1965.06.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 102α

Πέμπτη 10 Ἰουνίου 1965

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Φ. Παναγιωτόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς 8ης καὶ 9ης Ἰουνίου ἐ. ἔ.

§2Φ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς 8ης καὶ 9ης Ἰουνίου ἐ. ἔ. Ὁ Ὑπουργὸς Ἐμπορίου κ. Ι. Γκλαβάνης, ζητεῖ ἄδειαν προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Τσιριμῶκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Α. Φιλιππίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ὀλύνθου, αἰτουμένου πλήρωσιν τῆς κενωθείσης θέσεως ἰατροῦ εἰς τὴν ἐν λόγῳ Κοινότητα. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Χ. Κανδυλιάρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Οἰνοποιητικοῦ Συνεταιρισμοῦ Πύργου– Σάμου, αἰτουμένου πριμοδότησιν τοῦ μοσχάτου οἴνου, μείωσιν τῶν ἐπιτοκίων καλλιεργητικῶν δανείων, μείωσιν τῆς τιμῆς τῶν λιπασμάτων, ἐπιδότησιν τῶν σκαπτικῶν μηχανημάτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Χ. Κανδυλιάρης, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρων Κοινοτήτων καὶ Συνεταιρισμῶν Χανδρινοῦ, Νερομύλου καὶ Πλατανοβρύσης Νομοῦ Μεσσηνίας, αἰτουμένων ἀποστολὴν ἁρμοδίων πρὸς διαπίστωσιν τῶν ζημιῶν ἃς ὑπέστησαν οἱ κάτοικοι τῶν ἐν λόγῳ περιοχῶν ἐκ προσφάτου χαλαζοθυέλλης καὶ λῆψιν μέτρων προστασίας διὰ τοὺς πληγέντας. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Κ. Παπαδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Πολυτέκνων, αἰτουμένης ἐπαναφορὰν τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1910)43 περὶ προστασίας πολυτέκνων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Χ. Κανδυλιάρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Κοινότητος Καστανιᾶς, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ἐπιδότησιν τῶν πατατοπαραγωγῶν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἰδιοκτητῶν ἀκινήτων καταστημάτων ὑπὸ ἐνοικιοστάσιον διὰ τοῦ ἐκπροσώπου της Ἀθ. Μπρόϊκου ὑφηγητοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου, κατοίκου Θεσσαλονίκης, αἰτεῖται νομοθετικὴν ρύθμισιν ἐνοικιοστασιακοῦ της ζητήματος κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Πασχάλης Δούκας, καταθέτει ἀναφορὰν Ἑνώσεως Ἐμπόρων καὶ Ἐπαγγελματιῶν–Βιοτεχνῶν Χρυσουπόλεως, αἰτουμένης τοποθέτησιν Γυμνασιάρχου εἰς τὸ Γυμνάσιον Χρυσουπόλεως. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Πασχάλης Δούκας, καταθέτει ψήφισμα τῶν Κοινοτήτων Ποδοχωρίου, Μεσωρόπης, Πλατανοτόπου, Ἀκροποτάμου, Ὀφρυνίου, Γαληψοῦ, Ὀρφανίου καὶ Καρυανῆς, αἰτουμένων ἵδρυσιν Δημοσίου Γυμνασίου εἰς Ποδοχώριον. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Η. Παπαηλιοῦ, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Ὁμοσπονδίας Αὐτοκινητιστῶν Ταξί, αἰτουμένου τροποποίησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 126600 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Συγκοινωνιῶν, ἀπαγορευούσης τὴν παραλαβὴν ἐπιβατῶν πλὴν τῆς ἕδρας τῶν ταξί. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Πασχάλης Δούκας, καταθέτει ὑπόμνημα ἐπαγγελματιῶν κατοίκων Κοινότητος Μαριῶν Θάσου, αἰτουμένων ἀπαλλαγὴν καταβολῆς τῶν ὑπὲρ τοῦ Τ.Ε. Β.Ε. εἰσφορῶν, καθ’ ὅτι ἡ ἐν λόγῳ Κοινότης δὲν χαρακτηρίζεται ὡς τουριστική. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Μ. Καραγιώργη καὶ Δ. Παπανικολάου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Ἀθανασίου Πανουργιᾶ, Εἰρήνης Πανουργιᾶ, Ζαφειρίας Μακρίδη, Εὐσταθίου Πανουργιᾶ καὶ Νικολάου Πανουργιᾶ, κατοίκων Χαλκίδος πρώην κατόχων καὶ ἐκμεταλλευτῶν μηχανοκινήτων φορτηγίδων τοῦ λιμένος Χαλκίδος, αἰτουμένων χορήγησιν ἀδειῶν κυκλοφορίας φορτηγῶν αὐτοκινήτων Δ.Χ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Δούκας καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ψήφισμα τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῆς Ἑνώσεως Κλαδικῶν Συνταξιούχων Νομοῦ Καβάλας, αἰτουμένης αὔξησιν τῶν χορηγουμένων συντάξεων, τιμαριθμικὴν ἀναπροσαρμογὴν αὐτῶν, καθορισμὸν κατωτάτου ὁρίου συντάξεως μέχρι 1.000 δρχ. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Ι. Μποῦτος, καταθέτει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Καλαμάτας, αἰτουμένου ἵδρυσιν Πανεπιστημιακῶν Σχολῶν ἐν Καλαμάτᾳ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. Κύρκος καὶ Π. Δούκας, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑλληνικῆς Ἐργατικῆς Κοινότητος Πόλεως καὶ περιοχῆς Βαϊμπλίνγγεν Δ. Γερμανίας, δι’ ἧς ἐκφράζεται ἡ θερμοτάτη συμπαράστασις πρὸς τὸν ἡρωϊκῶς ἀγωνιζόμενον Κυπριακὸν λαὸν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Ι. Μποῦτος, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρων Κοινοτήτων καὶ Συνεταιρισμῶν Μερόπης, Σολακίου, Κατσαροῦ, Σιώμου Καλυβίων, Οἰχαλίας καὶ Ζευγολατιοῦ, αἰτουμένων ἀναστολὴν ἐξοφλήσεως τῶν πρὸς τὴν ΑΤΕ ὀφειλομένων χρεῶν, χορήγησιν καλλιεργητικῶν μεσοπροθέσμων δανείων κλπ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πορίσματος τῆς ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, κατόπιν τῆς ἀπὸ 22 Ἰανουαρίου 1965, προτάσεως διώξεως τέως Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων τῆς ΔΕΗ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς συνάδελφος κ. Τ. Κεφαλληνός.

§8Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πράγματι, ἔχετε ζητήσει τὸν λόγον. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, διὰ πολλοστὴν φοράν, ὅτι θεωρῶ ἀντικανονικὸν νὰ δίδεται ὁ λόγος ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ πρὸ τῆς συζητήσεως. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ὁ λόγος δίδεται διαρκοῦσης τῆς συζητήσεως, ἐὰν γίνῃ παράβασις τοῦ Κανονισμοῦ.

§10Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθές, καὶ πολὺ ὀρθῶς, καὶ τῇ συστάσει τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ἀπεφασίσθη νὰ ἀκούωμεν τὰς ἀγορεύσεις τῶν μελῶν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, τῶν ἐγκαλούντων καὶ τῶν ἐγκαλουμένων, καὶ τὸ πολὺ–πολὺ νὰ κάμωμεν ἐρωτήσεις εἰς αὐτούς, νὰ διακόπτωμεν τοὺς ἀγορητὰς εἰς τὸ τέλος. Αὐτὸ ἐτέθη πολὺ ὀρθῶς. Παρετήρησα ὅμως, ὅτι, ὅταν τελειώνουν οἱ ἀγορηταὶ τὴν ὁμιλίαν των, ἀκολουθοῦν μερικαὶ ἐπευφημίαι, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν ἐπιτρέπονται καὶ δὲν προσφέρονται συζητουμένου τοιούτου σοβαρωτάτου θέματος. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία φιλικὴ σύστασις, ὥστε τοιούτου εἴδους ἐπευφημίαι, μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ.κ. συναδέλφων ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου τούτου θέματος, νὰ μὴ γίνωνται ἀπὸ οἱανδήποτε πλευράν. Διότι τοῦτο τὸ ἐπιβάλλει ὁ χαρακτηρισμὸς καὶ ἡ θέσις, ὅτι εἴμεθα Δικαστικὸν Σῶμα, καὶ καλούμεθα νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ ἑνὸς θέματος ἠθικοῦ, τόσον σοβαρωτάτου. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν ἤθελα νὰ ὑποβάλω, κ. Πρόεδρε, καὶ νὰ παρακαλέσω καὶ ὑμᾶς καὶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους ὅλων τῶν παρατάξεων, ἐφεξῆς διὰ νὰ ἀποφεύγωνται τοιούτου εἴδους ἐπευφημίαι ἢ ἀποδοκιμασίαι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, κύριε συνάδελφε. Κι’ ἐγὼ θὰ ἤμην εὐτυχής, ὅπως καὶ ἀρχομένης τῆς συζητήσεως ἐδήλωσα, ἐὰν τοιαύτην μορφὴν διατηρήσῃ ἡ συζήτησις μέχρι τέλους. Καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου συνείδησιν τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτως, ὅτι δηλαδὴ ἔχομεν μεταβληθῆ εἰς Δικαστικὸν Σῶμα. Εὐτυχὴς θὰ ἤμην ἐὰν ἡ κοινὴ ἀναγνώρισις, ὅτι ἀποτελοῦμεν Δικαστικὸν Σῶμα ἔφθανε μέχρι τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν ἐκδηλώσεων, ὅπως συμβαίνει εἰς τὰ Δικαστήρια. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπεφασίσθη νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ τέλος ἑκάστης ἀγορεύσεως, εἶπον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι ἐπιζήμιον θὰ εἶναι νὰ ὑποβάλλωνται ἄσκοποι ἐρωτήσεις, πολὺ περισσότερον ὅταν αὗται δύνανται νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ἐκρήξεις. Ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, ὅτι αὗται εἶναι ἐπιζήμιαι διὰ τὴν ὅλην συζήτησιν; Πᾶσα σοβαρὰ ἐρώτησις πρέπει νὰ σημειώνεται καὶ εἰς τὸ τέλος ἑκάστης ἀγορεύσεως νὰ ὑποβάλλεται ἐν ἠρεμίᾳ καὶ ψυχραιμίᾳ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ἔναυσμα ἀναποφεύκτου ἀναφλέξεως εἶναι αἱ ἄσκοποι καὶ εἰς ὀξὺν τόνον γενόμεναι διακοπαί, αἱ ὁποῖαι τὸ ἐπαναλαμβάνω, παραβλάπτουν τὴν διαφώτισιν τῶν θεμάτων καὶ τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας.

§12Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαστήριον ἀπουσίᾳ δικαστῶν δὲν γίνεται.

§13Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Ἀξιότιμοι, κύριοι συνάδελφοι, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα μου, θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ δίδωμεν διασαφήσεις, δι’ ὅσα λέγονται καὶ πρέπει νὰ δεχθῶμεν ἐρωτήσεις. Θὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν. Αἱ ἐρωτήσεις νὰ μοῦ ὑποβληθοῦν εἰς τὸ τέλος καὶ ὑπόσχομαι, ὅταν περατώσω τὴν ὁμιλίαν μου νὰ παραμείνω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλας τὰς ἐρωτήσεις. «Θέλει ἀρετὴν καὶ τόλμην ἡ ἐλευθερία», ἔγραψεν ὁ ἐθνικός μας ποιητὴς Ἀνδρέας Κάλβος. Θέλει ἀρετὴν καὶ τόλμην ἡ Δικαιοσύνη, θὰ προσθέσω καὶ ἐγώ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι. Διότι Ἐλευθερία χωρὶς Δικαιοσύνην καὶ Δικαιοσύνη χωρὶς Ἐλευθερίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Θεωρῶ συνεπῶς ἐπιτρεπτὴν τὴν παράφρασιν τῶν στίχων τοῦ Κάλβου. Χωρὶς τὰς δύο αὐτὰς ἀπαραιτήτους προϋποθέσεις τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς τόλμης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ Δικαιοσύνη. Μὲ βαρυτάτας ὕβρεις οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ καὶ ὁ φιλικὸς πρὸς αὐτὴν τύπος, ἐπιτίθενται κατὰ τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι αἱ κρίσεις μας, ὑπῆρξαν παραπεμπτικαί, διὰ τοὺς ἐγκαλουμένους. «Παραδίδομεν εἰς τὴν κοινὴν περιφρόνησιν τοὺς Δικαστὰς τοῦ πολιτικοῦ ἐγκλήματος τοῦ παρελθόντος Σαββάτου γράφει ἡ ἐφημερὶς «Βραδυνή».

§14ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§15Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, ἐσπεύσατε. Δὲν τὰ λέγω ἐγώ. Ἡμᾶς παρέδωσεν εἰς τὴν κοινὴν περιφρόνησιν ἡ ἐφημερὶς «Βραδυνή». Καὶ ἡ ἐφημερὶς «Ἡμέρα» εἰς τὸ φύλλον της τῆς 1ης Ἰουνίου γράφει «........ καὶ οἱ ὀκτὼ εἶναι στιγματισμένοι διὰ τὸν λαόν μας καὶ διὰ τὴν ἱστορίαν καὶ θὰ τοὺς ἀκολουθῇ πυρακτωμένη καὶ ἀνεξίτηλη ἡ σφραγὶς τοῦ στηλίτου μέχρι τοῦ τάφου καὶ πέραν αὐτοῦ». Καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μποῦτος, εἰς τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν, μᾶς ἐχαρακτήρισεν ὡς τοὺς ὀκτὼ τελευταίους τιμίους ἐπὶ τῆς γῆς. Μὲ τὴν σκέψιν βεβαίως, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Μαύρη Θάλασσα ἐχαρακτηρίσθη Εὔξεινος Πόντος. Δὲν θὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὰς ὕβρεις μὲ ὕβρεις. Θὰ παρατηρήσωμεν μόνον, μὲ τὸ δικαίωμα ποὺ μᾶς δίδει τῆς συνειδήσεώς μας ἡ φωνή, καὶ μὲ τὴν ἠρεμίαν ποὺ μᾶς δημιουργεῖ ἡ πεποίθησις, ὅτι ἐπετελέσαμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὸ καθῆκον μας, ὅτι ἐκρίναμεν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἄνευ φόβου καὶ πρὸ παντὸς ἄνευ πάθους. Εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὰς μακρὰς ὥρας τῶν διασκέψεων, δὲν μᾶς ἠκολούθησεν ἀπολύτως καμμία κομματικὴ προκατάληψις. Καὶ ἐὰν ποτὲ ὑπῆρξε κάποια ἐξαίρεσις εἰς τὸν κανόνα αὐτόν, ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ ἦτο καὶ συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ κρίνωμεν μὲ μεγαλυτέραν δυσπιστίαν τὰς κατηγορίας καὶ μὲ μεγαλυτέραν ἐπιείκειαν τοὺς ἐγκαλουμένους. Δὲν ὑπήρξαμεν οὔτε Εἰσαγγελεῖς, οὔτε πολὺ περισσότερον ἐξ ἐπαγγέλματος κατήγοροι, ὅπως μᾶς ἐχαρακτήρισεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ράλλης. Καὶ ἦτο ἐκ τῶν πραγμάτων ἀδύνατον νὰ εἴμεθα ἐξ ἐπαγγέλματος κατήγοροι, διότι δὲν ὑπῆρξε τὸ σκέλος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον, δὲν ὑπῆρξε κανεὶς νὰ μᾶς δώσῃ ἐντολάς, καὶ διότι, ἀξιότιμοι, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἴμεθα ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δεχόμεθα ἐντολάς. Δὲν κινούμεθα, παρὰ μόνον μὲ ὁδηγὸν τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς μας. Δὲν εἴχομεν λάβει ἀπὸ κανένα ὁδηγίας. Ἐκρίναμεν μόνοι καὶ ἀνεπηρέαστοι. Καὶ ἐὰν ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ λάβωμεν κάποιον χαρακτηρισμόν, ἀποδεχόμεθα τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ συνηγόρου. Τοῦ συνηγόρου ὅμως ὄχι τῶν τριῶν ἐγκαλουμένων, τοῦ συνηγόρου σύμπαντος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωπούσαμεν εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἔχομεν καθῆκον νὰ λογοδοτήσωμεν. Ἀλλὰ θέλω νὰ διατυπώσω, προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα τῆς ὁμιλίας μου, μίαν σκέψιν. Αὐτήν: Τί μᾶς χωρίζει ἀπὸ τοὺς ἐγκαλουμένους πέραν τῆς διαφόρου κομματικῆς τοποθετήσεως; Ἀσφαλῶς τίποτε. Οὐδεμία ὑπῆρξεν ἢ ὑπάρχει διαφορά, οὔτε ἴχνος μίσους, οὔτε φθόνος, οὔτε σύγκρουσις συμφερόντων. Μόνον διάφορος πολιτικὴ τοποθέτησις ὑπάρχει, μόνον αὐτή. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι λόγος αὐτὸς διὰ νὰ διαπράξωμεν ἄτιμον πρᾶξιν; Εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς παρασύρῃ ἡ κομματικὴ διαφορὰ μέχρι τοῦ σημείου νὰ στιγματίσωμεν τὴν ζωήν μας κατὰ τὸν τρόπον ποὺ ἠθέλησε νὰ μᾶς ἀποδώσῃ ἡ ἐφημερὶς «Ἡμέρα»; Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἔστω ἀθελήτως, ἐπηρεαζόμεθα κατὰ κάποιον τρόπον καὶ ἐὰν ἀνεπιτρέπτως, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀνηθίκως, μᾶς ἐδημιουργεῖτο ἡ ἐπιθυμία νὰ σπιλώσωμεν τοὺς πολιτικούς μας ἀντιπάλους, διατί νὰ μὴ ἐπιλέξωμεν μίαν ἀνώδυνον καὶ εὔκολον λύσιν, αὐτήν: Νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕνα πόρισμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀφοῦ θὰ περιεγράφαμεν μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα, τὰ διαπραχθέντα εἰς τὴν ΔΕΗ σκάνδαλα, θὰ κατελήγαμεν εἰς ἕνα συμπέρασμα περίπου αὐτό. Ὅλα αὐτὰ ἔγιναν χωρὶς νὰ ἀντιληφθοῦν τίποτε οἱ ἐγκαλούμενοι, τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τέως Ὑπουργοί. Δὲν εἶχον οὔτε τὴν δύναμιν, οὔτε τὴν θέλησιν νὰ τὰ ἀντιληφθοῦν. Ἦσαν ἀνίκανοι νὰ ἐλέγχουν. Καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν των, ὁ μεγαλύτερος, μετὰ τὸ Δημόσιον ἐν Ἑλλάδι Ὀργανισμὸς ὑπέστη ζημίας ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, χάρις εἰς τὴν ἀνεπάρκειάν των. Αὐτὸ τὸ πόρισμα δὲν ἤρκει διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν πολιτικὴν καταδίκην τῶν ἐγκαλουμένων; Καὶ δὲν θὰ ἦτο αὐτὸ ἀρκετὸν διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν κομματικὴν μανίαν καταδιώξεως, ἡ ὁποία μᾶς κατέλαβεν ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων μας. Διατί νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀνεύρεσιν ποινικῶν εὐθυνῶν; Διότι αὐτὸ μᾶς ἐπέβαλε τὸ καθῆκον μας καὶ αὐτὸ εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ πράξωμεν, ὅταν αἱ ποινικαὶ εὐθῦναι διεγράφοντο κατὰ τρόπον ἀνάγλυφον, ὅταν διὰ τὴν ὕπαρξίν των ὑπῆρχον ὄχι ἁπλαῖ ἐνδείξεις, τὴν ὕπαρξιν τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖ ὁ νόμος. Διότι, ἄλλως, θὰ ὑπῆρχε μόνον ἀρετὴ καὶ οὐχὶ καὶ τόλμη. Καὶ εἶπα καὶ ἐπαναλαμβάνω, θέλει ἀρετὴν καὶ τόλμην ἡ Δικαιοσύνη. Εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν μοῦ εἶχεν ἀνατεθῆ νὰ εἰσηγηθῶ τὸ κεφάλαιον «Οἰκονομικαὶ Ἀνωμαλίαι εἰς τὰς μεταφορὰς τῆς ΔΕΗ». Ὅπως ἠμποροῦν νὰ σᾶς διαβεβαιώσουν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, οἱ ὁποῖοι συμμετεῖχον εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, εἰσηγούμενος τὸ θέμα ὑπῆρξα, κατ’ ἀρχήν, παραπεμπτικός. Ὅταν, ὅμως, ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὰς ἀντικρούσεις τοῦ κ. Καλλία καὶ τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, ἐγὼ ὁ ἀνέντιμος, κατὰ τὸν κ. Ράλλην, ἐγὼ ὁ ἐγκληματίας κατὰ τὴν «Βραδυνήν», ἐγὼ ὁ στιγματισμένος κατὰ τὴν «Ἡμέραν», ὑπανεχώρησα καὶ μὲ τὴν σύμφωνον γνώμην ὅλων τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας, εἰσηγήθην τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ἐγκαλουμένων διὰ τὸ κεφάλαιον αὐτό. Καὶ ἐρωτῶ, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἔχετε τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκετε. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀντικειμενικὴ ἡ κρίσις αὐτή; Ἀλλὰ μήπως ἠναγκάσθημεν νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀπαλλακτικὸν πόρισμα, διότι ἔλλειπον τελείως αἱ ἐνδείξεις; Ἀσφαλῶς καὶ δυστυχῶς ὄχι. Καὶ σᾶς ἀναφέρω ἐν συντομίᾳ τὰ πραγματικὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν μας, διὰ νὰ πεισθῆτε καὶ σεῖς, ὅτι εἴμεθα ἐν ἀπολύτῳ τάξει καὶ μὲ τὴν συνείδησίν μας καὶ μὲ τὴν Βουλὴν καὶ μὲ τὸν λαόν, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν. Θὰ διερωτᾶσθε ἀσφαλῶς, ἀπὸ ποῖον σημεῖον ἐξεκίνησεν ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της; Ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀφετηρία; Ἡ προκατάληψις λέγει ἡ πλευρὰ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ὄχι, κύριοι. Ἀφετηρία δι’ ἡμᾶς ὑπῆρξε, καλῶς ἢ κακῶς, κρίνατέ το, τὸ πόρισμα τῶν τριῶν Ἀνωτάτων Δικαστῶν. Ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ράλλην, προχθές, ὕμνοι ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Τοὺς συμμερίζομαι ἀπολύτως, εἶναι πολὺ σύντομη ἡ πολιτική μου ζωή. Ἔχω, ὅμως, 24 χρόνια δικηγορίας καὶ θὰ ἤμην κάτι περισσότερον ἀπὸ ἀχαρακτήριστος, ἐὰν ἡ θητεία μου αὐτὴ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια δὲν μοῦ εἶχε δημιουργήσει τὴν πεποίθησιν, τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη ἵσταται παντοῦ καὶ πάντοτε εἰς τὸ ὕψος της. Καὶ μὲ ἀφετηρίαν τὸ πόρισμα τῶν Ἑλλήνων Δικαστῶν ἐκινήθημεν. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὰς λεπτομερείας. Ἔρχομαι εἰς τὸ συμπέρασμα. Κατὰ τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν 3 ἀνωτάτων Ἑλλήνων δικαστῶν, ποὺ διενήργησαν τὸν ἔλεγχον τῆς ΔΕΗ, ἐπαναλαμβάνω κατὰ τὸ συμπέρασμα αὐτό, εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ὁ Γ. Πεζόπουλος, συνεφώνησε μετὰ τῆς OL–CO, μέσῳ τοῦ Δ. Φιλαρέτου ἢ ἄλλων προσώπων, ὡρισμένα χρηματικὰ ἐντάλματα, ἔλαβε τμηματικῶς καὶ κατ’ ἐξακολούθησιν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1955 καὶ ἐφεξῆς διὰ πράξεις καὶ παραλείψεις ἀντικειμένας εἰς τὰ καθήκοντά του, ὡς Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς ΔΕΗ, καὶ ἀπέβλεψεν εἰς παράνομον περιουσιακὸν ὄφελος τῆς OL–CO ἐπὶ ἀντιστοίχῳ ζημίᾳ τῆς ΔΕΗ. Αὐτὰ ἀναγράφονται εἰς τὴν σελίδα 127 τοῦ πορίσματος τῶν Ἀνωτάτων Δικαστῶν. Καὶ συνεχίζει τὸ πόρισμα εἰς τὴν ἰδίαν σελίδα: «Διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ Πεζόπουλος τὴν ἔγκρισιν ἢ τὴν σιωπὴν ἢ τὴν ἀνοχὴν τοῦ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ, πολλάκις ἐχρησιμοποίησεν ἐν γνώσει ψευδῆ στοιχεῖα καὶ ψευδῆ γεγονότα καὶ ἐπὶ πλέον ἀπέκρυψεν ἢ παρεσιώπησεν ἀθελήτως ἀληθεῖς τοιαύτας καὶ οὕτω ἔβλαψε τὴν περιουσίαν τῆς ΔΕΗ καὶ ὠφέλησε παρανόμως τὴν OL–CO καὶ τοὺς παρ’ αὐτῇ ἐκπροσώπους». Καὶ προσδιορίζει τὸ πόρισμα τῶν Ἀνωτάτων Δικαστῶν τὴν ζημίαν τῆς ΔΕΗ ὡς ἀκολούθως: 3.000.000 ἀπὸ λάθος τῶν 50 ἑκατ. φράγκων, 40 ἑκατ. κατ’ ἐλάχιστον ὅριον ἀπὸ προμήθειαν τοῦ κυρίου μηχανικοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ὑδροηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου Μέγδοβα καὶ πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμὰς μὴ δυνάμενα νὰ ὑπολογισθῶσιν, ἐκ τῆς καθυστερήσεως τοῦ ἔργου, ὡς ἐκ τοῦ τρόπου τῆς προμηθείας καὶ τῆς καθυστερήσεως τοῦ ἔργου, ὡς ἐκ τοῦ τρόπου τῆς προμηθείας καὶ τῆς τηρηθείσης δι’ αὐτὴν διαδικασίας. Καὶ συνεχίζει τὸ πόρισμα: «Ἐζημίωσεν ὡσαύτως πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμὰς ἀπὸ τὴν παράλειψιν τοῦ καθορισμοῦ ἐν τῇ ἀρχικῇ συμβάσει τοῦ ποσοῦ τῆς ἀμοιβῆς τοῦ ἀναδόχου διὰ τὸ ἀπολογιστικὸν ἔργον, καθὼς καὶ τὴν ὑπὸ δυσμενεῖς ὅρους ἀνάθεσιν ἀπολογιστικῶς τῶν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ τοῦ ἔργου Μέγδοβα εἰς τὴν OL–CO, ἀντὶ τῆς διεξαγωγῆς δημοπρασίας, δι’ ὑπεργολαβίας μὲ τιμὰς μονάδος...». Καὶ συνεχίζει τὸ πόρισμα: «Ἐζημίωσεν ὁ Πεζόπουλος τὴν ΔΕΗ μὲ 65 ἑκατ. ἀπὸ σπατάλας καὶ ὑπερβάσεις κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Συνετέλεσε, λέγει τὸ πόρισμα τῶν Ἀνωτάτων Δικαστικῶν καὶ ὄχι τῆς πλειοψηφίας τῶν μελῶν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, συνετέλεσεν ἀποφασιστικῶς εἰς τὴν κατακύρωσιν τῆς δημοπρασίας διὰ τὸ ἔργον Κρεμαστῶν–Ἀχελώου εἰς τὴν E.C.I. ἀντὶ τῆς τελευταίας μειοδότιδος EBASCO, ἐξ ἧς ἐπῆλθεν εἰς τὴν ΔΕΗ ζημία 290.000 δολλαρίων. Καὶ ἐπέβαλε, πιθανώτατα ἐπ’ ἀνταλλάγματι εἰς τὸ Δ.Σ. τῆς ΔΕΗ, μὲ δολίαν παράστασιν ψευδῶν γεγονότων ὡς ἀληθῶν καὶ δολίαν ἀποσιώπησιν ἄλλων χρησίμων τοιούτων, τὴν σύμβασιν περὶ παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, δι’ ἧς ἐν γνώσει ἐζημίωσε τὴν ΔΕΗ μὲ 100 ἑκατ. ἐτησίως, ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ προσεπόρισεν ἀντίστοιχον παράνομον ὄφελος εἰς τὴν ἀντισυμβαλλομένην ἑταιρείαν». Αὐτὰ διὰ τὸν Πεζόπουλον. Καὶ συνεχίζει τὸ πόρισμα διὰ τὸν κ. Γουναράκην εἰς τὴν σελίδα 127...

§16Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήσατε τὸν λόγον πρὶν σηκωθῆτε νὰ ὁμιλήσητε, κύριε συνάδελφε;

§18Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος δέχεται διακοπήν. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Διαβάζετε σεῖς τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκτάκτου ἐλέγχου καὶ διερωτῶμαι: πρὸς τί ὑποβάλλεσθε εἰς αὐτὸν τὸν κόπον. Τὸ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας αὐτὸ τὸ πόρισμα...

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς θὰ κανονίσητε τὴν ἀρχιτεκτονικὴν τοῦ λόγου τοῦ κυρίου συναδέλφου; Ὑπῆρξεν ἄστοχος ἡ ἐπέμβασίς σας.

§20Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς ἀπαντήσω δύο τινά. Πρῶτον, δὲν μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσητε ἀπ’ ἀρχῆς, διότι ἀναφέρομαι εἰς τὴν ἀφετηρίαν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή. Ἀπὸ κάπου ἔπρεπε νὰ ξεκινήσωμεν.

§21Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπῃ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος, θὰ ἤθελον νὰ συμπληρώσω τὰ ἑξῆς:

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον. Ὅταν τελειώσῃ ὁ ρήτωρ, ἠμπορεῖτε νὰ τὸν ἐρωτήσητε.

§23Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Εἰς τὸ τέλος, κ. συνάδελφε, νὰ μὲ ἐρωτήσητε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ προσπαθήσω νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ἀπορίαν σας. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐπράξαμεν καλῶς. Κρίνατε ὅπως νομίζετε. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι, ὅταν ξεκινήσαμεν εἰς τὸ ἔργον τὸ ἀνακριτικόν, ἐδιαβάσαμεν πρῶτα ἀπ’ ὅλα τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐκτάκτου Ἐλέγχου τῶν Ἀνωτάτων Δικαστῶν. Ἐὰν ἐκάμαμεν κακῶς, χαρακτηρίσατέ το κακῶς. Δι’ αὐτὸ διαβάζω τὸ πόρισμα. Σέβομαι καὶ ὑμᾶς καὶ ὅλους τοὺς συναδέλφους τῆς ΕΡΕ, ὅπως σέβομαι καὶ τοὺς συναδέλφους τῆς Ε.Κ. Σᾶς ἐρωτῶ ὅμως, τὶς ἐξ ἡμῶν, πλὴν τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων, πλὴν τῶν συμμετασχόντων εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἐδιάβασεν ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον τὸ πόρισμα τῶν Δικαστῶν; Οὐδείς.

§24Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐδιάβασα καὶ τὰ δύο.

§25Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Ἀποτελεῖτε μοναδικὴν ἐξαίρεσιν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν πράγματα παράλογα.

§26Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ ἐδιάβασα.

§27Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, θὰ συμφωνήσω μαζί σας, ὅτι τὰ 90% τὸ ἐδιάβασαν, ὑπάρχει ὅμως καὶ κάποιος ποὺ ἠμπορεῖ νὰ μὴ τὸ ἔχῃ διαβάσει, ἀπευθύνομαι πρὸς αὐτόν. Ἀνεφέρθην, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅσα γράφει τὸ πόρισμα τῶν Ἑλλήνων Δικαστῶν διὰ τὰς ζημίας ποὺ προεκλήθησαν εἰς τὴν ΔΕΗ. Ἀνεφέρθην εἰς ὅσα γράφει τὸ πόρισμα τῶν Ἑλλήνων Δικαστῶν διὰ τὸν Πεζόπουλον καὶ διὰ τὸν Γουναράκην. Ἐπειδή, ὅμως, ἐγένετο συζήτησις καὶ διὰ τὸν ρόλον τὸν ὁποῖον ἔπαιξε τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ, θεωρῶ σκόπιμον — 5–10 γραμμὲς εἶναι — νὰ σᾶς διαβάσω τί γράφει τὸ πόρισμα καὶ διὰ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ, πῶς τὸ ἐχαρακτήρισαν οἱ ἀδιάβλητοι Ἕλληνες δικασταί: «Ἐκ πληθύος περιπτώσεων προέκυψεν, ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἐπελαμβάνετο τῆς ἐξετάσεως τῶν θεμάτων σχεδὸν ἀκατατόπιστον, κρίνων ἐπὶ τῇ βάσει εἰσηγήσεων τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ αἱ ὁποῖαι περιήρχοντο πολλάκις εἰς τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου τὴν προτεραίαν ἢ καὶ αὐτὴν τὴν ἡμέραν τῆς συνεδριάσεως». Καὶ τὸ τελευταῖον τοῦτο συνέβη ἀκριβῶς τὴν ἡμέραν τῆς ὑπογραφῆς τῆς μεγαλυτέρας συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ἡ ΔΕΗ, τῆς συμβάσεως τοῦ ἀλουμινίου. Αὐθημερὸν εἰδοποιήθησαν τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου νὰ μεταβοῦν πρὸς συμβούλιον καὶ μετέβησαν χωρὶς νὰ γνωρίζουν διατὶ θὰ ἀποφασίσουν, καὶ ἀπεφάσισαν χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἔστω καὶ ἕνα εἰσηγητικὸν ὑπεύθυνον σημείωμα. Καὶ ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, ἀπεφάσισαν καὶ ὑπέγραψαν σύμβασιν, τῆς ὁποίας τὸ κείμενον τὴν ὥραν τῆς ὑπογραφῆς εἶχε συνταχθῆ μόνον εἰς τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν. Καὶ διερωτῶμαι: Ποῖοι ἐγνώριζον Γαλλικὰ καὶ πόσα Γαλλικὰ ἐγνώριζον; Καὶ συνεχίζει περὶ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τὸ πόρισμα τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς: «Παρετηρήθη, ἐπίσης, αἴσθημα φοβίας τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, διὰ τὴν προβολὴν ἀντιστάσεως κατὰ τῶν κυβερνητικῶν ἐπιθυμιῶν». Καὶ ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ ἑνὸς μέλους τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἠκούσθη μία φωνή: Καὶ ὁ Δημητρακόπουλος; Καὶ διὰ τὸν Δημητρακόπουλον λέγετε, ὅτι εἶχε πάθει φοβίαν; Ἀναφέρει τὸ πόρισμα τῶν δικαστῶν μίαν καὶ μόνον ἐξαίρεσιν. «Ἐξαίρεσιν, λέγει, ἀπετέλεσεν ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος, ὁ ὁποῖος λόγῳ καὶ τῆς ἰδιότητός του, ὡς Ἀντιπροέδρου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου μετὰ τὴν 1.1.1956 κατέβαλε φιλότιμον προσπάθειαν ὅπως κατατοπίζεται καὶ ἐνημεροῦται ἐπὶ τῶν συζητουμένων εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον θεμάτων, διετύπωσε δὲ εὐθαρσῶς τὰς γνώμας του καὶ ὅταν αὗται ἦσαν ἀντίθετοι πρὸς τὰς γνώμας Πεζοπούλου καὶ Γουναράκη». Ἰδοὺ ἡ ἐξαίρεσις, διὰ τὴν ὁποίαν μᾶς κατηγορεῖτε, ὅτι δὲν τὴν ἀποδεχόμεθα. Τὴν ὑπογραμμίζουν οἱ ἀδιάβλητοι ἀνώτατοι Ἕλληνες Δικασταὶ καὶ τὴν ὑπογραμμίζομεν ὑπερηφάνως καὶ ἡμεῖς. Δικαίως ἐλέχθη καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι διέταξε τὸν ἔκτακτον ἔλεγχον τῆς Δ.Ε.Η. Καὶ δὲν θέλω —διότι ἐπιμένω, ὅτι εἶμαι ἀντικειμενικὸς— νὰ τὸν χαρακτηρίσω ὡς τέχνασμα. Δέχομαι, ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη ἦτο ἐπιβεβλημένη καὶ ἀδιάβλητος ἔστω καὶ ἂν ἐγένετο κάπως ἀργά. Ἀλλά, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει πάντα τὸ ἀλλά. Οἱ Ἕλληνες δικασταί, οἱ ὁποῖοι ἐπελήφθησαν τοῦ ἐλέγχου τῆς Δ.Ε.Η., ἐκινήθησαν ἐντὸς προκαθωρισμένων πλαισίων. Εἶχον ἁρμοδιότητα νὰ ἐλέγξουν μόνον τὴν Διεύθυνσιν, τὸ Συμβούλιον καὶ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Δ.Ε.Η., οὐδὲν πλέον. Καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος θὰ παραμείνῃ ἀνεξέλεγκτος; Θὰ διεκδικήσωμεν δι’ αὐτοὺς τὸ ἀλάθητον καὶ θὰ διατάσσωμεν τὸν ἔλεγχον ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον νὰ ἐλέγχωμεν ἡμεῖς; Δηλαδὴ θὰ ἐλέγχωνται τὰ κάτω σκαλοπάτια καὶ θὰ μένουν ἀπρόσιτα τὰ ἐπάνω; Δηλαδὴ ὁ ἔλεγχος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ τὸν τάφον τοῦ Τουταγχαμὼν καὶ ὑπάρχει ὁ ἀφορισμός, ὅτι ὅποιος τὸν ἐγγίσει θὰ πεθάνῃ; Καὶ ἂν δὲν πεθάνῃ φυσιολογικά, καταδικάζεται εἰς πολιτικὸν θάνατον, ὅπως κατεδικάσθησαν τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπειδὴ ἀνεσύραμεν τὴν πλάκαν τοῦ τάφου τοῦ Τουταγχαμών, τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας; Ἀλλὰ πρέπει νὰ συντομεύσωμεν. Ἐπανέρχομαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθην εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐνῷ κατ’ ἀρχὴν ὑπῆρξα παραπεμπτικός, ἐπείσθην εἰς τὰς ὀρθὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Καλλία καὶ τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, τοὺς ὁποίους ἔστω καὶ ἂν ἔχωμεν πολιτικὰς ἀντιθέσεις, ἰδιαιτέρως τιμῶ, ἐπείσθην εἰς τὰς παρατηρήσεις των καὶ κατέληξα εἰς ἀπαλλακτικὸν πόρισμα. Ἰδού, ὅμως, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τί στοιχεῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν μας καὶ ἰδοὺ ποῖα στοιχεῖα ἠγνοήσαμεν. Κατ’ ἔτος 1955 ἀναλαμβάνει τὴν διοίκησιν τῆς Δ.Ε.Η., Ἑλληνικὴ διοίκησις. Καὶ τότε ἐμφανίζεται ὁ πολὺς Ἀλεξᾶτος. Προϋπῆρξε μεταφορεὺς τῆς Δ.Ε.Η. καὶ πρὸ τῆς ἀναλήψεώς της ἀπὸ Ἕλληνας καὶ εἶχε ἀρκετὰ βεβαρημένον μητρῷον. Ἦτο γνωστόν, ἐπισήμως, εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Δ.Ε.Η., διότι ἐγένετο λόγος καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ ἀποδεικνύεται τοῦτο ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅτι κατ’ ἔτος 1954 ὁ Ἀλεξᾶτος εὑρισκόμενος εἰς Γένουαν ἐζήτει προμήθειαν ἐπὶ τῶν ναύλων τῶν παρ’ αὐτοῦ ἐκτελουμένων μεταφορῶν μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὡς ἔλεγεν, ὅτι θὰ ἐδωροδοκοῦσε τὸ Δ. Σ. τῆς Δ.Ε.Η. Καὶ αὐτὸν τὸν Ἀλεξᾶτον, τὸν ὕποπτον, τὸν δέχεται ἡ Δ.Ε.Η. ὡς μεταφορέα, κατὰ παράβασιν τῶν κειμένων νόμων, χωρὶς διαγωνισμόν. Δὲν ἦτο μόνον πειθαρχικὸν παράπτωμα, ἦτο καὶ ποινικὴ παράβασις, καὶ ἐδιώχθη διὰ τὴν παράβασιν αὐτὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Πεζόπουλος, ἀλλὰ ἐφρόντισε κατὰ τρόπον λίαν πρόσφορον νὰ καθυστερήσῃ τὸν κατ’ αὐτοῦ ἔλεγχον κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε, ὅταν ἡ ὑπόθεσις ἔφθασεν ἐνώπιον τοῦ ποινικοῦ δικαστηρίου, νὰ ἔχῃ πλέον παραγραφῆ τὸ ἀδίκημα καὶ νὰ ἀπαλλαγῇ βάσει τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2189)62 βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν. Ὅταν ἐκινήθη ἡ Δικαιοσύνη, ἦτο πλέον ἀργὰ καὶ ὁ Ἀλεξᾶτος ἀτιμωρητὶ προτιμᾶται εἰς τὴν ΔΕΗ ἄνευ διαγωνισμοῦ. Ἀλλὰ εἶναι μόνον αὐτό; Εἰς αὐτὸν τὸν ἄνευ διαγωνισμοῦ μεταφορέα τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Δ.Ε.Η. μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Πεζόπουλον, ἀναθέτει καὶ πάλιν, ἄνευ διαγωνισμοῦ, τὴν ἐπέκτασιν τῶν μεταφορῶν εἰς ὅλας τὰς μεταφορὰς τῆς ΔΕΗ καὶ ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου ὁ τζῖρος τῶν ἐργασιῶν τοῦ Ἀλεξάτου φθάνει τὰ 15 ἑκατομμύρια. Καὶ ἐργάζεται ὁ Ἀλεξᾶτος, ὡς ἀπεδείχθη ἀπὸ τὰ ἐπίσημα βιβλία του, μὲ καθαρὸν κέρδος 37%. Ἀλλὰ μόνον αὐτό; Ἐπιτυγχάνει ὁ Ἀλεξᾶτος ἰδιαιτέραν μεταχείρισιν καὶ ὕποπτον εὔνοιαν. Καὶ γίνομαι σαφής. Δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ χρησιμοποιῶ λέξεις, χωρὶς νὰ ἀναφέρωμαι εἰς συγκεκριμένας περιπτώσεις. Ὁ Ἀλεξᾶτος ἐπέτυχεν ἀπόφασιν νὰ λαμβάνῃ πρὸ τῆς ἐκτελέσεως τῶν μεταφορῶν τὸ 75% τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται εἰς τὸ τιμολόγιόν του. Ἀθώα πρᾶξις. Ἀλλὰ καθυστέρησε τόσον πολὺ ὁ ἔλεγχος, ὥστε ὅταν μετὰ δύο ἔτη ἐκινήθη κάποια, ἴσως κατὰ λάθος, ἔρευνα, νὰ διαπιστωθῇ, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς ὁ Ἀλεξᾶτος εἶχε κατορθώσει νὰ εἰσπράξῃ 4 ἑκατομμύρια περισσότερα ἀπ’ ὅ,τι ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ. Τοῦτο συνέβη, διότι ἔγραφεν εἰς τὰ τιμολόγια ὅ,τι ἤθελε. Συγκεκριμένως, διὰ τὴν μεταφορὰν ἑνὸς γερανοῦ ἀπὸ τὸ Ἀλιβέρι εἰς τὸν Ἄγρα, εἰσέπραξε τὸ ποσὸν τῶν 137.000, ἐνῷ διὰ παρόμοιον γερανὸν τὸν ὁποῖον μετέφεραν οἱ ΣΕΚ, ἡ ΔΕΗ ἐπλήρωσε 10.000. Εἰσέπραττε 75%. Δὲν τοῦ ἔφθασεν αὐτό. Χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις ποὺ νὰ τὸ ἐπιτρέπῃ, ἐλάμβανε καὶ προκαταβολάς. Εἰς χρονικὸν διάστημα πέντε μηνῶν, ἔλαβε προκαταβολὰς 1.050.000, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ΔΕΗ ἐδανείζετο μὲ τόκον 6½%, ἔδιδεν ἀτόκους προκαταβολὰς εἰς τὸν Ἀλεξᾶτον. Καὶ κάτι ἄλλο. Ἀποδίδονται αἱ καταβληθεῖσαι ὑπὸ τοῦ Ἀλεξάτου ἐγγυήσεις, χωρὶς νὰ ἐκτιμᾶται τὸ ἔργον καὶ πρὶν ἐκτελεσθῇ. Κατόπιν σημειώματος τοῦ Σβώλου, ἑνὸς ἐκ τῶν Διευθυντῶν τῆς Δ.Ε.Η., τοῦ ἐπεστράφη ἐγγύησις 360.000 δραχ., καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν εἶχεν ἐκτελέσει τὸ ἔργον. Ἀποτέλεσμα, ὁ κ. Σβῶλος ἐγένετο δεκτὸς μετὰ τιμῶν καὶ παρετάθη ὁ χρόνος παραμονῆς του εἰς τὴν ΔΕΗ. Καὶ κάτι ἄλλο. Εἰς τὸν κ. Ἀλεξᾶτον ἐπλήρωνεν ἡ ΔΕΗ δι’ ἔξοδα μεταφορῶν καὶ ἐκτελωνισμοῦ. Ὁ κ. Ἀλεξᾶτος τὰ εἰσέπραττε καὶ δὲν τὰ κατεκράτει, οὔτε ὑπεχρεώθη ἡ ΔΕΗ νὰ τὰ πληρώσῃ πάλιν ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐσφετερίσθη ὁ Ἀλεξᾶτος. Οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη κατὰ τοῦ Ἀλεξάτου. Τὸ 1957 ἀποκαλύπτεται τὸ σκάνδαλον αὐτὸ καὶ κατὰ μῆνα Μάϊον καταγγέλλεται ἡ σύμβασις Ἀλεξάτου καὶ προκηρύσσεται διαγωνισμός. Εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτὸν κατὰ Ἰούλιον 1957, μετέσχε καὶ ὁ Ἀλεξᾶτος. Καὶ ἐνῷ εἶχε ἀποπεμφθῆ δι’ ἀξιοποίνους πράξεις, ἐνῷ ὤφειλε 4 ἑκατομμύρια εἰς τὴν ΔΕΗ, ὁ κ. Πεζόπουλος ἔρχεται εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ προτείνει τὴν ἐκ νέου ἀνάθεσιν τῶν μεταφορῶν εἰς τὸν Ἀλεξᾶτον. Εὐτυχῶς τὸ Συμβούλιον δὲν τὸ ἐδέχθη, ἀλλὰ δὲν ἔκλεισεν ἡ πόρτα τῆς ΔΕΗ, ἤνοιξε τὸ παράθυρο καὶ ὁ Ἀλεξᾶτος εἰσέρχεται μετημφιεσμένος. Ἀντ’ αὐτοῦ ἐμφανίζεται ὡς ἐκπρόσωπος ξένου οἴκου καὶ ὡς μεταφορεὺς ὁ ὑπάλληλός του Φρῖξος Μασιάλος, καὶ ὁ Ἀλεξᾶτος ἐμφανίζεται ὡς πληρεξούσιός του. Καὶ εἰσπράττει ὁ Ἀλεξᾶτος ἑκατομμύρια καὶ δὲν τοῦ κρατεῖ ἡ ΔΕΗ οὔτε μίαν δραχμὴν ἔναντι τῶν ἀπαιτήσεώς της. Σπεύδω, κύριοι, νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ σπιλώσωμεν οὐδένα. Ἀλλὰ συμβαίνει κάτι διὰ τὸ ὁποῖον λυποῦμαι, ἀλλὰ ὁ κ. Παπακωνσταντίνου μᾶς ἔψεξε προκαταβολικῶς. Ὑπῆρξε μία κακὴ σύμπτωσις.

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε διατὶ τὸ λέγετε;

§29Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Διότι προεκλήθημεν. Καὶ διότι ὁ κ. Παπακωνσταντίνου μᾶς εἶπε —πρὸς τιμήν σας, κ. Πρόεδρε, παρακολουθεῖτε μετὰ προσοχῆς τὰς συζητήσεις συνεχῶς καὶ θὰ τὸ ἐνθυμῆσθε— μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ ἐξεβιάζαμεν κάποιον. Ἰδού, τὶ συνέβη; Τὸ θέρος τοῦ 1957 καθ’ ὃν χρόνον ὁ Ἀλεξᾶτος εἶχε φθάσει εἰς τὸ ἀποκορύφωμα τῆς λεηλασίας τῆς ΔΕΗ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Ἀλεξάτου, ἀπὸ κακὴν σύμπτωσιν παρέμενεν ὁ κ. Καραμανλῆς. Ἀρνοῦμαι, ὅτι ὑπάρχει τι τὸ ἐπιβαρυντικὸν εἰς βάρος τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Κακὴ σύμπτωσις θὰ δεχθῶμεν ὅτι ἦτο.

§30Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω, διότι εἶναι γνωστὸς ὁ οἰκογενειακὸς σύνδεσμος μὲ τὸν πρώην Ἀρχηγὸν καὶ ἱδρυτὴν τῆς ΕΡΕ κ. Καραμανλῆν, ὅτι τὸ σπίτι αὐτὸ ἐνοικιάσθη ἀπὸ τὴν κυρίαν Καραμανλῆ καὶ τὴν σύζυγόν μου, ἀπὸ μεσίτην τῆς Κηφισιᾶς ἀφοῦ προηγουμένως, οὗτος ὑπέδειξεν εἰς αὐτὰς 5–6 ἄλλας οἰκίας, τὰς ὁποίας ἐπεσκέφθησαν, προέκρινε δὲ αὐτήν, ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ἀνεμίχθη οὔτε ἐνεφανίσθη.

§31Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ καὶ σᾶς πιστεύω. Δὲν σκανδαλοθηροῦμεν, κύριοι, προσπαθοῦμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ νὰ εἴμεθα ἀντικειμενικοί. Δὲν θὰ τὸ ἀνέφερα τὸ περιστατικὸν αὐτό, ἐὰν δὲν μᾶς προεκάλει ὁ κ. Παπακωνσταντίνου. Προσπαθοῦμεν νὰ ἀποδώσωμεν τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν σκέψιν. Τὶ ἄραγε θὰ συνέβαινε καὶ πῶς θὰ τὸ ἐδέχεσθο σεῖς, ἐὰν ὁ Ἀλεξᾶτος ἔδρα σήμερον καὶ ἐὰν εἰς τὴν ἐν Κηφισίᾳ οἰκίαν του κατώκει ὁ κ. Γ. Παπανδρέου;

§32Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ, κ. συνάδελφε, μίαν προσωπικὴν πληροφορίαν. Τὸ συμβόλαιον τὸ εἶχον συντάξει ἐγὼ μέσῳ τοῦ συμβολαιογράφου Φωτοπούλου.

§33Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν χρειάζεται μάρτυρας ὁ κ. Ροδόπουλος. Ἐγὼ ἐπείσθην. Τὴν μόνην σκέψιν ποὺ κάμω, ἐγὼ ποὺ κατηγοροῦμαι μαζὶ μὲ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι εἴμεθα τοὐλάχιστον ὑπερβολικοί, τοὐλάχιστον μὴ ἀντικειμενικοί, ἀνέντιμοι, ὅπως μᾶς ἀπεκάλεσεν ὁ κ. Μποῦτος, οἱ τελευταῖοι 8 «τίμιοι» ἐπὶ τῆς γῆς εἶναι, ὅτι ὑπῆρξε σύμπτωσις. Αὐτὰ τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ ἠγνοήσαμεν καὶ εἰσηγήθημεν τὴν ἀπαλλαγήν. Καὶ δὲν μετανοοῦμεν. Εἴχομεν καθῆκον νὰ τὸ πράξωμεν. Ἀλλά, ἐὰν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἴμεθα ἀπαλλακτικοί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πνίξωμεν τὴν φωνὴν τοῦ καθήκοντος καὶ νὰ μὴ εἴμεθα παραπεμπτικοί, ἐκεῖ ὅπου ἐπείσθημεν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴμεθα παραπεμπτικοί. Καὶ ἐν πρώτοις θέλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Ἐὰν συνέπεσε νὰ εἶμαι ἀπαλλακτικὸς εἰς τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον μοῦ ἀνετέθη νὰ εἰσηγηθῶ, εἶμαι ὅμως ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνος καὶ ὑπῆρξα ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τοὺς συναδέλφους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰς ἄλλα θέματα ἐπρότειναν τὴν παραπομπὴν τῶν ἐγκαλουμένων. Καὶ συνεφώνησα μὲ πόνον ὡς ἄνθρωπος, ἀλλὰ μὲ ἥσυχον τὴν συνείδησιν ὡς μέλος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρχον ἐνώπιόν μας συντριπτικὰ πραγματικὰ περιστατικά, ὡς ἐκεῖνο τοῦ αἴσχους τῆς εἰσπράξεως τῆς προμηθείας τοῦ 5%, ἡ ὁποία ἐγελοιοποίει ὄχι μόνον τὴν ΔΕΗ, ὄχι μόνον τὴν οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρον. Καὶ θὰ εἴχομεν δώσει τὸ δικαίωμα, ὄχι πλέον εἰς τὴν «Βραδυνὴν» καὶ τὴν «Ἡμέραν», ἀλλὰ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ μᾶς στιγματίσῃ δι’ ἔλλειψιν θάρρους καὶ νὰ ἀποστρέψῃ πράγματι μὲ ἀηδίαν τὸ πρόσωπόν του ἀπὸ ἡμᾶς. Καὶ εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ θὰ ἐδίδαμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀρχίσουν ψιθύρους περὶ ὑπάρξεως ἀδιαθέτων ἀκόμη ὑπολοίπων τοῦ θησαυροῦ τῆς προμηθείας τοῦ 5%. Ὑπήρξαμεν παραπεμπτικοί, ὅταν διεπιστώσαμεν τὴν ὕπαρξιν ἀποδείξεων διὰ τὴν λεηλασίαν τῆς Δ.Ε.Η. Ὅταν ἐγένετο ἡλίου φαεινότερον, ὅτι ἐνῷ μὲ τὸ ἄρθρον 8 παρ. 4 τῆς ἀπὸ 5.5.1955 συμβάσεως ἡ Δ.Ε.Η. εἶχεν ἐξασφαλίσει ὑπὲρ αὐτῆς νὰ κρίνῃ κατὰ τὴν μὴ ὑποκειμένην εἰς διαιτησίαν ἐλευθέραν αὐτῆς κρίσιν περὶ τοῦ εὐλόγου τῶν τιμῶν τοῦ μηχανικοῦ ἐξοπλισμοῦ, ἐν περιπτώσει δὲ ἀσυμφόρων τιμῶν ἡ OL–GO ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ προχωρήσῃ εἰς διεθνῆ διαγωνισμόν, ἐνῷ, κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρχεν ἡ συμβατικὴ αὐτὴ κατοχύρωσις, ὁ Ζεὺς τῆς ΔΕΗ Πεζόπουλος, ἀνενοχλήτως, ἀναισχύντως καὶ ἀτιμωρήτως, δυστυχῶς, ἐπετύγχανε νὰ ἀπεμπολῇ τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ νὰ δεσμεύῃ τὴν ΔΕΗ διὰ διαιτησίας μονοπλεύρου καὶ ὑποχρεωτικῆς μόνον διὰ τὴν ΔΕΗ, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ζημιοῦται ἡ ΔΕΗ μὲ δεκάδας ἑκατομμυρίων. Ὑπήρξαμεν παραπεμπτικοί, ὅταν ἐβεβαιώθημεν ἀπολύτως, ὅτι ἐνῷ βάσει τῆς συμβάσεως τῆς 5.5.55 ἡ Δ.Ε.Η. εἶχεν ἐξασφαλίσει τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων διὰ προκηρύξεως δημοπρασίας βάσει τιμῆς μονάδος, καὶ πάλιν ὁ πανίσχυρος Ζεὺς Πεζόπουλος, ἀνενόχλητος καὶ ἀτιμώρητος ἢ ἀκριβέστερον βέβαιος ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι δὲν θὰ τιμωρηθῇ, ἐπετύγχανε μὲ διάφορα τεχνάσματα νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὴν προδήλως προστατευομένην παρ’ αὐτοῦ OL–GO τὴν ἀποκλειστικὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἔργων καὶ νὰ τὴν ἀναθέσῃ μὲ λίαν ἀσαφῆ διατύπωσιν τῶν ὅρων ἀμοιβῆς της, ὥστε ἡ OL–GO νὰ κερδίσῃ εἰς βάρος τῆς ΔΕΗ πολλὰ ἑκατομμύρια, μὴ δυνάμενα νὰ προσδιορισθῶσι κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἀνωτάτων δικαστικῶν. Ὑπήρξαμεν παραπεμπτικοί, ὅταν διεπιστώσαμεν, ὅτι κατὰ τρόπον ἀπεριγράπτως παράνομον καὶ ἐξοργιστικῶς ἀνήθικον ἐγράφησαν εἰς τὰ παλαιὰ ὑποδήματα τῶν Πεζοπούλου καὶ Σία τὰ ἀποτελέσματα τοῦ διενεργηθέντος διαγωνισμοῦ διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῆς μελέτης καὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου εἰς θέσιν Κρεμαστὰ Ἀχελώου. Καὶ ἀνεσύρθη ἀπὸ τὴν 4ην καὶ τελευταίαν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὴν κατέταξεν ἡ κρίσις τῆς Ἐπιτροπῆς διαγωνισμοῦ, ἡ προστατευομένη τοῦ Πεζοπούλου, πιθανὸν καὶ ἄλλων τινῶν, Ι–ΣΙ–ΑΪ καίτοι ἡ προσφορά της ἦτο ἀνωτέρα κατὰ 800.000 δολλάρια τῆς μειοδοτησάσης ἑταιρείας EBASCO. Ὑπήρξαμεν τέλος παραπεμπτικοί, ὅταν διεπιστώσαμεν κατὰ ποῖον πρωτοφανῆ τρόπον ὑπεγράφη ἡ χαριστικὴ πρὸς τὴν ἑταιρείαν ΠΕΣΙ-ΝΕ σύμβασις τοῦ ἀλουμινίου μὲ τὴν ὁποίαν ἡ ΔΕΗ θὰ ἐζημιοῦτο ἐπὶ μίαν 50ετίαν τοὐλάχιστον 100 ἑκατ. δραχμὰς ἐτησίως. Ὁ πρόλογος τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἐγράφη εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον, ὅπου ἐκλήθη παρὰ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ κ. Καραμανλῆ, ὁ τότε Πρόεδρος τοῦ Δ. Συμβουλίου τῆς ΔΕΗ κ. Γουναράκης. Καὶ ὁ ἐπίλογος, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, εἶναι ἐκεῖνος ποὺ προανέφερον. Ὑπεγράφη σύμβασις τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὑπῆρχε κείμενον γραμμένον μόνον εἰς τὴν Γαλλικὴν καὶ τὸ ὑπέγραψαν οἱ Ἕλληνες. Καὶ διευκρινίζω ἀξ. κύριοι συνάδελφοι. Ὑπήρξαμεν παραπεμπτικοὶ καὶ ὄχι καταδικαστικοί. Διότι καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν ἰδιομορφίαν τοῦ εἰδικοῦ Νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἡ ἐπιτροπή μας μόνον καθήκοντα προανακριτοῦ εἶχεν. Ἡ ἀπόφασίς μας, ὅπως καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν σημαίνει καταδίκην. Σημαίνει παραπομπὴν εἰς δίκην. Διότι ἡ τελικὴ κρίσις ἀνήκει εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ τακτικοὺς Δικαστάς. Ἐὰν ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν νόμιμον αὐτὴν ἐπιταγὴν τῆς ἐρεύνης ὑπάρξεως ἐνδείξεων, ἀλλὰ ἠρεύνησε διὰ τὴν ἀνεύρεσιν ἀποδείξεων αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμήν της καὶ ὁπωσδήποτε, δὲν δύνανται νὰ μᾶς κατηγορήσουν δι’ αὐτό, οὔτε οἱ ἐγκαλούμενοι, οὔτε οἱ συνήγοροί των. Ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, σᾶς ἐκούρασα καὶ τελειώνω. Καθένας ἀπὸ ἡμᾶς εἰσέρχεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μὲ μίαν φιλοδοξίαν. Νὰ τιμήσῃ τὸν ἑαυτόν του, τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα, τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, τὸν λαὸν καὶ τὸ Ἔθνος. Καὶ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν θὰ γράψῃ κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς παραμονῆς του εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν (τὸ μεγάλο ἢ τὸ μικρὸν) κατὰ κάποιον τρόπον τὴν ἱστορίαν του. Πολλοὶ ἐξ ἡμῶν τὴν ἔγραψαν ἤδη καὶ εἶναι ὑπερήφανοι δι’ αὐτήν. Ἀνήκω εἰς ἐκείνους ποὺ προσπαθοῦν νὰ τὴν γράψουν. Εἶχον τὴν τύχην ἢ τὴν ἀτυχίαν νὰ εἶμαι μέλος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἦτο τύχη ἢ ἀτυχία. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι ὑπῆρξε μία διάκρισις τιμητικὴ δι’ ἐμέ. Καὶ ἔπραξα ὅπως ἔπραξαν ὅλοι οἱ συνάδελφοι τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ δὲν κάμω διάκρισιν μεταξὺ πλειοψηφίας ἢ μειοψηφίας, ἔκαμα τὸ καθῆκον μου. Μὲ συνεκίνησε —καὶ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὸ τονίσω— ἡ εὐσυνειδησία καὶ ἡ προσπάθεια ποὺ κατέβαλον τὰ μέλη τὰ ἀνήκοντα εἰς τὴν ΕΡΕ. Ἀλλὰ εἶμαι ὑπερήφανος καὶ διὰ τὴν προσπάθειαν καὶ διὰ τὴν ἀντικειμενικότητα καὶ διὰ τὸ πάθος πρὸς ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι μετ’ οὐ πολὺ θὰ κληθῆτε καὶ σεῖς νὰ δώσετε τὴν ψῆφον σας ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς παραπομπῆς τῶν ἐγκαλουμένων. Ἡμεῖς εἴχαμεν θλιβερὸν προνόμιον νὰ ψηφίσωμεν ἐπωνύμως. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν. Ὅπως ἡμεῖς ἀνελάβαμεν τὰς εὐθύνας μας θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ἀναλάβετε καὶ σεῖς τὰς ἰδικάς σας. Ἔχετε καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ κρίνετε μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ πρὸς παντὸς ἐλεύθεροι ἀπὸ οἱανδήποτε προκατάληψιν. Ἀλλὰ ἔχετε καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναλάβετε καὶ σεῖς τὰς ἱστορικάς σας εὐθύνας. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εἶσθε ἄξιοι τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἄξιοι τῆς Δημοκρατίας, ἄξιοι τῆς Δικαιοσύνης, ἄξιοι τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἀπόφασίς σας θὰ εἶναι, πρέπει νὰ εἶναι, ἐπιβάλλεται νὰ εἶναι, σεβαστὴ ἀπὸ ὅλους οἱαδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι. Καὶ μὴ λησμονῆτε, ὅταν θὰ κληθῆτε νὰ ψηφίσετε ἀξ. κ. συνάδελφοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτόνισα, ὅταν ἤρχισα τὴν ὁμιλίαν μου. Θέλει ἀρετὴν καὶ τόλμην ἡ δικαιοσύνη. (Χειροκροτήματα).

§34Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν δύναμαι νὰ ἀντιπαρέλθω, ὅπως δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιπαρέλθῃ κανεὶς ἐξ ὑμῶν, τὰ κεφάλαια τοῦ πορίσματος τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ λεγόμενα ἀπαλλακτικά. Διότι ὡρισμένα τμήματα τῶν κεφαλαίων τούτων βρίθουν ὑπονοουμένων. Ὑποθέτω, ὅτι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν συναδέλφων, ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ συστήσουν τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ἀνέμενον νὰ προσκομισθῇ ἐνώπιον αὐτῶν ἕνα ἔγγραφον Νομικοῦ περιεχομένου. Καὶ τὰ νομικὰ ἔγγραφα διακρίνονται διὰ τὴν σαφήνειάν των καὶ διὰ τὸ εὐθὺ τῆς βολῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσω τοὺς ὑπαινιγμοὺς καὶ τὰ ὑπονοούμενα. Συμβαίνει ἄλλωστε νὰ εἶμαι ὁ μόνος ἐκ τῶν τριῶν ἐγκαλουμένων πρώην Ὑπουργῶν, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι βουλευτής. Αἰσθάνομαι, διὰ τοῦτο, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λογοδοτήσω ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Εἶπα νὰ «λογοδοτήσω» καὶ ὄχι νὰ ἀπολογηθῶ. Αἰσθάνομαι καὶ τὴν πολιτικὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην ὑποχρέωσιν ἀπέναντί σας. Ἵσταμαι διὰ τοῦτο ὄρθιος ἐνώπιόν σας, ἐνώπιον ἐνωπίοις, διὰ νὰ σᾶς ἐκθέσω μὲ πᾶσαν δυνατὴν ἀντικειμενικότητα, στηριζόμενος εἰς ἔγγραφα καὶ εἰς στοιχεῖα, τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Τὰ συμπεράσματα θὰ παρακαλέσω νὰ τὰ συναγάγετε σεῖς. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ οὐσιαστικὸν μέρος τῆς ὁμιλίας μου, νὰ προβῶ εἰς προκαταρκτικοῦ χαρακτῆρος παρατηρήσεις τινάς. Ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὁ Γεν. Εἰσηγητής, εἶπε περίπου, ὅτι δὲν ὑπάρχουν μάρτυρες ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ δύναται ἡ κατηγορία νὰ στηριχθῇ. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπῆρχον καὶ ἔγγραφα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ κατηγορία νὰ δύναται νὰ στηριχθῇ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ἀντιθέτως, ὅτι ὑπῆρχον πρὸ παντὸς ἔγγραφα, ἀλλὰ καὶ ἀξιόπιστοι μάρτυρες, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται πῶς ἐγένετο ἡ ὅλη διαχείρισις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχον μάρτυρες, ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχον ἔγγραφα, ποῦ στηρίζεται τὸ πόρισμα τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς; Τὸ πόρισμα, κύριοι συνάδελφοι, στηρίζεται εἰς μίαν σειράν, ἀπαραδέκτων ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς καὶ πρὸ παντὸς ἠθικῆς, τεκμηρίων. Ποίων τεκμηρίων; Πρωτίστως τὸ τεκμήριον τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ παντογνωσία τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἡ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ γνῶσις τυχὸν ἀτασθαλιῶν ἐν τῇ περιοχῇ τῆς ΔΕΗ ἢ ἐν τῇ περιοχῇ ἄλλου ὑπ’ αὐτοῦ ἐποπτευομένου Ὀργανισμοῦ, γνῶσις οἱουδήποτε ἀνομήματος, προϋποθέτει πηγὴν γνώσεως. Κάποιος θὰ πρέπει νὰ ἀνακοινώσῃ αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἀλλὰ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἔχομεν πρῶτον ὅλας τὰς καταθέσεις τῶν μελῶν τοῦ Δ.Σ. τὰς γενομένας τόσον ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅσον καὶ τὰς γενομένας ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν τριῶν δικαστῶν. Ἅπαντα τὰ μέλη τοῦ Δ.Σ. ἐρωτηθέντα ἐὰν ἀντελήφθησαν ἀνωμαλίαν τινα καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου τοῦ Μέγδοβα καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν γαλλικῶν πιστώσεων, ἀπήντησαν ἀρνητικῶς. Ὅλα τὰ ἀνώτατα στελέχη τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας διὰ τὴν παρακολούθησιν τοῦ ἔργου τοῦ Μέγδοβα, ἀπήντησαν ἐπίσης ἀρνητικῶς καὶ ἐπὶ πλέον δὲν ὑπάρχουν καὶ ἔγγραφα. Δὲν ἠρκέσθησαν ὅμως εἰς αὐτὰς τὰς διαπιστώσεις, προσέθεσαν καὶ κάτι ἄλλο. Διεβεβαίωσαν, ὅτι οὐδεὶς ποτὲ ἀντελήφθη ἀταξίαν, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου τοῦ Μέγδοβα, τοιαύτην, ὥστε νὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ περὶ αὑτῆς ἀναφορὰ πρὸς τὸν Ὑπουργόν. Ὅλα δὲν ἐβάδιζαν πάντοτε ἀπροσκόπτως, ἐσημειοῦντο βεβαίως διάφοροι μικροανωμαλίαι, ὡς πάντοτε, αἱ ὁποῖαι ἀντεμετωπίζοντο ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τῶν πάντων. Θὰ ἴδωμεν περαιτέρω ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ πάντες, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπώνυμοι. Πάντως δὲν ἀντελήφθησαν τίποτε καὶ δὲν ἀνέφερον τίποτε εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἀντιθέτως καθησύχαζαν τὸν Ὑπουργόν, τὸν ὁποῖον Ὑπουργὸν καθησύχαζε καὶ ἡ γενικὴ πρόοδος τοῦ ἔργου. Διότι τὸ ἔργον ἐξετελέσθη ἐμπροθέσμως μὲ μικρὰς ἀποκλίσεις —καὶ θὰ ὁμιλήσω μετὰ περὶ αὐτῶν— καὶ ἔκαμε σφάλμα ὁ κ. Κεφαλληνὸς νὰ ἀναφέρῃ τὸ ἀντίθετον, διότι τὸ ἔργον, εἶναι τὸ καλύτερον ἔργον τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκτελεσθῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα, μέχρι σήμερον, ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ γνώμη εἶναι ὁμόφωνος ὅλων τῶν ἐπαϊόντων καὶ διότι τὸ κόστος τοῦ ὅλου ἔργου ὑπῆρξεν ἀπολύτως εὔλογον. Ὁ κ. Α. Δημητρακόπουλος, περὶ τὰ μέσα Ἀπριλίου 1962, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ κλείσουν οἱ μετὰ τῶν Γάλλων λογαριασμοί, εἶπεν εἰς τὸ Δ. Σ., ὅτι μία ὑπέρβασις τῆς τάξεως τοῦ 20–25%, δι’ ἕνα ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶχε τόσας δυσχερείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπέρβασις μὴ εὔλογος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐσημειώθησαν καταχρήσεις. Θὰ δῆτε δὲ ὅτι ἡ τελικὴ ὑπέρβασις εἶναι πολὺ μικροτέρα ἀπὸ αὐτὴν ποὺ ἀνέφερε τότε ὁ κ. Δημητρακόπουλος. Ἐκ τῆς παρατηρήσεως αὐτῆς δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν δύο συμπεράσματα. Ὅτι ἐθεωρήθη ἡ ὑπέρβασις μέχρι τοῦ 25% δικαιολογημένη καὶ δεύτερον, ὅτι ἀνὴρ τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Δημητρακοπούλου, ἀνέφερεν ἐμμέσως, ὅτι εἰς τὸ ἔργον δὲν ἐσημειώθησαν καταχρήσεις. Διότι ἐὰν ἐπίστευεν, ὅτι εἶχον σημειωθῆ καταχρήσεις, δὲν θὰ ἔκλειε τὰς ἡμέρας ἐκείνας τοὺς μετὰ τῆς OL–GO, ἤτοι μετὰ τῶν Γάλλων λογαριασμοὺς καὶ δὲν θὰ εἰσηγεῖτο τὴν ὑπογραφὴν τοῦ συμβιβασμοῦ, τὸν ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ ἴδιος κατόπιν ἐμβριθοῦς μελέτης. Ἐζήτησε μάλιστα ἐπὶ τοῦ θέματος ἀναβολὴν μιᾶς ἑβδομάδος ἀπὸ τὸ Δ.Σ. διὰ νὰ μελετήσῃ καὶ εἰσηγηθῇ. Ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει ἐμπιστευθῆ εἰς τρεῖς κυρίως ἄνδρας τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς ΔΕΗ ἀξιότιμον καθηγητὴν τοῦ Πολυτεχνείου κ. Παπᾶν, εἰς τὸν τότε καὶ νῦν Κυβερνητικὸν Ἐπίτροπον κ. Ἀνάργυρον Δημητρακόπουλον καὶ εἰς τὸν σημερινὸν Γενικὸν Διευθυντήν. Τοὺς δύο πρώτους τοὺς σέβομαι βαθύτατα. Οἱ δύο πρῶτοι, συνέβη νὰ ἐξετασθοῦν τὸν Μάϊον τοῦ 1963 ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν. Κατηγορούμενος ἦτο ὁ πρώην Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς ΔΕΗ. Καὶ εἶπον τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Δημητρακόπουλος εἶπεν «ἰδιοτέλειαν δὲν ἀποδίδω εἰς τὸν κατηγορούμενον οὐδὲ ὑπόνοιαν ἰδιοτελείας ἔχω», ὁ δὲ κ. Παπᾶς εἶπεν ὅτι «τὸ θαῦμα τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς Ἑλλάδος ὀφείλεται εἰς τὸν κ. Πεζόπουλον». Ταῦτα κατέθεσαν οἱ δύο ἐκ τῶν κυρίων εἰς οὓς ἔχει ἐμπιστευθῆ σήμερον ἡ Κυβέρνησις τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς Ἑλλάδος. Πότε; Ἕνα χρόνον ἀφοῦ ὁ κ. Καραμανλῆς καὶ ἐγὼ ἀπεφασίσαμεν, διὰ νὰ διαλευκανθῇ πλήρως ἡ ὑπόθεσις, νὰ ἀπομακρύνωμεν τὸν κ. Πεζόπουλον ἀπὸ τὴν Δ.Ε.Η. ἐν πλήρῃ γνώσει τῶν ἐπιστολῶν τοῦ Φιλαρέτου, ἐν πλήρῃ γνώσει τῶν ὅσων εἶχον λεχθῆ ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἐψηφίζετο τὸ σχέδιον Ν.Δ. περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ Δ.Σ. τὸν Ἰούνιον τοῦ 1962. Οἱ προειρημένοι μάρτυρες κατέθεσαν ἐνώπιον 5μελοῦς Ἐφετείου, αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω. Ἀλλὰ θὰ ἔλθω εἰς τὴν υἱοθετουμένην ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπόθεσιν καθ’ ἣν, ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς Δ.Ε.Η., κατώρθωσε νὰ ἐξαπατᾷ τὸ Δ.Σ., νὰ ἐξαπατᾷ ὅλους τοὺς ἐπιτελεῖς του. Καὶ συγκεκριμένως ποίους; Τὸν κ. Δημήτριον Γαλάνην, ὃν χρησιμοποιεῖτε σήμερον εἰς τὴν ὑποδιοίκησιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Τὸν κ. Πεσματζόγλου, τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖτε ὁμοίως σήμερον εἰς τὴν Διοίκησιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Τὸν κ. Ἀνάργυρον Δημητρακόπουλον, τὸν Ἀντιστράτηγον Σειραδάκην, τὸν ἀντιστράτηγον Κιτριλάκην, τὸν κ. Στουπάθην, τὸν κ. Παπαλεονάρδον καὶ τόσους ἄλλους. Ἂν πράγματι, κατώρθωσεν ὅλους αὐτοὺς ἐκ συστήματος νὰ τοὺς ἐξαπατᾷ, ἐὰν πράγματι κατώρθωνε ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς νὰ μεταβάλῃ εἰς ἀνηλίκους ὅλους τοὺς προμνησθέντας ἐνηλίκους, πρέπει νὰ συναγάγωμεν, κ. συνάδελφοι, τὸ ἑξῆς συμπέρασμα διαζευτικῶς: ἢ σημαίνει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἦτο ὥριμος διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς τόσον μεγάλου ἔργου, ὅπως εἶναι ὁ Μέγδοβας, ἢ πάντως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἀντελήφθη ὁ Ὑπουργὸς πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀντελήφθησαν ὅλοι αὐτοὶ καὶ ἰδίως οἱ ἐξ αὐτῶν νυχθημερὸν μὲ τὴν Δ.Ε.Η. ἀσχολούμενοι, ὅπως εἶναι ὁ καθηγητὴς κ. Φλαμπουριάρης, ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς κ. Κακριδῆς, ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος, ὁ κ. Παπαλεονάρδος κλπ. Μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον, δὲν σημαίνει καθόλου ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἴτε ὁ τότε Γενικὸς Διευθυντής, εἴτε καὶ ἄλλος τις νὰ ἔχῃ διαπράξει βαρύτατα ἀδικήματα, ἀκόμη βαρύτερα καὶ ἀπὸ ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα κατηγορεῖται. Εἶναι πράγματι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ τὸ ὡραιότερον ἀπὸ ἀπόψεως ποιοτικῆς καὶ τὸ εὐθηνότερον ἀπὸ ἀπόψεως κόστους ἔργον καὶ ἐν τούτοις νὰ σημειωθῇ κατὰ τὴν ἐκτέλεσίν του κατάχρησις. Ἐὰν π.χ. τὴν ὥραν ποὺ ὁμιλοῦμεν —ἂς ἴδω ποῖος ἐκ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν εἶναι ἐδῶ— ἐὰν τὴν ὥραν ποὺ ὁμιλοῦμεν κατασκευάζεται ἕνας λιμενοβραχίων εἰς τὸν Πειραιᾶ ἢ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ὁ ἐποπτεύων Ὑπουργὸς καὶ τὸ Δ.Σ. τοῦ Ο.Λ.Π., δὲν ἀντελήφθη τὸ κατωτέρω περιστατικόν, ὅτι δηλαδὴ ὁ Γενικὸς Δ)ντὴς τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, τοῦ Ο.Λ.Π., ἔχει συμφωνήσει μὲ τὸν ἐργολάβον νὰ τοῦ δώσῃ ἕνα ὡρισμένον ποσοστόν, εἶναι δυνατόν, ὑπὸ τὰς προεκτεθείσας συνθήκας νὰ θεωρήσω, ὅτι πταίει ὁ σημερινὸς ἁρμόδιος Ὑπουργός; Ὅτι πταίει μάλιστα καὶ ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ; Εἶναι δυνατὸν νὰ θεσπισθῇ αὐτὸ τὸ καταπληκτικὸν αὐτὸ τὸ καταλυτικὸν τῆς δημιουργικότητος τοῦ καθεστῶτος τεκμήριον; Δὲν θέλω —διότι δὲν δικαιοῦμαι— οὔτε κατήγορος, οὔτε συνήγορος νὰ γίνω τοῦ Πεζοπούλου. Εἶπον καὶ πρὶν ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἔχουν διαπραχθῆ ἀδικήματα. Τί σχέσιν ἔχει ὅμως αὐτὸ μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα; Ὅταν ἄνδρες, οἷοι οἱ προμνησθέντες, λέγουν ἐνόρκως, ὅτι οὐδὲν ἀντελήφθησαν, ἀλλὰ καὶ ὅταν τὸ λεχθὲν συνάγεται ἐκ τῆς ὅλης διαγωγῆς των; Διότι οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ Δημητρακόπουλος, οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ ἀείμνηστος Κακριδῆς, οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ Φλαμπουριάρης, εἶχον ἀντιληφθῆ τοιαῦτα ἐγκλήματα καὶ ἐν τούτοις ἔδειξαν τὴν ἀδιαφορίαν τὴν ὁποίαν ἔδειξαν. Δὲν θὰ ἔτιλλον τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς των, δὲν θὰ ἀπηυθύνοντο εἰς τὸν Εἰσαγγελέα εἰς τὸν Ὑπουργόν, εἰς τὸν Πρωθυπουργόν, εἰς τὸν Θεὸν καὶ τὸν ἐξομολογητήν των; Διότι ἀπηυθύνθησαν καὶ εἰς ἐξομολογητήν. Ὑπάρχει τὸ περίφημον ἡμερολόγιον. Ὑπάρχει τὸ ἡμερολόγιον τοῦ κ. Δημητρακοπούλου, ἐν τῷ ὁποίῳ ὁμιλεῖ ὁ ἔντιμος οὗτος ἀνὴρ πρὸς ἑαυτόν. «Καὶ θὰ καταφύγω εἰς τὸ ἡμερολόγιον, ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐξιστόρησιν τῶν γεγονότων». Εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὁ γενικὸς εἰσηγητὴς ἐννοῶ, ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅτι κάθε ἔμπειρος καὶ σεβόμενος τὸν ἑαυτόν του Ὑπουργός, μετὰ δέκα ἡμερῶν παραμονὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, γνωρίζει τῶν κυριωτέρων του στελεχῶν τὰς ἱκανότητας, τὰ ἠθικὰ πλεονεκτήματα καὶ μειονεκτήματα ἑνὸς ἑκάστου, ἀκόμη καὶ τὸν οἰκογενειακὸν βίον. Δὲν φαντάζομαι νὰ συμμερίζεται τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ οἱοσδήποτε ἐξ ὑμῶν. Διότι ὅποιος τὴν συμμερίζεται, θὰ ἔπρεπε νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τότε δὲν θὰ ὑπῆρχον ἀνέντιμοι ὑπάλληλοι καὶ θὰ ἀπεκλείετο ἡ ὕπαρξις ἀνεντίμων ὑπαλλήλων, ἐκτὸς ἐὰν τὸ σύνολον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἀπετελεῖτο ἀπὸ μὴ ἐντίμους πολιτικούς. Ἀλλὰ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐπανέλθω. Θεσπίζεται ὅμως καὶ δεύτερον ἀμάχητον τεκμήριον. Τὸ πρῶτον εἶναι εἴπομεν ἡ «παντογνωσία τοῦ Ὑπουργοῦ». Τὸ δεύτερον εἶναι, ὅτι ἐὰν τυχὸν συμβῇ κάποια ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ἀνακαλύπτεται ἐκ τῶν ὑστέρων, τότε, τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔλαβε μέτρα θεωρεῖται, ὅτι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἀποδεικνύει πρόθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ παραβῇ τὸ καθῆκον του.

§35Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς πρέπει κατὰ τὴν γνώμην των νὰ γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων ὅσα οἱ ἄλλοι θὰ μάθουν ἐκ τῶν ὑστέρων.

§36Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὅσα οἱ ἄλλοι πρέπει νὰ τὰ μάθουν ἐκ τῶν ὑστέρων.

§37Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐπισήμανσις δι’ ὅλους.

§38Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν πρόθεσις καὶ δόλος τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἂς ὀφείλεται εἰς ἄγνοιαν ἡ παράλειψις τῆς λήψεως μέτρων, ἢ ἂς ὀφείλεται ἔστω εἰς κακὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐκτάσεως τῆς ἀνωμαλίας ὡς αὕτη κατηγγέλθη διὰ τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ὅποιοι ἔχουν διευθύνει εἰς τὴν ζωήν των παραγωγικὰ Ὑπουργεῖα ἢ Οἰκονομικὰ Ὑπουργεῖα, γνωρίζουν, ὅτι λαμβάνουν τὴν ἡμέραν, τοὐλάχιστον 10 ἀναφορὰς παραπόνων, ἐν ταῖς ὁποίαις ἀναφοραῖς καταγγέλλονται πολλὰ καὶ ποικίλα. Ἐρωτῶ, ὑπάρχει τις Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος διεξάγει ἐπὶ τῶν 10 αὐτῶν καθ’ ἡμέραν ὑποβαλλομένων ἀναφορῶν προσωπικῶς ἀνακρίσεις; Ἄλλας μὲν κατ’ ἀνάγκην ἀπορρίπτει ἀμέσως, ὡς πλήρως ἀορίστους καὶ ἀβασίμους, ἄλλας δὲ χαρακτηρίζει καὶ διαβιβάζει εἰς τὰς ὑπηρεσίας πρὸς ἔρευναν. Ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖ ἄλλην τινὰ τακτικήν; Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἠσχολεῖτο μὲ τὸ νὰ ἐρευνᾷ τὰ καθ’ ἡμέραν ὑποβαλλόμενα πρὸς αὐτὸν παράπονα, δὲν θὰ ἦτο Ὑπουργός. Θὰ ἦτο εἰδικὸς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ του ἀνακριτής. Τοιοῦτον ὅμως δὲν ἠθέλησε τὸν Ὑπουργὸν τὸ Ἑλληνικὸν Σύνταγμα καὶ δὲν τὸν θέλει καὶ τὸ συμφέρον τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἐδῶ τεκμαίρεται πρόθεσις καὶ ὅταν ἀκόμη τὸ ἁρμόδιον, τὸ Πρωτοβάθμιον ὄργανον, τὸ ἀποτελούμενον ἀπὸ ὅ,τι ἐκλεκτότερον ἔχει ἡ Ἑλλάς, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀρνοῦμαι νὰ ἀποκαλέσω σύνολον ἀνδρεικέλων, ὅταν τὸ ἁρμόδιον Δ. Συμβούλιον θεωρῇ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀνωμαλίας σπουδαίας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀναφέρωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἢ καὶ ἐὰν τὴν ἀναφέρωμεν, τοῦ λέγομεν, ὅτι δὲν εἶναι τόσον σημαντική. Πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν Ὑπουργικὰς εὐθύνας δι’ αὐτό; Τὰς ἀναδέχεται ὁ παριστάμενος κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν αὐτοῦ τοῦ τύπου τὰς εὐθύνας; Ἀναδέχεται αὐτοῦ τοῦ τύπου τὰς εὐθύνας ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ; Ἀναδέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου αὐτοῦ τοῦ τύπου τὰς εὐθύνας; Αὐταὶ εἶναι αἱ προκαταρκτικοῦ χαρακτῆρος παρατηρήσεις. Θὰ παρακαλέσω, ὅμως, ἐντελῶς ἐκ προοιμίου καὶ ἐν εἴδει πίνακος περιεχομένων, νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ ποίας συγκεκριμένας πράξεις δύνανται νὰ συναχθοῦν συμπεράσματα περὶ τῶν πραγματικῶν προθέσεών μου, περὶ τῆς ἰδικῆς μου στάσεως ἔναντι τοῦ ὅλου συμπλέγματος τῶν γαλλικῶν πιστώσεων τοῦ Μέγδοβα. Τὸ 1955 ἀναλαμβάνω ὑποχρέωσιν ἀπορροφήσεως 4 δισεκατομμυρίων, πιστώσεων ἐλαφροῦ ὑλικοῦ ἀπὸ τὴν Γαλλίαν μέσῳ τῆς OL–GO ἄνευ διαγωνισμοῦ καὶ τὸ περιορίζω εἰς 1½. Δεύτερον, τὸ 1955 προϋφίστατο ἀνειλημμένη ὑποχρέωσις τῆς Δ.Ε.Η. νὰ προμηθευθῇ τὸν κύριον μηχανολογικὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ Μέγδοβα ἀπὸ τὴν OL–GO. Διαπραγματεύομαι καὶ ἀπαλλάσσω τὴν ΔΕΗ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν. Τρίτον, τὸ 1955, μᾶς χωρίζει ἓν θέμα Τραπεζικῶν ἐπιβαρύνσεων μὲ τὴν OL–CO. Ἡ ΔΕΗ καὶ ἐγὼ ζητοῦμεν τὴν διαιτησίαν. Οἱ Γάλλοι ἀρνοῦνται. Ἐπιμένω ὅμως, καὶ ὑπογράφεται πρωτόκολλον διαιτησίας. Τέταρτον, τὸ 1956, εἰς πρώτην φάσιν, ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις μᾶς εἰδοποιεῖ, ὅτι δὲν δέχεται νὰ ἐκτελέσῃ παλαιὰς συμβάσεις προμηθείας ἀξίας ἑνὸς καὶ ἡμίσεος δισεκατομμυρίου γαλλικῶν φράγκων, ἐὰν δὲν ἀπορροφήσωμεν καὶ ἄλλα δύο δισεκατομμύρια καὶ δὴ ἄνευ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ.

§39ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί;

§40Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ σᾶς τὰ ἐξηγήσω αὐτὰ κατὰ κεφάλαιον, τώρα κάμω ἕνα πίνακα περιληπτικὸν περιεχομένων. Τὸ Δ. Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ, ἐπειδὴ εἶχε στηρίξει τὸν προϋπολογισμόν του εἰς τὸ ἔσοδον τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος δισεκατομμυρίου γαλλικῶν φράγκων, ἐπειδὴ εἶχεν ἐπὶ πλέον ἀνάγκην αὐτῶν τῶν παραγγελιῶν ἐδίσταζε. Ἐγὼ δὲν ἐδίστασα. Ἔπεισα τὸ Δ. Συμβούλιον, μεταβάς, ὁμιλήσας καὶ ἀνέλαβον τὴν εὐθύνην τοῦ ἀποσυσχετισμοῦ. Πέμπτον, τὸ θέρος τοῦ 1956 προσφέρονται ἄλλα 2 δισεκατομμύρια φράγκων, ὑπὸ μορφὴν πιστώσεων πάλιν ἄνευ διαγωνισμοῦ. Προτείνω τότε κάποιον, νομίζω, ἐπιτυχέστατον συνδυασμὸν τῆς ἀπορροφήσεως μὲ τὴν διενέργειαν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Δὲν πταίω, διότι οἱ Γάλλοι δὲν ἀπεδέχθησαν τὴν πρότασίν μου. Ἕκτον, τὸν Μάϊον τοῦ 1957, εἶναι ἡ 6η «εὔνοια», τὸ εὔνοια ἐντὸς εἰσαγωγικῶν, ὑπὲρ τῆς OL–CO, ὑπὲρ τοῦ Πεζοπούλου, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ Πεζόπουλος ἤθελε νὰ εὐνοήσῃ τὴν OL–CO, εὔνοια ὑπὲρ παντὸς ἐνδιαφερομένου δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν: ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Γουναράκην, ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ μεταβῇ εἰς Παρισίους, διὰ νὰ βολιδοσκοπήσῃ τὴν ἐκεῖ χρηματαγοράν, ἔγγραφον προσδιοριστικὸν τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀποδεχθῶμεν γαλλικὰς πιστώσεις. Καὶ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ χαρακτηρίζει ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκτάκτου ἐλέγχου, ὡς ἐμποδίσαν κατ’ οὐσίαν τὴν ἀπορρόφησιν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι προσεφέρθησαν μετὰ καὶ αἱ ὁποῖαι ἦσαν τῆς τάξεως τῶν 20 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἕβδομον, τὰ τέλη τοῦ Ἰουλίου ἔρχονται αὐταὶ αἱ προτάσεις, εἶναι τὰ νέα κρεντὶ–Βὰλ τοῦ Φιλαρέτου. Προσεγγίζουν τὰ 20 ἑκατομμύρια δολλαρίων, ὅπως σᾶς εἶπα, ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ὑπόθεσις «πέφτει εἰς τὸ νερό», διὰ νὰ μεταχειρισθῶ ἔκφρασιν υἱοθετηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Γουναράκη καὶ τριῶν δικαστικῶν. Ὄγδοον, τὸν Ἰούλιον τοῦ 1957 μεταβαίνω εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ προσφέρω εἰς τὸν Γερμανικὸν Ἀνταγωνισμὸν τὸ ἓν τρίτον τοῦ ἐργοστασίου τοῦ Μέγδοβα. Εἶχον ἄρα γε, τούτῳ τῷ τρόπῳ τὴν πρόθεσιν νὰ εὐνοήσω τὴν προμήθειαν τῶν μηχανημάτων τοῦ κυρίου ἐξοπλισμοῦ τοῦ Μέγδοβα ἀπὸ τὴν Γαλλίαν. Εἰσάγεται καὶ τρίτον ἀμάχητον τεκμήριον, εἶναι τὸ σχετιζόμενον πλέον οὐχὶ πρὸς τὴν παράβασιν καθήκοντος, διότι δὲν διέπραξα μόνον παράβασιν καθήκοντος, κατὰ τοὺς κυρίους τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ ἀρνητικὴν συνέργειαν. Εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπεκάλεσεν ὁ κ. Καλλίας κατὰ τρόπον πολὺ ἐπιτυχῆ ἁλυσωτὴν ἀντίδρασιν. Δηλαδή: Διαπράττει ὁ κ. Πεζόπουλος ἕνα ἀδίκημα. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν τὸν ἐλέγχει. Ἐπειδὴ δὲν τὸν ἐλέγχει τελεῖ παράβασιν καθήκοντος. Ἡ παράβασις αὐτὴ καθήκοντος, ἡ Ὑπουργικὴ αὐτὴ ἐνέργεια, δὲν εἶναι μόνον παράλειψις ὅπως σᾶς φαίνεται, σᾶς κάνει τὴν χάριν, κατὰ τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, νὰ εἶναι πρᾶξις ἅμα καὶ παράλειψις. Καὶ ὡς παράλειψις μὲν εἶναι παράβασις καθήκοντος, ὡς πρᾶξις δὲ ἀποτελεῖ συνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς ἄγνωστον εἰς αὐτὸν καὶ μέλλουσαν νὰ ἐκτελεσθῇ ὑπὸ οἱουδήποτε ὑπαλλήλου ἢ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ἢ ἄλλου ὀργάνου παρανομίαν. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἁπλῶς νομικῶς ἀπαράδεκτον εἶναι ἠθικῶς ἀπαράδεκτον καὶ πολιτικῶς ἐπικίνδυνον. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, ἐὰν δηλαδὴ εἰσαχθῇ τεκμήριον «γνώσεως», τεκμήριον «δόλου» καὶ τεκμήριον, ἂς τὸ εἴπωμεν, «ἁλυσωτῆς ἀντιδράσεως» τοῦ τύπου ποὺ περιέγραψεν ὁ συνάδελφος κ. Καλλίας, ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας, κύριοι βουλευταί, εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ εἶναι πλέον δυνατή, ὑπὸ δημοκρατικὸν καθεστώς, ἡ συνέχισις καὶ ὁλοκλήρωσις τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Διότι διὰ νὰ γίνῃ κανεὶς Ὑπουργὸς ἀποδεχόμενος ἐκ τῶν προτέρων εἰς βάρος του αὑτὰ τὰ τεκμήρια θὰ πρέπει νὰ εἶναι, συγχωρήσατέ μου τὴν φράσιν, ἢ λωποδύτης ἢ παράφρων. Ἀλλὰ ἀρκετὰ γενικῶς εἴπομεν καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ εἰδικά. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῇ κανεὶς τὰ σχετιζόμενα προβλήματα μὲ τὸν Μέγδοβα, ἐὰν δὲν ἀναφερθῇ εἰς τὸ θέμα Γαλλικῶν πιστώσεων γενικῶς, διὰ τῶν ὁποίων ἄλλως τε ἐχρηματοδοτήθη καὶ ὁ Μέγδοβας. Αἱ πιστώσεις αὐταὶ συνωμολογήθησαν τὸ 1953 ὑπὸ τοῦ κ. Μαρκεζίνη, συνεπληρώθησαν καὶ ἐπεξετάθησαν τὸ 1954 ὑπὸ τοῦ κ. Καψάλη. Ὑπῆρξαν αἱ πιστώσεις ἐκεῖναι ἐπιτυχία τοῦ κ. Μαρκεζίνη μεγάλη. Διατί; Διότι πρῶτον ἐμειοῦτο ραγδαίως ἡ ἀμερικανικὴ βοήθεια τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ἔπρεπε μὲ κἄτι νὰ ἀντικατασταθῇ. Δεύτερον ὑπῆρξεν ἐπιτυχία, διότι διεσπάσθη μία εἰς βάρος ἡμῶν ἰσχύουσα τότε ἀρχή, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς μᾶς ἐπιστοδότει εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐὰν δὲν ἐρρυθμίζετο προηγουμένως τὸ δημόσιον χρέος μας. Ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὸ ρυθμίσωμεν, διότι ἦτο ὅρος τῆς παροχῆς τῆς ἀμερικανικῆς βοηθείας ἡ ἀναστολὴ τῆς ρυθμίσεως. Τρίτον, διὰ τῶν πιστώσεων αὐτῶν, ἐπετεύχθη ἡ κατασκευὴ τοῦ Μέγδοβα, ὁ ὁποῖος καὶ μέχρι σήμερον εἶναι ἀκόμη τὸ μεγαλύτερον ἐν Ἑλλάδι κατασκευασθὲν ἔργον. Πιστώσεις γαλλικὰς εἴχαμεν δύο εἰδῶν. Πιστώσεις προμηθείας ἐλαφροῦ ὑλικοῦ, αἱ ὁποῖαι ἦσαν βραχυπρόθεσμοι καὶ πιστώσεις συνδεόμεναι μὲ τὸν Μέγδοβα, αἱ ὁποῖαι ἦσαν μεσοπρόθεσμοι, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶχον χαμηλὸν ἐπιτόκιον. Ἀφοῦ τώρα πληρώνομεν 6%, ἦτο βεβαίως, ἐπιτυχία τῶν κ.κ. Μαρκεζίνη καὶ Καψάλη, διότι ἐπέτυχαν προκειμένου περὶ τοῦ Μέγδοβα ἐπιτόκιον 4½% ηὐξημένον κατά τι μὲ κάποιαν ἐπιβάρυνσιν. Ἐν τούτοις, μόλις ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, κατὰ τὰ τέλη 1954, εἰς τὰς 15 Νοεμβρίου, ἀντελήφθην, ὅτι τὸ μὲν ἕνα εἶδος τῶν πιστώσεων μᾶς συνέφερε δηλαδὴ εἴχαμεν ἀκόμη ἀνάγκη τῶν πιστώσεων διὰ τὸν Μέγδοβα, τὸ δὲ ἄλλο εἶδος τῶν πιστώσεων ἤρχισε νὰ μᾶς συμφέρῃ ὀλιγώτερον. Τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι διεπράχθη προηγουμένως σφάλμα, ἀλλὰ ὅτι ἁπλούστατα εἶχον ἐν τῷ μεταξὺ μεταβληθῆ αἱ συνθῆκαι. Ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1953 μέχρι τοῦ Μαρτίου 1955 ὁπότε ἐπελήφθην ἐγὼ τῶν θεμάτων, εἶχον ἀνοιχθῆ (εἰδικῶς διὰ τὴν προμήθειαν ὑλικοῦ) καὶ ἄλλαι ὁδοί. Ἀλλὰ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐτόλμα νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ὑπῆρχεν ἄλλη πηγὴ χρηματοδοτήσεως ἐκτὸς τῆς Γαλλίας διὰ τὸν Μέγδοβα, θὰ τὸν παραπέμψω εἰς δύο ἐν τοῖς φακέλλοις εὑρισκόμενα στοιχεῖα: Πρῶτον: Εἰς τὸν διαγωνισμόν, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Μαρκεζίνης τὸ 1953. Διενήργησε διεθνῆ διαγωνισμὸν χρηματοδοτήσεως, κατασκευῆς, μελέτης, ἐπιβλέψεως κλπ. τοῦ ἔργου τοῦ Μέγδοβα. Εἰς τὸν διαγωνισμὸν προσῆλθον μόνον 4 οἶκοι. Δύο ἀμερικανικαὶ προσφοραί, μία ἰταλικὴ καὶ ἡ γαλλική. Ὁ εἷς Ἀμερικανὸς ἔφυγεν ἀμέσως’ διότι, ὡς εἶπεν, τὰς ὑποσχέσεις χρηματοδοτήσεως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὰς πραγματοποιήσῃ. Ὁ ἄλλος Ἀμερικανός, ἐζήτησε νὰ τοῦ εὕρωμεν ἡμεῖς τὸν χρηματοδότην. Καὶ ἡ ἰταλικὴ προσφορά, δὲν συνεκρίνετο μὲ ἐκείνην τῆς OL–CO, ἀπὸ ἀπόψεως ὅρων. Καὶ ὀρθῶς ὁ διάδοχος τοῦ κ. Μαρκεζίνη ὁ κ. Καψάλης, κατεκύρωσε τὴν δημοπρασίαν ὑπὲρ τῆς OL–CO. Αὐτὴ ἦτο ἡ προθυμία καὶ ἡ δυνατότης τοῦ ξένου κεφαλαίου τότε, νὰ μᾶς βοηθήσῃ. Ἔχομεν οὕτω τὸ ἀντικειμενικὸν δεδομένον, ἑνὸς διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Ἔχομεν ἐπίσης καὶ ἓν κείμενον τοῦ ἐξετάσαντος τὴν ὑπόθεσιν Συμβούλου τῆς Ἐπικρατείας κ. Χαρμπούρη, τοῦ ὁποίου σᾶς ἀναγινώσκω μίαν περικοπήν: «Εἶναι ἀληθές, ὅτι οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν αἱ γαλλικαὶ πιστώσεις τόσον λόγῳ τοῦ βραχυπροθέσμου αὑτῶν, ὅσον καὶ τῶν δεσμεύσεων, κατὰ τὰς προμηθείας ἃς συνεπήγοντο, δὲν ἦσαν εὐμενεῖς, ὑποστηρίζεται ἐν τούτοις, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ἐδόθησαν καὶ ἐν ὄψει τῆς τότε οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος ἡ ἐξασφάλισις αὐτῶν ὑπῆρξεν ἐπιτυχής. Ἡ ἔρευνα τοῦ θέματος τούτου δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος ἡμῶν ἐφ’ ὅσον ἰδίᾳ αἱ συμφωνίαι ἔτυχον νομοθετικῆς κυρώσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου τοῦ Ταυρωποῦ ἀπετέλει πραγματικότητα μὲ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν γαλλικῶν πιστώσεων, ἔστω καὶ μὲ τοὺς βαρυτέρους ὅρους, τοὺς ὁποίους συνεπήγοντο. Ἀντιθέτως δέ, ἐκτὸς αὐτῶν, ὑπῆρχον ἴσως ἐνδείξεις περὶ τῆς δυνατότητος ἐξευρέσεως χρηματοδοτήσεως ἐξ ἄλλης Χώρας (ὅρα ὑπόμνημα πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ἡμῶν Ἀναργ. Δημητρακοπούλου Α)4981)7.10.63 σελ. 5 καὶ 6) ἀλλ’ οὐδεμία βεβαιώτης». Ἡ ρῆξις τῶν μετὰ τῆς OL–CO διαπραγματεύσεων θ’ ἀπετέλει πάντως ἅλμα εἰς τὸ ἄγνωστον καὶ τὸ ἂν τὸ ἅλμα τοῦτο καὶ ἡ ἀναβολή, τὴν ὁποίαν θὰ συνεπήγετο ἐπετρέπετο ἢ ὄχι δὲν δύναται νὰ κριθῇ εἰμὴ διὰ τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς ἀναγεννωμένης τότε οἰκονομικῆς Ἑλλάδος εἰς ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν. Τόσον ἡ κυβερνητικὴ ἄποψις τῆς ἀμέσου πραγματοποιήσεως τοῦ ἔργου ὅσον καὶ οἱ δισταγμοὶ τῶν μελῶν τοῦ Δ.Σ. νὰ ζητήσουν τὴν ρῆξιν τῶν διαπραγματεύσεων ἀποτελοῦν σοβαρὰς ἐνδείξεις, ὅτι τοιαύτη ἀνάγκη ὑφίστατο. Ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος ἐτήρησε συνεπῆ ἀντίθετον γραμμὴν ὑπῆρξεν ὁ τότε Πρόεδρος τοῦ Δ.Σ. Ἀν. Δημητρακόπουλος, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἀντεμετώπιζε τὸ ἐνδεχόμενον νὰ ἀναζητήσῃ ἡ ΔΕΗ ἄλλας ὁδούς. Δὲν ἔχομεν ὅμως στοιχεῖα ἐκ τῶν ὁποίων νὰ δυνάμεθα νὰ συμπεράνωμεν, ὅτι μία τοιαύτη λύσις δὲν θὰ ἀπετέλει περιπέτειαν». (Γ. Χαρμπούρης: Εἰδικὴ ἔκθεσις ἐπὶ γαλλικῶν πιστώσεων σελ. 35–37). Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας ἠκολούθησα τὸ 1955, τὸ 1956 καὶ τὸ 1957, τὴν ἑξῆς ἀπολύτως σταθερὰν πολιτικὴν γραμμήν. Ἀπόκρουσις τῶν πιστώσεων ἐλαφροῦ ὑλικοῦ. Χρησιμοποίησις τῶν πιστώσεων διὰ τὸν Μέγδοβα. Διότι ὁ Μέγδοβας ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ἐξηρτᾶτο ὁλόκληρος ὁ ἐξηλεκτρισμὸς τῆς Ἑλλάδος —ἡ ἑνιαία τιμὴ τοῦ ρεύματος εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἡ ἐξαγορὰ τῶν ἐπιχειρήσεων, ἡ ἐξαγορὰ τῆς Πάουερ— τὸ «θέριεμα» γενικῶς τῆς Δ.Ε.Η. ἐστηρίζετο εἰς δύο προϋποθέσεις. Εἰς τὸ ὅτι θὰ κατεσκευάζετο ἐγκαίρως ὁ Μέγδοβας καὶ ὅτι θὰ ἐλειτούργουν ἐπαρκεῖς μονάδες εἰς δεδομένον χρόνον εἰς Πτολεμαΐδα. Ὁπωσδήποτε ἡ ἐκκίνησις θὰ ἐγίνετο μὲ τὰς πιστώσεις τὰς λεγομένας ἐλαφροῦ ὑλικοῦ, αὐτὰς διὰ τὰς ὁποίας κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιεφέρετο ἡ «ὕποπτος πλευρά». Περὶ τὸ τέλος τοῦ 1954 οἱ Γάλλοι εἶχον κάμει μίαν προσφορὰν βάσει τῶν πρωτοκόλλων τοῦ προκατόχου μου Ὑπουργοῦ. Καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ ἐγὼ παρεκαλέσαμεν τὴν Δ.Ε.Η. νὰ δώσῃ μίαν κάποιαν ἀπάντησιν, διότι τὴν καθυστεροῦσε ἐπὶ μῆνας. Καὶ ἰδοὺ τὸ πρῶτον κείμενον. Ἀπὸ τὸ ἡμερολόγιον τοῦ κ. Δημητρακοπούλου: «Μοῦ ἐγνωστοποιήθη μήνυμα τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ (Π. Παπαληγούρα), συνιστῶντος, ὅπως τὸ Δ.Σ. λάβῃ ἐπὶ τῆς ὡς ἄνω προσφορᾶς ἀπόφασιν. Ἐπηλήθευσα τὸ μήνυμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἁπλῶς συζήτησιν τῆς νέας προτάσεως τῆς OL–CO συνίστα χωρὶς καὶ τὴν ἐλαχίστην ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα ὑπόδειξιν». (Ἡμερολόγιον κ. Α. Δημητρακοπούλου 31.12.1954). Θὰ ἀφήσω ἀσχολίαστον τὸ κείμενον.

§41Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ εἴπητε τὴν ἡμερομηνίαν.

§42Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. 31.12.1954. Ἡ Δ.Ε.Η. ἀκολουθήσασα πρὸ τῶν ἰδικῶν μου ἡμερῶν τὴν ὑπὸ τοῦ πρωτοκόλλου προβλεπομένην διαδικασίαν εἶχεν ὑποβάλει μίαν αἴτησιν κοστολογήσεως. Αὐτὴ ἡ αἴτησις κοστολογήσεως ἦτο κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τῆς σχετικῆς συμφωνίας διὰ τὴν Δ.Ε.Η. δεσμευτική. Ἡ Δ.Ε.Η. προσεπάθει νὰ ἀποδεσμευθῇ ἀπὸ αὐτὴν τὴν κοστολόγησιν. Εἴχομεν δὲ ἀκολουθήσει αὐτὴν τὴν πολιτικὴν καὶ ὁ κ. Καψάλης καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ δέσμευσις τῆς Δ.Ε.Η. καὶ ἦτο, κύριοι συνάδελφοι, ἀνειλημμένη πρὸ τῶν ἰδικῶν μου ἡμερῶν. Εὐτυχῶς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὑπηρέτει εἰς τὴν ΔΕΗ ὁ κ. Καραβίδας. Ὁ Ναύαρχος Καραβίδας λοιπὸν σημειώνει τὴν 17ην Μαρτίου 1955 ὅτι «κατὰ τὸ χθεσινὸν συμβούλιον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ἦλθον εἰς φῶς δύο νέα στοιχεῖα. Ἡ ἐπιστολὴ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ κ. Καψάλη, διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζεται ὅτι τὸ ποσὸν ὑλικῶν διὰ τὸ ὁποῖον ἐζητήθη κοστολόγησις ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸ καθοριζόμενον πρόγραμμα κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τῆς ἀπὸ 2.11.53 συμβάσεως καὶ ἐπίσης ὅτι καὶ τὸ σχετικὸν ἔγγραφον τῆς ΔΕΗ ἀναφέρεται εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον. Τοῦτο ἀπετέλεσεν ἓν ἐπὶ πλέον ἐπιχείρημα τῆς Γαλλικῆς πλευρᾶς, ἵνα ἀποδειχθῇ ὅτι ὑπάρχει ἀνειλημμένη ὑποχρέωσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀγορὰν ἐκ Γαλλίας ὁλοκλήρου τοῦ ὑλικοῦ διὰ τὸ ὁποῖον ἐζητήθη ἡ κοστολόγησις». (Σημείωμα τοῦ κ. Ι. Καραβίδα «Ἡ σημερινὴ κατάστασις εἰς τὸ ζήτημα τῶν Γαλλικῶν πιστώσεων. Ἱστορικὸν καὶ προτεινόμεναι λύσεις», συνοδεῦον τὸ πρὸς τὸ Δ.Σ. τῆς ΔΕΗ σημείωμά του τῆς 18 Μαρτίου 1955). Εἰς τὸ σημείωμα τῆς ἑπομένης ἡμέρας (διότι ἔκαμα τὴν 17ην, τὴν 18ην καὶ τὴν 19ην Μαρτίου 1955 σκληρὰς διαπραγματεύσεις μὲ τὸν Γάλλον Πρέσβυν) ὁ κ. Καραβίδας γίνεται αἰσιοδοξότερος. Διατί; Διότι μετέθεσα τὸ θέμα ἀπὸ τὸ νομικὸν εἰς τὸ πολιτικὸν ἐπίπεδον ὅπως θὰ ἔπραττε πᾶς τις σεβόμενος τὸν ἑαυτόν του Ὑπουργός. Καὶ ἐξήγησα διὰ ποίους οὐσιαστικοὺς λόγους δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Γαλλικὴ πλευρὰ εἰς τὴν δέσμευσιν. Καὶ γράφει τότε ὁ κ. Καραβίδας. «Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐλαττώσεως τῶν ὑποχρεώσεών μας ὡς πρὸς τὴν ποσότητα τοῦ ὑλικοῦ, ἐφάνησαν ὑποχωρητικοὶ κατόπιν ἐπιχειρήματος τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ ὅτι θὰ ὑπάρχουν εἰς τὰς ἀποθήκας μας κατὰ τὸν ἐρχόμενον Ἰούλιον ὅμοια ὑλικὰ 6,9 ἑκ. δολλαρίων, οἱ Γάλλοι ἐδήλωσαν ὅτι γνωρίζουν τοῦτο καὶ ἀναγνωρίζουν ὅτι τὸ ἐπιχείρημά μας αὐτὸ εἶναι ἰσχυρόν». (Σημείωμα τοῦ κ. Ι. Καραβίδα πρὸς τὰ μέλη τοῦ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ, τῆς 18.3.55). Αὐτὸ εἶναι σημείωμα τῆς 18ης Μερτίου. Ἀλλὰ ὅπως εἴπαμεν ἦτο ἐπιμελέστατος καὶ ἔκαμε σημείωμα καὶ τὴν 19ην Μαρτίου καὶ λέγει τὴν 19ην Μαρτίου ὁ κ. Καραβίδας: «Κατωρθώσαμεν νὰ ἀπαγγιστρωθῶμεν εἰς τὸν μέγιστον δυνατὸν βαθμὸν ἀπὸ τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας εἴχομεν ἀναλάβει ἀπέναντι τῶν Γάλλων... περιωρίσαμεν τὴν ὑποχρέωσίν μας νὰ προμηθευθῶμεν Γαλλικὸν ὑλικὸν διανομῆς εἰς 1,5 δισεκατ. Γαλλικῶν φράγκων». (Σημείωμα τοῦ κ. Ι. Καραβίδα τῆς 19.4.1955). Νέα «εὔνοια». 1956: Ἡ ΔΕΗ εἶχε παραγγείλει τὸ 1955 τὰ ὑλικὰ αὐτὰ τοῦ 1,5 δισ. φράγκων εἰς τὴν Γαλλίαν. Καὶ εἶχεν ἀνάγκην αὐτῶν τῶν ὑλικῶν. Ὅπως εἶπον προηγουμένως εἶχεν ἐγγράψει, ὀρθῶς καὶ δικαίως, τὸ κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων της. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Βάλ, εἰς τὰς Ἀθήνας Γενικὸς Δ)ντὴς ἢ Δ)ντὴς τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν Ὑποθέσεων τῆς Γαλλίας, ἐπισκέπτεται τὸν Πρόεδρον τῆς ΔΕΗ καὶ ἐπισκέπτεται καὶ ἐμέ. Καὶ μᾶς λέγει, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις εἶχε δικαίωμα ἐγκρίσεως ἢ μὴ ἐγκρίσεως αὐτῶν τῶν συμβολαίων κατὰ τὸ πρωτόκολλον. Εἶχε δὲ καὶ δικαίωμα μεταβολῆς τῶν ὅρων τῆς πιστοδοτήσεως κατὰ τὸ ἀρχικὸν πρωτόκολλον τοῦ 1953. Σᾶς πληροφορῶ, λοιπόν, εἶπεν ὁ κ. Βάλ, ὅτι οἱ ὅροι τῆς πιστοδοτήσεως τῶν παραγγελιῶν τοῦ 1,5 δισ. εἶναι εὐνοϊκώτεροι τῶν νῦν ἐν Γαλλίᾳ ἰσχυόντων. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἐκτελεσθοῦν. Πλὴν ὅμως, προσέθηκε, δεχόμεθα νὰ τὰς ἐκτελέσωμεν ἐὰν δεχθῆτε καὶ σεῖς νὰ ἀπορροφήσετε ἄνευ διαγωνισμοῦ πιστώσεις προμηθείας 2 δισ. Γαλλικῶν φράγκων.

§43Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπὶ πλέον.

§44Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Βεβαίως ἐπὶ πλέον. Τὸ 1,5 δισ. ἠθέλαμεν νὰ τὸ ἀπορροφήσωμεν. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς εὑρεθείς, ζητῶ νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὸ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ. Πηγαίνω καὶ παρακάθημαι εἰς τὴν συνεδρίασιν τοῦ Δ. Σ. Θὰ σᾶς διαβάσω ἐλάχιστα ἀποκόμματα τῶν πρακτικῶν ἐκείνων καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω κατὰ συνείδησιν νὰ κρίνετε ἂν καὶ σεῖς εἰς τὴν θέσιν μου δὲν θὰ ἐδεικνύατε τὴν ἰδίαν ἀκριβῶς συμπεριφοράν, τὴν ὁποίαν ἔδειξα ἐγώ. Εἰς τὴν ἀρχὴν μοῦ λέγει ὁ Πρόεδρος τοῦ Δ. Σ. τὰ ἑξῆς: «Πρόεδρος. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον κατελήξαμεν. Δηλαδὴ ὡς συμβούλιον ἀποφαινόμεθα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσωμεν τὰς Γαλλικὰς πιστώσεις καὶ νὰ ἀπορρίψωμεν τὴν πρότασιν Βάλλ, εἰ μὴ μόνον ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν νὰ δώσῃ εἰς τὴν ΔΕΗ χρήματα (εἰς συνάλλαγμα), τὰ ὁποῖα θὰ λείψουν, ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο μὲ δύο παραλλαγάς, τὰς ὁποίας θὰ ἀναφέρω ἐν συνεχείᾳ. Παπαληγούρας. Πότε χρειάζεσθε τὰ χρήματα καὶ πῶς θὰ κλιμακωθοῦν; Πρόεδρος. Ἔχουν γίνει αἱ κλιμακώσεις. Πεζόπουλος. Τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα εἶναι 18 ἑκατ. δολλάρια πλὴν ἐκείνων ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ Μέγδοβα καὶ Πτολεμαΐδα». Ζητῶ νὰ μοῦ ἀναφερθοῦν καὶ μοῦ ἀναφέρονται αἱ κλιμακώσεις καὶ παρέχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι θὰ καλύψω τὴν ΔΕΗ (εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιέζετο ὑπερμέτρως ἀπὸ τοὺς Γάλλους) ἐκ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος. Καὶ λέγω: «Παπαληγούρας. Διὰ τὸ 1,5 ἑκατ. Γαλλικῶν φράγκων δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ λόγος. Πρέπει νὰ ἀπορροφηθοῦν ἐκτὸς ἐὰν βεβαίως οἱ Γάλλοι δὲν θελήσουν τελικῶς νὰ τὸ δώσουν. Πρόεδρος. Δὲν εἶναι ἀπολύτως δεδομένον αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, διότι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις δὲν δίδει τὴν ἔγκρισιν καὶ καθ’ ἃ μοῦ ἀνέφερεν ὁ ἀντιπρόσωπός της ἀρνεῖται νὰ ἀποσυσχετίσῃ τὸ 1,5 δισ. ἀπὸ τὰ 2 δισ. Παπαληγούρας. Εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον εἶπον ὅμως, ὅτι δὲν ἰσχύει τοῦτο νομικῶς. Πρόεδρος. Καὶ αὐτοὶ παρ’ ὅλα αὐτὰ ἐπιμένουν. Παπαληγούρας. Ναὶ ἀλλὰ ἀπέρριψα τοὺς ἰσχυρισμούς των ὡς ἀσυστάτους. Διότι, ἡ σύμβασις ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους ὑπεγράφη καὶ δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ τοὺς ἀνατρέπουν σήμερον. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ εἷς τῶν συμβαλλομένων νὰ προβάλῃ ὅ,τι τοῦ ἀρέσει. Παρεδέχθησαν πάντως, ὅτι τὸ πρωτόκολλον εἶναι ἀσαφές. Πάντως ἡ ἄποψίς μου εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συνδέωμεν τὸ 1,5 δισ. μὲ τὰ ἄλλα 2 δισ. Ἐὰν ἀπειλήσῃ ἡ Γαλλία, ὅτι δὲν δέχεται νὰ δώσῃ οὔτε τὸ 1,5 ἑκατ. τότε θὰ κάμωμεν τοὺς λογαριασμούς μας». Καὶ οἱ λογαριασμοὶ ἦσαν, ὅτι θὰ ἐπληρώναμεν ἀπὸ τὸ ἀπόθεμα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Μὲ διακόπτει ὁ Πρόεδρος πάλιν καὶ μοῦ λέγει: «Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ πρόγραμμα ἐὰν δὲν εἴμεθα βέβαιοι 100% διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν χρημάτων. Παπαληγούρας. Ἐὰν σᾶς εἴπω, ὅτι σᾶς καλύπτω, τί ἄλλο θέλετε; Πρόεδρος. Τίποτε ἄλλο. Καταργοῦμεν μόνον ἔτσι, δηλαδὴ ὑπ’ αὐτὴν τὴν προϋπόθεσιν καὶ τὰς Γαλλικὰς πιστώσεις». Καὶ τελικῶς: «Παπαληγοῦρας. Ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην νὰ ἀπαντήσῃ ἡ ΔΕΗ ὡς ἑξῆς εἰς τοὺς Γάλλους. Διὰ μὲν τὸ 1,5 δισεκατομ. Γαλλικῶν φράγκων ἡ ΔΕΗ ἐμμένει εἰς τὰς ἰδικάς της ἀπόψεις καὶ παρακαλεῖται ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαντήσῃ ἐὰν δέχεται ἢ ὄχι, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰ 2 δισεκατομ. Γαλλικὰ φράγκα ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ σήμερον, ἀλλὰ θὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς Γαλλικῆς προσφορᾶς μόνον ὅταν ἡ ἰδία κρίνῃ κατάλληλον τὴν στιγμήν. Πεζόπουλος. Οἱ Γάλλοι διὰ τῆς προτάσεώς των, ζητοῦν νὰ ἐξασφαλίσουν ἀπὸ τοῦδε τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπολοίπου τῶν πιστώσεων. Παπαληγοῦρας. Ναί, ἀλλὰ σήμερον ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ δεσμευθῶμεν καὶ νὰ εἴμεθα ἐκτεθειμένοι. Ἐὰν δὲ ἀρνηθοῦν νὰ δώσουν καὶ τὸ 1,5 δισεκατομ., τότε θὰ στραφῶμεν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς προκηρύξεως διαγωνισμοῦ καὶ ἐγὼ ἀναλαμβάνω νὰ καλύψω τὴν ΔΕΗ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν». Εἶναι στάσις, κύριοι συνάδελφοι, Ὑπουργοῦ αὐτή; Βουλευτοῦ Ἕλληνος; Καὶ ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ περιγράφει εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ὁ Πρόεδρος κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, ἐμοῦ ἀπόντος, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος. «Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τὴν προηγουμένην τῆς 25.4.56 εἴχομεν διατυπώσει φόβους ὡς πρὸς τὸ ἐὰν θὰ ἐδέχοντο οἱ Γάλλοι νὰ ἐκτελέσουν τὸ 1,5 δισεκατομ. μετὰ τὴν ἄρνησίν μας νὰ ἀποδεχθῶμεν τοὺς ὑπ’ αὐτῶν προτεινομένους ὅρους, τοὐλάχιστον προσωπικῶς ἐπίστευα, ὅτι δὲν θὰ θελήσουν νὰ τὰ ἐκτελέσουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως ἐπέμενεν ἐπὶ τοῦ ἀποσυσχετισμοῦ τῶν δύο δισεκατομ. Γαλλικῶν φράγκων ἀπὸ τὰ Συμβόλαια διὰ τὸ 1,5 δισεκατομ. Γαλλικῶν φράγκων, ἀπεδείχθη δέ, ὅτι εἶχε δίκαιον, διότι ἐλάβομεν μίαν ἐπιστολὴν ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν, δι’ ἧς ἐδηλοῦτο, ὅτι θὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ συμβόλαια διὰ τὸ 1,5 δισεκατομ. Γαλλικῶν φράγκων». Αὐτὰ λέγουν τὰ ἔγγραφα. Καὶ τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν φάσιν τοῦ 1956. Ὁ Γάλλος Πρεσβευτὴς μετὰ 2 ἢ 3 μῆνας, δὲν ἐνθυμοῦμαι τὴν ἀκριβῆ ἡμερομηνίαν, Ἰούνιος ἢ Ἰούλιος, μὲ ἐπισκέπτεται καὶ μοῦ λέγει, προσφέρομεν νέας πιστώσεις 2 δισεκ. γαλλικῶν φράγκων. Ἐσκέφθην, ὅτι, βεβαίως, δὲν μᾶς ἐπερίσσευαν τὰ χρήματα. Καὶ νομίζω, ὅτι ἔδωσα τὴν εὐτυχεστέραν ἀπάντησιν ἀπὸ ὅσας ἔχει συμβῆ μέχρι σήμερον νὰ δώσω εἰς θέματα αὐτοῦ τοῦ εἴδους. Εἶπον εἰς τὸν Γάλλον Πρεσβευτὴν τὰ ἑξῆς, ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ἐγκρίσεως καὶ τοῦ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ: Ἐντὸς τῶν προσεχῶν μηνῶν ἡ ΔΕΗ θὰ προκηρύξῃ διεθνῆ διαγωνισμὸν καὶ θὰ τιμήσῃ φυσικὰ τοὺς τελευταίους μειοδότας. Ἀφοῦ τιμηθῇ ὁ τελευταῖος μειοδότης, δέχομαι νὰ πάρω ἀπὸ σᾶς ὑλικὰ ἀξίας 2 δισεκ. ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ κοστολογηθοῦν εἰς τὰς τιμὰς τοῦ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Βεβαίως, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔδιδα ἕνα προνόμιον εἰς τὸν Γάλλον: Τοῦ ἠγόραζα ὑλικὰ εἰς τὴν τιμὴν ἄλλου μειοδότου. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἔδιδε καὶ αὐτὸς ἕνα ἰσάξιον, τοὐλάχιστον, προνόμιον — πρωτοφανές, δὲν ἔχει δοθῆ ποτὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα– Θὰ προεξώφλει δηλαδὴ πίστωσιν 2 δισεκ. ἡ Γαλλία, ἐνῷ δὲν προεξώφλουν ἀντίστοιχον πίστωσιν τὸ Βέλγιον ἢ ἡ Γερμανία. Καὶ τὴν προεξώφλει λέγουσα, ὅτι θὰ τὴν ἀξιοποιήσητε ὅπως θέλετε σεῖς καὶ μὲ τὰς τιμὰς ποὺ θὰ ἐπιτύχητε εἰς διεθνῆ διαγωνισμόν. Συνέταξα, τότε, σχέδιον ἐπιστολῆς πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, ἐκάλεσα τὸν κ. Γουναράκην καὶ τὸν κ. Πεζόπουλον, τὸ ἐμονόγραψα, τὸ διεβίβασα εἰς τὸ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ τὸ ὁποῖον ἀφοῦ τὸ ἐνέκρινε τὸ ἀπέστειλε περαιτέρω. Δυστυχῶς, οἱ Γάλλοι δὲν ἐδέχθησαν τὴν πρότασίν μου ἐκείνην. Καὶ λέγω, δυστυχῶς, διότι, ἐὰν τὴν ἐδέχοντο, δὲν θὰ εἴχομεν ἀπεμπολήσει δύο δισεκ. καὶ θὰ εἴχομεν προμηθευθῆ τὸ ὑλικὸν εἰς τιμὰς διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Παρακαλῶ νὰ σημειώσητε, ὅτι σήμερον, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις — συνεχίζουσα ἰδικήν μου προσπάθειαν, ὥστε δὲν τὴν ψέγω — ἔχει ἀναλάβει πιστώσεις 25 ἑκατ. δολλαρίων ἀπὸ τὴν Γαλλίαν αἵτινες θὰ ἀξιοποιηθοῦν καὶ πάλιν ἄνευ διαγωνισμοῦ. Διότι, ὅλαι αἱ διακρατικαὶ πιστώσεις, δυστυχῶς, χορηγοῦνται ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἄνευ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ προμηθείας. Τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκτάκτου ἐλέγχου (τῶν τριῶν δικαστῶν) λέγει, ὅτι οἱ Γάλλοι ἠρνήθησαν αὐτὴν τὴν πρότασιν, διότι δὲν τοὺς παρείχετο κανένα «οὐσιῶδες» εὐεργέτημα. Δὲν ξεύρω ἐὰν τοὺς παρείχετο κανένα εὐεργέτημα ἢ ὄχι, ξεύρω ἁπλῶς τί ἔπραξα τὸ 1956 καὶ σᾶς τὸ ἀνέφερα. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ 1957. Τῇ ἐγκρίσει τοῦ Δ. Σ., ὁ κ. Γουναράκης ἐπρόκειτο νὰ ταξιδεύσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν περὶ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1957 πρὸς βολιδοσκόπησιν τῶν κρατουσῶν ἐν τῇ διεθνεῖ χρηματαγορᾷ συνθηκῶν. Ἡ OL–CO εἶχεν ὑποσχεθῆ εἰς τὸν κ. Γουναράκην, ὡς οὗτος ἀνέφερε δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὸ Δ. Συμβούλιον, ὅτι θὰ παρείχοντο ὑπὸ ἐξαιρετικῶς εὐνοϊκοὺς ὅρους τοιαῦται πιστώσεις καὶ ὅτι θὰ συνέπραττον εἰς τὴν χορήγησιν τραπεζιτικοὶ καὶ βιομηχανικοὶ κύκλοι καὶ ὅτι τὰ πάντα θὰ ἐτέλουν ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν Ὑποθέσεων: Πάλιν ὁ κ. Γουναράκης μὲ ἐπεσκέφθη πρὶν ἀναχωρήσῃ. Καὶ ἐπειδὴ ἐφοβήθην, ὅτι οὗτος μεταβαίνων εἰς τὴν Γαλλίαν θὰ ὑποστῇ πιέσεις τῶν Γαλλικῶν οἰκονομικῶν κύκλων, ἀλλὰ καὶ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως — καὶ ἐγὼ ἐὰν ἤμουν Γαλλικὴ Κυβέρνησις θὰ τὸν ἐπίεζα, ἦτο ἐπαναλαμβάνω, φυσικὸν νὰ ὑποστῇ πιέσεις — δὲν ἠρκέσθην νὰ τοῦ δώσω προφορικὰς ὁδηγίας. Τοῦ ἔδωσα γραπτὰς ὁδηγίας καὶ ἀπέστειλα πρὸς αὐτὸν ἓν ἔγγραφον τὴν 15ην ἢ 16ην Μαΐου 1957, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, εἰς τὸ ὁποῖον τοῦ ἔλεγον. Πρῶτον ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ στέρξῃ εἰς τὴν ἀπορρόφησιν πιστώσεων ἄνευ διαγωνισμοῦ. Ἐμμένει εἰς τὴν πρότασιν διὰ τὰ 2 δισ. γαλλικὰ φράγκα τοῦ παρελθόντος θέρους τοῦ 1956 καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ πλαίσια τῶν ὁδηγιῶν ἐντὸς τῶν ὁποίων παρακαλῶ νὰ κινηθῆτε τόσον ἐν Γαλλίᾳ, ὅσον καὶ ἐν Ἑλβετίᾳ. Ἔρχεται τὸ πόρισμα τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς πλέον Ἐπιτροπῆς καὶ χαρακτηρίζει τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο καὶ λέγει: «Ἔγγραφον ἄψογον. Μίαν μόνον ἀπορίαν ἀφήνει: Ἀφοῦ ἔπρεπε πάσῃ θυσίᾳ νὰ ἀπαγγιστρωθῶμεν ἀπὸ τοὺς Γάλλους καὶ τὸν περίφημον Μπάουερ καὶ εἶχον ἀπορριφθῆ αἱ προτάσεις Βάλλ, διατί ἐπανερχόμεθα;» Τὸ ἔγγραφον, λοιπόν, εἶναι ἄψογον. Ἔπρεπε νὰ εἶναι ψεκτόν. «Μίαν ἀπορίαν ἀφήνει». Ἀφήνει διὰ τὴν ἀκρίβειαν τρεῖς καὶ θὰ τὶς πάρω καὶ τὶς τρεῖς μὲ τὴν σειράν. Πρώτη ἀπορία: «Ἀφοῦ ἔπρεπε πάσῃ θυσίᾳ νὰ ἀπαγγιστρωθῶμεν ἀπὸ τοὺς Γάλλους». Τί ἐννοοῦν δηλαδὴ οἱ κύριοι τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς; Ὑπῆρξε πολιτικὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τῆς χθεσινῆς, τῆς σημερινῆς, θὰ εἶναι τῆς αὐριανῆς νὰ ἀπαγγιστρωθῶμεν ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν οἰκονομίαν ἢ ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην οἰκονομίαν, ἀπὸ τὴν Σοβιετικὴν π.χ.; Ἀπὸ τὴν Γαλλίαν ὡς τοιαύτην ἔπρεπε νὰ ἀπαγγιστρωθῶμεν; Αὐτὴ ἦτο ἢ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ πολιτική μας; Δεύτερον: «Νὰ ἀπαγγιστρωθῶμεν ἀπὸ τὴν Γαλλίαν καὶ τὸν περίφημον Μπάουερ». Μὰ ὁ Μπάουερ ἦτο ὁ διαιτητὴς ὅπως ἠκούσατε ἀπὸ τοὺς εἰσηγητὰς τῆς πλειοψηφίας, ὁ ὁποῖος ἔκρινε τὸ εὔλογον τῶν τιμῶν, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχε διεθνὴς διαγωνισμός. Τὸ «ἄψογον» ἔγγραφον λέγει ἀκριβῶς, ὅτι θὰ γίνῃ διεθνὴς διαγωνισμὸς καὶ θὰ ἐξηφανίζετο ὁ Μπάουερ. Πάει καὶ αὐτὴ ἡ ἀπορία. Ὑπάρχει καὶ τρίτη ἀπορία. «Ἀφοῦ εἶχον ἀπορριφθῆ αἱ προτάσεις Βὰλλ τοῦ προηγουμένου ἔτους, διατί ἐπανερχόμεθα;» Πρῶτον, ἀπὸ ποῖον εἶχον ἀπορριφθῆ αἱ προτάσεις Βὰλλ τοῦ προηγουμένου ἔτους; Εἶχον ἀπορριφθῆ ὄχι αἱ προτάσεις Βάλλ. Διὰ τὴν ἀκρίβειαν, ἡ Γαλλία εἶχεν ἀπορρίψει τὴν ἰδικήν μου ἀντιπρότασιν εἰς τὰς προτάσεις Βὰλλ καὶ δι’ αὐτὸ πράγματι δὲν ἐπραγματοποιήθησαν, ὄντως, ἐκεῖναι αἱ προτάσεις. Ὁ κ. Βὰλλ τὸ 1956, ὅπως σᾶς ἐξήγησα, ἔφερε μίαν πρότασιν. Τοῦ ἔδωσα μίαν ἀντιπρότασιν. Ἐκεῖνος δὲν τὴν ἐδέχθη. Ἐπανέρχομαι τὸ 1957 εἰς τὴν ἰδικήν μου ἀντιπρότασιν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ κομψοτάτην, ἀδιάβλητον καὶ συμφέρουσαν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Εἰς ἄλλο σημεῖον ὅμως ἡ ἔκθεσις τῆς πλειοψηφίας λέγει, ὅτι ρίπτεται «σκιὰ» εἰς τὸν Ὑπουργὸν — ἄκουσον, ἄκουσον, Κύριε — διότι ἔστειλα «τὸ ἄψογον ἔγγραφον». Διατί ρίπτεται σκιά; Διότι, λέγει ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὁ κ. Πεζόπουλος ἐκείνην τὴν στιγμὴν δὲν ἤθελε νὰ ἀναμιχθῇ ὁ κ. Γουναράκης εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ἐκείνας μὴ τυχὸν πληροφορηθῇ ἄλλος τις τὰς ἀνομίας του. Λοιπόν, ἔπρεπε, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν πλειοψηφίαν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, πρῶτον μὲν νὰ μαντεύσω ὅλα αὐτά, δεύτερον ἂν τὰ ἐμάντευον νὰ ἔγραφα ἔγγραφον «ψεκτὸν» (τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἄψογον οὐσίᾳ) ἐὰν ἐδεχόμην ἐκ προοιμίου ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπετίθετο, ὅτι ἐπεδίωκεν ὁ κ. Πεζόπουλος. Ἔ, δὲν τὸ θέλουν αὐτό, κύριοι, οὔτε ὁ Θεός, οὔτε οἱ Ἀρχάγγελοι, οὔτε κὰν αἱ δυνάμεις αἱ σκοτειναί. Ἀλλὰ πέραν τῶν φωτεινῶν καὶ τῶν σκοτεινῶν δυνάμεων δὲν τὸ ἤθελε καὶ ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος. Βλέπετε, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἐπιμελεῖς ἄνθρωποι ποὺ γράφουν χαρτιά. Ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχουν καὶ ἐπιμελεῖς ὀφθαλμοὶ — οἱ 16 ὀφθαλμοὶ τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας — ποὺ νὰ θέλουν νὰ τὰ διαβάσουν. Ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος, λοιπόν, εἶπε: «Δημητρακόπουλος: Ὅταν ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις 44)55 εἴχομεν ζητήσει κοστολόγησιν ὑλικῶν διανομῆς ἀξίας 3,5 δισ. γαλλικῶν φράγκων καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ ΔΕΗ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προμηθευθῇ τὰ ὑλικά της διὰ τῶν γαλλικῶν πιστώσεων. Ἐν τούτοις οἱ Γάλλοι, ἑρμηνεύοντες τὸ πρωτόκολλον, διετύπωσαν τὴν ἄποψιν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ ΔΕΗ ἐζήτησε κοστολόγησιν, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προμηθευθῇ ὅλα τὰ ὑλικὰ παρ’ αὐτῆς καὶ ὅτι ἐπίσης δὲν εἶναι ἡ ΔΕΗ ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ρυθμίζῃ μόνη τὸ ζήτημα τοῦ τρόπου ἐλέγχου τῶν τιμῶν, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνουν μέρος καὶ οἱ Γάλλοι εἰς μίαν τοιαύτην ρύθμισιν. Τότε πλέον, εὑρέθη ἡ συμβιβαστικὴ λύσις νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ γαλλικὴ ἄποψις διὰ τὸ 1½ δισεκ. καὶ ἀπωλέσαμεν τὸ δικαίωμα τῆς προκηρύξεως διεθνοῦς διαγωνισμοῦ δι’ αὐτὸ τὸ ποσόν. Διὰ τὸ ὑπόλοιπον ὅμως ἐμείναμεν ἀδέσμευτοι. Τὸ λάθος εἶναι ὅτι, μὲ τὴν σπουδὴν καὶ νευρικότητα, ἡ ὁποία ἐπεκράτει κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν, διετυπώθη ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου μία ἀπόφασις, διὰ τῆς ὁποίας παραιτούμεθα τοῦ δικαιώματός μας ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου ποσοῦ τῶν 2 δισ. γαλλικῶν φράγκων, πλὴν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὸ ἔργον τοῦ Μέγδοβα». (Πρακτικὰ Δ. Σ. τῆς 12.5.56). «Ὅτι ἐκάμαμεν μεγάλο λάθος τὸ 1955 ποὺ περιώρισεν ὁ Παπαληγούρας τὰς πιστώσεις ἀπὸ 4 σὲ 1½ Καλὰ ἔκαμε τὸν περιορισμόν, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ ἀφήσῃ καὶ τὴν θύραν ἀνοικτὴν νὰ ἠμποροῦμεν νὰ παίρνωμεν ὅποτε θέλομεν καὶ τὰ ὑπόλοιπα δύο». Αὐτὴ ἡ ἀπάντησις τοῦ Δημητρακοπούλου, ἡ ὁποία καὶ θὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά, εἶναι πρωθύστερος. Ὁ κ. Δημητρακόπουλος τὰ εἶχεν εἴπει ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς, ἀλλὰ φυσικὰ ὅ,τι ἴσχυε τὸν Μάϊον 1956 ποὺ τὰ εἶπεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος ἴσχυε καὶ μετὰ ἓν ἔτος ποὺ τὰ εἶπον προβάλλων συμφερωτέρους διὰ τὴν Ἑλλάδα ὅρους, ἐγώ. Λέγει, ὅτι τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι ἐνῷ ὅταν ἦλθεν ὁ κ. Γουναράκης καὶ μοῦ ἔφερε τὰς προτάσεις, τὰς δευτέρας πιστώσεις Βὰλλ τῶν 20 ἑκατομ. γαλλικῶν φράγκων τοῦ 1957, ἐγὼ δὲν τοῦ εἶπον τίποτε. Ἐνῷ ὅταν ἦλθεν ὁ Φιλάρετος — γράφει ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς — συνεζήτησα μετ’ αὐτοῦ! Μοῦ ἐπιρρίπτει «σκιάν», ἀλλ’ εἶναι ἐν τῇ μεγαθυμίᾳ της καὶ ἀπαλλακτική. Ὁ κ. Γουναράκης δὲν εἶχε νὰ λάβῃ πλέον ὁδηγίας ἀπὸ ἐμέ, κύριοι συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι τὰς ὁδηγίας τὰς δίδει κανεὶς σὲ κάποιον πρὶν πάῃ σὲ ἀποστολή. Πρὶν νὰ πάῃ τοῦ εἶχα δώσει τὶς ὁδηγίες διὰ τοῦ «ἀψόγου» ἐγγράφου. Ὁ κ. Γουναράκης ἐπανακάμψας μοῦ ἔφερε προτάσεις τὰς ὁποίας ἀπέρριψα. Νὰ τὸν ξαναστείλω νὰ πάῃ νὰ ξανασυζητήσῃ εἰς τὴν Γαλλίαν; Ὅπως σᾶς ἔχω ξαναείπει τὸν Φιλάρετον, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν τὸν εἶδα ἐκείνην τὴν στιγμήν, ἀλλ’ ἂν τὸν ἔβλεπα θὰ τοῦ ἔλεγα — καὶ ἂν τὸν εἶδα θὰ τοῦ εἶπα — ἀσφαλῶς ἐκεῖνο ποὺ ἔλεγα εἰς πάντα τῆς ἑτέρας πλευρᾶς, τῆς γαλλικῆς πλευρᾶς. Διότι, δικαίως, τὸν Φιλάρετον τὸν ἐθεώρουν ὡς ἐκπροσωποῦντα τὴν OL–CO. Δὲν τὸν ἐθεώρουν ὡς Πρόεδρον τοῦ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ. Τί τοῦ εἶπον λοιπόν; Ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἔλεγε πᾶς τις εἰς τὴν ἑτέραν πλευράν. Τοῦ εἶπον, πηγαίνετε νὰ εὕρετε τὸν Γενικὸν Διευθυντήν, τὸν ἁρμόδιον, καὶ ἂν εὕρετε μέθοδον προσδιορισμοῦ τῶν τιμῶν, νὰ τὴν υἱοθετήσωμεν. Τί νὰ ἔλεγα δηλαδή, ὅτι ἐγὼ δὲν θέλω 20 ἑκατ. δολλάρια; Δὲν πιστεύω, ὅτι ἡ γεφύρωσις αὐτὴ τοῦ χάσματος ἦτο δυνατὴ καὶ δὲν ἀπέδωσε καὶ καμμίαν σημασίαν καὶ δὲν ἐδόθη καὶ συνέχεια. Ἀλλὰ τὴν ἀπάντησιν δὲν τὴν δίδω μόνον ἐγώ. Τὴν δίδει καὶ τὸ πόρισμα τῶν τριῶν δικαστῶν εἰς τὴν σελίδα 71. Γράφει εἰς τὴν εἰδικὴν του εἰσήγησιν χαρακτηριστικῶς ὁ κ. Χαρμπούρης, ὁ ὁποῖος πλέον ἀπαντᾷ πλήρως εἰς ὅλας τὰς ἀπορίας τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἰδοὺ τὸ κείμενον τοῦ Συμβούλου τῆς Ἐπικρατείας κ. Χαρμπούρη: «Πιστεύομεν, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Γουναράκης ἀνέφερε τὰς σχετικὰς προτάσεις ἵνα παρουσιάσῃ κάποιον ἐπίτευγμα τοῦ ταξιδίου του χωρὶς καὶ ὁ ἴδιος νὰ ἐλπίζῃ, ὅτι θὰ ἐδίδετο συνέχεια ἐφ’ ὅσον ἰδίως εἶχε λάβει χώραν ἡ προειδοποίησις τοῦ κ. Παπαληγούρα». Ἀλλ’ ἰδοὺ καὶ ἄλλη «σκιὰ» ἐπιρριφθεῖσα ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ὁ Φιλάρετος ἐδημοσίευσε τὰς γνωστὰς ἐπιστολὰς εἰς τὸν «Νεολόγον» εἰς τὰς ὁποίας μνημονεύεται τὸ ὄνομά μου (καὶ εἰς τὰς ὁποίας οὐδὲν ἄλλο ἀναγράφεται πλὴν τοῦ ὅτι τοῦ εἶπον πήγαινε νὰ δῇς τὸν ἁρμόδιον Γενικὸν Διευθυντὴν καὶ ἂν συνεννοηθῆτε εὐχαρίστως νὰ προχωρήσωμεν). Ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς κάμει τὸ ἑξῆς κομψὸν — ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τὸ σημειώνω — ἐνῷ δηλαδὴ λέγει τὸ κείμενον τῶν ἐπιστολῶν Φιλαρέτου «νὰ προτείνῃ ὁ Παπαληγούρας τὴν φόρμουλα», ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς μεταβάλλει εὐγενῶς εἰς «θὰ» τὸ «νά». Καὶ ἐπάγεται, διότι ἦτο βέβαιος ὁ Φιλάρετος, ὅτι ἐγὼ θὰ ἀποδεχθῶ τὴν «φόρμουλαν». Ἂν μὲν ἦτο βέβαιος, ἀποδεικνύεται πειραματικῶς, ὅτι ἦτο βλάξ, ὅπερ δὲν ἦτο, διότι δὲν ἐδέχθην καμμίαν φόρμουλα. Ἀπέρριψα ὅλας, ὅσας ἔφερεν ὁ κ. Γουναράκης. Δὲν ἔκαμα οὐδὲ τὴν παραμικρὰν ἐνέργειαν. Ἀλλὰ τὸ «νὰ» δὲν γίνεται «θά». Μὲ μέμφεται καὶ δι’ ἄλλο τι ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Λέγει: Καλά, ὅταν ἐδημοσιεύθη αὐτὸς ὁ ὑπαινιγμὸς εἰς τὸν «Νεολόγον» τῶν Πατρῶν, ὁ κ. Παπαληγούρας δὲν ἦτο Ὑπουργὸς καὶ δὲν εἶχε καμμίαν εὐθύνην. Ἀλλὰ ἦτο βουλευτής, πῶς δὲν ἐθίγη ἡ τιμή του καὶ πῶς δὲν ὑπέβαλε μήνυσιν; Καὶ γράφει εἰς ἕνα τμῆμα, τοῦ Πορίσματός της ἡ πλειοψηφία, ὅτι ἀπήντησα, τάχα, ὅτι κανεὶς φίλος μου δὲν μοῦ ὑπέδειξε νὰ ὑποβάλω μήνυσιν. Καὶ γράφει ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς — ἔτσι μὲ ἐλεεινολογοῦσαν διὰ τὸ ἦθος μου — ὅτι ἀνέμενα νὰ μὲ εἰδοποιήσῃ κάποιος φίλος, ὅτι θίγεται ἡ τιμή μου, διὰ νὰ τὴν ὑπερασπισθῶ. Μὰ ἔχω καταθέσει, κύριοι, ἐνώπιόν σας — καί, δόξα σοι ὁ Θεός, εἶσθε 12 καὶ ἦσαν 4 στενογράφοι τῆς Βουλῆς μπροστὰ — καὶ εἶπον ἀκριβῶς διὰ ποίους λόγους δὲν ὑπέβαλον μήνυσιν. Καὶ εἶπα κατὰ σειράν. Ὁ πρῶτος λόγος ἦτο ἡ νομικὴ ἀδυναμία νὰ ὑποβάλω μήνυσιν. Διότι, ἐὰν ὑπέβαλον μήνυσιν θὰ ἠθωοῦτο πανηγυρικῶς ὁ Φιλάρετος, ἐπειδὴ οὐδὲν ἄλλο λέγεται περὶ ἐμοῦ ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς εἰμὴ μόνον, ὅτι τοῦ εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς «πήγαινε νὰ ἴδῃς τὸν ἁρμόδιον Δ)ντήν». Πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἔχει πράξει σήμερον π.χ. ἐννεάκις ὁ κ. Ζορμπᾶς ἢ ἄλλος τις Ὑπουργὸς ἀπευθυνόμενος πρὸς ὀχληροὺς ἢ καὶ μὴ ὀχληροὺς ἐπισκέπτας. Πότε θὰ ἦτο διαβλητόν; Ἐὰν δὲν τοῦ εἶχα εἴπη πήγαινε νὰ ἴδῃς τὸν φίλον μου τὸν κ. Ἀλαβᾶνον π.χ., ἄσχετον πρὸς τὴν ΔΕΗ, ἢ μὴ πᾶς νὰ ἴδῃς τὸν Πεζόπουλον, ἀλλὰ πήγαινε νὰ ἴδῃς τὸν Δ)ντὴν τοῦ Ὀργανισμοῦ Βάμβακος ποὺ ὑπήγετο ὑπὸ τὰς διαταγάς μου, διότι ἤμην καὶ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου. Ἐδῶ ἐπρόκειτο περὶ πιστώσεων πρὸς τὴν ΔΕΗ καὶ ἦτο βεβαίως ἁρμόδιος ὁ κ. Πεζόπουλος διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῆς διαδικασίας προσδιορισμοῦ τῶν τιμῶν. Ἐπρόκειτο περὶ τεχνικωτάτου ζητήματος. Δὲν ἠμποροῦσα νὰ τὸν στείλω εἰς ἄλλον παρὰ εἰς τὸν Γεν. Δ)ντὴν νὰ συνεννοηθῇ μετ’ αὐτοῦ, εἴτε διότι ἤλπιζα, ὅτι θὰ ἐξευρίσκετο λύσις, εἴτε ὅπερ καὶ εἶναι τὸ πιθανὸν — διότι βαρυόμουν νὰ τὸν ἀκούσω. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι «ἐπεκαλέσθην» τοῦ κ. Χαρμπούρη τὴν γνώμην διὰ νὰ καλυφθῶ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ καλυφθῶ, οὔτε ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Χαρμπούρην. Εἶχα εἴπει εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦτο ἁπλῶς: Διὰ νὰ μὴ σᾶς κάμω ἐγὼ τὴν νομικὴν ἐπιχειρηματολογίαν, σᾶς λέγω, τί εἶπεν ὁ κ. Χαρμπούρης, ἐκ τῶν ὁποίων συνάγεται, ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ ὑποβάλω μήνυσιν. Αὐτὰ σᾶς εἶπα, κύριοι τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι ὁ πρῶτος λόγος ποὺ δὲν ὑπέβαλα μήνυσιν. Σᾶς εἶπα, ὅτι ὑπῆρχε καὶ δεύτερος καὶ τρίτος λόγος. Ὁ δεύτερος ἦτο ὑποκειμενικός. Ἤξευρα τί στάσιν εἶχα τηρήσει ἀπέναντι τῶν Γαλλικῶν πιστώσεων παγίως, σταθερῶς — καὶ οὐχὶ κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ 1957 ἔναντι τοῦ 1956 ἢ τοῦ 1955.— Εἶχον ἀπορρίψει καὶ τὰ πρῶτα καὶ τὰ δεύτερα Κρεντὶ Βάλλ. Καὶ αὐτὸ δὲν μοῦ ἐδημιούργησε κανένα σύμπλεγμα. Αὐτὸ ἦτο τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα ποὺ σᾶς εἶπον. Καὶ σᾶς εἶπα καὶ τὸ τρίτον ἐπιχείρημα. Σᾶς εἶπα πράγματι, κύριοι τῆς Ἀνακριτικῆς, ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ σεῖς εἴμεθα πολιτικοί. Καὶ ἔχομεν ἐχθροὺς καὶ φίλους. Καὶ πλὴν τῆς «Ἑστίας», ἡ ὁποία ἐσχολίασε, τότε — νομίζω, ὄχι ἐν σχέσει πρὸς ἐμὲ — τὰς ἐπιστολὰς ἐκείνας, τὰς πρώτας δηλαδὴ 2½ ἐπιστολὰς Φιλαρέτου, καμμία ἄλλη ἐφημερὶς τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως δὲν τὰς ἐσχολίασεν. Κανεὶς φίλος μου δὲν εἶπε τι περὶ τῶν ἐπιστολῶν αὐτῶν, δὲν μὲ ἐξώθησεν εἰς τὴν ὑποβολὴν μηνύσεως καὶ κανεὶς ἐχθρός. Αὐτὰ τὰ τελευταῖα σᾶς τὰ ἀνέφερα ὡς στοιχεῖα ἀποδεικτικὰ τῆς ἐξ ἀντικειμένου ἀνυπαρξίας τοῦ θέματος. Σεῖς ἠθελήσατε ἀπομονοῦντες τὸν ἕνα ἐκ τῶν τριῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ὑπέβαλα μήνυσιν τότε, νὰ τὸν ἐμφανίσητε ὡς ἀποδεικτικὸν στοιχεῖον τῆς ἰδικῆς μου μειωμένης ἠθικῆς εὐθιξίας. Αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ κάμετε.

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ κάμω μίαν διακοπὴν εἰς τὸν ρήτορα, διὰ νὰ τὸν ξεκουράσω καὶ λιγάκι; Εἶναι πράγματι καταπληκτικόν, ὅτι συνάδελφοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ προέβησαν εἰς τὴν διατύπωσιν τοιούτων κρίσεων. Εἶναι καταπληκτικόν, διότι πρῶτον, οἱ συνάδελφοι εἶναι νομικοὶ καὶ γνωρίζουν, ὄχι ἁπλῶς ὤφειλον νὰ γνωρίζουν, γνωρίζουν, εἶμαι δυστυχῶς ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι γνωρίζουν, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ ἐνώπιον Δικαστηρίου τοιαύτη μήνυσις. Διατί; Ἀναγνώσατε τὴν ἐπιστολήν. Λέγει, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς παρέπεμψεν εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν ἕνα ἐκπρόσωπον ξένων οἴκων καὶ τοῦ εἶπε, προκειμένου περὶ 20 ἑκατ. δολλαρίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπετέλει οὐσιώδη ὑπόθεσιν διὰ τὴν Ἑλλάδα, νὰ μεταβῇ καὶ νὰ εὕρῃ ἕνα τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταὶ αἱ προτάσεις, διότι ἔτσι ὅπως εἶναι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταί. Τί μήνυσις θὰ ἐγίνετο; Δὲν θέλω νὰ κρίνω ὡρισμένας ἐφημερίδας καὶ ἰδίᾳ ἐκείνην, ἡ ὁποία παρὰ τὰς ἄλλας μεγάλας ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας ἔχει προσφέρει εἰς τὸν τόπον, ἔχει κάμει καὶ ἕνα μέγιστον κακόν. Κρίνει χωρὶς νὰ βασίζῃ τὴν κρίσιν της πάντοτε ἐπὶ πραγματικῶς ἠθικῆς καὶ νομικῆς βάσεως. Κρίνει πολλάκις κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένος καὶ ὁ ὁποῖος ὀφείλεται μόνον καὶ μόνον εἰς μίαν ὑπερβολὴν κριτικῆς. Ἡ ὑπερβολὴ κριτικῆς ἀποτελεῖ αὐτοσκοπόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαράδεκτος, ὅταν μάλιστα στρέφεται κατὰ πολιτικῶν προσώπων ἐκτεθειμένων εἰς τόσους κινδύνους, εἰς τόσας περιπετείας, εἰς τόσας δοκιμασίας. Θὰ ἔπρεπεν, ὡρισμένοι ἐκ τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι ἐκδίδουν ἐφημερίδας καὶ ὡρισμένοι ἐκ τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ ἔχουν τὸ ὄνομά των, γράφουν διάφορα σημειώματα, νὰ σκέπτωνται τὶ τραβοῦμεν ἡμεῖς, οἱ ἐκτεθειμένοι διαρκῶς εἰς κινδύνους. Καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε μὲ αὐτὴν τὴν εὐκολίαν, τοὐλάχιστον ἑκατοντάκις, νὰ ἔχῃ γράψῃ ἡ περὶ ἧς πρόκειται ἐφημερὶς τὸ ὄνομα τοῦ κ. Παπαληγούρα, ὁ ὁποῖος ἀξίζει νὰ ἀναφέρεται ὁλογράφως, καθ’ ὃν περικεκομμένον τρόπον τὸν ἀναφέρει. Κύριοι, ἐγνώριζον ἄριστα οἱ κύριοι νομικοὶ τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν εὐσταθοῦσε μήνυσις. Καὶ ὅμως γράφουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα γράφουν. Ἐγνώριζον ἄριστα, καὶ ὤφειλον νὰ γνωρίζουν, τὰ ἄλλα κείμενα, τὰ ὁποῖα παρέδωσεν ὁ κ. Παπαληγούρας, καὶ τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνέγνωσεν ἀπόψε καὶ παρέδωσεν εἰς τὰ πρακτικά. Καὶ ὅμως δὲν τὰ ἐμελέτησαν. Καὶ εἶχον τὸ θάρρος τὸ πολιτικὸν — δὲν θέλω νὰ τὸ ὀνομάσω κατ’ ἄλλον τρόπον — νὰ ἀγορεύουν ὑπεραμυνόμενοι τοῦ ἑαυτοῦ των, ὡς ἐξαιρέτων ἀνδρῶν, διαπνεομένων ὑπὸ ἀντικειμενικότητος καὶ ἀμεροληψίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§46Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§47Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἰς τὸ τέλος θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὑμᾶς νὰ μοῦ κάμετε τὰς ἐρωτήσεις σας, κ. συνάδελφε.

§48Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀπηυθύνατε ἐρώτησιν καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀπάντησις. Εἶναι προσωπικὸν τὸ θέμα.

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ προσωπικὸν θέμα μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ὁμιλίας τοῦ ρήτορος.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα, θὰ περιμένετε νὰ τελειώσῃ πρῶτα ὁ ρήτωρ, καὶ κατόπιν, ἐὰν ἐπιμένετε, θὰ λάβετε τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος.

§51Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ τελειώσῃ ὁ ρήτωρ ἢ μετὰ τὸ τέλος τῆς συζητήσεως; Πότε δίδετε τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος;

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεστήριξα ἄλλοτε, κ. Πρωτοπαπαδάκη τὴν γνώμην νὰ δίδεται ὁ λόγος εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ καὶ σεῖς καὶ ἡ πτέρυξ σας ὑπεστηρίξατε τότε ἀντίθετον γνώμην. Ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου. Ἀποκρυσταλλώσατε καὶ σεῖς τὴν ἰδικήν σας. Ὄχι δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά, κατὰ τὰς περιστάσεις. Παρακαλῶ, κ. Παπαληγούρα, συνεχίσατε.

§53Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ χωρισμὸς τοῦ θέματος.......

§54Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ζητήσω, κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λόγια, διότι δὲν συνηθίζω νὰ ἐνοχλῶ τὴν Βουλὴν εἰς ἰδιαιτέρας συνομιλίας καθ’ ἣν ὥραν αὕτη συνεδριάζει. Τὸν τελευταῖον καιρὸν παρατηρεῖται τὸ ἀπαράδεκτον ἐνταῦτα φαινόμενον, νὰ θίγωνται ἑκάστοτε ἐφημερίδες. Αὐτὴ ἡ τακτική, φρονῶ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ. Καὶ ἐγὼ ἔχω θιγῆ ἐπανειλημμένως ἀπὸ ἐφημερίδας καὶ δὲν ἐξανέστην. Εἰδικῶς δὲ τὴν ἐφημερίδα «Ἑστία», τιμῶ ἐξαιρετικῶς καὶ ἐξόχως. Ἐὰν ἔθιξε τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορα, ἠμποροῦσε νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τρόπον ἄλλον. Ἄς καταθέσῃ μήνυσιν.

§55Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δέν ὑπάρχει ἄλλη περίπτωσις, δι’ αὐτὸ ἐστηλίτευσα τὸ πρᾶγμα. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου δι’ ὅσα εἶπον περὶ τῆς «Ἑστίας», ἀλλὰ δὲν ἔχει συμβῆ ἐφημερὶς νὰ ἔχῃ περικόψει ἑκατοντάκις, πρὸς ὡρισμένον σκοπόν, τὸ ὄνομα ἑνὸς πολιτικοῦ ἀνδρός. Δὲν ἔχει συμβῆ.

§56Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν «Ἑστίαν», ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν ἔχῃ πλήξει ἕνα, εἶναι ὁ ἐκλεκτὸς συνεργάτης μου κ. Θᾶνος Καψάλης. Ἐκ τούτου, ὅμως, δὲν ἔπαυσα νὰ τιμῶ τὴν ἐφημερίδα, ἡ ὁποία ἔχει τὴν παλαιοτέραν ἱστορικὴν παράδοσιν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ἡ ὁποία πάντοτε ὑπῆρξεν ἀνεπηρέαστος εἰς τὴν κρίσιν της καὶ οὐδέποτε ἀπὸ ἄλλους παράγοντας ἐπηρεάσθη.

§57Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐφημερίς πράγματι, ἔχει παράδοσιν, ἀλλὰ πρώτη καλεῖται νὰ τιμᾷ τὴν παράδοσίν της ἡ ἰδία.

§58Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ πρόθεσίς μου εἶναι νὰ κάμω εἰς τὴν παροῦσαν φάσιν ἀφήγησιν αὐστηρῶς ἱστορικὴν βάσει ἐγγράφων. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ κυρίου μηχανολογικοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ Μέγδοβα. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ τὸ 1955, εὑρέθην πρὸ δεσμεύσεων, αἱ ὁποῖαι προέκυψαν, ὅμως, ἀπὸ τὴν διενέργειαν ἑνὸς διαγωνισμοῦ διεθνοῦς. Διότι εἶχε διεξαγάγει διεθνῆ διαγωνισμὸν ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ κατ’ ἀπολύτως ἀδιάβλητον τρόπον εἶχον ἀναληφθῆ ὡρισμέναι δεσμεύσεις τότε. Ποῖαι δεσμεύσεις; Λέγει ἡ προκήρυξις τοῦ διαγωνισμοῦ, ἐν παραγράφῳ 8: «Ὁ ἀνάδοχος θὰ δημοπρατῇ ἐγκαίρως διὰ μυστικῶν προσφορῶν, κατασκευὰς καὶ προμηθείας, μεταξὺ ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ καταλλήλων οἴκων, ἐκτὸς ἐκείνων ἃς ὁ ἴδιος ἐπιθυμεῖ νὰ προμηθεύσῃ, τὰς ὁποίας, ὅμως, δέον εἰδικῶς νὰ μνημονεύσῃ εἰς τὴν προσφοράν του καὶ δι’ ἃς δέν δύναται νὰ ζητήσῃ ὑψηλοτέρας τιμὰς ἀπὸ τὰς τρεχούσας τιμὰς τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς ἢ τῆς χώρας τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἐθνικότητος». (Παράγραφος 8 τῆς Διακηρύξεως Δημοπρασίας τοῦ Μέγδοβα). Πρὸ τῶν ἰδικῶν μου ἡμερῶν, εἶχεν ἐπὶ πλέον ὑπογραφῆ ἡ σύμβασις — πλαίσιον ὑπὸ ταῦ κ. Καψάλη τῆς 6 Ἰουλίου 1954. Ἡ σύμβασις ἐκείνη ὥριζεν εἰς τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4 τὰ ἑξῆς: «Ἄρθρον 2. Ἐν ὄψει τῆς εἰς τὴν Γαλλικὴν Βιομηχανίαν γενομένης τοιουτοτρόπως παραγγελίας, τὸ εἰς τὴν Συμφωνίαν, ἡ ὁποία ὑπεγράφη τὴν 2αν Νοεμβρίου 1953 μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἑταιρειῶν προβλεπόμενον ἀνώτατον ὅριον πιστώσεων, διὰ πρωτοκόλλου μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων, θ’ αὐξηθῇ ἀμέσως κατὰ 0,5 δισεκατομμύρια, θ’ ἀνέλθῃ δηλαδή, ἀπὸ 5,5 εἰς 6 δισεκατομμύρια. Ἐπὶ πλέον, παρισταμένης ἀνάγκης, τὸ ποσὸν τοῦτο, θὰ δύναται ἀκόμη ν’ αὐξηθῇ κατὰ 500 ἑκατομμύρια. Ἄρθρον 3. Ἐκ τοῦ συνολικοῦ ποσοῦ τῶν 6 δισεκατομμυρίων (ἢ ἐνδεχομένως 6,5) τῶν ὡς ἀνωτέρω πιστώσεων, τμῆμα 2 δισεκατομμυρίων, προβλέπεται, ὅτι θὰ διατεθῇ δι’ ὑλικὰ τῆς ἐγκαταστάσεως ἐπὶ τοῦ Μέγδοβα. Ἄρθρον 4. Ἐὰν τὸ σύνολον τῶν εἰς τὸν Μέγδοβα ἀναφερομένων δαπανῶν ὑπερβῇ τὰς ὡς ἀνωτέρω 2.250.000.000 τὸ ἐπὶ πλέον ποσόν, θὰ καταλογισθῇ εἰς τὸ ἐκ 4 δισεκατομμυρίων (ἢ ἐνδεχομένως 4,5 δισεκατομμυρίων), ὑπόλοιπον τῶν πιστώσεων καὶ θὰ ἐξοφληθῇ τμηματικῶς κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς 15ης Ὀκτωβρίου 1953... (Τὸ κείμενον τῆς Συμφωνίας ἐκυρώθη διὰ τοῦ Νόμου 3307)1955 Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως, Τεῦχος Αʹ, Φύλλον 186, σελὶς 1469). Ὁ μεγαλύτερος πολέμιος τῶν γαλλικῶν πιστώσεων, ὅπως γνωρίζετε, ἦτο ὁ κ. Καραβίδας. Ἀπὸ κοντὰ ἦτο ὁ κ. Δημητρακόπουλος καὶ ὁ κ. Γαλάνης. Ἀλλὰ ὅλον τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον δέχεται, ὅτι ἐκάμαμεν ἕνα διαγωνισμὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀναλάβει ὡρισμένας ὑποχρεώσεις. Αὐτὸ τὸ λέγει ὁ νομικὸς σύμβουλος εἰς τὴν συνεδρίασιν, ὡς καὶ ἄλλα μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ χαρακτηριστικὸς εἶναι ὁ διάλογος μεταξὺ τῶν δύο τεχνικῶν: τοῦ κ. Στουπάθη καὶ τοῦ κ. Καραβίδα. Λέγει ὁ κ. Στουπάθης: «ΣΤΟΥΠΑΘΗΣ. Ἐὰν τραπῶμεν εἰς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, τότε ἡ Συμφωνία μὲ τοὺς Γάλλους, δὲν καταπίπτει; ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Ἠθικὴ ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι νὰ ἀγοράσωμεν τὰ μηχανήματα ἀπὸ τοὺς Γάλλους». (Ἀπόσπ. πρακτικῶν συνεδριάσεως 9γ)8.3.2955 τοῦ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η.). Καὶ ὁ κ. Καραβίδας, μὴ ὢν νομικός, εἶχεν εἴπει, ὅτι ἔχομεν «ἠθικὴν ὑποχρέωσιν». Σᾶς εἶπον, προηγουμένως, ὅτι ἔχομεν καὶ νομικὴν καὶ ἠθικὴν ὑποχρέωσιν. Ἠθικὴν διότι εἶχε διενεργηθῆ διαγωνισμός. Καὶ νομικήν, διότι εἴχομεν κατακυρώσει τὸν διαγωνισμὸν καὶ εἴχομεν ὑπογράψει συμφωνίαν. Παρὰ ταῦτα, τὸ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η., ἐπικρατησάσης τῆς γνώμης τῶν κ.κ. Καραβίδα, Γαλάνη καὶ Δημητρακοπούλου, μὲ παρεκάλεσε νὰ δοκιμάσω, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀποδεσμεύσω τὴν Δ.Ε.Η. ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ἀνειλημμένην πρὸ τῶν ἰδικῶν μου ἡμερῶν. Καὶ πράγματι, πιστεύω, ὅτι ὅταν ὑπεγράφοντο αἱ συμφωνίαι, αἱ γαλλικαί, ὀρθῶς ἀνελήφθη ἡ ὑποχρέωσις. Ἀλλ’ ἐπείσθην ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον. Ἠμπορεῖ ἡ πρᾶξις μου νὰ ἦτο παρακεκινδυνευμένη, ἀλλὰ δὲν εἶναι πρᾶξις δυναμένη νὰ διαβληθῇ. Διότι, τοὺς ἀπηλευθέρωσα ἀπὸ μίαν ὑποχρέωσιν καὶ τοὺς ἔδωσα τὸ δικαίωμα νὰ καταφύγουν εἰς τὸν διεθνῆ διαγωνισμόν. Ἐφ’ ᾧ καὶ προεκάλεσα τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ κ. Καραβίδα, λέγοντος εἰς σημείωμά του τῆς 19.3.1955 πρὸς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, ὅτι ἐν συσκέψει γενομένῃ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν μου, τῇ συμμετοχῇ τοῦ Γάλλου Πρέσβεως, «κατωρθώσαμεν νὰ ἀπαγκιστρωθῶμεν εἰς τὸν μέγιστον δυνατὸν βαθμὸν ἀπὸ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας εἴχομεν ἀναλάβει ἀπέναντι τῶν Γάλλων. Συγκεκριμένως, διετηρήσαμεν ἐλευθερίαν εἰς τὴν προμήθειαν μηχανολογικοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἔργου τοῦ Μέγδοβα, διὰ διεθνοῦς δημοπρασίας, ἐπὶ ἴσοις ὅροις». Τί λέγει αὐτὸ τὸ κείμενον; Ὅτι παρέλαβα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ γίνῃ διεθνὴς διαγωνισμὸς καί, ἐν τούτοις, ἔδωσα εἰς τὴν Δ.Ε.Η. ἐλευθερίαν προμηθείας διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Καὶ ταῦτα τὰ ἐπετύγχανα τὴν ἰδίαν ἡμέραν ποὺ περιώριζα τὰς πιστώσεις ἀπὸ 4 εἰς 1½ δισεκατομ. Ἄλλοι «εὔνοια» τοῦ Παπαληγούρα! Καὶ εἶπεν, ὁ κ. Κεφαλληνός, σήμερα — καὶ τὸ γράφουν καὶ οἱ κ.κ. δικαστικοὶ εἰς τὸ πόρισμά των — ὅτι ἡ Δ.Ε.Η., μετὰ μεγάλους ἀγῶνας εἶχε κατορθώσει ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπιτεύγματα. Ποία Δ.Ε.Η.; Καὶ ποῖον ἀγῶνα; Ἡ Δ.Ε.Η. μόνη της ἠγωνίσθη; Ἡ Δ.Ε.Η. πράγματι, ἔκαμεν ὅ,τι ἠδύνατο. Ἀλλά, ἀπὸ τὰ ἴδια σημειώματα τοῦ κ. Καραβίδα, ὁ ὁποῖος ἔγραφε διὰ κάθε συνεδρίασιν καὶ ἕνα σημείωμα, συνάγεται, πῶς ἐκερδήθη ἡ διαπραγμάτευσις. Καὶ δὲν θὰ κατηγορηθῇ ὁ κ. Καραβίδας, ὅτι πρόσκειται εἰς τὸ Κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Ἀλλά, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, υἱοθετεῖ τὴν κατάθεσιν τοῦ κ. Πεζοπούλου καὶ λέγει, ὅτι ἐγὼ ἀντέδρων εἰς τὰς Γαλλικὰς πιστώσεις ἐκείνην τὴν ἐποχήν, ἐκ προσωπικῆς ἀντιπαθείας πρὸς τὸν ἀγαπητὸν Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν. Καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐκείνην τὴν ἐποχήν, ὑπῆρξε μεταξὺ ἡμῶν ὀξύτης, ὡς ἔχει σημειωθῆ ὀξύτης μεταξὺ τῶν πλείστων πολιτικῶν ἀνδρῶν, κατὰ καιρούς, ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλά, ἡ ὀξύτης αὐτή, δὲν ὑπῆρχε πλέον τὸ 1956, οὔτε τὸ 1957. Καὶ παρὰ τὴν οἱανδήποτε ὀξύτητα, δὲν εἶμαι τόσον μωρός, ὥστε νὰ χειρισθῶ θέμα ἐθνικῆς σημασίας, μὲ αὐτὸ τὸ κριτήριον. Καὶ πέραν αὐτοῦ, πάντοτε ὑπεστήριξα — διότι ἐγὼ εἰσηγήθην τὴν κύρωσιν τῶν πρωτοκόλλων Μαρκεζίνη — ὅτι τὰ πρωτόκολλα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ κυρωθοῦν καὶ ὅτι διὰ τῶν χρημάτων τῶν ἐξασφαλισθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἐπετεύχθη ἡ κατασκευὴ τοῦ Μέγδοβα. Βεβαίως, δέ, ἐν συνεχείᾳ καὶ διὰ τῆς προσπαθείας τοῦ κ. Καψάλη καὶ τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, καί, ἐπιτρέψατε νὰ εἴπω καὶ ἐμοῦ. Ἀλλά, πολὺ περισσότερον ἐπετεύχθη ἡ κατασκευὴ τοῦ Μέγδοβα, διὰ τοῦ μόχθου τῶν Ἑλλήνων τεχνικῶν, τοὺς ὁποίους ἐξεχάσαμεν. Διότι, ἐνδέχεται καὶ μεταξὺ αὐτῶν, νὰ ὑπάρχῃ κάποια κακὴ ἐξαίρεσις, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ὁλόκληρος ὁ τεχνικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος εἰργάσθη ἐντίμως διὰ νὰ γίνῃ ὁ Μέγδοβας καὶ διὰ νὰ γίνουν ἐν γένει τὰ ἔργα. Αὐτὸν τὸν τεχνικὸν κόσμον, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλεται τιμὴ μεγάλη, δὲν λησμονῶ. Καὶ τὸν Μέγδοβα ἔπρεπε — ἀντὶ νὰ τὸν ἔχωμεν λασπώσει, λόγῳ πολιτικῆς ἀντιδικίας — νὰ τὸν ἔχωμεν προβάλει ὡς πρότυπον ἔργου καὶ νὰ τὸν ἐπιδεικνύομεν μὲ ὑπερηφάνειαν. Ὄχι μὲ ὑπερηφάνειαν συνδεομένην πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς Βιομηχανίας καὶ Συντονισμοῦ, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀλλὰ πρὸς τοὺς Ἕλληνας τεχνικούς, οἱ ὁποῖοι ἐμόχθησαν καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων, διεθνοῦς φήμης ἐπιστήμων, εὑρίσκεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἰδική σας αὐθεντία, κ. Ρουσσόπουλε, ἔχει ἀμφισβητηθῆ, σᾶς πληροφορῶ. Ὁ κ. Ρουσσόπουλος, ὡς γνωρίζετε, δὲν εἶναι ἁπλῶς διαπρεπέστατος εἰς τὰ γενικὰ θέματα τῆς στατιστικῆς, ἀλλὰ ἔχει ἀσχοληθῆ καὶ μὲ τὰ σεισμικά. Μέθοδοί του δὲ ἐφαρμόζονται καὶ εἰς τὴν Ἰαπωνίαν. Καὶ πέραν αὐτοῦ, ὑπῆρξε διὰ τὸ φράγμα σύμβουλος καὶ ἕνας ἄλλος διεθνοῦς κύρους, ἐπιστήμων, ὁ κ. Στούκι. Τὸ ἄθροισμα τῆς αὐθεντίας Ρουσοπούλου καὶ Στούκι, συνεζητήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ ἠρωτήθησαν οἱ μάρτυρες, ἐὰν θὰ ἔπρεπεν ὁ συντελεστὴς ἀσφαλείας ἀντισεισμικότητος νὰ εἶναι 4 ἢ 2, ὡσὰν νὰ ἔπρεπε νὰ διορθώσω ἐγὼ τὸν κ. Ρουσόπουλον καὶ τὸν κ. Στούκι. Καὶ ἂν ἤξερα, τί θὰ πῇ 4 καὶ 2 ἀντισεισμικότητος, ὅπερ, ἐπαναλαμβάνω, οὔτε ἐγνώριζα, οὔτε γνωρίζω, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω— διότι καὶ ὁ κ. Ρουσόπουλος, σχεδὸν ἐγήρασε διὰ νὰ τὰ μάθῃ — διατί τὰ ἐρωτήσατε αὐτά; Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐπλανήθησαν αἱ κορυφαὶ αὐταί, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πταῖσμα τοῦ Ὑπουργοῦ; Νὰ τηλεφωνήσω καὶ νὰ εἴπω εἰς τὸν Παπαλεονάρδον, ὄχι τὸν Ρουσόπουλον, ὄχι τὸν Στούκι; Ἀλλά, ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ θέμα τοῦ μηχανολογικοῦ ἐξοπλισμοῦ. Ἀφοῦ ἐξησφαλίσαμεν ὑπὲρ τῆς Δ.Ε.Η. αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν, ἐπαύσαμεν νὰ εἴμεθα Ὑπουργοὶ καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, διότι δὲν μετέσχομεν τῆς πρώτης Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Ὅταν δὲ μετείχαμεν καὶ οἱ δύο τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς 4.1.56, ὁ κ. Πεζόπουλος, ἐπρότεινε νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἡ ὑπὸ τῶν Παπαληγούρα καὶ Πρωτοπαπαδάκη ἐξασφαλισθεῖσα διαδικασία προμηθείας. Ἀλλὰ νὰ πάρωμεν τὰ μηχανήματα ἀπὸ τοὺς Γάλλους καὶ ἐν περιπτώσει διαφορᾶς, νὰ κρίνῃ τὸ Πρωτοδικεῖον Ζυρίχης. Ἡ πρότασις αὐτὴ συνεζητήθη εἰς τρεῖς συνεδριάσεις. Δὲν ἐνθυμοῦμαι τὰς ἡμερομηνίας τῶν συνεδριάσεων αὐτῶν. Ἐνθυμοῦμαι μόνον τὴν τελικὴν ἡμερομηνίαν, τὴν 15.2.1956. Τὴν 15.2.1956 λαμβάνεται, λοιπόν, ἀπόφασις ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, παμψηφεί, περὶ υἱοθετήσεως τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πεζόπουλος καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ προμηθευώμεθα τὸ ὑλικὸν ἀπὸ τοὺς Γάλλους, εἰς περίπτωσιν δὲ διαφωνίας, διὰ τὰς τιμάς, θὰ καθίσταται διαιτητὴς τὸ Πολυτεχνεῖον τῆς Ζυρίχης. Μετέσχον εἰς τὴν λῆψιν αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως, ποῖοι «ἀνήλικοι»; Ποῖοι οὐδὲν περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων γνωρίζοντες; Ποῖοι, μὴ χρησιμοποιούμενοι ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως; Ὁ Δ. Γαλάνης, ὁ Α. Δημητρακόπουλος. Διατί ἐμνημόνευσα αὐτοὺς τοὺς δύο; Διότι σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ 1955 αὐτοὶ οἱ δύο εἶχον χαλάσει τὸν κόσμον, μαζὶ μὲ τὸν κ. Καραβίδαν, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀπαγγίστρωσις καὶ ἡ ἀπελευθέρωσις, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐπιτύχει. Τί συνέβη, ἐν τῷ μεταξύ, καὶ ἤλλαξαν γνώμην; Διότι εἶναι γεγονός, ὅτι ἤλλαξαν γνώμην. Καὶ κατὰ τοῦτο, τὰ ἀναγραφόμενα ἀκόμη καὶ ἐν τῷ πορίσματι τῆς ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι, ἐκ παραδρομῆς, ἐσφαλμένα. Ὑπάρχουν δύο ἐκδοχαί. Ἡ μία εἶναι, ὅτι τοὺς «παρεπλάνησε» καὶ τοὺς «παρέσυρεν» ὁ κ. Πεζόπουλος. Ἡ ἄλλη εἶναι, ὅτι ἐξετίμησαν, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐνδιαθέτου βουλήσεως τοῦ κ. Πεζοπούλου, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ συζητήσω — ὅταν ἐπλησίαζε πλέον ἡ ὥρα τῆς ἐφαρμογῆς, ὅτι ἦτο προτιμότερον νὰ εἴμεθα πιὸ σίγουροι καὶ ἐδιάλεξαν αὐτὴν τὴν ὁδόν. Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, τῆς ἐνδιαθέτου βουλήσεως τοῦ κ. Πεζοπούλου, πονηρᾶς ἢ μή, εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη παμψηφεί. Καὶ εἶναι γεγονός, ὅτι συνέπραξαν εἰς ταύτην καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκ συστήματος, ἀντετίθεντο εἰς τὰς Γαλλικὰς πιστώσεις. Ἤθελαν τὸν διεθνῆ διαγωνισμὸν καὶ ὁ κ. Γαλάνης καὶ ὁ κ. Δημητρακόπουλος— μὴ βρέφη, μὴ ἀνειδίκευτοι, γνωρίζοντες, βεβαίως, τὸ θέμα. Ἀφοῦ τελειώνει αὐτὴ ἡ ἱστορία, τὴν 17ην Φεβρουαρίου, ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις τῆς Δ.Ε.Η. ἀνακοινώνει εἰς τὴν OL–CO τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν. Καὶ ἐγὼ γίνομαι Ὑπουργός, ἐὰν δὲν πλανῶμαι, τὴν 1ην ἢ 2αν Μαρτίου. Παραλαμβάνω αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἔπρεπε νὰ καθιερώσω τὸ ἑξῆς: Δευτέραν, Τετάρτην καὶ Παρασκευήν, παραλαμβάνομεν μηχανήματα ἀπὸ τοὺς Γάλλους, ἄνευ διαγωνισμοῦ καὶ Τρίτην, Πέμπτην καὶ Σάββατον κάμνομεν διεθνῆ διαγωνισμόν. Ἄλλωστε, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, σοβαρὰ ἐπιχειρήματα, οἱ σοβαροὶ ἐκεῖνοι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν σοβαρωτάτην αὐτὴν ἀπόφασιν περὶ τῶν μηχανημάτων, εἶχον ὁπωσδήποτε. Ποῖα ἦσαν τὰ ἐπιχειρήματα; Διετήρουν ἀκόμη τὴν ἀνάμνησιν τοῦ διαγωνισμοῦ, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου τοῦ Μέγδοβα, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχεν ἀποτύχει, ἐὰν ὁ κ. Μαρκεζίνης, δὲν εἶχε ἐπιτύχει προηγουμένως τὰς Γαλλικὰς πιστώσεις. Ἀφοῦ καὶ οἱ δύο συμμετέχοντες Ἀμερικανικοὶ οἶκοι, δὲν εὗρον τὴν χρηματοδότησιν. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἀκόμη λόγον: Διότι ἐστηρίχθησαν τὰ μέλη τοῦ Δ.Σ. εἰς τὴν αὐθεντίαν τοῦ Πολυτεχνείου τῆς Ζυρίχης. Καί, πράγματι, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ διαιτησία ἐκείνη ἀπεδεικνύετο ἐκ τῶν ὑστέρων — θὰ τολμήσω νὰ εἴπω τὴν λέξιν — ἔντιμος, διότι δὲν ὑπῆρξε καὶ λυποῦμαι διὰ τὴν βαρεῖαν ἔκφρασιν, ἀλλὰ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη κακή, ἐὰν ἡ διαιτησία ἀπεδεικνύετο ἔντιμος, θὰ ἁπλουστεύετο εἰς μέγιστον βαθμὸν ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου. Αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα ἴσχυσαν διὰ τὰ μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Τοὐλάχιστον, ἔτσι κατέθεσαν, ἐξετασθέντες καὶ ἀπὸ σᾶς, κ.κ. τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀπὸ τοὺς τρεῖς δικαστικούς. Ὁ Πρύτανις τοῦ Πολυτεχνείου τῆς Ζυρίχης, μετὰ τὴν λῆψιν τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Δ.Ε.Η., ὁρίζει διαιτητὴν ἕνα καθηγητήν, τὸν κ. Μπάουερ. Ὁ διαιτητής, αὐτός, ὑπῆρξε χείριστος διαιτητής, ἀνεκδιήγητος διαιτητής. Ὅλες τὶς τιμὲς — σχεδὸν ὅλες, πλὴν μιᾶς–δύο ἐξαιρέσεων — τῶν μηχανημάτων τῆς OL–CO, τὶς ἐξετίμησεν ὡς εὐλόγους, ἐνῷ πράγματι, δὲν ἦσαν τοιαῦται. Οἱ Γάλλοι ἦσαν κατωχυρωμένοι ἀπὸ τὴν διαιτησίαν τοῦ εἰρημένου καθηγητοῦ. Προεβλήθη, ὅμως, τὸ ἑξῆς νομικὸν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ, νὰ παρακολουθήσετε: Ἡ ἀπόφασις — λέγει τὸ ἐπιχείρημα — τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Δ.Ε.Η. ἦτο νὰ ὁρισθῇ διαιτητὴς τὸ Πολυτεχνεῖον τῆς Ζυρίχης, καὶ ὄχι ὁ ὑπὸ τοῦ Πρυτάνεως ὁριζόμενος διαιτητής. Κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ δικαίου, ὁ διαιτητής, καὶ ὁ πραγματογνώμων, δὲν δύναται νὰ ὑποκαταστήσῃ ἑαυτὸν εἰς τὸ ἔργον του, λόγῳ τῆς συνδεδυασμένης μὲ τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ ἔργου ἐμπιστοσύνης. Τὸ πολὺ–πολὺ — λέγει — τὸ Πολυτεχνεῖον τῆς Ζυρίχης, θὰ ἠδύνατο νὰ ὁρίσῃ, ἐὰν ἐπετρέπετο τοιαύτη ὑποκατάστασις, τὸν διαιτητὴν καὶ ὄχι ὁ Πρύτανις. Τὸ Πολυτεχνεῖον τῆς Ζυρίχης, ἐκτελεῖ, ἀναλαμβάνει διεθνεῖς διαιτησίας, ὅπως γνωρίζουν ὅλοι οἱ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τεχνικοί, συνηθέστατα. Εἶναι παγκοσμίου φήμης Πολυτεχνεῖον, εἰδικευμένον εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς διαιτησίας. Καὶ τὸ Πολυτεχνεῖον ἔχει κανονισμόν. Ὅποιος, λοιπόν, λέγει, ὅτι προσφεύγει εἰς τὴν διαιτησίαν τοῦ Πολυτεχνείου τῆς Ζυρίχης, δὲν ἐννοεῖ, βέβαια, ὅτι θὰ συνέλθουν οἱ 250 καθηγηταὶ — δὲν ξεύρω πόσοι εἶναι — τοῦ Πολυτεχνείου τῆς Ζυρίχης, ἐν τῷ συνόλῳ των (καὶ ὁ Γεωμέτρης καὶ ὁ Ὑδρολόγος καὶ ὁ Μεταλλειολόγος καὶ ὁ ἐπὶ τῶν καυσίμων), διὰ νὰ ἀποφανθοῦν, περὶ τοῦ ποῖον θὰ ὁρίσουν διαιτητήν, ἢ νὰ ἀποφανθοῦν, διὰ τὰ ἰδικά μας μηχανήματα. Ἀλλά, πέραν αὐτῶν, ἡ Δ.Ε.Η., εἶχε, διὰ τῆς ἀλληλογραφίας, ἀναγνωρίσει τὸν κ. Μπάουερ, ὡς διαιτητήν. Αὐτὰ εἶναι τὰ νομικὰ ἐπιχειρήματα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Πεζόπουλος, κατὰ τὴν ἀλληλογραφίαν μετὰ τοῦ Πολυτεχνείου, ἀνέλαβε μερικὰς προσθέτους ὑποχρεώσεις, κατὰ παράβασιν ἀποφάσεως τοῦ Δ. Συμβουλίου, ὡς καὶ ἐγώ, ἐκ τῶν ὑστέρων κρίνω, φρονῶ. Ἀλλὰ ὑπάρχει κανεὶς ἀπὸ σᾶς, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ διανοηθῇ, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ εἰς ἐκτέλεσιν ἀποφάσεως τοῦ Δ. Συμβουλίου, γραφομένη ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ἐπιστολὴ πρὸς τὸ Πολυτεχνεῖον, ἡ ἀλληλογραφία τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, θὰ πρέπει νὰ θεωρῆται ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν, τὸν ἀσκοῦντα τὴν ἀνωτάτην ἐπὶ τῆς Δ.Ε.Η. ἐποπτείαν; Τί ἤμουν ἐγώ; Γραμματεύς, Τμηματάρχης τοῦ κ. Πεζοπούλου ἢ Ὑπουργὸς Βιομηχανίας; Συνεζητήθη, πράγματι, τὸ θέμα καὶ ἐνώπιον τοῦ Δ.Σ. Ἀλλὰ καὶ ὅταν συνεζητήθη, κανεὶς δὲν εἶπεν, ὅτι ὑπῆρχε δόλος τοῦ κ. Πεζοπούλου εἰς ὅλην τὴν ὑπόθεσιν. Οὐδεὶς κατήγγειλεν, εἰς τὸν Ὑπουργόν, ποτὲ τοιοῦτον πρᾶγμα. Ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας, τὰς νομικάς, ἀλλὰ καὶ τὰς πραγματικὰς συνθήκας περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσω παρακάτω, οὐδεὶς δύναται νὰ ψέξῃ τὸ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η., τὸ ὁποῖον εἶχεν πάρει μίαν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν περιέγραψα προηγουμένως, καὶ τὸ ὁποῖον ἀφοῦ τὴν ἐπῆρεν, ἀφοῦ εἶχε τὴν τύχην νὰ πέσῃ εἰς κακὸν διαιτητήν, διεξήγαγε μετὰ τῶν Γάλλων διαπραγματεύσεις, πρὸς μείωσιν τῶν τιμῶν. Τί ἄλλο νὰ ἔκαμεν; Αὐταὶ αἱ διαπραγματεύσεις ἦταν τεχνικωτάτου χαρακτῆρος. Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας, τότε, ἐγώ, οὔτε νομικῶς ἦτο ἐπιτετραμμένον, οὔτε πρακτικῶς ἦτο ἐφικτόν, νὰ παρακολουθήσῃ τὰς διαπραγματεύσεις ἐκείνας. Ἀλλοίμονον, ἐὰν ἠσχολούμην — καὶ στηριζόμενος εἰς ποίους τεχνικοὺς θὰ ἠσχολούμην; — ἀλλοίμονον, λέγω, ἐὰν ἠσχολούμην μὲ διαπραγματεύσεις, σχέσιν ἐχούσας μὲ τὸν προσδιορισμὸν τῆς εὐλόγου τιμῆς, ποικιλωτάτων μηχανημάτων. Κατηρτίσθησαν διὰ τοῦτο ἐπιτροπαί, ἐξ ἐμπειρογνωμόνων τῆς Δ.Ε.Η., εἰς ἃς μετεῖχον καὶ καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου. Καὶ ἐγένοντο διαπραγματεύσεις, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ὁποίων εἰσήγετο ὑπὸ μορφὴν προτάσεως εἰς τὸ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η., διὰ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ καὶ ὑπ’ εὐθύνην του, ὅπως ἔπρεπε καὶ νὰ γίνεται καὶ τὸ Δ.Σ. ἀπεφάσιζε τελικῶς περὶ πάντων. Εἰς μίαν καὶ μόνην περίπτωσιν ἀνεμίχθην, εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, καὶ δὴ ἕνα καὶ ἥμισυ ἔτος ἀφοῦ τὸ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η. εἶχε παραιτηθῆ τοῦ δικαιώματος τοῦ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὁ ἴδιος εἶχον ἐξασφαλίσει. Ἠναγκάσθην νὰ ἀναμιχθῶ διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: «Ἐπρόκειτο περὶ τῆς προμηθείας 2 γεννητριῶν. Δὲν ἐπετεύχθη συμβιβαστικὴ λύσις. Τὸ Δ.Σ. ἀπεφάσισε τὴν προκήρυξιν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο ἀντέκειτο εἰς ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις τῆς Δ.Ε.Η., ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε ὅλοι σας, ἢ τοὐλάχιστον οἱ νομικοί. Ἐφ’ ᾧ καὶ ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Γαλλίας, ἐπέδωσεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, τὸν Ἰούλιον 1957, ρηματικὴν διακοίνωσιν, διαμαρτυρόμενος καὶ λέγων, ὅτι παραβιάζομεν τὰ συμπεφωνημένα. Ἐπισκέπτεται καὶ τὸν τότε Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ κ. Χέλμην καὶ τοῦ λέγει τὰ αὐτά. Ἐπισκέπτεται καὶ ἐμέ, Ὑπουργὸν ὄντα τότε τοῦ Ἐμπορίου καὶ τῆς Βιομηχανίας. Ὁπότε ἀναγκάζομαι, φυσικά, νὰ συγκαλέσω μίαν σύσκεψιν, ὑπὸ τὴν Προεδρίαν μου, εἰς ἣν συμμετέσχε καὶ ὁ Γάλλος Πρεσβευτὴς καὶ εἰς ἣν ἀντεπροσωπεύθη ἡ Δ.Ε.Η. διὰ συμβούλων της — δὲν ἐνθυμοῦμαι ποίων — καὶ στελεχῶν. Καὶ τότε ἔδωσα μίαν, κατ’ ἀνάγκην, Σολομώντει, συμβιβαστικὴν λύσιν, ἐπ’ αὐτοῦ, τοῦ μικρᾶς τάξεως μεγέθους θέματος, ἐν σχέσει μὲ τὰ συζητούμενα μεγέθη. Ἡ συμβιβαστικὴ λύσις, ἐτέλει, βεβαίως, ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ἐγκρίσεως αὐτῆς ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου. Ὁ συμβιβασμός, κύριοι, γίνεται παμψηφεὶ δεκτὸς ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. Ἀλλὰ τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὁ Γάλλος Πρέσβυς, ἐπισκέπτεται τὸν κ. Γουναράκην καὶ τοῦ λέγει, ὅτι ἔγινε μία παρεξήγησις εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ — αὐτὸ εἶναι τὸ περίφημον θέμα τῶν 32 χιλιάδων δολλαρίων — καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν ἐπὶ τοῦ κειμένου, ὡς τοῦτο τὸ παριστάνετε σεῖς, διότι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐγράψατε σεῖς, ὅτι τάχα τὰ συνεφωνήσαμεν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ, δὲν ἐφαρμόζονται ἐν Γαλλίᾳ, ἀντίκεινται εἰς παγίους κανόνας τῆς πιστοδοτικῆς μας πολιτικῆς. Ἡ προκύπτουσα ἐκ τῆς διαφόρου ἑρμηνείας διαφορὰ ἦτο 32.000 δολλάρια. Ὁ κ. Γουναράκης καὶ ὁ κ. Πεζόπουλος, καὶ ἡ ὑπηρεσία, μὲ ἐπισκέπτονται. Καὶ τότε, ἐγώ, ἔδωσα τὴν ἑξῆς συμβουλήν, τὴν ὁποίαν ὁ καθένας ἀπὸ σᾶς θὰ ἔδιδεν: Ὅταν κανεὶς ἐκτελῇ ἕνα ἔργον 28 ἑκατομ. δολλαρίων, βεβαίως, ἔχει ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι θὰ ἀναγκασθῇ νὰ κάμῃ ὑποχωρήσεις, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκτελέσεως καὶ 32 καὶ 132 καί, ἂς εἴπω, καὶ 232 καὶ πολὺ περισσοτέρων χιλιάδων δολλαρίων. Ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ρεαλισταί. Καὶ στέλλω τὴν γνώμην μου συννόμως, συμφώνως δηλαδὴ πρὸς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ σχετικοῦ Κανονισμοῦ πρὸς τὸ Δ.Σ., ἔχουσαν οὕτω: «Βεβαίως, αὐτὸ εἶναι ζήτημα τοῦ Δ.Σ., διότι ἀναμφισβητήτως, τὸ Δ.Σ., θὰ ἀποφασίσῃ, ἀλλὰ καίτοι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι, ὅ,τι ἐγράφη εἰς τὸ χαρτί, αὐτὸ εἶχον εἴπει οἱ Γάλλοι (καὶ ἂν ὑπάρχῃ παρανόησις εἶναι ἐκ μέρους των), ἐν τούτοις, εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι, ἐὰν πρόκειται μόνον διὰ 32.000 δολλάρια, δὲν πρέπει νὰ σπάσῃ ἡ συνεννόησις. Καὶ προσέθεσα, ὅτι πρέπει νὰ δηλωθῇ εἰς τοὺς Γάλλους, ὅτι εἶναι φανερὰ ἡ κακή των θέλησις, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν διὰ τὸ μέλλον». Διατί ἀπεφάσισα νὰ κάμω αὐτὴν τὴν ὑποχώρησιν; Θὰ σᾶς εἴπω διατί τὴν ἔκαμα, ἀναγινώσκων τὴν γνώμην τοῦ μόνου μειοψηφήσαντος. Ὁ μόνος μειοψηφήσας, ἦτο ὁ κ. Α. Δημητρακόπουλος, ὁ ὁποῖος εἰς τὸν συμβιβασμόν, ἦτο σύμφωνος. Ἐθεώρησεν, ὅμως, ὅτι τὸ «παράκαναν» οἱ Γάλλοι μὲ τὰ 32 χιλιάδες δολλάρια. Ἰδοὺ ἡ γνώμη του, ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τοῦ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η. τῆς 6.8.57: «Νομίζω, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς αὐτὸ (ἐννοεῖ τὴν ἀπόρριψιν τῆς ἀξιώσεως τῶν 32 χιλιάδων δολλαρίων), ἀντιμετωπίζοντες καὶ τὸ ἐνδεχόμενον, τὸ ὁποῖον ὑπαινίσσονται, τῆς διαιτησίας, ἀκόμη καὶ τὸ ἐνδεχόμενον τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ γενικοῦ ἀναδόχου. Ἀλλὰ αὐτὸ θὰ σημάνῃ καὶ μίαν καθυστέρησιν. Θὰ εἶναι περιπέτεια διὰ τὴν Δ.Ε.Η., ἀλλὰ ἐὰν φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, θὰ εἶναι ἡ τελευταία περιπέτεια, ἐν σχέσει πρὸς ὅσας μέχρι τοῦδε ἀντεμετωπίσαμεν καὶ θὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἀκόμη, τὶς οἶδε, ἀπὸ ἕνα ἀνάδοχον, ὁ ὁποῖος, ἀντὶ νὰ ὑποστηρίζῃ τὰ συμφέροντα τοῦ ἐργοδότου, ὑποστηρίζει τὰ συμφέροντα ἑνὸς ἄλλου». Ὥστε, ὁ κ. Δημητρακόπουλος, δέχεται ὁ ἴδιος, ὁ μόνος μειοψηφήσας, ὅτι ἐπηγαίναμεν, ἐνδεχομένως, εἰς διαιτησίαν, ὅτι θὰ ἐπηγαίναμεν εἰς ἀντικατάστασιν γενικοῦ ἀναδόχου, καὶ ὅτι πάντως, θὰ προεκαλεῖτο καθυστέρησις. Αὐτὰ τὰ λέγει ὁ μειοψηφήσας. Ἀλλά, ποῖος θὰ ἦτο, ἂν δὲν συμβιβαζόμεθα, ὁ διαιτητής; Ὁ διαιτητὴς θὰ ἦτο κατὰ τὴν βασικὴν σύμβασιν, ὁ ὑπὸ τοῦ Ἑλβετικοῦ Ἀκυρωτικοῦ διοριζόμενος. Θὰ ἐπηγαίναμεν, λοιπόν, εἰς τὸ Ἑλβετικὸν Ἀκυρωτικὸν καὶ θὰ ἐλέγαμεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Πολυτεχνείου τῆς Ζυρίχης, δὲν εἶναι καλή. Ἀλλ’ ἂς παραδεχθῶμεν, πρὸς στιγμήν, ὅτι θὰ ἐκερδίζαμεν τὴν διαιτησίαν. Πόσον χρόνον θὰ ἐχάναμεν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀλλάξωμεν γενικὸν ἀνάδοχον; Νὰ τὸν ἀλλάξωμεν πότε, παρακαλῶ; Τὸν Αὔγουστον τοῦ 1957, ὅταν εἶχον τελειώσει ὅλαι αἱ προπαρασκευαστικαὶ ἐργασίαι καὶ τὸ ἔργον ἤρχιζε νὰ «φουντώνῃ». Καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ λάβω ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ἐρωτήματος: ποῖος θὰ ἐπλήρωνε τὴν ἐπακριβῶς ὑπολογίσιμον μέχρι καὶ τῆς τελευταίας δραχμῆς, ζημίαν τῆς Δ.Ε.Η., ἐκ τῆς μὴ πωλήσεως ρεύματος, ἐὰν ἀνεβάλετο ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου, ἕνεκα τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ γενικοῦ ἀναδόχου, διὰ τρεῖς ἔστω μῆνας μόνον; Ἀλλὰ θὰ ἀνεβάλετο δι’ ἓν ἔτος καὶ πλέον, διότι θὰ εἴχαμεν δίκας, θὰ εἴχαμεν διαγωνισμούς. Ποῖος, λοιπόν, θὰ ἐπλήρωνε τὴν βεβαίαν καὶ μέχρι δραχμῆς ὑπολογίσιμον, λόγῳ τῆς καθυστερήσεως, ζημίαν τῆς Δ.Ε.Η.; Καί, πέραν αὐτοῦ, ποῖος θὰ ἐπλήρωνε τὴν ἀνυπολόγιστον γενικωτέραν ζημίαν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας; Καί, κύριοι, εἰς τὸ κάτω–κάτω, τῆς γραφῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχεσθε μετὰ 8 ἔτη νὰ κρίνετε, κατὰ ποῖα κριτήρια ἔλαβα μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἦτο σύννομος, ἡ ὁποία ἐλήφθη μὲ τὴν συμβουλὴν τῶν νομίμων μου συμβούλων, τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς ἠλεκτρολογίας τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ γενικοῦ γραμματέως, ἀειμνήστου καθηγητοῦ τοῦ Πολυτεχνείου Ἀσκητοπούλου καὶ μὲ σύμφωνον γνώμην τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Δ.Ε.Η., διαφωνοῦντος μόνον τοῦ κ. Δημητρακοπούλου, ὁ ὁποῖος ὅμως, κ. Δημητρακόπουλος, λέγει ὁ ἴδιος εἰς διατύπωσιν τῆς μειοψηφίας, ὅτι θὰ ἐσημειοῦντο, ἐὰν εἰσηκούετο, ὅλα αὐτὰ τὰ δεινά; Εἶναι δυνατὸν τώρα, μετὰ 8 ἔτη, νὰ κρίνετε σεῖς ἐπὶ τῆς οὐσίας; Καὶ πρῶτον, ποίαν κρίσιν, ἐπὶ τῆς οὐσίας, θὰ κάμετε; Ἦτο πολιτική μου ἀπόφασις, ἦτο ἡ γνώμη μου καὶ ἄριστα ἔκαμα νὰ τὴν πῶ καὶ ἄριστα ἔκαμε τὴν συμβουλήν μου νὰ τὴν ἀποδεχθῇ τὸ Δ.Σ. Διότι ἐπληρώσαμεν μὲν 32.000 δολλάρια, ἐκάμαμεν τὸν συμβιβασμόν, ἀλλὰ ἐκάμαμεν καὶ τὸν Μέγδοβα, ἐμπροθέσμως. Τὸν Μέγδοβα, ὁ ὁποῖος πέρυσι, πόσα μᾶς εἴπατε, κ. Μποῦτο, χθές, ὅτι εἶχε παραγωγὴν εἰς κιλοβαττώρας;

§59Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. Τριακόσια ἑξήκοντα ἑπτὰ ἑκατομμύρια κιλοβαττώρας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§60Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ποῖος, λοιπόν, θὰ ἐπλήρωνε τὴν ζημίαν; Ἀλλὰ ἠρώτησεν, ὅταν ἐξηταζόμην, ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐὰν παρετήρησα, ὅτι εἰς τὰ πρακτικά, ὁ κ. Στουπάθης, ὁ ὁποῖος σημειωτέον ἐψήφισεν ὑπὲρ τοῦ συμβιβασμοῦ καὶ τῶν 32.000 δολλαρίων, ἐξέφρασε τὴν δυσφορίαν του. Καὶ τοῦ ἀπήντησα, ὅτι ὁ κ. Στουπάθης, ἔπραξε λαμπρά, διότι ἐδυσφόρησε μέν, ἀλλὰ καὶ ἀπεφάσισεν, ὅπως ἀπεφάσισα καὶ ἐγώ. Διότι, ἐκ τῶν ἐγγράφων προκύπτει, ὅτι δὲν κατειχόμην ἀπὸ ἐνθουσιασμόν. Ἀναμφισβητήτως, εἶπον «νὰ δηλωθῇ εἰς τοὺς Γάλλους, ἡ κακή των πίστις». Ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν ὑποχώρησιν, τὴν ἔκαμα. Ὅταν ὁ κ. Γαλάνης ἐξητάσθη, εἶπε χαρακτηριστικῶς: «Εἰς τὰς μεγάλας συμβάσεις καὶ τὰ μεγάλα ἔργα, αἱ διαφοραὶ μεταξὺ τῶν δύο μερῶν, διὰ νὰ προχωρήσῃ ἕνα ἔργον, λύονται διὰ συμβιβασμῶν». Καὶ ὅποιος ἔχει πεῖραν ἀπὸ κατασκευήν, ὄχι τοῦ Μέγδοβα, πεῖραν τῆς κατασκευῆς, ὄχι μεγάλων βιομηχανικῶν μονάδων, ἀλλὰ πεῖραν τῆς κατασκευῆς ἑνὸς οἰκίσκου, γνωρίζει, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ διαχείρισις ἀκόμη καὶ μιᾶς μικρᾶς ἀστικῆς περιουσίας, χωρὶς τοιούτου εἴδους συμβιβασμούς. Ὄχι ἡ διαχείρισις μιᾶς ἰλιγγιώδους περιουσίας, ὅπως εἶναι ἡ τῆς Δ.Ε.Η. Μολονότι τὸ 1955 εἶχον ἐξασφαλίσει ἐλευθερίαν διὰ τὸν μηχανολογικὸν ἐξοπλισμόν, τὸ 1956, ὅταν δὲν ἤμην Ὑπουργός, ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἀτυχὴς δέσμευσις ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν, μὴ ὢν τεχνικὸς καὶ μὴ ὢν νόμῳ ἁρμόδιος, ἄφησα τὴν ΔΕΗ νὰ προέλθῃ εἰς ὅσους ἠδύνατο συμβιβασμούς. Εἰς μίαν μόνην περίπτωσιν παρενέβην — καὶ εἶναι ἡ μοναδικὴ παρέμβασίς μου — εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ὁλοκλήρου τοῦ ἔργου τοῦ Μέγδοβα — ἐπιτυχεστάτη παρέμβασις. Καὶ γίνεται τώρα συζήτησις περὶ ὑπουργικῆς εὐθύνης διὰ τὸν μηχανολογικὸν ἐξοπλισμόν; Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον εἶναι παραπεμπτικὴ ἡ πλειοψηφία «διὰ παράβασιν καθήκοντος». Λέγουν δὲ ὅτι ἦτο μέγιστος ἐξευτελισμὸς δι’ ἐμέ, ὅτι ἠναγκάσθην νὰ ὑποχωρήσω. Τὶ ἠναγκάσθην νὰ ὑποχωρήσω; Ποῖος ἠναγκάσθη νὰ ὑποχωρήσῃ; Πρῶτον, ἐσκέφθητε ὑπὸ ποίας συνθήκας διαπραγματευτικὰς ἐτέλουν ἐγὼ μὲ τοὺς Γάλλους γενικώτερον; Ἐκάματε, κύριοι τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τοὺς συγχρονισμούς; Δηλαδή, ὅτι τὸν Ἰούνιον–Ἰούλιον εἶχον ἀπορρίψει 20.000.000 δολλάρια καὶ ὅτι τὸν Αὔγουστον συνέβη αὐτὴ ἡ ἀσήμαντος ἐν σχέσει πρὸς τὴν τάξιν τῶν συζητουμένων ἀριθμῶν (τῶν 20.000.000 ἢ τῶν 28.000.000 τοῦ Μέγδοβα) ὑποχώρησις; Ἐκεῖ — εἰς τὰ μικρὰ καὶ ἀσήμαντα ἀπεφάσισα νὰ ἐπιδείξω τὴν «εὔνοιαν»; Ἀπορρίπτω 20.000.000 δολλάρια τὸν προηγούμενον μῆνα καὶ συμβιβάζομαι διὰ 32.000 ἤ, δὲν ἠξεύρω, διὰ 132.000 ἢ διὰ 231.000. Καὶ δυνατὸν νὰ λέγωνται ὑπευθύνως αὐτὰ καὶ εἶναι δυνατόν, ὅταν λέγωνται νὰ κάμωμεν ἔργα; Σεῖς, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε πόσον σᾶς τιμῶ, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, τολμᾶτε ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἐμπρὸς νὰ διαβιβάζετε γνώμας; Ποῖος θὰ τολμήσῃ νὰ διαβιβάσῃ γνώμην ἐὰν θεσπίσωμεν αὐτὴν τὴν ἀνήκουστον ἀρχήν, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τώρα; Δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐζημιώθη ἡ ΔΕΗ κατὰ 40.000.000 δραχμὰς περίπου ἀπὸ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ προμήθεια τοῦ μηχανολογικοῦ ἐξοπλισμοῦ. Δὲν τὸ πιστεύω, διότι ἀπεδείχθη ἐκ συγκρίσεων τῶν κυριωτέρων μηχανημάτων, π.χ. τοῦ ἀγωγοῦ μὲ τὸν τοῦ Ἐδεσσαίου, τῶν ὑδροστριβίλων κ.ο.κ., ὅτι αἱ τιμαὶ ἦσαν εἰς τὰς πλείστας περιπτώσεις εὔλογοι. Βεβαίως ὑπῆρξαν καὶ περιπτώσεις ποὺ ἐνδεχομένως δὲν ἦσαν εὔλογοι. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ ὁ Ὑπουργὸς εὐθύνην διὰ τὴν προμήθειαν διαφόρων μηχανημάτων ἔστω καὶ καζανιῶν, ἐὰν χρειασθοῦν, ἢ δὲν ἠξεύρω ποίων ἄλλων μηχανημάτων. Εἶναι δυνατὸν νὰ συζητοῦμεν μετὰ σοβαρότητος περὶ αὐτοῦ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην; Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν προμήθειαν Παπαδούκα τοῦ 5%. Ἐδῶ θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξητε, διότι οὐδέποτε ἐφανταζόμην, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ ἀνήγετο εἰς τοιαύτην περιωπήν. Ἀλλ’ ἀφοῦ οἱ κύριοι εἰσηγηταὶ τῆς πλειοψηφίας ἐπιμένουν, θὰ ἐπιμείνω καὶ ἐγὼ καὶ θὰ κάμω μίαν πλήρη ἔκθεσιν τῆς ὑποθέσεως. Τὸ ἱστορικὸν τὸ ὑπενθυμίζω διὰ βραχέων. Ὁ κ. Παπαδούκας, Ἕλλην μηχανικός, ἐγκατεστημένος εἰς Λυὼν καὶ Πρόξενος τῆς Ἑλλάδος αὐτόθι, εἶχε λάβει ἐντολὴν ἀπὸ τὸν κ. Πεζόπουλον καὶ τὸν κ. Βιδάλην νὰ ἐπισκεφθῇ ἓν Γαλλικὸν ἐργοστάσιον καὶ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ αὐτὸ τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν τῶν μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα προσέφερον εἰς τὴν ΔΕΗ. Ὅταν ἐπεσκέφθη τὸ ἐργοστάσιον τοῦ εἶπεν — λέγει ὁ κ. Παπαδούκας— ὁ μηχανικὸς τῆς ἑταιρίας ΝΕΡΠΙΚ, ὅτι ἡ μείωσις ἡ αἰτουμένη, εἶναι ἀδύνατος, διότι ἐπιβαρύνονται τὰ μηχανήματα μὲ προμήθειαν 5%, τῆς ὁποίας μέρος παίρνει καὶ ὁ κ. Πεζόπουλος. Ὁ κ. Παπαδούκας διαμαρτύρεται καὶ λέγει, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὁ Πεζόπουλος μὲ ἔστειλεν ἐδῶ διὰ νὰ ἐπιτύχω τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τῶν μηχανημάτων. Τοῦ εἶπεν ὁ ἄλλος, τότε, νὰ πάρωμεν τὴν OL–CO εἰς τὸ τηλέφωνον καὶ θὰ ἴδῃς, ὅτι θὰ τὸ ἐπιβεβαιώσῃ, ὅπερ καὶ ἐγένετο. Καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς OL–CO τὸ ἐπιβεβαιώνει, ὁ δὲ κ. Παπαδούκας εἶπεν, ὅτι ἤκουσε, πάντα ταῦτα, διὰ δευτέρου ἀκουστικοῦ. Παρηκολούθησε, δηλαδή, τὴν μεταξὺ τῶν δύο ἐκπροσώπων τῶν Γαλλικῶν Ἑταιρειῶν συνομιλίαν, διὰ δευτέρου ἀκουστικοῦ. Περὶ τούτου ἐπληροφόρησε τὸν κ. Βιδάλην τὸ 1956 ὁ κ. Παπαδούκας, δὲν ἐνθυμοῦμαι ὅμως ποῖον μῆνα. Ὁ κ. Βιδάλης ἐὰν τὸ εἶπεν, ἢ δὲν τὸ εἶπεν εἰς τὸν κ. Πεζόπουλον, δὲν τὸ γνωρίζω. Δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἰδική μου. Τὸ 1957, τὸν Αὔγουστον, ἔρχεται ἐδῶ ὁ κ. Παπαδούκας καὶ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Βιδάλη, τοῦ ὁποίου ἦτο προσωπικὸς φίλος, συναντᾶ τὸν κ. Πεζόπουλον καὶ τὰ διηγεῖται ὅλα αὐτά. Τὴν ἑπομένην, εἰς τὰς 12 Αὐγούστου 1957, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὁ κ. Πεζόπουλος ἀναφέρει εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ὅσα τοῦ εἶπεν ὁ ἄμισθος Πρόξενος κ. Παπαδούκας. Τὸ Συμβούλιον συζητεῖ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, ἐπὶ 4 συνεδριάσεις. Εἰς τὰς 12 Αὐγούστου, εἰς τὰς 18 Σεπτεμβρίου, εἰς τὰς 6 Νοεμβρίου καὶ εἰς τὰς 11 Νοεμβρίου 1957. Κατὰ τὴν πρότασιν τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ μετάδοσις αὐτῆς τῆς πληροφορίας, τοῦ κ. Παπαδούκα, ὅταν ἐγένετο τὸ 1957, «ἀπεκάλυπτε» σκανδαλώδη προμήθειαν τοῦ κ. Πεζοπούλου. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, ὅμως, δὲν εἶχε τὴν γνώμην αὐτήν. Δὲν ἐθεώρησε, δηλαδή, ὅτι «ἀπεκαλύπτετο» σκάνδαλον. Ἰδοὺ τί λέγει κατὰ τὴν πρώτην Συνεδρίασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, τοῦ ἐπιληφθέντος τοῦ θέματος, ὁ κ. Δημητρακόπουλος: «Εἰς τὴν σκέψιν μου δὲν μὲ ἐπηρεάζει πολὺ ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ κ. Πεζοπούλου, ἡ ὁποία ἠκούσθη πρὸ ὀλίγου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συμβαίνει μὲ τὸν κ. Στουπάθην. Τοιούτου εἴδους γεγονότα καὶ ἐπεισόδια τὰ θεωρῶ πάντοτε φυσικά...».

§61Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἀτυχὴς ἔκφρασις εἶναι τὸ «φυσικά».

§62Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ τὸ ἴδητε, ὅτι τὴν ἐπαναλαμβάνει. Ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος δὲν ἐθεώρησε, βεβαίως, φυσικόν, ὅτι ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς Ἐπιχειρήσεως παίρνει προμήθειαν. Τί ἐθεώρησε φυσικόν; Ἐθεώρησε φυσικόν, ὅτι, ὅταν ἐκτελοῦνται τοιαῦτα μεγάλα ἔργα, ὑπάρχουν πάντοτε τοιαῦται κυκλοφοροῦσαι φῆμαι. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάστασις, τὴν ὁποίαν ἔδωσε κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν, αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος, εἰς τὸ θέμα. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀνέγνωσε χθὲς αὐτὴν τὴν περικοπήν, διότι ἐδιάβασε τὸ Πρακτικὸν τῆς 12 Αὐγούστου, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρεται. Ἁπλῶς τὴν ἐπισημαίνω καὶ τὴν ἐπαναλαμβάνω καὶ τὴν ἑρμηνεύω.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλοῦ εἶναι τὸ θέμα.

§64Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἶμαι σαφέστατος καὶ θὰ ἴδητε ποῦ εἶναι τὸ θέμα. Αὐτὰ εἶπεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος, εἰς τὴν πρώτην Συνεδρίασιν. Τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ κ. Δημητρακοπούλου, ὅμως, ἐπανασυζητεῖται τὸ θέμα. Καὶ ἐπανασυζητεῖται διὰ τελευταίαν φορὰν «παρακαλῶ νὰ ὑπογραμμισθῇ ἡ λέξις «τελευταίαν») τὴν 13ην Νοεμβρίου 1957. Κατ’ αὐτὴν τὴν Συνεδρίασιν λέγει ὁ κ. Δημητρακόπουλος τὰ ἑξῆς: «Εἰς τὰς 23.10.57 συνεζητήθη ἐν Συμβουλίῳ ζήτημα σχετικὸν μὲ παραγγελίας, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀναθέσει εἰς τὴν ΝΕΡΠΙΚ. Ἐξ αὐτοῦ ἔλαβον ἀφορμὴν καὶ ἐνεθυμήθην τὴν ἐκκρεμότητα ἡ ὁποία ὑπάρχει. Βεβαίως, μὲ ἐπηρεάζει τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου πάντοτε, ἡ OL–CO ὑπῆρξεν ὁ αὐθαδέστερος ἀνάδοχος, ἀπὸ ὅσους ἐγνώρισε ποτὲ ὁ τόπος αὐτός... Καὶ ἕνας ἐκ τῶν ἐκπροσώπων τῆς OL–CO χάριν αὐτῆς, ἐπεχείρησε νὰ δυσφημήσῃ εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην τὴν ΔΕΗ, παριστῶν τὸ Δ. Συμβούλιον ὡς ἀκατάλληλον νὰ χειρισθῇ τοιαῦτα ζητήματα. Αὐτὸ ἔγινε, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾶ ἡ μνήμη μου κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν συζητήσεων τῆς συμβάσεως Μέγδοβα. Συνεπῶς, θεωρῶ πολὺ φυσικὸν νὰ εἶπεν ὅσα εἶπεν αὐτὸς ὁ κ. BILLAR (τῆς OL–CO) εἰς τὸν Διευθυντὴν τῆς ΝΕΡΠΙΚ. Αὐτὰ εἶναι ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς 13ης Νοεμβρίου, τὰ τελευταῖα πρακτικά. Τί λέγει δηλαδὴ ὁ κ. Δημητρακόπουλος; Ὅτι τοῦ ἐχρειάσθη ἀφορμὴ διὰ νὰ ξαναθυμηθῇ τὸ θέμα. Τόσον ὀλίγην σημασίαν εἶχεν ἀποδώσει. Καὶ τί ἄλλο λέγει; Δὲν συζητεῖ διὰ τὴν ἐντιμότητα τοῦ κ. Πεζοπούλου, τὴν ὁποίαν ἐκείνην τὴ στιγμὴν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν συζητήσῃ ἄνθρωπος. Τί λέγει; Ὅτι ἔγινεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν OL–CO, τὴν ἐκ συστήματος δυσφημοῦσαν τὸ Δ. Συμβούλιον, πάλιν δυσφήμησις. Αὐτὸ δὲν λέγει; Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καὶ καμμία ἀμφιβολία θὰ σᾶς διαβάσω καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος εἰς τὸ ἴδιον πρακτικὸν τῆς τελευταίας συνεδριάσεως, μὲ τὴν ὁποίαν καὶ ἔκλεισε τὸ θέμα: «Θέλω νὰ διευκρινίσω, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς εἰσηγήσεώς μου δὲν ἦτο οἱονεὶ ὡς εἰσαγγελεὺς νὰ ἐπιδιώκω διαλεύκανσιν ἑνὸς ζητήματος. Ἔκαμα τὴν εἰσήγησίν μου μόνον καὶ μόνον ἐπειδὴ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ ἡ ὑπόθεσις εἶχε καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἐθεώρησα, ὅτι θὰ ἦτο ἐκτεθειμένον τὸ Δ. Συμβούλιον ἐὰν κρατῇ ὑπὸ ἐκκρεμότητα τοιαῦτα γεγονότα. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον ἀναγεγραμμένα εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ Δ. Συμβουλίου ὅσα εἶναι ἀναγεγραμμένα δὲν θὰ ἔκαμα τὴν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα...». Εἶναι δυνατόν, ἀνὴρ τῆς ἐντιμότητος τοῦ κ. Δημητρακοπούλου, τῆς πείρας καὶ τῆς εἰδικότητος τοῦ κ. Δημητρακοπούλου εἰς τὴν κατασκευὴν ἔργων, νὰ ἐφρόνει ἐκείνην τὴν στιγμήν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ καταχρήσεως τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ καὶ νὰ ἀντιδράσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Ἀλλὰ περὶ τίνος συζητοῦν τὰ μέλη τοῦ Δ. Συμβουλίου κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῶν τῶν 4 συνεδριάσεων; Μεταξὺ ποίων λύσεων; Καὶ ποία ἦτο ἡ πρότασις τοῦ κ. Δημητρακοπούλου; Οἱ μὲν λέγουν νὰ πᾶμε εἰς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν, οἱ δὲ κ.κ. Δημητρακόπουλος–Γαλάνης νὰ πᾶμε κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὰς Γαλλικὰς Ἑταιρείας καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν μείωσιν κατὰ τὸ ὡς ἄνω ποσοστόν. Εἶναι δυνατὸν ἄνδρες τῆς σοβαρότητος τῶν μελῶν τοῦ Δ. Σ., τῆς ἐντιμότητος τῶν μελῶν τοῦ Δ. Σ., νὰ ἐθεώρουν, ὅτι ἐπρόκειτο πράγματι περὶ δωροδοκίας τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἐπιχειρήσεως καὶ νὰ ἀντέδρων κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον; Ἀλλὰ μήπως συνέβη μόνον αὐτό; Ἐπεκράτησε γενικωτέρα ἀδιαφορία. Εἴτε κατὰ μίαν ἄποψιν, ἐπλαστογραφήθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς πρώτης συνεδριάσεως, εἴτε κατ’ ἄλλην δὲν ἐπλαστογραφήθησαν, τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐπεκράτησε παρὰ τῷ Συμβουλίῳ βασικῶς ἀδιαφορία. Πράγματι, παρὰ τὸ ὅτι ἤξευραν τὰ μέλη τοῦ Δ. Σ., ὅτι ἀπηυθύνθη τελικῶς ὁ κ. Γουναράκης εἰς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν, κανεὶς δὲν εἶχε τὴν περιέργειαν, μετὰ τὴν 11ην ἢ 13ην Νοεμβρίου, οὔτε νὰ ἐρωτήσῃ κἂν τὸν κ. Γουναράκην ποία ἦτο ἡ ἀπάντησις τῆς Γαλλικῆς Πρεσβείας. Σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς τὸν κ. Δημητρακόπουλον ἐχρειάσθη διὰ νὰ «ἐνθυμηθῇ» τὴν ὑπόθεσιν κάποια «ἀφορμὴ» καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι μεταχειρίζεται δύο φορὲς τὴν λέξιν «φυσικὰ»– «φυσικά». Τοιούτου εἴδους γεγονότα εἶναι «φυσικά».

§65Ι. ΑΛΕΥΡΑΣ. Ἐπὶ τέσσαρας συνεδριάσεις τὸ συνεζήτησαν καὶ τὸ ἐξήτασαν; Εἶναι μία ἀπορία.

§66Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν ἐξέχασαν τὰς τέσσαρας συνεδριάσεις, ἐξέχασαν νὰ ζητήσουν περαιτέρω πληροφορίας...

§67Ι. ΑΛΕΥΡΑΣ. Ἐπιτρέπεται;

§68Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐρωτήσεις θὰ δεχθῶ εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου, ὄχι τώρα. Ἐξέχασαν νὰ ζητήσουν περαιτέρω πληροφορίας, διότι δὲν ἀπέδωσαν σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα. Διότι δὲν ἐνόμισαν, κ. Ἀλευρᾶ, ἁπλούστατα, ὡς προκύπτει ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν καὶ τοῦ ἡμερολογίου τοῦ κ. Δημητρακοπούλου, δὲν ἐπίστευσαν, ὅτι πρόκειται περὶ δωροδοκίας τοῦ Πεζοπούλου, ἀλλὰ περὶ συκοφαντίας. Πάντως εἶναι γεγονὸς μαθηματικῶς ἀποδεδειγμένον, ὅτι τὰ μέλη τοῦ Δ. Σ. δὲν ἐζήτησαν νὰ πληροφορηθῶσι καὶ τὸ γράφουν καὶ οἱ κ.κ. Δικαστικοὶ εἰς τὴν ἔκθεσίν των, μετὰ τὴν 11ην ἢ 12ην ἢ 13ην Νοεμβρίου, τί συνέβη. Εἶναι ἔκδηλον, ὅτι ἂν τὰ μέλη τοῦ Δ.Σ. ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐθεώρουν, ὅτι πρόκειται περὶ ἄλλου τινός, πλὴν συνήθους φήμης, θὰ ἀντέδρων. Ἄλλον καθῆκον θὰ εἶχον καὶ πρὸς ἄλλους θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπευθυνθοῦν. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τῶν καθηκόντων τῶν μελῶν τοῦ Δ. Σ. Θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τῶν καθηκόντων τοῦ Ὑπουργοῦ. Πρῶτον, ἔλαβε γνῶσιν ὁ Ὑπουργός, δηλαδὴ ἐγώ, καὶ πότε; Περὶ τοῦ ἐὰν ἔλαβον ἢ δὲν ἔλαβον γνῶσιν, ὑπάρχουν τὰ ἑξῆς στοιχεῖα. Ὑπάρχει τὸ ἔγγραφον Πεζοπούλου πρὸς τὸν κ. Γουναράκην, ἐν τῷ ὁποίῳ ὁ κ. Πεζόπουλος ἀναφέρει εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον —εἶναι τὸ ἔγγραφον τῆς 29.8.1957 — ὅτι: «Ταῦτα ἀνέφερον εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις συνιστᾶ καὶ αὐτὸς νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν». Δὲν τὸ λέγω αὐτολεξεί.

§69Α. ΣΠΗΛΙΑΚΟΣ. «Ὅστις καὶ συνέστησεν».

§70Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. «Ὅστις καὶ συνέστησε νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν». Δεύτερον, ὑπάρχει μία περίεργος περικοπὴ τῶν πρακτικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν λέγει ὁ κ. Πεζόπουλος —παραδόξως εἰς τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, τρεῖς μῆνας ἀφοῦ εἶχεν εἰσαχθῆ τὸ θέμα εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον—, ὅτι ἐγὼ τοῦ εἶπον: «Ἡ Κυβέρνησις ἐπειδὴ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν προώθησιν τῶν Γαλλικῶν πιστώσεων καὶ ἐν γένει διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν συμφωνιῶν, νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν». Αὐτὸ εἶναι τὸ δεύτερον στοιχεῖον, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ προκύψῃ, ὅτι ἐγὼ ἐγνώριζα τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως. Καὶ θὰ σᾶς ὁμιλήσω τώρα περὶ μιᾶς σειρᾶς συμπτώσεων παραδόξων, ἀφοῦ κάμω τὴν προκαταβολικὴν δήλωσιν, ὅτι αἱ παράδοξοι αὐταὶ συμπτώσεις δὲν μοῦ κάμουν ἐμένα πολὺ μεγάλην ἐντύπωσιν, οὔτε πρέπει νὰ ἀποδώσητε πολὺ μεγαλυτέραν σημασίαν εἰς αὐτάς. Ἀλλὰ πάντως προϋπάρχουν τοιαῦται συμπτώσεις. Πρώτη σύμπτωσις: Τὸ ἔγγραφον, ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ὁποίου λέγει: «Τὰ ἀνωτέρω ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις συνέστησε νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὴν Πρεσβείαν» ἔχει τοῦτο τὸ παράδοξον, ὅτι αἱ τελευταῖαι αὐταὶ δύο σειραὶ εἶναι γραμμέναι προδήλως ἐκ τῶν ὑστέρων μὲ ἄλλην μηχανήν, ἢ ἄλλην ταινίαν μηχανῆς καὶ ὅτι τὸ πρωτότυπον προσκομισθὲν εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ἀποδεικνύει αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον περίεργον. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλο περίεργον. Τὸ ἄλλο περίεργον εἶναι, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ —παρακαλῶ νὰ προσέξητε— ἐγράφοντο καθ’ ὡρισμένον τύπον. Διατί; Διότι αἱ μὲν ἀποφάσεις τοῦ Δ. Σ. κοινοποιοῦνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, κατὰ διάταξιν νόμου, ἐνῷ τὰ πρακτικὰ τοῦ Δ. Σ. δὲν κοινοποιοῦνται. Παραδόξως ὑπάρχει ἀπόφασις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀπόκομμα τῆς ἀποφάσεως τοῦ συνήθους τύπου. Καὶ ἔχετε ἴδει ἑκατοντάδας ἀποφάσεων τῆς ΔΕΗ, κύριοι τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ δὲν ἐκοινοποιήθη εἰδικῶς αὐτὴ ἡ ἀπόφασις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας. Οἱ κύριοι Δικαστικοί, οἱ τρεῖς, ἀναφέρουν ἄλλην μίαν περίπτωσιν, μὴ κοινοποιήσεως, ἢ μᾶλλον ὁ κ. Χαρμπούρης εἰς τὴν εἰδικὴν εἰσήγησιν, ἀναφέρει τὸ θέμα. Καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ προσέξητε, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη περίπτωσις, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν διετυπώθη, δὲν ἐγράφη ἡ ἀπόφασις, κατὰ τὸν συνήθη τρόπον καὶ τύπον. Εἶναι ἡ ἀπόφασις, ἡ σχετικὴ μὲ τὸ περίφημον λάθος τῶν 50 ἑκατομμυρίων φράγκων. Καὶ ἐκεῖ εἶναι βέβαιον δι’ ὅλους ὑμᾶς, κύριοι τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν ἔλαβε γνῶσιν ὁ Ὑπουργός. Καὶ ἐκεῖ, ὅπως παρατηρεῖ ὁ κ. Χαρμπούρης εἰς εἰδικὸν σημείωμα, δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις. Καὶ δὲν ἐκοινοποιήθη καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπόφασις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Αὐτὴ εἶναι ἡ δευτέρα σύμπτωσις. Ὑπάρχει καὶ μία τρίτη σύμπτωσις, ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἀλληλογραφία μὲ τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν δὲν κοινοποιεῖται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, δὲν κοινοποιεῖται εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, δὲν πρωτοκολλεῖται εἰς τὸ Γενικὸν Πρωτόκολλον τῆς ΔΕΗ καὶ μένει ἐνταφιασμένη μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἀποχωρήσεως τῆς παλαιᾶς Διοικήσεως, δηλαδὴ μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Ν. Δ. τοῦ Ἰουνίου 1962. Καὶ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη περίεργος σύμπτωσις. Τὸ Δ.Σ. ἠμπορεῖ νὰ ἀπετελεῖτο, κατὰ τὴν κρίσιν μερικῶν κυρίων, ἀπὸ ἀνδρείκελα. Ἀλλὰ πάντως, ἀπὸ ἐντίμους ἀνθρώπους ἀπετελεῖτο. Πῶς συνέβη ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἔντιμοι ἄνδρες, εἴτε καταθέτοντες ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε ἐνώπιον τῶν δικαστῶν νὰ εἴπουν, ὅτι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν δὲν εἴπομεν τίποτε. Καὶ αὐτὴ μία περίεργος σύμπτωσις. Ὁ κ. Φλαμπουριάρης παρίστατο εἰς τὰς συνεδριάσεις καὶ εἶπε χαρακτηριστικῶς ἐρωτηθεὶς ἀπὸ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς τὸν κ. Καλλίαν: «Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ: Ὡμιλήσατε ποτὲ εἰς τὸν κ. Παπαληγούραν περὶ ἀλληλογραφίας Παπαδούκα μετὰ Βιδάλη περὶ 5% μέχρι τῆς 27ης Ἰουνίου 1962, ὅτε ἠρωτήθητε σχετικῶς; ΜΑΡΤΥΣ: Ὡς καὶ εἰς τὸ ὑπόμνημά μου ἀναφέρω, ἐθεώρησα κακοήθη τὸν ἰσχυρισμὸν περὶ πληρωμῆς 5%. Βεβαίως, ὡς νομίζω, εἰς τὴν φύσιν κάθε ἀνθρώπου ὑπάρχει, μοῦ ἦλθε μία παροδικὴ σκέψις μήπως πρόκειται περὶ ἀληθείας. Μὲ τοιαῦτα δεδομένα τὶ ὁμιλίαν νὰ ἔκαμα μὲ τὸν κ. Παπαληγούραν; (Κατάθεσις κ. Φλαμπουριάρη ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τὴν 9.3.65, σελ. 55). Μὲ τὴν συμπεριφοράν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν τὰ μέλη τοῦ Δ.Σ. ἀποδεικνύεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Φλαμπουριάρης, ὅτι ἐθεώρησαν συκοφαντικὴν κατὰ τὸ περιεχόμενόν της τὴν καταγγελίαν (ὄχι ὅτι ἦτο συκοφάντης ὁ κ. Παπαδούκας, ἀλλὰ ὅτι συκοφάντης ἦτο ἡ OL–CO), ἤ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος, ἀπέβλεπεν ἁπλῶς εἰς τὴν «δυσφήμησιν» τῆς ΔΕΗ. Ὁ κ. Γαλάνης εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπεδόθη πολὺ σοβαρὰ σημασία εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Ὁ κ. Δημητρακόπουλος ἔγραψε περὶ αὐτῆς εἰς τὸ ἡμερολόγιόν του καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν τὸ ἐπροσέξατε, κ. Εἰσηγητὰ τῆς πλειοψηφίας (διότι ἔχει πολὺ μεγαλυτέραν σημασίαν ἐκεῖνο ποὺ ἔγραφε τότε καὶ ὄχι ἐκεῖνο ποὺ καταθέτει τώρα). Καὶ δι’ αὐτό, ἔκανα χρῆσιν παλαιῶν ἐγγράφων καὶ εἶμαι εὐγνώμων πρὸς τοὺς κ.κ. Καραβίδαν καὶ Δημητρακόπουλον ποὺ εἶχον τὴν συνήθειαν νὰ γράφουν. Λέγει ὁ κ. Δημητρακόπουλος εἰς τὸ Ἡμερολόγιόν του: «Ὁ κ. Γ. Πεζόπουλος ἀνέφερεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν συνέχισιν τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν Γαλλικῶν πιστώσεων καὶ σκόπιμον θεωρεῖ τὴν πρὸς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν προσφυγήν. Ἡ πεῖρα μὲ ἐδίδαξε νὰ μὴ δίδω προσοχὴν εἰς τὰς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μεταβιβάσεις πρὸς τὸ Δ.Σ. ἀπόψεων τῆς Κυβερνήσεως ἢ μελῶν αὐτῆς, ἐὰν δὲν ἔχω ἔγγραφα περὶ τούτων στοιχεῖα ἢ ἐὰν δὲν ἔχω ἀκούσει ταύτας ἐκ πρώτης πηγῆς». (Ἀπόσπασμα ἐκ τοῦ ἡμερολογίου τοῦ κ. Α. Δημητρακοπούλου τῆς 29.1.1958). Εἶναι ἀληθές, ὅτι, ἐξεταζόμενος ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Δικαστικῶν ὁ κ. Δημητρακόπουλος εἶπεν, ὅτι ὅταν τοῦ ἐπεδείχθη τὸ ἔγγραφον περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα, τὸ ἔγγραφον τῆς 29 Αὐγούστου Πεζοπούλου πρὸς Γουναράκην, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγώ, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας συνέστησα νὰ πᾶμε εἰς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν, ὅταν εἶδεν αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, τότε μόνον τοῦ ἐπέρασεν ἡ σκέψις, ὅτι μοῦ εἶχον ἀνακοινώσει τὸ θέμα. Καὶ ἐμένα θὰ μοῦ ἐπερνοῦσεν ἡ σκέψις, ἐὰν ἔβλεπα αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, χωρὶς μάλιστα νὰ ἀντιληφθῶ τὴν ἀνωμαλίαν ἐξ ἧς πάσχει. Ἀλλὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Ἐγὼ μὲ τοὺς πλείστους κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μέλη τοῦ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η. τότε, εἶχον ὑπηρεσιακὰς σχέσεις στενωτάτας καὶ μέ τινας κοινωνικὰς ἐπαφάς. Μὲ ποίους; Μὲ τὸν κ. Γαλάνην, μὲ τὸν κ. Πεσματζόγλου. Καὶ νὰ μὴ ἤθελον νὰ ἔχω τοιαύτας συναντήσεις, ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἔχω ὑπηρεσιακὰς συναντήσεις, διότι εἶχον μίαν φορὰν τὴν ἑβδομάδα νομισματικὴν ἐπιτροπήν. Πῶς λοιπὸν δὲν μοῦ εἶπον τίποτε καὶ πῶς δὲν σᾶς ἀνέφερον τίποτε; Μοῦ φαίνεται περίεργον. Ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ νὰ λησμονήσετε ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα ποὺ σᾶς εἶπον. Ἔρχεται τὸ θέμα πρὸς συζήτησιν ὑπὸ τὰς ἑξῆς συνθήκας τὸ 1962 εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Σᾶς ὑπενθυμίζω τὰς περιστάσεις καὶ παρακαλῶ πολὺ νὰ μὲ προσέξετε. Συζητεῖται τὸν Ἰούνιον τοῦ 1962 τὸ Ν.Δ. διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ, μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἐπιστολῶν Φιλαρέτου εἰς τὴν «Ἐλευθερίαν». Εἶναι ἡ στιγμὴ ποὺ ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει ἕνα σκληρὸν διοικητικὸν μέτρον καὶ ποὺ ἔρχεται μὲ τὸ νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 22 Ἰουνίου 1962, ὁ κ. Βαρδινογιάννης μοῦ ἀπηύθυνε τὴν ἑξῆς παράδοξον ἐρώτησιν: Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ἐπιστολὴ τῆς Γαλλικῆς Πρεσβείας, ἡ ὁποία νὰ δηλοῖ περὶ προμηθείας; Ἐγὼ τότε ἀπαντῶ ἐντονώτατα. «Τοιαύτη ἐπιστολὴ δὲν ὑπάρχει καὶ ἐὰν ἔχετε στοιχεῖα πέστε τα». Καὶ ὁ κ. Καψάλης ἐν συνεχεία ἐγείρεται ἐκ τῆς θέσεώς του ἐκείνης καὶ λέγει: «Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ, δώσατε ἐπὶ τέλους πληροφορίας σαφεῖς. Πέστε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὶ «ἐννοεῖτε». Ὁ κ. Βαρδινογιάννης ἐκείνην τὴν ἡμέραν δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ περισσότερα στοιχεῖα. Ἐγώ, βάσει αὐτῆς τῆς ἀορίστου πληροφορίας, δὲν κατώρθωσα νὰ ἀνεύρω τίποτε. Τὴν 26 Ἰουνίου εἰς τὴν ἑπομένην δηλαδὴ συνεδρίασιν (τὴν δευτέραν συνεδρίασιν τῆς ἰδίας ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος), ὁ κ. Μητσοτάκης γίνεται σαφέστερος καὶ μοῦ λέγει: «Γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει ἔγγραφον τοῦ Προξένου τῆς Λυὼν περὶ προμηθείας 5% διὰ τὰ ἔργα τοῦ Μέγδοβα καὶ ὅτι τὸ θέμα συνεζητήθη ἀπὸ τὸ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η. καὶ ὅτι ὑπάρχει πρακτικόν;». Ἐγὼ τοῦ λέγω, δὲν τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ στέλλομεν ἀμέσως, ὁ κ. Ζησάκης, ὁ ὁποῖος ἦτο τότε Ὑπουργὸς Βιομηχανίας καὶ ἐγὼ τὸν Δ)ντὴν τοῦ ἰδιαιτέρου γραφείου τοῦ πρώτου ἐξ ἡμῶν, νὰ τηλεφωνήσῃ εἰς τὸν ἀναπληρωτὴν Γενικοῦ Διευθυντοῦ καθηγητὴν κ. Φλαμπουριάρην καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσῃ περὶ αὐτοῦ. Ἦτο τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἐκείνην τὴν στιγμήν, μὴ γνωρίζοντες τι περὶ τῆς ὑποθέσεως. Καὶ τὶ εἶπεν ὁ κ. Φλαμπουριάρης εἰς τὸν ὑπάλληλον. Προκύπτει ἀπὸ ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἐδημοσίευσεν ὁ ἴδιος εἰς τὸ «Ἔθνος» 3 ἢ 4 ἡμέρας μετά. «Διαρκούσης τῆς ἐν τῇ Βουλῇ συνεδριάσεως, ἐπεκοινώνησε μετ’ ἐμοῦ τηλεφωνικῶς, ἐκ μέρους τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῆς Βιομηχανίας, ὁ Διευθυντὴς τοῦ πολιτικοῦ γραφείου τοῦ τελευταίου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέφερα τὰ ἀκόλουθα, κατόπιν συγκεκριμένων αὐτοῦ ἐρωτήσεων. Ἐπὶ τοῦ τεθέντος θέματος δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ παράσχω οἱανδήποτε πληροφορίαν, ἐὰν δὲν συνεβουλευόμην τὰ πρακτικὰ τοῦ Δ.Σ., εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ ἀναφέρω τι, διότι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν ἦτο τοῦτο καταχωρημένον, ἐκινδύνευα νὰ διωχθῶ ἐπὶ συκοφαντικῇ δυσφημίσει... Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω, βάσει ὁδηγιῶν μου ἠρευνήθησαν τὴν αὐτὴν νύκτα τὰ πρακτικὰ καὶ εὑρέθησαν τὰ ζητηθέντα. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τηλεφωνικῆς ταύτης ἐπικοινωνίας, ὅταν μοὶ ἀνεφέρθη ἡ ἀνάμιξις τοῦ Ἕλληνος Προξένου τῆς Λυών, ὑπέδειξα τὴν τηλεφωνικὴν μετ’ αὐτοῦ ἐπικοινωνίαν. Αὐτὰ περίπου ἀκούσας ὁ ὑπάλληλος ἀπὸ τὸν κ. Καθηγητήν, ἦλθεν ἐδῶ εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἠξεύρει τίποτε ὁ κ. Φλαμπουριάρης. Ἀλλὰ μόλις ἐτελείωσεν ἡ συνεδρίασις τὴν ἰδίαν νύκτα πηγαίνει ἀμέσως ὁ κ. Ζησάκης εἰς τὴν ΔΕΗ καί, πράγματι, ὅπως βεβαιοῖ καὶ ὁ κ. Φλαμπουριάρης, ψάχνουν τὴν νύκτα καὶ εὑρίσκουν τὰ πρακτικά. Τὴν ἑπομένην —ἡ ἑπομένη ἦτο ἡμέρα Τετάρτη καὶ εἴχομεν πρωϊνὴν συνεδρίασιν— καλῶ ἐγὼ ἐνωρὶς εἰς τὸ γραφεῖον μου εἰς τὸ Ὑπ. Συντονισμοῦ τὸν κ. Γαλάνην, τὸν κ. Δημητρακόπουλον καὶ τὸν κ. Βιδάλην (διότι μὲ εἰδοποίησεν ὁ κ. Ζησάκης τὴν νύκτα, ὅτι εὑρέθησαν τὰ πρακτικά). Ἐκάλεσα λοιπόν, τοὺς ἀνωτέρω τρεῖς κυρίους εἰς τὸ γραφεῖον μου, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐπληροφόρησαν περὶ τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑποθέσεως. Καὶ τὴν ἰδίαν ἡμέραν εἰς τὰς 11 τὸ πρωΐ ὁπότε ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, ἔρχομαι καὶ διηγοῦμαι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπληροφορήθην ἐπὶ τῆς ἐντελῶς ἐπιπολαίας καὶ προχείρου ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν, — εἰς τὰ γόνατα τὰ εἶχον ἐκείνην τὴν στιγμήν— πρὸ πάντων ὅμως ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα μοῦ ἀφηγήθησαν οἱ κ.κ. Γαλάνης, Δημητρακόπουλος καὶ Βιδάλης, οἱ ὁποῖοι προδήλως ἀντελήφθησαν, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἐπληροφορούμην τὰ πράγματα, ὅπως κατέθεσε π.χ. καὶ ὁ κ. Γαλάνης. Εἰς τὴν τρίτην αὐτὴν συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς καθ’ ἣν ἀνεκοίνωσα τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς ἐρεύνης, ὑπῆρξα σχετικῶς ἐπιεικὴς ἀπέναντι τῆς ὑποθέσεως. Μοῦ ἔκαμεν ἐκ πρώτης ὄψεως ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ κ. Πεζόπουλος, μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν, ἔθεσεν ὑπ’ ὄψιν τοῦ Δ.Σ. τὸ θέμα καὶ ἐπὶ πλέον ἐπρόσεξα ὅτι ὁ κ. Δημητρακόπουλος ἐθεώρησε, κατὰ τὰ πρακτικά, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ «φυσικῆς», συνήθους κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων ἔργων κακοβούλου φήμης. Τὴν μεθεπομένην ὅμως ἔχομεν πάλιν συνεδρίασιν καὶ πάλιν προκαλοῦμαι νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ θέματος. Καὶ ἐκεῖ πιὰ εἶμαι ἐπιφυλακτικὸς καὶ δὲν λέγω τίποτε. Λέγω, ὅτι τὸ θέμα πλέον χρήζει διερευνήσεως. Διότι εἶχον, ἐν τῷ μεταξὺ παρατηρήσει αὐτὰς τὰς μικρὰς παραδοξότητας ἢ ἀνωμαλίας, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα καὶ ὑπάρχει περὶ αὐτῶν τεκμήριον ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἀφοῦ εἶπον τὴν ἀκατάληπτον, ἀκατανόητον φράσιν, ὅτι «ἴσως, κύριοι, ὑπάρξῃ ἀντικειμενικὴ τῆς ἀμνησίας μου ἀπόδειξις». Αὐτὴ ἡ συμβολικὴ φράσις ἐσήμαινεν, ὅτι αἱ δύο τελευταῖαι γραμμαὶ τοῦ ἐγγράφου Πεζοπούλου πρὸς Γουναράκην εἶχον γραφῆ ἐκ τῶν ὑστέρων. Τοῦτο ἴσως κάτι νὰ ἐσήμαινε καὶ δι’ αὐτὸ ὑπῆρξα ἐπιφυλακτικός. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ξεχάσετε καὶ τὸ χαρτὶ καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν τὰ πρακτικὰ καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν. Θέλω νὰ συζητήσωμεν μετὰ σοβαρότητος καὶ συνεπείας λογικῆς περὶ τοῦ θέματος. Ἦτο δυνατόν, ἐὰν πράγματι ἐγνώριζον τὴν ὑπόθεσιν νὰ ψευσθῶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅταν ἤρκει ὁ κ. Φλαμπουριάρης νὰ εἶναι σαφέστερος τὴν ὥραν ποὺ τοῦ ἐτηλεφωνοῦσαν, ὅταν ἤρκει νὰ κάμετε ἕνα τηλεφώνημα εἰς τὸν κ. Ἀνάργ. Δημητρακόπουλον, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνῆκεν εἰς τὴν ἰδικήν μας παράταξιν καὶ τὸν ὁποῖον διὰ τοῦτο διωρίσαμεν ἡμεῖς Κυβερνητικὸν Ἐπίτροπον, (ὡς προκύπτει ἐκ τῆς μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ ἀλληλογραφίας, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ εἶναι κατατεθειμένη); Ἦτο δυνατὸν νὰ ψευσθῶ; Διατί νὰ ψευσθῶ; Ἀφοῦ ἕνα τηλεφώνημα ἰδικόν σας ἤρκει διὰ νὰ εὕρητε τὴν ἀλήθειαν, ἀφοῦ εἴχατε τὸν μίτον, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἀφοῦ πράγματι μία ὥρα ἐχρειάσθη εἰς ἐμὲ διὰ νὰ τὰ ἀνεύρω, ἀφ’ ἧς εἶπε τὴν λέξιν «Πρακτικὰ» ὁ κ. Μητσοτάκης. Πῶς νὰ ψευσθῶ; Πρῶτον δὲν ψεύδομαι, κ. βουλευταί ἀλλὰ δεύτερον, ὅπως εἶπε χθὲς καὶ ὁ κ. Ράλλης— προδήλως διὰ νὰ μὲ κολακεύσῃ — δὲν εἶμαι βλάξ. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ἐκείνην τὴν στιγμὴν σᾶς ἔλεγον: Σᾶς ἔλεγον μάλιστα, κύριοι συνάδελφοι, συνέβησαν αὐτὰ τὰ πράγματα. Πότε; Τὸ 1957. Καὶ τὰ κρίνω καὶ ἐγὼ ἔτσι ὅπως τὰ ἔκριναν ὁ κ. Δημητρόπουλος, ὁ κ. Γαλάνης, ὁ κ. Πεσματζόγλου, ὁ κ. Φλαμπουριάρης, οἱ ὁποῖοι ἅπαντες συλλήβδην, ἀθρόως, εἶπον, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς συνήθους συκοφαντίας περὶ μιᾶς συνήθους φήμης ἡ ὁποία κυκλοφορεῖ, ὅταν γίνωνται τόσον τεράστια ἔργα. Καὶ ἐπῆρα καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, ἐπὶ ὑποθέσεως ποὺ δὲν τὴν ἔκρινα τότε σπουδαίαν, νὰ πάω εἰς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν. Λοιπὸν σεῖς τί θὰ ἐλέγατε; Ὅτι παρέβην τὸ καθῆκον μου; Αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη τῶν ¾ τοῦ Συμβουλίου. Ὑπῆρχε καὶ ¼ τὸ ὁποῖον ἔλεγε νὰ μὴ πᾶμε ἐκεῖ καὶ νὰ πᾶμε εἰς τὰς Ἑταιρείας. Ἐγὼ πιστεύω, μεταξὺ μας, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχε πιθανότης 1% νὰ ἀποκαλυφθῇ κάτι διὰ μιᾶς ἐκ τῶν δύο μεθόδων, μᾶλλον διὰ τῆς Πρεσβείας θὰ ἀπεκαλύπτετο. Διότι καὶ ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς τάχα νὰ γράψωμεν γράμματα εἰς τὰς Ἑταιρείας διὰ νὰ μᾶς μειώσουν κατὰ 5%, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω — λυποῦμαι ποὺ θὰ τὸ εἴπω — ὅτι εἶναι μᾶλλον ἀστεῖος, διότι ἔχει τὴν ἑξῆς διπλῆν προϋπόθεσιν. Πρῶτον, ὅτι Ἑταιρεία θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ἔδωσε τὸ 5% καὶ δεύτερον, ὅτι θὰ ἐπέστρεφε τὸ 5% χωρὶς νὰ ἔχῃ κανένα λόγον νὰ τὸ ἐπιστρέψῃ. Ὁ κ. Δημητρακόπουλος, ἀποκαλύπτει εἰς τὸ ἡμερολόγιόν του, διατὶ ἤθελε νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὰς Ἑταιρείας. Μεταχειρίζεται τὴν λέξιν «κόλαφον» καὶ λέγει, ὅτι ἐγνώριζα καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν ἐπαρουσιάζετο μεγάλη πιθανότης ἐπιτυχίας οἰκονομικοῦ τινος ἀποτελέσματος. Ἀλλὰ νομίζω — λέγει ὁ κ. Δημητρακόπουλος — ὅτι χρειάζεται ἕνας κόλαφος εἰς αὐτὴν τὴν OL–CO καὶ εἰς τὴν «συντεχνίαν». (Συντεχνίαν ἀποκαλεῖ τὴν δυάδα Φιλαρέτου–Παππᾶ). Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς ὃν ἐπεδίωκεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος. Ἐπανέρχομαι ὅμως εἰς τὸ θέμα ποὺ συζητοῦμεν. Εἶχα λόγον ἐγώ, κύριοι, νὰ ψευσθῶ ὅταν θὰ ἀπεκαλύπτετο ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν τὸ ψεῦδος; Καὶ διατί νὰ ψευσθῶ; Καὶ ἐπὶ πλέον εἶναι νὰ συζητῇ κανείς, ὅτι δὲν ψεύδεται ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχει φοιτήσει 20 ἔτη ἐπὶ τέλους εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ἐκ προθέσεως τοὐλάχιστον, ὅταν ὁμιλῇ πρὸς τὴν Βουλήν; Ἀλλά, κύριοι, ἁπλούστατα δὲν τὸ ἐγνώριζα. Πῶς δὲν τὸ ἐγνώριζα; Ἢ δὲν μοῦ ἐλέχθη τίποτε — θὰ τὰ εἴπω διαζευκτικῶς ὅλα τὰ ἐνδεχόμενα διὰ νὰ τελειώνωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς — τὸ ὁποῖον εἶναι βαρύτατον δι’ ὡρισμένους, ἢ μοῦ ἐλέχθη ἐκ προθέσεως, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶναι βαρύτατον, ὅτι ὑπάρχει μία ἀόριστος φήμη, ὅτι αὐτοὶ οἱ κύριοι τῆς OL–CO δὲν συμπεριφέρονται πλέον καλῶς, μᾶς δυσφημοῦν, τί λέγετε νὰ διαμαρτυρηθῶμεν εἰς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν; Καὶ νὰ ἀπήντησα, βεβαίως 100 φορές! Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἐγνώριζα. Ἢ — ἡ τρίτη περίπτωσις — τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ράλλης. Μοῦ ἐλέχθησαν κατὰ τρόπον ἐσφαλμένον, ἀλλ’ οὐχὶ ἐκ προθέσεως, ἀλλ’ ἐκ σφάλματος συγγνωστοῦ, ἐκ συμπλέγματος τοῦ κ. Πεζοπούλου, ὁ ὁποῖος τὸ ἀνέφερεν ἢ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, τὸν ὁποῖον ἀγνοῶ. Ἕνα εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ εἶχον εἴπει τοιαῦτα πράγματα καὶ νὰ τὰ λησμονήσω. Διατί; Τὸ εἶπον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Διότι, βεβαίως, ἐκείνην τὴν ἐποχὴν μετὰ φανατισμοῦ θὰ ἐπίστευα, ὅτι ἡ κατηγορία εἶναι κατὰ τὸ περιεχόμενόν της ἐν σχέσει μὲ τὸν κ. Πεζόπουλον συκοφαντική. Ἀλλὰ συκοφαντικὴ ἢ μὴ συκοφαντικὴ εἶναι μία κατηγορία βαρεῖα καὶ θὰ τὴν ἐνεθυμούμην. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λησμονήσω, ὅτι εἰς μίαν δεδομένην στιγμὴν ἕνας Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς ΔΕΗ κατηγορεῖται, ἔστω συκοφαντικῶς, μὲ αὐτὴν τὴν βαρεῖαν κατηγορίαν. Θὰ τὸ ἐνεθυμούμην ἐξ αὐτῆς τῆς αἰτίας. Καὶ ὑπάρχει καὶ ἕνας δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐνεθυμούμην.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Κάμετε τὴν ἑξῆς ὑπόθεσιν: Ὑποθέσατε, ὅτι σᾶς τὸ ἔλεγαν καὶ τὸ ἐνθυμεῖσθε καὶ ὅταν σᾶς ἠρώτησεν ὁ κ. Μητσοτάκης ἀπαντούσατε, ὅτι μάλιστα μοῦ εἶχε λεχθῆ. Τί θὰ ἐπράττατε πέραν ἐκείνου τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι ἔγινε τότε; Ἔγινεν ἐκ μέρους τῆς ΔΕΗ ἡ ἐνέργεια εἰς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν, ἂν ἔγινε, δὲν ἠξεύρω, τί θὰ ἐπράττατε πέραν αὐτοῦ; Διότι δὲν ἔχει λεχθῆ κάτι τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἐπίσης σημαντικόν. Εἴθισται οἱ ἀντιπρόσωποι μεγάλων ἑταιρειῶν οἱ ὁποῖοι συναλλάσσονται μὲ Κυβερνήσεις, ἀντιπρόσωποι μεγάλων ξένων ἑταιρειῶν νὰ λέγουν, ὅτι θὰ δωροδοκήσωμεν τὸν τάδε, μὴ μοῦ δίδετε μόνον τόσα θὰ μοῦ δώσετε πάρα πάνω. Αὐτὸ γίνεται καὶ εἰς τοὺς διαδρόμους τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, δὲν γίνεται μόνον μεταξὺ μεγάλων ἑταιρειῶν καὶ Κυβερνήσεων, γίνεται καὶ εἰς τοὺς προθαλάμους σας, κύριοι Ὑπουργοί, ὅπως ἐγένετο καὶ εἰς τὸν προθάλαμον τὸν ἰδικόν μου καὶ εἶχον συλλάβει δύο οἱ ὁποῖοι τὸ εἶχον πράξει, ἀλλὰ θὰ τὸ ἔπραξαν καὶ ἄλλοι. Τί πράττουν συνήθως αὐτοί; Εἰσέρχονται εἰς τὸ γραφεῖον, ἐνεργοῦν διὰ μίαν ὑπόθεσιν, ἔχουν ἀπ’ ἔξω κάποιον καὶ τοῦ λέγουν, ξεύρεις ἐκτὸς ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ μοῦ ὑπεσχέθης νὰ μοῦ δώσῃς θὰ πρέπει νὰ μοῦ δώσης καὶ ἄλλα τόσα ἢ καὶ πάρα πάνω, διότι θὰ δώσω εἰς τὸν ἰδιαίτερον τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ καὶ εἰς τὸν ἴδιον τὸν Ὑπουργόν. Ὁ Φιλάρετος καὶ ὁ Παππᾶς, ἠμποροῦσαν κάλλιστα νὰ εἴπουν εἰς τὴν OL–CO, ἐκτὸς ἐκείνων ποὺ θὰ μᾶς δώσητε πρέπει νὰ μᾶς δώσητε καὶ 5% διότι θὰ δώσωμεν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἢ τὸν Πεζόπουλον. Πῶς ἠμπορούσατε νὰ ἀποδείξητε ἂν αὐτὸ εἴς τινα περίπτωσιν ἂν σᾶς τὸ ἔλεγαν ἂν αὐτὸ εἶναι ἀκριβὲς ἢ ὄχι; Ἦτο δυνατὸν νὰ προεβαίνατε εἰς ἀπόλυσιν ἐκείνην τὴν στιγμὴν τοῦ Πεζοπούλου βασιζόμενος μόνον εἰς αὐτό; Θὰ ἐδίδατε τὸ δικαίωμα εἰς πάντα ἀντιπρόσωπον ἑταιρείας νὰ προβαίνῃ εἰς μίαν ἀθυροστομίαν διὰ νὰ καταδικάζῃ καὶ νὰ κατακεραυνώνῃ ἕναν Ὑπουργόν, ἕναν Ἀντιπρόεδρον Κυβερνήσεως ἢ καὶ Πρωθυπουργόν, ἢ καὶ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν οἱασδήποτε ἐπιχειρήσεως. Λοιπόν, ἐκείνην τὴν στιγμὴν καὶ ἂν σᾶς τὸ ἔλεγαν, κ. Παπαληγούρα, ποὺ δὲν σᾶς τὸ εἶπον, διότι ἂν σᾶς τὸ ἔλεγον θὰ τὸ ἐνθυμῆσθε καὶ θὰ τὸ εἴχατε εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἂν σᾶς ἔλεγαν ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὅ,τι ἐλέχθη διὰ τὸν Πεζόπουλον εἰς ἕνα τηλεφώνημα, ὅτι θὰ πάρῃ 5% δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κάνετε τίποτε ἄλλο ἐκτὸς ἐκείνου ποὺ ἔκαμαν ὁ Δημητρακόπουλος, ὁ Γαλάνης καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι κύριοι οἱ ὁποῖοι τὸ ἐθεώρησαν ἀβάσιμον. Σεῖς δὲν τὸ ἐπληροφορήθητε κἄν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐκεῖνοι τὸ ἐπληροφορήθησαν. Τὰ Πρακτικὰ τὰ ἐγνώριζεν ὁ κ. Μητσοτάκης, ἐνῷ ἐσεῖς δὲν τὰ ἐγνωρίζατε.

§72Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Οὔτε αὐτὸς τὸ ἐγνώριζε καλῶς, τὸ εἶχε μάθει πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν.

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν τὰ ἐγνωρίζατε καὶ αὐτὰ ἔπρεπε νὰ ἀρκέσῃ εἰς τοὺς 8 κυρίους ἐφ’ ὅσον ἤθελον νὰ εἶναι δικασταί, δὲν θὰ ἐχαλούσατε τὸν κόσμον τὴν νύκτα διὰ νὰ εὕρητε τὰ Πρακτικά.

§74Α. ΣΠΗΛΙΑΚΟΣ. Δὲν εἴμεθα δικασταί, προανάκρισιν ἁπλῶς ἐκάμαμεν, συλλογὴν τῶν κατὰ νόμον ἀποδείξεων.

§75Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔπρεπε λοιπόν, ὁπωσδήποτε νὰ σκεφθοῦν, ὅτι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψεύδεται ὁ Ὑπουργὸς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔσπευσε νὰ στείλῃ τὸν Ζησάκην νὰ τηλεφωνήσῃ εἰς τὸν Φλαμπουριάρην διὰ νὰ μάθῃ; Ἐπῆγε τὴν νύκτα διὰ νὰ διαπιστώσῃ. Ἂν τὸ ἤξευρε θὰ ἐπήγαινε τὴν νύκτα διὰ νὰ διαπιστώσῃ. Κύριοι ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς καταπληκτικῆς διαστροφῆς σκέψεως διὰ νὰ μὴ εἴπω κάτι βαρύτερον.

§76Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Πολλὰ μᾶς εἴπατε βαρύτερα.

§77Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θ’ ἀκούσητε καὶ ἄλλα.

§78Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ ἀπαντήσωμεν.

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀπαντήσητε, εἰς τὴν ἀλήθειαν δὲν ἀπαντᾷ κανεὶς παρὰ διὰ τοῦ ψεύδους. Θὰ ἤθελα αὐτὴν τὴν ἐκδοχὴν τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον πρὶν ἐπίσης νὰ τὴν υἱοθετήσετε, τί θὰ ἐκάμνατε ἐὰν σᾶς τὸ ἔλεγαν.

§80Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησίν σας. Ἠρωτήθην ἀπὸ τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, τί θὰ ἔκανα καὶ ἀπήντησα καὶ εἶπα τὰ ἑξῆς: Εἶπα, πρῶτον, ὅτι θὰ συμμεριζόμην ἐν γένει τὴν γνώμην ὅλων τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἡ καταγγελία εἶναι κατὰ τὸ περιεχόμενόν της συκοφαντική. Ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν ὑπῆρχε ἴχνος ὑπονοίας περὶ τοῦ κ. Πεζοπούλου. Δὲν ἠδύνατο κανεὶς νὰ τὸν ὑποπτευθῇ. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἔτρεφε τυφλὴν ἐμπιστοσύνην καὶ ὅλα τὰ κόμματα. Ἀλλὰ ἐπειδὴ τὸν ἐθεώρουν μέγα κεφάλαιον τὸν κ. Πεζόπουλον, εἶπον, ὅτι ἐγὼ τὸν διέτασσα, διὰ νὰ μὴ ἐκθέσω τὴν ΔΕΗ διὰ παραπομπῆς εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα, ὢν ἐκ τῶν προτέρων πεπεισμένος περὶ τοῦ ἀποτελέσματος, ὅτι θὰ ἐξήρχετο πάναγνος ἐκ τῆς ἐξετάσεως ὁ κ. Πεζόπουλος καὶ θὰ ἐκαλύπτετο ὁ κ. Πεζόπουλος διὰ τοῦ πιστοποιητικοῦ ποὺ θὰ τοῦ ἔδιδεν ὁ κ. Ἀρεοπαγίτης ἐκείνην τὴν ἐποχήν. Διότι πράγματι κανένα θετικὸν στοιχεῖον δὲν ὑπῆρχε. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν προέβαινα εἰς αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν δὲν θὰ ἔκανα παράβασιν καθήκοντος. Διότι ἐὰν μοῦ εἶχον εἴπει περὶ τῆς ὑποθέσεως ὅσα ἀναφέρονται εἰς τὰ Πρακτικά, τί παράβασιν καθήκοντος ἔκανα, ὅταν δύο Ὑποδιοικηταὶ Τραπέζης μαζεμένοι καὶ ὁ κ. Δημητρακόπουλος ἀπασχολούμενος ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι ἐντιμότατοι κύριοι, ἔλεγον αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον; Θ’ ἀπεδείκνυε ἡ παράλειψις λήψεως μέτρων πρόθεσίν τινα ἠθικῶς, ἔστω, κολάσιμον; Εἶναι σοβαρὸν νὰ κατηγορῆτε, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα βουλευτήν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπὶ τέλους 20 χρόνια εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐργασθῆ, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸς καὶ ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ἔχει δείξει ποῖαι ἦσαν αἱ προθέσεις του ἀπέναντι τῆς OL–CO; Δὲν μοῦ λέγετε, ἦτο ποτὲ δυνατὸν νὰ συγκαλύψω ἐγὼ τὸν κ. Πεζόπουλον τὸ ἴδιον καλοκαῖρι ποὺ ἀπέρριψα 20 ἑκατ. δολλάρια; Τό ἴδιον καλοκαῖρι ποὺ ἀκριβῶς περὶ τοῦ Μέγδοβα ἐπῆγα καὶ προσέφερα εἰς τὸν Γερμανικὸν συναγωνισμὸν ὁλόκληρον τὸν λεγόμενον Μέγδοβα 3; Λέγω, ὅτι τὸν προσέφερα εἰς τὸν Γερμανικὸν συναγωνισμὸν διότι, ὅταν ἔπαυσα νὰ εἶμαι Ὑπουργός, ἀπεφασίσθη, συμφωνοῦντος ὁλοκλήρου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ὅτι διὰ τὴν ὁμοιομορφίαν τῶν μηχανημάτων, ἔπρεπε νὰ ἀγορασθῇ ὁ Μέγδοβας 3 ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, συμφωνοῦντος καὶ τοῦ κ. Φλαμπουριάρη. Αὐτὸ εἶναι ὅμως ἐνδεικτικὸν τῶν γενικωτέρων προθέσεών μου ἀπέναντι τῆς OL–CO, ἀπέναντι ὅλου αὐτοῦ τοῦ συμπλέγματος. Ποῖος, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν νὰ διανοηθῇ, συγχωρῆστε με, νὰ τολμήσῃ νὰ συναγάγῃ ἀπὸ ποῖα περιστατικὰ καὶ ἀπὸ ποῖα ἔγγραφα καὶ ἀπὸ ποίαν ἀλήθειαν καὶ ἀπὸ ποῖον συλλογισμὸν πρόθεσίν μου νὰ παραβῶ τὸ ὑπηρεσιακόν μου καθῆκον, ὅταν δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσες φορὲς ἔχω ἐμποδίσει τὴν OL–CO, διότι ἐπίστευα, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὴν ἐμποδίσω; Ὅλα τὰ πράγματα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν μάταιον αὐτὸν κόσμον ἔχουν ὅρια. Ἀπὸ τὸ 1955 συστηματικῶς, ἀδιαλείπτως, χωρὶς ταλαντεύσεις, εἶχα κρατήσει εἰς τὸ θέμα τῶν Γαλλικῶν πιστώσεων προμηθείας ὑλικοῦ, μίαν γραμμήν, τὴν ἰδίαν πάντα γραμμήν. Ἀπὸ τὸ πρῶτον σημειωματάκι τοῦ κ. Δημητρακοπούλου, τὸ ὁποῖον ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς διαβάσω ὅταν ἤρχισα τὴν ὁμιλίαν μου, διὰ μέσου τῶν σκληροτάτων διαπραγματεύσεων τὰς ὁποίας διεξήγαγον τὸν Μάρτιον τοῦ 1955, εἰς τὰς δύο φάσεις τῆς ἀποκρούσεως τῶν Κρεντὶ Βὰλ τοῦ 1956, μέχρι καὶ τῆς φάσεως τῆς ἀποκρούσεως τῶν νέων πιστώσεων τοῦ 57, φαίνεται ἡ προσπάθεια, τὴν ὁποίαν κατέβαλα νὰ περιορίσω, ὅσον ἠδυνάμην, τὰς πιστώσεις. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτολμηθῇ νὰ λεχθῇ, ὅτι εἶχα πρόθεσιν νὰ ὠφελήσω τὴν OL–CO; Θὰ ἔλεγε κανείς, ἐπιπολαίως κρίνων, ὅτι εἶχα πρόθεσιν νὰ τὴν ζημιώσω. Ἐνῷ βεβαίως δὲν εἶχα καμμίαν τοιαύτην πρόθεσιν. Εἶχα τὴν πρόθεσιν νὰ κάμω αὐστηρῶς τὸ καθῆκον μου ὅπερ καὶ ἔπραξα καὶ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Συμπεραίνων, διὰ τὸ θέμα τοῦ 5%, τὸ ὁποῖον πράγματι δὲν ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ, ὅτι θὰ ἀνήγετο εἰς αὐτὴν τὴν περιωπήν, ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὅτι εἶναι καταπληκτικόν, ὅτι συζητοῦμεν, ὅτι ἠδύνατο ἄνθρωπος τῆς ἰδικῆς μου κοινοβουλευτικῆς πείρας νὰ διαπράξῃ τὸ λάθος νὰ ψευσθῇ ὅταν δὲν εἶχε παρὰ νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν. Καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ τεκμαίρεται — χωρὶς ν’ ἀποδεικνύεται— ἡ ἠθικὴ μειονεξία οἱουδήποτε, κρινομένου ὑπὸ Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, Ὑπουργοῦ. Καὶ ἔρχομαι — καὶ θὰ εἶμαι σύντομος ἐδῶ — εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν καὶ τὴν τελευταίαν, διότι τὰ ἄλλα εἶναι ἀναμὶξ καὶ κατηγορίαι καὶ μὴ κατηγορίαι, κατηγορίαι καὶ πλαγιοβολαί. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῶν ἀπολογιστικῶν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ τοῦ Μέγδοβα. Παραλείπω ἀρκετά. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ὁ μεγαλύτερος ἐχθρὸς τῶν γαλλικῶν πιστώσεων τὸ 1955, ὁ κ. Καραβίδας (διὰ τὸν ὁποῖον πάλιν θὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου ποὺ κρατοῦσε σημειώματα) ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἐφοβεῖτο, ὅτι δὲν θὰ εἴχομεν χρήματα διὰ νὰ κάμωμεν τὸν Μέγδοβα, λέγει διὰ τὸν ἑαυτόν του, ὅτι εἰς τὰς ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ γενομένας συζητήσεις τὸ 1955 «προέτεινα νὰ τεθῇ ὑπὲρ τῶν Γάλλων λίαν εὐνοϊκὸς ὅρος διὰ τὴν OL–CO, τῆς κατασκευῆς τοῦ φράγματος ὑπ’ αὐτῆς». Ἀλλὰ γράφει τὴν ἑπομένην, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς κατώρθωσε νὰ μᾶς «ἀπαγκιστρώσῃ καὶ ἀπὸ αὐτό». Ὡς πρὸς τὴν ἀπολογιστικὴν ἐκτέλεσιν τοῦ φράγματος οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἀνελάβομεν. Πρόκειται πάλιν περὶ τῶν συσκέψεων μεταξὺ 17 καὶ 19 Μαρτίου 1955. Βεβαίως, αὐτὸ δὲν ἠμπόδισε τὴν Ἐπιτροπήν, χωρὶς νὰ γίνῃ σημεῖον τῆς κατηγορίας, νὰ εἴπῃ, ὅτι πταίω ἐγώ, τάχα, διότι δὲν ἀνεγράφη εἰς τὴν βασικὴν σύμβασιν τοῦ 1955 ἡ ἀμοιβή, εἰς ἣν περίπτωσιν θὰ ἀπεφασίζετο ἡ ἀνάθεσις τῶν ἀπολογιστικῶν ἔργων εἰς τὴν OL–CO ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸ θέμα. Τὸ ἔλυσα, νομίζω, εἰς μίαν διακοπήν, ἡ ὁποία εἶχε γίνει χθές. Θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους 1955 τὸ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ εἶχε διαιρεθῆ εἰς δύο μερίδας ἐν σχέσει πρὸς τὸ πῶς θὰ ἐξετελεῖτο τὸ ἔργον τοῦ Μέγδοβα. Ἡ μία μερὶς ἦτο τεταγμένη ἀναφανδὸν ὑπὲρ τοῦ συστήματος μὲ τιμὰς μονάδος. Κυρίως ὁ κ. Καραβίδας ἦτο ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως καὶ ἐπίσης ὁ κ. Δημητρακόπουλος. Ὁ κ. Πεζόπουλος καὶ ἡ OL–CO ὑπεστήριζαν τὰ ἑξῆς: Πρῶτα ἀπὸ ὅλα ἡ OL–CO ζητεῖ τὴν ἀπολογιστικὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, τοὐλάχιστον τῶν ἔργων τῶν λεγομένων «εἰδικῆς ἐμπειρίας». Ὁ κ. Πεζόπουλος συμφωνεῖ πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ λέγει, νὰ ἐπωφεληθῶμεν τῆς προσφορᾶς ἡ ὁποία ἐπετεύχθη κατὰ τὸν διαγωνισμόν, ἡ ὁποία ἦτο πράγματι συμφέρουσα καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὴν OL–CO νὰ φύγῃ καὶ ἢ νὰ τῆς δώσωμεν τὸ ἔργον ἀπ’ εὐθείας ἀπολογιστικῶς ἀπὸ τὸ 1955 ἤ, ἐὰν δὲν τὸ θέλετε αὐτό, νὰ διατυπώσωμεν μίαν πλήρη διάταξιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ περιείχετο ἡ ἀμοιβή. Αὐτὰ ὑπεστήριζεν ὁ κ. Πεζόπουλος. Τὸ δὲ ἀντιθέτως λεγόμενον περὶ τοῦ κ. Πεζοπούλου, διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἶναι ἁπλούστατα ἐστερημένον λογικῆς. Διότι, εἴτε ὑποθέσετε, ὅτι ὁ κ. Πεζόπουλος ἠννόει τὴν OL–CO, εἴτε ὑποθέσετε, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ ἐπιστημονική του γνώμη, γεγονὸς εἶναι, ὅτι ὑπεστήριζεν ὅσα σᾶς ἀνέφερα. Καὶ εἶναι ἀδύνατον τὴν στιγμὴν ἐκείνην νὰ ἦτο ὀλιγώτερος τῆς OL–CO. Δὲν ἦτο. Ὁ κ. Παπαλεονάρδος καὶ ἄλλοι τεχνικοὶ ἐδίσταζαν νὰ ἀναθέσουν τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ μὲ τιμὰς μονάδος, τοὐλάχιστον τὰ ἔργα εἰδικῆς ἐμπειρίας καὶ ἔλεγον, ὅτι δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ καθορισθῇ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἡ δυνατότης ὑπὲρ τῆς ΔΕΗ, μονομερῶς ἀποφαινομένης, νὰ τὰ ἀναθέσῃ ἔναντι ὡρισμένου τιμήματος κατὰ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα εἰς τὴν OL–CO. Δυστυχῶς ἡ ἄποψις τοῦ κ. Παπαλεονάρδου δὲν ἐγένετο τότε δεκτὴ καὶ εὑρέθη μία μέση λύσις ἀπὸ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Τὸ ὅτι τὰ πράγματα ἔχουν οὕτω, προκύπτει ἐξ ἀδιαψεύστων ἐγγράφων, ἀπὸ τὸ 1956. Τὸ 1956 ὁ κ. Παπαλεονάρδος συντάσσει μίαν ἔκθεσιν πρὸς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον καὶ λέγει, ὅτι, κύριοι, τὸ 1955 δὲν ὡρίσθη ἡ ἀμοιβὴ εἰς περίπτωσιν ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἀπολογιστικῶς, δι’ ἕνα καὶ μόνον λόγον, διότι σεῖς οἱ ἴδιοι κατὰ πλειοψηφίαν δὲν τὸ ἠθελήσατε. Ἀλλὰ περὶ αὐτῶν ἂς μὴ συζητήσωμεν καὶ ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος καὶ εἰς τὴν οὐσίαν τῆς κατηγορίας. Ἡ κατηγορία συνίσταται εἰς τὸ ὅτι τάχα ὁ Μέγδοβας ἐκτελεσθεὶς τελικῶς κατὰ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα, ἐστοίχισε περισσότερον ἀπὸ ὅτι θὰ ἐστοίχιζεν, ἐὰν ἐξετελεῖτο κατ’ ἄλλον σύστημα καὶ ὅτι πταίει καὶ ὁ Ὑπουργὸς δι’ αὐτό. Τί συμβαίνει; Πρῶτον, λαμβάνεται παμψηφεὶ μία ἀπόφασις, εἰς τὰς 12.8.1956 ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῆς ὁποίας ἀποφασίζεται ἡ ἀνάθεσις τοῦ συνόλου τῶν ἔργων κατὰ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα εἰς τὴν OL–CO. Ἀκριβέστερα τῶν ὑπολειπομένων ἔργων τῶν μὴ ἀνατεθέντων εἰς Ἕλληνας, εἰς τὴν OL–CO. Ἡ ἀπόφασις λαμβάνεται παμψηφεὶ καὶ εἰς τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς μετεῖχε καὶ ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος ὁ ὁποῖος ἐφρόνει τὸ 1955 τὰ ἀντίθετα: Διατί; Καὶ εἰς τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην εἰσηγεῖται αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ ὁ κ. Παπαλεονάρδος δι’ εἰδικοῦ σημειώματος. Διατί; Ὑπάρχει ἡ ἐξήγησις, εἶναι ὁμόφωνοι αἱ μαρτυρίαι τῆς ὑπηρεσίας. Ὁ καθηγητὴς Στοῦκι, ὁ ὁποῖος εἶχε προσληφθῆ ὡς Σύμβουλος, εἰδοποιεῖ τὴν ΤΕΚΕΤ ὅτι μετ’ ἔρευναν διεπίστωσεν, ὅτι οἱ ξένοι οἶκοι, οἱ Γαλλικοὶ ἐν προκειμένῳ, δὲν θὰ ἐδέχοντο νὰ ἔλθουν καὶ νὰ ἀναλάβουν τὸ ἔργον μὲ τιμὰς μονάδος, διότι τὸ ἔργον, ἰδίᾳ ἐπιμεριζόμενον, εἶναι μικρὸν ἀλλὰ καὶ διότι αἱ συνθῆκαι ὑφ’ ἃς ἐτέλει ἡ χώρα κατὰ τὴν κρίσιν τῶν Γαλλικῶν κατασκευαστικῶν ἑταιρειῶν, δὲν ἦσαν ἀκόμη τοιαῦται, ὥστε νὰ τὰς προσελκύσουν χωρὶς νὰ ὑψώσουν αὗται ἐν ταῖς προσφοραῖς τὰς τιμὰς μονάδος των ὑπερμέτρως. Ταῦτα προκύπτουν βεβαίως καὶ ἐξ ἐγγράφων ὑπαρχόντων ἐν τοῖς φακέλλοις καὶ προέκυψαν καὶ ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν ὑπαλλήλων τῆς ΤΕΚΕΤ. Ὑπάρχει καὶ ἡ ἔκθεσις περὶ τῆς συναντήσεως Μιχαηλίδη–Στοῦκι καὶ σωρεία καταθέσεων καὶ τοῦ κ. Παπαλεονάρδου καὶ ὅλων τῶν στελεχῶν τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκτάκτου ἐλέγχου. Καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς διαπραγματεύσεως τῆς δευτέρας αὐτῆς συμβάσεως τοῦ Μέγδοβα, τῆς συμβάσεως τῆς λεγομένης τοῦ Ὀκτωβρίου 1956, δὲν εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον καμμίαν ἀνάμιξιν. Διατί; Διότι ἡ δευτέρα σύμβασις ἦτο ἁπλῶς ἕνα «ἐργολαβικόν». Αὐτὸ εἶναι ἡ σύμβασις τῆς 15.10.1956. Ἕνα ἐργολαβικὸν τὸ ὁποῖον συνετάγη κατόπιν τῆς λήψεως μιᾶς βασικῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ὄντως εἶναι ἀπόφασις οὐσιώδης περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ ἐξετελεῖτο τὸ ἔργον. Ἡ ἀπόφασις ἡ βασικὴ ἦτο, ὅτι θὰ γίνῃ κατὰ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα. Αὐτὴ ἐλήφθη παμψηφεί. Ἐλήφθη κατόπιν τῆς συμβουλῆς Στοῦκι καὶ συμφωνούσης ὁλοκλήρου τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τῆς ΔΕΗ. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν συντάσσεται τὸ σχετικὸν ἐργολαβικόν. Αἱ διαπραγματεύσεις διὰ τὴν κατάρτισιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως, τεχνικωτάτου χαρακτῆρος, εἶχον ἀνατεθῆ ἀπὸ τὸν κ. Πεζόπουλον, εἰς τὸν κ. Παπαλεονάρδον, ὁ ὁποῖος κ. Παπαλεονάρδος ὅμως συγκρούεται μὲ τοὺς Γάλλους καὶ ἀπὸ τῆς 21 Σεπτεμβρίου ἀναλαμβάνει ὁ ἴδιος ὁ κ. Πεζόπουλος τὰς διαπραγματεύσεις. Ὁ κ. Παπαλεονάρδος δι’ ἐγγράφου του εἶχε θέσει 4 ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐθεώρει παραδεκτὸν τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα. Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, λέγουν καὶ οἱ Δικαστικοί, ὅτι ἀπεκρύβη ἀπὸ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ὑπὸ τοῦ κ. Πεζοπούλου. Ἐπ’ αὐτοῦ, βεβαίως, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐὰν ἀπεκρύβη ἢ δὲν ἀπεκρύβη ὑπὸ τοῦ κ. Πεζοπούλου. Ἀλλὰ ἂν ἀπεκρύβη ὑπὸ τοῦ κ. Πεζοπούλου, τότε ἀπεκρύβη ἐννέα φορὲς ἀπὸ ἐμέ. Δὲν πιστεύω ὅμως, ὅτι τὸ Δ. Σ. παρέμεινεν ἢ ἠδύνατο νὰ παραμείνῃ ἐπὶ πολὺ ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου, δοθέντος τοῦ ἰδιάζοντος καὶ στενωτάτου δεσμοῦ, τοῦ ὑφισταμένου μεταξὺ Δημητρακοπούλου καὶ Παπαλεονάρδου, ἐπιβεβαιωμένου ἀπὸ τὸ ἡμερολόγιον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Πεζόπουλος εἴτε δὲν ἐπέτυχεν, εἴτε καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπιτύχῃ — δὲν τὸν δικάζει ἡ Βουλή, ἄλλοι θὰ κρίνουν — ὅλας τὰς βελτιώσεις. Πάντως εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ κ. Πεζόπουλος δὲν ἐπέτυχε τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἐθεώρει ὁ κ. Παπαλεονάρδος ἀπαραιτήτους διὰ νὰ γίνῃ ἡ σύμβασις μὲ τὴν OL–CO. Ἀλλὰ τὸ Δ. Σ. ἐθεώρησε τὴν ὑπ’ αὐτοῦ καταρτισθεῖσαν σύμβασιν ὡς ἐπαρκῆ. Ἀναγράφεται ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ὁ κ. Δημητρακόπουλος ὁ ὁποῖος κατ’ ἀρχὴν εἶχε συμφωνήσει μὲ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα, ἐμειοψήφησεν ὅταν ὑπεβλήθη τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως. Ἐὰν ἔβλεπον προσεκτικώτερα οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ ἔβλεπον, ὅτι δὲν ἐμειοψήφησεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος ἀλλὰ ἔδωσε λευκὴν ψῆφον. Ἐπειδὴ ὅμως, ἔχει τὴν συνήθειαν τοῦ νὰ κρατῇ ἡμερολόγιον ὁ κ. Δημητρακόπουλος, ἐξήγησε διατὶ ἔδωσε λευκὴν ψῆφον: Διότι δὲν κατώρθωσε νὰ προβῇ εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἀναγκαίους, λόγῳ οἰκογενειακοῦ του ἀτυχήματος. Προσθέτει ὅμως, εἰς τὸ ἡμερολόγιον, ὅτι προέβη, μετὰ 1 μῆνα ἀφοῦ συνῆλθεν ἀπὸ τὸ οἰκογενειακόν του ἀτύχημα, εἰς τοὺς σχετικοὺς ὑπολογισμούς, καὶ ὄχι μόνον προέβη, ἀλλὰ συνέταξε καὶ ἔκθεσιν περὶ τῶν ὑπολογισμῶν τούτων καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐν τοῖς ἀρχείοις, ἕνα μῆνα μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως ὑπὸ τῶν ἄλλων. Καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει ὁ κ. Δημητρακόπουλος βεβαιοῖ, ὅτι ἡ δοθεῖσα τὸ 1956 ἀμοιβὴ ὑπὸ τῶν ἄλλων Συμβούλων πρὸς τὴν OL–CO δὲν εἶναι ὑπέρμετρος. Προσθέτει ἀκόμη, ὅτι θὰ ἦτο μικροτέρα ἡ ἀμοιβή, ἐὰν εἶχεν ἀρχῆθεν, τὸ 1955, καθορισθῆ ἐν τῇ συμβάσει ἡ ἀμοιβὴ ἡ ὁποία εἶχεν ἐπιτευχθῆ κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Εἶναι χαρακτηριστικὸν τοῦ πόσον ὀλίγον ἀνεμίχθη ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς συμβάσεως τοῦ 1956, ὅταν ἀκόμη τὴν 31.10.1956 ὁ κ. Δημητρακόπουλος λέγει εἰς τὸ Δ. Σ. — ἡ σύμβασις ἐνεκρίθη εἰς τὰς 3–11, δηλαδὴ 4 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως — λέγει ὁ κ. Δημητρακόπουλος εἰς τὸ Δ. Σ., ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀλλάξω γνώμην, δὲν πρέπει νὰ ἀνακοινώσωμεν τὴν σύμβασιν εἰς τὸν Ὑπουργόν. Καὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Γουναράκης, Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου, εἰς τὸν κ. Δημητρακόπουλον: Βεβαίως δὲν θὰ ἀνακοινώσωμεν τὴν σύμβασιν ἀκόμη εἰς τὸν Ὑπουργόν. Τί παρηκολούθει λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς καὶ τί ὑποχρέωσιν εἶχε νὰ παρακολουθῇ; Ὁ Ὑπουργὸς εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ παρακολουθῇ τὴν γενικὴν πορείαν τῆς ὑποθέσεως. Βεβαίως ἐγνώριζεν ὁ Ὑπουργός, ὅτι τὸ Δ. Σ. ἀπεφάσισε παμψηφεὶ νὰ προχωρήσῃ πρὸς τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα. Βεβαίως ἡ σύμβασις ἐὰν ἐγκριθῇ θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἀλλὰ καὶ βεβαίως δὲν εἶναι δουλειὰ τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν σύνταξιν «ἐργολαβικοῦ». Καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι εἶχε μειονεκτήματα ἡ σύμβασις, τί πρός με; Φαντασθῆτε ἐὰν εἶναι οἱ Ὑπουργοὶ ὑπεύθυνοι καὶ διὰ τὴν σύνταξιν τῶν ἐργολαβικῶν, ἔστω καὶ τῶν ἐργολαβικῶν τοῦ Μέγδοβα. Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπω «ἔστω». Διότι τὸ νὰ ἦσθε ἐπὶ τέλους, ὑπεύθυνος διὰ τὴν σύνταξιν ἐργολαβικοῦ ἑνὸς σπιτιοῦ εἶναι εὐκολώτερον παρὰ νὰ ἦσθε ὑπεύθυνος τῆς συντάξεως τῶν ἐργολαβικῶν τοῦ Μέγδοβα, τὸ ὁποῖον εἶναι βιβλίον καὶ τὸ ὁποῖον διὰ νὰ γραφῇ, ἀλλὰ καὶ νὰ κατανοηθῇ ἀπαιτεῖ μεγίστην εἰδίκευσιν. Ὅταν ὅμως, κύριοι, ἦλθεν ἡ κατ’ ἀρχὴν ἀπόφασις ἐνώπιόν μου, εἰς πρώτην φάσιν, παμψηφεὶ ληφθεῖσα, εἰς δευτέραν δὲ φάσιν ἡ ἀπόφασις ἡ ληφθεῖσα μὲ μίαν λευκὴν ψῆφον τοῦ κ. Δημητρακοπούλου, τί ἔπρεπε νὰ πράξω; Ἐπὶ τῆς γνώμης τίνος στηριζόμενος νὰ εἴπω, ὅτι θὰ προτιμήσω τὸ σύστημα τιμῶν μονάδος; Ἐν τούτοις ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν, ὅτι ἦτο ἄξιον ἐρεύνης νὰ ἐρωτᾷ τοὺς μάρτυρας: Εἶναι ἓν ἐκ τῶν διεθνῶς παραδεδεγμένων συστημάτων τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα; Σὰν νὰ ἐπρόκειτο περὶ κανενὸς ἐγκλήματος, ἡ ἐκτέλεσις ἔργου κατὰ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα, σὰν νὰ μὴ εἶναι ἓν ἐκ τῶν περισσότερον ἐν ἐφαρμογῇ παγκοσμίως συστημάτων καὶ σὰν νὰ μὴ μᾶς εἶχε πῇ ὁ κ. Κιτσίκης, ἐδῶ πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων ὅταν συνεζητοῦντο αἱ ὑπερβάσεις, καὶ σὰν νὰ μὴ μᾶς εἶχεν ἀναφέρει ὁ κ. βουλευτὴς Ἀθηνῶν, ὡς παράδειγμα ἔργου κατ’ ἐξοχὴν ἀρτίως καὶ εὐθηνὰ ἐκτελεσθέντος, ἔργον ἐκτελεσθὲν ἀκριβῶς κατὰ τὸ κατηγορούμενον ἀπολογιστικὸν σύστημα. Ὁ κ. Κιτσίκης τὰ ἐλησμόνησεν αὐτὰ καὶ ἔθεσε τὴν τετιμημένην του εἰς τὴν πρότασιν διὰ τὴν παραπομπήν. Ἐμένα λοιπόν, κύριοι, μοῦ ἔρχονται αἱ ἑξῆς ἀπόψεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ὑπὲρ τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος διὰ τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τοῦ Μέγδοβα, ἔχει ἀλλάξει γνώμην καὶ τάσσεται ἤδη ὑπὲρ αὐτοῦ, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν πρακτικῶν. Τί νὰ κάμωμεν; Σᾶς λέγω τὸν κ. Δημητρακόπουλον διὰ νὰ μὴ μοῦ εἴπητε, ὅτι δὲν τὸν ἀναφέρω. Θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλους, νὰ σᾶς εἴπω τί λέγει ὁ κ. Γαλάνης κλπ. Θὰ καταθέσω ὅμως εἰς τὰ πρακτικὰ ὅλα ὅσα ὁ κ. Δημητρακόπουλος, ὁ κ. Γαλάνης καὶ ὁ κ. Παπαλεονάρδος εἶπον περὶ τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς ἑξῆς: «Ἐμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐζήσαμεν τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τὴν OL–CO, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἴχομεν προΐδει, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ προβλήματος καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀπὸ τότε τὸ εἴχομεν ἀντιμετωπίσει τὸ θέμα. Λοιπὸν τώρα χαίρομαι ποὺ ἀκούω ὄχι μόνον τὸν Γεν. Δ)ντὴν ἀλλὰ καὶ ὅλους τοὺς ἄλλους εἰδικοὺς νὰ δέχωνται τὴν λύσιν αὐτήν, (ἤτοι τῆς ἀποφάσεως διὰ τὴν ἀνάθεσιν εἰς τὴν OL— CO τῆς ἀπολογιστικῆς ἐκτελέσεως καὶ τὴν ἔναρξιν διαπραγματεύσεων μετ’ αὐτῆς διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ὅρων) τὴν ὁποίαν ἀποδέχομαι ὡς τὴν πλέον σκόπιμον. (Ἴδε Βιβλ. I Ὑδροηλεκτρικὸν Ἔργον Μέγδοβα, Κεφ. Βʹ, Ἀπολογιστικά, Μέρος Αʹ Ἀρχικὴ Σύμβασις (β) Ἀπόψεις Γ. ΧΑΡ-ΜΠΟΥΡΗ, σελ. 20). «Ἡ κοινὴ ἐπιθυμία καὶ ἡ ἰδική μου προσπάθεια, ἦτο ἡ χρησιμοποίησις καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐργολαβικοῦ παράγοντος (Ἕλληνες ὑπεργολάβοι) εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἀλλ’ ἡ καθιέρωσις συστήματος εὐνοοῦντος αὐτὴν τὴν χρησιμοποίησιν, ὡς εἶχον τὰ ὡς πρὸς τὴν OL–CO πράγματα, ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος ν’ ἀνοίξῃ τὴν θύραν εἰς ἀλλοδαποὺς ἐργολάβους. Ἡ ἀπολογιστικὴ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου δὲν ἦτο καθ’ ὅλα ἀναπόφευκτος, ἀλλ’ ἡ ἀποτροπή της ἀπῄτει ἔμπειρον καὶ καλῶς ὠργανωμένον διὰ τὴν προπαρασκευὴν κλπ. τῆς ἐκτελέσεως μέρους αὐτοῦ μὲ τιμὰς μονάδος, γενικὸν ἀνάδοχον, οἷος δὲν ἦταν ἡ OL–CO. Ἡ καθ’ ὅλα ἀπολογιστικὴ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων, θὰ ἐκάλυπτε τὸ κενὸν τοῦτο καὶ θ’ ἀπέτρεπε τὴν ἀνάμιξιν ἀλλοδαπῶν ὑπεργολάβων. Μὲ τὰς σκέψεις αὐτὰς ἀπεφασίσθη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων κατὰ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα». (ΑΝΑΡΓ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπόμνημα ὑπ’ ἀριθ. 131800 πρὸς Ἐπιτροπὴν Ἐκτάκτου Ἐλέγχου σελ. 50 τοῦ ὑπομνήματος καὶ σελ. 8 κατὰ τὴν ἀρίθμησιν τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων). Δημητρακόπουλος: Ἐπεξηγεῖ, ὅτι συμβατικῶς δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ OL–CO νὰ δεχθῇ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα..... Ἀναλύει τὴν σκοπιμότητα ἀλλαγῆς τοῦ συστήματος ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, θεωρῶν ὡς τὴν χειροτέραν λύσιν τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν ὑπὸ Γάλλων ὑπεργολάβων, ἐπειδὴ κυρίως τὰ ἔργα θὰ στοιχίσουν ὑπερμέτρως καὶ οἱ Γάλλοι θὰ προσκομίσουν ἐνταῦθα ἰδικόν των προσωπικὸν παραμερίζοντες τοὺς Ἕλληνας. Ἐπεξηγεῖ, ὅτι τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας εἶναι θεωρητικῶς τὸ οἰκονομικώτερον παρὰ τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν ἐλέγχου, ἀλλ’ ἐν τῇ πράξει δύναται νὰ ἀποβῇ σπάταλον ἐὰν δὲν ὑπάρχουν περιορισμοί. Διευκρινίζεται δέ, ὅτι, ἀποκλειομένων τῶν Γάλλων ὑπεργολάβων, δέχεται τὴν αὐτεπιστασίαν, ἐπειδὴ μόνον δι’ αὐτῆς ἀναλαμβάνει πραγματικὰς εὐθύνας ἡ OL–CO κατὰ τὴν σχετικὴν σύμβασιν..... Καὶ περαιτέρω (εἰς τὴν σελ. 24): Δημητρακόπουλος: Τὸ γενικὸν συμπέρασμα εἶναι, ὅτι καθιεροῦντες τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας, μαζὶ μὲ τὴν ἀπαγκρίστρωσίν μας ἀπὸ τὴν μονοπώλησιν τῶν ἐργασιῶν εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὰς δυσμενεῖς συνεπείας της, πιθανώτατα θ’ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὰς δυσκολίας της. Καὶ ἄλλο θετικώτερον στήριγμα δὲν θὰ ἔχωμεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἐλέγχου. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη παρέχει πᾶσαν ἐγγύησιν. Δὲν ἀποκρύπτω, ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸν κ. Παπαλεονάρδον...... (Πρακτικὰ Δ. Σ. 22.8.56). Ἡ OL–CO δὲν ἦτο Ἑταιρεία μὲ κατασκευαστικὴν ὀργάνωσιν καὶ ἐμπειρίαν. Ἦτο ἄριστος μελετητὴς καὶ ἠδύνατο νὰ διευθύνῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μελετῶν της. Ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ταύτην ἐξελέγη παρὰ τῆς EBASCO τὸ ἕνα μέλος αὐτῆς, ἡ ΟΜΝΙΟΥΜ ΛΙΟΝΑΙΣ διὰ τὸ ἔργον τοῦ Λούρου. Τὴν αὐτὴν εἶχον καὶ ἐγὼ ἔγκυρον πληροφορίαν ἐκ Παρισίων, ἣν καὶ ἀνεκοίνωσα εἰς τὰ μέλη τοῦ Διοικ. Συμβουλίου πρὸς κατατοπισμόν των, κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1955. Τέλος δὲ καὶ ὁ προϊστάμενος ἐλέγχου ἐκ τῶν συναλλαγῶν τοῦ μετὰ τῆς OL–CO διεπίστωσεν, ὅτι αὕτη δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένης κατασκευαστικῆς ἱκανότητος, ἀναφέρων, ὅτι ὁ Καθηγητὴς κ. Στούκης παρετήρησεν ὅτι ἡ OL-CO στερεῖται τῆς ἀπαιτουμένης κατασκευαστικῆς ὀργανώσεως. Ἀλλά, παρὰ ταῦτα, ἡ OL–CO, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν καὶ καθοδήγησιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐλέγχου τῆς ΔΕΗ, ἰδίως εἰς ὅτι ἀφεώρα τὸ ποιὸν τοῦ προσωπικοῦ της, πιστεύω, ὅτι, θὰ ἔφερεν εἰς πέρας ὁμαλῶς τὸ ἔργον». (Ἡμερολόγιον κ. Α. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Σεπτέμβριος 1957, Κεφ. 11, σελ. 112). Ἔχων ὑπ’ ὄψιν...... Πρῶτον...... Δεύτερον...... Τρίτον, τὴν ἐν ἐκθέσει διατυπωθεῖσαν γνώμην τοῦ τεχνικοῦ μας Συμβούλου, Καθηγητοῦ Στούκη, καθ’ ἣν λόγῳ τοῦ μικροῦ μεγέθους τοῦ ἔργου ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν τότε κρατοῦσαν κατὰ τὴν κρίσιν τῶν Εὐρωπαίων ἐπισφαλῆ κατάστασιν εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἦτο πιθανὸν νὰ ἐνδιαφέροντο διὰ τὸ ἔργον σοβαροὶ Εὐρωπαῖοι κατασκευασταὶ μὲ τιμὰς μονάδος, παρὰ μόνον ἂν ἔδιδον ὑπερβολικὰς τιμάς, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι παρὰ τὰς ἀτελείας καὶ τοὺς βαρεῖς ὅρους τῆς συμβάσεως τῆς 15.10.56, περὶ τῶν ὁποίων εἰς τόσα ἔγγραφά μου καὶ καταθέσεις μου κατὰ κόρον ὡμίλησα, δὲν πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ ληφθεῖσα ἀπόφασις, ὅτι ἐζημίωσε τὸ ἔργον. Νοεῖται οἴκοθεν — καὶ λυποῦμαι διότι πρέπει νὰ τὸ τονίσω αὐτὸ — δὲν ἤμην ὁ προϊστάμενος τῆς Ὑπηρεσίας ἥτις ἐπέβλεψε τὸ ἔργον καὶ ἑπομένως δὲν εἶμαι ὁ κατάλληλος κριτής, ὅτι εἰς τοῦτο συνετέλεσεν ὁ αὐστηρὸς ἔλεγχος καὶ ἡ πλήρης παρακολούθησις τοῦ ἔργου ὑπὸ τῆς ἐντεταλμένης πρὸς τοῦτο ὑπηρεσίας. (Κατάθεσις κ. ΠΑΠΑ-ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τὴν 16.3.65, σελ. 20–21). Νὰ ἀπορρίψω τὴν σύμβασιν δὲν εἶχον δικαίωμα. Εἶχον δικαίωμα νὰ τοὺς ἐπιπλήξω, νὰ τοὺς ἐλέγξω, νὰ τοὺς συμβουλεύσω. Αὐτὰ τὰ δικαιώματα μοῦ δίδει ὁ νόμος. Ἀλλὰ αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων διατί νὰ κάμω χρῆσιν; Καὶ στηριζόμενος εἰς τίνος τὴν εἰσήγησιν; Ὁ ἁρμόδιος Γεν. Δ)ντὴς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μου, δὲν μοῦ εἰσηγήθη τοιοῦτον τί. Ὁ Καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου τὸν ὁποῖον εἶχον Γεν. Γραμματέα καὶ ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν ἦτο εἰδικὸς τοῦ κλάδου αὐτοῦ, ἀλλὰ πάντως τεχνικώτερος ἐμοῦ, δὲν μοῦ εἰσηγήθη τοιοῦτον τί. Ὁλόκληρον τὸ Δ. Συμβούλιον ἐξεφράζετο εἰς διθυραμβικὸν τόνον ἐκείνην τὴν ἐποχήν, περὶ τοῦ ὅτι τὸ ἔργον πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ κατ’ αὐτὸ τὸ σύστημα. Σεῖς πόθεν θέλετε νὰ εἶχον ἐμπνευσθῆ, διὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ αὐτὸ τὸ σύστημα ποὺ ὅλοι οἱ τεχνικοὶ τὸ συμβουλεύουν, δὲν τὸ δέχομαι; Ἀπὸ τὴν ἐγκυκλοπαιδικήν μου μόρφωσιν, τοῦτο καὶ μόνον γνωρίζω, ὅτι τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα εἶναι κατ’ ἀρχὴν παραδεκτόν. Καὶ κάτι ἄλλο γνωρίζω, ὅτι εἰς τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα, ἔχει πολὺ μεγάλην σημασίαν ἡ ὀργάνωσις τοῦ ἐλέγχου τοῦ κόστους. Καὶ ἐκεῖ ἔχουν ἀναγνωρίσει καὶ οἱ τρεῖς δικαστικοί, ὅτι ἡ ὀργάνωσις τοῦ ἐλέγχου ἀπὸ τῆς Ἑλληνικῆς πλευρᾶς, ἦτο τελεία, ἄψογος. Ἐπὶ κεφαλῆς ἦτο ὁ κ. Παπαλεονάρδος καὶ θαυμάσιοι ὑπάλληλοι ὑπηρέτουν ὑπὸ τὰς διαταγάς του. Συνεστήθη δὲ εἰδικὴ ὑπηρεσία τῆς ΔΕΗ, διὰ τὴν παρακολούθησιν τοῦ ἔργου τοῦ Μέγδοβα ἐπειδὴ ἐθεωρήθη, ὅτι ἦτο δυσκολωτάτη ἡ παρακολούθησίς του. Ποῖος ἔπρεπε λοιπὸν νὰ μὲ συμβουλεύσῃ; Διατί νὰ τὴν ἀπέρριπτα; Καὶ διατί, κύριοι συνάδελφοι, νὰ προεξοφλήσω τὴν ἀποτυχίαν; Θὰ ἤμην δὲ κακὸς προφήτης, διότι τὸ ἔργον ἐπέτυχε, διότι εἶναι τὸ εὐθηνότερον ὑδροηλεκτρικὸν ἔργον ποὺ κατεσκευάσθη ἐν Ἑλλάδι. Διότι ἐγένετο καὶ αὐτὴ ἡ ἔρευνα. Ὄχι ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν κ. Παπαλεονάρδον, ἀλλὰ ἀπὸ ἄλλην ὑπηρεσίαν καὶ κατετέθησαν οἱ φάκελλοι. Ἀλλὰ δὲν τοὺς ἀνεγνώσατε καὶ δὲν τοὺς ἀνεφέρατε εἰς τὸ πόρισμα. Καὶ ἐγένετο καὶ σύγκρισις μετὰ τιμαριθμικὴν ἀναγωγὴν εἰς τιμὰς μονάδος, μὲ τὰ ἔργα Λούρου, Λάδωνος καὶ Ἄγρα. Καὶ προκύπτει, ὅτι ὁ Μέγδοβας εἶναι τὸ εὐθηνότερον τῶν ἐκτελεσθέντων κατὰ τὸ ἕτερον τῶν συστημάτων ὑδροηλεκτρικὸν ἔργον. Καὶ προκύπτει, ὅτι τὸ κόστος τῶν 28,7 ἑκατ. δολλ. ὑπῆρξεν ἀπολύτως εὔλογον, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δημητρακοπούλου καὶ τῶν καθηγ. Ρωμαΐδη καὶ Κουτσοκώστα καὶ ὅλων τῶν μαρτύρων, τῶν δυναμένων νὰ ἔχουν γνώμην. Ἐξαιροῦνται μόνον οἱ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι εἶπον, ὅτι αἱ σπατάλαι εἰς τὸν Μέγδοβα ἦσαν μεγαλύτεραι ἀπὸ τὸ συνολικὸν κόστος. Οὐδεὶς ἄλλος ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ Μέγδοβας δὲν ἐστοίχισε ποσὸν εὔλογον καὶ ὅτι δὲν εἶναι τὸ ἀρτιώτερον ἔργον ἀπὸ ποιοτικῆς ἀπόψεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ γενικὸν ἀποτέλεσμα. Καὶ ταῦτα ἐπετεύχθησαν ὅταν ὁ Μέγδοβας εἶναι τὸ πρῶτον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐξετελέσθη ὑπὸ Ἑλληνικὴν διοίκησιν. Δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον. Ἄν χρειασθῇ, ἐλπίζω νὰ μὴ χρειασθῇ, θὰ συμπληρώσω ἢ ἐγὼ ἢ ἄλλος τις συνάδελφος. Ἐγὼ ὅ,τι εἶχα νὰ εἴπω τὸ εἶπα. Ἔκαμα μίαν ἱστορικὴν ἀφήγησιν. Ἔχω τὸ αἴσθημα ὅτι ὄχι μόνον δὲν παρέβην τὸ καθῆκον μου, ἀλλὰ καὶ ὅτι ἐξετέλεσα τὸ καθῆκον μου. Καὶ τὸ ἐξετέλεσα ὡς θὰ τὸ ἐξετέλει ὁποιοσδήποτε ἐξ ὑμῶν, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε τὴν τύχην ποὺ ἔσχον ἐγὼ νὰ εὑρεθῶ ἐπικεφαλῆς παραγωγικοῦ Ὑπουργείου καὶ νὰ συντελέσω κατά τι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν — συγχωρήσατέ μου ποὺ θὰ τὸ εἴπω, ἀλλὰ θὰ τὸ εἴπω — μᾶλλον ἄξιος νομίζω, ὅτι εἶμαι ἐπαίνου παρὰ ψόγου. Ἦτο δύσκολος ὁ χειρισμὸς τῆς ὑποθέσεως. Εἶχε μίαν ἐμπλοκὴν ἐν σχέσει μὲ τὴν Γαλλίαν. Εἶχε περιπλοκώτατα τεχνικὰ προβλήματα πρὸς ἀντιμετώπισιν. Εἶχεν ὀργανωτικὰ προβλήματα. Καὶ ὅλα αὐτὰ εἰς μίαν ἐποχὴν ὅπου, παραλλήλως, καθιερώθη ἡ ἑνιαία τιμὴ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Εἰς μίαν ἐποχὴν ὅπου ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ ἐξαγορᾶς τῶν ἠλεκτρικῶν ἐπιχειρήσεων. Εἰς μίαν ἐποχὴν ὅπου ἐξηγοράσθη ἡ Πάουερ. Εἰς μίαν ἐποχὴν ὅπου ἐγένετο τὸ μέγα συγκρότημα τῆς Πτολεμαΐδος. Εἰς μίαν ἐποχὴν ὅπου ἡ ΔΕΗ ἐμπῆκε καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς εἰς νέαν φάσιν. Ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀρνηθῇ αὐτά; Ἀλλὰ ὅταν τὰ ἀρνῆται τὶς εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, θίγει βεβαίως καὶ τοὺς πληττομένους Ὑπουργούς, ἀλλὰ— ἅμα τὸ φιλοσοφήσωμεν περισσότερον τὸ πρᾶγμα— νομίζω ὅτι δὲν πληττόμεθα τόσον ἡμεῖς. Κάτι ἄλλο πλήττεται περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς. Σκεφθῆτε ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ κάτι ἄλλο, κύριοι συνάδελφοι. Κρίνατε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς πτέρυγος).

§81Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀπηύθυνε βαρυτάτην μομφὴν κατὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι εἴχαμε τὴν γνώμην, ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ γίνῃ μήνυσις. Καὶ ὅτι τὰ κείμενα, δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι παρερμηνεύθησαν καὶ παρενεβλήθησαν περικοπαί, ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνῃ μομφήν, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν ἀπαράδεκτον καὶ ἰδοὺ διατί. Πρὶν δημοσιευθῇ ἡ ἐπιστολὴ Φιλαρέτου πρὸς τὸν κ. Πεζόπουλον, ὅπου ἀνεφέρετο τὸ ὄνομα Παπαληγούρα εἶχε προηγηθῆ ἐπὶ 20ήμερον βαρυτάτη ἀρθρογραφία καὶ ἐτονίζετο, ὅτι τὰ σκάνδαλα εἰς τὴν ΔΕΗ εἶναι πρωτοφανῆ. Καὶ ἡμεῖς ἔχοντας ὑπ’ ὄψει τοῦτο, καὶ ὅτι εἰς μίαν ἐπιστολὴν ὁ κ. Δημητρακόπουλος χαρακτηρίζει ὡς ἑξῆς: «... (ἀναγινώσκει)...». Ὅταν εἰς μίαν τοιαύτην ἐπιστολὴν τῆς ὁποίας εἶχε προηγηθῆ βαρυτάτη ἀρθρογραφία, ἀναμιγνύεται ἡ ἐπιστολὴ Πεζοπούλου–Φιλαρέτου περὶ τῶν καταχρήσεων καὶ ἀθλιοτήτων, ἡμεῖς ἔχομεν τὴν γνώμην, διότι αὐτὸ λέγομεν, ὅταν ἐπηκολούθησεν ἡ δημοσίευσις καὶ τῶν ἄλλων ἐπιστολῶν τοῦ 1962 οἱοσδήποτε σεβόμενος ἑαυτὸν ὤφειλε νὰ κάμῃ μήνυσιν. Διότι, ἡμεῖς λέγομεν (ἀναγινώσκει), ἔτσι εἶπεν εἰς τὴν κατάθεσίν του.

§82Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἐκ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος).

§83Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Καθίσατε κάτω... (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§84Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Σήμερον βεβαίως παρεδέχθη ὅτι ἡ «Ἑστία» ἠσχολήθη καὶ ἔγραφεν ὅτι ἡ λύσις ὑπάρχει .... (ἀναγινώσκει). Ἐδῶ εἶναι ἡ κατάθεσίς του. Λέγει εἰς τὴν κατάθεσίν του εἰς τὴν σελίδα 22 «... (ἀναγινώσκει)...». (Κωδωνοκρουσίαι). Καὶ λέγομεν ἡμεῖς, ὅτι «ἔπειτα ἀπὸ ὅσα ἐδημοσιεύθησαν καὶ μὲ τὰς ἐπιστολὰς τοῦ 1962 καὶ μὲ τὸ 5% ποὺ ἀπεκαλύφθη... (ἀναγινώσκει)...». Ὅλοι οἱ μάρτυρες ὡμίλησαν μετὰ βδελυρότητος διὰ τὸ περιεχόμενον τῶν ἐπιστολῶν. Καὶ ἐπειδὴ ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς, εἶναι γνώμη μας, ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ μήνυσιν, διότι οἱοσδήποτε εὔθικτος ἄνθρωπος, ὅταν τοῦ καταλογίζουν τοιαῦτα πράγματα καὶ εἶναι ἀθῶος, ὅπως εὔχομαι νὰ ἀποδειχθῇ καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας, καὶ νὰ μὴ ἀφήνῃ ἀναπάντητον τοιαύτην ἐπιστολήν, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύετο, χωρὶς νὰ ζητήσῃ τὴν δικαστικὴν ἐκκαθάρισιν. Κύριε Πρόεδρε, δικαιοῦμαι νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸ ὕφος τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς ΕΡΕ. Διότι ὤφελε νὰ μὴ ἀγνοῇ ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅτι εἰς τὰς 9 Νοεμβρίου 1957 ὁ κ. Παπαληγούρας τὸν κ. Πεζόπουλον, ἐνῷ συνεζητοῦντο ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀθλιότητες, τοῦ 5%, τὸν προήγαγεν εἰς μέλος τοῦ Δ. Συμβουλίου. Καὶ ἔρχεται τὸ ἐρώτημα, πῶς θὰ ἐτόλμα ὁ κ. Πεζόπουλος, ὁ ὁποῖος εὐηργετήθη εἰς τὰς 9 Νοεμβρίου ἀπὸ τὸν κ. Παπαληγούραν, εἰς τὰς 13 Νοεμβρίου νὰ ἐναντιωθῇ καὶ νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι τὴν πρότασιν πρὸς τὴν Γαλλικὴν Πρεσβείαν τοῦ ὑπέδειξεν ὁ κ. Παπαληγούρας. Καὶ πῶς ὁ κ. Παπαληγούρας ἔστω τὸ 1962, ἀφοῦ ὅπως ἐτόνισεν ὁ κ. Καψάλης δὲν τὸ ἔμαθε, οὔτε καὶ ὁ Ἐπίτροπος τὸν ἐνημέρωσεν, ὅταν πλέον τὰ ἔμαθε ὅλα καὶ εἶδε ὅτι ἐγένετο, ἂν μὴ πλαστογραφία, ἀλλοίωσις τῶν πρακτικῶν, δὲν ἀντέδρασεν; Ἐπιμένομεν λοιπόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσῃ. Καὶ εὑρίσκονται ἐν ἀδίκῳ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν, ὅτι δὲν ὑπῆρξε περίπτωσις καὶ δὲν ἐδόθη ἀφορμὴ ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν.

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ τολμῶ νὰ ὑποστηρίξω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα. Μὲ τρόπον βέβαια πολὺ πρᾶον ὁ κ. Βασιλᾶτος δακτυλοδεικτῶν με, εἶπεν, ὅτι τολμῶ. Τὸν εὐχαριστῶ.

§86Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Μὲ παρεξηγεῖτε.

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παρεξηγῶ. Βλέπω καὶ ἐξηγῶ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποκαθιστᾷ τὰ πράγματα.

§89Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν χρειάζεται νὰ παρέμβητε, διότι δὲν ὑπάρχει θέμα. Ἀλλὰ εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπε, τὰ πολλά, τὰ ἄσχετα πρὸς οἱοδήποτε προσωπικὸν ζήτημα, τὰ περιέργως συνηρτημένα μεταξύ των, σχεδὸν ἀσυνάρτητα, εἶπε καὶ κάτι, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ἐντύπωσιν ψευδῆ. Εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Γουναράκης κατέθεσεν, ὅτι εἰς ἣν περίπτωσιν θὰ συνέβαινεν εἰς αὐτὸν κάτι τέτοιο, θὰ ἐσκότωνεν ἑκατὸν ἀνθρώπους. Δὲν ἀφεώρα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Γουναράκης, τὴν περίπτωσιν Παπαληγούρα, ἀλλὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Πεζοπούλου.

§90Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατέ τα αὐτά. Καὶ αὐτοὺς τοὺς τρόπους ὁμιλίας μὴ τοὺς χρησιμοποιεῖτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἡ φράσις τοῦ κ. Γουναράκη δὲν ἀφορᾷ τὸν κατελθόντα ἀπὸ τὸ βῆμα ἔντιμον συνάδελφόν μου καὶ συνάδελφόν σας, τὸν ὁποῖον τοὐλάχιστον ἀπόψε ἔπρεπε νὰ σεβασθῆτε καὶ νὰ μὴ ἐγερθῆτε καὶ ἐξεγερθῆτε, καθ’ ὃν τρόπον ἠγέρθητε καὶ ἐξηγέρθητε. Καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαγάγετε σεῖς εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς παραποιήσεως ἀληθειῶν καὶ νὰ χρησιμοποιῆτε φράσιν τοῦ Γουναράκη, δίδοντες τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ φράσις αὐτὴ ἀφεώρα τὴν μὴ ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπαληγούρα ἠθικὴν ἀντίδρασιν, ἐνῷ ἡ φράσις ἀφεώρα τὴν μὴ ἐκ μέρους τοῦ κ. Πεζοπούλου ἠθικὴν ἀντίδρασιν. (Χειροκροτήματα ζωηρά). Αὐτὸ καταδεικνύει πῶς ὁ κ. Βασιλᾶτος σκέπτεται καὶ ἐνήργησεν εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν. Καὶ ὑπῆρξε Πρόεδρος καὶ τὸν ἐξελέξατε σεῖς κύριοι τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ τοιαῦτα λέγει. Καὶ τοιαῦτα πράττει. Τοιουτοτρόπως σκέπτεται. Καὶ τοιουτοτρόπως ἐνεργεῖ. Ἀλλὰ τερματίζω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶχε χρέος νὰ ἀποφύγῃ ἀπόψε, ὕστερα ἀπὸ τὸν ψυχικὸν μόχθον, ὁ ὁποῖος ἐχρειάσθη εἰς συνάδελφόν του, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ὅπως ὡμίλησεν, εἶχε χρέος, νὰ μὴ ἐγερθῇ καὶ νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπεν. Ἀκούσατε, κύριοι, τί εἶπε. Καὶ αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ μόνον τὸν κ. Παπαληγούραν. Ἀφορᾷ καὶ ἐμέ, συμμερισθέντα τὴν ἄποψίν του, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ μήνυσιν, διότι μήνυσις δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σταθῇ. Καὶ ἐγὼ κάμνω συνήθως μηνύσεις καὶ δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, ποὺ νὰ ἀνεγράφη κάτι εἰς βάρος μου καὶ νὰ μὴ ἔκαμον μήνυσιν. Ἀλλὰ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, δὲν ἠμποροῦσε νὰ εὐσταθήσῃ μήνυσις. Καὶ τί εἶπεν ἀπόψε ὁ κ. Βασιλᾶτος, ὕστερα ἀπὸ τὴν λογοδοσίαν, τὴν τόσον συγκινητικὴν καὶ σημαντικὴν τοῦ κ. Παπαληγούρα; Εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἐσέβετο τὸν ἑαυτόν του θὰ ἔκαμνε μήνυσιν. Ἔ, κ. Πρόεδρε, ἂς σέβεται ὁ κ. Βασιλᾶτος τὸν ἑαυτόν του. Ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ ἡμεῖς ὅλοι, δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ σεβώμεθα τὸν ἑαυτόν μας. (Χειροκροτήματα ζωηρά).

§92Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Γουναράκη τὸ ἐπεκαλέσθην, διότι ἀφορᾷ ἀκριβῶς τὴν ἐπιστολὴν Φιλαρέτου. Δὲν εἶναι ἄσχετος πρός.... (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.)... τὰς ἐπιστολάς. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ λάβῃ μέτρα προστασίας τῆς τιμῆς του. Αὐτὰ ὑποστηρίζομεν. Ἀπαξάπαντες οἱ μάρτυρες ἐβεβαίωσαν, ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ Φιλαρέτου ἔθιγον βαθύτατα τὸν κ. Πεζόπουλον καὶ ὅλους πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπηυθύνοντο. Καὶ ὁ κύριος Δημητρακόπουλος ἔχει μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα περιγράψει τὰ κείμενα αὐτά. Καὶ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡμεῖς ἐζητήσαμεν δικαστικὴν ἐκκαθάρισιν. Μὲ μόνην τὴν δημοσίευσιν τῆς πρώτης ἐπιστολῆς θὰ ἦτο δυνατόν, θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναμείνῃ. Ἀλλ’ ὅταν ὡλοκληρώθη ἡ ἐπιστολὴ καὶ τὸν ἀνέμιξαν καὶ μὲ τὸ 5% ὁ κ. Πεζόπουλος καὶ ὁ κ. Φιλάρετος, ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω ὅτι ἡ καλυτέρα δι’ αὐτὸν λύσις ἦτο ἡ ὑποβολὴ μηνύσεως.

§93Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ποίου θέματος, κ. συνάδελφε;

§95Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐθεώρησεν ὅτι ἐδημιουργήθη προσωπικὸν ζήτημα. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐὰν ἔχῃ δημιουργηθῆ προσωπικὸν ζήτημα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ὁ λόγος καὶ εἰς κάποιον ἐκ τῆς ἄλλης πλευρᾶς (θόρυβος, φωναί). Ἐκτὸς τούτου, κ. Πρόεδρε, ἔχει γίνει δεκτὸν ὅτι οἱ εἰσηγηταὶ καὶ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ δύνανται νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλή, μὴ θορυβοῦσα καθ’ ὃν τρόπον θορυβεῖ, ἐπεδείκνυε τὴν διάθεσιν νὰ διαφωτισθῇ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ζητῶ τὸν λόγον ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ κ. Βασιλάτου, ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀρχηγός σας. Παρακαλῶ, λοιπόν, μὴ ἐπιμένετε, διὰ νὰ συνεχίσωμεν μὲ τὸν κ. Γρηγορίου, ὁ ὁποῖος ἔχει σειράν.

§97Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε. Ἔχει γίνει δεκτὸν ὅτι δικαιούμεθα νὰ λαμβάνωμεν τὸν λόγον τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Γρηγορίου καὶ ἠμπορεῖ νὰ λάβετε τὸν λόγον κατόπιν.

§99Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, δέχεσθε ὅτι ἠμπορῶ νὰ λάβω τὸν λόγον κατόπιν, χωρὶς νὰ ταλαιπωρήσω τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος μὴ ἀρξάμενον τὸν λόγον του, κ. συνάδελφον, δύναμαι νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔδωσα ἤδη τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Γρηγορίου, κ. συνάδελφε. Παρακαλῶ ἀναμείνατε.

§101Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς καμμίαν ἀπὸ τὰς ὕβρεις, τὰς εἰρωνείας καὶ τὰς ἐπιτιμήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς βάρος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ δὴ εἰς βάρος τῆς πλειοψηφίας αὐτῆς, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω. Λυποῦμαι μόνον διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κύριος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., διὰ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἕκαστος εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν ἔχει τὴν προσωπικότητά του, ἔχει τὰ ἔργα του καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην οὔτε εὐσήμου μνείας, οὔτε κατηγοριῶν. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀπασχοληθῶ μὲ τὸ ἀλουμίνιον. Τὸ θέμα τῆς παραπομπῆς τῶν κ.κ. συναδέλφων καὶ τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ, εἶναι ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, κύριοι συνάδελφοι, τεράστιον. Ἀπὸ πλευρᾶς κοινωνικῆς, ἀπὸ πλευρᾶς ἠθικῆς, οἰκονομικῆς, πολιτικῆς καὶ ἱστορικῆς σημασίας. Διότι μεταξὺ ἐκείνων τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ παραπομπὴ εἶναι καὶ ὁ τέως Πρωθυπουργός, κ. Καραμανλῆς, ὁ ὁποῖος ἐχρημάτισε Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας ἐπὶ μίαν 8ετίαν. Δηλαδὴ ἐχρημάτισε Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας κατὰ τὸ 1)18 τῆς συγχρόνου ἱστορίας τῆς Ἑλλάδος. Τὴν 12ην Φεβρουαρίου, τὸ Σῶμα μὲ περιέλαβε μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπετέλουν τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω — καὶ διατί νὰ τὸ κρύψω — ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ μοῦ ἔγινεν ἡ μεγάλη τιμὴ νὰ συμπεριληφθῶ εἰς τὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔνοιωσα ἕνα ψυχικὸν κλονισμὸν καὶ ἕνα δέος. Καὶ ἦτο τοῦτο δικαιολογημένον, διότι ἀνεμέτρησα τὰς εὐθύνας μου, καὶ τὸ τεράστιον ἔργον τὸ ὁποῖον εἶχα νὰ ἀντιμετωπίσω. Καὶ τὸ αἴσθημα αὐτὸ τῆς ψυχικῆς ταραχῆς καὶ τοῦ δέους ἔγινε πλέον ἔντονον, ὅταν πολλοὶ φίλοι ἀνήκοντες εἰς διαφόρους παρατάξεις, μοῦ συνέστησαν, ὅτι πρέπει νὰ παραιτηθῶ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δεχθῶ νὰ συμπεριληφθῶ εἰς αὐτὴν τὴν Ἐπιτροπήν. Διότι εἰς τὸ μέλλον, δικαίως ἢ ἀδίκως, καλῶς ἢ κακῶς θὰ μοῦ ἔβγαινεν εἰς κακόν. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἀφήσω ἄλλους νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνήκω εἰς πολιτικὴν οἰκογένειαν, ἡ ὁποία ἀριθμεῖ βίον 100 ἐτῶν. Ἡ οἰκογένεια αὐτὴ ἠγωνίσθη σχεδὸν ἐπὶ ἕνα αἰῶνα εἰς σκληροὺς ἀγῶνας μὲ εὐπρέπειαν, ἐντιμότητα καὶ ἀνιδιοτέλειαν. Αὐτὰς τὰς διαθήκας τηρῶ καὶ ἀκολουθῶ καὶ αὐτὰς τὰς διαθήκας προσπαθῶ νὰ μεταβιβάσω εἰς τὸν υἱόν μου, τὸν ὁποῖον προορίζω διὰ τὴν πολιτικήν. Θὰ ἤμην, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ἄνανδρος καὶ θὰ ἤμην προδότης τοῦ λαοῦ μας, ἐὰν δὲν ἐδεχόμην νὰ μετάσχω τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπου μὲ ἔταξεν ἡ πλειοψηφία τοῦ Σώματος. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο — τὸ εἶπον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν: Ἐπὶ ἕνα τρίμηνον, κύριοι συνάδελφοι, εὑρισκόμην εἰς ἕνα τραγικὸν δίλημμα, μεταξὺ καθήκοντος καὶ αἰσθηματισμοῦ. Καὶ λέγω αἰσθηματισμοῦ, διότι ὁ κ. Κ. Καραμανλῆς, μοῦ συμπεριεφέρθη προσωπικῶς ὡς καλύτερον φίλον του. Ἐν τούτοις, ἐπεκράτησε τὸ καθῆκον καὶ ἐζήτησα τὴν παραπομπὴν τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ ἔχασα ἕνα φίλον ἴσως, ἐὰν θέλετε, πολύτιμον φίλον.

§102Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἀφοῦ εἶναι λωποδύτης, διατὶ εἶναι φίλος σου;

§103Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Μὴ μὲ ἐρεθίζεις, διότι θὰ σοῦ εἴπω ἄσχημες κουβέντες. Κύριε εἶπον «ἐὰν θέλετε». Ἑλληνικὰ ὁμιλῶ. Κύριοι συνάδελφοι, προκειμένου νὰ ἐξετασθῇ τὸ θέμα τοῦ ἀλουμινίου, ὅπως καὶ τὰ ἄλλα θέματα τῆς Ἐπιτροπῆς μας, ἐχρησιμοποιήσαμεν πρῶτον τὰ κείμενα καὶ τὰ ἔγγραφα. Καὶ τὰ κείμενα καὶ τὰ ἔγγραφα εἶναι χιλιάδες. Ἐχρησιμοποιήσαμεν τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκ δικαστικῶν. Ἐχρησιμοποιήσαμεν τὰς καταθέσεις τῶν μαρτύρων ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκ δικαστικῶν. Καὶ ἐχρησιμοποιήσαμεν καὶ τοὺς μάρτυρας τοὺς ὁποίους ἐζητήσαμεν ἡμεῖς. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς μάρτυρας τινὲς ἐξ αὐτῶν προσῆλθον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν μας μὲ θράσος, μὲ κυνικὴν ἀναίδειαν καὶ ἐψευδομαρτύρησαν κατὰ τὸν αἰσχρότερον καὶ ἰταμώτερον τρόπον. Καὶ σᾶς διαβεβαιώνω, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη μᾶς προεκάλεσε καὶ ἀπογοήτευσιν καὶ ἀνησυχίας. Διότι οἱ μάρτυρες αὐτοὶ κατορθώνουν νὰ ἀποδείξουν διὰ τῆς μαρτυρίας των εἰς ποίαν σαπίλαν μαστίζεται ἡ πνευματικὴ ἡγέτις τάξις τοῦ τόπου μας. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, ἡ κορωνὶς τῆς σαπίλας, ὅτι πρὸ καιροῦ τὸ Ἐθνικὸν Μετσόβιον Πολυτεχνεῖον ἐξέλεξε διὰ ψήφων 8 κατὰ 5 τὸν Πεζόπουλον Κοσμήτορα τῆς Σχολῆς. Ἐξέλεξε δηλ. τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐξηυτελίσθη κατὰ τὸν αἰσχρότερον τρόπον ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐπτύσθη καὶ δὲν εἶπε τίποτα καὶ δὲν ἠμύνθη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐμηνύθη εἰς τὴν δικαιοσύνην, ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ὅπως βγαίνῃ ἀπὸ τὰ ἔγγραφα διέπραξεν ἔγκλημα εἰς βάρος τῆς χώρας. Καὶ ὅμως ἡ Σύγκλητος τοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου καὶ οἱ ἐπικριταὶ διὰ τὸ πόρισμά μας δὲν ἀνέφερον οὐδεμίαν λέξιν. Ὁ κ. Ράλλης ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα ἀνέφερεν ὡρισμένα γεγονότα ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν μας. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἀνέμενον, ὅτι θὰ ἔλεγε τὰ ὅσα εἶπεν. Ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ράλλης, ὅτι οἱ περισσότεροι ἐξετασθέντες μάρτυρες ἦσαν δικοί μας καὶ ὅτι δὲν τοὺς ἀφήσαμε νὰ ἐξετάσουν μάρτυρας. Ἐξητάσθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν 28 μάρτυρες. Οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐζήτησαν καὶ ἐξήτασαν 12 μάρτυρας, τοὺς κ.κ. Κανελλόπουλον, Πρωτοπαπαδάκην κλπ. «... (ἀναγινώσκει)...». Ἐὰν εἰς αὐτοὺς προσθέσετε τοὺς Γουναράκην καὶ Πεζόπουλον, καὶ τοὺς δύο ἐγκαλουμένους Ὑπουργούς, γίνονται ἐν συνόλῳ 16.

§104Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ μᾶς καλέσετε;

§105Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὰ λέγω αὐτά, διὰ νὰ κάμω τὴν ἀρίθμησιν. Τὰ λέγω διὰ νὰ δείξω, ὅτι ἡμεῖς ἐξετάσαμεν 4 μάρτυρας καὶ δὲν εὐσταθεῖ αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Ράλλης.

§106Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ποίους ἐκαλέσατε σεῖς ὡς μάρτυρας;

§107Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐπροτείναμεν τὸν κ. Τζάφον καὶ τὸν κ. Πανᾶν, καὶ ὁ κ. Βασιλᾶτος τὸν Κουγιούκαλον καὶ ἕνα ἄλλον.

§108Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τὸν Σταθόπουλον καὶ Καβαδίαν, ποῖος τοὺς ἐκάλεσεν;

§109Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Πάντως, οἱ μάρτυρές σας εἶναι διπλάσιοι ἀπὸ τοὺς ἰδικούς μας. Ὁ κ. Παπαλεονάρδος, Βλαχόπουλος καὶ Φλαμπουριάρης, ἐκλήθησαν ἐκ τῶν πραγμάτων, διότι εἶχον ἐξετασθῆ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν δικαστῶν. Ἑπομένως, δὲν εὐσταθεῖ τὸ λεχθέν, ὅτι ἀφήσαμεν νὰ ἐξετασθοῦν μάρτυρες. Εἶπεν ἀκόμη, ὁ κ. Ράλλης, ὅτι ὅταν ἐξητάζοντο οἱ μάρτυρες, ἡμεῖς ἐμορφάζαμεν. Ἀλλά, τί θέλατε νὰ κάμωμεν; Ὅταν ἐκαλέσαμεν μάρτυρα τὸν κ. Βλαχόπουλον, πρώην Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου, ἐτῶν 70 — παιδὶ θαῦμα — διὰ τὸν ὁποῖον ἐπληροφορήθημεν, ὅτι εἶχε πάρει τὸ παράσημον τῆς LEGION D’ HON-NER καὶ ὅτι θὰ τὸ ἐπῆρε, διότι ἔχασε κάποιο παιδὶ στὸν πόλεμο ποὺ ὑπηρετοῦσε εἰς τὸν γαλλικὸν στρατό, ἐνῷ ἡ αἰτία ἦτο, ὅτι εἶχε μετάσχει τῆς διαιτησίας καὶ εἶχε συνταχθῆ μὲ τὰς γαλλικὰς ἀπόψεις. Καὶ ἐλέχθη περαιτέρω, ὅτι τὸ πῆρε τὸ παράσημον, μετὰ δύο χρόνια. Μά, κ.κ. συνάδελφοι, οὔτε ἡμεῖς εἴμεθα βλάκες νὰ μὴ καταλαβαίνωμεν, οὔτε οἱ Γάλλοι τὸ ἔδωσαν ἀμέσως τὸ παράσημον. Ἄφησαν νὰ περάσουν δύο χρόνια ἀφ’ ὅτου ὁ κ. αὐτὸς ἐπώλησε τὴν Δ.Ε.Η. εἰς τοὺς γάλλους καὶ τοῦ ἔδωσαν τὸ παράσημον. Σᾶς ὡμίλησε περὶ τοῦ ποιοῦ τοῦ κ. Βλαχοπούλου καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας.

§110Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν ὡμίλησα καὶ ὅταν ἔγινεν ἡ διαιτησία, ἐγώ, δὲν ἤμην Ὑπουργός. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῆς τελικῆς διαιτησίας, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἔστερξεν ὁ κ. Βλαχόπουλος, ἀλλὰ ἔκαμεν τὸν συμβιβασμὸν ὁ κ. Δημητρακόπουλος. Περὶ τοῦ Βλαχοπούλου, δὲν ὡμίλησα σήμερον.

§111Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀνακαλῶ, ἀλλὰ θὰ τὸ εἴπω μόνος μου. Τί θέλατε, κύριε συνάδελφε, νὰ κάμωμεν, ὅταν ἠκούωμεν, τὸν κ. Βλαχόπουλον, νὰ λέγῃ, ὅσα ἔλεγεν; Νὰ κλαῖμε; Μορφασμοὺς ἐκάμαμεν. Τὸν ἠπείλησα, μάλιστα, καὶ τοῦ εἶπα, ὅτι δὲν δύνασθε ἐνώπιον 12 βουλευτῶν καὶ πρώην Ὑπουργῶν, νὰ καταθέτετε ψευδῶς, διότι τὸ πρᾶγμα θὰ ἔχῃ συνέχειαν. Καταθέτων, ὁ κ. Βλαχόπουλος, ἀλλοῦ ἔλεγε δὲν ἐνθυμοῦμαι καὶ ἀλλοῦ δὲν ἠξεύρω. Τὸν ἐρωτήσαμεν, ἐπήρατε τὰς ἀπόψεις τοῦ Ὑπουργοῦ; Καὶ ἀπήντησε: δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ἀλλὰ θὰ τὰς πῆρε. Τὸν ἐχαρακτηρίσαμεν, ὡς ψευδομάρτυρα. Τὸν ἠρωτήσαμεν: Δὲν σᾶς εἶπεν, ὁ Ὑπουργός σας, ὅτι ὡς πρώτην γραμμὴν πρέπει νὰ ἔχετε καὶ ζητήσατε ἐκεῖ ποὺ ζητοῦσαν οἱ γάλλοι 100 σεῖς 70; Καὶ δὲν σᾶς εἶπεν περαιτέρω, ὡς δευτέραν γραμμήν, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ φθάσετε 90; Καὶ ὁ Βλαχόπουλος ἀπήντησε: Θὰ ἔπρεπε, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι. Καὶ ἐπειδὴ ἀπεδείχθη ψευδομαρτυρῶν, τὸν ἐκαλέσαμεν νὰ ἐξετασθῇ κατ’ ἀντιπαράστασιν μὲ τὸν καθηγητὴν κ. Φλαμπουριάρην. Τὴν πρώτην ἡμέραν ἦλθε, τὴν δευτέραν ἡμέραν ἦλθε, ἀλλὰ τὴν τρίτην ἡμέραν, ὅταν ἐστριμώχθησαν τὰ πράγματα, τὸ ἔσκασε καὶ εἶπεν, ὅτι ἔφυγεν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἢ ἐξωτερικόν. Τί θέλατε νὰ κάμωμεν, ὅταν βλέπωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα; Νὰ παριστάνωμεν τοὺς διπλωμάτας τοῦ Φόρρεϊν Ὄφφις, οἱ ὁποῖοι μόνον μιὰ φορὰ τὸν χρόνον γελοῦν εἰς τὸ ἄκρον τῶν χειλέων των;

§112Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἡ κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασις τοῦ κ. Βλαχοπούλου, ὁ ὁποῖος, ὡς διαιτητής, μετὰ τῶν γάλλων, εἰς ὡρισμένην περίοδον, ἔλαβε τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Στρατηγοῦ Ντὲ Γκώλ, ὅτι ἐὰν ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του ὑπὲρ τῶν γαλλικῶν ἀπόψεων, θὰ λάβῃ τὸ παράσημον τῆς τιμῆς, ἀλλὰ φυσικά, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ δώσῃ ἀμέσως ὁ Στρατηγὸς Ντὲ Γκὼλ καὶ τὴν ἐξεπλήρωσε τὴν ὑπόσχεσίν του μετὰ δύο ἔτη! Καὶ αὐτὰ λέγονται μὲ ἀξιώσεις σοβαρότητος. Ἡ κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασις τοῦ κ. Βλαχοπούλου, ἀπέδειξεν ἀντιθέτως ψευδόμενον τὸν κ. καθηγητήν. Καὶ ὑπάρχουν ἐδῶ τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα, παρακαλῶ, νὰ σᾶς διαβάσω. Δυστυχῶς, ἐπαναλαμβάνω, ἀπεδείχθη ἐκ τῆς ἐξετάσεως καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν, ὅτι ἐψεύδετο ὁ κ. καθηγητής. Διεπιστώθη, πλήρως, κατὰ τὴν κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασιν τῶν δύο Ἀνωτάτων λειτουργῶν, τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πολυτεχνείου κ. Φλαμπουριάρη καὶ τοῦ Βλαχοπούλου, τοῦ ἄλλοτε Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου, διεπιστώθη, ὅτι ὁ μὲν Βλαχόπουλος εἶχεν ἀποδώσει κατὰ λέξιν ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε συμβῆ εἰς τὴν διαιτησίαν τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν Ἑλληνικῶν οἴνων μὲ τὴν προμήθειαν γαλλικῶν βιομηχανικῶν προϊόντων τοῦ 1958, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου, ἐψεύδετο; Καὶ ἐψεύδετο κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ προκαλέσῃ καὶ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ἡλιοπούλου, μέλους τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς; Εἶναι ἀκριβές, κ. Γρηγορίου, ἢ δὲν εἶναι, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ, μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν ἐξετασθέντων κατ’ ἀντιπαράστασιν, μαρτύρων, ἂν ὑπάρχῃ ψευδομάρτυς, ὁ ψευδομάρτυς, δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν τοῦ Βλαχοπούλου;

§113Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡ γνώμη σας, κ. συνάδελφε.

§114Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἂν θέλετε, κ. Γρηγορίου, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ διαβάσω καὶ τὰ κείμενα διὰ νὰ διαπιστωθῇ, ποῖος εἶχε δίκαιον καὶ ποῖος ἀποδίδει τὴν ἀλήθειαν;

§115Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὅταν θὰ ἀγορεύσετε, θὰ τὸ διαβάσετε.

§116Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Βεβαίως.

§117Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω, εἶναι τοῦτο: Ὅτι ὁ ψευδομάρτυς Βλαχόπουλος, εἰς μὲν τὰς ἐρωτήσεις τὰς ἰδικάς μας, ἀπαντοῦσε μὲ τὸ «θὰ ἔπρεπε», «δὲν ξέρω», «δὲν ἐνθυμοῦμαι», εἰς δὲ τὰς ἐρωτήσεις, τὰς ἰδικάς σας, ἀπαντοῦσε μὲ ὁλοκλήρους σελίδας. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ κάτι ἄλλο: Κατέσχετε τὸ χαρτὶ τοῦ Στυλιωτοπούλου, διότι δῆθεν εἶχε γράψει ὡρισμένα πράγματα. Ἐζήτησεν ὁ κ. Βασιλᾶτος, νὰ κατάσχωμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ χαρτιά, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὁ Βλαχόπουλος καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐδιάβαζε τὰς μακροσκελεῖς ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ἔδιδε.

§118Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Εἶναι ἀπαράδεκτον, ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, νὰ διακόπτῃ καὶ νὰ μὴ περιμένῃ νὰ ἀκούσῃ ἀπάντησιν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμά του εἶναι.

§120Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Νὰ μὴ τοῦ δίδετε τὸν λόγον.

§121Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Περὶ τοῦ Φλαμπουριάρη, ἐθεώρησεν, ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι θ’ ἀναφέρω καὶ αὐτὸν τὸν ψευδομάρτυρα, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ εἶχεν ὕφος ἀνθρώπου κακομοίρη, ἐν τούτοις, ἦτο τετραπέρατος καὶ ὄχι μόνον αὐτό, κ.κ. συνάδελφοι, ἀλλ’ αὐτὸς μᾶς εἶπε καὶ κάτι καταπληκτικώτερον: Ὅπου, λέγει, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκ Δικαστῶν, ἐγὼ ἀναφέρω τὴν Κυβερνητικὴν πίεσιν, πρέπει νὰ τὸ θεωρήσητε, ὅτι εἶναι τὸ αὐτὸ σὰν νὰ ἔλεγον Κυβερνητικὴν ἐπιθυμίαν. Ἐξητάσαμεν δύο ἄλλους εὐέλπιδας, τὸν κ. Λαμπροῦκον καὶ τὸν κ. Σαμαρᾶν καὶ οἱ δύο εἶχον μεσάνυκτα ἀπὸ τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν τῆς χώρας. Εἰς τὰς ἐρωτήσεις καὶ οὗτοι ἀπήντησαν μὲ τὸ «δὲν ξεύρω» καὶ «δὲν ἤκουσα». Μάλιστα, ὁ κ. Λαμπροῦκος, μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ξεύρει τὸν Φιλάρετον, δὲν ἐνθυμεῖται, ἐὰν τὸν συνήντησε ποτέ, διότι κατὰ σύστημα καὶ εἰς τὰς σχέσεις του, ἀποφεύγει τὰς κακὰς συναναστροφὰς καὶ εἶναι προσηλωμένος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του καὶ μόνον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ κ. Λαμπροῦκος, δὲν ἐλησμόνησε, κατὰ τὴν κατάστασίν του νὰ ὑμνήσῃ τὸν κ. Καραμανλῆν, κρατῶντας, κατὰ κάποιον τρόπον, καὶ μίαν πισινὴν διὰ τὸ μέλλον. Ἡ κατάθεσις τοῦ Σαμαρᾶ, κ. συνάδελφε, εἶναι ἀξιοθρήνητος. Αὐτός, δὲν γνωρίζει ἀπολύτως τίποτε. Ἴσως–ἴσως θὰ ἔφθανε νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἠξεύρει ἐὰν ὑπάρχῃ ΔΕΗ καὶ τί πρᾶγμα εἶναι αὐτό. Δὲν ἤξερε τίποτε ἀπολύτως νὰ μᾶς εἴπῃ. Ἐνώπιον τοιούτων μαρτύρων, τί ἠθέλατε νὰ κάμωμεν, κ. Ράλλη; Ἐκάμαμεν, λέγει, μορφασμούς, τὸ ὀλιγώτερον ἦτο αὐτό, διότι ἔπρεπε νὰ σηκωθῶ ἐπάνω νὰ τοῦ δώσω τὴν καρέκλα στὸ κεφάλι τοῦ ψευδομάρτυρος αὐτοῦ, (χειροκροτήματα), ὁ ὁποῖος εἰς μίαν ὑπόθεσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κρίνωμεν, ἐὰν θὰ παραπέμψωμεν ἕνα Πρωθυπουργόν, ἢ ὄχι, ἔρχεται, ὁ κύριος αὐτός, μὲ τοὺς ἄλλους ψευδομάρτυρας καὶ μᾶς δημιουργοῦν σύγχυσιν.

§122Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Σᾶς ἐχαλοῦσαν τὴν δουλειά.

§123Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Μὲ σᾶς δὲν μπορεῖ νὰ τὰ βγάλῃ κανεὶς πέρα. Εἴσαστε εἰς τὸ ΕΑΜ καὶ μᾶς κατηγορούσατε. Ἔρχεσθε ἀπὸ ἐδῶ μᾶς κατηγορεῖτε. Δὲν ξέρομεν, ποῦ νὰ σᾶς πιάσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§124Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Δὲν ἤμην ποτὲ εἰς τὸ ΕΑΜ.

§125Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν εἴσαστε παλαιὰ μὲ τὸν Σβῶλον; Ἡ παράταξις κατηγόρησε τὸν Σβῶλον ὡς προδότην.

§126Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ποτὲ δὲν ἤμην.

§127Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐκαλέσατε τὸν μάρτυρα Πανᾶν. Ἄλλη ἐξοχότης! Οἰκονομολόγος, Ἠλεκτρολόγος. Κατ’ ἐρωτήσεις, πῶς ἔγινε τὸ Συμβούλιον ἐκτάκτως, ἀπήντησεν: Εἰδοποιήθημεν τὸ πρωΐ καὶ θὰ πρέπει ὁ Πρόεδρος νὰ εἶχεν εἰπῆ εἰς τοὺς συμβούλους, τί θὰ συζητήσωμεν τὸ ἀπόγευμα τῆς αὐτῆς ἡμέρας. Ὅταν ἔγινεν ἡ σύμβασις τοῦ ἀλουμινίου καὶ μάλιστα ἐμοίρασαν τὴν σύμβασιν καὶ τὴν ἔβγαλαν φωτοτυπίαν, καὶ ἡ σύμβασις ἦτο εἰς τὰ γαλλικά, διότι ἡ σύμβασις εἰς τὰ Ἑλληνικὰ ὑπεγράφη μετὰ τρίμηνον, αὐτὸς ὁ κύριος, ἔκαμε καὶ κάτι ἄλλο: Ἔκαμεν ὁλόκληρον τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς χώρας, μέχρι 31.12.65, μᾶς εἶπεν, ὅτι μέχρι 31. 12.66, καὶ ἡ Μεγαλόπολις καὶ τὰ πάντα, θὰ εἶναι ἕτοιμα καὶ ἑπομένως, θὰ ἔχωμεν 8 δισ. κιλοβατῶρες εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἄρα, ὀρθῶς ἐδώσαμεν τὸ 1 δισεκατομμύριον διὰ τὸ ἀλουμίνιον, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ σύνολον τῆς καταναλώσεως τῆς Ἑλλάδος, εἶναι 1.600.000 κιλοβατῶρες.

§128Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶσθε καλὰ πληροφορημένος, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

§129Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἴσως καὶ θὰ ἴδατε τὰς διαφημίσεις ποὺ κάνει τώρα διὰ τὸ δάνειον ἡ ΔΕΗ, ὅτι τὴν 31.12.65, θὰ ἔχωμεν συνολικῶς 4,5 ἑκατομμύρια κιλοβατῶρες καὶ ὅτι ἡ αὔξησις εἶναι περίπου 23%. Ἄρα, δὲν εἶναι τὰ 8 δισεκατομμύρια κιλοβατῶρες, τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πανᾶς. Ἐκλήθη ὁ κ. Λεβῆς, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν Ἐπιτροπήν μας τὰ εἶδε ὅλα μέλι γάλα, ἐνῷ εἰς τὸ Συμβούλιον διὰ τὴν σύμβασιν ἔλεγε: Κύριοι, διατί μᾶς ἐφωνάξατε; Ἐδῶ ἔχετε ἀποφασίσει, ἔχετε ὑπογράψει τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος, μᾶς ἐφέρατε διὰ φιλολογίαν; Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν εἶπεν ἀντίθετα πράγματα, ὁ κ. Λεβῆς. Αὐτοὶ εἶναι οἱ μάρτυρες καὶ ἄλλοι ἀκόμη, τοὺς ὁποίους ἐξητάσαμεν καὶ ἦσαν ὡρισμένοι ἀπὸ αὐτοὺς χυδαῖοι ψευδομάρτυρες. Τί ἠθέλατε νὰ κάμωμεν, νὰ μὴ μορφάζωμεν; Τὸ ὀλιγώτερον ποὺ ἠμπορούσαμεν νὰ κάμωμεν, ἦτο νὰ δυσανασχετοῦμε δι’ ὅσα ἠκούσαμεν ἀπὸ τοὺς ψευδομάρτυρες. Ἡ ὑπόθεσις τοῦ ἀλουμινίου, εἶναι μία ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἔχει ἀρχίσει ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει. Ἐγένοντο συζητήσεις καθημερινῶς, ἀπὸ τοὺς οἰκονομολόγους, ἀπὸ τοὺς μηχανολόγους, διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου ἀλουμινίου. Πρῶτος, ἐμφανίζεται ὁ κ. Γ. Παπᾶς, μὲ τὸν Φιλάρετον, πλέον θετικά, διὰ τὸ θέμα τῆς κατασκευῆς ἐργοστασίου ἀλουμινίου. Μάλιστα, οἱ δύο τους, ἐπῆγαν καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν νὰ ἐξετάσουν τὰ πράγματα, κατὰ πόσον θὰ ἠμποροῦσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἱδρύσουν ἐργοστάσιον παραγωγῆς ἀλουμινίου. Πλέον θετικὰ τὰ πράγματα εἶναι, ὅταν ὁ Λαμπροῦκος, ὁ ὁποῖος ἀποφεύγει τὶς κακὲς συναναστροφές, ὑπέβαλε τὸ ὑπ’ ἀριθ. 63 τῆς 8ης Μαρτίου 1957, ἔγγραφον ἐμπιστευτικόν, πρὸς τὸν Πεζόπουλον. Καὶ τοῦ ἔλεγε, ὅτι προκειμένου νὰ δώσωμεν ἀπάντησιν εἰς τὴν Ρέϋ Νόλδς, ἡ ὁποία θέλει νὰ κάμῃ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου εἰς τὴν Ἑλλάδα, σὲ παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσῃς στοιχεῖα, τόσον ὡς πρὸς τοὺς Βωξίτας, ὅσον καὶ πρὸς τὴν τιμήν. Εἰς τὰς 9 Αὐγούστου 1957, ὁ Φλαμπουριάρης, γράφει πρὸς τὸν Πεζόπουλον, ὅτι ὑπάρχει καὶ θέμα ἀλουμινίου καὶ μάλιστα τοῦ λέγει «ὁ Λαμπροῦκος σοῦ ἐζήτησε μελέτην». Καὶ ἐρωτᾶται: Αὐτὴν τὴν ἐμπιστευτικὴν μελέτην τοῦ Λαμπρούκου, πῶς τὴν ἔμαθεν ὁ Φιλάρετος; Θὰ τοῦ τὴν εἶπεν ὁ Λαμπροῦκος. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι τὸ ἐμπιστευτικόν του ἔγγραφον, δὲν τὸ εἶπε. Θὰ τοῦ τὸ ἐμαρτύρησε κάποιος ἄλλος ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐρωτᾶται, ὁ κ. Λαμπροῦκος διέταξεν ἀνακρίσεις, ποῖος παρέδωσε τὸ ἐμπιστευτικὸν ἔγγραφον εἰς τὸν Φιλάρετον, διὰ νὰ τὸ ζητῇ ἀπὸ τὸν Πεζόπουλον; Πῶς συμβαίνει νὰ μὴ ἔχῃ κακὰς συναναστροφὰς καὶ νὰ γνωρίζῃ τὰ ἀπόρρητα ἔγγραφα; Καὶ μάλιστα διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 108)16.4.1957 ἐμπιστευτικοῦ ἐγγράφου ὑπέμνησε, διατί καθυστερεῖ νὰ τοῦ δώσῃ ἀπάντησιν διὰ τὸ ἀλουμίνιον. Ταὐτοχρόνως, κ.κ. συνάδελφοι, ὁ Πεζόπουλος, ἀναθέτει εἰς τὸν μηχανικὸν Μαγγιῶρον νὰ τοῦ ἑτοιμάσῃ μίαν μελέτην διὰ τὴν τιμὴν τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος καὶ κυρίως διὰ τὸ κόστος τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Ὁ Μαγγιῶρος, εἰς τὰς 22 Μαΐου 1957, ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του καὶ λέγει, ἂν ἔχωμεν ἰσχὺν 120.000 κιλοβὰτ καὶ αἱ ὧραι λειτουργίας εἶναι 7.800, τότε, ἀναλόγως τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἱδρύσωμεν τὸ ἐργοστάσιον, τὸ κόστος παραγωγῆς, θὰ εἶναι 4,9 μίλς, ἐὰν γίνῃ εἰς τὴν Πτολεμαΐδα, 4,52 μὶλς τοῦ δολλαρίου — δηλαδή, θὰ πολλαπλασιάσετε ἐπὶ 3 διὰ νὰ εὕρητε λεπτὰ — εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, 4.34 μὶλς εἰς τὰ Κρεμαστά, 4,64 μὶλς εἰς τὴν Στυλίδα, 4,91 μὶλς εἰς τὴν Ἰτέαν καὶ ἂν τὸ ἐργοστάσιον γίνῃ εἰς τὴν Χαλκίδα, θὰ ἔχωμεν κόστος ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας 5,8 μὶλς τοῦ δολλαρίου. Εἰς τὸ ἔγγραφόν του ὁ Μαγγιῶρος, προβλέπει συλλειτουργίαν ὑδροηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου καὶ θερμικοῦ. Καὶ ὅπως ἠξεύρετε, ὑδροηλεκτρικὰ εἶναι τὰ κινούμενα μὲ τὰ νερὰ καὶ θερμικὰ τὰ κινούμενα μὲ τὸν λιγνίτην...

§130Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Καὶ μὲ πετρέλαιον.

§131Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡμεῖς ἔχομεν λιγνίτην. Ἐπίσης, ὁ κ. Μαγγιῶρος, ὑποβάλλει μίαν νέαν ἀναφοράν, μὲ μίαν μελέτην, τὴν 29 Σεπτεμβρίου 1957, εἰς τὴν ὁποίαν λέγει, ὅτι τὸ κόστος τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, θὰ εἶναι 5,2 μὶλς τοῦ δολλαρίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ τιμὴ αὐτὴ μειοῦται σὲ 4,52 μίλς, ἐὰν ἔχωμεν καὶ τὸν Ἀχελῶον. Εἰς τὰς 6 Σεπτεμβρίου ὁ Ὑπουργὸς Βιομηχανίας, ὑποβάλλει 8 ἐρωτήματα εἰς τὴν Δ.Ε.Η., ἐπὶ διαφόρων θεμάτων καὶ ὁ Πεζόπουλος, ἀπέστειλε τὸ ὑπ’ ἀριθ. 58608 ἔγγραφόν του, εἰς τὸ ὁποῖον λέγει, μεταξὺ ἄλλων, ὅτι θὰ ἔχωμεν ρεῦμα οὐχὶ κάτω τῶν 4 μὶλς καὶ πάντοτε ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν δίκτυον. Αὐτὸ τὸ «ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν δίκτυον», νὰ τὸ ἐνθυμῆσθε μέχρι τέλους τῆς ἀγορεύσεώς μου, διότι θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ πολύ. Εἰς τὰς 23 Ὀκτωβρίου 1957 λαμβάνει χώραν ἕνα συμβούλιον τῆς Δ.Ε.Η. Ἔχει ἐπιστρέψει ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ὁ κ. Πεσμαζόγλου, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπισκεφθῆ τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Γερμανίαν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, μὲ τὸν κ. Παπαληγούραν. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν εἶχε συζητήσει μὲ τὴν Ἑταιρείαν Ἀλουμινίου Κάϊζερ, εἰς δὲ τὴν Γερμανίαν μὲ τὴν Ἑταιρείαν D.E.I. Ὁ κ. Πεσμαζόγλου εἶπεν, ὅτι αὐταὶ αἱ δύο Ἑταιρεῖαι εἶναι ἐκεῖναι, μὲ τὰς ὁποίας ἠμποροῦμεν σοβαρῶς νὰ συνεννοηθῶμεν, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ἐργοστάσιον ἀλουμινίου εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§132Ι. ΑΛΕΥΡΑΣ. Ποῖος Πεσμαζόγλου εἶναι;

§133Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ Ὑποδιοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Πεσμαζόγλου, εἶπεν ἀκόμη, ὅτι ὁ Κάϊζερ ζητεῖ νὰ τοῦ παραχωρήσωμεν τὸ ρεῦμα μὲ 3,5 μίλς. Ἐπεμβαίνει ὁ Πεζόπουλος καὶ τοῦ λέγει: Κύριε Πεσμαζόγλου, ὁ Κάϊζερ ζητεῖ 3,5 μίλς, διότι θέλει νὰ κερδίσῃ πολλά. Ἡ τιμὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κάτω τῶν 4 μίλς, ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πεζόπουλος. Καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Δ.Ε.Η. εἶπεν, ὅτι πάντοτε, φυσικά, ἀπὸ τὸν Ἀχελῶον. Καὶ τοῦ ἀπήντησεν ὁ Πεζόπουλος, ὅτι δὲν θὰ λέτε ποτέ: πάντοτε ἀπὸ τὸν Ἀχελῶον, διότι θὰ πρέπει τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου νὰ τροφοδοτηθῇ ἀπὸ τὴν Πτολεμαΐδα καὶ ἀπὸ τὴν Πτολεμαΐδα θὰ ἔχωμεν πάντοτε ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι πρέπει νὰ τροφοδοτηθῇ τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν Ἀχελῶον. Καὶ εἰς τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν, ὁ Πεζόπουλος, λέγει, ὅτι: Ἡμεῖς ἔχομεν κάμει μίαν πρόχειρον μελέτην καὶ ἔχομεν ἀπαντήσει, κ. Πεσμαζόγλου, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Βιομηχανίας, ὅτι τὸ ρεῦμα θὰ κοστίζῃ 5,5 μίλς καὶ κάτω ἀπὸ τὴν τιμὴν αὐτήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν εἰς οἱανδήποτε ἑταιρείαν. Ἐν τῷ μεταξύ, κ. συνάδελφε, ὁ Γουναράκης, στέλλει ἕνα γράμμα στὶς 15.2.1958 εἰς τὸν Πεζόπουλον καὶ ἀκούσατε, τί γράφει ὁ Πρόεδρος τῆς Δ.Ε.Η. πρὸς τὸν Γενικὸν Διευθυντήν. Μίαν φράσιν θὰ σᾶς διαβάσω. Τοῦ λέγει: ὅπως θελήσετε, εὐδοκήσετε νὰ μὲ κατατοπίσετε. Καὶ ὁ Πεζόπουλος, τὸν Πρόεδρον, τὸν ἀγνοεῖ. Ἐπειδὴ εἶναι χιλιάδες τὰ γράμματα ποὺ γράφουν μεταξύ των, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὐδέποτε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος ἐρωτευμένοι ἀντήλλαξαν τόσας ἐπιστολάς, ὅσας ὁ Πεζόπουλος μὲ τὸν Γουναράκην, παρ’ ὅτι τὰ γραφεῖα των ἦσαν δίπλα–δίπλα. Καὶ αὐτὸ συνέβαινε καὶ μὲ ἄλλους ἀνωτάτους λειτουργοὺς τῆς Δ.Ε.Η. Θὰ νομίσετε, ὅτι ὑπῆρχε καμμία ροπὴ — πῶς νὰ τὴν εἴπωμεν — ἐκφυλισμοῦ. Ὄχι. Ἀλλὰ ἐγνώριζον ὅλοι τους, ὅτι ἐκεῖ μέσα, ὅτι εἶχεν εἰσέλθει ὁ Ἀλῆ Μπαμπᾶς καὶ οἱ 40 κλέφτες (γέλωτες) καὶ προσπαθοῦσεν ὁ ἕνας ἀπὸ τὸν ἄλλον νὰ διαφυλάσσεται, διὰ κάθε ἐνδεχόμενον, ἐγγράφως. Δι’ αὐτὸ ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ χιλιάδες τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν. Καί, εὐτυχῶς, ποὺ τὰ ὑπέγραψαν καί, εὐτυχῶς, ποὺ τὰ ἀπέστειλαν, διότι ἀποτελοῦν τὰ κυρίως ἀποδεικτικὰ κείμενα, βάσει τῶν ὁποίων ἀπεφασίσαμεν ὅ,τι ἀπεφασίσαμεν. Κύριοι συνάδελφοι, ἕως ἐδῶ ὑπάρχουν καὶ κάτι ἄλλαι μελέται τοῦ Μαγγιώρου, ὁ ὁποῖος, ἐδῶ πλέον, τὶς μικραίνει, τὶς τιμές, τὶς φέρνει στὰ 1,73 καὶ 2,82, διότι τώρα εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα τῶν προκαταρκτικῶν συνεννοήσεων καὶ ἐνεργειῶν, διὰ τὴν δημιουργίαν ἐργοστασίου ἀλουμινίου στὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον. Ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1960, ἐμφανίζεται ἡ ΚΟΠΑ-ΔΕΠ, ἐπίσης ἡ ΡΕΫΝΟΛΝΤΣ, ἐπίσης ἡ ΠΕΣΣΙΝΕ καὶ ὑποβάλλουν προτάσεις εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκην. Αἱ προτάσεις ὅλαι αὐταί, δὲν γίνονται ἀποδεκταὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην καὶ ἀπορρίπτονται. Ἐν τῷ μεταξύ, κ.κ. συνάδελφοι, χάρις εἰς τὸν Λαμπροῦκον καὶ τὸν Σαμαρᾶν, καὶ ὅλην τὴν κλίκαν, ἔχομεν κάμει βούκινο τὸ τί ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν, τὸ πόσο θὰ μᾶς στοιχίσῃ τὸ ρεῦμα, τὸ τί ἠμποροῦμε νὰ φτιάξωμεν, τὰ ἔχουν μάθει ὅλα αὐτὰ αἱ Ἑταιρεῖαι. Ἐδῶ, Κύριοι συνάδελφοι, ἠρώτησα τὸν κ. Λαμπροῦκον, Κύριε Λαμπροῦκο, ἔχομεν τὴν Γερμανικὴν Ἑταιρείαν, ἔχομεν τὴν ΠΕΣΣΙΝΕ, τὴν ΡΕ-ΫΝΟΛΝΤΣ, τὸν Νιάρχον, ποὺ ἑνώνεται μὲ τὴν ΡΕΫ-ΝΟΛΝΤΣ, τὴν ΚΟΠΑΛΕΠ, 6–7 Ἑταιρεῖαι ποὺ κάμνουν προτάσεις. Διατί δὲν κάμνετε τὸ πλέον τίμιον πρᾶγμα, τὸ πλέον ἀδιάβλητον, νὰ κάμητε διεθνῆ διαγωνισμόν; Θὰ ἐπιτύχητε καὶ τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου καὶ καλυτέρους ὅρους διὰ τὴν χώραν. Ἰδοὺ ἡ καταπληκτικὴ ἀπάντησις, κ.κ. συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσεν, ὅταν τὸν ἐξήτασα: Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμωμεν διεθνῆ διαγωνισμόν, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἰδιωτικῆς ἐπενδύσεως. Ὅσοι καταλαβαίνετε Ἑλληνικά, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ θεωρηθῇ τὸ ἀλουμίνιον ἰδιωτικὴ ἐπένδυσις. Ἰδιωτικὴ ἐπένδυσις εἶναι ὅταν κάμνῃς μίαν αἴτησιν, βάσει τοῦ νόμου, νὰ φέρῃς τόσα δολλάρια. Δὲν εἶναι ἰδιωτικὴ ἐπένδυσις, ὅταν κάμνῃς σύμβασιν καὶ λές, πὼς θὰ σοῦ παραχωρήσουν τὸ ρεῦμα, ὅτι θὰ ἀπαλλάσσεται τῆς φορολογίας, οὔτε ὅτι θὰ ἔχῃς 50 ἐτῶν προνόμια. Δὲν εἶναι ἰδιωτικὴ ἐπένδυσις. Ἔπρεπεν, ἑπομένως, νὰ γίνῃ διεθνὴς διαγωνισμός, διὰ νὰ ἐπιτύχῃς τοὺς καλυτέρους ὅρους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ μέγας αὐτὸς προγραματιστής, τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, καὶ ἂς μοῦ τὸ συγχωρήσῃ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ποὺ τὸν κρατᾷ ἀκόμη εἰς τὴν θέσιν του, ὅπως ἔχομεν καθηγητὴν τὸν Πεζόπουλον, ὑπεστήριξεν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἰδιωτικῆς ἐπενδύσεως.

§134Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐρωτῶ, καθ’ ὑμᾶς, ἡ ἐπένδυσις τοῦ ἀλουμινίου, τί εἶναι;

§135Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶναι ἰδιωτικὴ ἐπένδυσις, ἀλλὰ συμμετέχει καὶ τὸ Κράτος εἰς ὡρισμένα προνόμια.

§136Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἰδιωτικὴ ἢ δημοσία;

§137Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἰδιωτική. Ἐφ’ ὅσον ἐγὼ δίδω προνόμια, εἶναι καὶ δημοσία κατὰ ἓν ποσοστόν.

§138Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι καὶ δημοσία;

§139Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Μάλιστα. Ὅταν τοὺς κάμνωμεν παραχωρήσεις, ὅπως σύμβασιν 50 ἐτῶν, ἀπαλλαγὴν τῆς φορολογίας, εἰδικὴν σύμβασιν, ὡς τοῦ πλέον εὐνοουμένου πελάτου ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, αὐτὸ δὲν εἶναι ἰδιωτικὴ ἐπένδυσις, αὐτὸ ἀποτελεῖ καὶ δημοσίαν ἐπένδυσιν. Καὶ ἂν ἀκόμη τὴν θεωρῆτε σεῖς, ὡς μέγας οἰκονομολόγος, ὅτι ἀποτελεῖ ἰδιωτικὴν ἐπένδυσιν, ἐν πάσῃ περιπτώσει, μεταξὺ τῶν 6 Ἑταιρειῶν, θὰ ἔφερα διαγωνισμόν, διὰ νὰ ἐπιτύχω τοὺς καλυτέρους ὅρους.

§140Η. ΗΛΙΟΥ. Ὅταν εἰς μίαν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, εἰς μίαν ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν, παραχωρῇ τὸ Κράτος, προνόμια, ἀπαλλαγὰς μονοπωλιακῆς καταστάσεως, ἢ ἄσκησιν δημοσίας ὑπηρεσίας, κατὰ τοὺς κανόνας τοῦ ἰδιωτικοῦ δικαίου, δὲν εἶναι ἡ λεγομένη σύμβασις παραχωρήσεως, ἡ ὁποία ἔχει ὅλα τὰ χαρακτηριστικὰ δημοσίας συμβάσεως;

§141Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ λάβετε ἀπάντησιν.

§142Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἰς τὰς 29 Ἀπριλίου 1960, ἄλλη φυσιογνωμία, ὁ Ραυτόπουλος, στέλλει εἰς τὸν κ. Λαμπροῦκον σχέδιον συμβάσεως.

§143Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὸς ἦτο ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Κ.

§144Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀδιαφορῶ ποὺ ἀνήκει, διότι μᾶς ἀνεφέρετε, ὅτι ἦτο ὑποψήφιος τὸν παρελθόντα αἰῶνα καὶ ὁ Δημητρακόπουλος. Ἀλλὰ λησμονεῖτε, ὅτι ἦτο γυναικάδελφος τοῦ μακαρίτου Τριανταφύλλη, βουλευτοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ δι’ αὐτὸ εἶχε τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα εἰς τὴν ψυχήν του. Ἀφοῦ τὸ θέτετε ἔτσι, καὶ ὁ κ. Μποῦτος, ὁ ὁποῖος ἐξαπέλυσεν ὕβρεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐναντίον μας, καὶ ὁ ὁποῖος ἐξύμνησε τὸ φωτεινόν σας ἔργον, ὑπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν, ποιό φωτεινόν σας ἔργον, κ. Μποῦτο, ἀφοῦ προχθὲς πήγατε εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε.; Λοιπόν, μὴ θίγετε, κ. Πρωτοπαπαδάκη, ποὺ ἀνήκει ὁ καθένας, διότι εἶναι πολὺ μπερδεμένα τὰ πράγματα.

§145Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ὡμιλήσατε καθ’ ὃν τρόπον ὡμιλήσατε διὰ τὸν κ. Ραυτόπουλον, ἠθέλησα νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι εἶναι δικό σας παιδί.

§146Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὅπως καὶ ἄλλοι ἦσαν ἰδικοί μας καὶ εἶναι ἀπὸ ἐκεῖ τώρα. Ὅπως καὶ ἄλλοι ποὺ ἦσαν ἰδικοί σας εἶναι ἐδῶ τώρα. Δι’ αὐτό, μὴ τὰ θίγετε, εἶναι πολὺ μπερδεμένα. Ἕνα εἶναι γεγονός, κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας, ἔχει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, διότι ἐπῆρεν ὅλους αὐτοὺς τοὺς κυρίους, τοὺς ἔβαλεν εἰς τοὺς ὀργανισμούς, τοὺς ἔδωσε δικαιώματα, ἐνήργησαν ὡς ἐνήργησαν, ὠργίασαν ὡς ὠργίασαν καὶ εἰς τὸ τέλος ἐρχόμεθα ἡμεῖς, οἱ ἴδιοι, ὁ ἕνας νὰ κατηγορῇ τὸν ἄλλον. Ἡμεῖς φταῖμε, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς κυρίους, δι’ αὐτὸ καταφέρομαι ἐναντίον των, εἰς οἱανδήποτε πολιτικὴν παράταξιν καὶ ἐὰν ἀνήκουν.

§147Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι μία ἄποψις.

§148Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ κ. Ραυτόπουλος, κ.κ. συνάδελφοι, στέλλει σχέδιον συμβάσεως μὲ μίαν κάρταν, εἰς τὴν ὁποίαν δείχνει πολὺ τάκτ, διότι, λέγει ἐπάνω «πρὸς ἀποκλειστικὴν χρῆσιν τοῦ κ. Λαμπρούκου». Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, αἱ τρεῖς Ἑταιρεῖαι, ἀφοῦ ἀπὸ τὴν μιὰ μεριὰ συνειργάσθησαν μὲ τὴν ὑπαλληλίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριὰ ἔμαθαν ὅλα μας τὰ τρωτά, πᾶνε ὅλοι μαζὶ εἰς τὸ Παρίσι καὶ φτιάχνουν μίαν ἑνιαίαν Ἑταιρείαν, διὰ τὸν φόβον τοῦ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Καὶ ἐρωτῶ τὸν Λαμπροῦκον: Κύριε Λαμπροῦκο, ἐπληροφορήθητε, ὅτι αὐταὶ αἱ τρεῖς Ἑταιρεῖαι ἡνώθησαν εἰς μίαν; Ναί, λέγει, τὸ ἐπληροφορήθημεν καὶ μᾶς ἔκαμε κατάπληξιν. Ἐξεπλάγη ὁ κ. Γενικὸς Διευθυντής. Ἀλλὰ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, εἰς τὰς 17)5, αἱ τρεῖς Ἑταιρεῖαι ὑποβάλλουν συμβόλαιον προσφορᾶς ἱδρύσεως Ἑταιρείας, Ἀλουμινίου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κατὰ διαβολικὴν σύμπτωσιν, τὸ συμβόλαιον ἦτο ἀκριβῶς, ὅμοιον μὲ ἐκεῖνον ποὺ ἔστειλεν ὁ Ραυτόπουλος, πρὸς ἀποκλειστικὴν χρῆσιν εἰς τὸν κ. Λαμπροῦκον. Τώρα, πῶς συνέβη ἀπὸ τὸ Παρίσι ἡ Ἑταιρεία νὰ στείλῃ σχέδιον συμβάσεως καὶ νὰ ὁμοιάζῃ καταπληκτικὰ μὲ αὐτὸ ποὺ ἔδωσεν ὁ Ραυτόπουλος εἰς τὸν Λαμπροῦκον, κρίνατέ το ἐσεῖς. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι τῶν Ἑταιρειῶν αὐτῶν τὸ συμβόλαιον, ἦτο ὀλίγον βαρύτερον, διότι ἀπέκλειε τελείως τὴν Ἑλλάδα, εἶχε πλήρη φορολογικὴν ἀπαλλαγὴν καὶ μὲ μολύβι εἶχαν γράψει εἰς τὴν ἄκρην ἀγγλιστί, ὅτι τιμὴ ρεύματος 9 λεπτὰ καὶ τὸ «λεπτὰ» τὸ εἶχον μὲ λατινικοὺς χαρακτῆρας. Εἰς αὐτὴν τὴν Ἑταιρείαν, κ.κ. συνάδελφοι, ἐδόθη, πλέον, τὸ ἀλουμίνιον.

§149Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Αὐτὸς ὁ Λαμπροῦκος, ποῦ εὑρίσκεται τώρα;

§150Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶναι Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Εἰς τὰς 2 Ἰουνίου 1960, ὁ Πεζόπουλος διαβιβάζει σημείωμά του πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Βιομηχανίας καὶ τοῦ ἀναφέρει τὰ ἀκόλουθα δυνατὰ τιμολόγια: Τὴν 2αν Ἰουνίου 1960, ὁ Πεζόπουλος ἔστειλε σημείωμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, ποῖα εἶναι τὰ δυνατὰ τιμολόγια, τὰ ὁποῖα θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἡμεῖς, ἐν σχέσει πρὸς τὴν Ἀμερικήν. Καὶ ὁ Πεζόπουλος, λέγει ὅτι ἡ Ρέϋνολδς ἔχει ὑπογράψει δύο συμβόλαια εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἔχει κάμει δύο ἐργοστάσια ἀλουμινίου καὶ προμηθεύεται τὸ ρεῦμα μὲ 4,8 καὶ 4,19. Ἐφ’ ὅσον, κ.κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἡ Ρέϋνολδς, εἰς τὸ ἕνα ἐργοστάσιον προμηθεύεται τὸ ρεῦμα μὲ 4,8, εἰς τὸ ἄλλο ἐργοστάσιον 4,19, εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ δώσωμεν μὲ 3,1, ἔχοντας καὶ τοὺς βωξίτας κοντὰ καὶ ἡμερομίσθια μικρότερα καὶ μεταφορικὰ μικρότερα. Τὰ δυνατὰ τιμολόγια διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὰ ὁποῖα ὁ Πεζόπουλος ἔδωσεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, εἶναι τὰ ἑξῆς: «...(Ἀναγινώσκει)...», Αὐταὶ εἶναι παλαιαὶ τιμαί, τὰς ὁποίας δίδει ὁ Πεζόπουλος. Ὅπως βλέπετε, κ.κ. συνάδελφοι, καὶ ὁ Μαγγιῶρος καὶ ὁ Πεζόπουλος, εἰς τὰ δέκα σημειώματά του, καὶ οἱ πάντες ὁμιλοῦν περὶ κόστους ἀλουμινίου, ἄνω τῶν 4 μίλς, δηλαδὴ ἐὰν δοθῇ τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα κάτω τῶν 4 μίλς, θὰ ἔχωμεν μίαν ζημίαν.

§151Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τώρα μᾶς εἴπατε διὰ 3,53.

§152Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶναι τὸ σημείωμα τοῦ Πεζοπούλου. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπὴν καὶ περισσότερον διὰ τὴν διορατικότητά σας, διότι ἀπὸ τὰ πέντε τιμολόγια, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἄνω τῶν 4,5 ἐπροσέξατε τὸ 3,53. Ἀλλὰ καὶ τὸ 3,53 εἶναι ἐπιζήμιον, ἐφ’ ὅσον ἐδόθη 3,1.

§153Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔχει σημασίαν, διότι ἐκάματε ἕνα σφάλμα σεῖς τώρα. Εἴπατε, ὅτι οὐδὲν τιμολόγιον εἶναι κάτω ἀπὸ τέσσερα.

§154Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Σᾶς ἐγέλασα εἰς ἕνα. Σᾶς ζητῶ συγγνώμην.

§155Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Καὶ ἐπέστησα τὴν προσοχήν σας, ἐπὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἴπατε σεῖς ὁ ἴδιος, ὅτι ἀπὸ ὡρισμένην ἡμερομηνίαν καὶ ἔπειτα, ὁ Πεζόπουλος, λέγει 3,53.

§156Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ κυριώτερον σημεῖον τῆς συμβάσεως ἀλουμινίου. Τὴν 25ην Ἰουνίου 1960, ὁ Πεζόπουλος, χωρὶς νὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ἐξουσιοδότησιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Δ.Ε.Η., ὑπογράφει τὴν σύμβασιν παραχωρήσεως ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Τὴν 26ην Ἰουνίου 1960, ἡ Κυβέρνησις ὑπογράφει τὸ πρωτόκολλον μὲ τὴν PESSINE καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ πρωτοκόλλου λέγεται, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, θὰ παραχωρῆται ὡς ἀναφέρεται εἰς τὴν ὑπογραφεῖσαν μεταξὺ ΔΕΗ καὶ PESSINE καὶ τὴν 27ην Ἰουνίου, καλεῖται εἰς τὰς 12 τὸ μεσημέρι, διὰ τὸ ἀπόγευμα τὴν 7ην τὸ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η., νὰ ἀποφασίσῃ τὴν τιμήν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ τὸ ρεῦμα εἰς τὴν PESSINE, καθ’ ἣν στιγμὴν τὴν προηγουμένην, εἰς τὸ ὑπογραφὲν πρωτόκολλον, ἔλεγον, ὅτι ἡ τιμὴ ἐκανονίσθη βάσει τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως. Ἰδού, τί ἔγινε, πρωτάκουστον καὶ πρωτοφανές. Συνέρχεται τὸ τσίρκο, τὸ ὁποῖον φέρει τὸ ὄνομα Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η. Ὁ Δημητρακόπουλος, τὸ ὀνομάζει θίασον ἀνδρεικέλων. Διὰ τὸν Δημητρακόπουλον ἔγινε μεγάλη συζήτησις καὶ τὸν φέρουν ὡς παράδειγμα, διὰ τὰς ἀληθείας του. Ἐγὼ καίτοι σέβομαι τὸν κ. Δημητρακόπουλον, θὰ τοῦ ἔλεγον, ἀντὶ νὰ γράφῃ τὸ ἡμερολόγιον ἑνὸς ἀπόρου νέου, προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ παραιτηθῇ ἀπὸ τὴν Δ.Ε.Η., διότι θὰ προσέφερε πολλὰ εἰς τὸν τόπον.

§157Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἶναι σήμερον Κυβερνητικὸς Ἐπίτροπος.

§158Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Παπαληγούρα, δὲν κάμνω ἀπολογισμὸν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Ὁμιλῶ ὡς ἀνακριτής, τὸν ὁποῖον ἔχετε ἐκλέξει. Δὲν κάμνω ἐγὼ τὸν ἀπολογισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐγὼ πολιτικῶς υἱοθετῶ αὐτὰ τὰ πράγματα; Τὶ σημασίαν ἔχει; Μήπως δὲν ἐκρατήσαμεν τὸν Γαλάνην; Ἰδικός σας δὲν ἦτο; Ἐγὼ εἶπον ὅτι διὰ νὰ εἴμεθα συνεπεῖς πρέπει νὰ ἐπαναφέρωμεν ὅλους τοὺς ἀπολυθέντας ἀξιωματικούς, ὑπαλλήλους, στρατιωτικοὺς καὶ χωρ)κας ἀπὸ τὸ 1945...

§159Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἀπὸ τὸ 1941.

§160Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Καὶ ἀφοῦ τοὺς ἐπαναφέρωμεν θὰ δώσωμεν μίαν παράτασιν εἰς τὸν Ν. 2500)53, νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὴν κατάστασιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Δὲν εἰσηκούσθην.

§161Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μόνον ποὺ θὰ ἔχουν γεράσει.

§162Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Θὰ δώσωμεν εἰς ἐκείνους ποὺ ἔχουν γεράσει τὴν σύνταξιν ποὺ τοὺς ἀναλογεῖ.

§163Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Εἶναι ζήτημα ἠθικοῦ χρέους ἡ ἀποκατάστασις αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.

§164Ε. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ. Θὰ χρειασθοῦν μπογκομόλετς.

§165Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν θὰ σᾶς τοὺς φέρωμεν γιὰ γαμπρούς, ὥστε νὰ λέγετε ὅτι θὰ χρειασθοῦν μπογκομόλετς. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ τοὺς ἐπαναφέρωμεν, διὰ νὰ τοὺς ἱκανοποιήσωμεν καὶ νὰ πάρουν τὰς συντάξεις ποὺ δικαιοῦνται. Διότι τὸ ὑπεσχέθημεν.

§166Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ ἀκούσουν οἱ κύριοι Ὑπουργοί.

§167Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω κύριοι συνάδελφοι, μερικὰ ἀποσπάσματα ἀπὸ αὐτὴν τὴν συνεδρίασιν τοῦ Δ.Σ., διὰ νὰ ἴδητε πῶς ἐπαγιδεύθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, πῶς παρεπλανήθη, πῶς διεμαρτυρήθη, πῶς ἐψήφισε καὶ πῶς ἐχειροκρότησε. Ἰδοὺ διατὶ σᾶς λέγω, ὅτι πρόκειται περὶ τσίρκου καὶ ὄχι περὶ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Μοῦ εἶπεν ὁ κ. Ράλλης: Μὰ εἶναι δυνατὸν ὁ Πανᾶς, νὰ πηγαίνῃ διὰ ἕνα χιλιάρικο καὶ νὰ κάμῃ αὐτὰ τὰ πράγματα; Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ράλλην καὶ σᾶς πληροφορῶ ὅλους σας, ὅτι οἱ φιλάργυροι εἶναι μέσα εἰς τοὺς πλουσίους, ὄχι εἰς τοὺς πτωχούς, οἱ ἀδηφάγοι εἶναι μέσα εἰς τοὺς πλουσίους, δὲν εἶναι μέσα εἰς τοὺς πτωχούς. Καὶ ἄλλο πρᾶγμα νὰ λέγεται Γεώργιος Πανᾶς ἠλεκτρολόγος, καὶ ἄλλο πρᾶγμα νὰ λέγεται Γεώργιος Πανᾶς ἠλεκτρολόγος–μηχανολόγος, σύμβουλος τοῦ μεγαλυτέρου Ὀργανισμοῦ τῆς Ἑλλάδος, τῆς Ἐπιχειρήσεως Ἐξηλεκτρισμοῦ. Καὶ τὸ συμβούλιον αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, μοῦ ὑπενθυμίζει ἓν ἄλλο συμβούλιον, ποὺ εἶχε καὶ ἐκεῖνο ἀνωτέρους ἀνθρώπους διὰ αὐτοὺς τοὺς ὁποίους κοπτόμεθα σήμερον. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὴν ὑπόθεσιν Παπαεμμανουήλ. Ἐκεῖνος ἦτο πρακτικώτερος ἀπὸ τὸν κ. Πεζόπουλον, διότι ἔφτιαχνε τὸ πρακτικὸν εἰς τὸ σπίτι του, ἔβαζε τὸ βιβλίον ὑπὸ μάλης, ἐπερνοῦσεν ἀπὸ τὰ σπίτια τῶν συμβούλων, ὑπέγραφαν καὶ τοὺς κατέθετε τὸ ἀντίτιμον τῆς ὑπογραφῆς. Αὐτὰ δὲν εἶναι λόγια ἰδικά μου, κατετέθησαν εἰς τὸ δικαστήριον, αὐτὸς τὰ εἶχεν ἁπλουστεύσει, ἐνῷ ὁ Πεζόπουλος ἤθελε καὶ ὀλίγη κουβέντα.

§168Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, καὶ πρέπει νὰ γνωσθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ὁ κ. Πανᾶς διετέλεσε καὶ μέλος τοῦ συμβουλίου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀλουμινίου;

§169Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν τὸ γνωρίζω αὐτό.

§170Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὑπὸ ποίαν ἰδιότητα;

§171Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν γνωρίζω, τὸ ἀπέκρυψε κατὰ τὴν κατάθεσιν.

§172Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ο.Β.Α.

§173Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν τὸ κατέθεσε. Τὸ ἀπέκρυψε. Καὶ ἐκεῖνος ποὺ καταθέτει ψευδῶς, διαπράττει ἀδίκημα.

§174Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἰς τὴν σύμβασιν, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὰς 25 Ἰουνίου ὑπογράφει ὁ Πεζόπουλος, ἄνευ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς ΔΕΗ, τὴν σύμβασιν παραχωρήσεως ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, εἰς τὰς 26 Ἰουνίου ἐγένετο τὸ πρωτόκολλον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν Πεσσινὲ καὶ γράφει τὸ ἄρθρον 7, ὅτι «ὅσον ἀφορᾶ τὴν τιμὴν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, αὕτη ἐκανονίσθη διὰ τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως». Εἰς τὰς 27 τοῦ μηνὸς συνέρχεται ἡ ΔΕΗ διὰ νὰ φτιάξῃ, ἐκ τῶν ὑστέρων, τὴν ἀπόφασιν ποὺ ὑπέγραψεν ὁ Πεζόπουλος. Ἀλλὰ οὐδεμία ἀναγράφεται ἐπιφύλαξις εἰς τὴν σύμβασιν. Ἡ μόνη ἐπιφύλαξις εἶναι, ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὅτι θὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§175Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ἐγκρίσεως.

§176Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν λέγει τέτοιο πρᾶγμα διὰ τὴν τιμήν, ὅταν ὑπέγραψεν ὁ Πεζόπουλος τὴν 25ην. Δὲν λέγει τέτοιο πρᾶγμα. Ἀλλὰ ἦτο τόση ἡ βία νὰ τελειώνουν μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ὥστε ξέχασαν νὰ ὑπογράψουν Ἑλληνικὸν κείμενον καὶ εἰς τὸ ἀρχεῖον αὐτοῦ εὑρήκαμεν μίαν ἐπιστολὴν τοῦ Πεζοπούλου, ἡ ὁποία εἶχεν ἀποσταλῆ τρεῖς μῆνας μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως καὶ ἡ ὁποία ἔλεγεν εἰς τὴν Πεσσινέ: «Σᾶς στέλλω πέντε ἀντίγραφα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νὰ τὰ ὑπογράψετε, νὰ κρατήσετε τὰ τρία καὶ νὰ μᾶς στείλετε τὰ δύο». Οὔτε κἂν ἐφρόντισαν νὰ ὑπογράψουν τὴν σύμβασιν εἰς τὴν Ἑλληνικήν. Καὶ ὅταν ἠρώτησα τὸν κ. Πανᾶν, ποῦ εἶναι ἡ σύμβασις, μοῦ ἔβγαλε Γαλλικὸν κείμενον. Ἑλληνικὸν κείμενον δὲν ὑπῆρχεν. Ἀκούσατε ὀλίγας λέξεις ἀπὸ τὸ πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ. Ὁ κ. Πεζόπουλος λέγει: «Ἀποτέλεσμα τῆς ἐρεύνης... (ἀναγινώσκει)...». Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀπάτης, εἶναι δὲ ἡ πάρα κάτω: «Ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας... (ἀναγινώσκει)...». Ἐδῶ ἔχει σημασίαν, ὅτι τὴν τιμὴν τὴν ἐκανόνισεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὄχι ἡ ΔΕΗ.

§177Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ποῖος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν;

§178Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Νὰ μᾶς τὸ εἴπητε σεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴσαστε, τότε, Κυβέρνησις. Δὲν ἐπιτρέπω ἄλλην διακοπήν.

§179Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μίαν τελευταίαν. Ἐρωτῶ: Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις συνεφώνησε τὴν τιμὴν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας μὲ τὴν Πεσσινέ, ποῖος Ὑπουργός, κατὰ τὴν γνώμην σας, τὴν συνεφώνησε;

§180Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν ἔχει γνώμην. Ὅ,τι λέγει ὁ Πεζόπουλος.

§181Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν σας;

§182Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω εἰς τὸ τέλος. «Πάντα ταῦτα τὰ ἀνεκοίνωσαν... (ἀναγινώσκει)...». Τὸ ὑπέγραψε καὶ ὁ Πεζόπουλος καὶ τοῦ τὸ ἐζήτησεν ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας νὰ ὑπογράψῃ τὴν τελικὴν συμφωνίαν. Ἔτσι, ὑπογράφει ὁ Πεζόπουλος εἰς τὰς 23 Ἰουνίου, χωρὶς ἐξουσιοδότησιν τῆς ΔΕΗ, εἰς τὰς 25 δέ, ὑπογράφεται τὸ πρωτόκολλον καὶ εἰς τὰς 27 καλεῖται ὁ θίασος τῶν ἀνδρεικέλων νὰ βγάλῃ τὴν ἀπόφασιν. «Οὕτω, ἡ παροχὴ .....». Καὶ ὁ Λαμπροῦκος καὶ ὁ Σαμαρᾶς, ἐνῷ συζητοῦμεν περὶ ἐξηλεκτρισμοῦ, ἔχουν μεσάνυχτα. «Τοιοῦτον εἶναι τὸ πρὸ ὑμῶν κατατιθέμενον συμβόλαιον... (ἀναγινώσκει)...». Θέλετε ἢ δὲν θέλετε, θὰ βγάλετε ἀπόφασιν ἀπόψε καὶ θὰ ψηφίσετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνεφωνήσαμεν καὶ ὑπεγράψαμεν. Καὶ λέγει ὁ Πανᾶς, ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθοῦν ἀναβολὴν τοῦ συμβουλίου. Ἐδῶ τοὺς πιέζομεν, ἄρον– ἄρον καὶ ὁ Πανᾶς λέγει, ὅτι ἠμποροῦσαν νὰ ζητήσουν τὴν ἀναβολὴν τοῦ Συμβουλίου. Ὁ κ. Γουναράκης: «Κατ’ ἀρχὴν ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι τόσον μεγάλον ἔργον ἔρχεται ἐνώπιον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἀναγνωρίζω δέ, ὅτι τοῦτο ἐγένετο ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ πάντως εἶναι δύσκολον νὰ ζητῆται ἀπὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ ζητήματος ἐντὸς διαστήματος μιᾶς ἢ δύο ὡρῶν». Εἰς μίαν ἢ δύο ὥρας ἔπρεπε νὰ λάβουν αὐτοὶ οἱ 12 Ἀπόστολοι διὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ἁγίου πνεύματος ἀπόφασιν διὰ τὴν μεγαλυτέραν σύμβασιν τῆς Ἑλλάδος, τὴν σύμβασιν τοῦ Ἀλουμινίου.

§183Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Τὰ ἐπεβεβαίωσεν αὐτὰ εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ὁ κ. Γουναράκης;

§184Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Βεβαίως. Αὐτὰ ποὺ σᾶς διαβάζω εἶναι ἡ εἰσήγησις τῶν κ.κ. Παπαϊωάννου καὶ Χαρμπούρη ποὺ περιέχει ἀποσπάσματα τοῦ Συμβουλίου. «Ἄν δὲν ὑπῆρχεν ἐγγύησις δι’ ἐμέ, ὅτι τοὐλάχιστον τὸ ζήτημα διεπραγματεύθη ὁ Γεν. Διευθυντής, ὅστις ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἶναι γνώστης τῶν τῆς ΔΕΗ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐργάζεται διὰ τὰ συμφέροντά της, ὁμολογῶ, ὅτι θὰ ἦτο δύσκολον ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας νὰ λάβω ἀμέσως ἀπόφασιν». Ὁ Γουναράκης βασίζεται πλέον εἰς τὸν Πεζόπουλον. «Ἡ Κυβέρνησις ἥτις χαράσσει τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους ἔχει ἀναμφισβητήτως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ καθορίζῃ τί πρέπει νὰ κάμῃ ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς κάθε κρατικοῦ ὀργανισμοῦ, εἴτε ἀκόμη καὶ ἐὰν οὗτος εἶναι αὐτόνομος. Λεβῆς: «Δὲν ὡμίλησε περὶ κερδῶν ὁ κ. Πρόεδρος ἀλλὰ περὶ ἐξισώσεως». Πρόεδρος: «Τὸ ἐρώτημά μου δὲν εἶναι αὐτὸ ἐπὶ τῆς ἀπόψεως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσδοκῶμεν ἐκ τῶν τιμῶν κεφάλαια ἀλλὰ κέρδη πέραν τῆς τοκοχρεωλυτικῆς ἐξοφλήσεως». «Πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει περίπτωσις νὰ καλύψῃ τὸ Δημόσιον τὴν ζημίαν τῆς ΔΕΗ κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς συμβάσεως». Πανᾶς: «Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ζημίαν, παρατηρῶ, ὅτι τὸ μέσον κόστος τῆς παραγομένης ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας θὰ εἶναι 5–6 Μίλς». Πρόεδρος: «Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω προχωρῶν καὶ πέραν τῶν παρατηρήσεών μου εἶναι τοῦτο, ὅτι ἂν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἐγκρίνῃ τὰς εἰσηγήσεις τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ κατὰ πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ἐπωφεληθῶμεν τοῦ γεγονότος αὐτοῦ τόσον διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν δύο τούτων ἔργων κεφάλαια». Γενικὸς Διευθυντής: «Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀφήσῃ ἐκτεθειμένους ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία Κυβέρνησις ὑπέγραψε τὸ 3,1 Μίλς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀφήσῃ ἐκτεθειμένους, θὰ μᾶς δώσῃ μετρητά. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι διεξήγαγεν ἡ Κυβέρνησις διαπραγματεύσεις ἐν πλήρει τιμιότητι ἀπέναντι τῆς ΔΕΗ». Δηλαδὴ ἠμποροῦσε κατὰ τὸν κύριον Γενικὸν νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις νὰ διαπράξῃ καὶ ἀτιμίαν εἰς βάρος τῆς ΔΕΗ ἡ Κυβέρνησις». Πανᾶς: «Καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ θέμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς ἀφορᾷ. Ἡμᾶς μᾶς ἐνδιαφέρει ἐὰν ἠμποροῦμεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους». Καὶ ἐδῶ θὰ ἀκούσετε καὶ κάτι ἄλλο: «Βεβαίως ὑπάρχουν ὡρισμένοι δισταγμοί», λέγει ὁ Τσάφος, «διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ δεδομένον, ὅτι οὗτοι ἀνετράπησαν κατόπιν ὑποσχέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἂν ὑπάρξῃ ζημιωγόνος περίοδος αὕτη θὰ εἶναι μικρά». Γενικὸς Διευθυντής: «Γενικῶς ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ βοηθήσῃ τὴν ΔΕΗ...(ἀναγινώσκει)... εἶναι αἰσιοδοξότερος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ». Διατί νὰ μὴ εἶναι αἰσιοδοξότερος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ; Λεβῆς: «Ὅπως βλέπω εἰς τὴν σελίδα 5 τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει προεξοφλήσει τὴν γνώμην τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Θέλω νὰ εἴπω δηλαδή, ὅτι ἡ συζήτησις ἔχει κάποιον ἀναδρομικὸν φιλολογικὸν χαρακτῆρα, ἐφ’ ὅσον εἶναι προεξωφλημένη ἡ γνώμη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου». Καὶ τὰ εἶχε προεξοφλήσει καὶ τὰ εἶχε ὑπογράψει καὶ τοὺς καλοῦσε αὐτοὺς τοὺς λεβέντες ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ τὰ παραδεχθοῦν. Τοὺς ἐπίεζε, τοὺς παρεπλάνησε καὶ εἰς τὸ τέλος ἐν τῇ μεγάλῃ ἠλιθιότητί των ἐχειροκρότησαν καὶ τὸν Πεζόπουλον καὶ τὸν Γουναράκην.

§185ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὸν Φλαμπουριάρην.

§186Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὸν Φλαμπουριάρην τὸν εἶχαν χειροκροτήσει. Ἀλλὰ θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ κύριοι ἔδειξαν μίαν λεπτότητα, ὥστε λέγουν ὁ καθένας, ὅτι ὁ ἄλλος πρέπει νὰ πάρῃ τὰ συγχαρητήρια καὶ τὰ χειροκροτήματα καὶ ὄχι αὐτός. Λεβῆς: «Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, βεβαίως συμφωνῶ νὰ τονισθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ Συμβούλιον Ἀλουμινίου ἀποτελεῖ μίαν ἐξαίρεσιν τῆς ΔΕΗ διὰ τοὺς εἰδικοὺς λόγους, ὅτι καὶ αὕτη ἐπιθυμεῖ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἔργου τοῦ Ἀλουμινίου. Πάντως δὲν νομίζω, ὅτι κατ’ ἀπόλυτον τρόπον πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶμεν νὰ συζητήσωμεν μίαν ἄλλην περίπτωσιν παρομοίαν εἰς τὸ μέλλον». Αὐτὰ λέγει ὁ Λεβῆς. Καὶ ὁ Πρόεδρος λέγει: «Δὲν θὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶμεν, ἀλλὰ ἁπλῶς θὰ ἐπισύρωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως». Λεπτότερος αὐτός. Σειραδάκης: «Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ, μόνον παρακαλῶ, νὰ μὴ αἰφνιδιαζώμεθα». Ἄλλο τὰκτ ἐδῶ. Λοιπόν, δὲν θὰ σᾶς κουράσω περισσότερον, κύριοι συνάδελφοι. Βλέπετε, ὅτι ἀποδεικνύεται πλήρως, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ Ἀλουμινίου εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἐζήτησεν ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ἐπέβαλεν εἰς πάντας νὰ ὑπογράψουν καὶ ὑπογράφουν διὰ νὰ κάμῃ καὶ τὰς σχετικὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας τὴν ἑπομένην τὸ πρωΐ. Τώρα, κύριοι συνάδελφοι, ὁ Πεζόπουλος ἐπειδὴ ἤξευρεν, ὅτι ὁ Φλαμπουριάρης εἶναι ἐπιστήμων καὶ ἐπειδὴ τὸν ἔβλεπεν εἰς τὴν φάτσαν σὰν χαζούλην, ἐνῷ κατὰ βάθος ἦτο τετραπέρατος, τοῦ λέγει, δὲν δέχεσαι μωρὲ Φλαμπουριάρη νὰ κάμῃς ἐσὺ τὴν εἰσήγησιν τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, διότι ἐγὼ θὰ πάω ταξίδι; Ἀλλὰ ὁ Φλαμπουριάρης, ὁ χαζούλης, ὅπως ἔχει κατατεθῆ δὲν ἐπάτησε τὴν πεπονόφλουδαν καὶ τοῦ λέγει δὲν δέχομαι νὰ κάμω ἐγὼ τὴν ἀνάπτυξιν, διότι μὲ ὅσα λέγεις ἐγὼ διαφωνῶ ἀπολύτως. Καὶ ἀναγκάζεται νὰ κάμῃ τὴν εἰσήγησιν ὁ Πεζόπουλος, ὁ ὁποῖος φέρνει τὸ ρεῦμα εἰς 6,44 μὶλς καὶ λέγει, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ δώσωμεν κάτω τῶν 4 μὶλς, ἀλλὰ μὲ κάτι ἐνέργειες, μανοῦβρες κλπ. δὲν εἶναι ζημιογόνον διὰ τὴν Δ.Ε.Η. 3,1 μίλς, ἀντιστρόφως ἡ ΔΕΗ θὰ ἔχῃ 135 ἑκατομμύρια δολλάρια εἰς τὸ τέλος τῆς πεντηκονταετίας. Μέσα εἰς τὰ χέρια αὐτὰ τὰ φανταστικὰ τῆς ΔΕΗ, ὡρισμένοι κύριοι ἐπρόσθεσαν καὶ τὰς ἀποσβέσεις καὶ εἶπον, δὲν εἶναι μόνον 115.000.000 δολλάρια, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ κάτι 62,5 ἑκατομμύρια δολλάρια, ποὺ θὰ εἶναι ποσοστὰ 2,5% τῆς ἀποσβέσεως τὸ χρόνο. Ἀλλὰ ὅπως ξεύρετε, οἱ ἀποσβέσεις δὲν μπαίνουν εἰς τὸ ταμεῖον καὶ νὰ τὶς ἀνοίξουμε μετὰ 50 χρόνια, διότι εἰς τὰ 10 χρόνια θὰ χαλάσουν δύο στρόβιλοι καὶ θὰ τοὺς ἐπισκευάσῃ. Καὶ ὁ ἐνάρετος Πανᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ βίος τῶν Ἑταιρειῶν εἶναι 50 χρόνια περίπου καὶ ὁ καθηγητὴς κ. Κιτσίκης εἶπεν, ὅτι αἱ βιομηχανίαι δὲν παλαίουν, οὔτε κινοῦνται μὲ τὰ χρήματα τῶν ἀποσβέσεων, ἀλλὰ ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα Ἑταιρείας 70 καὶ 80 ἐτῶν, δὲν ἔσβησαν αἱ Ἑταιρεῖαι. Τώρα, κ. συνάδελφοι, ἰδοὺ πῶς ἔγινεν ἡ ἀπάτη. Ἡ ΔΕΗ ἔχει 4–5 πηγὰς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, ἔχει τὸν «Ἄγρα», τὸν «Λοῦρο», τὸν «Λάδωνα», τὸ «Ἀλιβέρι». Συγκεντρώνει ὅλα τὰ ἔξοδα καὶ βγάζει ἕνα μέσον κόστος τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος περίπου 40 λεπτά. Ἠρώτησα τοὺς μάρτυρας καὶ τοὺς εἶπον: Εἶναι ὄνειρον τῶν οἰκονομολόγων, τῶν μηχανολόγων καὶ παντὸς Ἕλληνος ἡ κατασκευὴ τοῦ Ἀχελώου; Καὶ βεβαίως, ἀπήντησαν οἱ μάρτυρες. Βάσει τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν δὲν θὰ πρέπει ὁ «Ἀχελῷος», τὰ ἔξοδα τοῦ «Ἀχελώου» νὰ προστεθοῦν εἰς ἔξοδα τῶν 5 πηγῶν καὶ νὰ βγῇ μέσος ὅρος τιμῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ὁπότε ὁ «Ἀχελῷος» θὰ εὐθηνήνῃ τὸ ρεῦμα καὶ ἀντὶ νὰ ἔχῃ κόστος 40 λεπτά, θὰ ἔχῃ 30 λεπτά; Βεβαίως, ἀλλὰ κατόπιν ἐν συνεχείᾳ ἐτέθη τρίτη ἐρώτησις ποὺ οἱ μάρτυρες μετενόησαν, διότι ἀπήντησαν εἰς τὰς δύο προηγουμένας: Τὸ εὑρίσκετε ὀρθόν, κ. μάρτυς, ὅτι ἀπεμονώσαμεν τὸν «Ἀχελῷον» λογιστικῶς καὶ λέμε ὁ «Ἀχελῷος» θὰ παράγῃ 1 δισεκ. 450 ἑκατ. KW, μὲ κόστος 22–25 περίπου λεπτά. Τὸ δίδομεν εἰς τὸν Πεσινὲ τὸ 1.000.000.000 KW μὲ 3,1 ἀλλὰ θὰ διοχετεύωμεν τὸ ὑπόλοιπον ρεῦμα εἰς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον. Θὰ τὸ μοσχοπουλᾶμε ἐκεῖ, θὰ ἔχουμε κέρδος πολλά, ἄρα δὲν ἔχομεν ζημίαν ἀπὸ τὸ ἀλουμίνιον. Αὐτὴν τὴν ἀλχημείαν ἔκαμαν διὰ νὰ ποῦν, ὅτι τὸ 3,1 δὲν εἶναι ζημία καὶ ὅτι εἰς τὸ τέλος τῆς 50ετίας θὰ ἔχωμεν κέρδος 135.000.000 δολλάρια, ὅπως εἶπεν ὁ Πεζόπουλος. Ἀλλά, ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀπομονώσωμεν τὸν «Ἀχελῷον»; Δηλαδὴ αὔριον ἡ Λάρυμνα θὰ πῇ ἀπομονώσατε τὸν «Λοῦρο», διότι θὰ πάρω ἀπὸ ἐκεῖ ρεῦμα καὶ θὰ πάρωμεν τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν τῆς Ἑλλάδος νὰ τὴν συγκεντρώσωμεν εἰς ἐργοστάσιον ἠλεκτρικοῦ ρεύματος καὶ ἐργοστάσιον βιομηχανίας; Καὶ ἐπειδὴ ἔχει κάμει τὸν ἀνήξερον ὁ μάρτυς, ποὺ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ἂς τὸ πάρωμεν, ὅτι εἴμαστε ἔμποροι καὶ 5 ἀποθῆκαι ὑφάσματος καὶ μᾶς στοιχίζουν 40 λεπτὰ ὁ πῆχυς καὶ κάνουμε μίαν ἀποθήκην μὲ ἐμπόρευμα ποὺ στοιχίζει 30 λεπτὰ ὁ πῆχυς, δὲν θὰ βγάλουμε τὴν μέση τιμὴν νὰ δοῦμε τί κοστίζει τὸ ἐμπόρευμα ἢ θὰ βγάλουμε χωριστοὺς λογαριασμούς; Καὶ ὅμως ἐπέμεναν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐπρυτάνευσεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν μας ἐκ μέρους τῶν μαρτύρων τῆς συγχύσεως τῶν πραγμάτων διὰ νὰ ξέρουμε τί θὰ ἀποφασίσουμε. Ὅσον ἀφορᾶ, ρωτήσαμε τὸν εὔελπιν Λαμπροῦκο, ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τοῦ Πεζοπούλου, πόσοι ἄλλοι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπῆρξαν; Μοῦ λέγει ὑπῆρξεν ὁ κ. Ἀποστολάκης, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπάλληλος τῆς ΔΕΗ καὶ ὑποτακτικὸς τοῦ Πεζοπούλου. Τί ἔχει σπουδάσει; Δὲν ξέρω. Μήπως ξέρετε, κ. μάρτυς, ἐὰν ἄλλοι ἄνθρωποι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπετέθησαν ἐναντίον τῆς συμβάσεως ὡς ἀσυμφόρου κλπ.; Λέγει, πολλοί. Μήπως γνωρίζετε ποῖα ἐπαγγέλματα εἶχον αὐτοί; Δὲν ξέρω. Δὲν ἐγνώριζεν οὔτε τὸν Λαμπροῦκο, οὔτε τὸν Φλαμπουριάρη, οὔτε τὸν Λάβδα, οὔτε τὴν προσφορὰ τοῦ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου, οὔτε τὸν καθηγητὴν Κιτσίκη. Ἑπομένως ἐρχόμεθα εἰς ἄλλο θέμα, ἀποφασίζουμε μίαν τεραστίαν σύμβασιν μὲ τεραστίας ζημίας διὰ τὴν χώραν, βοᾶ ὁ κόσμος ὅλος καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑπογράφει, ἔχουν δικαιολογητικὰ τὰ ἀλχημικὰ σημειώματα τοῦ Πεζοπούλου. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐνισχύσω τὴν ἄποψιν τῶν 3,1 ἐζήτησα καὶ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν νὰ τοὺς δώσουν τιμὲς καὶ πράγματι ἦλθεν ἕνας πίνακας ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέφερον τὰς τιμὰς τῶν μαύρων ἀπὸ τὸ Καμεροὺν καὶ τὸν πίνακα αὐτὸν τὸν ἔστειλεν ἡ Πεσινέ, ἡ ὁποία δὲν βάζει μέσα πόσον ἔχει τὸ ρεῦμα εἰς τὴν Γαλλία, διότι ἐκεῖνοι ἔχουνε 52 δισεκατομμύρια KW καὶ ἡ Πεσινὲ ἐκεῖ τὸ παίρνει τὸ ρεῦμα 22 λεπτά. Ἦλθεν ὁ κ. Μάρτης καὶ ὑπεστήριξε τὸν ἑαυτόν του κατὰ τὸν χειρότερον τρόπον, διότι, λέγει, ὅταν ὁ κ. Ζίγδης λέγῃ, διὰ νὰ ἱδρυθῇ μία βιομηχανία ἀλουμινίου χρειάζονται ἔξοδα ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας 10 λεπτὰ καὶ ὅταν λέγῃ ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι διὰ νὰ ἱδρυθῇ μία τοιαύτη ἑταιρεία χρειαζόμεθα 10 λεπτὰ κόστος καὶ ἡμεῖς τὸ ἔχομεν 9 λεπτά, εἰς τί ἐβλάψαμεν; Ἀλλὰ ὅταν ὁ κ. Ζίγδης καὶ ὁ κ. Κιτσίκης λέγουν 10 λεπτὰ δὲν ἕπεται, ὅτι θὰ πρέπει νὰ κάμῃς ἑταιρείαν ἀλουμινίου, δὲν τὴν κάμεις τὴν ἑταιρείαν αὐτήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στοιχίζῃ διπλᾶ ἀπὸ ὅ,τι τὸ δίδεις καὶ νὰ βγῇς πέρα οἰκονομικά; Ὁ κ. Ζίγδης, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ συμβουλευθῆ κάποιον βγάζει, ὅτι ἡ ζημία ποὺ θὰ προέλθῃ, ἐὰν ἔχωμεν ξηρασίαν μὲ τὰ θερμοηλεκτρικὰ κινούμενα, φθάνει τὰ 100.000.000 δολλ. Ὁ κ. Λάβδας ἔβγαλε τὴν ζημίαν εἰς τὰ 70.000.000 τὸ χρόνο, ἐφ’ ὅσον ἔχωμεν φυσικὴν ροὴν ὕδατος κλπ. Ἐὰν ὅμως ἔχουμε τὰ ἀνωτέρω, ἡ ζημία ἀνέρχεται ἐν συνόλῳ εἰς 5 δισ. Ὁ Στυλιανίδης, ὁ ὁποῖος βγάζει 200 ἑκ. δολλάρια εἰς τὰ 50 χρόνια, λέγει, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἐπιδότησις ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ εἰς Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν της, ἀλλὰ νὰ τὴν δίδωμεν εἰς τοὺς Γάλλους, εἶναι μυστήριον. Ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅταν ἔγινε συζήτησις, ὁ ἐντιμότατος κ. Παπαλεονάρδος, καὶ ἐξαίρετος, ἔκαμε τὴν γκάφα νὰ χαρίσῃ τὰ 50.000.000 φράγκα εἰς τοὺς Γάλλους καὶ ἔχει κάμει ὁ ἴδιος 100 ἔγγραφα πρὸς τὸ Δ.Σ., ὅτι πρέπει νὰ διορθώσῃ τὸ πρᾶγμα. Ὁ μόνος τρόπος ἐκβιασμοῦ ὑπογραφῆς τῶν ἀπολογιστικῶν. Καὶ ἔρχεται εἰς τὴν Ἐπιτροπήν μας καὶ λέγει: Αὐτὰ τὰ 50 ἑκατομ. φράγκα τὰ ἐτακτοποίησα καὶ τοῦ λέγω, πῶς; Ἁπλούστατα, ὅταν ἐτελείωσε τὸ ἔργον, ἡ OL–CO ἔφτιασε μικροέργα, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ἦτο 48 ἑκατομ. φράγκα καὶ δὲν μᾶς ἐζήτησε νὰ τὰ πληρώσωμεν. Τοῦ λέγω: Εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος δὲν ὑπάρχει ἐπιχείρησις καὶ ἐπιχειρηματίας, ὁ ὁποῖος νὰ ἔδειξε τοιοῦτον συναισθηματισμὸν καὶ τοιαύτην συνέπειαν καὶ ὅταν μάλιστα εἶναι Γάλλος. Θὰ ἔφτιαξαν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, εἰς τὰ μουγγά. Καὶ δὲν ἐζήτησαν λεπτά. Τί νὰ σὲ κάμω, κ. Παπαλεονάρδο, ἐὰν εἶσαι ἐντιμότατος. Τώρα τί λέγεις. Ἔκαμεν ἔγγραφα καὶ διεμαρτυρήθη, διότι αὐτοκίνητα τῶν 6 τόννων μετέφερον συνεχῶς μισὸ κυβικὸ ἄμμο. Τί λέγεις τώρα; Τὸν ἐρώτησα, αὐτὰ τὰ ἠξεύρατε ὅταν ἐπήγατε εἰς τοὺς δικαστάς, διατὶ δὲν τὰ εἴπατε; Εἶχε τελειώσει τὸ ἔργον τοῦ «Μέγδοβα» καὶ τώρα τὰ ἀνακαλύψατε αὐτά; Ὑπάρχει καὶ ὁ BOLTON, εἰδικὸς μελετητὴς εἰς τὰ τιμολόγια Ἠλεκτρικῶν Ἑταιρειῶν, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἀσύμφορος. Πρὸ 20 ἡμερῶν ἔστειλεν ἔγγραφον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ γράφει, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι τέρας. Καὶ ἐνῷ ὅλοι διαμαρτύρονται, μὲ τὸ ἔτσι θέλω ἡ Κυβέρνησις ὑπογράφει τὴν σύμβασιν καὶ δικαιολογεῖται, ὅτι ὁ Πεζόπουλος, ἡ ἐκλεκτὴ αὐτὴ φυσιογνωμία, ὅ,τι εἶπε, αὐτὸ εἶναι. Πέραν αὐτῶν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς 13.3.1965 ἔχει ἀλλάξει τὸ Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ. Δὲν εἶναι ἰδικοί μας ὁ Καλλίνσκη καὶ οἱ ἄλλοι. Ὁ κ. Καλλίνσκης, εἰς τὴν συνεδρίασιν, λέγει ὅτι: «Ὄχι μόνον ἡ σύμβασις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔργον τοῦ ἀλουμινίου εἶναι ἀντιοικονομικόν». Ὁ κ. Σπηλιόπουλος, σύμβουλος, λέγει: «Τὸ ἀνεκοινώσατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν;» Πρόεδρος: «Ἡ Κυβέρνησις ἔχει λάβει γνῶσιν. Πλατσῆς (Νομικὸς Σύμβουλος): «Δὲν ἀρκεῖ νὰ λάβῃ μόνον ἡ Κυβέρνησις γνῶσιν, θὰ κάμωμεν ἀναφορὰν λεπτομερῶς, καὶ θὰ ἀναφέρωμεν τὰς ζημιογόνους συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ἡ ἀντιοικονομικὴ αὐτὴ σύμβασις». Καὶ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι δὲν ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψει τοὺς μάρτυρας. Ὅταν λέγουν αὐτά, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, τὶ νὰ κάμωμεν τὸν κ. Βλαχόπουλον μὲ τὸ παράσημον καὶ τὸν κ. Δημητρακόπουλον μὲ τὸ Ἡμερολόγιον καὶ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ μὲ τὸν θίασον αὐτὸν τῶν ἀνδρεικέλων; Ἔχομεν τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τῆς ΔΕΗ, τὸ ὁποῖον Συμβούλιον διωρίσατε σεῖς καὶ τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι ἀντιοικονομική. Ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις εὐθύνεται, διότι παρέδωσε τὴν ΔΕΗ εἰς τὸν Πεζόπουλον. Καὶ εὐθύνεται ἐπίσης ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν μίαν σύμβασιν ἄνευ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Δεύτερον, ἔδωσαν χρόνον διὰ τῆς συμβάσεως, 50 ἔτη. Σύμβασις 50 ἐτῶν, ὑπογράφεται μόνον ἀπὸ μαύρους. Μελαχρινοὶ μπορεῖ νὰ εἴμεθα, μαῦροι, ὅμως, δὲν εἴμεθα.

§187Η. ΗΛΙΟΥ. Τώρα καὶ οἱ μαῦροι, τὰ ξεσχίζουν αὐτά.

§188Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐζημίωσε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον τοὐλάχιστον 100 ἑκατομμύρια ἐτησίως καί, συνεπείᾳ ὅλων αὐτῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἀκεραίαν ἔχει τὴν εὐθύνη ἡ Κυβέρνησις καὶ τοῦτο συνάγεται ἀπὸ αὐτὰ ταῦτα τὰ πρακτικὰ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς ΔΕΗ. Καὶ εἶχεν δίκαιον ὁ μακαρίτης Δ. Φιλάρετος, ὅταν ἔλεγεν, ὅτι ὁ Ἀχελῷος εἶναι πακτωλός. Εἶπον μερικοὶ συνάδελφοι, ὅτι ἐννοοῦσεν ὁ Φιλάρετος πακτωλόν, ὅτι θὰ προσέφερε πολλὰ ὁ Ἀχελῷος εἰς τὴν Πατρίδα. Διὰ Πατρίδα, δὲν ἐνδιαφερόταν ποτὲ ὁ Φιλάρετος, ἐνδιαφερόταν μόνον διὰ μετρητά. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν θὰ δώσω καμμίαν ἀπάντησιν εἰς τὰς ὕβρεις καὶ τοὺς χαρακτηρισμούς. Ὁ καθ’ ἕνας ἔχει τὸ ἔργον του καὶ τὴν προσωπικότητά του καὶ τὴν ἱστορίαν του καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ὑμῶν, ὅτι ἔπραξα ἀπολύτως τὸ καθῆκον μου, μακρὰν πολιτικῶν παθῶν, μακρὰν πάσης πολιτικῆς τοποθετήσεως καὶ ἐμπαθείας. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§189Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως θὰ λάβητε τὸν λόγον.

§191Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Εἰς τὸν κ. Βασιλᾶτον διατὶ ἐδώσατε τὸν λόγον προηγουμένως;

§192Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως εἶναι φανερόν, ἡ παρέμβασις τοῦ κ. Γυιόκα δὲν θὰ εἶναι εἰς βάρος ὁμιλητοῦ τῆς Ε.Κ. ἢ τῆς ΕΔΑ, θὰ εἶναι εἰς βάρος ὁμιλητοῦ τῆς ΕΡΕ. Ἐφ’ ὅσον δεχόμεθα αὐτό, εἶναι αὐτονόητον νὰ ἐπιτρέψητε τὴν σύντομον παρέμβασιν τοῦ κ. Γυιόκα ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, τὸ αὐτὸ ἐγένετο καὶ μὲ τὸν κ. Βασιλᾶτον προηγουμένως.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον κ. Γυιόκα καὶ παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσητε μόνον ἐπὶ τῆς φράσεως ποὺ ἐλέχθη καὶ ἀφορᾶ εἰς τὸ προσωπικόν σας ζήτημα.

§194Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος ἀξ. συνάδελφος κ. Γρηγορίου, ἀπευθυνόμενος πρὸς ἐμὲ εἶπεν, ὅτι δὲν θέλει νὰ κάμῃ συζήτησιν μαζί μου, διότι ἐνῷ ἤμην εἰς τὸ ΕΑΜ, τώρα εὑρίσκομαι εἰς τὴν ΕΡΕ, ἤτοι, ὅτι δῆθεν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς ὑπηρέτησα εἰς τὸ ΕΑΜ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἐὰν πράγματι εἶχα ὑπηρετήσει εἰς τὸ ΕΑΜ, δὲν θὰ ᾐσθανόμην καμμίαν ἠθικὴν μείωσιν τῆς προσωπικότητός μου. Ἄλλωστε τόσοι ἄλλοι ἀξιοπρεπεῖς κ. συνάδελφοι, τοὺς ὁποίους ὅλοι τιμῶμεν, ὑπηρέτησαν εἰς τὸ ΕΑΜ, ὅπως ὁ Στρατηγὸς Δημάρατος, ὅστις καὶ ἔγινεν Ὑπουργὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ ὁ κ. Μερκούρης, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἐναλλὰξ βουλευτὴς τῆς ΕΔΑ καὶ τοῦ Ε. Συναγερμοῦ. Ὀφείλω ὅμως χάριν τῆς ἀληθείας καὶ μόνο, διότι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τίποτε τὸ κρυπτὸν ἐκ τοῦ δημοσίου βίου μας, νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ ἐδιώχθην κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς καὶ ἐφυλακίσθην. Ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ποὺ ἐξεδηλώθη ἡ Ἑλλην. Ἀντίστασις ἀπετέλεσα μέλος τῆς Διοικήσεως τῆς Υ.Β.Ε. (Ὑπερασπισταὶ Βορείου Ἑλλάδος) καὶ κατόπιν τῆς ΠΑΟ (Πανελλήνιος ἀπελευθερωτικὴ ὀργάνωσις) εἰργάσθην εἰς τὴν Ἑλλην. Ἐθν. Ἀντίστασιν, προεκινδύνευσα χάριν τῆς ἐλευθερίας τῆς Πατρίδος καὶ προσέφερα ὅσας ἠδυνήθην ὑπηρεσίας. Ὅταν διελύθη ἡ ΠΑΟ καὶ εἶχεν ὑψωθῆ ἡ προσωπικότης τοῦ ἀειμνήστου Σβώλου, ὡς ἐπιδιώκοντος τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα καὶ τὴν ἀποφυγὴν τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ, διότι οὗτος ὡδήγησε τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἰς τὸ Λίβανον, ὅπου συνετελέσθη ἡ Ἐθνικὴ Ἑνότης καὶ ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Ἑνότητος ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μοῦ ἀνετέθη ἡ ὀργάνωσις, ὡς Γεν. Γραμματέως τῆς ΕΛΔ Βορείου Ἑλλάδος, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ ΕΑΜ, διότι τὰ μέλη τοῦ Κόμματός μας αὐτοῦ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην δὲν ἦσαν ὠργανωμένα εἰς αὐτό. Ἀνέλαβον, χάριν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος, ὅταν εἶχεν, ὡς προεῖπον, σχηματισθῆ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Ἑνότητος τὴν Γενικὴν Γραμματείαν. Βλέπω τὸν κ. Πασαλίδην νὰ κινῇ τὴν κεφαλήν του, διότι γνωρίζει τὰ γεγονότα, ἐπειδὴ ἦτο καὶ αὐτὸς εἰς Θεσσαλονίκην. Ἐγὼ μετὰ τοῦ μακαρίτου ἰατροῦ Ἀναστασίου Χαριτάντη καὶ πολλῶν ἄλλων Θεσσαλονικέων πατριωτῶν ἐκάμαμεν τὸ κίνημα αὐτό, τῆς ΕΛΔ χωρὶς νὰ εἴμεθα ὠργανωμένοι εἰς τὸ ΕΑΜ, ἀλλὰ πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως ἀποφύγωμεν τὸν ἐμφύλιον πόλεμον. Ἐγὼ προσωπικῶς ἐδιώχθην ἀπὸ τὸ ΕΑΜ, διότι διεμαρτυρήθην, ὅτι ἡ γραμμή του ἦτο ἀντεθνικὴ καὶ ὡδήγει εἰς ἐμφύλιον σπαραγμόν. Ἦλθα εἰς τὰς Ἀθήνας μὲ ἀγγλικὸν ἀεροπλάνον καὶ ἐπεσκέφθην ἀμέσως τότε, δηλαδὴ κατὰ τὸ τέλος Νοεμβρίου 1944, τὸν ἀείμνηστον Σβῶλον καὶ τὸν νῦν Ὑπ. Ἐσωτερικῶν κ. Ἠλίαν Τσιριμῶκον καὶ τοῦ συνέστησα νὰ διακόψουν τὰς σχέσεις των μὲ τὸ Κ.Κ. νὰ παραμείνουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνότητος καὶ ν’ ἀφήσουν τοὺς κομμουνιστὰς ν’ ἀποχωρήσουν μόνοι ἐξ αὐτῆς καὶ νὰ ἀπομονωθοῦν καὶ νὰ ἀποκαλυφθοῦν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διότι τὸ ΕΑΜ ἦτο παγὶς τοῦ Κ.Κ. πρὸς ἐξαπάτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν ὁ ἀξ. νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Τσιριμῶκος, ἀπεδέχετο μαζὶ καὶ μὲ τὰ ἄλλα μέλη τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ΕΛΔ τὴν εἰσήγησίν μου ταύτην ἀλλοία θὰ ἦτο ἡ ἐξέλιξις τῶν γεγονότων. Ἐπιτελεῖς τῆς ΕΛΔ ὡς οἱ κ.κ. Σωμερίτης, Κανελλόπουλος καὶ λοιποὶ ἤκουσαν τὰς ἰδικάς μου εἰσηγήσεις ὅπως διαχωρίσουν τὰς εὐθύνας των ἀπὸ τὸ ΕΑΜ καὶ δὲν τὰς ἀπεδέχθησαν, ὅπως δὲν τὰς ἀπεδέχθη οὔτε ὁ ἀείμνηστος Σβῶλος, οὔτε ὁ κ. Τσιριμῶκος. Ἐὰν τὰς ἀπεδέχοντο δὲν θὰ ἐγίνετο τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα τοῦ 1944, οὔτε ἴσως καὶ ὁ συμμοριτοπόλεμος. Διότι τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα δὲν θὰ ἐτόλμα νὰ δράσῃ ἐνόπλως πρὸς κατάληψιν τῆς ἐξουσίας, ἄνευ τοῦ προσωπείου τοῦ ΕΑΜ. Μετὰ τὴν ἄρνησιν τῆς ἡγεσίας τῆς ΕΛΔ νὰ δεχθῇ τὴν εἰσήγησίν μου καὶ ἀποχωρήσῃ ἀπὸ τὸ ΕΑΜ, ἀπεχώρησα, ἐγὼ ἀπὸ τὴν ΕΛΔ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τοῦ Δεκεμβριανοῦ κινήματος. Διότι χωρὶς νὰ εἶμαι προφήτης εἶχον ἀντιληφθῆ, ὅτι οἱ Κομμουνισταὶ θὰ ἐπεχείρουν βιαίαν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας, ὁπότε ὁ ἐμφύλιος σπαραγμὸς θὰ ἦτο ἀναπόφευκτος ὅπως καὶ ἐγένετο. Δὲν ἤμην λοιπὸν ὠργανωμένος εἰς τὸ ΕΑΜ, ἀλλὰ ἐδιώχθην καὶ ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς καὶ ἀπὸ τὸ ΕΑΜ, διότι ἠθέλησα νὰ ἐπιτύχω τὸν διαχωρισμὸν τῶν εὐθυνῶν τῆς ΕΛΔ ἀπὸ τὸ Κ.Κ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ ΕΛΔ Βορείου Ἑλλάδος εἶχεν ἀποδοκιμάσει δημοσίᾳ τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα. Ὑπάρχουν πρόσωπα ὅπως ὁ κ. Δ. Μυλωνᾶς καὶ ὁ κ. Ἰορδάνογλου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ βεβαιώσουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον. Πολὺ περισσότερον αὐτῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον συνέστησα νὰ χωρίσουν τὰς εὐθύνας των ἀπὸ τὸ Κ.Κ. καὶ νὰ ἀποφευχθῇ, ὡς προεῖπον, ὁ ἐμφύλιος πόλεμος. Ἐὰν ὁ κ. Τσιριμῶκος μὲ ἤκουε τότε καὶ προσήρχετο ἔκτοτε εἰς τὴν ἐθνικὴν παράταξιν, μαζὶ μὲ τὸν ἀείμνηστον Σβῶλον καὶ μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα ἐπίλεκτα μέλη τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ΕΛΔ θὰ ἀπεφεύγαμεν τὰ τραγικὰ γεγονότα τοῦ Δεκεμβρίου καὶ τοῦ Συμμοριτοπολέμου. Ἀλλὰ ἐφοβήθησαν νὰ ἀποτινάξουν τὸν θανάσιμον ἐναγκαλισμὸν τοῦ Κ.Κ.Ε.

§195Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠθέλησα νὰ θίξω τὸν ἀξ. κ. συνάδελφον, μὲ τὸν ὑπαινιγμὸν ποὺ ἔκαμα προηγουμένως, διότι ὁ κ. Γυιόκας εἶναι ἐκ τῶν ὀλίγων εὐπρεπεστέρων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συναδέλφων. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶχον κανένα σκοπὸν νὰ τὸν θίξω. Ἐπίσης ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου μου, διότι ἡ συζήτησις ἦλθεν ἔτσι, εἶπον εἰς τὸν κ. συνάδελφον, «δὲν ξεύρω ποῦ νὰ σοῦ ἀπαντήσω ἐδῶ ἢ στὸ ΕΑΜ». Ἠννόουν, λέγων ταῦτα, ὅτι ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκεν ὁ ἀείμνηστος Σβῶλον καὶ ὁ κ. συνάδελφος προσέφερεν ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα κατὰ τὴν κρίσιμον περίοδον τῆς κατοχῆς, καὶ δὲν κατηγόρησα τὸν κ. συνάδελφον διὰ τίποτα.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§197ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν θὰ διακόψωμεν;

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεφωνήσαμεν χθὲς νὰ ξενυχτίσωμεν.

§199Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις μὲ μίαν προϋπόθεσιν συνδεομένην μὲ παράκλησιν πρὸς ὅλους τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ παραμείνουν. Διότι ἂν πρόκειται ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ οὐσιωδεστέρου τῶν προβλημάτων τοῦ ἀλουμινίου νὰ ἀναπτύξῃ τὸ θέμα χωρὶς νὰ παρίστανται οἱ κύριοι συνάδελφοι, τοὐλάχιστον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι παρόντες αὐτὴν τὴν ὥραν, ἂν πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ ἄνευ αὐτῶν, τότε θὰ πρέπει νὰ διακόψωμεν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν νὰ ἐκφρασθοῦν οἱ κύριοι, ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν νὰ παραμείνουν.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτηλεφωνήσαμεν καὶ εἰς ἄλλους ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι εἶπον, ὅτι θὰ ἔλθουν νὰ παρακολουθήσουν τὴν συνεδρίασιν, διότι ἄλλως δὲν θὰ τηρηθῇ ἡ συμφωνία καὶ θὰ ξενυχτοῦμεν ἐπ’ ἄπειρον. Λυποῦμαι, ὅτι διὰ τρίτην φορὰν —ἐνῷ ὁ τελευταῖος ρήτωρ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι τῆς ὑπερασπίσεως, ἂν διακόψωμεν—δὲν θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης.

§201Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Παπαληγούρας ὡμίλησεν ἐπὶ 4 ὧρες, αὔριο δὲν πρόκειται οἱ ἄλλοι ρήτορες νὰ ὁμιλήσουν 4 ὧρες.

§202Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐδῶ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἡγεσία τῆς ΕΔΑ, ἀπουσιάζει βέβαια ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν ὡς πρὸς τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τῆς συζητήσεως. Εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὁ ὁποῖος θὰ ὁμιλήσῃ γενικώτερον, ἀλλὰ κυρίως ἐπὶ τοῦ μεγάλου θέματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Γρηγορίου.

§203Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀποκλειστικῶς, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὴν παράταξίν σας εἶναι καὶ ὁ κ. Παπακωνσταντίνου. Δὲν μένουν παρὰ οἱ κ.κ. Βασιλᾶτος καὶ Ἠλιόπουλος.

§205Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ἠλιόπουλος ἢ ὁ κ. Βασιλᾶτος;

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠκούσθη ἡ ἀριστερὰ καὶ θὰ ὁμιλήσῃ μᾶλλον ὁ κ. Ἠλιόπουλος.

§207Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν οἱ κ.κ. Πρωτοπαπαδάκης, Παπακωνσταντίνου, Ἰορδάνογλου, Βασιλᾶτος, Ἠλιόπουλος, εἶναι ἐπίσης ἐγγεγραμμένοι οἱ κύριοι Ροδόπουλος καὶ Ἐφραιμίδης καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς κατὰ σειράν. Εἶναι λοιπὸν ἀδύνατον, ὅπως βλέπω, νὰ τελειώσωμεν. Ἂς διακόψωμεν ἀπόψε, διὰ νὰ συνεχίσωμεν αὔριον μέχρι τῆς 2ας πρωϊνῆς καὶ πλέον καὶ νὰ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν Τρίτην.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παράσχω πᾶσαν δυνατὴν ἄνεσιν. Ἐφ’ ὅσον εἴχομεν συμφωνήσει ἔπρεπε νὰ τὸ ἐπικαλεσθῶ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ πορίσματος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. (Ὥρα 1.50′ π.μ.)