θὰ ἀπαντήσω κατόπιν.

§250Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ κ. Τσιριμώκου εἰς τὴν συνέλευσιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος. Ἡ περικοπὴ ἔχει ὡς ἑξῆς: (Θόρυβος ἐκ τῆς ΕΡΕ). Διατί δὲν θέλετε νὰ ἀκούσετε; «Αἱ ἐκλογαὶ — ἔλεγεν ὁ κ. Τσιριμῶκος — ποίαν λύσιν ἠμποροῦν νὰ δώσουν εἰς τὸ δημοψήφισμα ἔναντι δύο γοήτρων, ἑνὸς Παπανδρέου μὲ 65% ἢ 70% ἢ ἀκόμη καὶ 80% καὶ ἑνὸς Βασιλέως, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος τὴν ἄλλην ἡμέραν εἴτε μὲ ζητωκραυγὰς κάτω ἀπὸ τὰ ἀνάκτορα εἴτε ὄχι, νὰ σηκωθῇ καὶ νὰ φύγῃ; (Φωναὶ «ὄχι», ὄχι»). Αὐτὰ εἶπεν ὁ κ. Τσιριμῶκος καὶ ἔναντι τῶν λόγων του, πρέπει νὰ ἀπολογηθῇ.

§251Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀξιότιμε συνάδελφε, ἐκ Δωδεκανήσου, πρῶτον καὶ αὐτὸ τὸ κείμενον, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐδῶ τὴν μαρτυρίαν τῶν πολιτικῶν συντακτῶν, καὶ αὐτὸ τὸ κείμενον, δὲν ἐδόθη ἀπὸ ἐμέ, οὔτε ἐλέγχθη. (Φωναὶ καὶ θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Κύριοι συνάδελφοι, τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀπαιτῶ νὰ ἔχετε τὴν ἰδίαν προσοχήν, ποὺ ἔχετε, ὅταν ὁμιλῇ ὁ κ. Ἠλιοῦ. Τὸ δικαιοῦμαι. Ὄχι ὡς ψευδοπρόεδρος τῆς ψευδοκυβερνήσεως, ἀλλὰ δικαιοῦμαι, ὡς βουλευτής, τὴν αὐτὴν προσοχήν, ποὺ ἔχει καὶ ὁ ὁμιλητὴς ἀπὸ τοῦ βήματος. Πρῶτον, δὲν δικαιοῦμαι, βεβαίως, νὰ ἐπικαλεσθῶ τοὺς πολιτικοὺς συντάκτας, οἱ ὁποῖοι μὲ κατεδίωκαν, διὰ νὰ διορθώσω τὰ ὅσα ἀπὸ ἄλλους βουλευτὰς ἦλθον διὰ νὰ γράψουν, ἐκεῖνο τὸ βράδυ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τοὺς ἐρωτήσετε. Δεύτερον, ἡ σύνταξις καὶ αὐτοῦ τοῦ κειμένου, δείχνει, ὅτι εἶναι πρακτικῶς ἀπάντησις εἰς λεχθέντα καὶ ὅταν ἄρχιζα ἀπὸ τὸ 1965, ποὺ ἔλεγα, τί θὰ πάρῃ τὸ Κόμμα μας, εἰς τὰς μελλούσας ἐκλογάς, τὸ ἀνέβαζα ἢ εἰς 70% ἢ καὶ 80%, διὰ νὰ δείξω, τὶ ἄλλο, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ θὰ ἔχουν δημοψηφισματικὸν χαρακτῆρα. Ἀλλὰ θὰ παρακαλοῦσα, τὸν κ. Ζίγδην, νὰ μὴ ἀναφέρεται εἰς τὰς ἐφημερίδας, διότι γνωρίζει, ὅτι δὲν γράφουν ἀκριβείας καὶ θὰ τοῦ φέρω τὰ φύλλα τῆς «Ἀθηναϊκῆς», ποὺ γράφει περὶ αὐτοῦ καὶ περὶ τῶν ἀεριοστροβίλων, διὰ νὰ τοῦ δείξω, ὅτι αἱ ἐφημερίδες, δὲν εἶναι ἀξιόπιστοι. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§252Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ περικοπή, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα, προέρχεται ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἐκρατήθησαν.

§253Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ὑπάρχουν ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§254Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ πρακτικογράφος τῆς Βουλῆς, ἦτο παρών, καὶ τὰ ἔλαβε. Ἐδημοσιεύθησαν, ἐκ νέου, εἰς τὰς ἐφημερίδας μετὰ 10 ἡμέρας, ἀφ’ ὅτου ἐλέχθησαν καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος, δὲν ἐτόλμησε νὰ τὰ διαψεύσῃ, διότι θὰ τὸν διέψευδον οἱ 130 ἢ 140 βουλευταὶ ποὺ τὸν ἤκουσαν. Ἀλλά, τὸν κ. Τσιριμῶκον, θὰ τὸν καταδιώκουν, μέχρι τοῦ τελικοῦ του ἀφανισμοῦ, οἱ λόγοι του. Κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν σώσῃ ἀπὸ τοὺς λόγους του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§255Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Ζίγδη, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱ λόγοι μου νὰ μὲ ἀφανίσουν. Πάντως, οἱ ἰδικοί σας λόγοι, δὲν πρόκειται νὰ μὲ ἀφανίσουν, διότι καὶ εἰς τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, ἡ λέξις, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ λάβῃ τὸ Κόμμα μας 80%, ποὺ εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, δὲν ὑπάρχει. Θὰ ὠφείλατε, λοιπόν, ἀντὶ νὰ προκαλέσετε ἐντυπώσεις, ἀνοήτους, ἄνευ σημασίας, ἐδῶ μέσα, θὰ μπορούσατε κάλλιστα νὰ ἰδῆτε τὸ ἴδιο τὸ κείμενον, διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν αὐτό.

§256Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τοὺς ἰδικούς σας λόγους χρησιμοποιῶ καὶ ἐὰν οἱ ἰδικοί σας λόγοι εἶναι ἀνόητοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπικαλεσθῆτε, διὰ νὰ δικαιολογήσετε τὸ ὅτι εὑρίσκεσθε, ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεσθε σήμερον.

§257Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν εἶπα, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ λάβῃ τὸ Κόμμα μας 80%.

§258Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ δεκαήμερον τῆς ἐντροπῆς, πρέπει νὰ σέβεσθε τὰ γραπτὰ κείμενα. Ἀπευθύνεσθε εἰς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέδειξε βουλευτήν, ἀπευθύνεσθε ὑπευθύνως πρὸς τοὺς συναδέλφους σας, ἀλλὰ σεῖς, τὴν δημοκρατικὴν διαδικασίαν, ἀποδείξατε, ὅτι τὴν χρησιμοποιεῖτε, ὡς ἐμπαιγμόν. Διότι ἡ Κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς ἀπέρριψε τὰς ἀπόψεις σας, ἐπροδόσατε τὸ Κόμμα σας καὶ τὰς ἀρχάς σας. Καὶ λόγῳ τῆς προδοσίας αὐτῆς, κατέχετε τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχετε, ἡ ὁποία εἶναι θέσις, ποὺ δὲν σᾶς ἀνήκει, ἀλλὰ ἀνήκει εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ.

§259Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Σηκώθηκα μόνον διὰ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἠλιοῦ 1) ὅτι δὲν εἶπον ποτέ, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ λάβῃ τὸ Κόμμα 80%, τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, δὲν περιέχει τὴν λέξιν αὐτήν. 2) Προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου διοικήσεως τοῦ Κόμματός μας, ἐὰν θέλετε νὰ κάμω λόγον, θὰ τὸν κάμω, ἐπροτίμησα, ὅμως, νὰ μὴ φέρω τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν, νὰ τηρήσω τὰ ἐν οἴκῳ μὴ ἐν Δήμῳ. 3) Εἴπατε πρίν, ὅτι δὲν διεφώνησα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι διεφώνησα καὶ ἀνέπτυξα πολιτικὴν ἀντίθετον πρὸς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖτο ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος. 4) Νὰ ἐρωτήσετε τὸν ἀπόντα Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος, ποὺ δὲν μετέχει εἰς τὴν συζήτησιν, ἀπὸ πότε διεφώνησα εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἤσκει. 5) Ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Ἠλιοῦ, μᾶς ἔκαμεν ἕνα μάθημα κομματικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ διαφωνήσωμεν καὶ νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὰ κόμματά μας, ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Τοιαῦται θεωρίαι, δὲν πρέπει νὰ λέγωνται, διότι εἰς τὰ δημοκρατικὰ Κοινοβούλια, ὁ βουλευτὴς εἶναι ἐλεύθερος νὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ κόμματος καὶ νὰ φύγῃ καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ ἄλλην πολιτικὴν καὶ νὰ κάμῃ νέον κόμμα, ἄλλως τε, τὰ περισσότερα τῶν κομμάτων, ἔχουν δημιουργηθῆ ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐγκρίνονται ἢ ὄχι ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι ἐπακολουθοῦν. Λοιπόν, διεφωνήσαμεν, ἐκρατήσαμεν, ὅσον ἠμπορούσαμε, τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ., καὶ ὅταν ἴδωμεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπομένωμεν ἄλλο, τὸν ἐγκαταλείψαμε, διὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν νομίζομεν, ὅτι ἀποτελεῖ σωτηρίαν διὰ τὸ Ἔθνος.

§260Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα, ἐδώσατε τὸν λόγον σας, ὅτι θὰ πειθαρχήσετε εἰς τὴν πλειοψηφίαν καὶ τὸν παρέβητε. Δι’ αὐτό, εἶσθε κατηγορούμενος εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§261Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν παρέβην τὸν λόγον μου, πρόκειται περὶ τῆς ἐντολῆς, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν κ. Στεφανόπουλον, ὁ ὁποῖος κατέθεσε τὴν ἐντολήν του, καὶ μετὰ ταῦτα, ἐδηλώσαμεν ἀνεξαρτητοποίησιν, ἔναντι τοῦ Κόμματος, διὰ νὰ μὴ δεσμευώμεθα ἀπὸ οἱανδήποτε ἀπόφασιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§262Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ δημοκρατία δι’ ὑμᾶς, ἦτο πρόφασις διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν προσωπικῶν σας φιλοδοξιῶν.

§263Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Τσιριμῶκος, ἠμφισβήτησε τὴν λέξιν «ἀπαράδεκτον». Ἴσως, νὰ μὴ ἐλέχθη ἡ λέξις «ἀπαράδεκτον», ἀλλὰ τὸ νόημα ἦτο, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ ἀπὸ μίαν τοιαύτην ἀμφισβήτησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ στιχομυθία ἐπ’ ἄπειρον. Διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιδίωξις ἐχρησιμοποιήθη μία τακτική, πολὺ γνωστή. Ἐπηκολούθησαν ἀλληλοδιάδοχοι διασπάσεις καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς μίαν κατάστασιν ἀναστατώσεως τοῦ δημοσίου βίου. Ὁ κ. Τσιριμῶκος, εἶχεν εἴπει εἰς Θεσσαλονίκην: «καταρρακώσεως τοῦ δημοσίου βίου». Ἐγὼ θὰ ἔλεγα καὶ ἐκπορνεύσεως τοῦ δημοσίου βίου, ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας διεξάγεται αὐτὸ τὸ χρηματιστήριον συνειδήσεων, μὲ τὰς ὑποσχέσεις ἀναδείξεων. Ἕνας θεσμὸς ἄγνωστος εἰς τὴν πολιτικήν, τὸ ἀνακτοβούλιον. Ὁ τριμελὴς Σπόνεκ, Ἀρναούτης–Χοϊδᾶς–Βασιλομήτωρ, βγαίνει εἰς τὸ προσκήνιον.

§264Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς βουλευτὴς τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντόνως, διότι καὶ ἡ προκάτοχος μαφία καὶ ἡ παροῦσα, ἐμφανίζει τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἑλλάδος, ὅτι εἶναι ἐμπόρευμα καὶ ἐχρησιμοποίησεν ὅλα τὰ ἄτιμα μέσα, διὰ νὰ ἐκβιάζουν εὐαίσθητα σημεῖα, ἀτυχῶν βουλευτῶν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἄτιμος πρᾶξις, καταδικάζεται ἀπὸ ὅλους... (Φωναί, θόρυβος).

§265Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καθυβρίζεται μία μεγάλη μερὶς βουλευτῶν κατ’ αὐτὸν τὸν χυδαῖον τρόπον χωρὶς νὰ παρεμβαίνετε, δικαίωμά σας. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ἀλλὰ ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ παρατηρήσητε ὅτι διαπράττεται χυδαία ἐξύβρισις κατὰ μιᾶς μεγάλης μερίδος τῆς Βουλῆς. (Θόρυβος). (Ὁ κ. Γρηγορίου προσπαθεῖ νὰ ὁμιλήσῃ ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§266Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, βλέπετε ὅτι εἶχα δίκαιον μὴ ἐπιτρέπων διακοπάς. Διότι δὲν κάμει ὁ κ. Γρηγορίου διακοπὴν αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλὰ ἀγόρευσιν, ἐνῷ δύναται νὰ ἐγγραφῇ καὶ νὰ ὁμιλήσῃ. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καταστρέφεται ἡ ἀγόρευσις ἑνὸς ἐκπροσωποῦντος κόμμα διὰ διακοπῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι περισσότερον ἀπὸ ἀγορεύσεις. Εἶναι ἡ τρίτη, τὴν ὁποίαν ὑφίσταμαι. Παρακαλῶ τὸν κ. Γρηγορίου. Δὲν τοῦ ἐπιτρέπω.

§267Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).... τὴν καταδικάζει ὁ δημοκρατικὸς λαός.

§268Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν. Λοιπόν, ἕνας θεσμός, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ προσκήνιον, διαπραγματεύεται, συναλλάσσεται καὶ ταὐτοχρόνως ἀξιοῖ τὸ ὑπέρτατον δικαίωμα τῆς διαιτησίας, ἀξιοῖ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναστέλλῃ καὶ νὰ ἀνακόπτῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἤδη ἐκφρασθείσης νομίμως θελήσεως τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἀποκλείῃ τὴν ἐκ νέου ἔγκαιρον προσφυγὴν εἰς τὸν λαὸν διὰ τὴν λύσιν τῆς διαφορᾶς. Ἑπομένως προέκυψεν ἓν ὀξύτατον ζήτημα θεσμῶν, ἓν ὀξύτατον Συνταγματικὸν πρόβλημα. Ἐπήγαμε πίσω κατὰ 90 ἀκριβῶς χρόνια εἰς τὸν Βούλγαρην, εἰς τὰ Στηλιτικά. Ἀνακριβῶς ἀπὸ ἱστορικῆς ἀπόψεως ὁ κ. Τσιριμῶκος ἰσχυρίσθη κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ὁρκωμοσίας του, ὅτι ἠμπορεῖ μὲν θεωρητικῶς νὰ ἔχουν ἄλλως τὰ πράγματα, ἐνῷ ἦτο καθαρῶς ἡ πρᾶξις τῆς ἐποχῆς τοῦ Γεωργίου τοῦ Αʹ νὰ διορίζωνται Πρωθυπουργοὶ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους τὸ Παλάτιον ἐπέλεγεν. Αὐτὰ πράγματι ἐπηκολούθησαν κατὰ τὴν πρώτην 10ετίαν. Καὶ ἐπολέμησεν ὁ λαός, ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Χαριλάου Τρικούπη, τότε ὑπερμάχου τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν προνομίων τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ἐνῷ μόλις τὸ 1950–52 κατὰ τὴν Ἀναθεώρησιν προσετέθη εἰς τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος ρητὴ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Πρότερον τοιοῦτόν τι δὲν ἀνεγράφετο. Ἐν τούτοις, καθιερώθη ἀπὸ τοῦ 1875 ἡ ἀρχὴ τῆς δεδηλωμένης ὑπὸ τὰς ἀκολούθους συνθήκας. Συνεχίζων τὴν τακτικήν, ἡ ὁποία ἦτο κάτι τι τὸ ἔλασσον τῆς σημερινῆς ἀντισυνταγματικῆς παραβιάσεως, διότι τότε τοὐλάχιστον τὴν ἀποπομπὴν τῶν Κυβερνήσεων πλειοψηφίας διεδέχετο ἀμέσως δι’ ἄλλης καὶ διεξαγωγὴ ἐκλογῶν, ὄχι ἡ θέσις εἰς τὸ ψυγεῖον τῆς θελήσεως τοῦ κυρίαρχου λαοῦ, ὥστε οὔτε νὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἔκφρασις τῆς θελήσεώς του, ὑπὸ τὰς συμβουλὰς τοῦ Σπόνεκ, ὁ νεαρὸς τότε Γεώργιος Αʹ νὰ ἀπολύῃ Κυβερνήσεις πλειοψηφίας καὶ νὰ διορίζῃ Κυβερνήσεις ἐκ τῆς μειοψηφίας. Τὸ τελευταῖον συνέβη τὸ 1874 εἰς βάρος Κουμουνδούρου καὶ ἐπηκολούθησαν τὰ Στηλιτικά. Τότε ὁ Χαρίλαος Τρικούπης ἔδωσε διὰ δύο ἄρθρων....

§269ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ξεύρομεν αὐτά.

§270Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν τὰ ξεύρετε. Μοῦ θυμίζετε ὅμως τὸν λόγον τοῦ Ἀθανασίου πρὸς Ἰουλιανὸν εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν, ὅταν ὁ μὲν Ἰουλιανὸς ἐξεκίνησε μὲ στρατὸν εἰδωλολατρῶν πολυπληθῆ διὰ νὰ καταργήσῃ τὸν Χριστιανισμόν, ὁ δὲ Ἀθανάσιος ἐνεφανίσθη μὲ μίαν Βίβλον. Καὶ τοῦ λέγει ὁ Ἰουλιανός: Ἀνέγνων, ἔγνων, κατέγνων. Δηλαδή, τὴν ἀνέγνωσα τὴν γνωρίζω καὶ τὴν καταδικάζω. Καὶ ἀπήντησεν ὁ Ἀθανάσιος: Ἀνέγνως, ἀλλὰ δὲν ἔγνως καὶ κατέγνως. Διότι ἐὰν τὰ ἐγνωρίζατε, κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ὑπεστηρίζατε αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζετε καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἀνεκτὰ οὔτε εἰς τὴν Ἑλλάδα τῆς Μελούνας τοῦ 1918. Καὶ θέλετε σήμερον εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς Δημοκρατίας νὰ τὰ κάμετε αὐτὰ Συνταγματικὸν θεσμὸν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, καταπατοῦντες τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν. (Χειροκροτήματα). Καταγγέλλων εὐθαρσῶς ὁ Τρικούπης τὴν τότε κατάστασιν ἔγραφεν: «Ἵνα μὴ ἔχῃ ὁ τόπος Κυβέρνησιν ἰδίαν ὑπηρετοῦσαν πολιτικὴν τοῦ Ἔθνους, ἀπεφασίσθη κατὰ ξενικὴν εἰσήγησιν, ἡ πτῶσις τοῦ ἀληθοῦς Κοινοβουλευτικοῦ Ὑπουργείου καὶ ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ δι’ ἄλλου ἐκ τῆς μειοψηφίας τῆς Βουλῆς». Ὑπογραμμίζων τὸν ρόλον τοῦ Στέμματος εἰς τὴν καταβαράθρωσιν τοῦ Δημοσίου βίου γράφει: Ἀφ’ οὗ διὰ τῆς διαστροφῆς τοῦ Συντάγματος κυβερνᾶται πράγματι ἡ Ἑλλὰς ὡς μοναρχία ἀπόλυτος, ἑπόμενον ἦτο νὰ καταστῶσι καὶ οἱ πολιτευόμενοι ὁποίους διαπλάττει αὐτοὺς νόθον καθεστώς. Καὶ ἐν συνεχείᾳ, αὐτὰ τὰ καμώματα καταγγέλων ὁ Χαρίλαος Τρικούπης: «Εἶναι ἔργον ἀνθρώπων ὀφειλόντων τὴν Ὑπουργικὴν αὐτῶν ὕπαρξιν, εἰς μόνην τὴν ἀπόλυτον χρῆσιν τῆς ἐν τῷ Συντάγματι ἀναγεγραμμένης ὑπὲρ τοῦ Στέμματος προνομίας τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς παύσεως τῶν Ὑπουργῶν». Καὶ ἐπικαλεῖται τὴν κινητοποίησιν, τὴν ὁποίαν σήμερον ἀποκαλοῦν πεζοδρόμιον καὶ ὀχλοκρατίαν, λέγων: «Μετὰ τὰ παθήματα τοῦ 1862 τίθεται ἐκ νέου εἰς τὸ Ἔθνος τὸ δίλημμα τῆς ὑποταγῆς εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν ἢ τῆς ἐπαναστάσεως.... Οἱ δοῦλοι Λαοὶ κυμαίνονται μεταξὺ ἀνοχῆς καὶ αὐθαιρεσίας καὶ συνωμοσίας. Ἴδιον τῶν ἐλευθέρων λαῶν εἶναι δι’ εἰρηνικῶν μέσων νὰ ἐπιβάλλωσιν εἰς τοὺς ἄρχοντας τὸν σεβασμόν». Καὶ συνεχίζει: «Τὴν εὐθύνην τῶν ἐπαναστάσεων φέρουσιν οὐχὶ οἱ ἐκτελοῦντες, ἀλλ’ οἱ καθιστῶντες αὐτὰς ἀναποδράστους». Καὶ ἀναφερόμενος εἰς τὸν Ὄθωνα: «Ὑποσκάπτων ὁ Βασιλεὺς Ὄθων τὰ θεμέλια τοῦ Συντάγματος, τοῦτο μὲν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀνατρέψῃ, διότι στηρίζεται εἰς τὴν καρδίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἐξενεύρισε τὴν Πολιτείαν καὶ ὤρυξε βόθρον, εἰς ὃν ἐνέπεσεν ὁ θρόνος του».

§271Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ νοῶν νοεῖτο.

§272Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Χαρίλαος Τρικούπης ἐφυλακίσθη ἐπ’ ὀλίγον διὰ τὰ ἄρθρα αὐτά. Μετὰ ἓν ἔτος ἦτο Πρωθυπουργὸς καὶ ἐνεχείριζεν εἰς τὸν Βασιλέα Γεώργιον τὸ 1875, πρὸ 90 ἐτῶν, τὸ κείμενον τοῦ Βασιλικοῦ λόγου, διὰ τοῦ ὁποίου καὶ ἀπὸ τοῦ ὁποίου ὑλοποιήθη ὡς κανών, ὁ κανὼν τῆς δεδηλωμένης, δηλαδὴ τῆς μὴ ἀναθέσεως ἄνευ τῆς γνώμης τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ἐνδελεχὴς θέλει εἶσθαι ἡ παρ’ ἐμοῦ ἀναγνώρισις τῶν ἐκ τοῦ γράμματος καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ Συντάγματος στηριζομένων προνομιῶν τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ Ἔθνους.... Ἀπαιτῶ ὡς ἀπαραίτητον προσὸν τῶν καλουμένων παρ’ ἐμοῦ εἰς τὴν κυβέρνησιν τοῦ τόπου τὴν δεδηλωμένην πρὸς αὐτοὺς ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους». (Λόγος τοῦ Θρόνου 11 Αὐγούστου 1875. Κυβέρνηση Χ. Τρικούπη). Καὶ σήμερον, δι’ ἀλλεπαλλήλων προσφορῶν πρὸς τοὺς ἔχοντας τὴν δεδηλωμένην δυσπιστίαν καὶ ἀπόκρισιν ἐπιχειρεῖται ἡ διάσπασις καὶ ὁ θρυμματισμὸς τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν εἰς μίαν δεδηλωμένην ἐκλογήν, ὡς πλειοψηφίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ ἡ ὑπόστασις ἄλλης Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἕνα ἀπὸ τὰ κύρια ἐπιχειρήματα διὰ τῶν ὁποίων ἀπολογοῦνται —διότι οὐσιαστικῶς αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις καὶ τοῦ πρώτου σχήματος καὶ τοῦ δευτέρου ἀπολογίαι ἦσαν— ἕνα ἀπὸ τὰ κύρια ἐπιχειρήματα εἶναι: Τὶ νὰ κάμωμεν; Θυσιαζόμεθα. Διότι τὸ Στέμμα δὲν θέλει οὔτε τὸν κ. Παπανδρέου ὡς Πρωθυπουργόν, οὔτε ἐκλογάς.

§273Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν θέλει τὸν κ. Παπανδρέου.

§274Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀλλὰ ὁ Βασιλεὺς κατὰ τὸ ἄρθρον 44 δὲν ἔχει ἄλλα δικαιώματα παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ρητῶς τοῦ ἀναγνωρίζει τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ συνάδοντες πρὸς αὐτὸ νόμοι. Τέτοιο δικαίωμα μόνον οἱ ἀπόλυτοι μονάρχαι ἔχουν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι πηγὴ τῆς προελεύσεως τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν Προέδρων τῶν Κυβερνήσεων τὸ Στέμμα, ἀλλὰ ὁ λαός.

§275Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Παρῃτήθη ὁ κ. Παπανδρέου.

§276Η. ΗΛΙΟΥ. Ὅταν κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, εἶπε: τὶ ἐπιδιώκει ἐπὶ τέλους αὐτὸς ὁ κόσμος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπὶ ποδός, ὁ ὁποῖος εἶναι κινητοποιημένος καὶ διαδηλώνει; Ἐπιδιώκει τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Συνταγματικῆς τάξεως, τὴν ἀποκατάστασιν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Ὁμαλότης ὑπῆρχεν. Ὑπῆρχεν ὁμαλότης ἀδιατάρακτος. Ποῖος τὴν διετάραξε; Ποῖος ἐξαπέλυσε τὴν θύελλαν; Ποῖος ἐξαπέλυσε τὴν λαίλαπα; Ποῖος ἐξαπέλυσε τὴν ὑπονόμευσιν τῆς ἡσυχίας τοῦ τόπου; Ποῖος ἐξαπέλυσεν αὐτὴν τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου, αὐτὴν τὴν προσπάθειαν ἐξαρθρώσεως, ὥστε νὰ κουρασθῇ ἐνδεχομένως ὁ λαὸς καὶ ὑποταγῇ εἰς τὸ τέλος;

§277Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Τὸ «τὶς πταίει» τοῦ Τρικούπη ἐπαναλαμβάνεται.

§278Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα δὲν στέκεται. Δὲν ματαιώνει τὸ πραξικόπημα τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑποτάσσεται καὶ συμμορφώνεται εἰς αὐτό. Αὐτὸς ἁπλούστατα τὸ ἐκτελεῖ, τὸ ἐφαρμόζει, τὸ πραγματοποιεῖ. Ἡ πρόσφατος ἱστορία τοῦ τόπου μας, μᾶς ἔδωσεν ἕνα διπλοῦν δίδαγμα. Κατὰ τὸ 1925 ἐπὶ Παγκάλου καὶ κατὰ τὸ 1936 ἐπὶ Μεταξᾶ, προηγήθη ἡ προσπάθεια θυσιαζομένων ἀνθρώπων νὰ δώσουν τὸν κοινοβουλευτικὸν μανδύαν, ὥστε νὰ γίνῃ ἐπισήμως, νὰ ἐπιβληθῇ ἐπισήμως. Ἁπλῶς ἠτίμασαν τὴν Δημοκρατίαν, ἠτίμασαν τὴν ἐντολήν των, δὲν ἐπρόλαβαν τίποτε, ἤνοιξαν διάπλατα τὴν θύραν εἰς τὴν ἀνωμαλίαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν ἢ ἐπροφασίσθησαν, ὅτι ὑποτασσόμενοι εἰς αὐτὴν θὰ τὴν ἀνατρέψουν τάχα νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἀνοικτὴ ἐκτροπή. Ἡ ἀνωμαλία ἀντιμετωπίζεται μὲ τὴν ἀνοικτὴν καταγγελίαν καὶ μὲ τὴν συσσωμάτωσιν τῶν πιστῶν εἰς τὴν ἐντολὴν ποὺ ἔλαβον βουλευτῶν καὶ ὅλου τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ἀντιταχθοῦν κατὰ πάσης ἰδέας καταλύσεως τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Μόνον ἡ ἑνιαία μὲ εἰρηνικὸν χαρακτῆρα, ἑνιαία κινητοποίησις καὶ πάλη τῶν λαϊκῶν μαζῶν, αὐτὴ ἡ ὑπέροχη ἀντίστασις τοῦ λαοῦ μας εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία περισώζει καὶ σταματᾶ καὶ ἀντικρούει αὐτὴν τὴν κατάλυσιν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΔΑ καὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Δὲν ἀντιμετωπίζεται μὲ τὴν μεταμφίεσιν τῆς ἀνωμαλίας ὡς δῆθεν ψευδοομαλότητα. Δὲν ἀντιμετωπίζεται μὲ κοινοβουλευτικοὺς μανδύας. Καὶ δὲν ξαίρει κανεὶς ἐὰν ὁ κοινοβουλευτικὸς μανδύας ἦτο ὁ ἐπιδιωκόμενος ἢ πρωθυπουργικὰ καὶ ὑπουργικὰ ἱματίδια. Κύριοι συνάδελφοι, ἐφθάσαμεν εἰς μίαν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὅλοι σοβαρῶς. Δὲν νομίζω, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ παράσχουν μεγαλυτέραν ὑπηρεσίαν πρὸς τοὺς νοσταλγοὺς τῆς ἀνωμαλίας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιχειροῦν τὸν ἐξευτελισμὸν καὶ τὸν διασυρμὸν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου μὲ τὸν ἐκμαυλισμὸν καὶ τὴν ἄγραν ψήφων, μὲ τὴν διάθεσιν χαρτοφυλακίων, μὲ τὴν δημιουργίαν χρηματιστηρίου συνειδήσεων. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν περισώζουν ἀπὸ τὴν ἀνωμαλίαν, τροφοδοτοῦν τὴν ἀνωμαλίαν. Ἂς εἶναι, ὅμως, πληροφορημένη ἡ Κίρκη, ἡ ὁποία προκαλεῖ ὅλα αὐτά, ὅτι δὲν ἄνοιξε τὴν ὄρεξιν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§279Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνεῖτε καὶ εἰς τοὺς μυθολογικοὺς ὅρους μὲ τὸν κ. Παπανδρέου.

§280Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ μυθολογία εἶναι μία καὶ δὲν φαντάζομαι νὰ ἔχητε τὴν ἀξίωσιν νὰ δημιουργήσω δευτέραν πρὸς χρῆσιν μου. Λοιπόν, ἂς εἶναι πληροφορημένη ἡ Κίρκη, ὅτι δὲν δημιουργεῖ ἔφεσιν πρὸς ἀνωμάλους καταστάσεις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν αὐτὸς ὁ διασυρμός, αὐτὴ ἡ ἠθικὴ καταρράκωσις. Ἀλλὰ μίαν ρωμαλέαν διάθεσιν ἐξαγνισμοῦ καὶ ἀνανεώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, κάτω ἀπὸ τὴν πνοὴν τῆς ὁποίας νὰ εἶσθε βέβαιοι, κύριοι, ὅτι θὰ εἶναι πολὺ διαφορετικὴ ἡ σύνθεσις καὶ ἡ ὄψις τοῦ Κοινοβουλίου τοῦ ἡμικυκλίου τῆς ἐρχομένης περιόδου. Θὰ καταδικασθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠσέβησαν πρὸς τὴν λαϊκὴν ἐπιταγὴν καὶ παρεβίασαν τὰς ὑποσχέσεις καὶ τὰ προγράμματα τὰ ὁποῖα διεκήρυξαν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Εὐτυχῶς, ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν ὑπὸ δημοκρατικὸν ἔμβλημα —δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν δύο κομμάτων τῆς δεξιᾶς, ἐκεῖνοι μένουν πιστοὶ εἰς τοὺς ἰδικούς των ἐντολεῖς— ὁ μέγας ἀριθμός, ὁ συντριπτικὸς ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν ὑπὸ δημοκρατικὰ ἐμβλήματα, ὄχι μόνον προασπίζουν τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν, ὄχι μόνον προασπίζουν τοὺς θεσμούς, ἀλλὰ περιφρουροῦν καὶ τὸ κῦρος καὶ τὴν τιμὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ὀφείλω ἀπροκάλυπτα, μὲ λύπην νὰ διακηρύξω, ὅτι τὰ δύο σχήματα ἀπεκαρδίωσαν βαθύτατα τὸν λαόν, διέψευσαν τὰς προσδοκίας του, ἐμείωσαν τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς ὡρισμένας ἀξίας ποὺ εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν λειτουργίαν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο ἐπίσης ἠθικὸν καὶ πολιτικὸν πρόβλημα. Ἐπιδιώκεται μὲ μίαν τελείως ἑτερόκλητον πλειοψηφίαν, μὲ ἕνα οἱονδήποτε ρεφενὲ καὶ μὲ μίαν οἱανδήποτε συνεισφορὰν νὰ ξεπεράσωμεν τὸν μαγικὸν καὶ θεῖον ἀριθμὸν 151, ὅπως εὔγλωττα τὸν ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Τσιριμῶκος εἰς Θεσσαλονίκην. Εἶπε πράγματι: «Ἡ Κυβέρνησις ποὺ οὐδέποτε ἐστάθη εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ, θὰ πέσῃ μὲ τὴν ψῆφον τῶν βουλευτῶν. Τὸ ἰδανικόν της θὰ ἦτο ν’ ἀποσπάσῃ τόσους μόνον βουλευτὰς ἀπὸ τὸ Κέντρον ὥστε —μαζὶ μὲ τὴν ΕΡΕ— νὰ φθάσῃ εἰς τὸν θεῖον ἀριθμὸν 151. Ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν θὰ ἔπεφτε παταγωδῶς. Διότι ὁ λαὸς ἐψήφισεν εἰς τὰς 16 Φεβρουαρίου ἐναντίον τῆς ΕΡΕ καὶ οὐδεὶς δικαιοῦται, μὲ οἱανδήποτε ταχυδακτυλουργίαν, νὰ ἀμφισβητῇ, ὅτι ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ ἐξακολουθεῖ νὰ θέλῃ κυβέρνησιν Κέντρου. Ὅποιος τὸ ἀμφισβητεῖ, δὲν ἔχει παρὰ νὰ βαδίσῃ πρὸς νέας ἐκλογάς. Ὁ λαὸς θὰ ἀναλάβῃ νὰ τὸν διαφωτίσῃ». (Τσιριμῶκος. Θεσσαλονίκη 28.7.65) Αὐτὰ πρὸ 27 ἡμερῶν. Ἔλεγε δὲ περὶ τῶν μεθόδων ἄγρας ψήφων: «Σήμερα οἱοσδήποτε παρουσιασθῇ ἢ δηλώσῃ, ὅτι δέχεται νὰ γίνῃ Ὑπουργός, ὁρκίζεται αὐθωρεὶ ἀνεξετάστως. Πᾶσα προσφορὰ δεκτή». (Τσιριμῶκος. Λόγος Θεσσαλονίκης 28.7.65) Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐὰν ἐπετυγχάνετο αὐτὸς ὁ θεῖος ἀριθμὸς 151 —ἡ ὥρα πλησιάζει καὶ θὰ καταδειχθῇ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν— ἐὰν λοιπὸν παρ’ ἐλπίδα ἐπετυγχάνετο τὸ 151, τότε ἀκριβῶς, ἐὰν ὀρθῶς λειτουργῇ πολίτευμα θὰ ὑπάρχῃ ὁ γνήσιος λόγος διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ἡ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη διαλύσεως τῆς Βουλῆς, διότι τότε θὰ ἔχῃ ἐπέλθει ἡ δυσαρμονία μεταξὺ λαϊκῆς θελήσεως, ἡ ὁποία ἠθέλησε ἐκδημοκρατισμόν, καὶ ἄλλου εἴδους Κυβέρνησιν καὶ μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ πλειοψηφίας συντεθημένης παρὰ φύσιν, ἡ ὁποία στηριζομένη κατὰ κύριον λόγον εἰς τὴν ΕΡΕ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θέλῃ νὰ ἐφαρμόσῃ ἐκείνην τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἀπεδοκίμασε καὶ κατεδίκασε, καὶ ἑπομένως τότε ὑπάρχει ἀσυμφωνία, καὶ τότε ἐὰν δὲν ἦτο ἐπιλήσμων ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων τῶν ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν συνθηκῶν τοῦ πολιτεύματος ὑποχρεώσεών του, θὰ ἔπρεπε νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν διάλυσιν τοῦ Σώματος. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ καὶ ἄλλως ἐρωτῶ. Εἰς ἕνα ἀνύποπτον χρόνον ὁ Συνταγματολόγος Η. Ζέγγελης, εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν δίκαιον —ἐτυπώθη τὸ 1906— εἰς τὰς σελίδας 416–417 λέγει «Τοιαύτη πολιτικὴ διαγωγὴ ἐκφαυλίζει τὸ πολίτευμα». «Ἄκοσμοι συνθηκολογίαι», «Πανσπερμικὴ ἐξ ἑτερογενῶν στοιχείων συγκλωθουμένη πλειοψηφία». «Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἰς τὴν τοιαύτην ἀλλοπρόσαλλον πολιτικὴν διαγωγήν, εἰς τὰς τοιαύτας ἀσέμνους παλινῳδίας τῶν βουλευτῶν, μεγάλως συμβάλλει ἡ ἀπάθεια τῆς κοινῆς γνώμης, ἥτις ψυχρῶς θεᾶται τὰ γιγνόμενα καὶ δὲν ἐπέρχεται τιμωρὸς νέμεσις διὰ τὴν οὕτως ἀσύστολον διαχείρισιν τῆς βουλευτικῆς ἐντολῆς».

§281Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Διατὶ θέλετε τὴν ἀναλογικήν.

§282Η. ΗΛΙΟΥ. Σεῖς τὴν θέλετε. Ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ἀκούσητε τὶ θέλομεν.

§283Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Τώρα ἀλλάξατε γνώμην.

§284Η. ΗΛΙΟΥ. Βεβαίως δὲν ἀλλάζομεν ἐπὶ τῶν ἀρχῶν μας γνώμην. Ἀλλὰ ὑπάρχει πράγματι ἀδυναμία ὑπάρξεως ἑνὸς προγράμματος καὶ ἐφαρμογῆς του. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Τσιριμῶκος εἰς Θεσσαλονίκην ἔλεγεν: «Σήμερα πίσω ἀπὸ τὴν σαφῆ ἢ καφενειακὴ συνταγματικὴν ἀπεραντολογίαν μὲ τὴν ὁποίαν προσπαθοῦν νὰ δικαιολογήσουν τὰ ἀδικαιολόγητα οἱ πρωταγωνισταὶ ἢ οἱ ὑπηρέται τῆς ἀνωμαλίας ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς πορείας πρὸς τὰ ἐμπρὸς τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Αἱ ἀντιδραστικαὶ δυνάμεις, οἱ κληρονόμοι καὶ συνεχισταὶ τῶν προηγουμένων κατενόησαν ἀπολύτως, ὅτι ἡ πλήρης ἀποκατάστασις τῆς Δημοκρατίας θὰ ἐσήμαινε πρόοδον τῆς χώρας καὶ κοινωνικὴν δικαιοσύνην. Θὰ ἐσήμαινε ταὐτοχρόνως κτύπημα τῶν κοινωνικῶν προνομίων καὶ ἐξαφάνισιν τοῦ ρόλου τῶν μονοπωλιακῶν συμφερόντων». Καὶ πάρα κάτω ἔλεγεν: «Προανήγγειλα δημοσίᾳ ἐπανειλημμένως ὅτι ἡ Ἀντίδρασις ἔχασεν ὁλοσχερῶς καὶ ὁριστικῶς τὸν λαὸν καὶ δὲν πρόκειται νὰ πάῃ ἢ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ΕΡΕ ποτὲ πιά, ποτὲ πιά, ποτὲ πιά. Ἀλλ’ ἀνήγγειλα ταὐτοχρόνως, ὅτι ἡ Ἀντίδρασις ὀργανώνει «ἐπανάστασιν» ἐκ τῶν ἄνω. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸς ἐφαρμογὴν τίνος πολιτικῆς θὰ κυβερνήσῃ ὁ κ. Τσιριμῶκος μὲ τὰς 100 ψήφους τῆς ΕΡΕ; Μετετράπησαν αἰφνιδίως ἐντὸς τῶν ἑβδομάδων αὐτῶν αἱ δυνάμεις ἀντιδράσεως προστατεύουσαι τὰ συμφέροντα τῶν προνομιούχων καὶ ἀντιτασσόμεναι εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν. Μετετράπη αἰφνιδίως εἰς Κόμμα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἄλλως σκέπεται. Ἀλλὰ εἶπεν καὶ ὡρισμένα πράγματα περὶ τῶν μελῶν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως: «Παριστάνουν, παίζουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἤλπιζαν ὅτι θὰ ἦσαν μόνον μία κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἀσήμαντη προσθήκη εἰς τὰς σκοτεινὰς δυνάμεις ποὺ τοὺς προώθησαν. Καὶ ἔγιναν ἀστεῖοι μὲ τὸ ὕφος «σκληρῶν κυβερνητῶν» ποὺ ἐπῆραν. Καὶ ἔγιναν τραγικοὶ διότι ἔβαψαν τὰ χέρια τους μὲ αἷμα». Καὶ εἶπεν ἀκόμη: «Τὸ δεκαπενθήμερον ποὺ θὰ συμπληρωθῇ μέχρις ὅτου ἀποφασίσουν νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν ἐξουσίαν, θὰ μείνῃ εἰς τὴν νεοελληνικὴν πολιτικὴν ἱστορίαν μὲ τὸ ὄνομα «δεκαπενθήμερον τῆς ἐντροπῆς». Καὶ ἐρωτῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρθὸν διὰ τὸν κ. Νόβαν παύει νὰ εἶναι ἀλήθεια διὰ τὸν κ. Τσιριμῶκον; Καὶ ὅμως τοὺς ἔχει Ὑπουργούς. Καὶ εἶπε καὶ περὶ ἐργατικῆς πολιτικῆς τοῦ κ. Μπακατσέλου καὶ περιμένει καὶ αὐτοῦ τὴν ψῆφον. Καὶ ὅταν τὸν Ἰανουάριον ἔγινε Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν, ὁ προκάτοχός του ἀνέβη εἰς δίωρον ἀκρόασιν εἰς τὰ ἀνάκτορα καὶ τὸν κατήγγειλεν ὡς ἐθνικῶς ἐπικίνδυνον. Καὶ ἔδωσε δήλωσιν εἰς τὸν Τύπον, ὅτι σοβαρώτατοι ἐθνικοὶ λόγοι τοῦ ἐπέβαλον νὰ μὴ συμμετέχῃ τῶν εὐθυνῶν Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν κατέχει ὁ κ. Τσιριμῶκος, στρατηγικὴν θέσιν τῆς σημασίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§285Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε δὲν εἶναι κείμενον ἰδικόν μου.

§286Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐτελείωσε.

§287Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὄχι δὲν ἐτελείωσε, διότι οἱ κύριοι κορυβαντιοῦν. Οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους παρῃτήθην εἶναι γνωστοὶ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. καὶ δὲν ἀφοροῦν τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Τσιριμώκου, ἀφοροῦν λόγους τοὺς ὁποίους γνωρίζει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ἂν θέλετε εἶμαι πρόθυμος νὰ τοὺς εἴπω ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτὴν διὰ νὰ ἐξηγηθῶμεν καλῶς.

§288Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν σήμερον ὁ κ. Τσιριμῶκος νὰ προσμετρήσῃ τὴν ψῆφον τοῦ κ. Μανιαδάκη, τοῦ κ. Κ. Παπαδοπούλου, τοῦ κ. Μακρῆ, τὴν ψῆφον τῆς ΕΡΕ καὶ εἶναι κόσμιον νὰ σχηματίζωνται ἔτσι ἑτερογενεῖς, ἑτερόκλητοι παρὰ φύσιν πλειοψηφίαι διὰ νὰ ἐφαρμόσουν πρόγραμμα, ποῖον; Ἔλεγεν ἀκόμη εἰς τὴν Θεσ)νίκην ὁ κ. Τσιριμῶκος «Μειδιῶντες Ἰάγοι καὶ πυγμαῖοι πολιτικοὶ κυκλοφοροῦν μὲ δαιμονιώδη δραστηριότητα εἰς τὰ παρασκήνια» καὶ τοὺς παρέβαλε μὲ ἐκείνους τοὺς 15. «Μειδιῶντες Ἰάγοι τῆς Αὐλῆς καὶ τῶν πολιτικῶν παρασκηνίων, πολιτικοὶ εὐνοῦχοι ποὺ δὲν τολμοῦσαν ν’ ἀντικρύσουν τὸν Λαὸν καὶ ἤλπιζαν μόνον εἰς τὴν εὔνοιαν, πράκτορες ξένων δυνάμεων ὤθησαν εἰς τὴν ὀξύτητα, ἐδημιούργησαν ἐπανάστασιν τοῦ Στέμματος ἐναντίον τῆς νομιμότητος».

§289ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὰ ἔλεγεν αὐτά;

§290Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Τσιριμῶκος πρὸ 27 ἡμερῶν. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἐξαπολυθεῖσαν λαίλαπα, τὴν ἐξαπολυθεῖσαν ἐκ τῶν ἄνω λαίλαπα προσπαθεῖ νὰ ἀναχαιτίσῃ καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν γνησίαν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος, τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας καὶ εἰς τὴν συνταγματικὴν νομιμότητα καὶ ὁμαλότητα, νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἐλευθέρους θεσμοὺς ἡ εἰρηνικοῦ χαρακτῆρος μεγαλειώδης κινητοποίησις καὶ ἀντίστασις τοῦ λαοῦ.

§291Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ὄχι καὶ τόσον εἰρηνικοῦ.

§292Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ τὸ εἴπομεν ἐντὸς ὀλίγου, ἔχετε ὑπομονήν, θὰ ἔχετε καιρὸν νὰ διακόψετε. Ὁ κυρίαρχος λαὸς ἀσκεῖ τὸ δικαίωμά του νὰ διαδηλώνῃ τὰς σκέψεις του καὶ νὰ ὑπενθυμίζῃ εἰς τοὺς ἐπιλήσμονας ποίας ὑποσχέσεις ἔδωσαν, ποῖον πρόγραμμα ἀνέπτυξαν καὶ ποίαν ἐντολὴν ἔλαβον. Ἔγιναν 400 ἐν ὑπαίθρῳ δημόσιαι ἐκδηλώσεις, δύο ὑπ’ αὐτὰς ὑπερέβησαν εἰς συμμετοχὴν τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδας λαοῦ, ἡ διαδρομὴ τοῦ κ. Παπανδρέου ἡ γνωστὴ καὶ ἡ κηδεία τοῦ Σωτηρίου Πέτρουλα. Πολλὲς ἄλλες εἶχον δεκάδες χιλιάδες λαοῦ, ὅλες ὅταν δὲν ὑπῆρξεν ἐπίθεσις τῆς Ἀστυνομίας, ὅλες ἐλύθησαν καὶ ἐτερματίσθησαν εἰρηνικῶς, ὅλες εἶχον τὴν ἀρίστην, τὴν πλέον πολιτισμένην ἔκφρασιν, μαρτυρία ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι λαὸς πολιτικῶς ὥριμος γνωρίζει νὰ προασπίζῃ τὰ δικαιώματά του κατὰ τρόπον εἰρηνικὸν καὶ ἀποφασιστικόν. (Χειροκροτήματα). Ὅταν ὑπῆρξεν ἐπίθεσις τότε ἔγινεν ἀναταραχὴ καὶ τώρα ἔρχονται καὶ ἐπιμένουν, ἰδιαιτέρως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., καὶ ἐπιμένει καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, καὶ δι’ ὑπαινιγμῶν εἰς τὸν χθεσινόν του λόγον, νὰ ὁμιλοῦν διὰ τὰ γεγονότα τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς. Κύριοι, εἶναι καταπληκτικὸν ὅτι τολμοῦν, ὑπάρχει πρῶτα πρῶτα ἕνα ἀνακριτικὸν ρητὸν QUI PROTEST, εἰς ποῖον ὠφελεῖ, ποῖος προσδοκᾷ ὀφέλη ἐξ αὐτοῦ. Καὶ δεύτερον ὑπάρχει ἡ πεῖρα, ὑπάρχομεν ἀπὸ 15ετίας ὡς Κόμμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀποδοθῇ ὑπ’ ἀριθ. 1 πρᾶξις παραβιάσεως τῆς νομιμότητος (Ἀποδοκιμασίαι ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ὁμιλεῖ διὰ τὸ σχέδιον «Βέλος», τὸ ὁποῖον ἀπεκαλύφθη, ἐκ τοῦ Γοργοποτάμου. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, κύριοι συνάδελφοι, προσεπάθησαν τὰ κοράκια τῆς ἀνωμαλίας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπειδὴ ποτὲ πιά, ποτὲ πιά, ποτὲ πιά, μόνον διὰ τῆς ἀνωμαλίας σκέπτονται ὅτι εἶναι δυνατὸν κἄποτε νὰ ἀναρριχηθοῦν εἰς τὴν ἐξουσίαν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται πίσω ἀπὸ κάθε πρόκλησιν, ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐσήκωσαν τὶς κόκκινες σημαῖες μὲ τὰ σφυροδρέπανα εἰς τὴν νέαν ζωήν, ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι ποὺ ἔκαμαν τὶς ἐκδηλώσεις μὲ τὶς φωνὲς Κ.Κ.Ε. εἰς τὸ Γαλάτσι, χθὲς ἀκόμη ὁ Ἀρχηγὸς τῶν ΤΕΑ στὴ Λευκάδα ἐσήκωσε κόκκινη σημαία καὶ ἔγραψε θάνατο στὸ Βασιληᾶ, θάνατο στὴ Χωροφυλακὴ καὶ εὐτυχῶς συνελήφθη, ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι ἀνεκαλύφθησαν καὶ ἀνεγνωρίσθησαν καὶ εἶναι σήμερον στὰ χέρια τῆς δικαιοσύνης τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἀνεγνωρίσθησαν καὶ ἀνεκαλύφθησαν παρακρατικοὶ προβοκάτορες οἱ ὁποῖοι.....

§293ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΕΡΕ. Ντροπή σας, ντροπή σας.

§294Η. ΗΛΙΟΥ. ..... Μὲ ὁμοιόμορφον στολὴν κατὰ τὸ σύστημα τῆς συμμορίας τῆς καρφίτσας μὲ σύνθημα καὶ παρασύνθημα ἦσαν ἐκεῖνοι δύο ὁλόκληρες ὧρες μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ ὄγκου τῶν διαδηλωτῶν καὶ ὑπὸ προστασίαν ἔκαναν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διὰ νὰ ἀρυσθοῦν πολιτικὰ ὀφέλη αἱ δυνάμεις τῆς ἀνωμαλίας. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὰς ἐκδηλώσεις, διὰ τὴν σημασίαν τῶν ἐκδηλώσεων τῶν μεγάλων λαϊκῶν ἐκδηλώσεων, διότι ἄλλο ἐκδήλωσις καὶ ἄλλο ἐκτροπή, διὰ τὶς ἐκδηλώσεις τὶς μεγάλες ἔχομεν μερικὲς μαρτυρίες πάλι τοῦ κ. Τσιριμώκου ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην. Ὁμιλῶν πρὸς τὴν μεγάλην συγκέντρωσιν τῆς Θεσσαλονίκης «Σοῦ φέρνω τὸν χαιρετισμὸν τοῦ Λαοῦ τῆς Ἀθήνας. Εἶναι ἀγωνιστικὸς ὅπως πάντοτε. Ἀλλὰ καὶ θλιμμένος. Ἐπειδὴ ὁ λαὸς γνωρίζει τοὺς ἐθνικούς, πολιτικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς κινδύνους ποὺ διατρέχει ἡ χώρα. Καὶ ἐπειδή, προχθὲς ἀκόμη, βάφτηκαν μὲ αἷμα οἱ δρόμοι τῆς Ἀθήνας. Ἡ ζωὴ τῆς δῆθεν δημοκρατικῆς ψευδοκυβερνήσεως Νόβα θὰ τελειώσῃ ὅπως ἡ ζωὴ τῆς τυραννίας Καραμανλῆ μὲ τὴν θυσία τῆς ζωῆς ἑνὸς νέου, τοῦ Σωτήρη Πέτρουλα. Καὶ λέγει πάρα πέρα διὰ νὰ ὑπογραμμίσῃ τὴν σημασίαν τῆς λαϊκῆς πάλης «εἴμεθα ὅλοι ἐθνικῶς ὑπερήφανοι, διότι ὁ λαός μας ἔχει αὐτὴν τὴν ἐκρηκτικὴν δύναμιν ἀντιστάσεως πρὸς μίαν πολιτικὴν ἀσχημίαν ποὺ ἀπετέλεσε ταὐτοχρόνως μίαν ἠθικὴν ἀσχημίαν». Κύριοι συνάδελφοι, ἤδη καὶ οἱ ξένοι ἀνταποκριταὶ καὶ ὁ δημοκρατικὸς τύπος ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν ἔδωσεν ὡρισμένα ἀπὸ τὰ στοιχεῖα καὶ θὰ ἔλθουν ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ ἀποκάλυψις τῆς ὑποθέσεως Μέξη καὶ θὰ γελάσῃ κάθε πικραμένος ὅταν αὔριον ἢ μεθαύριον θὰ ἰδῆτε τί συνέβη μὲ προβοκάτορες καὶ τί συνέβη μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον καμμίαν ἀνάμιξιν. Καὶ ἔχομεν σήμερον τοὺς συντάκτας ὅλων τῶν δημοκρατικῶν ἐφημερίδων, οἱ ὁποῖοι τὰ καταγγέλλουν. «Εἰς ἀπάντησιν χθεσινῆς κυβερνητικῆς ἀνακοινώσεως...» κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ καταγγελία ἐκ μέρους τοῦ Δημοκρατικοῦ τύπου, ὅτι ξένα πρὸς τὸν Δημοκρατικὸν λαὸν στοιχεῖα ἐπροκάλεσαν τοὺς ἐντυπωσιακοὺς ἐμπρησμοὺς κατὰ τὴν νύκτα τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς ἐγένετο «ἀρκετὰ ὀψίμως» οἱ ὑπογεγραμμένοι δημοσιογράφοι, οἱ ὁποῖοι παρηκολουθήσαμεν τὴν ἐξέλιξιν τῶν γεγονότων ἀσκοῦντες τὸ λειτούργημά μας δηλοῦμεν: α) Αἱ σχετικαὶ καταγγελίαι εἶδον τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος ἀπὸ τῆς πρωίας τοῦ Σαββάτου καὶ ἐνῷ αἱ σκηνοθεσίαι «πυρκαϊαὶ» δὲν εἶχον ἀκόμη κατασβεσθῆ κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἐκτυπώσεως τῶν ἐφημερίδων μας. Σχετικῶς παραπέμπομεν τοὺς «ἐγκύρους κυβερνητικοὺς κύκλους» εἰς τὰς πρωινὰς καὶ ἀπογευματινὰς ἐφημερίδας τοῦ Σαββάτου. β) Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς κατηγγείλαμεν, ὅτι ἀστυνομικοὶ ἐν πολιτικῇ περιβολῇ καὶ ἄλλα ὕποπτα στοιχεῖα ἦσαν ἀναμεμιγμένοι μεταξὺ νεαρῶν ἰδίως διαδηλωτῶν καὶ τοὺς προέτρεπον εἰς ἐμπρησμούς. γ) Καὶ βεβαίως ἐξήραμεν τὸ γενναῖον φρόνημα τοῦ λαοῦ, ὅταν ὑπέστη τὴν ἀπρόκλητον καὶ βάρβαρον ἀστυνομικὴν ἐπίθεσιν. Πλὴν ὅμως, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπισημάναμεν καὶ κατηγγείλαμεν τὴν ὑβριστικὴν δρᾶσιν τῶν προβοκατόρων ἀστυνομικῶν καὶ μή. δ) Οἱ ἔγκυροι κυβερνητικοὶ κύκλοι καλοῦν ὅσους ἔχουν τὸ θάρρος νὰ ἀπευθυνθοῦν πρὸς τοὺς ἐνεργοῦντας τὴν δικαστικὴν ἀνάκρισιν διὰ νὰ θέσουν ὑπ’ ὄψει των τὰ στοιχεῖα ποὺ ὑπαινίσσονται μὲ τὰ συκοφαντικὰ καὶ κακότεχνα δημοσιεύματά των. Τοὺς πληροφοροῦμεν ὅτι εἶναι ὄψιμος ἡ ἐπίκλησίς των. Ἤδη ἀπὸ τῆς χθές, ἔχομεν θέσει ἑαυτοὺς εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀναμένομεν νὰ ἐξετασθῶμεν, ὁπότε θὰ καταθέσωμεν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ ἅπαντα τὰ εἰς τὴν διάθεσίν μας συντριπτικὰ στοιχεῖα. Οἱ Δηλοῦντες δημοσιογράφοι τῶν δημοκρατικῶν ἐφημερίδων. Βούλτεψης, Σοφία Δαγιαντῆ, Μπ. Εὐσταθιάδης, Κ. Καράνανας, Δ. Σαπρανίδης, Δ. Τρουμπούνης. Ἀθῆναι τῇ 24 Αὐγούστου 1965 εἶναι οἱ συντάκται τοῦ «Βήματος», τῶν «Νέων», τοῦ «Ἔθνους», τῆς «Αὐγῆς».

§295Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Νὰ τοὺς κατονομάσετε.

§296Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν κανεὶς μὲ τὴν λογικήν σας, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν συμμερίζομαι, σᾶς ἐρωτήσῃ γιὰ πές μου τὸ ὄνομα ἐκείνου, τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσετε ὡς πρωθυπουργόν, μὲ τὴν ἰδικήν σας λογικήν ....

§297Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, φέρετε ἐδῶ ἕνα κείμενον τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπογραφάς, νὰ εἴπητε ποῖοι τὸ ὑπογράφουν διότι δὲν πιστεύομεν.

§298Η. ΗΛΙΟΥ. Τὸ μὲν χαρτὶ τὸ ἔδωσα καὶ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ ζητήσω ἀπὸ τὰ πρακτικὰ νὰ σᾶς διαβάσω τὰ ὀνόματα, ἀλλὰ θεωρῶ ἀπαράδεκτον ὅταν σᾶς διαβάζω κάθε χαρτὶ νὰ μοῦ ζητῆτε νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ ὀνόματα, δηλαδὴ νὰ μοῦ ζητῆτε νὰ ξεσκεπάσω ὅλες τὶς βρωμερὲς σκηνοθεσίες καὶ προκλήσεις μὲ τὶς ὁποῖες προσπαθεῖτε νὰ ἀποδώσετε εἰς ἄλλους τὴν ἀνωμαλίαν, νὰ προκαλῆτε ἐδῶ, διότι μόνον διὰ τῆς ἀνωμαλίας θὰ ἐπανέλθετε. Ὅταν ἀμφισβητῆτε τὰ κείμενα τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν καὶ τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα δὲν ἔχετε παρὰ νὰ δώσετε 1,50 δραχμὴν διὰ νὰ ἀγοράσετε μίαν οἱανδήποτε ἐφημερίδα καὶ νὰ τὰ διαβάσετε. Μήπως διὰ τὴν δολοφονίαν τοῦ Λαμπράκη δὲν εἴπατε τὴν πρώτην ἡμέραν ὅτι ἡ ἀριστερὰ τὸν ἐδολοφόνησε; Διατί δὲν ἀφήνετε νὰ γίνῃ ἡ δίκη. Ἐπίσης περιγραφὴ τῆς ἐφημερίδος «Ἔθνος» τῆς 23ης Αὐγούστου 1966 «Μία σκηνοθεσία ἀρχῆς ἐπαναστάσεως», ὅπως ἐχαρακτήρισε τὰ προχθεσινὰ γεγονότα ὁ τύπος τῆς ΕΡΕ εἶναι ὅ,τι χρειάζεται. Ἡ σκηνοθεσία ὑπῆρξε πράγματι κακότεχνος. Τὸ πρᾶγμα διεπιστώθη ἀκόμη καὶ ἀπὸ ἀντικειμενικοὺς παρατηρητάς. Ἡ «Ἑστία», ποὺ ἐκφράζει ὡς γνωστὸν τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κόμματος τῶν Προοδευτικῶν καὶ βεβαίως δὲν διάκειται συμπαθῶς πρὸς τὸν κ. Γεώργιον Παπανδρέου, ὑπεγράμμισε τὴν ἐπιδειχθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας «περίεργον στάσιν». Καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀνέφερε διάφορα χαρακτηριστικὰ γεγονότα. Τὴν ἀδράνειαν τῶν ἀστυνομικῶν κατὰ τὴν πυρπόλησιν τοῦ πυροσβεστικοῦ ὀχήματος κατὰ τὰς πυρκαϊὰς ὁδοφραγμάτων εἰς τὴν ὁδὸν Ἁγίου Κωνσταντίνου, τὴν ἀναχαίτισιν ἐκ μέρους ἀξιωματικῶν ἀστυφυλάκων ποὺ ἤθελαν νὰ ἐπιτεθοῦν ἐναντίον πολὺ ὑποδεεστέρων ἀριθμητικῶς διαδηλωτῶν καὶ ἄλλα. Εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ προστεθοῦν: Ἡ παρουσία πρακτόρων τῆς ἀστυνομίας, ὑποδυομένων τοὺς Λαμπράκηδες (μὲ κόκκινα ὑποκάμισα καὶ πανταλόνια μπλοὺ τζίνς, μεταξὺ τῶν διαδηλωτῶν διὰ νὰ τοὺς παρακολουθοῦν ὡς ὡμολόγησαν ἀξιωματικοὶ καὶ ἡ ἀπόπειρα νὰ ἐξαγριωθοῦν 400 ἀστυφύλακες συγκεντρωμένοι εἰς τὴν πλατεῖαν Κολοκοτρώνη μὲ τὴν μέσῳ τρανζίστορς μεταδοθεῖσαν πληροφορίαν, ὅτι δῆθεν ἐφονεύθησαν δύο συνάδελφοί των εἰς τὴν Ὁμόνοιαν. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι τὴν Παρασκευὴν δὲν ἔγινε ἀρχὴ ἐπαναστάσεως, ἀλλ’ ἀπαρχὴ ἐφαρμογῆς σχεδίου πρὸς προπαρασκευὴν τοῦ ἐδάφους δι’ ἀνωμάλους λύσεις ἀφοῦ ἡ μόνη ὁμαλὴ διὰ τῆς ἐνεργείας ἐκλογῶν ἀποκλείεται ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους τοῦ δημιουργηθέντος ἀδιεξόδου». Ἄλλοι ἔχουν συμφέρον νὰ δίδουν τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἀναρχίας διὰ νὰ ἐπωφελοῦνται ἀπὸ τὰς ἐξ αὐτῆς ἀνησυχίας πρὸς ἐκβιασμὸν βουλευτῶν νὰ τοὺς ψηφίσουν μὲ τὴν ἀπειλὴν ἀνωμάλων λύσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κύριος ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος Ἀντιπρόεδρος τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολίτου, ἐπωφελήθη τῆς προκλήσεως, πρῶτον, διὰ νὰ διαπράξῃ κάτι τι τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ χαρακτηρίσω μὲ τὸ ὄνομά του. Ἔδωσε δηλώσεις ἐκεῖνο τὸ βράδυ καλῶν τὸν κ. Παπανδρέου νὰ διατάξῃ τὴν ΕΔΑ νὰ ἀπόσχῃ ἐπαναστατικῶν ἐνεργειῶν. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ ἄλλως προερχόμενον αὐτὸ ἐκ μέρους τοῦ κ. Τσιριμώκου παρὰ ἀσχημία, διότι συνειργάσθη ἀπὸ τὸ 1958 μὲ τὴν ΕΔΑ ὕστερα ἀπὸ 3 περιόδους καθ’ ἃς ἐτηρήθη ἔξω τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, συνειργάσθη ἀπὸ τὸ 1958 μὲ τὴν ΕΔΑ καὶ συνεργασθεὶς μὲ τὴν ΕΔΑ, γνωρίζει κάλλιστα ὅτι ὄχι μόνον πρόσωπα ξένα, ἀλλὰ οὔτε οἱ στενότεροι τότε συνεργάται ὅπως αὐτὸς ὁ ἴδιος, ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάσουν νὰ τροποποιήσῃ μίαν πολιτικὴν ὑπεύθυνον, μίαν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς χαράσσομεν καὶ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ δεύτερον μία μαρτυρία ἐναντίον τῆς καλῆς πίστεως, μίαν μαρτυρίαν ὑπὲρ τῶν προβοκατόρων, διότι ἠξεύρει πολὺ καλὰ ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐπεδιώξαμεν ποτὲ τοιούτου εἴδους ἔκτροπα τὰ ὁποῖα δὲν ὠφελοῦν ἡμᾶς καὶ τὰ ὁποῖα ὠφελοῦν ἐκείνους ποὺ τὰ προκαλοῦν καὶ ἀπεδείχθη δικαστικῶς ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν τὰ προεκάλεσαν καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας.

§299Λ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Ἤθελον νὰ ὑποβάλω μίαν ἐρώτησιν νὰ μοῦ δώσετε μίαν ἀπάντησιν, διότι νομίζω ὅτι εἶσθε ὁ πλέον εἰδήμων εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό. Εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀπογευματινὴ» σήμερον, ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, ἀναφερόμενος εἰς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν νὰ ψηφίσῃ ἡ ΕΡΕ τὴν Κυβέρνησιν Τσιριμώκου, λέγει μεταξὺ ἄλλων: Ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι ἡ στήριξις τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, πραγματοποιεῖ τὴν διχοτόμησιν τῆς Ε.Κ. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, βεβαίως ἡ ΕΡΕ ἐπέτυχε ἀναμφισβητήτως, διότι ἐπεδίωξεν αὐτὸ καὶ τὸ ἐπέτυχεν. Ὑπάρχει ὅμως καὶ δεύτερος λόγος εἰς τὸν ὁποῖον ἀναφέρεται καὶ λέγει ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἐπιτύχωμεν ἔντασιν τοῦ ἀντικομμουνιστικοῦ ἀγῶνος, τὴν ὁποίαν θὰ τὴν κάμνῃ πλέον ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐθνικῆς παρατάξεως ὁ κ. Τσιριμῶκος. Ἡμεῖς βεβαίως, δὲν ὑπήρξαμεν κομμουνισταί, ποτὲ δὲν ἐκαυχήθημεν ὅτι κάμνομεν τώρα ἀντικομμουνιστικὸν ἀγῶνα τοῦ τύπου τῆς ΕΡΕ ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω. Δὲν προσεχώρησε πράγματι ὁ κ. Τσιριμῶκος εἰς τὸν ἀντικομμουνιστικὸν ἀγῶνα, ὁπότε συμβαίνει νὰ ἐξαπατῶνται καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ καὶ πέραν αὐτῶν καὶ αἱ μᾶζαι αἱ ὁποῖαι τοὺς ὑποστηρίζουν; Ἐὰν βέβαια ἔχῃ προσχωρήσει εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὸν ἀντικομμουνιστικὸν ἀγῶνα, θὰ πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν τὴν ρίζαν καὶ τὴν αἰτίαν, ἡ ὁποία ἐπέτυχεν αὐτὴν τὴν αἰφνιδίαν, ἱστορικὴν καὶ παράξενον μεταμόρφωσιν, ἡ ὁποία ἔγινεν.

§300Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐκάματε μίαν ἐρώτησιν, ἀλλὰ κάμνετε λάθος εἰς τὴν διεύθυνσιν. Διότι, πράγματι, ὁ πολιτικός του βίος δίδει μίαν εἰκόνα ἑνὸς ὡρολογίου ἐκκρεμοῦς, τὸ ὁποῖον μετακινεῖται συνεχῶς πρὸς τὰ δεξιά, πρὸς τὰ ἀριστερά. Τί θέλετε νὰ ἠξεύρω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεράνω εἰς ποῖον ἔμεινε προσηλωμένος καὶ εἰς ποῖον θὰ μείνῃ. Κύριοι συνάδελφοι, τότε ποὺ ἄλλως ἔβλεπε τὰ πράγματα καὶ δὲν ὑπῆρχε τὸ κίνητρον τῆς πρωθυπουργοποιήσεως, συζητουμένων τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, τὸ 1958 εἰς τὰς 13 Ἰουνίου, ἔλεγεν ὁ κ. Τσιριμῶκος τὰ ἑξῆς: «Μέσα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἠχοῦν ὡς ἀπειλὴ δύο φράσεις... (ἀναγινώσκει)... τοῦ φασισμοῦ». Αὐτὰ ἔλεγε τότε. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ τελειώσω μὲ ἕνα τελευταῖον θέμα.

§301Σ. ΠΕΡΤΣΙΝΙΔΗΣ. Ἐνωρὶς εἶναι.

§302Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν σᾶς ἀρέσῃ εἶναι δικαίωμά σας νὰ ἀναπαυθῆτε καὶ νὰ ψυχαγωγηθῆτε.

§303Σ. ΠΕΡΤΣΙΝΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, λέγω ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν εἶναι ἀπάντησις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§304Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα σιωπᾶτε... (Θόρυβος).

§305Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶ μείωσιν τῶν δικαιωμάτων τῆς παρατάξεως τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπῶ.

§306Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Πρέπει νὰ εἶναι κανεὶς κομμουνιστής, διὰ νὰ τὸν παρακολουθῆτε, ἐὰν δὲν εἶναι κάμνετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐκάματε ἐναντίον μου. Ἐντροπή σας. (Θόρυβος).

§307Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου. Κωδωνοκρουσίαι).

§308Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντροπή σας! Ἐντροπή σας. (Θόρυβος). Ἐντρέπεται ὅποιος ἐντρέπεται νὰ διαφωνήσῃ ἢ νὰ συμφωνήσῃ μὲ ὅσα λέγω. Ἐντροπή σας! Ἐντροπή σας! Πρέπει νὰ εἶναι κανεὶς κομμουνιστὴς διὰ νὰ τὸν παρακολουθήσετε, ἐκεῖ κατηντήσατε ὑπὸ τὸν κ. Γ. Παπανδρέου. Ἐντροπή σας. Ἐντροπή σας.

§309Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς δύο...

§310Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί νὰ ἀπαντήσετε ἐκεῖ ποὺ κατηντήσατε; (Θόρυβος ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ).

§311Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον: Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἶπεν, ἐὰν καλῶς ἤκουσα, ὅτι ὅταν εἰς τὸ βῆμα εἶναι ἐκπρόσωπος τοῦ κομμουνισμοῦ, τὸν ἀκούομεν μετὰ προσοχῆς...

§312Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐδαιμόνως.

§313Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. καὶ ὅτι ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ διεκόπτετο. Τοῦ ὑπενθυμίζω, ὅτι ὁ ἴδιος παρεδέχθη κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀγορεύσεώς του, ὅτι ὀλίγοι τινές, ὡς εἶπεν ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. τὸν διέκοπτον. Ἑπομένως ὁ ἀφορισμὸς ὅτι τὸ Κόμμα τῆς Ε.Κ. εὐχαρίστως ἀκούει τὸν κ. Ἡλιοῦ καὶ δυσαρέστως ἤκουσε τὸν κ. Κανελλόπουλον, δὲν εὐσταθεῖ. Ἐπὶ πλέον καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, ὄχι ὅλοι, παρομοίαν στάσιν ἐτήρησαν ἐναντίον διαφόρων ρητόρων τῆς Ε.Κ.

§314Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν ἐγένετο ποτὲ εἰς τὴν Βουλήν.

§315Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ συμβαίνει καὶ τώρα ἀκόμη.

§316Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντροπή, εἶναι, εἶπον, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διέκοπτον ἐμέ, ὄχι δι’ ὑμᾶς, κ. Μπακόπουλε, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διακόπτουν ἐμὲ καὶ δὲν διέκοπτον τὸν κ. Ἡλιοῦ.

§317Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν ἔπρεπε νὰ γενικεύσετε τὴν ἔκφρασίν σας. Δεύτερον, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ περιορίζεται εἰς ἐπίκρισιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ προσπαθεῖ νὰ πείσῃ ὅλους τοὺς βουλευτὰς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν κ. Τσιριμῶκον, λόγῳ καὶ τῆς προσωπικότητος τοῦ κ. Τσιριμώκου, δὲν εἶναι ἀξία τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσπάθεια. Ὅσοι πεισθοῦν πείθονται, ὅσοι δὲν πεισθοῦν δὲν πείθονται. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, τὸ πλεῖστον τοῦ λόγου του ἦτο μία πρόκλησις ἐναντίον τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ., ὁ ὁποῖος χωρὶς νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐστρέφετο ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος καὶ εὔλογον ἦτο νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀντίδρασιν τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ὡς πρὸς τὴν ἔκφρασιν τῆς «ἐντροπῆς» περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἡ λέξις «ἐντροπὴ» ἀπευθυνομένη πρὸς τοὺς βουλευτὰς δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὴ ἔκφρασις, προερχομένη μάλιστα ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ μεγαλυτέρου κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι ἀπαράδεκτος.

§318Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ λάβω τὸν λόγον ἀφοῦ τελειώσει ὁ κ. Ἡλιοῦ.

§319Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Κανελλόπουλος μὲ τιμᾶ πάντοτε μὲ τὴν προσοχήν του, μὲ παρακολουθεῖ ὄχι ὀλιγώτερον προσεκτικὰ ἀπὸ ὅσον οἱ βουλευταὶ τοῦ Κέντρου τοὺς ὁποίους ἐπέκρινε. Καὶ ἐγὼ φυσικὰ τὸν παρακολουθῶ ἐξ ἴσου, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέλος. Διεξάγει ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος— δὲν λέγω Πρωθυπουργός, διότι Πρωθυπουργὸς δι’ ἐμὲ θὰ εἶναι ἐὰν τύχῃ ψήφου ἐμπιστοσύνης, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορίζωνται καὶ νὰ ὀνομάζωνται Πρωθυπουργοὶ παρὰ τὸ πολίτευμα —λοιπὸν ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος ὁ ὁποῖος πειραματικῶς στέλλεται εἰς τὸ Σῶμα, μήπως φθάσει εἰς τὸν θεῖον ἀριθμὸν τῶν 151, δὲν παύει νὰ προβάλλῃ συνεχῶς πρὸς ἐκφοβισμὸν τῶν βουλευτῶν ὅτι ἄλλως ὁδηγούμεθα εἰς στρατιωτικὸν πραξικόπημα καὶ ἑπομένως εἰς δικτατορίαν. Ὑπαινιγμὸς ἑπομένως ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐλέγχει τὸν στρατὸν καὶ ἐδημιούργησε τὴν κρίσιν διὰ νὰ διατηρήσῃ τὸν ἔλεγχον τοῦ στρατοῦ, ἐκεῖνος θὰ κάμῃ ἐπανάστασιν ἐναντίον τοῦ πολιτεύματος. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ μόνον παράφρονες νὰ τὸ ἐπιχειρήσουν. Φυσικὰ ὑπάρχουν μερικὲς ἐνδείξεις, τὶς ὁποῖες εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Οἱ ἐσπευσμένες, τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ σχήματος Νόβα καὶ τώρα ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ Δημοσίας Τάξεως τοῦ σχήματος Τσιριμώκου, μεταβολαὶ εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα εἶδος ἐπεμβάσεως εἰς τὰ ἐσωτερικά. Ἂς μὴ ἐπιμείνω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὑπάρχει ἕνα ἄλλο, τὸ ὁποῖον πρέπει ὅλους νὰ μᾶς κάμῃ νὰ σκεπτώμεθα. Φαίνεται ὅτι κάποιος διὰ κάτι τι βιάζεται πάρα πολύ. Προσέξατε. Μέσα εἰς 3–4 ἑβδομάδας ἐξετέθησαν, κατηναλώθησαν, ἐχρεωκόπησαν πρώτου μεγέθους ἐπιτελεῖς τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Κ., ὁ ἕνας μετὰ τὸν ἄλλον, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν ἐφεδρίαι διὰ νὰ διατηρηθοῦν ἴσως ἐπὶ μῆνας, ἴσως ἐπὶ ἔτη. Ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη καὶ ποῦ ἀποβλέπουν; Ἂς τὸ ἐξετάσετε ὡς ἔμφρονες πολιτικοὶ ἄνδρες. Ἀλλὰ δὲν τοὺς ξεζουμίζουν ἔτσι σὲ τρεῖς ἑβδομάδες ἄνευ ὡρισμένου λόγου.

§320Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Διὰ νὰ φέρουν τὴν Δεξιὰν εἰς τὴν ἐξουσίαν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§321Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ αὐτὸ πιστεύω, ὁπωσδήποτε ἐὰν τυχὸν πέραν τούτου ἐχρειάζετο καὶ πραξικόπημα. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν εὔγλωττον πηγήν. Θεσσαλονίκη 27 Ἰουνίου: Ὁ κ. Τσιριμῶκος λέγει: «Δύναμαι μὲ ὑπερηφάνειαν νὰ προσθέσω, ὅτι οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ δὲν ἐπηρεάσθησαν ἀπὸ τοὺς ἀπειλητικοὺς ψιθύρους ποὺ προέρχονται ἀπὸ ἐκείνους ποὺ «νίπτουν τὰς χεῖρας των» διὰ τὰ ὅσα συμβοῦν ἐὰν οἱ βουλευταὶ δὲν ψηφίσουν Νόβαν. Θὰ ἦσαν ἀνάξιοι νὰ ἐκπροσωποῦν ἕνα λαὸν γενναῖον, παλλόμενον ἀπὸ ἀγάπην πρὸς τὴν ἐλευθερίαν, ἐκεῖνοι ποὺ θὰ ἄκουγαν τέτοιους ψιθύρους. Γιὰ ὅποιον θέλει νὰ χρησιμοποιήσῃ βίαν καὶ δὲν γνωρίζει οὔτε ποῦ οὔτε πῶς ἡ σημερινὴ Ἑλλάς, ἰδοὺ ἡ Ρόδος ἰδοὺ καὶ τὸ πήδημα. Ἀλλὰ τὸ πήδημα θὰ εἶναι στὸ βάραθρο».

§322ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἠλίας Τσιριμῶκος, κατεψυγμένος.

§323Η. ΗΛΙΟΥ. Τί νὰ κάμῃ τώρα ἔναντι τοῦ νέου σχήματος ἡ ΕΔΑ; Ποίαν στάσιν νὰ πάρῃ; Ἔχω ἄλλο ἕνα καὶ τὸ τελευταῖο: «Δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν Ἀνακτόρων τῶν Δυτικῶν κρατῶν κατεψυγμένοι Πρωθυπουργοὶ καὶ Ὑπουργοὶ «Εὐρυδίκης» ἢ «Εὐαγγελιστρίας», ἀνασυρόμενοι ὅταν ὑπάρχῃ χρεία. Διότι, οἱ Πρωθυπουργοὶ πρέπει νὰ εἶναι ὁλοζώντανα γεννήματα τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας». Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ τὸ καταλάβωμε ὅλοι καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ οἱ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ὁπωσδήποτε καὶ ὁπουδήποτε ψηλὰ καὶ ἂν ἵστανται, ὅτι τὸ Ἔθνος εἶναι ἀνάστατον, ὁ λαὸς προμαχεῖ τῆς κυριαρχίας του, τοῦ ἀνήκει ἡ κυριαρχία του κατὰ τὸ πολίτευμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκαθίστανται ἄλλαι θελήσεις εἰς τὴν ἰδικήν του θέλησιν. Αὐτὸς εἶναι κυρίαρχος, αὐτὸς ἀναδεικνύει Κυβερνήσεις. Καὶ ἂν αἱ Κυβερνήσεις παύωνται καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ ἡ Βουλὴ Κυβέρνησιν, αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δι’ ἐκλογῶν θὰ δώσῃ διέξοδον. Τὸ εἶπε καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος. «Στὶς δημοκρατίες ἀδιέξοδα δὲν ὑπάρχουν. Μόνον οἱ δικτατορίες ἔχουν ἀδιέξοδα. Καί, ἂν δημιουργηθοῦν, ἡ διέξοδος προβλέπεται. Εἶναι οἱ ἐκλογές». Ὁ λαὸς ἐπῆρε διὰ προσωπικὴν ὕβριν, διὰ προσωπικὴν ἐπίθεσιν διὰ προσωπικὴν προσβολήν, ἀπὸ τὴν Παραμυθιὰν ἕως τὸ Ταίναρον, ἀπὸ τὴν Ὀρεστιάδα ἕως τὴν Σητείαν, αὐτὴ τὴν ἐπιβολὴν τῶν δικαιωμάτων του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδοκᾶτε ἐκτόνωσιν ὅσον παρατείνετε τὴν ἀνωμαλίαν. Ἐκτόνωσις, εἶναι ὁ ἔντιμος, ὁ ἴδιος δρόμος τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν. Ἀνάγκη τοῦ Ἔθνους, ἀνάγκη τῆς ὁμαλότητος, ἀνάγκη τῆς νομιμότητος, ἀξιοῦν διέξοδον. Παραμερίσατε, κύριοι, τὰς φιλοδοξίας, ἂς παραμερίσουν οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ τὸ ἀξίωμα τῆς μηχανορραφίας. Ἂς παραμερίσουν τὰ πείσματα, ἂς δώσουν τὸν λόγον εἰς τὸν λαὸν, ἂς τερματίσουν μίαν ἐκρηκτικὴν κατάστασιν καὶ ἂς συσσωρεύσουν δύναμιν καὶ μὴ συμπιέζουν δύναμιν.

§324Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Βενζίνες.

§325Η. ΗΛΙΟΥ. Σεῖς.

§326Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε συκοφάντης καὶ λυποῦμαι, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξεγείρεται.

§327Η. ΗΛΙΟΥ. Σεῖς εἶσθε συκοφάντης. Ὑποκλιθῆτε ἐμπρὸς εἰς... (δὲν ἠκούσθη).

§328Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπερίγραπτος ἀνοχή.

§329Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρ. Κυβερνήσεως). Περιμένω τὸ τέλος τοῦ κ. Ἠλιοῦ, διὰ νὰ ἀπαντήσω.

§330Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐτελείωσα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΔΑ).

§331Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἀφήσατε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁμιλήσῃ.

§333Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα μὲ τὴν προσοχὴν ποὺ ἥρμοζε τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐξέθεσεν ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἐξ ἀρχῆς τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν Προγραμματικῶν Δηλώσεων, ὅτι πράγματι καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς ΕΔΑ μετὰ μεγάλης προσοχῆς μὲ ἤκουσαν καὶ μετὰ μεγάλης σεμνότητος παρακολουθοῦν. Δὲν εἶναι σκοπός μου νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐπικρίσεων τοῦ κ. Ἠλιοῦ, διότι θὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλους μαζὶ τοὺς ὁμιλητὰς κατὰ τὸ τέλος τῆς συζητήσεως. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Δὲν εἶναι τόσον σωστὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον κάμνετε, κύριοι συνάδελφοι. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι ἐξηγεῖται ἡ ὀξύτης πάντοτε μεταξὺ ἀνθρώπων ποὺ ἀνήκουν ἢ ἀνῆκον εἰς τὸν αὐτὸν κομματικὸν σχηματισμόν, ὅσον μεταξὺ των ἔχουν διαφοράς, ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ὀξύτης δικαιολογεῖται ὅταν συμβαίνῃ ἔξω τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου ἔχει ὁ καθ’ ἕνας ὑποχρέωσιν νὰ σέβεται τὸν ἄλλον εἴτε εἶναι εἰς τὴν ἄλλην πλευρὰν εἴτε εἶναι πλησίον του. Καὶ νομίζω, ὅτι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κοινοβουλίου, δύνασθε νὰ τὰ εἴπητε ὅλα μὲ τὴν μεγαλυτέραν αὐστηρότητα ἐναντίον μου καὶ δύνασθε εἰς τὸ τέλος νὰ καταψηφίσετε τὴν «ψευδοκυβέρνησιν», τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπῶ.

§334ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βεβαίως.

§335Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Μετὰ μίαν ἢ δύο ἡμέρας. Αὐτὸ ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸ πράξετε.

§336ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶσαι κατεψυγμένος.

§337Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀγαπητὲ φίλε, εἶναι καλὸν νὰ χρησιμοποιῇ κανεὶς τοὺς λόγους μου, ἀλλὰ εἶναι καλύτερον νὰ ἐφευρίσκῃ ἄλλους. Ἀλλά, ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνας ἄνθρωπος ποὺ μέσα ἐδῶ δὲν εἶναι κατεψυγμένος, ἀλλὰ ὁλοζώντανος, γέννημα τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, εἶναι ὁ ὑποφαινόμενος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ στήθη του προτείνει ἐπὶ τόσα ἔτη. (Φωναί: Αἶσχος! Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§338Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ἐπροδόσατε τὴν ἱστορίαν σας.

§339Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Καὶ εἶναι ἐντροπὴ καὶ εἶναι αἶσχος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν σέβονται ὡρισμένους ἀνθρώπους, ὡρισμένα ὀνόματα καὶ ὡρισμένην ἱστορίαν μέσα εἰς αὐτὸ τὸ κοινοβούλιον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἀγαπητοὶ κύριοι, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τιμῶ τὸν κ. Ἠλιοῦ καὶ διὰ τὰς Συνταγματικάς του γνώσεις καὶ διὰ τὴν ἐπιστημονικήν του καὶ διὰ τὴν εἰλικρινῆ ἀφοσίωσιν μὲ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει πότε καλὰς καὶ πότε κακὰς ὑποθέσεις, διότι ἔχει ἀφοσίωσιν εἰς τὸ κόμμα του, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀνέμενον ἀπὸ αὐτὸν μίαν δριμύτητα, τὴν ὁποίαν μοῦ χρεωστεῖ ἡ ΕΔΑ αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§340Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τὸν οἶκτον.

§341Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβ.). Δὲν ζητῶ τὸν οἶκτον κανενὸς, οὔτε τὸν ἐζήτησα ποτὲ εἰς τὴν ζωήν μου. Ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Ἠλιοῦ, ἐπαναλαμβάνω, τὴν δριμύτητα, δὲν ἀνέμενον ὅμως, διὰ νὰ πλήξῃ ἐμέ, νὰ θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος καὶ τὰς προσωπικὰς σχέσεις καθιστᾷ δυσχερεῖς καὶ τὴν ἐν γένει λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὡμίλησε περὶ ἰδικοῦ μου ἐκκρεμοῦς. Ποῖον εἶναι τὸ ἐκκρεμὲς αὐτό; Τὸ ἐκκρεμὲς εἶναι, κ. Ἠλιοῦ, ὅτι ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν συνειργάσθην μὲ τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Καὶ ὑπῆρξεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤμην ἐναντίον τῆς συνεργασίας αὐτῆς διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ ἴδιον τὸ κόμμα, τὸ ἰδικόν σας κάμνει παλινωδίας 180°, τὶς ὁποῖες σεῖς μὲν δικαιολογεῖτε λόγῳ τῆς σκοπιμότητος, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπετε εἰς τὸν ἄλλον ὅταν ἔχετε καὶ δίκαιον καὶ ἄδικον νὰ σᾶς δίδῃ οὔτε τὸ δίκαιον καὶ ποτὲ τὸ ἄδικον. Συνειργάσθην μαζί σας κατὰ τὴν κατοχήν, ἀλλὰ κατήγγειλα καὶ κατεδίκασα, καὶ τὸ γνωρίζετε αὐτό, ὅτι τὸ κατεδίκασα, ὄχι μόνον ἐγὼ ἀλλὰ καὶ σεῖς οἱ ἴδιοι, τὸ κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου.

§342ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἐξυμνεῖτε.

§343Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβ.). Ὅταν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν κατήγγειλα τὴν συνεργασίαν ἐκείνην ποὺ εἶχα μὲ τὸ κόμμα σας, τὸ ἔκαμα διότι δὲν συνειργάσθην μαζί σας κατὰ τὴν κατοχήν, διὰ νὰ αἱματοκυλισθῇ ὁ τόπος μετὰ τὴν κατοχήν. Καὶ ἦλθε καὶ ἄλλη ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔκρινα τῷ ὄντι, ὅτι ἔπρεπε νὰ συνεργασθῶ μαζί σας. Καλῶς ἢ κακῶς, μοῦ τὸ προσῆψαν καὶ ἀπὸ τὸ Κέντρον καὶ ἀπὸ τὴν δεξιάν. Αὐτὸ τὸ ἔκαμα ὅταν ἔκρινα ὅτι ἐξυπηρετοῦντο ποῖοι σκοποί; Οἱ σκοποὶ τῆς Δημοκρατίας, οἱ σκοποὶ τοὺς ὁποίους ἐξυπηρέτουν. Λοιπὸν ἐκκρεμὲς ἰδικόν μου δὲν ὑπάρχει.

§344Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Ἀφοῦ τὸ κατεδικάσατε, διατί μᾶς ἐβάλατε ἡμᾶς, μικρὰ παιδιὰ νὰ σκοτωνώμαστε κατὰ τὴν κατοχήν. Καὶ κατὰ τὴν περίοδον τοῦ κινήματος, ἐφ’ ὅσον τὸ κατεδικάσατε, δὲν ἐπήγατε εἰς τοὺς Ἄγγλους καὶ συνεχίσατε τὸ αἱματοκύλισμα;

§345Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβ.). Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπαντήσω, μὴν ἐπιμένετε. Τὸ ἐκκρεμές, λοιπόν, αὐτὸ ἐξηρτήθη ἐκ τῶν σχέσεών μου μὲ τὸ κόμμα σας. Δὲν εἶχον καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἀκολουθήσω τὸ κόμμα σας εἰς οἱονδήποτε εἶδος πολιτικῆς, ἀλλὰ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν δὲν τὴν ᾐσθάνθητε σεῖς οἱ ἴδιοι νὰ παρακολουθῆτε τὴν ἰδίαν πολιτικὴν τοῦ κόμματός σας, ἀλλὰ τὴν ἀλλάζετε ὅποτε θέλετε καὶ καταδικάζετε τὰ προηγούμενα σφάλματα. Καὶ τότε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἡμεῖς νὰ ὀνομαζώμεθα προδόται καὶ ὅταν καταγγέλλωμεν τὰ σφάλματα καὶ ὅταν τὰ διαπράττετε. Αὐτό, διότι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, ἐπαύσαμεν νὰ ἔχωμεν μαζί σας συνεργασίαν. Λοιπόν, ἂς ἀφήσετε τὸ ἐκκρεμὲς τὸ ὁποῖον περιορίζεται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Δημοκρατίας καὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἀμοιβαίας συνεργασίας ἢ μὴ συνεργασίας τῶν κομμάτων. Διότι τὴν Ε.Κ. τὴν ἀπετέλεσαν κόμματα, τὰ ὁποῖα μεταξύ των εἶχον πολεμικὴν ὀξύτητα. Καὶ ὑπάρχουν μέσα εἰς τὴν Ε.Κ., δὲν θέλω νὰ ὀνομάσω κανένα πρόσωπον, πρόσωπα, τὰ ὁποῖα τὰ ἐπήραμεν ἀπὸ τὴν παρυφὴν τῆς ΕΡΕ διὰ νὰ τὰ ὁδηγήσωμεν εἰς τὸν δρόμον τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ὑπάρχουν πρόσωπα τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὴν ἄκραν ἀριστερὰν καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν Ε.Κ. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατόν, νὰ ἀρχίσωμεν νὰ συζητοῦμεν μεταξύ μας χάριν τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἂν ὁ ἕνας πολιτικὸς σήμερον συνειργάσθη μὲ τὸν Βενιζέλον καὶ αὔριον συνειργάσθη μὲ τὸν Παπανδρέου ἢ μὲ τὴν ΕΠΕΚ καὶ τὸν Πλαστήρα, διὰ νὰ βγάλωμεν τὸ συμπέρασμα ὅτι εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ ἱστορία τῆς πολιτικῆς του ζωῆς. Ἐκκρεμὲς ὑπάρχει μέσα εἰς ὡρισμένα γεγονότα. Ἐκεῖνο ποὺ δὲν ἐπιτρέπεται, εἶναι τὰ ἐκκρεμῆ εἰς τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦν ἀπὸ τὴν Δεξιὰν εἰς τὴν Ἀριστερὰν καὶ τανάπαλιν. Ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ἡλιοῦ τὴν ἰδιότητα διὰ τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑπερήφανος, τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Διεθνοῦς Ὁμοσπονδίας τῶν Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου, διὰ νὰ εἴπῃ τί; Ὅτι, παρ’ ὅλα αὐτά, δὲν ἀποδέχομαι ὅτι πᾶν ὅ,τι συνέβη προχθὲς ὑπῆρξε προβοκάτσια ἐκ μέρους τῆς Δεξιᾶς. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ἡλιοῦ, ἐκεῖ ὑπερβάλλει τὴν ἐκμετάλλευσιν μιᾶς ἰδιότητος, τὴν ὁποίαν σέβεται, γνωρίζει ὅτι τὴν σέβομαι καὶ ἐγὼ καὶ γνωρίζει ὅτι οὐδέποτε τὰ καθήκοντα ποὺ μοῦ ἐπιβάλλει αὐτὴ ἡ ἰδιότης δὲν τὰ παρέλειψα. Ὅτι ὑπάρχουν πολλὲς φορὲς εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὶς συγκεντρώσεις γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξηγοῦνται ἐκ μόνης τῆς δράσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται οἱ ὀργανωταί, εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀρνηθῶ; Καὶ εἶναι παγκόσμιον γεγονός. Ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι τὰ γεγονότα αὐτὰ καὶ ἡ ὀξύτης ἔγιναν μετὰ διήμερον ἀναγγελίαι εἰς τὴν «Αὐγήν», ὅτι θὰ μὲ ὑποδεχθῇ ὁ λαὸς μὲ ὀξύτητα διὰ τὴν προδοσίαν ποὺ ἔκαμα νὰ γίνω Πρωθυπουργός. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὴν ὀργάνωσιν. Ἔρχομαι περαιτέρω: Πράγματι ἡ Ἀστυνομία διέταξε συλλήψεις διὰ νὰ βγῇ ἀπὸ ἐκεῖ ἡ ἀλήθεια. Πῶς συνέβη ὅμως, κ. Ἡλιοῦ, νὰ ἔχετε κάμει ἤδη ἀνάκρισιν, δίκην καὶ νὰ ἐκδώσετε καὶ ἀπόφασιν, ὅτι τὰ γεγονότα βαρύνουν τὴν ΕΡΕ καὶ ὄχι κανέναν ἄλλον; Τουλάχιστον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, μετὰ τὴν καθυστέρησιν, ἀρκετὰ μεγάλην, λόγῳ ἴσως διακοπῆς τῶν συγκοινωνιῶν, εἶπεν ὅτι ἀναμένει τὴν δικαστικὴν ἔρευναν τῶν ζητημάτων διὰ νὰ καταδικάσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποδειχθοῦν ἔνοχοι. Δὲν ἔχετε τοὐλάχιστον τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ ἰδῆτε ποῖοι εἶναι ἐπὶ τέλους οἱ πραγματικοὶ ἔνοχοι; Καὶ ποῖοι ἔχουν πράγματι τὸ συμφέρον σήμερον νὰ ὁδηγοῦν σᾶς εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὶς ἐκδηλώσεις;

§346ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς.

§347Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβ.). Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἴδωμεν. Καὶ θὰ ἀποδειχθῇ δικαστικῶς. Θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἐγὼ μὲν προσωπικῶς δὲν εἶχα γίνει Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνην τὴν ἡμέραν...

§348Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ἐπιθυμῶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ παρέμβω διὰ νὰ παράσχω μίαν πληροφορίαν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν σημαίνει ἔκδοσιν ἀποφάσεως καταδικαστικῆς. Αὐτὸ μόνον ὁ κ. Ἡλιοῦ ἔσπευσε νὰ τὸ προεξοφλήσῃ. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ δικαιοσύνη ἐπελήφθη καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ δικαιοσύνη ἔκρινε προφυλακιστέους σημαντικὸν ἀριθμὸν ἐξ ἐκείνων ποὺ ἀπελογήθησαν ἤδη. Καὶ αὐτὸ σημαίνει πολλὰ διὰ τοὺς γνωρίζοντας στοιχειωδῶς τὴν Ποινικὴν Δικονομίαν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§349Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβ.). Ἀκόμη ὁ κ. Ἡλιοῦ ἠθέλησε νὰ μοῦ ἀποδώσῃ εἰς αἰφνιδίαν ἀγάπην, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησα πρὸς τὴν βίαν, τὸ γεγονός, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον στρατοκρατεῖται ἢ περίπου. Ἀπήντησα ἤδη δημοσίᾳ καὶ ἀπαντῶ ἀκόμη μίαν φοράν: Ἡ προστασία τοῦ Κοινοβουλίου δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν λεγομένην «ἔννομον τάξιν». Ἡ προστασία τοῦ Κοινοβουλίου ἀποτελεῖ προστασίαν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Πέντε ἑκατομμύρια Ἑλλήνων ἐκπροσωποῦνται ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὄχι 5, ἀλλὰ καὶ 100.000 μαζεμένοι ἄνθρωποι νὰ ἐπιβάλουν τὴν θέλησίν των εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν 5 ἑκατομμυρίων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι συνεδριάζουν ἐδῶ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ καὶ τῆς Ὁμάδος κ. Νόβα). Καὶ θὰ προστατεύσω τὸ Κοινοβούλιον μὲ ὅλα τὰ μέσα. Καὶ πρέπει νὰ τὸ δεχθοῦν αὐτὸ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὀρθῶς ἐξέφρασαν τὴν ἀγανάκτησίν των διότι τὴν ἄλλην φοράν, ἕνεκα ἐλλείψεως τῆς ἀναγκαίας ἐπαγρυπνήσεως τῆς φρουρᾶς τῆς Βουλῆς, τραμποῦκοι ἔφθασαν μέχρι καὶ τῆς εἰσόδου ἐδῶ τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων.

§350Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ποίου κόμματος ἦσαν;

§351Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβ.). Τότε ...... (κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ.). Μὴ φωνάζετε, κύριοι. Τότε, ἐπειδὴ οἱ τραμποῦκοι αὐτοὶ ἤρχοντο ἀπὸ μίαν συγκέντρωσιν τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου κ. Πλυτᾶ, τότε τὸ ἀπεδώσαμεν εἰς τὴν ΕΡΕ, ἀλλὰ τότε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἐσηκώθη καὶ κατεδίκασε κατὰ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον τὰ γεγονότα αὐτά. Τοὐλάχιστον θὰ ἐπεθύμουν ἀπὸ τὸν κ. Ἠλιοῦ νὰ εἴπῃ ὅτι πιστεύει ὅτι δὲν εἶναι ἰδικοί του ἄνθρωποι, πιστεύει ὅτι εἶναι προβοκάτορες, ἀλλὰ καταδικάζει ἀπολύτως τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν. Βεβαίως, θέλω νὰ εἶναι ἀθώα ἡ ΕΔΑ ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν καὶ βεβαίως πιστεύω ὅτι ἡ ἡγεσία τῆς ΕΔΑ βλέπει ἐκ τῶν ὑστέρων τί κακὸν προκύπτει, διότι ἡ κοινὴ γνώμη ἐξεγείρεται. Ὑπενθυμίζω χάριν τῆς ΕΔΑ, ὅτι ἔχουν συμβεῖ καὶ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἡ ἰδία δημοσίᾳ δὲν καταγγέλλει, ἰδιαιτέρως ὅμως τὰ ἔχει ἀναγνωρίσει. Καὶ ἦσαν γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ συμβοῦν καὶ διὰ τὰ ὁποῖα πράγματι ἀναγνωρίζει ἡ ΕΔΑ ὅτι αὐτὴ πταίει. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, κύριε Ἠλιοῦ, πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσετε τὴν δικαιοσύνην νὰ ἀναζητήσῃ τοὺς ἐνόχους καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν εἰς τοὺς ἐνόχους αὐτοὺς εὑρεθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄνθρωποι τῆς Ε.Δ.Α. καὶ ὑπάρχουν ξένοι πρὸς τὴν Ε.Δ.Α., ἴσως νὰ εὑρεθῇ καὶ κανένα κανάλι πρὸς ἄλλας πλευρὰς ἀπὸ αὐτὰς ποὺ ὑπαινίσσεσθε καὶ αἱ ὁποῖαι πλευραὶ ἐπιθυμοῦν αὐτὴν τὴν ὀξύτητα καὶ αἱ ὁποῖαι τὰς ἀπειλὰς περὶ ὑπάρξεως ὑπομνημάτων καὶ ἐναντίον τῆς ζωῆς τῶν βουλευτῶν τὰς ἐκτοξεύουν ἢ τὰς ψιθυρίζουν πολὺ περισσότερον ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐψιθύριζαν ὅτι ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ἡ Κυβέρνησις Νόβα πρόκειται νὰ γίνῃ πραξικόπημα εἰς τὴν χώραν. Ὡς πρὸς τὸ πραξικόπημα, ἀναγνώσατε ἕνα κείμενον ἰδικόν μου. Τὸ ὑπογράφω ἀπολύτως. Πιστεύω ὅτι ἔναντι οἱουδήποτε, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ προβῇ εἰς πραξικόπημα εἰς τὴν χώραν, πρέπει σύσσωμος ὁ λαὸς νὰ ἐξεγερθῇ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ βία νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίσθη ὅτι βαδίζομεν πρὸς πραξικόπημα ἢ ὅτι πρέπει νὰ βαδίσωμεν πρὸς πραξικόπημα. Καὶ ὀνομάζετε πραξικόπημα μόνον τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον σχηματίζεται ἢ ἐσχηματίσθη μία Κυβέρνησις. Ἀνέμενα ὅτι θὰ ἠλέγχατε τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐξαγγέλλει ὡς προθέσεις της, εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἱκανοποιοῦν ἢ ὄχι. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ ἐλέγχου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Καὶ ἔχω ὁ ἴδιος δηλώσει ὅτι αἱ προγραμματικαί μου δηλώσεις ἐκπροσωποῦν ἀκριβῶς ἕνα μέρος τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τύχουν γενικωτέρας ἐπιδοκιμασίας. Σᾶς εἶναι ἄγνωστος αὐτὴ ἡ ἔννοια; Σᾶς εἶναι ἄγνωστος ἡ ἔννοια τοῦ προγράμματος μονίμου, βάσει τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ συνεργασία ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Μόνον τώρα ἀκούσατε ὅτι ἕνας πολιτικὸς ὑποβάλλει προγραμματικὰς δηλώσεις μὲ μίνιμουμ πρόγραμμα, βάσει τοῦ ὁποίου ζητεῖ εὐρυτέραν συνεργασίαν; Καὶ θὰ εἴπω διατί οὔτε κἂν συνεργασίαν, ἀλλὰ ψῆφον ζητεῖ καὶ διατί. Αὐτὴ δὲν εἶναι ἄγνωστος ἔννοια, εἶναι καθημερινὴ ἔννοια ἰδίως εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ καθεστῶτα. Ἐὰν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις αὐτὰς εὑρίσκετε τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ σᾶς ἔδιδε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐκ μέρους μου ἀντιδημοκρατικὴ πολιτική, τότε θὰ εἴχατε δικαίωμα νὰ μὲ ἐλέγξετε ὅτι ἐγκατέλειψα τὰς ἰδέας μου, τὸ παρελθόν μου, ὅτι ἐγκατέλειψα τὰ πάντα, διότι θέλω νὰ γίνω Πρωθυπουργός.

§352Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν ἐρώτησιν,

§353Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβ.). Καμμίαν διακοπὴν δὲν ἐπιτρέπω. Ἡ παράδοξος θεωρία ποὺ ἐξεφράσθη πρὸ ὀλίγου, ὅτι παρίσταται ἡ Ἕνωσις Κέντρου, δὲν ὁμιλεῖ, ἀλλὰ δικαιοῦται νὰ διακόπτῃ, αὐτὴν τὴν παράδοξον θεωρίαν ἐγὼ δὲν τὴν δέχομαι. Ὁ παριστάμενος ἢ ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα ἢ σιωπᾷ. Τὸ δικαίωμα τῆς διακοπῆς κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον καὶ τὸν ρήτορα. Ἐγὼ δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Ἐὰν θέλετε, νὰ ἀνεβῆτε εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ὁμιλήσετε. (Κωδωνοκρουσίαι).

§354Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶσθε συνεπὴς πρὸς τὸν ἑαυτόν σας, ὅταν εἴπατε ὅτι...

§355Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβ.). Ἐγὼ ἐξήγγειλα προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ ἐζήτησα τὴν ψῆφον ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ὁλοκλήρου τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁπότε ἡ πλειοψηφία μου θὰ ἦτο δημοκρατική. Ἐδῶ ὑπάρχει τὸ παράδοξον γεγονὸς ὅτι εἰς τὰ παρασκήνια προτείνονται λύσεις ἐξωκοινοβουλευτικαὶ ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, πότε ὁ κ. Ζολώτας, πότε Κυβέρνησις προσωπικοτήτων, πότε Κυβέρνησις ὑπηρεσιακὴ καὶ δὲν δέχεσθε Κυβέρνησιν ἐκ τοῦ Κέντρου. Αὐτὸ εἶναι ἕνα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἐγὼ σᾶς προτείνω Κυβέρνησιν Κοινοβουλευτικὴν καὶ τὸ εἶπα Κυβέρνησιν Κοινοβουλευτικὴν ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τὴ ὁποίαν δὲν ἔχετε παρὰ νὰ τὴν ψηφίσετε. Πέραν τούτου, ἐὰν ἡ ΕΡΕ εὑρίσκῃ ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας—καὶ θὰ εἴπω ποίας δέχεται νὰ μοῦ δώσῃ ψῆφον ἀνοχῆς, οὔτε μοῦ ἐζήτησε παραχώρησιν καμμίαν πολιτικὴν ἢ ἰδεολογικήν, οὔτε δέχεται ἡ ἰδία νὰ μοῦ κάνῃ παραχώρησιν ἰδεολογικὴν ἢ πολιτικήν. Οὔτε διὰ τὸ παρελθὸν μου μοῦ εἶπε νὰ εἴπω ὅτι δὲν τὸ ἀποδέχομαι πλέον, οὔτε ἐγὼ διὰ τὸ παρελθὸν τῆς ΕΡΕ τῆς εἶπα ὅτι ὅσα ἔχω εἴπει ἐναντίον της εἰς τὸ παρελθὸν τὰ ἀνακαλῶ. (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§356Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. (Ἐν μέσῳ θορύβου). Ἔχετε συναίσθησιν....

§357Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρ. Κυβ.). Κύριε Ἀγγελούση, μὴ φωνάζετε. Ἐκεῖνος, ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου φωνάζετε, ἔχει συνεργασθῆ μὲ τὸν Στρατάρχην Παπάγον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐγὼ οὔτε ἀπὸ μακρυὰ δὲν εἶχα σχέσιν. Ἀφήσατε αὐτὰς τὰς συνεργασίας (κωδωνοκρουσίαι). Ὅλοι οἱ βουλευταὶ ποὺ ἀνήκουν εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ἦλθον μέσῳ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Ἀφήσατέ τα λοιπὸν αὐτὰ ποὺ λέγετε, διότι, δὲν φοβεῖται ἕνας ἄνθρωπος τοῦ ὁποίου αἱ συνεργασίαι ἤρχισαν ἀπὸ τὴν ἄκραν ἀριστερὰν μὲ ἐμὲ Πρωθυπουργὸν καὶ ἐν τούτοις μοῦ δίδει ψῆφον ἀνοχῆς διότι ἔκρινεν ὅτι αἱ σημεριναὶ συνθῆκαι ἐπιβάλλουν τοῦτο. Ἕως σήμερον σεῖς οἱ ἴδιοι ἠλπίζατε ὅτι ἡ ΕΡΕ δὲν θὰ ἔκαμεν αὐτὸ τὸ ἅλμα καὶ σήμερον ποὺ γνωρίζετε ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μου ἀρχίζει ἀπὸ ἑκατὸ βουλευτὰς σήμερον κάνετε αὐτὸν τὸν θόρυβον διότι γνωρίζετε ὅτι τώρα τὴν ἔχω τὴν πλειοψηφίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ μέρους βουλευτῶν τοῦ Κέντρου).

§358Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κυβέρνησις μειοψηφίας τῆς Δεξιᾶς.

§359Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἂς προχωρήσω τώρα εἰς τὴν ἀπάντησιν πρὸς τὸν κ. Ἠλιοῦ. Τὰ ὅσα εἶπεν ἐπὶ τοῦ Συνταγματικοῦ θέματος θὰ εἶναι ἴσως ἀνάγκη νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Φέρω βεβαίως ἐγὼ εὐθύνας δι’ ὅ,τι πράττει ὁ Βασιλεὺς ἀπὸ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέλαβα τὴν Κυβέρνησιν. (Κωδωνοκρουσίαι).

§360Σ. ΤΣΑΠΑΡΑΣ. .. ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ τὸ 1964 (θόρυβος).

§361Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Γεώργιος Παπανδρέου ἔκανε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἕνα λάθος τὸ ὁποῖον εἶναι βαρύτατον. Περιφρονεῖ τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἔχει ἐξαπολύσει βουλευτὰς διὰ νὰ κραυγάζουν καὶ ὄχι διὰ νὰ ὁμιλήσουν. Καὶ αὐτὸ τὸ λάθος ἐλπίζω νὰ μὴν ἀποδειχθῇ θανάσιμον καὶ μὲ τὴν ἰδικήν μου τακτικὴν καὶ ἀντοχὴν αὐτὸ τὸ λάθος ἐλπίζω νὰ τὸ διορθώσῃ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ἠλιοῦ, ἐξακολουθῶ, ὁ ὁποῖος καὶ μόνος ὡμίλησε.

§362Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Περιφρονεῖ τοὺς προδότας.

§363Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ναί, ὡραῖα, εὐχαριστῶ πολύ, εἶσθε εὐγενέστατος. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι αὐτό, τώρα θὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ προδοσίας καὶ περὶ αὐτῆς θὰ σᾶς ὁμιλήσω. Λέγω τώρα, ὅτι δὲν φέρω εὐθύνην παρὰ μόνον δι’ αὐτὰς τὰς πράξεις. Διὰ τὰς προηγουμένας ἔχει ὑπάρξει ἐξήγησις ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν καὶ λέγω μόνον τώρα ὡς πρὸς τὴν ἰδικήν μου ὀνομασίαν. Εἰλικρινῶς δὲν εὑρίσκω τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ πράγματος.

§364Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Δήλωσιν μετανοίας ὑποβάλατε;

§365Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ λέξις «πραξικόπημα» εἶναι ἀκόμη χειροτέρα. Τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ πράγματος δὲν εὑρίσκω...

§366ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸν Νόβα τὴν εὑρίσκατε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§367Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ ἔλθω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν εὑρίσκω τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ πράγματος, διότι κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ἡ μόνη ὑποχρέωσις, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν Βασιλέα, ὅταν ὀνομάζῃ ἕνα Πρωθυπουργόν, εἶναι νὰ τὸν στείλῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ἔπραξεν. Ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφανθῇ κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ. Αὐτὸ εἶναι τὸ γραπτὸν κείμενον. Καὶ ἡ δεδηλωμένη εἶναι μία θεωρία, ἡ ὁποία πράγματι ἔχει μίαν βάσιν. Ἀλλὰ καὶ δεδηλωμένη σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ γίνεται Πρωθυπουργὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν αʹ ἢ βʹ τρόπον ἔχει τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς.

§368Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κατὰ τὸν αʹ ἢ βʹ τρόπον... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§369Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Σᾶς παρακαλῶ μὴ διακόπτετε. Προκειμένου περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἐκλήθην, ὄχι νὰ ἀντικαταστήσω μίαν πλειοψηφίαν ὑπάρχουσαν ἢ μίαν Κυβέρνησιν πλειοψηφίας, ἡ ὁποία ἀπελύθη, ἐκλήθην μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως Νόβα, νὰ σχηματίσω Κυβέρνησιν ἐκ τοῦ Κέντρου... (Φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου) ...καὶ ὄχι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Σᾶς χαρίζω τὸν τίτλον. Ὁ τίτλος αὐτὸς ἀπετελέσθη ἀπὸ τὸ κόμμα τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ἀπὸ ἄλλα τινὰ κόμματα μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἕνα μικρὸν ἰδικόν μου κόμμα. Σᾶς χαρίζω τὸν τίτλον. Τὸ Κέντρον εἶναι ὁ χῶρος εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκομαι. Τὸ Κέντρον δὲν εἶναι ἰδιοκτησία οὔτε τοῦ κ. Παπανδρέου, οὔτε ὑμῶν, εἶναι χῶρος προσδιοριζόμενος ἰδεολογικῶς καὶ πολιτικῶς. Ἐὰν θέλῃ ἕνας νὰ ὀνομάζεται Ἕνωσις Κέντρου καὶ ἄλλος νὰ ὀνομάζεται Ἕνωσις Προοδευτικῶν Ἕνωσις Κέντρου, ὅπως ὀνομάζεται ἡ ΕΠΕΚ, ἢ Κόμμα Φιλελευθέρων, τοῦ Βενιζέλου, ἢ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις, ὅπως ὠνομάζετο τὸ ἰδικόν μου, εἶναι ἰδικός του λογαριασμός. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι βέβαιον εἶναι, ὅτι εἰς τὸν χῶρον τοῦ Κέντρου ἀνήκομεν καὶ ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶναι τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεώς μας. Ἐρωτᾶται τώρα, κύριοι, μέχρι πότε θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ Βασιλεύς, ἐὰν καὶ ἡ δευτέρα Κυβέρνησις Κέντρου ἀποτύχῃ νὰ στείλῃ ἄλλην Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν νὰ τὴν ψηφίσητε; (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ὑπάρχουν γραπτοὶ καὶ ἄγραπτοι νόμοι. Κατάχρησις δικαιώματος δὲν ἐπιτρέπεται διὰ κανένα, οὔτε διὰ τὸν Βασιλέα. Ἔχει κατορθωθῆ, διὰ τῆς προπαγάνδας, νὰ γίνῃ διεθνὴς συνείδησις, ὅτι ἀπελύθη μία Κυβέρνησις πλειοψηφίας καὶ κατόπιν ἐπεχειρήθη ἡ δημιουργία Κυβερνήσεως μειοψηφίας. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι δὲν ἀπελύθη ἡ Κυβέρνησις τῆς πλειοψηφίας.

§370Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Σεῖς τὸ εἴπατε αὐτό.

§371Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του. (Φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου: Αἶσχος). Ἀφίσατέ τα αὐτά. Δὲν διαστρέφεται ἡ ἱστορία μὲ κραυγάς.

§372ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς διαστρέφεστε.

§373Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του. Τώρα διατὶ ὑπῆρξα ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως Νόβα, τὸ ἐδήλωσα καὶ πρὸς τοὺς ἰδίους ἰδιαιτέρως καὶ δημοσίᾳ, διότι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις Νόβα, ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἦλθε μετὰ μίαν ἐξέτασιν τῆς πραγματικότητος, ἡ ὁποία θὰ ὡδήγει εἰς μίαν Κυβέρνησιν ὑπὸ τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐσχηματίσθη προχείρως καὶ ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν συνωμοσίας, διὰ τὴν ὁποίαν κατηγορήθη. Τὸ εἶπον αὐτὸ καὶ εἰς τοὺς ἰδίους καὶ δημοσίᾳ. Πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ μὴ τὸ λησμονῆτε. Τὸ εἶπε καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης τὴν προηγουμένην φοράν, ὅτι μὲ τοὺς ἀπαρτίσαντας τὴν Κυβέρνησιν Νόβα, μέχρις ὅτου ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις, ἤμην σύμφωνος εἰς τὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων διεφώνησαν μὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Ἐκεῖνο ποὺ δὲν ἐδέχθην, ἦτο ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις καὶ κατόπιν ἐδέχθην νὰ μετάσχω ὁλοκλήρου τῆς πολεμικῆς διὰ τὴν ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχουν καὶ πρωτόκολλα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔχετε ἀναγνώσει καὶ ὅλοι μαζὶ συνεφωνήσαμεν νὰ εὑρεθῇ μία λύσις συμβιβαστική, ὁμαλή, διὰ νὰ ἐξέλθωμεν τῆς κρίσεως. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν δέχομαι, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ τοιαύτη κρίσις, χωρὶς νὰ ἔχῃ τεθῆ ὑπ’ ὄψιν οὔτε τοῦ μικροῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου οὔτε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐν τῷ συνόλῳ κανένα ἔγγραφον ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπεδείκνυον, πῶς προεκλήθησαν αἱ πιέσεις. Διότι εἶναι καλὴ ἡ συνταγματολογία, ἀλλὰ πέραν τῆς συνταγματολογίας ὑπάρχει ἡ πραγματικότης, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι δὲν ρίπτει κανεὶς τὸν τόπον εἰς μίαν κρίσιν ἄνευ ἐξετάσεως. (Οἱ κ.κ. Καστανίδης καὶ Λαζαρίδης, ὁμιλοῦν μὴ ἀκουόμενοι, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Καὶ ἐβοήθησα τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μέχρι τέλους, πιστεύων, ὅτι εἶναι δυνατόν, ἔχων τὴν εὐθύνην τῆς τύχης τοῦ μεγαλυτέρου κόμματος ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ πεισθῇ ὅτι ἔπρεπε ἡ κρίσις νὰ λυθῇ κατὰ κάποιον τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον εἰς κρίσιν. Τὸ ἐπίστευσα, διότι τὸ ἐπίστευεν ὁ ἴδιος καὶ ὅταν ὑπέβαλε τὴν πρότασιν, ὅπως γίνῃ Ὑφυπουργὸς ὁ κ. Παπανικολόπουλος, τὸ ἐπίστευεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ μία συμβιβαστικὴ λύσις, ὄχι διότι τοῦ ἠρνήθη κανεὶς ἀπόλυσιν τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ, ἀλλὰ διότι ὁ ἴδιος ἐπίστευεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ διέξοδος. Καὶ εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι μεταξὺ ἄλλων ὑπῆρχε μία ὑπόθεσις εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἀναμεμειγμένον τὸ ὄνομα, κακῶς ἴσως, τοῦ υἱοῦ του. Τὴν πρότασιν Παπανικολοπούλου δὲν τὴν ἔκαμον ἐγώ, τὴν ἔκαμεν ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, ἐγὼ δὲ τὴν ἐπολέμησα, διότι ἤμην ὑπὲρ τῶν κοινοβουλευτικῶν λύσεων καὶ εἶπον, ὅτι ὁ ἴδιος ἔπρεπε νὰ εὕρῃ μίαν λύσιν, ἡ ὁποία νὰ μὴ βάζῃ παρατηρητὴν ξένον πρὸς τὸ κόμμα μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑπάρχουσαν. Ὑπάρχουν καὶ οἱ ἄγραφοι νόμοι περὶ συνεργασίας τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως....

§374Ι. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. .. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§375Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, ἐννοεῖτε νὰ κάμετε τὸν Πρόεδρον; Τί πράγματα εἶναι αὐτά; (Θόρυβος, φωναί, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§376Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ αὐτῶν τῶν θεμάτων, διότι ἔχουν ἐξαντληθῆ ἀπὸ τὴν προηγουμένην φορὰν καὶ ὅταν ἐνεφανίσθη ἡ Κυβέρνησις Νόβα. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω μερικὰ πράγματα, ἐν σχέσει μὲ τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὡς πρὸς τὴν ἀνάμιξιν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῶν κομμάτων τοῦ Στέμματος. Ἂν ἀνεμίχθη κάποιος εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῶν κομμάτων ἀπόψε, ἦτο ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ὅταν ἀναφέρῃ, ὅτι μεταξὺ τῶν στελεχῶν, τὰ ὁποῖα ἀπήρτισαν τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν Κυβέρνησιν, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν ὑπὸ τὴν κρίσιν σας εἶναι μερικὰ ἀπὸ τὰ πρῶτα στελέχη τῆς Ε.Κ. καὶ εὐχαριστοῦμεν διὰ τὴν φιλοφρόνησιν, θὰ ἔπρεπε ταχύτατα, διὰ νὰ μὴ καταβιβάζωμεν τὸ Κοινοβούλιον ἔστω εἰς τὸ ὕψος τῆς πολεμικῆς ὡρισμένων δημοσιογραφικῶν ὀργάνων, θὰ ἔπρεπε ταὐτοχρόνως νὰ εὕρῃ ἄλλην λέξιν, νὰ εὕρῃ π.χ. τὴν λέξιν, ὅτι τὰ στελέχη αὐτὰ ἐπλανήθησαν, ὅτι τὰ στελέχη παρεσύρθησαν ἀπὸ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ὀρθαί, ὅτι τὰ στελέχη αὐτὰ παρεφρόνησαν. Εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν ἔπρεπε νὰ δεχθῇ, ὅτι τὰ στελέχη αὐτὰ παρεσύρθησαν, εἰς τὸ νὰ γίνουν τί; Ὑπουργοὶ ποὺ ἦσαν καὶ ποὺ θὰ ξαναγίνοντο ἐὰν ἐγένετο νέα Κυβέρνησις; Ὡς πρὸς τὴν ἰδικήν μου Πρωθυπουργίαν, λυποῦμαι διότι λείπει ὁ κ. Στεφανόπουλος, διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἠκολούθησα τὴν λεγομένην λύσιν Στεφανοπούλου. Τὴν ἠκολούθησα αὐτὴν τὴν λύσιν Στεφανοπούλου, διότι ἦσαν ὑπὲρ τοῦ κ. Στεφανοπούλου καὶ πολλοί, οἱ ὁποῖοι μαίνονται σήμερον ἐναντίον καὶ ἐκείνου καὶ ἐμοῦ. Καὶ δὲν ἐδέχθην τὴν ἐντολήν, παρὰ ἀγωνιζόμενος ἐπὶ μίαν ὥραν, ὅταν ὁ κ. Στεφανόπουλος δὲν ἤθελε πλέον, τὴν ἐντολήν, διότι ἐτραυματίσθη καὶ ἐτραυματίσθη ψυχικῶς, ὄχι διότι ὁ ἴδιος εἶχε προδώσει, ἀλλὰ διότι ὁ ἴδιος ἐπροδόθη κατὰ τὸν αἴσχιστον τῶν τρόπων. Διότι, ἄνευ τῆς ἐνισχύσεως τῶν προδοτῶν αὐτῶν, ὁ κ. Στεφανόπουλος οὐδέποτε θὰ εἶχε δεχθῆ τὴν ἐντολήν. Τὴν ἐδέχθη μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ γίνῃ γέφυρα νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν κρίσιν εἰς τὴν ὁμαλότητα. Τὸ ἦθος τοῦ κ. Στεφανοπούλου εἶναι τοιοῦτον, ὥστε τοῦ ἐπιβάλλει ὅταν ἡ κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς ἀπεφάσισε νὰ καταθέσῃ τὴν ἐντολήν, νὰ τὴν καταθέσῃ καὶ ὅταν ἐσκέφθη, ἐκ τῶν ὑστέρων μὲ τὰ νέα δεδομένα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσῃ κάποιαν λύσιν καὶ ἐνισχυμένος πανταχόθεν διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἐζήτησε νὰ κηρυχθῇ ἀνεξάρτητος μαζὺ μὲ ἐμέ, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι θέλει νὰ παραβῇ ἑνὸς κόμματος τὴν ἐντολήν. Ἐδέχθη τὴν ἐντολήν, κατ’ ἀρχήν, ἀλλ’ ὅταν εἶδεν, ὅτι ἐγκαταλείπεται καθ’ ὁδὸν καί ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ τοῦ ὑπεσχέθησαν, ὅτι ἡ ἐντολὴ εἰς τὸ πρόσωπόν του σημαίνει καὶ ἀποδοχήν, ἐνδεχομένως καὶ 99% ἐκ μέρους καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Παπανδρέου, τότε τὴν κατέθεσε τὴν ἐντολὴν καὶ ἐνώπιον τῆς κρίσεως μοῦ ἔκαμεν ἔκκλησιν νὰ δεχθῶ ἐγὼ νὰ σχηματίσω τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὁ ὁποῖος μολονότι ἡ ἰδεολογία του, τὴν ὁποίαν σέβομαι, δὲν ἐκτιμᾷ πάρα πολὺ τὸ Κοινοβούλιον, εἶναι κοινοβουλευτικώτατος καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἰδική του παρουσία ἐδῶ συντείνει ποτὲ εἰς τὸ νὰ καταβιβάσῃ τὸ ἐπίπεδον τῶν συζητήσεων, αὐτὴν τὴν φορὰν ἔπρεπε νομίζω, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ προσέξῃ. Δὲν πρόκειται διὰ τοὺς 40 ἢ 50 ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑβρίζονται ὅταν λέγεται, ὅτι ὑπάρχει κάποια Κίρκη, ἡ ὁποία μᾶς μεταβάλλει περίπου εἰς χοίρους ποὺ τρέχουν νὰ φᾶνε εἰς τὸ παχνὶ τοῦ Στέμματος. Δυστυχῶς, κ. συνάδελφοι, Κίρκη ποὺ νὰ μεταβάλλῃ τοὺς χοίρους εἰς ἀνθρώπους, δὲν ἔχει εὑρεθῆ, διότι τότε καὶ ὁ κοινοβουλευτισμὸς θὰ ἐπήγαινε καλλίτερα καὶ τὸ Ἔθνος θὰ ἐπήγαινε καλλίτερα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, σεῖς οἱ ἴδιοι δὲν πρέπει νὰ δέχεσθε τὴν ὕβριν αὐτὴν κατὰ τῶν ἀνθρώπων, μὲ τοὺς ὁποίους καὶ συνεργάζεσθε καὶ εἰς τὸ βάθος ἐκτιμᾶτε καὶ τοὺς τὸ λέγετε. Σεῖς οἱ ἴδιοι δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ δέχεσθε αὐτό, διότι καὶ σεῖς δύνασθε νὰ διαφωνήσετε καὶ νὰ ἀνήκετε αὔριον εἰς ἄλλο κόμμα καὶ δὲν θὰ ἀνεχθῆτε νὰ σᾶς εἴπουν, ὅτι τὸ κάματε ἀπὸ ταπεινὰ ἐλατήρια. Ἀλλὰ θὰ πρέπει εἰς τὸ τέλος νὰ εἴπω διὰ τὸν κ. Ἠλιοῦ. Πολὺ καλὰ ἔκαμε καὶ ὡμίλησε περὶ θελήσεως τοῦ λαοῦ καὶ περὶ ἀντιθέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ Κοινοβούλιον μὲ τὸ λαόν. Εἶναι ἀλήθεια, ὅτι ὑπάρχει πάντοτε ἕνα εἶδος λανθανούσης διαστάσεως μεταξὺ τοῦ λαοῦ, ἰδίως μεταξὺ τῶν ὠργανωμένων ὁμάδων καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, προκειμένου περὶ τῆς δημοκρατίας καὶ ὑπάρχει πάντοτε ἡ πίεσις τῆς κοινῆς γνώμης ἐκδηλουμένη καὶ δι’ ἐκδηλώσεων καὶ διὰ διαδηλώσεων καὶ δι’ ἄλλων μέσων, ἡ πίεσις τῆς κοινῆς γνώμης ἐπὶ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῶν ἀποφάσεων, διότι αἱ ὠργανωμέναι τάξεις ἔχουν συμφέροντα καὶ ὅλαι μαζὺ δύνανται νὰ ἔχουν τὰ συμφέροντά των, μὲ τὴν διαφορὰν ὅμως, ὅτι αὐτὸ δὲν δύναται νὰ γίνῃ συνταγματικὸς κανών, διότι τότε θὰ πηγαίνωμεν εἰς μίαν μεταφυσικὴν ἔννοιαν τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκφραζόμενος διὰ 100 χιλιάδας διαδηλωτῶν ἢ διὰ 2.000 συγκεντρωμένων ἐντὸς ἑνὸς θεάτρου, θὰ διευθύνῃ τὸ Κοινοβούλιον. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Συμβαίνει καὶ συνέβη ἀπείρους φοράς, συμβαίνει εἰς τὰ Κοινοβούλια μέσα, τὰ ὁποῖα ἐκλέγονται κατὰ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην περίπτωσιν νὰ γίνεται μετατόπισις πλειοψηφίας, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν ἔννοιαν τῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους καὶ βεβαίως θὰ πρέπει αὐτὸ νὰ εἶναι ἕνα στάδιον μεταβατικὸν διὰ νὰ ζητηθῇ καὶ πάλιν ἡ γνώμη τοῦ λαοῦ, ἐὰν αἱ μεταβολαὶ αὐταὶ εἶναι σωσταί. Οὔτε μία οὔτε δύο φορὰς ἔχει συμβῆ νὰ ὑπάρξῃ διάσπασις κομμάτων καὶ ἀλλαγαὶ συνεργατῶν. Οὔτε μία, οὔτε δύο φορὰς ἔχει συμβῆ νὰ ὑπάρχουν ἀντιθέσεις μεταξὺ τῶν κομμάτων χωρὶς νὰ παίζουμε τὸ παιγνίδι τοῦ νὰ ἀναφέρουμε τὶ εἶπεν ὁ ἕνας διὰ τὸν ἄλλον τὴν μίαν ἡμέραν ἢ τὴν ἄλλην. Ἐμένα δὲν μὲ ἀπασχολοῦν αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ ἀναφοραὶ εἰς τὰ κείμενα, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ πάρω τὰ κείμενα τῆς «Αὐγῆς», διὰ νὰ εἴπω τὶ ἔγραφεν ἡ «Αὐγὴ» δύο ἡμέρας πρὸ τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ διὰ νὰ εἴπω ἀκόμη, ὅτι ζητεῖ τώρα ἀπὸ ἐμένα ποὺ δὲν γνωρίζω πόση θὰ εἶναι ἡ πλειοψηφία μου ἐκ τῆς Ε.Κ., ζητεῖ τώρα ἀπὸ ἐμένα ἡ ΕΔΑ νὰ κάμω δημοκρατικώτερον πρόγραμμα ἢ ἔστω τὸ πλῆρες πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς τὸ κεφάλι μου αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅταν μοῦ δίδῃ τὴν ἀνοχήν της ἡ ΕΡΕ ἐπὶ προγράμματος, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι οὔτε τῆς ΕΡΕ οὔτε τῆς ΕΔΑ καὶ ἀπὸ ἐμένα ζητεῖ νὰ κάμω ὅλας τὰς μεταβολὰς τὰς ὁποίας ἐπὶ 1½ χρόνον κατηγορεῖ τὸν Γ. Παπανδρέου, ὅτι δὲν τὰς ἔχει κάμει καὶ τὴν Ε.Κ. ὅτι δὲν τὰς ἔχει κάμει. Αὐτὰ εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα λέγονται εἰς τὴν πολεμικήν, δὲν λέγονται εἰς τὴν πολιτικήν. Καὶ λέγω, τώρα, διατὶ ζητῶ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Τὴν ζητῶ, διότι πιστεύω μὲν ὅτι πράγματι ἐκλογαὶ δύνανται νὰ εἶναι διέξοδος ὅταν ὑπάρχῃ ἀδιέξοδον. Πιστεύω ὅμως, ὅτι ἀδιέξοδον δὲν ὑπάρχει καί, ὅτι ὑπάρχει δυνατότης νὰ στηριχθῇ ἀπὸ σᾶς τοὺς ἰδίους μία Κυβέρνησις Κέντρου, ἡ ὁποία θὰ προπαρασκευάσῃ ἐκλογὰς ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας καὶ μὲ τὴν καλλιτέραν τύχην. Ἀπὸ σᾶς ἐξαρτᾶται καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ χρῶμα καὶ τὸ μέλλον τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς. Κάποια Κίρκη σᾶς ἔχει πείσει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θέλετε Κυβέρνησιν τοῦ κόμματός σας, ὅτι πρέπει νὰ θέλετε ὀξύτητα καὶ ἀνωμαλίαν καὶ ὅτι πρέπει νὰ παραδώσετε τὴν χώραν εἰς Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν θὰ παίζῃ ρόλον ἢ θὰ παίζῃ ἕνα ἐλάχιστον ρόλον. Πάντα ταῦτα, διότι πιστεύετε ὄχι εἰς τὴν Δημοκρατίαν, ἀλλὰ εἰς τὸ φασιστικὸν σύνθημα, τὸ ὁποῖον ἔχει οἰκειοποιηθῆ καὶ ἡ ΕΔΑ «ὅ,τι πῇ ὁ ἀρχηγός». Ἐγὼ λέγω ὄχι, «ὅ,τι πῇ ὁ ἀρχηγός», ἀλλὰ ὅ,τι θέλει ἡ λογικὴ καὶ ὅ,τι ἐπιβάλλει ἡ πολιτικὴ ἀνάγκη καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§377Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν θὰ ἀπαντήσω διὰ μακρῶν εἰς ὅσα ἔφερεν ἐδῶ, εἴτε ἀναπτύξας συνταγματολογικὰς θεωρίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπίθανοι καὶ συγκρούονται μὲ ὅσα ὁ ἴδιος πρὸ 27 ἡμερῶν ὑπεστήριζεν εἴτε διὰ νὰ ἀποδώσῃ τὴν ἐπέμβασιν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τοῦ κόμματος τῆς Ε.Κ., ὄχι εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπέμβη, ἀλλὰ τάχα εἰς ἐμέ. Θέλω μόνον ἐπὶ τοῦ πρώτου τοῦ μόνου οὐσιαστικοῦ σημείου ἀπαντήσεως τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος νὰ εἴπω τοῦτο. Κατηγόρησεν, ὅτι ἡμεῖς ἐδικάσαμεν καὶ ἐξεδώσαμεν ἀπόφασιν ἐπὶ τῶν ἐπεισοδίων τῆς Παρασκευῆς. Ὄχι. Ἡμεῖς κατηγγείλαμεν τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα. Ἐκεῖνο, καθ’ ἣν ὥραν ἐτελοῦντο ὅσα ἐπράχθησαν ἐξέδωκεν ἀπόφασιν. Τὰ ἀπέδωσεν εἰς ἐπαναστατικὴν ἐνέργειαν τῆς ΕΔΑ καὶ ἐκάλεσε τὸν κ. Παπανδρέου νὰ διατάξῃ τὴν ΕΔΑ νὰ ἀπέχῃ τοιούτων ἐνεργειῶν. Καὶ ἐκεῖνος μὴ ὢν δικαστὴς διέταξε συλλήψεις. Καὶ ἐκεῖνος ὢν πρόεδρος τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ πολίτου ἐφήρμοσε τὸν χιτλερικὸν νόμον τῆς συλλογικῆς εὐθύνης καὶ διέταξε τὴν σύλληψιν τοῦ Προεδρείου τοῦ Σωματείου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὀργανώσει τὴν συγκέντρωσιν, ἡ ὁποία εἶχε διαλυθῆ δύο ὥρας πρὶν ἢ συμβοῦν ὅλα ἐκεῖνα. Καὶ διέταξε τὸν ἄγριον ἐκεῖνον ξυλοδαρμὸν θύματα τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν ἀκόμη εἰς τὰ νοσοκομεῖα. Λυποῦμαι, διότι μετεχειρίσθην τὸ ὕφος τῶν μεταφορῶν καὶ τῶν εἰκόνων, τὸ ὁποῖον προσιδιάζει εἰς τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ νέου σχήματος καὶ τὸν ἐξωμοίασα μὲ ἓν ἐξάρτημα τῶν μεγάλων ὡρολογίων. Δὲν ἐπιμένω. Δὲν θέλω νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον, ὅτι ἐκφράζει παράπονον διὰ τὰς σχέσεις του μὲ τὴν ἀριστεράν. Ἤρχισε τὰς σχέσεις του μὲ τὸν Βενιζέλον δὲν ἔμεινε πιστός. Πῆγε εἰς τὸ ΕΑΜ, δὲν ἔμεινε πιστός. Πῆγε μὲ τὸν Σβῶλον, δὲν ἔμεινε πιστός, ξαναπῆγε μὲ τὸν Βενιζέλον, δὲν ἔμεινε πιστός. Πῆγε εἰς τὴν ΕΔΑ, δὲν ἔμεινε πιστός, πῆγε εἰς τὴν Ε.Κ., δὲν ἔμεινε πιστός. Ἔχει μίαν πίστιν εἰς τὸ νὰ μεταβάλῃ γνώμην. Εἶναι ἰδιοσυγκρασία του. Ἐὰν κακῶς μετεχειρίσθην μίαν εἰκόνα, τὴν ἀποσύρω.

§378ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πέστε τον παλάντζα.

§379Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐκεῖνο ὅμως ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐνόμισεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ εἶναι ἡ ἀπρέπεια νὰ παραγγείλῃ εἰς τὸν κ. Παπανδρέου νὰ διατάξῃ τὴν ΕΔΑ, ἐνῷ γνωρίζει ἐκ τῆς μακρᾶς του συνεργασίας μὲ τὴν ΕΔΑ, ὅτι οὔτε διαταγὰς ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ, διότι ἔχομεν ὑπεύθυνον ἡγεσίαν καὶ ἡμεῖς προσδιορίζομεν τὴν γραμμήν μας, ἀλλὰ οὔτε εἰς πράξεις ἐπαναστατικὰς ὡς τὰς ἐχαρακτήρισεν ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ προσφύγωμεν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Τσιριμῶκος δικάζων ἐκεῖνος καὶ ἐκδίδων ἀπόφασιν διὰ νὰ συγκομίσῃ πολιτικὰ ὀφέλη, εἶπεν, ὡς ἐγράφη χθὲς εἰς τὴν ἐφημερίδα «Βῆμα» θέλει δύο τόπια διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἐπιψήφισιν καὶ μονιμοποίησιν εἰς τὴν Πρωθυπουργίαν. Αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι βαρύτατα. Καὶ κάτι ἄλλο ἐπὶ τῆς μεθοδεύσεως, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη πρὸς ἄγραν συνειδήσεων, ἐπὶ τοῦ χρηματιστηρίου συνειδήσεων...

§380Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τί ἐννοεῖτε μὲ αὐτό;

§381Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτό, ποὺ ἐννοεῖτε καὶ σεῖς.

§382Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Πρέπει νὰ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ εἴπητε τὶ ἐννοεῖτε χρηματιστήριον συνειδήσεων. Διότι, ἀφοῦ ἐπικαλεῖσθε τὸ ὅτι μὲ γνωρίζετε θὰ ἠδύνασθο νὰ εἴπητε, ὅτι γνωρίζετε ἕνα ἔντιμον ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον ἔχετε ἐπανειλημμένως ὀνομάσει μεγάλον ἀγωνιστὴν τῆς Δημοκρατίας. Ἐὰν τὸ ἐλέγατε ψευδῶς νὰ εἴπητε, ὅτι τὸ ἐλέγατε ἀναλόγως τῶν συνθηκῶν, ἀλλὰ νὰ εἴπητε τὶ ἐννοεῖτε χρηματιστήριον συνειδήσεων καὶ εἰς ποῖον χρηματιστήριον ἔβαλον τὴν συνείδησίν μου ἐγώ.

§383Η. ΗΛΙΟΥ. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην περιγράψατε τὸν ρόλον τοῦ χρηματιστηρίου αὐτοῦ. Εἰς πάντα παράγοντα ἐπισείετο ὡς δόλωμα τὸ Ὑπουργικὸν χαρτοφυλάκιον. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα, ὅτι τὸν ἐγνώριζα ὡς ἀγωνιστὴν τῆς Δημοκρατίας ἀκριβὲς εἶναι. Τὸν ἐγνώριζα. Δὲν τὸν ἀναγνωρίζω.

§384Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ἠλιοῦ, ἀφοῦ παραμείνῃ εἰς τὴν αἴθουσαν. Πρῶτον, ὅτι ἠθέλησε νὰ ἔχῃ τὴν εὐγένειαν, ἡ ὁποία τοῦ προσιδιάζει νὰ ἀνακαλέσῃ μίαν ἀτυχῆ εἰκόνα, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ εἴπῃ δι’ ἐμέ. Ἀλλὰ δὲν ἀνεκάλεσε τὰ γεγονότα, διότι ἐπέμεινε εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔμεινα πιστὸς εἰς τὸ ΕΑΜ, ὅταν ἐκεῖ μετεῖχον ὡς ἡγέτης τῆς ΕΛΔ καὶ ἀπῆλθον λόγῳ τῶν Δεκεμβριανῶν. Οἱ μισοὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἦσαν εἰς τὸ ΕΑΜ. Συνεπῶς, ὅταν τὸ ἀπευθύνετε εἰς ἐμέ, τὸ ἀπευθύνετε καὶ εἰς τοὺς μισοὺς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ποῖον ἦτο τὸ ἄλλο; Ὅτι ἄφησα τὴν ΕΔΑ, ἐνῷ γνωρίζει, ὅτι συνειργάσθην μὲ τὴν ΕΔΑ μὲ τὴν ἀπόλυτον συμφωνίαν, ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ εἶμαι ἀνεξάρτητος καὶ ὅτι θὰ κάμω νέον κόμμα. Καὶ τὸ ἐγνώριζεν ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ἑπομένως δὲν ἐγκατέλειψα τὴν ΕΔΑ μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ἔκαμα ἁπλῶς, ὅ,τι ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω. Ποία ἄλλη εἶναι ἡ πρᾶξις, ἡ ὁποία δεικνύει, ὅτι ἐγκατέλειψα ποτέ, εἴτε τὴν Δημοκρατίαν, εἴτε οἱονδήποτε ἄλλο σχῆμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκον; Μέσα βέβαια, εἰς αὐτὸν τὸν κυκεῶνα ποὺ ἐσχηματίζετο καὶ ξανασχηματίζετο μέχρις ὅτου γίνῃ ἡ Ε.Κ., ἀνεμίχθην καὶ ἐγώ. Καὶ εἶμαι ὑπερήφανος, διότι συνεργαζόμενος μὲ ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου κατηγόρουν, ὅτι εἶχον δημοτικότητα, ἐπροχωρήσαμεν εἰς τὴν νίκην τῆς 16 Φεβρουαρίου. Ἀλλὰ ἂς τὰ ἀφήσωμεν αὐτά. Ἴσως ὅμως τώρα τελευταῖα νὰ μοῦ ἐγεννήθη ἡ ὄρεξις νὰ παύσω νὰ εἶμαι συνεπής. Καὶ τοῦτο ὄχι λόγῳ τῶν σειρήνων αὐτῶν, ἴσως διότι ἐπείσθην, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ ἴνδαλμα τῶν μαζῶν τῆς ΕΔΑ — τῆς ἡγεσίας καὶ ἐν συνεχείᾳ τῶν μαζῶν — θὰ ἔπρεπε πρῶτα νὰ ἔχω καθυβρισθῆ κατὰ κόρον ἀπὸ τὴν ΕΔΑ. Δὲν θέλω δὲ νὰ ἔχω τὴν σκληρότητα, νὰ ὑπενθυμίζω μὲ ποίους λόγους κατεδικάζετο ἀπὸ τὴν ΕΔΑ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ποίας ὕβρεις τοῦ ἀπηύθυνεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν, ἐνῷ σήμερον δὲν ὑπάρχει ἐδαΐτης, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ κρατᾷ τὴν φωτογραφίαν τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ νὰ φωνάζῃ ρυθμικῶς: «Παπανδρέου–Παπανδρέου». Πιθανὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σήμερον νὰ ἔχω φανῆ ὀλίγον ἀσυνεπής, ἀλλὰ θὰ ἔχω τὴν ἐλπίδα, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος νὰ φωνάζουν αἱ μᾶζαι «Τσιριμῶκο» ρυθμικά, τὸ ὁποῖον εἶναι εὐχάριστον διὰ τὴν ἀκοήν, ἀλλὰ ὄχι εὐχάριστον διὰ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Διότι, ἠμπορεῖ σήμερον νὰ ὑπάρξῃ δημοκρατικὴ ζωὴ καὶ πολιτικὴ ὁμαλότης εἰς τὸν τόπον χωρὶς νὰ χρειάζεται κανενὸς εἴδους συνεργασία. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, διὰ δευτέραν φοράν, ὅτι ἐγράφησαν καὶ δὲν διεψεύσθησαν, πὼς ἐγὼ εἶπον, ὅτι «ἄλλα δύο τέτοια νὰ γράψουν θὰ μοῦ δώσουν τὴν πλειοψηφίαν». Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐδιάβασα τὸ ἄρθρον τοῦ «Βήματος». Τώρα τελευταῖα δὲν διαβάζω οὔτε σοβαρὲς ἐφημερίδες. Ἀλλὰ εἶδον εἰς ἄλλην ἐφημερίδα... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). ....γραφόμενον, τὸ ὁποῖον δὲν διέψευσα ἐπίσης, ὅτι ἡ γυναίκα μου ἔγινε Κυρία ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν Ἀνακτόρων. Θέλετε καὶ αὐτὸ νὰ τὸ διαψεύσω; Καὶ νὰ διαβάζω ὅλας τὰς ἐφημερίδας καὶ ὅλα τὰ αἴσχη, τὰ ὁποῖα γράφουν αὐτὰς τὰς ἡμέρας καὶ ὅλας τὰς ὕβρεις, τὰς συκοφαντίας καὶ ὅλην τὴν κόπρον, ἡ ὁποία ρίπτεται κατὰ τοῦ προσώπου μου. Καὶ νὰ διαψεύδω καθημερινῶς ὅ,τι ἐφευρίσκει ὁ κάθε ἕνας νὰ γράφῃ; Δὲν θὰ τὸ κάμω, διότι σέβομαι τὸν ἑαυτόν μου, τὸ ἀξίωμά μου καὶ τὴν ἰδέαν τῆς ἐλευθεροτυπίας. Ὡς πρὸς τὰς δηλώσεις μου τῆς ἑσπέρας τῆς Παρασκευῆς, ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀναγνωρίσω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ΕΔΑ προέβη εἰς τοιούτου εἴδους πράξεις. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αἱ δηλώσεις μου ἐκεῖναι ἔγιναν τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤχνιζαν οἱ δρόμοι ἀκόμα ἀπὸ τὶς φωτιὲς καὶ τὰ δακρυγόνα. Καὶ ἐπῆγα μόνος μου καὶ τὰ εἶδα. Καὶ τότε ἔκαμα τὰς δηλώσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἀνεφέροντο εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὀργανώσει τὴν συγκέντρωσιν. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἐγὼ νὰ ψάχνω νὰ εὑρίσκω ποῖος ἄλλος ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναμιχθῇ, ὅταν ἡ συγκέντρωσις εἶχεν ὀργανωθῆ ἀπὸ συγκεκριμένους ἀνθρώπους, μεταξὺ δὲ αὐτῶν, τῶν ὁποίων τὴν σύλληψιν δὲν διέταξα ἐγώ, ἀλλὰ ὁ Εἰσαγγελεύς, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἦσαν καὶ 2–3 φίλοι μου, οἱ ὁποῖοι πιστεύω, θὰ ἦσαν ἀπολύτως ἀνίκανοι νὰ προβοῦν εἰς περαιτέρω ἐνεργείας ἐπαναστατικοῦ περιεχομένου. Τώρα σᾶς πείραξαν ὅ,τι εἶπον, νὰ σᾶς διατάξῃ ὁ κ. Παπανδρέου νὰ μὴ τὰ κάμετε αὐτά. Κύριε Ἠλιοῦ, θὰ κάμω καὶ ἐγὼ εὐγενῶς τὴν παραχώρησιν νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἔκφρασις ἦτο ὑπερβολική. Ἦτο τῆς ἑσπέρας ἐκείνης, τὸ αἴσθημα. Ἐγράφη ὑπὸ τὸ κράτος μιᾶς εἰκόνος. Ὅταν τὴν τελευταίαν φορὰν ἔγινεν ἡ συγκέντρωσις τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τῆς Ε.Κ., εἶχον συγκεντρωθῆ κάτω ἀπὸ τὴν Λέσχην νέοι καὶ τῆς μιᾶς πλευρᾶς καὶ τῆς ἄλλης, τοὺς ὁποίους ἐγὼ προσωπικῶς ἀνεγνώρισα. Καὶ ὅταν ὁ κ. Στεφανόπουλος ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν προσέρχεται, ἂν δὲν ἀπομακρυνθοῦν, ὁ κ. Παπανδρέου ἐβγῆκεν εἰς τὸ μπαλκόνι, τοὺς εἶπε νὰ φύγουν καὶ ἔφυγαν. Καὶ ὅταν τοὺς ἠθέλησεν, ἐπανῆλθον, μὲ τὴν ἀνοχὴν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας. Ἀλλὰ ὅπως ἀπεσύρατε σεῖς τὰ περὶ «ἐκκρεμοῦς», τὸ ἀποσύρω καὶ ἐγώ. Ἦτο λόγῳ τῆς εἰκόνος ποὺ εἶδον μὲ τὰ ἴδια μου τὰ μάτια.

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἐδήλωσεν, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ὁμιλήσῃ αὔριον πρῶτος. Κατόπιν τούτου, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς.

§386Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νὰ διακόψωμεν τότε ἀπόψε, ἐὰν συμφωνῇ τὸ Σῶμα. Κύριε Πρόεδρε, προηγοῦνται οἱ ἀρχηγοί. Νὰ ὁμιλήσῃ αὔριον ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ μετὰ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ζορμπᾶς.

§387Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠρωτήσατε τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶναι σύμφωνος νὰ ὁμιλήσῃ αὔριον ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Σύμφωνοι. Ἠρωτήσατε καὶ ἄλλο τι: Ἐὰν εἴμεθα σύμφωνοι νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις. Δὲν εἴμεθα σύμφωνοι. Ἔχομεν ἀπαρτίαν καὶ παρακαλοῦμεν νὰ προχωρήσωμεν.

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον δὲν ἀπεφάσισε.

§389Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἴμεθα σύμφωνοι διὰ τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως. Πρέπει καὶ ἡ ΕΡΕ, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ ψῆφον ἀνοχῆς νὰ παραμείνῃ διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Πρὸς τοῦτο παρακαλοῦμεν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§390ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι 1 ἡ ὥρα.

§391Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ἀγορητῶν.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§393Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἀπευθύνω ὡρισμένας ἐρωτήσεις εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον. Ὁ κ. Τσιριμῶκος ἀπόψε καὶ διὰ πρώτην φορὰν ἀπεκήρυξε τὸν Δεκέμβριον, ἐνῷ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ὕμνει τὸν θρυλικὸν ἀγῶνα τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ κατὰ τὸν Δεκέμβριον. Ἐρωτῶ, πότε ἔλεγε τὴν ἀλήθειαν; Μήπως ἡ ἀποψινὴ ἀποκήρυξις ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ψῆφον ἀνοχῆς τῆς ΕΡΕ, ἔγινε πρὸς συμπλήρωσιν τῆς δηλώσεως μετανοίας του διὰ νὰ λάβῃ αὐτὴν τὴν ψῆφον; Πέραν αὐτοῦ, ἐνῷ ὁ κ. Ἠλιοῦ ἀνέλυσε κατὰ τὴν ὁμιλίαν του τὸν λόγον τῆς Θεσσαλονίκης τοῦ κ. Τσιριμώκου καὶ ἀνέφερε συντριπτικὰ στοιχεῖα ἐκ τούτου, ὁ κ. Τσιριμῶκος εἰς ἀπάντησίν του τὸν ἐλησμόνησεν. Ἐλησμόνησε τὰ ὅσα εἶπε περὶ Ἰάγων τῆς Αὐλῆς, περὶ πυγμαίων πολιτικῶν ποὺ ἐπροκάλεσαν τὴν συνταγματικὴν κρίσιν καὶ ὅτι σκοτειναὶ δυνάμεις ὤθησαν εἰς τὴν ἀρχὴν τὸν κ. Νόβαν. Εἶπεν ἀκόμη, ὅτι μετὰ τὴν Κυβέρνησιν Νόβα, θὰ σχηματισθῇ Κυβέρνησις Κεντροδεξιᾶς. Ἐννοοῦσε τὴν ψευδοκυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ἡγεῖται; Διότι εἰς ἄλλο σημεῖον τοῦ λόγου του ἐδήλωσεν, ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις ἐκ τῆς Ε.Κ. δύναται νὰ γίνῃ στηριζομένη εἰς τὰς ψήφους τῆς ΕΡΕ. Χθὲς εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ὁ κ. Τσιριμῶκος περιέλαβεν, ὅτι θὰ πατάξῃ τοὺς πολιτικολογοῦντας Δημάρχους, ἐνῷ πρὸ 3μήνου εἰς τὴν πολιτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου, ὑπεστήριξε διὰ μακρῶν τὴν ἀνάγκην ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς Δημάρχους νὰ πολιτικολογοῦν. Πότε ἔλεγε τὴν ἀλήθεια, χθὲς ἢ πρὸ 3μήνου; Ὅλα ταῦτα, κ. Πρόεδρε, ἀποδεικνύουν τὴν παλινῳδίαν τοῦ κ. Τσιριμώκου. Παλινῳδεῖ ἐν παντί. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα ἄνθρωπον τοιούτου ἤθους νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὰς τύχας τῆς χώρας καὶ τὴν διαχείρισιν κρατικῶν ὑποθέσεων; Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι ἐπικίνδυνος διὰ τὴν χώραν. Παρὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, πιστεύω, ὅτι ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θὰ καταψηφίσῃ τὴν ψευδοκυβέρνησιν διὰ νὰ διδάξῃ κυρίως ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὰς τύχας τῆς χώρας, ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν κυρίως ἦθος σταθερὸν καὶ πίστιν εἰς τὰς ἰδέας των. Οἱ παλινῳδοῦντες εἶναι ἀκατάλληλοι καὶ ἐπικίνδυνοι διὰ τὴν χώραν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§394Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπιθυμῶ νὰ χαιρετίσω τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Χίου παραβιάζων τὴν δήλωσιν, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν μετέχει εἰς τὴν συζήτησιν, ἔσπευσε νὰ μετάσχῃ αὐτῆς. (Θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, κωδωνοκρουσίαι). Διατὶ φωνάζετε; Ἐνεγράφη καὶ τὸ Προεδρεῖον τοῦ ἔδωσε τὸν λόγον. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Χίου ὡμίλησε περὶ παλινῳδίας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ χαιρετίσω εἰς τὸ πρόσωπόν του τὸν θρίαμβον τῆς παλινῳδίας δεδομένου, ὅτι ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι εἶχεν ὑπογράψει δήλωσιν ἀποσχίσεώς του ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, τὴν ὁποίαν τὴν ἑπομένην ἀντήλλαξε μὲ Ὑπουργικὸν χαρτοφυλάκιον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος, ὡς ἀρχηγὸς τῆς ΦΙΔΕ, ἔχει τὸν λόγον.

§396Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ μᾶς εἴπητε δημοσίᾳ, ποία εἶναι ἡ σειρὰ τῶν ἐγγεγραμμένων ρητόρων. Δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ ρυθμίζετε κατὰ βούλησιν τὴν σειρὰν τῶν ὁμιλητῶν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ κ. Διαμαντόπουλος ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα καὶ ζητεῖ ἐπιμόνως παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τὸν κατάλογον τῶν ὁμιλητῶν. Λαμβάνει παρὰ τοῦ Προέδρου τὸν κατάλογον καὶ συμβουλεύεται τοῦτον). Κύριοι βουλευταί, ὅπως βλέπω ἀπὸ τὸν κατάλογον, προηγοῦνται ἐμοῦ διὰ νὰ ὁμιλήσουν τρεῖς ἄλλοι συνάδελφοι. Ἐγὼ εἶμαι 4ος κατὰ σειράν.

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Διαμαντόπουλος εἶναι ἀρχηγὸς κόμματος καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔχει δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ.

§398Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Θανόπουλε.

§400Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ σέβεσθε, καὶ νὰ τηρῆτε, ἀναγνωρίζει ποῖοι εἶναι οἱ Ἀρχηγοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον ὁπόταν θελήσουν. Βεβαίως, γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Διαμαντόπουλος κατέθεσε μίαν δήλωσιν, εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, περὶ ἱδρύσεως ἑνὸς Κόμματος. Σύμφωνα, ὅμως, μὲ τὸν Κανονισμόν, ὁ κ. Διαμαντόπουλος, θὰ πρέπει νὰ ἀκολουθῆται ἀπὸ 10 τοὐλάχιστον βουλευτάς, διὰ νὰ δύναται νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον, ὁπότε θελήσει. Ἑπομένως, κ. Πρόεδρε, κακῶς ἐκάματε καὶ ἐδώσατε τὸν λόγον ἐκτὸς σειρᾶς εἰς τὸν κ. Διαμαντόπουλον, ὁ ὁποῖος, ἄλλως τε, ζητεῖ νὰ ὁμιλήσῃ μὲ τὴν σειράν του.

§401ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Θανόπουλε, συνεννοήθημεν προηγουμένως μὲ τὸν κ. Διαμαντόπουλον καὶ δι’ αὐτό, τοῦ ἔδωσα τὸν λόγον.

§402Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ψεύδεσθε, κ. Πρόεδρε.

§403ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. Διαμαντόπουλε, ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα.

§404Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, καλὸν εἶναι νὰ ἀφήσετε τὰς προτιμήσεις καὶ νὰ τηρήσετε τὸν Κανονισμόν.

§405ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§406Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ 40 ἡμέρας τώρα, ὁ τόπος εὑρίσκεται εἰς μίαν κατάστασιν ἀνωμαλίας. Ὁ λαὸς εὑρίσκεται ἐν ἐξεγέρσει, δὲν κυβερνᾷ τὴν χώραν νόμιμος Κυβέρνησις. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἠθέλησε νὰ παρομοιάσῃ τὴν σημερινὴν κατάστασιν μὲ τὰ γεγονότα τοῦ 1958, κατὰ τὰ ὁποῖα ἀπώλεσε τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ὁ τότε Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Νομίζω, ὅτι τὸ παράδειγμα ποὺ ἀνεῦρεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶναι, ἐντελῶς, ἀτυχές.

§407Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἁπλούστατα — καὶ τὸ εἶπα — ἐπῆλθεν ἀμέσως συμφωνία τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Παπανδρέου, τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Βενιζέλου καὶ τοῦ κ. Καραμανλῆ, καί, ἑπομένως, ὑπῆρξε μία τεραστία πλειοψηφία, ἡ ὁποία ἐζήτησε τὴν μεταβατικὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Γεωργακοπούλου. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἐνεφάνισε νέα σχέδια ἐκλογικοῦ νόμου, κατόπιν συμφωνίας τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ μετὰ προεκηρύχθησαν αἱ ἐκλογαί. Αὐτὸ δὲν συνέβη εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, δὲν συνεφώνησα ἐγὼ μετὰ τοῦ κ. Παπανδρέου, ἐὰν συνεφώνουν, βεβαίως, ὁ ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος, θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς μεγάλης πλειοψηφίας, νὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον, ἐκεῖ ὅπου ἡ μεγάλη αὐτὴ πλειοψηφία θὰ ἐπεθύμει καὶ θὰ ἀπῄτει.

§408Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Συνεφώνησεν, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, κατεδίκασε τὴν Κυβέρνησιν Νόβα καὶ ἐζήτησεν ἐκλογάς. Συνεπῶς, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν εἴμεθα σύμφωνοι.

§409Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε καὶ μίαν νέαν διακοπήν, κ. συνάδελφε, καὶ θὰ εἶναι ἡ τελευταία, διὰ νὰ μὴ ἐμποδίσω τὸν λόγον σας. Θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Παπανδρέου, νὰ τὸ εἶχε πράξει, νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἡ Ε.Κ., ἐκείνη ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν του, μαζὶ μὲ τὴν ΕΔΑ, ζητεῖ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Διατί δὲν τὸ ἰσχυρίζεται αὐτό; Διατί μόνον εἰς τὸ πεζοδρόμιον ὁ συνασπισμός, καὶ ὄχι ἡ εὐθεῖα καὶ τιμία ὁμολογία, ὅτι συμπράττουν; Ἰδοὺ κατανεύων, καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ, συμφωνεῖ μὲ αὐτά, ποὺ λέγω.

§410Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. τὸ εἶπε καὶ τὸ ξανᾶπε. Δὲν ἀπηντήσαμεν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν συζήτησιν. Ὁ ἰσχυρισμὸς εἶναι αὐθαίρετος, ὅτι ἡμεῖς συμπράττομεν μὲ τὴν ΕΔΑ. Τὸ ἔχομεν εἴπει χίλιες φορές, ὅτι δὲν συμπράττομεν. Λοιπόν, τὸ εἶπε καὶ τὸ ξανᾶπε. Παρακαλῶ, νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ, διὰ νὰ μὴ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἀπαντήσωμεν καὶ ἡμεῖς παρελκύοντες τὴν συζήτησιν. Καὶ σήμερον ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ μᾶς ἔψαλλε τὸν ἐξάψαλμον. Ποῦ εἶναι ἡ συνεργασία; Τοὺς ἀρέσει, κ. Πρόεδρε, νὰ τὸ λέγουν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι κατόπιν τῆς ὑπερψηφίσεως τῆς Κυβερνήσεως Τσιριμώκου, ἔχασαν καὶ αὐτὸ τὸ λεωφορεῖον. Ἂς σιωπήσουν καλλίτερα, διότι ὁ λαὸς κρίνει καὶ κατακρίνει. Ἐπὶ τέλους, φθάνει ἡ ἡμέρα νὰ ξεκαθαρίσουν τὰ πράγματα. Ἐκεῖνο, μόνον, τὸ ὁποῖον μοῦ κάνει κατάπληξιν, εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρουσιάσθη καὶ ἐζήτησε ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, καὶ καταλήγει νὰ ἔχῃ τὰς ψήφους τῶν δύο ὁμάδων, τῶν ἀποστατῶν, ἀπὸ τὴν Ε.Κ. Ἡ Ε.Ρ.Ε. τῆς δίδει ψῆφον ἀνοχῆς. Ποῦ εἶναι ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης;

§411Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ πάλιν δὲν θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. συνεργάζεται μὲ τὴν Ε.Κ. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἀσφαλῶς, δὲν πιστεύει αὐτὸ ποὺ ἰσχυρίζεται. Ἀπορῶ, ὅμως, διὰ τὴν ἑξῆς ἀνακολουθίαν τῆς Ε.Ρ.Ε. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐμφανίζεται ἔχων τόσον μεγάλον σεβασμὸν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὰς ἀποφάσεις της, ἐπιμένει νὰ παραβλέπῃ τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς τῆς 4ης τρέχοντος μηνός. Μὲ τὴν ψῆφον της ἐκείνη ἡ Βουλὴ κατεδίκασε τὸ πολιτικὸν πραξικόπημα τοῦ Νόβα καὶ ἐζήτησεν ἐκλογάς. Θὰ πρέπει, μετὰ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, νὰ διακόψῃ τὴν σειρὰν τῶν πραξικοπημάτων του, νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, οἱ ὁποῖοι, ἀσφαλῶς, θὰ εὕρισκον τὴν ἐνδεδειγμένην λύσιν νὰ ὁδηγηθῇ ὁ τόπος πρὸς τὰς ἐκλογὰς ὑπὸ μίαν μεταβατικὴν Κυβέρνησιν. Ἀντὶ νὰ γίνῃ τοῦτο τὸ ὀρθόν, ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, ἐπέλεξεν ἄλλην ὁδὸν καὶ ἐρχόμεθα τώρα νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἀνωμαλίας. Εἶμαι βέβαιος, κ.κ. βουλευταί, ὅτι ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ θὰ ὡρίζετο ἡ ἡμέρα τῶν ἐκλογῶν, ἡ ὁμαλότης θὰ ἀπεκαθίστατο αὐτομάτως. Διότι, τότε θὰ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν λαόν, νὰ καθορίσῃ ἐκεῖνος τὴν ὀρθὴν λύσιν, λύσιν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο σύμφωνος μὲ τὴν θέλησίν του. Ἀντί, ὅμως, τούτου, ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, μετὰ τὸ πραξικόπημα τῆς λύσεως Νόβα, μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὸ πραξικόπημα τῆς λύσεως Τσιριμώκου. Μετά, ὅμως, τὴν καταψήφισιν τῆς Κυβερνήσεως Νόβα, ἔχομεν τὴν συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τῆς Ε.Κ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, γίνεται μία πρότασις, ἡ ὁποία ὅμως, ἀπορρίπτεται καὶ ἐν συνεχείᾳ δηλοῦν, ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ., ὅτι θὰ πειθαρχήσουν εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τοῦ κόμματος. Παρὰ ταῦτα, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας βλέπομεν ἕνα νέον πραξικόπημα. Ποῖος, λοιπόν, προκαλεῖ τὴν ἀνωμαλίαν; Οἱ Λαμπράκηδες; Ὁ κ. Παπανδρέου; Ἀλλὰ διατί νὰ λησμονῶμεν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐλησμόνησε τὸν ὅρκον ποὺ ἔδωσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων; Διατί, κύριοι βουλευταί, ὁ κύριος Παπανδρέου ὑπέβαλε τὴν παραίτησιν τῆς ὑπ’ αὐτὸν Κυβερνήσεως; Ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του συνεπεία τῶν διαρκῶν ἐπεμβάσεων τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Συνεπεία τῶν παρεμβάσεων τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνταποκριθῇ πλήρως εἰς τὰ καθήκοντά του ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον ἔλεγεν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων. Εἶσαι ἱκανὸς διὰ τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν σοῦ ἔχομεν ἐμπιστοσύνην νὰ προΐστασαι τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Καὶ εὑρέθημεν πρὸ τοῦ θεάματος, ἕνας κύριος, ὁ ὁποῖος ἐτιμήθη πλειστάκις ἀπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου, νὰ εὑρίσκεται, τὴν στιγμὴν ἐκείνην Ὑπουργὸς τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου καὶ νὰ ἀρνῆται νὰ παραδώσῃ τοῦτο. Ἐκεῖθεν δημιουργεῖται αὐτομάτως τὸ ἐρώτημα ἂν ὁ κύριος αὐτὸς εἶχε τὴν δύναμιν ἀφ’ ἑαυτοῦ νὰ ἀρνῆται τὴν παράδοσιν τοῦ Ὑπουργείου ἢ ἤντλει τὴν δύναμιν αὐτὴν ἀπὸ τρίτους διὰ τῆς δυνάμεως τῶν ὁποίων καὶ ἐπετέθη ἐναντίον τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας τοῦ 53%. Ὁ κ. Τσιριμῶκος ἀπαντῶν εἰς τὴν πρώτην ἢ τὴν δευτέραν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ἠλιοῦ, εἶπεν ὅτι ἠθέλησε καὶ κατέθεσε δήλωσιν ἀνεξαρτητοποιήσεώς του ἀπὸ τὴν Ε. Κ. Καὶ εἶναι πράγματι ἴσως ἡ μόνη ἠθικὴ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ἔπραξεν ὁ κ. Τσιριμῶκος τελευταίως. Καὶ τοῦτο, διότι ᾐσθάνθη ὅτι κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν, εἶχεν ἀναλάβει εὐθύνην ὅτι θὰ ὑπήκουεν εἰς τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας. Ἔτσι, ἐζήτησε τὴν ἀνεξαρτοποίησίν του.

§412Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Αὐτοὶ εἶναι δύο φορὲς προδόται.

§413Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὅταν ὁ κ. Τσιριμῶκος ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν καὶ προέβη εἰς τὰς πρώτας δηλώσεις του, ἠγνόησε τὸ μέγα θέμα, τὸ ὁποῖον κρατάει ἀπὸ τοῦ ἔτους 1951 καὶ ἐντεῦθεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς μεγάλην συγκίνησιν, τὸ θέμα τὸ Κυπριακόν. Καὶ εἶπεν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του τὴν χθεσινήν, μὲ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἔχει, ὀλίγα τινὰ ὀνομάσας καὶ χαρακτηρίσας τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ὁ κακὸς δυτικὸς καὶ ὁ καλὸς ἀνατολικός. Βεβαίως ὅταν ἔλεγεν ὁ καλὸς ἀνατολικὸς τώρα, τὸ 1965 ἤθελε ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ πραγματοποιήσῃ ἕνα εἰρηνικὸν χαρακτηρισμόν. Κύριε Τσιριμῶκο καὶ κύριοι οἱ ὁποῖοι ἀποτελεῖτε τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἐπεθύμουν νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὡρισμένα πράγματα. Λυποῦμαι διότι ἀπουσιάζουν τὴν στιγμὴν αὐτὴν οἱ κύριοι Στεφανόπουλος καὶ Μελᾶς. Νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς κακὸς δυτικός, δὲν ἀπέχει καθόλου τῆς πραγματικότητος. Ὁ κ. Μελᾶς τότε πρέσβυς τῆς Ἑλλάδος στὴν Οὐασιγκτῶνα γνωρίζει τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐξεδηλώθη ὁ παράγων αὐτὸς κατὰ τὴν τριμελῆ τοῦ Λονδίνου; Πῶς ὁ κ. Μελᾶς Πρέσβυς εἰς τὴν Οὐασιγκτῶνα ἔκαμεν ἔκκλησιν πρὸς ὅλους ἡμᾶς περὶ μετριοπαθείας. Ποία ἦτο ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου εἰς τὴν αὐθαίρετον πρόσκλησιν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Τουρκίας. Καὶ ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Μελᾶς σύνεσιν εἰς ὅλους ἡμᾶς, διότι ὁ κ. Ντάλλες τοῦ εἶπεν ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς δὲν ἐπεθύμουν ρῆξιν τῶν σχέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος– Μ. Βρεταννίας καὶ Τουρκίας. Δὲν πρέπει ἀκόμη νὰ λησμονῶμεν τὸν Σεπτέμβριον ἐκεῖνον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐδημιουργεῖτο τὸ δρᾶμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἰς τὴν Τουρκίαν ὁ κ. Ντάλλες προέβαινεν εἰς τὰς πλήρεις ἀποτροπιασμοῦ πρὸς πάντα ἐλεύθερον ἄνθρωπον ἐκείνας δηλώσεις. Ἔχομεν τὸν καλὸν ἀνατολικόν, ὁ ὁποῖος τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1963 ὅταν οἱ Τοῦρκοι ἐπωφελούμενοι τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ Κυπριακὸς λαὸς ἦτο ἄοπλος — ὅπως συνηθίζει πάντοτε ἡ φίλη σας Τουρκία — καὶ ἠθέλησαν νὰ τὸν αἰφνιδιάσουν ἀπειλήσαντες ἐπέμβασιν εἰς τὴν Κύπρον ὁ καλὸς ἀνατολιτικὸς παρενέβη.

§414Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύν.). Πότε κ. συνάδελφε;

§415Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1963.

§416Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύν.). Ἡ μνήμη σας δὲν σᾶς βοηθεῖ.

§417Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Κωστόπουλε, ἡ μνήμη ἡ ἰδική σας δὲν θέλετε νὰ σᾶς βοηθήσῃ καὶ τώρα θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἐγώ. Ἦτο Ὑπουργὸς τότε ἀκόμη ὁ Σοφοκλῆς Βενιζέλος, ἐξεδηλώθη ἡ ἐνέργεια ἡ Τουρκική, ἡ πρώτη ἐνέργεια.

§418Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμυν.). Περὶ τοῦ Ἀνατολικοῦ παράγοντος ὁμιλοῦμεν, ὄχι περὶ τοῦ Τουρκικοῦ....

§419Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ καλὸς αὐτὸς Ἀνατολικὸς παράγων, τὸν ὁποῖον ἐχαρακτήρισεν ὁ σήμερον ἐπὶ κεφαλῆς σας, ἐπενέβη καὶ ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπει ἐπέμβασιν ἐναντίον τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Δημοκρατίας τῆς Κύπρου. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀνατρέξετε εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν.

§420Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύν.). Ἐπειδὴ ὁμιλοῦμεν δι’ ὑπεύθυνα γεγονότα, κάνετε μίαν ἀξιοθρήνητον σύγχυσιν τῶν ἡμερομηνιῶν. Αὐτὰ ἀνάγονται εἰς τὸν Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον τοῦ 1964 καὶ ὄχι εἰς τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1963. Τὴν ἐποχὴν ὅμως ἐκείνην ἡ Ἑλλὰς εἶχε ἤδη κάμει τὸ καθῆκον της ἔναντι τῆς Κύπρου καὶ ἦτο ἀδύνατον πλέον εἰς τὴν Τουρκίαν νὰ κάμῃ οἱανδήποτε ἐπέμβασιν.

§421Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τέως Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὰ πράγματα δὲν εἶναι ἔτσι καὶ σᾶς συνιστῶ νὰ ἀνατρέξετε εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ ἐνίοτε οἱ Ὑπουργοὶ δὲν γνωρίζουν τοὺς φακέλλους......

§422Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύν.). Οἱ μὴ εἰσελθόντες ποτὲ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τοὺς γνωρίζουν καλύτερον. Οὐδέποτε ἐγὼ ὅμως εἰσῆλθον ἀνωμάλως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§423Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. (Διακόπτων). Μόνον τώρα τελευταίως δύο φοράς....

§424Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τώρα εὑρίσκομαι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Καὶ θὰ καταστῶ Ὑπουργὸς ἐφ’ ὅσον μὲ ἐγκρίνετε.

§425Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§426Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σεῖς, κ. Ζορμπᾶ νὰ ἐνθυμηθῆτε τὴν ὑπογραφήν σας καὶ νὰ πάρετε μίαν γομολάστιχαν.

§427Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὶ γομολάστιχα;

§428Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν θέλω νὰ συνεχίσω τὴν διακοπὴν τῆς ὁμιλίας τοῦ ρήτορος.

§429Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μὰ δὲν ἤκουσα τὶ εἴπατε.

§430Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὁ Θεὸς σᾶς ἔδωσε αὐτιὰ διὰ νὰ ἀκούετε.

§431ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπετε. Συνεχίστε, κ. Μερκούρη.

§432Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι, εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε ὄχι, εἴτε αἱ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀναλάβει διὰ διεθνῶν συμβάσεων μᾶς ὑποχρεώνουν ὁ δυτικὸς παράγων, ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ἀνακοινούμενον τὸ Κυπριακὸν θέμα, εὑρίσκεται ἀντιμέτωπος εἰς τὸ δίκαιον αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ὁ κ. Τσιριμῶκος ὁμιλῶν εἶπεν ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Βεβαίως δὲν πρόκειται καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἐκεῖ, ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα δὲν ὑπάρχει ἀλλὰ ὑπάρχει δικαίωμα. Καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἶναι τὸ αἴσθημα τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς ἀδεσμεύτου ἀνεξαρτησίας, μετὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ὁποίας θὰ κληθῇ νὰ ἀποφασίσῃ ὁ Κυπριακὸς λαὸς ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐπιθυμεῖ νὰ διαβιώσῃ. Δὲν ἐκόμισε λοιπὸν γλαῦκα εἰς Ἀθήνας ὁ κ. Τσιριμῶκος ὁμιλῶν οὕτω, ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Ἀλλ’ ὁ δυτικὸς παράγων ὑπῆρξε πάντοτε ἀντίθετος εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως. Καὶ ὅταν ἦλθον ἐδῶ πρὸς ἐπικύρωσιν, αἱ ἐπαίσχυντοι συνθῆκαι τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τὸν συνεχάρην διὰ τὸ θάρρος του, ὅτι ἐθυσιάσαμεν ἐθνικὰ συμφέροντα διὰ νὰ περισώσωμεν τὰς συμμαχίας μας. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸν καλὸν ἀνατολικὸν παράγοντα. Ὁ παράγων αὐτὸς ὑπῆρξεν ὑποστηρικτὴς τοῦ δικαιώματος τῶν Κυπρίων εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Καὶ ὅταν ἐνεφανίσθη ὁ κίνδυνος τῆς Τουρκικῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Κύπρου ὑπέγραψε σύμφωνον ἐξοπλισμοῦ. Καὶ ἐὰν δὲν συνεπληρώθη ὁ ἐξοπλισμὸς αὐτὸς τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι διετάχθησαν ἀπὸ τὸν τότε Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ ἐπιστρέψουν τὰ πλοῖα μὲ τοὺς πυραύλους. Ἀλλά, κ. Κωστόπουλε, γνωρίζετε ὅτι ἤρχισεν ἕνας ἀγὼν μετὰ τὰς περιφήμους δηλώσεις Γκρομύκο. Ἡ Σοβ. Ἕνωσις ἐκορόϊδεψε τὸν Κυπριακὸν λαόν, ἡ Σοβ. Ἕνωσις ἀναγνωρίζει εἰς τὴν Τουρκίαν δικαιώματα. Κύριε Κωστόπουλε, γνωρίζετε καλῶς, ὅτι ὅταν μεταβαίνω εἰς τὸ ἐξωτερικὸν οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ ἂν εἶναι εἰς τὴν ἀρχὴν ἔχω τὴν συνήθειαν νὰ τὴν πληροφορῶ καὶ νὰ ἐξιστορῶ πρὸς αὐτὴν τὰ ἀποτελέσματα τῶν συζητήσεών μου εἰς ξένας χώρας. Γνωρίζετε καλῶς, ὅτι ἐκλήθην νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Μόσχαν καὶ ἔχετε εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τηλεγράφημα τῆς 3 Ἰουλίου. Εἶχα μακρὰν συνομιλίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Σοβ. Ἑνώσεως μὲ τὸν Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἰλίτσεφ, προσωπικότητα κυβερνητικὴν καὶ κομματικήν, ἡ ὁποία διήρκεσεν ἐπὶ δίωρον. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εὑρίσκετο εἰς τὴν Μόσχαν καὶ ὁ Στρατάρχης Τίτο. Βεβαίως ἡ συνομιλία μας αὐτὴ περιωρίσθη εἰς δύο θέματα. Τὸ ἕνα ἦτο τὸ θέμα τὸ Κυπριακὸν καὶ τὸ δεύτερον θέμα ἦτο τὸ θέμα τῆς Βαλκανικῆς συνεννοήσεως ποὺ ἐγὼ ἀγωνίζομαι ἀπὸ τὸ 1959 ὡς Πρόεδρος τῆς Βαλκανικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅταν συνομιλῶ μὲ ξένους τοὺς ἐρωτῶ τὶ δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συνεζητήσαμεν. Ἔτσι καὶ μὲ τὸν κ. Ἰλίτσεφ ὅταν ἐτελειώσαμεν τὸν ἠρώτησα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἔκαμα τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐλάβατε κ. Κωστόπουλε.

§433Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἠμφεσβητήθη αὐτό.

§434Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. Ἰλίτσεφ μοῦ ἔδωκε τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ ἀνακοινώσω, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Σοβ. Ἑνώσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ δὲν μετεβλήθη οὐδὲ κατὰ κεραίαν καὶ ὅτι αὕτη περιλαμβάνει τὸ τρίπτυχον: Ἀδέσμευτος ἀνεξαρτησία, ἀκεραιότης τοῦ Κυπριακοῦ ἐδάφους καὶ ἐλεύθερος ὁ Κυπριακὸς λαὸς νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς μελλοντικῆς τύχης του. Ἀμέσως μετὰ ταῦτα μὲ τὸν πρεσβευτὴν τῆς Κύπρου ἐκάμαμεν τὸ τηλεγράφημα πρὸς τὴν Κυπριακὴν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Δύο πράγματα, κ. συνάδελφοι, ἔχουν ἀνησυχήσει τὸν «κακὸν» δυτικὸν φίλον σας. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς 16ης Φεβρουαρίου ἔχει ἐντολὴν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ εἶναι συμπαραστάτης εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ διὰ τὴν ἐλευθερίαν του, διὰ τὴν ἀδέσμευτον ἀνεξαρτησίαν του, διὰ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Αὐτὸ δὲν ἀρέσει εἰς αὐτοὺς ποὺ θέλουν τὴν Κύπρον ὡς βάσιν διὰ νὰ ἀπειλοῦν τὴν Μ. Ἀνατολὴν καὶ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Εἶναι γεγονός, ὅτι θὰ σημειωθοῦν ἀντιδράσεις δι’ αὐτό.

§435Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Νὰ μᾶς ὁμιλήσετε ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων.

§436Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἀκριβῶς, κ. συνάδελφε, ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας μᾶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Τσιριμῶκος. Μετὰ τὴν μετάβασιν, κ. κ. συνάδελφοι, τοῦ κ. Παπανδρέου εἰς τὸ Βελιγράδι, μετὰ τὸ ταξίδι τοῦ Τίτου εἰς τὴν Μόσχαν, ὁ δυτικὸς παράγων ἀνησύχησε, διότι ἡ Ἑλλὰς χαράσσει μίαν νέαν ἐθνικὴν πολιτικὴν ἀποσκοποῦσαν εἰς τὴν δημιουργίαν φιλικοῦ κλίματος μεταξὺ τῶν βαλκανικῶν λαῶν καὶ εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Κύπρου. Δὲν θὰ ἤθελα, διότι ὑπῆρξε συντριπτικὴ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἐκπροσώπου τῆς ΕΔΑ μὲ τὰ κείμενα τῆς νέας ὁμάδος Νόβα νὰ ἐπαναλάβω στὶς μιάμισυ τὸ πρωῒ τὰ ἴδια πράγματα.

§437Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν διαμαρτυριῶν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ ποὺ ἔγιναν προχθὲς διὰ τὰ συμβάντα εἰς τὴν Μόσχαν κατὰ τὰς προσφάτους ρωσοτουρκικὰς συνομιλίας τί λέτε, κ. Μερκούρη;

§438Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Αὐτὰ εἶναι ἀνακριβῆ!

§439Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Κωστόπουλε, ἔχετε μακρὰν πεῖραν...

§440Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν τὸ εἶπα σὲ σᾶς, ἀλλὰ ἔδωσα ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον! Σεῖς τὰ γνωρίζετε αὐτά!

§441Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἀμφισβητεῖτε ὅτι τὰ γνωρίζω; Κύριοι, εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς πραξικοπήματος, τὸ ὁποῖον δὲν στρέφεται μόνον ἐναντίον τῆς Ε.Κ. ἢ ἐναντίον τῆς ΕΔΑ, στρέφεται ἐναντίον ὅλων μας. Καὶ ὁ λαὸς ποὺ αὐτὴν τὴν στιγμὴν μάχεται εἰς τὸ πεζοδρόμιον, ὁ ὁποῖος ἐξωπλίσθη, ὡς εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, μὲ πέτρες, ἀμύνεται. Δὲν ἐξωπλίσθη μὲ πέτρες. Ἡ ὁδὸς Πατησίων ἐπισκευάζεται καὶ ἐὰν εὑρέθησαν μερικοὶ εἰς τὴν ἀνάγκην ἀμυνόμενοι νὰ χρησιμοποιήσουν λίθους τῆς ἐπισκευαζομένης ὁδοῦ δικαίως ἔπραξαν. Κατὰ σύμπτωσιν εὑρέθην καὶ εἰς τὰ δύο σημεῖα.

§442Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Περίεργος σύμπτωσις!

§443Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ, ἤμουν μὲ τὸν ἀδελφόν σας εἰς τὴν Ἀθηναϊκὴν Λέσχην, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς εἶχεν αἰσθανθῆ εἰς τὰ μάτια του τὰ δακρυγόνα καὶ ἔφυγα κατευθυνόμενος πρὸς τὰ κάτω διὰ νὰ ἰδῶ τὶ συμβαίνει καὶ συναντῶ ἕνα ἀστυνόμον, ὁ ὁποῖος λέγει: Ποῦ πηγαίνετε, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἀμέσως πάρα κάτω εἶδα νὰ πέφτουν τὰ πρῶτα δακρυγόνα. Ἦταν ἡ πρώτη τρομοκρατία τὴν ὁποίαν ἐνόμισαν, ἀφελῶς βεβαίως οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀγωνισθῆ οὔτε εἰς τὴν ἀντίστασιν οὔτε εἰς τὸν πόλεμον, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ὑπεχώρει εὔκολα. Ἐνόμισαν ὅτι ἡ τρομοκρατία θὰ κάμψῃ τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸ παράδοξον εἶναι ὅτι, μόλις ἀνέλαβεν ἡ νέα Κυβέρνησις ἐξαπελύθησαν βιαιότατα μέτρα, ἐπετέθησαν ἐναντίον τοῦ λαοῦ μὲ τεθωρακισμένα ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα τῶν ὁδῶν ποὺ εὑρίσκοντο οἱ διαδηλωταὶ καὶ ἔβαλαν μὲ ὅλα τὰ μέσα, καὶ εἰδικώτερον μὲ δακρυγόνους βόμβας, αἱ ὁποῖαι ἐξηπλώθησαν εἰς ὅλην τὴν περιοχὴν τῆς πρωτευούσης. Εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα αἱ βόμβαι αὐταί, ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦσαν τὴν συναυλίαν εἰς τὸ Ἡρώδου τοῦ Ἀττικοῦ νὰ τοὺς βλέπομεν ἐξερχομένους κλαίοντας διότι τὸ κακὸ ἐκ τῶν δακρυγόνων βομβῶν εἶχε φτάσει μέχρις ἐκεῖ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Κοινοβουλευτισμός, τὸ πολίτευμα καὶ τὸ Σύνταγμα εὑρίσκονται ἐν κινδύνῳ. Ἐὰν δὲν βαδίσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς ἐκλογάς, ἐὰν δὲν καθορισθῇ ἡ ἡμερομηνία τῶν ἐκλογῶν τότε δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐσκεμμένως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὸ πραξικόπημα τῆς 15ης Ἰουλίου, ἐσκεμμένως τὸ ἐδημιούργησαν, ἦτο προπαρασκευασμένον διὰ νὰ καταπνίξῃ τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν. Ἀπαντῶμεν εἰς τοὺς κυρίους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι συνήργησαν εἰς τὸ πραξικόπημα αὐτὸ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς οὐδέποτε θὰ τοὺς τὸ συγχωρήσῃ, οὐδέποτε θὰ δεχθῇ παραβίασιν καὶ περιορισμὸν τῶν δικαιωμάτων του. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὰ τεχνάσματα αὐτὰ εἰς τὰς ἐσκεμμένας αὐτὰς σκευωρίας εἰς βάρος του θὰ ἀπαντήσῃ, θὰ πέσῃ ἀψηφῶντας κάθε κίνδυνον προστατεύοντας οὕτω τὰ δικαιώματά του. (Χειροκροτήματα).

§444ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶχε συμφωνηθῆ, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ συναδέλφου κ. Μερκούρη νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον ὁπότε πρῶτος θὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ ἐν συνεχεία οἱ ἐγγραφέντες καὶ οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἐγγραφῶσιν κ.κ. συνάδελφοι. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§445ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§446ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 1.45′ π.μ.)