1965.05.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 80ὴ

Παρασκευὴ 7 Μαΐου 1965

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Ἐφραιμίδης, ζητεῖ 10ήμερον ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Β. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου (Πρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημίων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Α. Τσαλδάρης, 2) Α. Ρουσόπουλος, Λ. Λαγάκος, Δ. Παπαδόπουλος, Θ. Μανωλόπουλος, 3) Β. Ἰντζές, 4) Η. Κατριβάνος, Σ. Μανούσης, Ν. Παπαηλίας, Γ. Ἀναγνωστόπουλος, Α. Τζιζῆς, Α. Πετραλιᾶς, Ν. Αὐγερινός, Ι. Χαραλαμπόπουλος, Α. Βερνῖκος, 5) Μ. Γαληνός, Ν. Ἀλαβᾶνος, 6) Α. Μαυρίδης, Κ. Πιαλόγλου, Μ. Μυριδάκης, καταθέτουσι προσθήκας καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 2 Ν. Δ. 4028) 1959 «περὶ ἱεραρχίας προαγωγῶν καὶ τοποθετήσεων τῶν Ἀξιωματικῶν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Δαμιανός, καταθέτει προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως Ἀξιωματικῶν, Ἀρχισμηνιῶν καὶ Ὑπαξιωματικῶν τῆς Βασ. Ἀεροπορίας εἰσαχθέντων εἰς δίκην δι’ ἀδικήματα ἀμνηστευθέντα διὰ τοῦ Ν. Δ. 3437)1955». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Ἀποστολάκος, Ε. Μπακλατζῆς, Ι. Τσιριμῶκος, Ν. Ἀλαβᾶνος, Β. Ἰντζές, Η. Κατριβάνος, Δ. Μυλωνᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως θέσεων παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Βιομηχανίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Πέτσος, Θ. Μαναβῆς, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως θεμάτων Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως καὶ περὶ περὶ ἑτέρων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Βαλυράκης, καταθέτει ἀναφορὰν Εἰρηνοδικῶν πρώτης τάξεως Πταισματοδικῶν, αἰτουμένων ὅπως εἰς τὴν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ Εἰρηνοδίκου Αʹ τάξεως ἢ Πταισματοδίκου ἀπαιτουμένην τετραετῆ ὑπηρεσίαν πρὸς ἀπονομὴν τοῦ βαθμοῦ καὶ τῶν ἀποδοχῶν Πρωτοδίκου συνυπολογίζεται καὶ ὁ συνεπείᾳ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρ. 11 τοῦ νόμου 4126)1960 διανυθεὶς χρόνος εἰς κενὴν θέσιν Εἰρηνοδίκου αʹ τάξεως ἢ Πταισματοδίκου. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Σ. Ἐλαφρός, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Βόλου, αἰτουμένου ἐφοδιασμὸν τῆς Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας Βόλου διὰ δύο τοὐλάχιστον βυτιοφόρων ὀχημάτων διὰ τὴν κανονικὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἔργου της. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Στέλιου Λαγαλάκη, ἱδρυτοῦ Τεχνικῶν Σχολῶν Ἱεραπέτρας «Ο ΜΙΝΩΣ», αἰτουμένου τροποποίησιν καὶ ἐφαρμογὴν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 12)1965 Δ.Δ.Δ. ἀποφάσεως Ἀθηνῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἡλιοῦ, Ν. Κιτσίκης, Σ. Ἡλιόπουλος, Λ. Κύρκος καὶ Β. Νεφελούδης, καταθέτουν ὑπόμνημα ἐργατοϋπαλλήλων, βιοτεχνῶν, ἐμπόρων, ἐπαγγελματιῶν, ἐπιστημόνων κατοίκων Πρωτευούσης, αἰτουμένων κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων, ἀπόλυσιν τῶν ὑπολοίπων πολιτικῶν κρατουμένων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πανάγος, Α. Τσιάρας καὶ Α. Μπριλλάκης, καταθέτουν ὑπομνήματα κατοίκων πόλεως Θεσσαλονίκης, αἰτουμένων κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων, ἀπόλυσιν τῶν ὑπολοίπων πολιτικῶν κρατουμένων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Καλλιθήρου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἄφιξιν ἀτομικοῦ σκάφους «Ρίκετς» καὶ τοῦ 6ου Ἀμερικανικοῦ στόλου εἰς τὰ Ἑλληνικὰ ὕδατα. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Σκοπούλης, Ξ. Γρηγόρης, Δ. Παπανικολάου, Μ. Θεοδωράκης καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ὑπομνήματα Δημοτικῶν Συμβούλων, Προέδρων Κοινοτήτων, Κοινοτικῶν Συμβούλων καὶ Συνεταιρισμῶν τοῦ Νομοῦ Κερκύρας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἄφιξιν τοῦ πυρηνοκινήτου ἀντιτορπιλλικοῦ «Ρίκετς» καὶ τοῦ 6ου Ἀμερικανικοῦ στόλου εἰς τὰ Ἑλληνικὰ ὕδατα. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Κ. Στεφανόπουλος, καταθέτει ψήφισμα τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Πατρῶν, αἰτουμένου αὔξησιν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, καθιέρωσιν 7ώρου ἐργασίας, ἀναπροσαρμογὴν συντάξεων ΙΚΑ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως Διπλωματούχων Πρακτικῶν Μηχανικῶν Σερρῶν «Ο ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ», αἰτουμένης χαρακτηρισμὸν τῆς ἐργασίας των ὡς βαρείας καὶ ἀνθυγιεινῆς καθιέρωσιν ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Γονέων καὶ Κηδεμόνων τοῦ Γυμνασίου Νιγρίτης, αἰτουμένου τοποθέτησιν καθηγητῶν εἰς τὸ ἐν λόγῳ Γυμνάσιον. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Μυλεργατοϋπαλλήλων Λαρίσης καὶ περιχώρων, αἰτουμένου χορήγησιν ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ ἐκτάκτου προσωπικοῦ ὑπεραστικῶν καὶ ἀστικῶν γραμμῶν ΟΤΕ Λαρίσης καὶ Κοζάνης, αἰτουμένου ἔνταξίν του εἰς τὸ μόνιμον προσωπικὸν τοῦ ΟΤΕ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ὑπόμνημα κατοίκων Κοινότητος Καρδίτσης, αἰτουμένων ἀκύρωσιν δεσμευτικῆς ἐγκυκλίου, ἀπαγορευούσης τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἐν τῇ ἐν λόγῳ Κοινότητι καστανεώνων. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Φ. Ζαΐμης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πατρέων, αἰτουμένου ἀναστολὴν χορηγήσεως ἀδειῶν ἀστικῶν λεωφορείων εἰς ἰδιώτας. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν σεισμοπλήκτων κατοίκων τῆς Κοινότητος Γραμματικοῦς, αἰτουμένων ἀναστολὴν τῶν πρὸς τὴν ΑΤΕ χρεῶν των. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Βαλυράκης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων μέσῳ Βουκολιῶν κάτω καὶ ἐπάνω Κεφάλας Κισσάμου Χανίων Κρήτης, αἰτουμένων οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς συνδεούσης τὰ χωρία ταῦτα ὁδοῦ μέχρι Παλαιῶν Ρουμάνων τῆς αὐτῆς περιφερείας. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Β. Ἀθανασίου, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν κατοίκων Κοινοτήτων περιοχῆς Μουργκάνας Φιλιατῶν, αἰτουμένων διαγραφὴν δανείων ἀνασυγκροτήσεως ἐπαναπατρισθέντων ὁμήρων ἐκ τοῦ παραπετάσματος καὶ ἄμεσον διακοπὴν πάσης διώξεως διὰ τὴν εἴσπραξίν των. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Σ. Ἐλαφρός, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ζαγορᾶς, διαμαρτυρομένου διὰ τὸν παραγκωνισμὸν ἀξιοποιήσεως τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Δ. Καρδάρας, διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ σύλληψιν καὶ κράτησιν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἁγιᾶς παρ’ ὀργάνων τῆς Χωροφυλακῆς, διότι κατεβίβασεν ἀπὸ κοινοτικοὺς χώρους πίνακας ἀναπαριστῶντας εἰκόνας τοῦ συμμοριτοπολέμου. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως Διπλωματούχων Πρακτικῶν Μηχανικῶν Νομοῦ Σερρῶν «Ο ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ», αἰτουμένων κατοχύρωσιν τοῦ ἐπαγγέλματός των, ἀναπροσαρμογὴν τῶν εἰς παραβάτας ἐπιβαλλομένων προστίμων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Φ. Ζαΐμης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Ἑταιρείας Ἐπιστημόνων Πατρῶν, αἰτουμένου ἐπιτάχυνσιν τῶν ἐργασιῶν ἀνεγέρσεως τοῦ Πανεπιστημίου Πατρῶν. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Α. Παπαλουκᾶς, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Συλλόγου Μικροκτηνοτρόφων Στυλίδος, αἰτουμένου τὴν ἵδρυσιν κτηνιατρείου εἰς Στυλίδα. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Α. Παπαλουκᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Φτέρης Φθιώτιδος, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν καθυστέρησιν ἐκτελέσεως τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων χειμάρρου «Ρουστιανίτου» ἀποδιδομένην εἰς ἀσάφειαν τῶν τοπογραφικῶν σχεδίων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Δούκας, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Γ. Πανάγος, καταθέτουν τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν κατοίκων πόλεως Καβάλας, ὑπομνήματα κατοίκων Νομῶν Σερρῶν καὶ Πέλλης, αἰτουμένων τὴν ἀπόλυσιν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων, κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου Ροδοπόλεως Σιντικῆς, αἰτουμένης χορήγησιν οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως, πρὸς κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ διδακτηρίου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Καραγεώργη, Α. Μπριλλάκης καὶ Δ. Παπανικολάου, καταθέτουν ὑπομνήματα κατοίκων τῆς πόλεως Χαλκίδος, αἰτουμένων ἀπόλυσιν τῶν ὑπολοίπων πολιτικῶν κρατουμένων. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Δ. Μυλωνᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου ἐργατοϋπαλλήλων βαφείων, τυπογραφείων, καθαριστηρίων, σιδηρωτηρίων καὶ πλυντηρίων Θεσσαλονίκης, αἰτουμένου αὔξησιν τῶν ἡμερῶν κανονικῆς ἀδείας, ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος ἰατρικῆς παρακολουθήσεως, χορήγησιν βιβλιαρίων ὑγείας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Παπανικολάου, Μ. Καραγεώργη καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς τῶν Προέδρων Κοινοτήτων Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν καὶ Ἀγροτικῶν Συλλόγων Νομοῦ Καρδίτσης, αἰτουμένων ἀπόλυσιν τῶν ὑπολοίπων πολιτικῶν κρατουμένων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Παπανικολάου, Μ. Καραγεώργη καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν ὑπόμνημα κατοίκων τῆς Κοινότητος Καστρακίου–Καλαμπάκας, αἰτουμένων ἐπαναπατρισμὸν τοῦ πολιτικοῦ πρόσφυγος Χαραλ. Ζιώγα. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἀρβανίτι, αἰτουμένου ἀποστολὴν γεωπόνου πρὸς ἐκτίμησιν ζημιῶν, ἃς ὑπέστησαν αἱ σταφιδάμπελοι τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ε. Ἀνερούσης, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἐργατῶν καὶ ἐργατριῶν ἐργοστασίων Νήσου Σαντορίνης, αἰτουμένων ἀπαλλαγὴν τῶν ὑπὲρ τοῦ ΙΚΑ εἰσφορῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου καὶ Μ. Θεοδωράκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως κατοίκων Ἀναστάσεως καὶ περιφερείας «Ἡ Ἀνάληψις» Πειραιῶς, αἰτουμένων τὴν σύστασιν μαθητικῶν συσσιτίων εἰς τὴν περιοχὴν Ἀναστάσεως Δραπετσώνας Πειραιῶς. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ε. Ἀνερούσης, καταθέτει ὑπόμνημα βιομηχάνων καὶ ἐργοδοτῶν νήσου Σαντορίνης, αἰτουμένων ἀναστολὴν ἀποφάσεως, περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἀσφαλίσεως τοῦ ΙΚΑ εἰς τὴν περιοχὴν Σαντορίνης. Ὁ βουλευτὴς Λασιθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ ἐ.ἀ. Ταγματάρχου Φαροάρη Ἀνδρέα τοῦ Ἰωάννου, αἰτουμένου ρύθμισιν συνταξιοδοτικοῦ του ζητήματος.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§6Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἦλθε μὲ καθυστέρησιν μιᾶς ὥρας, δικαιολογημένως καὶ ἐματαιώθη ἡ συζήτησις τῶν ἐρωτήσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ ἐγένετο σήμερον. Δὲν τὸν βλέπω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἀπόψε. Ἔγινε μάλιστα καὶ ἕνας διάλογος ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς ὥρας ἐκείνης εἶπεν, ὅτι αἱ ἐρωτήσεις τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων θὰ συζητηθοῦν κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προχωρήσωμεν τώρα εἰς τὰς ἐρωτήσεις τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Συντονισμοῦ. Πρόκειται ὅμως νὰ ἔλθῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων.

§8Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Ἔγινε καὶ μία ὀξεῖα συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λαντζούνης, ἔχει τὸν λόγον.

§10Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν 23ην Ἀπριλίου, ἡμέραν Παρασκευὴν καὶ ὥραν ἀπογευματινήν, εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἐκλογικήν μου περιφέρειαν, τὴν Μεσσηνίαν, ἀπέστειλα τηλεγράφημα ἀπευθυνόμενον πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας. Εἰς τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο ἐξέθετον τὰς προσωπικάς μου ἀντιλήψεις ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν σεισμοπλήκτων τῆς Μεσσηνίας καὶ ἐζήτουν νὰ ληφθοῦν ὡρισμένα μέτρα, ὅπως τῆς ὁριστικῆς ἀποκαταστάσεως, τῆς συμπληρώσεως τῶν ἐλλείψεων καὶ ὡρισμένων ἄλλων ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον, ὅπως ἐπίσης καὶ ἀποστολὴν στρατοῦ, διότι μόνον εἰς ἕνα χωριό, τὸ Ζευγολατιό, εἶχε σταλεῖ τότε. Καὶ δυστυχῶς, μέχρι σήμερον, παρ’ ὅτι ἐπέρασαν 20 ἡμέραι τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ δὲν ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπ’ αὐτοῦ ἠναγκάσθην νὰ ἀπευθυνθῶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας ἐδῶ καὶ πέραν αὐτοῦ νὰ προχωρήσω ἔτι περισσότερον, δηλ. νὰ ἐρευνήσω, ἂν πραγματικῶς ἐστάλη ἀπὸ τὴν Μεσσηνίαν, ἀπὸ τὸν Μελιγαλᾶ, ἀπὸ ὅπου τὸ ἀπέστειλον καὶ ἐκεῖθεν ἐβεβαιώθην ὑπηρεσιακῶς, ὅτι ἀπεστάλη εἰς Καλαμάταν καὶ ἀπὸ Καλαμάταν εἰς Ἀθήνας. Συνεπῶς ἡ μὴ ἀνακοίνωσίς του, ὀφείλεται εἰς παράλειψιν τοῦ Προεδρείου. Δὲν ξεύρω ποὺ εὑρίσκεται τὸ τηλεγράφημα καὶ διὰ ποῖον λόγον δὲν ἀνεκοινώθη ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἤδη ἀνακοινωθῆ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ ὑπηρεσία μοὶ ἀνέφερε σχετικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ θὰ γίνῃ μία περαιτέρω ἔρευνα. Τὸ τηλεγράφημα ἀπεστάλη Μ. Παρασκευήν, καὶ βεβαίως, ὑποθέτω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ καταλογίσητε παράλειψιν εἰς τὸ Προεδρεῖον. Θὰ διεξαγάγω ἔρευναν μέχρι καὶ τοῦ ΟΤΕ διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ συμβαίνει.

§12Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ἰδιαιτέρως νὰ μᾶς πληροφορήσητε ἂν εἶναι ἀληθὴς ἡ κυκλοφοροῦσα φήμη, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν γίνεται Συμβούλιον Στέμματος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶμαι ἐγὼ ἁρμόδιος νὰ σᾶς δώσω καμμίαν ἀπάντησιν.

§14Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μου ἐγένετο, διότι μὲ κατέχει συγκίνησις καὶ διότι νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ συμπαρίσταται εἰς τὸ Στέμμα καὶ τὴν Κυβέρνησιν, δεδομένου, ὅτι ἀπὸ μακροῦ δὲν ἐγένετο δεκτὴ πρότασις συγκλήσεως Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, καὶ θὰ πρέπει νὰ λείψουν αἱ μεταξύ μας ἔριδες εἰς τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμάς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ καθῆστε εἰς τὴν θέσιν σας. Τὸ Προεδρεῖον οὐδεμίαν ἔχει ἐν προκειμένῳ ἁρμοδιότητα.

§16Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι διὰ τὸν τρόπον σας. Θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ ἐκφράσω μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶχεν ὑποσχεθῆ χθές, ὅτι θὰ συνεχισθῇ σήμερον ἡ συζήτησις τῶν ἐρωτήσεων.

§18Χ. ΠΙΠΙΛΗΣ. Μήπως, κ. Πρόεδρε, οἱ κ. Ὑπουργοὶ ἠμποροῦν νὰ μᾶς δώσουν ἀπάντησιν εἰς τὸ θέμα ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. Διαμαντόπουλος;

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει θέμα. Ἀλλοίμονον ἂν μία ἀνεύθυνος εἴδησις διαταράσσῃ τὴν συνεδρίασίν μας καὶ μᾶς διακόπτῃ τὸ ἔργον. Πρακτορεῖον εἰδήσεων θὰ γίνῃ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς;

§20Χ. ΠΙΠΙΛΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Κυβέρνησις.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ τὴν ἄποψίν σας καὶ νὰ προσδιορίσω ποῦ τείνει ἡ ἐρώτησίς σας. Εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῇ ἡ Βουλὴ τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως ἀνὰ πᾶσαν ὥραν. Ἄν ὑπάρξῃ θέμα ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις, ὅταν κρίνῃ σκόπιμον τοῦτο.

§22Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε νὰ ὁμιλήσητε μὲ καλλίτερον τόνον καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ θὰ μᾶς ἐνημερώσητε.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ κ. Δ. Ἀλιπράντη, ἀναφερομένης εἰς τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἱκανοποίησιν αἰτημάτων τῶν Διοικήσεων τῶν μονίμων, δοκίμων καὶ ἐλευθέρων λιμενεργατῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς.

§24Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησις τοῦ συναδέλφου κ. Ἀλιπράντη, ἀναφέρεται εἰς διάφορα θέματα τῶν λιμενεργατῶν Πειραιῶς. Τὰ θέματα αὐτὰ ἐν πολλοῖς ἔχουν ἤδη ἐπιλυθῆ, κ. συνάδελφοι. Εἶχον ζητήσει μίαν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων των καὶ αὐτὴ ἐδόθη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου. Ἐπὶ πλέον, εἶχον συγκροτηθῆ δύο Ἐπιτροπαί, μία Ἐπιτροπὴ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐλευθέρων ἐργατῶν, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ μονιμοποίησις μιᾶς μερίδος ἐξ αὐτῶν ποὺ θὰ παραμείνουν καὶ ἐπὶ πλέον εἶχα δι’ ἀποφάσεώς μου ἐπίσης, καταρτίσει μίαν ἄλλην Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἐκπονήσῃ τὸν νέον Κανονισμὸν ἐργασιῶν τοῦ Λιμένος Πειραιῶς. Ἤδη, πληροφορῶ τὸ Σῶμα καὶ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἡ πρώτη Ἐπιτροπὴ ὁλοκληρώνει σχεδὸν τὸ ἔργον της, ἐντὸς ὀλίγων ἴσως ἡμερῶν, ἡ δὲ δευτέρα καὶ αὐτὴ ἐπισπεύδουσα πλέον τὸ ἔργον της, κατόπιν νεωτέρας διαταγῆς μου θὰ τελειώσῃ συντόμως τὸ ἔργον της, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐκπόνησις τοῦ νέου Κανονισμοῦ ἐργασιῶν τοῦ Λιμένος Πειραιῶς. Συνεπῶς, πέραν τούτου, ὅπως ἄλλωστε θὰ ἐλάβατε γνῶσιν ἀπὸ τὰς προχθεσινὰς ἐξελίξεις τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἔχω δώσει ἐντολὴν νὰ ἐπισπεύσῃ ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπὴ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ κατατεθῇ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, δέ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ ἐντὸς τοῦ Ἰουνίου. Συνεπῶς, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἠμποροῦμεν νὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν πρῶτον λιμένα τῆς χώρας.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης, ἔχει τὸν λόγον.

§26Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, τὸ θέμα τοῦ λιμένος Πειραιῶς, εὐλόγως ἀπασχολεῖ ὅλους τοὺς συναδέλφους ἐκ Πειραιῶς, διότι εἶναι θέμα κατ’ ἐξοχὴν συνδεόμενον μὲ τὴν μοῖραν καὶ τὴν ἐξέλιξιν τὴν οἰκονομικὴν τῆς περιφερείας μας, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι ὁ ἐθνικὸς λιμήν, ἡ δὲ ἀναταραχὴ καὶ ἡ κρίσις εἰς τὰς σχέσεις τῶν ἐργασιῶν μὲ τὸν ΟΛΠ, δημιουργεῖ προβλήματα μεγίστης σκοπιμότητος καὶ σημασίας, τὰ ὁποῖα ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ προβλεφθοῦν. Πρὸ τοῦ Πάσχα, ἐδημιουργήθη ἔντονος κρίσις εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ λιμένος, ἡ ὁποία προεκάλεσε διεθνῆ ἀντίκτυπον, μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀπειλήσουν αἱ ξέναι ναυτιλιακαὶ ἐπιχειρήσεις ἐπιβολὴν ἐπιναύλου. Καὶ τὸ Σῶμα μὲ πολλὴν εὐχαρίστησιν καὶ στοργὴν παρακολουθεῖ τὸ θέμα, ὡς ἐπίσης καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοι Πειραιῶς καὶ ἐγώ, διότι ἀφορᾷ γενικώτερον ὁλόκληρον τὴν περιοχήν μας. Ἐδέησε νὰ μεσολαβήσῃ τώρα καὶ δι’ αὐτὸ κρίνομεν ὅλοι ἡμεῖς δυσμενῶς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὤφειλε πολὺ ἐνωρίτερον τῆς χθεσινῆς ἡμέρας νὰ ἔχῃ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις ἐκείνας, ποὺ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου ἀνέλαβεν ὑποχρεώσεις διὰ τῆς δηλώσεως τότε τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς διαιτητὴς εἰς τὴν κρίσιν τῶν σχέσεων ΟΛΠ καὶ λιμενεργατῶν. Ὤφειλεν ἐγκαίρως νὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις της, διὰ νὰ μὴ ὁδηγηθοῦν οἱ ἐργάται εἰς αὐτὴν τὴν σιωπηρὰν ἀνενεργὸν δραστηριότητα, ἡ ὁποία ἐνέκρωσε τὸ λιμάνι, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ παρουσιάζεται σήμερον τὸ θλιβερὸν φαινόμενον πλέον τῶν 20 φορτηγῶν πλοίων νὰ περιμένουν τὴν σειράν των διὰ νὰ ἐκφορτώσουν. Εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν παραγωγικῶν τάξεων, ἡ ὁποία ἔγινε προχθὲς εἰς Πειραιᾶ καὶ ἔλαβον μέρος ὅλοι σχεδὸν οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταὶ καὶ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι...

§27Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Εἶσθε ἐκτὸς θέματος, κύριε συνάδελφε. Ἡ ἐρώτησίς σας ἀφεώρα τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐργατῶν τοῦ λιμένος.

§28Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, εἶναι συνδεδεμένον ἀπολύτως τὸ θέμα. Τὴν 10.11.64 ἐγένετο ἡ ἐρώτησίς μου καὶ ἀφεώρα ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, καὶ εἰδικώτερον, ἠρώτων ποῖα μέτρα ἐλάβατε ἢ πρόκειται νὰ λάβετε πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων καὶ εὐλόγων αἰτημάτων τῶν μονίμων ἐργατῶν κλπ. Ἐνθυμεῖσθε, τότε ὑπῆρξεν ἡ μακρᾶς διαρκείας ἀπεργία τοῦ Νοεμβρίου καὶ τῇ ἐπεμβάσει, κατόπιν τῆς πορείας τῶν λιμενεργατῶν πρὸς Ἀθήνας, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐξουσιοδοτήθητε νὰ λάβετε μέριμναν ἀμέσου ἐπιλύσεως τῶν θεμάτων τῶν ἐργατῶν. Ἑπομένως, ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ τὸ παρόν, τὸ ὁποῖον ἦτο σκληρότερον τοῦ Νοεμβρίου. Ἐγὼ καὶ οἱ συνάδελφοί μου ἐκ Πειραιῶς, σημειώνομεν μὲ ἱκανοποίησιν τὰς δηλώσεις σας καὶ ἐλπίζω, βασίμως, ὅτι δὲν θὰ παραταθῇ πολὺ ἡ ἱκανοποίησις τῶν εὐλόγων αἰτημάτων των καὶ δὲν θὰ παρουσιασθῇ τὸ φαινόμενον τῶν μηνῶν, ποὺ παρῆλθον, διότι ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου μέχρι τοῦ Ἀπριλίου, οὐδὲν τὸ θετικὸν ἐγένετο διὰ νὰ προληφθῇ ἡ κρίσις, ἡ ὁποία ἔγινε πρὸ ἡμερῶν. Ἡμεῖς ἐζήσαμεν τὰς προεκλογικὰς καὶ τὰς μετεκλογικὰς ἡμέρας εἰς τὸν Πειραιᾶ. Οἱ ἐργάται τοῦ ΟΛΠ ἔχουν δεχθῆ ἀφθονίαν ἀφρόνων ὑποσχέσεων καὶ ἐν ὄψει ἐκείνων τῶν ὑποσχέσεων ποὺ μάλιστα ἐντύπως ἐκυκλοφόρησαν τότε, τελοῦν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς πραγματοποιήσεώς των καὶ αὐτὰς ἀναζητοῦν. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θὰ κάμῃ τὸ δέον, διότι ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς, δὲν πρέπει νὰ νεκρωθῇ εἰς τὸ μέλλον.

§29Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, πῶς ἔχει τὸ θέμα σήμερον καὶ πῶς εἶχε τὸν Νοέμβριον. Ἡ ἐρώτησίς του πράγματι, κατετέθη τὸν Νοέμβριον τοῦ 1964. Δὲν εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ἴδια θέματα, τὰ ὁποῖα ἀνέκυψαν, καὶ τὰ ὁποῖα ἠμποροῦμε νὰ εἴπωμεν, ὅτι προεκάλεσαν τὴν προχθεσινὴν ἀνωμαλίαν. Διότι ἀμέσως τότε, τὸν Νοέμβριον, εὐθὺς ὡς ὑπεβλήθησαν τὰ αἰτήματα τῶν λιμενεργατῶν, ἡ Κυβέρνησις ἐπελήφθη τοῦ θέματος ὥστε νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ αἰτήματα αὐτὰ καὶ ὅσα ἐξ αὐτῶν ἦσαν δίκαια τὰ ἱκανοποίησε καὶ οἱ λιμενεργάται συνέχισαν κανονικῶς, τότε, τὰς ἐργασίας των. Ἤδη προέκυψεν ἐντελῶς νέα κρίσις ἀπὸ αὐτὰς ποὺ εἶναι συνήθεις εἰς διαφόρους ὄχι μόνον λιμένας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους τομεῖς, ὅπου ὑπάρχουν ἐργατικὰ θέματα. Γνωρίζετε καλῶς, ἄλλωστε ἀνεγράφη καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ τελευταία μικρὰ ἀνωμαλία, δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέλυσε τὰ ζητήματά των, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅσα μὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιλυθοῦν, ἐπελύθησαν τότε ἀμέσως, τὸν Νοέμβριον, τὰ δὲ ὑπόλοιπα δι’ ἀποφάσεώς μου ἐπῆραν τὸν δρόμον τῆς ἐπιλύσεώς των, ὅπως, ἐπὶ παραδείγματι, ὁ καταρτισμὸς τοῦ νέου κανονισμοῦ, ὅπως ἡ συγκρότησις τῶν 2 Ἐπιτροπῶν ποὺ εἶπα, ἐκκαθαρίσεως καὶ κανονισμοῦ, ὅπως ἐπὶ πλέον ἡ ἐκπόνησις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγνώριζον οἱ ἐργάται, ὅτι τὰ θέματα αὐτά, δὲν ἦτο δυνατὸν φυσικὰ νὰ τακτοποιηθοῦν ἀμέσως, διότι δὲν ἦτο δυνατόν, οὔτε νομοσχέδια ἐντὸς δύο ἢ τριῶν μηνῶν, νὰ γίνουν, οὔτε ἐπιτροπὴ μὲ τόσον μεγάλο ἀντικείμενον νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της, ἀμέσως. Συνεπῶς, δὲν εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν προχθεσινὴν κρίσιν. Ἦτο ἁπλῶς, ὅπως τὸ γνωρίζετε καλῶς, μία παρεξήγησις μεταξὺ τῶν σωματείων τῶν ἐργατικῶν καὶ τῆς δ)σεως τοῦ ΟΛΠ. Ἔλαβε χώραν μία μετάθεσις ὡρισμένων δεκάδων λιμενεργατῶν εἰς ἄλλους τομεῖς. Οἱ ἐργάται διεφώνησαν, ἐνόμισαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ μετάθεσις αὐτὴ καὶ ἐξ αὐτῆς προεκλήθη αὐτὴ ἡ κρίσις τοῦ μηνὸς αὐτοῦ. Ἐπισημαίνετε, ὅτι ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς κρίσεως, ἐπῆλθε μεγάλη ἀνωμαλία εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς. Βεβαίως, ἐπῆλθε μία ἀνωμαλία εἰς τὰς φορτοεκφορτώσεις, τοῦτο ὅμως, εἶναι γεγονός, ὅτι δὲν ὀφείλεται ἀπολύτως εἰς τὴν μερικὴν οὕτως εἰπεῖν ἀποχὴν τῶν λιμενεργατῶν ἀπὸ τὰς ἐργασίας, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐφαρμογήν, ὅπως ξεύρετε, μόνον τοῦ ὀκταώρου καὶ εἰς τὴν διακοπὴν τῆς ἐπὶ ἀποδόσει ἐργασίας. Συνέπεσε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶναι ἑορτή, συνέπεσε νὰ μεσολαβήσουν αἱ ἑορταὶ τοῦ Πάσχα καὶ φυσικὸν ἦτο νὰ μὴ ὑπάρχουν πολλαὶ ἐργάσιμοι ἡμέραι καὶ νὰ μὴ γίνεται κανονικὴ ἡ ἐκφόρτωσις τῶν πλοίων καὶ νὰ ἔχῃ λήξῃ ἡ μεγάλη ἀπεργία εἰς τὴν Ἀμερικὴν — ἓξ μῆνες ἐκεῖ καὶ καθολικὴ — καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀπεργίας ἐκείνης, φυσικὸν ἦτο οἱ διάφοροι λιμένες τῆς Εὐρώπης καὶ ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς, νὰ ἔχουν ηὐξημένην κίνησιν πλοίων. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, παρατηρεῖται ἡ μικρὰ αὐτὴ συμφόρησις κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς. Πάντως, ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ὡς παρῆλθον αἱ ἡμέραι τοῦ Πάσχα, καὶ εὐθὺς ὡς ἐπελήφθη τοῦ θέματος, ἀμέσως τὸ ἐτακτοποίησεν καὶ εἶναι πλήρης ἡ ἱκανοποίησις, ἔχω τὴν γνώμην, καὶ τῶν λιμενεργατῶν καὶ τοῦ κοινοῦ, διὰ τὴν ταχεῖαν, ταχυτάτην τακτοποίησιν τοῦ θέματος αὐτοῦ. Διότι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅπως ἄλλωστε καὶ διὰ τοῦ τύπου ἀνεκοινώθη καὶ ἀνακοινῶ εἰς τὸ σῶμα, γίνεται πράγματι ἔντονος ἐργασία εἰς τὸν λιμένα, ὥστε ἐντὸς 5–6 ἡμερῶν, ὁ λιμὴν νὰ ἔχῃ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν κανονικὸν ρυθμὸν τῆς λειτουργίας του. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησίν σας, ὅτι κἄτι τὸ ἔκτακτον συνέβη, μὴ λησμονῆτε, κ. συνάδελφε, ὅτι εἰς τὸν λιμένα αὐτὸν καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, ἔλαβον χώραν ἀπεργίαι μεγάλης ἐκτάσεως καὶ μεγάλης διαρκείας, ἐνῷ ἐδῶ ἁπλῶς ἦτο μία μερικὴ ἀπεργία, λευκή, ἀπεργία δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἠρνήθησαν οἱ ἐργάται νὰ ἐργασθοῦν καὶ ἐπὶ ἀποδώσει, ὡς ὁρίζει ὁ κανονισμός. Λησμονεῖτε, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, εἴχομεν τὴν μεγάλην ἀπεργίαν τῶν ἐργατῶν καὶ τὴν ἀπεργίαν πείνης; Ἔρχεσθε καὶ μεγαλοποιεῖτε μίαν ἁπλῆν μερικὴν ἀπεργίαν ὀλίγων ἡμερῶν, ἡ ὁποία διηυθετήθη κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον καὶ τὸ ταχύτερον; Πάντως, ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει καὶ ἡμᾶς καὶ τὸν ἑλληνικὸν λαὸν εἶναι, ὅτι ὁ ρυθμὸς ἐργασίας εἰς τὸν λιμένα Πειραιῶς ἐπανῆλθεν ἀπολύτως ἱκανοποιητικῶς καὶ ὅτι θέμα ἐπιβολῆς ἐπιναύλου δὲν ὑπάρχει πλέον.

§30Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι ἡ τελευταία κρίσις θὰ προελαμβάνετο ἐὰν τὴν 3ην Ἀπριλίου ποὺ κατήλθατε εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἐδέχεσθε τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Σωματείου Λιμενεργατῶν. Θὰ ἦτο δυνατὸν τότε, νὰ δώσετε λύσιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ νὰ δώσητε ὑπόσχεσιν περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐκκρεμῶν αἰτημάτων των. Θὰ προελαμβάνετο ἡ κρίσις. Βεβαίως καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔλαβον χώραν ἀπεργίαι εἰς τὸν λιμένα Πειραιῶς. Οὐδέποτε, ὅμως, ἐξεδηλώθη τόσον μεγάλη ἀντίδρασις τῶν ξένων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, ὥστε νὰ ἀπειλοῦν τὴν ἐπιβολὴν «ἐπιναύλου» καὶ οὐδέποτε τὸ κῦρος τοῦ λιμένος τοῦ Πειραιῶς ἔπεσε διεθνῶς, ὅπως συνέβη κατὰ τὴν κρίσιν τῶν τελευταίων αὐτῶν 25 ἡμερῶν.

§31Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε, ὅτι ὁ ΟΛΠ ἀποτελεῖ Πρόσωπον Νομικὸν Δημοσίου Δικαίου, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀσκεῖ κατὰ τὸν νόμον ἁπλῆν ἐποπτείαν. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἀμέσως τὴν 3ην Ἀπριλίου, τὴν ἡμέραν δηλαδὴ ποὺ ἐσημειώθη ἡ διένεξις, μεταξὺ τοῦ ΟΛΠ καὶ τοῦ Σωματείου τῶν λιμενεργατῶν, ὁ Ὑπουργὸς νὰ παρέμβῃ. Ἦτο θέμα, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιλυθῇ μεταξὺ τῆς Διοικήσεως τοῦ ΟΛΠ καὶ τῶν ἐργατῶν λιμένος Πειραιῶς. Αὐτό, ἄλλωστε, ἐπιβάλλει ὁ σεβασμὸς τῶν κειμένων διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ὁρίζουν, ὅτι τὰ τοιαύτης φύσεως θέματα ἐπιλύονται μεταξὺ τῆς Διοικήσεως τοῦ ΟΛΠ καὶ τῶν λιμενεργατῶν. Ἀκριβῶς, διότι παρετηρήθη ἡ κρίσις αὐτὴ ἐπί τι χρονικὸν διάστημα, δικαιολογεῖ, ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, τήν, κατὰ παρέκκλισιν τῶν κειμένων νόμων, παρέμβασίν μου, ὡς Ὑπουργοῦ, διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ κρίσις. Καὶ πράγματι, ἐντὸς 2 ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς ἐξεδηλώθη ἡ ἐπέμβασίς μου, ἐτακτοποιήθη τὸ θέμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. συναδέλφου, ὅτι ναὶ μὲν κατὰ τὸ παρελθὸν ἐσημειώθησαν ἀπεργίαι ἐκτεταμέναι, αἱ ὁποῖαι ἐξηλίχθησαν καὶ εἰς τὴν μεγάλην ἐκείνην ἀπεργίαν, τὴν ἀπεργίαν πείνης, ἡ ὁποία συνεκίνησε τὸ πανελλήνιον, ἀλλὰ τότε δὲν ὑπῆρχε θέμα ἐπιναύλου, ἐνῷ ἀνέκυψε τώρα, ἐκ τοῦ ὅτι ἐσημειώθη μία καθυστέρησις εἰς τὰς φορτοεκφορτώσεις τοῦ λιμένος Πειραιῶς ἐπὶ ὀλίγας ἡμέρας. Δὲν σᾶς φαίνεται τοῦτο περίεργον; Δὲν ἀνέκυψε, τότε, διότι ἁπλούστατα τότε, δὲν ὑπῆρχε πρόθεσις νὰ αὐξήσουν τὰ ναῦλα. Ἦτο ἄλλο τὸ κοστολόγιον τῶν μεταφορῶν τότε καὶ δὲν ἀπέβλεπον εἰς τοιοῦτόν τι αἱ διάφοροι ἑταιρεῖαι. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἁπλῶς ἐζήτουν ἀφορμὴν διὰ νὰ ἐπιβάλουν τὴν αὔξησιν. Ὅταν, κύριοι, ὡριμάσῃ ἕνα θέμα αὐξήσεως ἡμερομισθίων, οἱ ἐργάται ζητοῦν ἀφορμὴν πρὸς τοῦτο. Ἀφορμὴν ἐζητοῦσε καὶ ἡ Κόνφερανς διὰ νὰ ἐπιβάλῃ κἄποιον ἐπίναυλον, λόγῳ τῆς γενικῆς αὐξήσεως τοῦ κόστους τῶν μεταφορῶν. Καὶ ἔλαβεν ὡς ἀφορμὴν τὴν μικρὰν αὐτὴν ἀνωμαλίαν τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Ἐὰν ἐξ αὐτῆς καὶ μόνον τῆς ἀνωμαλίας ἐπεζητεῖτο ἡ ἐπιβολὴ ἐπιναύλου, κατὰ ποίαν λογικὴν δὲν θὰ ἐπεβάλλετο, ὁ ἐπίναυλος καὶ εἰς μίαν καθολικὴν ἀπεργίαν τοῦ παρελθόντος; Αὐτὸ πείθει περὶ τῆς ἀπολύτου βασιμότητος τῶν ἀπόψεών μου.

§32Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Τὸ συμφέρον τῶν ναυτιλιακῶν ἑταιρειῶν, εἶναι νὰ πραγματοποιῆται τὸ ταχύτερον ἡ ἐκφόρτωσις. Κατὰ τὸ παρελθόν, ἤρκουν 3–5 ἡμέραι κατ’ ἀνώτατον χρονικὸν ὅριον. Τώρα, τὰ πλοῖα ἀναμένουν πρὸς ἐκφόρτωσιν 20–25 ἡμέρας. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐζητήθη ὁ «ἐπίναυλος».

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2, ὁ κ. Ὑπουργός.

§34Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, ὡς γνωρίζετε, τὸ καθαρῶς κοινοτικὸν ὁδικὸν δίκτυον ἀνάγεται, συνήθως, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Νομαρχιακῶν Ταμείων, ὅπως ἐπίσης καὶ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Νομαρχιακῶν Ταμείων ἀνάγεται καὶ ἡ συντήρησις, ἐπισκευὴ καὶ ἡ διάνοιξις ἀκόμη ὡρισμένων ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν προγραμματισθῆ καὶ δὲν ἀπετέλεσαν ἐπώνυμα ἔργα. Φυσικά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προγραμματισθῇ ὁλόκληρον τὸ ὁδικὸν δίκτυον εἰς ἓν ἔτος. Τὸ τί ἐπράξαμεν ἡμεῖς, ἐπὶ ἓν ἔτος, ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν καὶ διὰ δηλώσεών μου εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ μὴ χρειάζεται νὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω μόνον δύο ἀριθμούς. 1.080 ἑκατομ. διετέθησαν ἐπὶ μίαν 8ετίαν πρὸ ἡμῶν, καὶ 976 ἑκατομ. διετέθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, εἰς ἓν μόνον ἔτος. Ὅ,τι δηλαδὴ διετέθη ἐπὶ μίαν 8ετίαν, ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ, διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, διετέθη ἐπὶ ἓν ἔτος ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ. Πάντως, τὸ δίκτυον τὸ κοινοτικόν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ἡ ἐρώτησις, ἀντεμετωπίσθη ἀπὸ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον Τρικάλων. Ἔχω δὲ νὰ πληροφορήσω τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὅτι, κατὰ τὸ ἔτος 1964 ἡ πρὸς τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον ἐπιχορήγησις ἀνῆλθεν, ἡ μὲν τακτικὴ εἰς τὸ ποσὸν τοῦ 1.200.000, ἡ δὲ ἔκτακτος εἰς 6.600.000 δραχμ. Συνολικῶς, δηλαδή, ἐδόθη ἐνίσχυσις 6.800.000 δραχμῶν. Ἐπίσης, διετέθη τὸ ποσὸν τῶν 375.000 διὰ μικρὰ ἔργα καὶ γεφύρας, ὡς καὶ τὸ ποσὸν τοῦ 1.100.000 δραχμῶν διὰ κοινοτικὰς ὁδούς, πέραν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον. Ἀλλά, καὶ πέραν ὅλων αὐτῶν, εἰς τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων τοῦ 1964, διὰ τὸν αὐτὸν Νομόν, περιελήφθησαν τὰ ἑξῆς ἔργα: Ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς Πύλης, «...(ἀναγινώσκει)...». Καὶ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς ὁδοῦ αὐτῆς ἐδημοπρατήθη καὶ ἐκτελεῖται. Δεύτερον, ἐπρογραμματίσθη τὸ μέγα ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν Νομὸν Τρικάλων, τὴν Θεσσαλίαν ὁλόκληρον καὶ συγχρόνως ἕνα μεγάλο τμῆμα τῆς Ἠπείρου καὶ ἰδιαιτέρως τὸν Νομὸν Ἄρτης. Τὸ ἔργον αὐτὸ ἐπρογραμματίσθη ἀπὸ ἡμᾶς καὶ εὑρίσκεται ἤδη ἐν ἐκτελέσει, ἡ ὁδὸς Τρικάλων–Ἄρτης, συνολικῆς προϋπολογισθείσης δαπάνης 180 ἑκατομ. δραχμῶν.

§35Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Τί ποσὸν διετέθη ἐφέτος ἀπὸ πλευρᾶς Ἄρτης;

§36Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). 6.600.000 δρχ. Τοῦτο, ὅμως, δὲν ἔχει ἰδιαιτέραν σημασίαν, διότι ἡ ὑπηρεσία προβλέπει ὡς ἔγγιστα ποῖον ποσὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπορροφηθῇ ἐφ’ ὅσον προγραμματισθῇ τὸ ἔργον καὶ αὐτὸ διατίθεται. Ὅταν προγραμματισθῇ δηλαδὴ τὸ ἔργον, ἐξετάζεται ἔκτοτε, ποῖον ποσὸν δύναται ν’ ἀπορροφηθῇ, ἰδίᾳ κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου, διότι κατὰ τὴν ἔναρξιν ἑνὸς ἔργου ὑπάρχουν χίλια θέματα., ὅπως εἶναι τὰ θέματα ἀπαλλοτριώσεως, συμπληρώσεως μελετῶν κλπ. Δι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, κατὰ τὴν ἔναρξιν ἑνὸς ἔργου, δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀπορρόφησις μεγάλων ποσῶν. Ὁρίζομεν, συνήθως, ἕνα αʹ ποσὸν ἀναλόγως τῆς προβλέψεως ἀπορροφήσεώς του, καὶ ἐὰν τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀπορροφηθῇ, αὐξάνεται ἐνδιαμέσως ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐγκεκριμένη ἡ συνολικὴ πίστωσις καὶ ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχουν περιπτώσεις ἄλλων ἔργων, τὰ ὁποῖα καθυστεροῦν διὰ διαφόρους λόγους καὶ γίνεται μεταφορὰ πιστώσεων. Συνεπῶς, δὲν ἔχει σημασίαν τὸ θέμα αὐτό. Σημασίαν ἔχει, ὅτι ἐνεκρίθη καὶ ἐπρογραμματίσθη ἡ ἐκτέλεσις ἑνὸς ἔργου 180 ἑκατομ. δραχμῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν περιοχὴν τοῦ Νομοῦ Τρικάλων. Τὰ μεγάλα ἔργα, τὰ ὁποῖα προγραμματίζει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τὰ λεγόμενα ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐγκρίνονται αἱ ἀπαιτούμεναι διὰ τὴν ἐκτέλεσίν των πιστώσεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μικρὰ ἔργα, δὲν ἰσχύει ἡ διάταξις αὐτή. Συνεπῶς, κ. συνάδελφε, τοῦ Νομοῦ Τρικάλων, νομίζω, ὅτι δὲν σᾶς ὑπολείπετε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ χειροκροτήσετε τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπρογραμμάτισεν δύο τεράστια ἔργα μεγάλης σημασίας, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν ἐκτελέσει.

§37Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. (Ἐγείρεται νὰ ὁμιλήσῃ).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καρατζένη, ὑπάρχει Προεδρεῖον ἐδῶ. Σᾶς παρακαλῶ, καθῆστε διότι δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Δ. Παπανικολάου.

§39Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Παρακαλῶ, νὰ μὲ συγχωροῦν οἱ κ.κ. συνάδελφοι. Ἐνόμισα, ὅτι εἶναι ἐρώτησις μόνον τοῦ συναδέλφου τῆς ΕΡΕ. Δὲν ἐπρόσεξα. Συνεπῶς, ὅλα αὐτὰ ἀφοροῦν τὸν ἐρωτήσαντα συνάδελφον. Παρακαλῶ, νὰ διορθωθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Δὲν ἐκοίταξα τὴν ἐπικεφαλίδα, διὰ νὰ ἴδω ὅτι ἐρωτῶν ἦτο ὁ συνάδελφος κ. Παπανικολάου.

§40Δ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν τίθεται ζήτημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ κύριον θέμα, βεβαίως, ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι ἱκανοποιητικὴ ὡς πρὸς τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν. Τὸ γεγονός, ὅμως εἶναι, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ὁδῶν εἶναι ἀθλία, ὥστε, εἰς τὸν τοπικὸν τύπον νὰ εὑρίσκουν τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος εὐχαριστίαι πρὸς τὸν Νομάρχην, διότι ἀπέστειλε μηχανήματα καὶ ἤνοιξαν ὁδὸν διὰ νὰ διέρχωνται τὰ μουλάρια. Δηλαδή, ἡ κατάστασις τῶν ὁδῶν εἶναι τόσον ἀθλία καὶ εἰς τόσον βαθμὸν κακή, ὥστε δὲν δύνανται νὰ διέλθουν, οὔτε τὰ ζῶα. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ γεγονὸς μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ θέσω τὸ θέμα τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν ὁδῶν εἰς τὸν Νομὸν Τρικάλων καὶ νὰ παρακαλέσω νὰ ληφθῇ μέριμνα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ὅσον εἶναι δυνατὸν γρηγορότερον καὶ μὲ ἐπείγοντα ρυθμὸν νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἐπικοινωνία μεταξὺ τῶν χωρίων καὶ τῶν κωμοπόλεων τοῦ Νομοῦ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης, ἔχει τὸν λόγον.

§42Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Θέλω, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, διὰ τὰς πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἐχορήγησεν μόνον εἰς τὰ χαρτιά. Ἐπιθυμῶ νὰ τοῦ παράσχω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον Τρικάλων, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἰδιαιτέρως προικίζονται κάθε ἔτος, ἐπεχορηγεῖτο μὲ τὸ ποσὸν τῶν 9.000.000 δραχμῶν. Ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, τὴν ἑπομένην ἀπὸ τῆς ἀνόδου της, ἐνεγράφησαν πιστώσεις 14.000.000 διὰ τὸν Νομὸν Τρικάλων, καὶ ὡς ἦτο φυσικόν, ὅλοι ἐπανηγυρίσαμεν. Πλήν, ὅμως, τὰ ἔργα ἐκεῖ ἐκτελοῦνται πάντοτε καὶ θὰ ἐκτελοῦνται εἰς τὸ μέλλον —ὅταν θὰ ἐκτελοῦνται— ἀπὸ μηνὸς Ἰουνίου μέχρις Ὀκτωβρίου. Τὸ πρόγραμμα τὸ περυσινὸν ἐνεκρίθη κατὰ μῆνα Αὔγουστον καὶ ἐδημοπρατήθη τὸν Σεπτέμβριον. Ἀποτέλεσμα ἦτο, ἀντὶ τῶν 14.000.000, ποὺ ἐνεγράφησαν, νὰ ἀπορροφηθοῦν μόνον 1.200.000 δρχ., αἱ ὁποῖαι ἔμειναν ἀπὸ τὴν προηγουμένην χρῆσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁδὸν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργός, τοῦ παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι αἱ πιστώσεις περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἔχουν ἐγκριθῆ πρὸ 4ετίας, ὅτε ἐνεκρίθη δάνειον ὑπὸ τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν. Καὶ ἀπὸ τοῦ 1963 δὲν διετέθη οὐδὲ δραχμή. Πρόκειται περὶ τῆς ὁδοῦ περὶ τῆς ὁποίας, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὡμίλησε καὶ εἶπεν, ὅτι ᾐσθάνθησαν τὴν ἀνάγκην οἱ χωρικοὶ νὰ ἐκφράσουν τὴν εὐγνωμοσύνην των, διότι ἤνοιξεν ὁ μουλαρόδρομος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁδὸν Ἄρτης, κ. Ὑπουργέ, εἶναι ἐσφαλμένη ἡ πληροφορία σας, ὅτι τώρα ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἐπρογραμματίσθη ἡ ὁδὸς αὐτή. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ εἶχεν ἀρχίσει προπολεμικῶς. Ἐσταμάτησεν καὶ ἤρχισεν ἀμέσως νὰ γίνεται ἀπὸ τοῦ 1952. Καὶ ἤδη προχωρεῖ σταδιακῶς. Μοῦ εἴπατε, ὅτι ἐδώσατε ποσὸν δρχ. 180.000.000. Σημασίαν, ὅμως, ἔχει τί διετέθη. Καὶ σᾶς παρακαλῶ, φίλτατε κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐξετάσετε τοὺς ἀριθμούς, νὰ κάμετε σύγκρισιν καὶ θὰ πεισθῆτε, ὅτι πλὴν τῶν ὀνομαστικῶν πιστώσεων, οὐδὲν ἄλλο ἐχορηγήσατε εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ Τρικάλων. Ταῦτα, χωρὶς νὰ ποιοῦμαι σύγκρισιν. Διότι, ἐὰν θέλω νὰ κάμω μίαν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν ὅσων διετέθησαν εἰς τὸν Νομὸν Τρικάλων καὶ τῶν ὅσων διετέθησαν εἰς ἄλλους Νομούς, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ πεισθῆτε καὶ σεῖς περὶ μεγάλης ἀδικίας, ἡ ὁποία γίνεται εἰς βάρος τοῦ Νομοῦ Τρικάλων. Αὐτά, κ.κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ βάλωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, καὶ νὰ μὴν ὁμιλοῦμεν περὶ ἀριθμῶν καὶ ποσῶν.

§43Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, μοῦ προκαλεῖ κατάπληξιν ὁ ἰσχυρισμὸς καὶ ὁ τόνος τοῦ κ. συναδέλφου, ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι μὲ κατατοπίζουν κακῶς, αἱ ὑπηρεσίαι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ ὁ ἴδιος ἔχω ὑπογράψει τὰς ἀποφάσεις διὰ τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις. Κύριοι συνάδελφοι, δικαίωμα τοῦ καθ’ ἑνὸς εἶναι νὰ ἰσχυρίζεται, ὅ,τι θέλει. Δὲν δύναται, ὅμως, νὰ ἀμφισβητήσῃ δηλώσεις ἐπισήμους ἑνὸς Ὑπουργοῦ, οἱουδήποτε Ὑπουργοῦ πρὸς τὸ σῶμα, ἀλλὰ μόνον διὰ ἀντιπαραβολῆς στοιχείων. Ἐπαναλαμβάνω, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐδόθησαν ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ ποσὰ διὰ τὸ 1964.

§44Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Διετέθησαν, ὄχι ἐδόθησαν.

§45Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, αὐτὰ τὰ ποσὰ ἐδόθησαν καὶ εἶναι πολὺ μεγαλύτερα, βεβαίως ἀσυγκρίτως μεγαλύτερα, ἀπὸ ὅ,τι ἐδόθησαν κατὰ τὸ παρελθόν. Ἐγὼ λέγω, διετέθησαν αὐτὰ τὰ ποσά. Σεῖς λέγετε, ὅτι δὲν ἀπερροφήθησαν. Εἰς αὐτό, κ. συνάδελφε, νὰ αἰτιᾶσθε τὸν ἑαυτόν σας καὶ τὴν παράταξίν σας. Διότι δὲν ὑπῆρχε καμμία μελέτη καὶ συνεπῶς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δημοπρατήσῃ ἔργα χωρὶς μελέτην, ὅπως καὶ τώρα ἀκόμη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημοπρατῶνται ἔργα ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου. Καὶ θὰ ἀκούσητε τώρα, ἀφοῦ τὸ θέλετε...... (θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς ΕΡΕ) (Ὁμιλεῖ ἐκ τῆς θέσεώς του, ἐν μέσῳ θορύβου, φωνῶν, κωδωνοκρουσιῶν).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κ. συνάδελφε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόψητε τὸν κ. Ὑπουργόν.

§48Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Μοῦ ἀρέσει πολὺ τὸ ὕφος σας, κ. συνάδελφε, τῆς ΕΡΕ. Κύριε συνάδελφε τοῦ Νομοῦ Τρικάλων, ἡ Κυβέρνησίς μας, ἀπαντᾷ ἀκριβῶς εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεσθε. Ἡ Κυβέρνησίς μας ὅταν ἀνέλαβε, τὸ τέλος Φεβρουαρίου 1964, δὲν ὑπῆρχεν, ὅπως ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλήν, οὐδεμία μελέτη ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Δηλῶ τοῦτο ἐπισήμως καὶ μόνον κακόπιστος ἄνθρωπος, μὴ σεβόμενος τὸν ἑαυτόν του καὶ τὸ Σῶμα, εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία μελέτη, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προλάβωμεν ἐντὸς τοῦ θέρους νὰ ἐκπονήσωμεν μελέτας, νὰ δημοπρατήσωμεν καὶ νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ ἔργον. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἀπερροφήθη τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον διετέθη. Δὲν ἀπερροφήθη ἐξ αἰτίας σας, διότι δὲν ὑπῆρχεν οὔτε προγραμματισμός, οὔτε μελέτη, ἐνῷ ἐφέτος διότι ὑπάρχει μελέτη καὶ ὑπάρχει καὶ πλήρης προγραμματισμός, ἡ ἀπορρόφησις θὰ εἶναι ταχυτέρα. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ θεωρηθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις καὶ ἐὰν θέλῃ ὁ κ. συνάδελφος ἂς καταθέσῃ ἐπερώτησιν.

§49Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσετε καὶ πάλιν.

§51Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταβάλλω προσπαθείας νὰ ὁμιλήσω πάντα ἤρεμα καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τοὺς κ.κ. συναδέλφους. Μοῦ ἐδώσατε τὸν λόγον διὰ νὰ ὁμιλήσω καὶ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀνταπαντήσω. Παρακαλῶ νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος.

§52Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι αἱ συζητήσεις ἐπὶ ἐρωτήσεων εἶναι 5λεπτοι καὶ ὄχι ἡμίωροι.

§53Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε διὰ ποῖον λόγον δὲν θὰ ἔδινα τὸν λόγον. Μὴ θέλετε νὰ δημιουργηθῇ θέμα.

§55Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Καταθέτω τὸ ἐπίσημον κείμενον εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἐὰν δὲν ἱκανοποιηθῇ, ἔχει ὅλο τὸ δικαίωμα βάσει τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ὑποβάλῃ ἐπερώτησιν. Τὸ κείμενον ἔχει ὡς ἑξῆς:

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΠΕΥΘΥΝΣΙΣ ΔΗΜ. ΕΡΓΩΝ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ Α2—ΤΜΗΜΑ Γ

Ἀριθ. πρωτ. Α. 105876 Πρὸς Τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Δ)νσιν Νομοθετικῶν καὶ Νομοπ. Ἐργασιῶν Τμῆμα Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ἐνταῦθα Θέμα: Ὑπ’ ἀριθ. 752)23.11.64 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Παπανικολάου, Μ. Καραγιώργη καὶ Σ. Σακελλάρη περὶ τοῦ ὀρεινοῦ ὁδικοῦ δικτύου τοῦ Νομοῦ Τρικάλων. «Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 16045)25.1.64 ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ἐν θέματι ἐρώτησις, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ κοινοτικὸν καὶ ἐπαρχιακὸν ὁδικὸν δίκτυον τοῦ ὀρεινοῦ τμήματος τοῦ Νομοῦ Τρικάλων ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου τοῦ Νομοῦ, τὸ ὁποῖον χρηματοδοτεῖται τακτικῶς καὶ ἐκτάκτως εἰς εἰδικὰς περιπτώσεις καὶ διὰ τῶν διαφόρων προγραμμάτων ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, κοινοτικῆς ὁδοποιΐας, μικρῶν κοινωφελῶν ἔργων κλπ. μεριμνᾷ διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τούτου. Οὕτω κατὰ τὸ ἔτος 1964 ἡ πρὸς τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον ἐπιχορήγησις διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν τοῦ Ν. Τρικάλων ἀνῆλθεν ἡ μὲν τακτικὴ εἰς τὸ ποσὸν τῶν δρχ. 1.200.000 ἡ δὲ ἔκτακτος εἰς 5.600.000, ἤτοι συνολικῶς εἰς δραχμὰς 6.800.000. Ἐπίσης διετέθη τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 235.000 διὰ μικρὰ τεχνικὰ ἔργα καὶ γεφύρας, ὡς καὶ τὸ ποσὸν τῶν δρχ. 1.100.000 διὰ κοινοτικὰς ὁδούς. Τὸ Ἐθνικὸν δίκτυον συντηρεῖται κανονικῶς διὰ τῶν τεθεισῶν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Vης Εἰδικῆς Ὑπηρεσίας Ἐθνικῶν Ὁδῶν καὶ τῆς Δ)νσεως Τεχν. Ὑπηρ. Νομοῦ Τρικάλων πιστώσεων. Πέραν τούτων περιελήφθη εἰς τὸ πρόγραμμα δημοσίων ἐπενδύσεων 1964 διὰ τὸν αὐτὸν Νομὸν διὰ πλήρη ἀνακαίνισιν καὶ κατασκευὴν 1) ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς Πύλη–Στουρναρέϊκα–Μεσοχώρα–Ἁρματωλικὸν προϋπολογισμοῦ 60 ἑκατ. δημοπρατηθέντος ἤδη κατὰ τὸ 1964 τμήματος ταύτης προϋπολογισμοῦ 17 ἑκατ. δραχμῶν καὶ 2) ἡ Ἐθνικὴ ὁδὸς Ἄρτης–Τρικάλων μὲ πίστωσιν 6.600.000 δραχμῶν διὰ τὸ 1964, ἥτις συνεχίζεται εἰς τὸ πρόγραμμα 1965 μὲ προϋπολογισμὸν 180.000.000 δραχμῶν. Ἐξ ἄλλου εἰς τὸν τομέα τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Νομοῦ Τρικάλων διετέθησαν κατὰ τὸ 1964 1) δι’ ἐπείγοντα ἔργα ποταμῶν Πηνειοῦ, Πορταϊκοῦ καὶ Ληθαίου δρχ. 300.000 καὶ 2) δι’ ἐργασίας συντηρήσεων, διευθετήσεως κοιτῶν καὶ ἀποκαταστάσεως ζημιῶν ἐκ πλημμυρῶν δρχ. 750.000. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Ἰανουαρίου 1965

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΧΟΥΤΑΣ

§56Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, βάσει τοῦ κανονισμοῦ, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀνταπαντήσω. Θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ νὰ μὴ δημιουργήσω θέμα εἰς τὴν Βουλήν. Διότι, ἂν ἀρχίσωμεν περὶ Κανονισμοῦ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι εὐνοϊκὸν δι’ ἐμὲ καὶ θὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον βάσει τῶν ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπανέρχομαι λοιπὸν καὶ ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, τοῦ λέγω, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ τὸ ἐπαρχιακὸν πρόγραμμα πρέπει νὰ ὑπάρχῃ προηγουμένως μελέτη. Διὰ τὸν δρόμον Τρικάλων–Ἄρτης, πληροφορῶ τὸ κ. Ὑπουργόν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ περὶ ἐθνικῆς ὁδοῦ. Ἐπίσης πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ὑπῆρχον μελέται. Ἀλλὰ ἐὰν δὲν ὑπῆρχον, πῶς ἐνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν 180 ἑκατ. δραχμῶν; Ἄν οὕτω ἔχουν τὰ πράγματα, μποροῦσε νὰ δώσῃ 800 ἑκατ., τὰ ὁποῖα θὰ ἐδημιούργουν καλυτέραν ἐντύπωσιν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς χωρικούς. Συνεπῶς δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν ὑπῆρχον μελέται. Μελέται ὑπῆρχον καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διετέθη ἀπὸ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν ὅπερ ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, ὡς ἠναγκάσθη νὰ συνομολογήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, διετέθη μόνον «στὰ χαρτιά».

§57Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει καλὴ πίστις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Ἐδήλωσα ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι ἡ καθυστέρησις τῶν ἔργων αὐτῶν, ἢ μᾶλλον ἡ μὴ ἀπορρόφησις τῶν διατεθέντων ποσῶν, ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν μελετῶν καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν ἀπαλλοτριώσεων — διότι ὑπάρχουν καὶ θέματα ἀπαλλοτριώσεων καὶ γενικώτερον εἰς τὴν ἔλλειψιν οἱασδήποτε προπαρασκευῆς καὶ φυσικὸν ἦτο κατὰ τὸ 1964, δεδομένου, ὅτι ὅπως ὁ ἴδιος ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, αἱ ἐργασίαι εἰς τὸν Νομὸν αὐτόν, δύνανται νὰ γίνουν ἐπὶ 3–4 μῆνας, φυσικὸν ἦτο κατὰ τοὺς 3–4 μῆνας τοῦ θέρους τοῦ 1964 νὰ μὴ ἀπορροφηθῇ πολὺ μεγάλο ποσόν, ἐφ’ ὅσον καὶ θέματα ἀπαλλοτριώσεως ὑπῆρχον καὶ θέματα μελετῶν ἐπίσης, διότι, αὐτὸ τὸ θέμα τῶν μελετῶν, ἐπὶ τέλους, τὸ ἀνεπτύξαμεν πρό τινος ἐν ἐκτάσει καὶ κατεθέσαμεν τὰ σχετικὰ εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε νὰ μὴ δύναται κανεὶς συνάδελφος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐπανέρχεται ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπομένως, ἐὰν ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἀπερροφήθη μεγάλο ποσόν, δι’ αὐτὸ νὰ αἰτιᾶσθε τὸ κόμμα σας, διότι δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία προπαρασκευὴ ἐκτελέσεως ἔργου. Παρὰ ταῦτα, ἡ Κυβέρνησίς μας, καίτοι ἀπωλέσθη τόσος χρόνος, συνεπείᾳ τῶν ἐκλογῶν, κατώρθωσε νὰ προγραμματίσῃ καὶ τόσα ἔργα τοῦ Νομοῦ Τρικάλων, νὰ χρηματοδοτήσῃ καὶ νὰ ἐκτελέσῃ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀρκετὰ σημαντικὸν ἔργον. Ἐφέτος δέ, θὰ προχωρήσωμεν μὲ ταχύτερον ρυθμόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης καὶ δὲν ὑπολείπεται εἰς τὸν κ. συνάδελφον, μετὰ τὴν στοργήν, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξαμεν καὶ τὰς πιστώσεις ποὺ ἐδώσαμεν εἰς τὸν Νομὸν αὐτόν, νὰ εὐχαριστήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν πάλιν θέλῃ νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν στεῖραν ἀντιπολιτευτικήν του ἄρνησιν ἂς ἐμμείνῃ εἰς αὐτήν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 3 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Παπανικολάου, Καραγιώργη καὶ Σακελλάρη, εἶναι συναφὴς μὲ τὴν προηγουμένην, καὶ ὡς ἐκ τούτου νομίζω, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐκάλυψε καὶ τὸ αἴτημα αὐτὸ τῶν συναδέλφων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Καραντζένη καὶ Παπαδημητρίου, ἀναφερομένης εἰς τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν γέφυραι, ὁδοὶ κλπ., εἰς περιοχὰς τοῦ Νομοῦ Ἄρτης, συνεπείᾳ πλημμυρῶν τοῦ ποταμοῦ Ἀράχθου.

§59Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ὡς ἔλαβον χώραν αἱ πλημμῦραι αὗται, ἐπελήφθη τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ζημιῶν καὶ ἐχορήγησεν, ὅπως γνωρίζουν ἄλλως τε οἱ κ.κ. συνάδελφοι, ἀμέσως ἔκτακτον πίστωσιν ἐξ 1.000.000 δραχμῶν. Δὲν νομίζω, συνεπῶς, ὅτι ὑπάρχει πλέον ἀντικείμενον. Πάντως ἐὰν δὲν ὡλοκληρώθη ἡ ἀποκατάστασις τῶν ζημιῶν καὶ ἀπερροφήθη τὸ ποσόν, φυσικὸν εἶναι νὰ δώσωμεν καὶ τὸ ὑπόλοιπον, ὥστε νὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι προεκλήθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χειμῶνος.

§60Δ. ΚΑΡΑΝΤΖΕΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου ἐκ ραγδαίων καὶ συνεχῶν βροχῶν, πρωτοφανῶν διὰ τὴν περιοχὴν τῆς Ἄρτης, ἐπλημμύρισεν ὁ ποταμὸς Ἄραχθος καὶ οἱ παραπόταμοι αὐτοῦ ὡς καὶ οἱ διάφοροι χείμαρροι. Ἡ πρωτοφανὴς αὐτὴ θεομηνία κατέστρεψεν ὁδούς, γεφύρας, ἀγρούς, οἰκίας καὶ κατέστησε προβληματικὴν τὴν διαμονὴν τῶν κατοίκων εἰς τὰς ἑστίας των. Ὁμιλῶ, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν περιφέρειαν τῶν Τζουμέρκων καὶ Ροδοβυζίου καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν περιοχὴν Σκουλικαργιᾶς, Κλειδίου, Διασέλου, Ἄνω Καλεντίνης, τὴν ὁποίαν καὶ ὑμεῖς γνωρίζετε ὡς συνορεύουσαν μὲ τὴν περιφέρειάν σας, ἀλλὰ καὶ διότι κατὰ τὴν κατοχὴν σᾶς ἐδόθη εὐκαιρία εἰς αὐτὴν νὰ δράσητε. Καὶ σήμερον ἀκόμη, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἔχει ἀποκατασταθῆ ἡ συγκοινωνία τῶν ὀρεινῶν αὐτῶν περιοχῶν, οἱ δρόμοι καὶ γέφυραι. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πέραν τῆς πιστώσεως, τὴν ὁποίαν ἐχορηγήσατε, ὅπως συστήσητε καὶ ἐπιταχυνθῆ ἡ ἀποκατάστασις τῆς συγκοινωνίας τῶν χωρίων αὐτῶν. Ἐκτὸς τούτων, κ. Ὑπουργέ, ἐκ τῆς θεομηνίας αὐτῆς κατεπλακώθησαν ἀπὸ φερτὰς ὕλας τῶν χειμάρρων καὶ οἱ ἀγροὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, τῶν ὁποίων τὴν φτώχεια καὶ σεῖς ἐγνωρίσατε. Ἐπιβάλλεται ὅπως ἡ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν σας ὑπαγομένη διεύθυνσις ὑδραυλικῶν ἔργων χορηγήση ἀνάλογον πίστωσιν διὰ τὴν κατασκευὴν προστατευτικῶν φραγμάτων καὶ ἄλλων ἔργων εἰς τὰς ὄχθας τῶν πλημμυριζόντων χειμάρρων καὶ παραποτάμων. Πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὸ ἐνδιαφέρον σας καὶ παρακαλῶ ὅπως, ἐπειδὴ καλῶς γνωρίζετε τὰ μέρη ἐκεῖνα δώσητε τὰς δεούσας ὁδηγίας καὶ διαταγὰς ἵνα ἐπισπευσθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῆς διακοπείσης συγκοινωνίας καὶ ἡ κατασκευὴ προστατευτικῶν ἐκ τῶν χειμάρρων ἔργων. Ἔτσι οἱ κάτοικοι τῶν ὀρεινῶν αὐτῶν περιοχῶν θὰ δυνηθοῦν νὰ παραμείνουν εἰς τὰς ἑστίας των.

§61Κ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μεγάλαι αἱ προξενηθεῖσαι ζημίαι εἰς τὴν περιοχὴν Ἄρτης ἐκ τῶν πρωτοφανῶν πλημμυρῶν τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου. Μικρὸν ὅμως τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς ἀπεγνωσμένας ἐκκλήσεις κατοίκων καὶ ἡμῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἀντεπεκρίθη δι’ εὐτελοῦς ποσοῦ ὀλίγων ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, ποσοῦ λίαν ἀνεπαρκοῦς ἔναντι τοῦ μεγέθους τῶν ζημιῶν. Ἀνέμενε ὁ λαὸς τῆς Ἄρτης, καὶ ἡμεῖς προσωπικῶς, κ. Ὑπουργέ, ἐκδήλωσιν πραγματικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ προσωπικῶς ἐκ μέρους ὑμῶν, διότι σᾶς εἶναι γνωστὴ ἡ περιφέρεια εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ κοινοῦ ἄλλοτε διεξηγάγομεν Ἐθνικοὺς ἀγῶνας. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἀντεπεκρίθητε. Ἡ γέφυρα Ἄνω Καλλεντίνης, ἡ γέφυρα Κομποτίου καὶ ἄλλαι ἀκόμη, τὰς ὁποίας δὲν ἀπαριθμῶ δὲν ἀπεκατεστάθησαν ἀκόμη. Καὶ ὄχι μὲν ἡ συγκοινωνία δὲν ἀπεκατεστάθη, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξε ἀνταπόκρισις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ζημιῶν εὐφόρων καλλιεργησίμων γαιῶν. Γνωρίζετε, ὅτι παραποταμίως κεῖνται εἰς τὰς ὀρεινὰς καὶ πεδινὰς περιοχὰς τὰ εὔφορα κτήματα τῶν κατοίκων. Ἀπὸ Κλειδίου μέχρι Πλατανορρεύματος καὶ ἀπὸ Ζυγοῦ μέχρι Ματεκοῦ ἀπὸ Ἄνω–Πέτρας μέχρι Καραμούσου–Νεοχωρακίου, ἀπὸ Δημαριοῦ μέχρι Κομποτίου–Σαλλάδων ἐσαρώθησαν χιλιάδες στρεμμάτων καὶ ἠχρηστεύθησαν περιουσίαι. Οἱ χείμαρροι ἐξετράπησαν τῆς κοίτης των καὶ ἐξακολουθοῦν ἀκόμη καταστρέφοντες κτήματα. Παρακαλοῦμεν ὅπως διατεθῶσι μεγάλαι πιστώσεις διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς συγκοινωνίας, ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τὴν κατασκευὴν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, καὶ ὑλικὴν ἐνίσχυσιν τῶν πληγέντων κατοίκων ἵνα κατορθώσουν νὰ μετατρέψουν πάλιν εἰς γονίμους καὶ ἀποδοτικὰς τὰς καταστραφείσας γεωργικὰς ἐκτάσεις.

§62Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε τὸ ἐνδιαφέρον μου διὰ τὴν περιοχὴν αὐτήν, μὲ τὴν ὁποίαν, ἄλλως τε, μὲ συνδέουν τόσοι δεσμοί. Ἀλλά, δὲν ἀνέμενον ἀπὸ σᾶς, ποὺ εἶσθε καὶ τόσον ἀγαπητὸς — διότι συνεπολεμήσατε μαζί μου — νὰ εἴπητε, ὅτι εἶναι μικρὸν τὸ ἐνδιαφέρον μας, διότι τὸ ἐνδιαφέρον καὶ ἐμοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸν Νομὸν Ἄρτης, ὑπῆρξε, πράγματι, μεγάλον. Δὲν εἶναι, βέβαια, ἡ ὥρα νὰ ἐκθέσω τὸ τί ἐπρογραμματίσθη δι’ ἔργα μεγάλα καὶ τί ἔργα ἐκτελοῦνται ἤδη, ἀφοῦ, ἄλλως τε, εἴδατε, ὅτι ἡ περιοχή σας γίνεται ἕνα μεγάλο σταυροδρόμι καὶ μέσῳ αὐτῆς θὰ δημιουργήσωμεν πρὸς Πρέβεζαν καὶ τοὺς λοιποὺς λιμένας τῆς Ἠπείρου τὴν πύλην τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Δύσιν. Ἀλλά, καὶ πέραν αὐτῶν καὶ διὰ τὴν ὑπόλοιπον ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν ἔχουν χορηγηθῆ σημαντικαὶ πιστώσεις καὶ πέρυσι καὶ ἐφέτος δὲ προβλέπονται ἔτι σημαντικώτεραι. Ἀλλά, καὶ διὰ τὴν πρωτεύουσάν σας ἀκόμη, τὴν πόλιν τῆς Ἄρτης, ὅπως γνωρίζετε καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε αὐτό, διερχόμενος ἐκεῖθεν, ὁ ἴδιος προσωπικῶς, ἐπελήφθην τῶν θεμάτων της καὶ ἔδωσα πολλὰς πιστώσεις, ποὺ ἴσως δὲν συμφέρει νὰ τὰς ἀναφέρω ἐδῶ, διότι ἴσως ζητήσουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι νὰ διαθέσωμεν ὁμοίας πιστώσεις καὶ διὰ τὰς λοιπὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Ἐπομένως, ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτός, προερχόμενος τοὐλάχιστον ἀπὸ σᾶς, ὅτι ὑπάρχει μικρὸν ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν περιοχήν σας, δὲν εἶναι δίκαιος. Τὸ ἐνδιαφέρον ὑπάρχει μεγάλο καὶ θὰ συνεχισθῇ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου καὶ Ε. Σακελλάρη, ἀναφερομένης εἰς τὴν λῆψιν μέτρων, διὰ τὴν σύνδεσιν τῶν πόλεων τῆς Βοιωτίας μετὰ τῆς νέας Ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Λαμίας–Θεσσαλονίκης.

§64Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἐθνικὴ ὁδὸς Ἀθηνῶν–Λαμίας–Θεσσαλονίκης–Συνόρων, ἡ ὁποία προχωρεῖ καὶ θὰ ἐκτελεσθῇ ὁλοκληρωτικῶς, εἶναι ὁδὸς Ἐθνική, μεγάλης κυκλοφορίας καὶ συνεπῶς, ὁδὸς ταχύτητος, ὅπως εἴθισται νὰ λέγεται εἰς τὴν γλῶσσαν τῶν τεχνικῶν. Κατ’ ἀκολουθίαν εἶναι ὁδὸς κλειστή. Διότι αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει ἡ διαπλάτυνσις ἡ μεγάλη καὶ ἡ ἀρτία κατασκευὴ τῶν δύο μοναδικῶν βασικῶν ὁδικῶν ἀρτηριῶν τῆς χώρας μας, τῶν ἀρτηριῶν Ἀθηνῶν–Λαμίας–Θεσσαλονίκης–Συνόρων καὶ τῆς ἄλλης, τῶν Ἀθηνῶν–Κορίνθου, ὅπου ἔχει ἤδη ἐκτελεσθῆ καὶ Ἀθηνῶν — Κορίνθου–Πατρῶν ποὺ γίνεται, καὶ Ρίου–Ἀντιρίου, μέχρι συνόρων πάλιν. Οἱ δύο αὐτοὶ δρόμοι εἶναι μοναδικοὶ καὶ ἀποτελοῦν τὸ λεγόμενον βασικὸν ὁδικὸν δίκτυον τῆς χώρας μας, βασικὸν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως γενικωτέρας καθαρῶς κυκλοφοριακῆς, ἀλλὰ καὶ πρακτικῆς ἀπόψεως, ὅπως γνωρίζετε. Αὐτοὶ οἱ δρόμοι, εἶναι δρόμοι ταχύτητος καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι δρόμοι κλειστοί. Καὶ αὐτὸ εἴπομεν, ὅτι εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον διατίθενται μεγάλα ποσά, διὰ τὴν διαπλάτυνσίν των, διὰ νὰ συντομευθῇ, δηλαδή, ὁ χρόνος διαδρομῆς, διὰ τῶν ὁδῶν αὐτῶν τῶν περιοχῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας διέρχονται. Ἄλλως, δὲν θὰ εἶχε νόημα ἡ δαπάνη τόσον μεγάλων ποσῶν. Δὲν ἐπιτρέπεται, συνεπῶς, διὰ μέσου τῶν μεγάλων αὐτῶν ὁδικῶν ἀρτηριῶν, ὡς ἀρτηριῶν ταχύτητος, νὰ ὑπάρχῃ ἄμεσος σύνδεσις τῶν ἐνδιαμέσων κοινοτικῶν, διότι ἁπλούστατα συνεπάγεται τοῦτο κινδύνους διὰ τοὺς κατοίκους τῶν περὶ τὰς ὁδοὺς ταύτας οἰκισμῶν. Ἐπομένως, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ σύνδεσις αὐτή. Παρὰ ταῦτα, ἔχει ληφθῆ μέριμνα καὶ κατὰ διαστήματα ἐκτελοῦνται διάφοροι διαβάσεις, διάφοροι κόμβοι, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πρέπει, διὰ τὰς ὁδοὺς αὐτὰς — τὰς δύο, ὅπως εἴπομεν, μοναδικὰς ὁδοὺς ταχύτητος — νὰ εἶναι ἀνισόπεδοι· ἢ ὑπόγειοι ἢ ἀνώγειοι. Οἱ κόμβοι αὐτοί, βέβαια, συνεπάγονται μεγάλας δαπάνας καὶ δι’ αὐτὸ κατασκευάζονται κατὰ διαστήματα ὥστε νὰ ἐξυπηρετοῦν, ὄχι ἕνα συνοικισμὸν ἢ κοινότητα, ἀλλὰ κατὰ τὸ δυνατὸν 2 ἢ 3 κοινότητας, διὰ τῆς συνδέσεώς των μὲ τὴν ἀπέναντι πλευρὰν τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ.

§65Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναγνωρίζω τὴν ὀρθότητα τῶν σκέψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸν σκοπὸν τῶν μεγάλων ὁδῶν. Δὲν πρόκειται, ὅμως, περὶ συνδέσεων μικρῶν κοινοτήτων. Πρόκειται περὶ συνδέσεων πόλεων, ὡς εἶναι ἡ πόλις τῆς Λεβαδείας. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἕνα μεγάλο ποσοστὸν ταξιδιωτῶν, τὸ 60% περίπου, δὲν διέρχεται πλέον μέσῳ τῆς Λεβαδείας καὶ συνεπείᾳ τούτου, ἡ Λεβάδεια κινδυνεύει νὰ μαραζώσῃ οἰκονομικῶς. Ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ εὕρῃ τὸν τρόπον ἡ Λεβάδεια νὰ μὴ φθίνῃ, ἀλλὰ νὰ εὕρῃ ἕνα τρόπον συνδέσεως διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ πόλις αὐτὴ νὰ προχωρήσῃ πρὸς οἰκονομικὴν ἄνεσιν. Ἑπομένως, ἐὰν ζητούσαμεν σύνδεσιν Κοινοτήτων, τότε αἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, θὰ εἶχον βάσιν. Ζητοῦμεν, ὅμως, σύνδεσιν μεγάλων πόλεων, ὡς εἶναι ἡ Λεβάδεια. Ἄλλως τε, διὰ τῆς συνδέσεως ταύτης, θὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ Δελφοί, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τῆς τουριστικῆς κινήσεως πρὸς Δελφοὺς καὶ τὴν ἀξιοποίησιν τουριστικῶς τῆς περιοχῆς αὐτῆς.

§66Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἡ πόλις τῆς Λεβαδείας, συνδέεται ἐμμέσως μὲ τὴν ἐθνικὴν ὁδόν. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἡ παλαιὰ ἐθνικὴ ὁδός, ὅπως ὑπάρχει καὶ ἡ σύνδεσις αὐτή. Βεβαίως, ἡ μελέτη προβλέπει ὡρισμένας συνδέσεις. Θὰ τὸ ἐξετάσω τὸ θέμα καὶ καλύτερον καὶ ἐὰν πράγματι ὑπάρχῃ θέμα καὶ περαιτέρω συνδέσεως, ἀμεσωτέρας συνδέσεώς της, θὰ τὸ ἴδωμεν, διότι πράγματι εἶναι σημαντικὸν τὸ νὰ συνδεθῇ ἡ πόλις τῆς Λεβαδείας ὅσον τὸ δυνατὸν καλύτερον καὶ ὅσον ἐπιτρέπουν οἱ κανόνες, τοὺς ὁποίους προηγουμένως ἀνέφερον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6)202 ἐρωτήσεως τοῦ κ. Α. Τσαλδάρη, πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Δημοσίων Ἔργων ἀναφερομένης εἰς τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν ἀποχετευτικοῦ ἀγωγοῦ εἰς τὸν συνοικισμὸν Καρέα τῶν Ἀθηνῶν, ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχει τὸν λόγον.

§68Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, κατόπιν συνεννοήσεων μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ἐλήφθη ἀπόφασις διαθέσεως εἰδικῆς πιστώσεως διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁριστικοῦ ἔργου ἀποχετεύσεως τοῦ συνοικισμοῦ Καρέα, καὶ τὴν κάλυψιν ἑνὸς μέρους τοῦ χάνδακος, θέμα, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἀνάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα ὡς γνωρίζετε, τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας. Ἔγιναν αἱ συνεννοήσεις αὗται καὶ σᾶς πληροφορῶ, εὐχαρίστως, ὅτι ἐνεκρίθη ἤδη τὸ ποσὸν τῶν 6 ἑκατ. δραχμῶν. Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο, δὲν ἐπαρκέσῃ, ἀναλόγως τῶν δυνατοτήτων, τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν, θὰ δώσωμεν καὶ τὰ ὑπόλοιπα, ὥστε νὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ ἔργον.

§69Α. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ μᾶς δώσῃ μερικὰς συμπληρωματικὰς πληροφορίας. Εἴπατε, ὅτι ἐνεκρίθη τὸ ποσὸν τῶν 6.000.000 καὶ ἐὰν χρειασθῇ περισσότερα θὰ δοθοῦν περισσότερα. Θὰ ἤθελον νὰ ἠξεύρω πότε θὰ γίνῃ ἡ ἀρχὴ τοῦ ἔργου, διότι ἡ ἐρώτησίς μου κατετέθη τὸν Νοέμβριον. Τὸ ἔργον αὐτὸ ἔχει ἀρχίσει πρὸ 3–4 ἐτῶν καὶ μένει ἕνα τμῆμα ἀνεκτέλεστον ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Εἶναι πράγματι λίαν εὐτυχὲς τὸ γεγονὸς τῆς ἐγκρίσεως τῆς πιστώσεως. Θὰ ἤθελον ἐὰν εἶσθε ἕτοιμος νὰ δηλώσητε εἰς τὸ Σῶμα πότε θὰ γίνῃ ἀρχὴ ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου.

§70Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι ἐν ἐκτελέσει, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ μελέτη ἐφ’ ὅσον δὲ ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ μελέτη ἡ δημοπράτησίς του θὰ εἶναι ἄμεσος. Διότι, ἐφ’ ὅσον, πρὸ ἡμερῶν ἀνηγγέλθη ἡ ἔγκρισις τῆς πιστώσεως, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ζητήσει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα παρὰ νὰ δημοπρατηθῇ τὸ ἔργον αὐτὸ ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν, τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ νόμος, δηλαδὴ ἐντὸς 20–30 ἡμερῶν.

§71Α. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, κ. Ὑπουργέ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἐπὶ τῆς συζητή-

σεως τῶν ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς διὰ τὰς ὑπερβάσεις δημοσίων ἔργων. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Παπαληγούρας. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§73Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ὑπεγράφη ἡ σύμβασις διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων, δὲν ἤμην μέλος τῆς Κυβερνήσεως. Συνέβη ὅμως μετὰ δύο ἔτη νὰ γίνω πάλιν Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ νὰ παρακολουθήσω ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Ἔχω συνεπῶς στοιχειῶδες καθῆκον νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ θέματος καὶ δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα. Βάσει μελέτης τοῦ Οἴκου ΚΟΠΕΡΣ, τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ διενήργησε διεθνῆ διαγωνισμὸν διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ γενικοῦ ἀναδόχου, τοῦ κατασκευαστοῦ τοῦ ἔργου τοῦ ἀζώτου. Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε τὸ ἔργον ἔχει δύο εἴδη δαπανῶν. Δαπάνας εἰς συνάλλαγμα καὶ δαπάνας εἰς δραχμάς. Ἀντικείμενον τοῦ διαγωνισμοῦ ὑπῆρξε μόνον ὁ ὑπὸ τῶν συναγωνιζομένων προσδιορισμὸς τῆς ἀπαιτηθησομένης εἰς συνάλλαγμα δαπάνης. Οἱ συμμετασχόντες τοῦ διαγωνισμοῦ ἐκείνου Οἶκοι δὲν συνηγωνίσθησαν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς δαπάνης εἰς δραχμάς, συνηγωνίσθησαν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον ἐζήτουν διὰ νὰ κατασκευάσουν τὸ ἔργον. Ἐρωτᾶται, διατί; Διότι, τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ δώσῃ εἰς Ἑλληνικοὺς Οἴκους, εἰς Ἕλληνας ἐργολάβους, κατόπιν εἰδικῶν διαγωνισμῶν, οἱ ὁποῖοι διενηργήθησαν καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ ξένος ἀνάδοχος νὰ ἀναλάβῃ οἱανδήποτε δέσμευσιν διὰ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῶν τῶν μελλόντων διαγωνισμῶν. Δὲν θὰ ἦτο σοβαρὸν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν ξένον νὰ ἐγγυηθῇ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν διαγωνισμῶν ποὺ θὰ διενεργοῦμεν ἡμεῖς εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ μεταξὺ Ἑλλήνων. Οὐδεὶς σοβαρὸς Οἶκος θὰ τὸ ἐδέχετο. Δι’ αὐτό, τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν τὸ ἀναγραφὲν ἐν ταῖς προσφοραῖς ὑπὸ τῶν μετασχόντων εἰς τὸν διεθνῆ διαγωνισμόν, εἶναι ἁπλῶς, ὅπως λέγει καὶ ἡ τότε ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἐνδεικτικόν, ἐγὼ θὰ ἔλεγον αὐθαίρετον, διότι δὲν δεσμεύει κανένα. Ἐφ’ ὅσον ἠθέλαμεν λοιπὸν νὰ δώσωμεν τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ εἰς Ἕλληνας ἐργολάβους, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐξαιρέσωμεν τοῦ ἀντικειμένου τοῦ διαγωνισμοῦ τὸν ὑπὸ τῶν συμμετασχόντων προσδιορισμὸν τῆς εἰς δραχμὰς δαπάνης. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ ποὺ λέγω εἶναι ἁπλούστατον καὶ δὲν χρειάζεται νὰ ἐπιμείνω περισσότερον. Ἑπομένως εἰς τὸ ἔργον αὐτό, ἐὰν ἔγινεν ὑπέρβασις, θὰ πρέπει νὰ ἔγινεν ὑπέρβασις εἰς τὴν δαπάνην εἰς συνάλλαγμα, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει κανένας δεσμευτικὸς ὅρος διὰ τὴν δαπάνην εἰς δραχμάς. Βεβαίως ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἀνεγράφη ἐνδεικτικῶς καὶ ἕνας ὡρισμένος ἀριθμὸς 320 ἑκατομμύρια δρχ. περίπου ὡς δαπάνη εἰς δραχμάς. Καὶ ἀνεγράφη αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς καὶ δὲν ἀνεγράφη ἕτερος, διότι ὁ μειοδοτήσας εἰς τὸν διεθνῆ διαγωνισμὸν εἶχεν, ἐνδεικτικῶς ἐντελῶς καὶ χωρὶς καμμίαν δέσμευσιν, ἀναγράψει αὐτὸν τὸν ἀριθμόν. Ἂς ἐξετάσωμεν ὅμως πρῶτον τὰς δαπάνας εἰς συνάλλαγμα καὶ θὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα τῶν δαπανῶν εἰς δρχ. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου θὰ ἀπητεῖτο διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου συναλλαγματικὴ δαπάνη ἀντιστοιχοῦσα εἰς 924 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἤτοι περίπου 31 ἑκατομμύρια δολλάρια. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, τὸ σύνολον τῆς εἰς συνάλλαγμα δαπάνης ἀνῆλθεν εἰς 965 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἤτοι εἰς 32 περίπου ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ ἑπομένως ἠμπορεῖ πράγματι κανεὶς νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι δὲν ὑπῆρξε καμμία ὑπέρβασις εἰς συνάλλαγμα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὰς δαπάνας ταύτας πρέπει νὰ προστεθοῦν καὶ οἱ τόκοι, οἱ τόκοι οἱ πληρωτέοι εἰς συνάλλαγμα. Ἐκεῖ γράφει ἡ ἔκθεσις τοῦ Λογιστηρίου, ὁ προϋπολογισμὸς ἂν θέλετε, ὅτι θὰ μᾶς στοιχίσῃ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν δανείων πρῶτον μὲν 133,7 ἑκατ. δραχμῶν, δεύτερον δέ, τόσα, ὅσα θὰ ἀπαιτηθοῦν διὰ νὰ γίνῃ δανειοδότησις 12 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἀπὸ τὸ Ἀμερικανικὸν Ταμεῖον Ἀναπτύξεως, τὸ A.I.D. Πάντως τὸ ποσὸν τῶν τόκων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ καὶ ἀνέρχεται κατὰ τὰς πληροφορίας μου καὶ κατὰ προσέγγισιν εἰς 245 ἑκατομμύρια δραχμῶν συνολικῶς. Καὶ ἐδῶ δὲν ὑπάρχει φυσικὰ ὑπέρβασις. Βεβαίως ἐν τῇ πορείᾳ τῆς κατασκευῆς ὑπῆρξαν παράγοντες, οἱ ὁποῖοι ἐπέδρασαν αὐξητικῶς ἐπὶ τῆς συναλλαγματικῆς δαπάνης καὶ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι ἐπέδρασαν μειωτικῶς ἐπ’ αὐτῆς. Τὸ συνολικὸν ὅμως ἀποτέλεσμα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ δὲν εἶναι ἄλλο. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε καὶ αὐτὸ τὸ μικρὸν νὰ τὸ δικαιολογήσω. Ἡ σύμβασις τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου Ἀζωτούχων Λιπασμάτων ἦτο μία σύμβασις μεγάλης διαρκείας, διότι ἡ κατασκευὴ ἑνὸς τέτοιου βιομηχανικοῦ ἔργου ἀπαιτεῖ χρόνον. Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς συμβάσεις ὑπάρχει ρήτρα ἀναπροσαρμογῆς τῶν τιμῶν. Καὶ τὴν σύμβασιν αὐτήν, κ. βουλευταί, τὴν ἐψηφίσατε, διότι ἐκυρώθη διὰ νόμου καὶ φυσικὸν ἦτο νὰ ὑπάρξῃ ὄχι ἀπρόβλεπτος, ἀλλὰ προβλεπομένη αὔξησις τῆς συναλλαγματικῆς δαπάνης ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης. Πέραν αὐτοῦ συνέπεσε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου Ἀζωτούχων Λιπασμάτων νὰ ὑπερτιμηθῇ τὸ Γερμανικὸν μάρκον. Ὅπως σᾶς εἶπον καὶ πρίν, αἱ εἰς συνάλλαγμα δαπάναι ἐδίδοντο κατὰ ἕνα τμῆμα αὐτῶν μέσῳ τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων καὶ ἑπομένως ὠφείλαμεν μάρκα, κατ’ ἄλλο δὲ τμῆμα αὐτῶν ἐχρηματοδοτήθησαν μέσῳ τοῦ Ταμείου ἀναπτύξεως. Ἑπομένως, ὠφείλαμεν δολλάρια. Καὶ τὰ μὲν δολλάρια δὲν ὑπερετιμήθησαν, ὑπερετιμήθη ὅμως τὸ Γερμανικὸν μάρκον, χωρὶς βέβαια νὰ πταίῃ ὁ οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εἴτε ὁ κ. Χέλμης, εἴτε ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, εἴτε ἐγώ. Αὐτοῦ τοῦ τύπου αἱ δαπάναι, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ αὐξηθῇ ἡ δαπάνη εἰς συνάλλαγμα ἐξ αὐτῆς τῆς αἰτίας κατὰ 80 περίπου ἑκατ. δρχ. Ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοι αὐξητικοὶ παράγοντες, ἀλλὰ ὅπως σᾶς εἶπον, ὑπῆρξαν καὶ μειωτικοί. Παράδειγμα μειωτικοῦ παράγοντος: Εἰς τὴν ἀρχὴν ἐπρόκειτο τὸ ἐργοστάσιον νὰ παράγῃ τὸ θειϊκὸν ὀξὺ ἀπὸ γύψον. Αὐτὴ ἡ μονὰς εἶχε προϋπολογισθῆ ὅτι θὰ ἐκόστιζε 3½ ἑκατ. δολλάρια. Ἀντεκατεστάθη ὅμως ὑπὸ ἄλλης μονάδος μὴ χρησιμοποιοίσης πλέον γύψον καὶ ἡ δαπάνη δι’ αὐτὴν τὴν μονάδα εἶναι μόνον 2½ ἑκατ. δολλάρια. Ἑπομένως, ἐπέδρασεν αὐτὴ ἡ μεταβολὴ μειωτικῶς κατὰ 1 ἑκατ. δολλάρια. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς κουράσω μὲ αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς πρέπει νὰ συγκρατήσητε εἶναι τὸ γενικὸν ἀποτέλεσμα, ὅτι εἶχε προϋπολογισθῆ 924 καὶ ἐπῆγε 965, μολονότι ἔγιναν αἱ συμβατικαὶ ἀναπροσαρμογαί, μολονότι ὑπερετιμήθη τὸ γερμανικὸν μάρκον, καὶ εἰς τὸ ὕψος τοῦτο πρέπει νὰ προσθέσετε καὶ τὰ 245 ἑκατ. τῶν τόκων, οἱ ὁποῖοι εἶναι πληρωτέοι εἰς συνάλλαγμα. Ἐπὶ μέρους τῶν τόκων ἐπέδρασεν ἐπίσης αὐξητικῶς ἡ ἀναπροσαρμογὴ τοῦ γερμανικοῦ μάρκου, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπίσης οὐδεὶς πταίει. Ὁ κ. Κιτσίκης διέπραξε τὸ ἑξῆς σφάλμα ὁμιλῶν καὶ περὶ τοῦ ἀζώτου καὶ περὶ τοῦ Διϋλιστηρίου. Εἰς τὸν ἀπολογισμὸν λογαριάζει τοὺς τόκους, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοὺς λησμονεῖ. Ἀλλὰ οἱ τόκοι, προκειμένου περὶ τόσων μεγάλων ἔργων, δὲν εἶναι ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται νὰ λησμονῇ τις, διότι εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ὅπως σᾶς εἶπον, εἶναι ποσὸν ὑπερβαῖνον κατά τι τὰ 8 ἑκατ. δολλάρια. Θὰ ἠδύνατο νὰ μοῦ εἴπῃ τις: Διατί δὲν εἶχε γίνει ὁριστικὴ μελέτη διὰ τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ, πρὶν ἀρχίσῃ ἡ ἐκτέλεσις; Αὐτὸ τὸ ἐρώτημα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μοῦ τὸ ἀπηύθυνεν, οἱοσδήποτε συνάδελφος, πλὴν τοῦ κ. Κιτσίκη, ὁ ὁποῖος εἶναι τεχνικός. Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει μία καὶ μόνη μέθοδος παραγωγῆς ἀζωτούχων λιπασμάτων, ὑπάρχουν πλείονες μέθοδοι. Ὑπάρχει ἡ ὀρθόδοξος μέθοδος, ὑπάρχει ἡ μέθοδος ΚΟΠΕΡΣ, ὑπάρχει ἡ μέθοδος ΚΟΠΕΡΣ– ΤΟΤΤΣΕΝ, ὑπάρχει καὶ τετάρτη μέθοδος καὶ πέμπτη. Θὰ μοῦ εἴπητε: Διατί, κύριε, δὲν ἐπελέγατε ἐκ προοιμίου ποίαν μέθοδον θέλετε νὰ ἐφαρμόσητε; Διότι, ἁπλούστατα καὶ αὐτὴ ἡ ἐπιλογὴ εἶναι συνάρτησις καὶ ἄλλων παραγόντων, ἀλλὰ καὶ ἑνὸς παράγοντος, τοῦ παράγοντος τοῦ κόστους, τὸν ὁποῖον θὰ ἐπληροφορούμεθα, μόνον τὴν ὥραν ποὺ θὰ ἤρχοντο αἱ προσφοραί. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν παρεκάμπτετο, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ ἡ δυσκολία καὶ πάλιν τὰ ἐργοστάσια τὰ διάφορα, τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων, ἀνὰ τὸν κόσμον, ποὺ χρησιμοποιοῦν τὴν ἰδίαν μέθοδον, δὲν εἶναι πανομοιότυπα. Ὁ κάθε κατασκευαστικὸς οἶκος, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὴν εὐθύνην τοῦ σχεδιασμοῦ. Πῶς θὰ ὑπολογίσω ἐγὼ τὰ ἔργα τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ πρὶν ξέρω κατὰ ποίαν μέθοδον θὰ λειτουργήσῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων, πρὶν ξέρω, πῶς θέλει νὰ διατάξῃ τὰ τμήματα τοῦ ἐργοστασίου ὁ ὑπεύθυνος κατασκευαστής; Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, θὰ ἦτο νὰ ἐλέγαμεν, ὅτι μάλιστα σοῦ κατακυρώνομεν, τὸ ἐργοστάσιον διότι ἦλθες πρῶτος εἰς τὸ συνάλλαγμα, διότι ἤσουν ὁ μειοδότης ἀπὸ ἀπόψεως συναλλάγματος καὶ σὲ παρακαλοῦμε νὰ κάμῃς πλήρη τὴν μελέτην σου. Καὶ τότε νὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμόν. Διὰ ποῖον σκοπὸν νὰ τὸ κάμωμεν αὐτό; Ποῖον σκοπὸν θὰ ἐπλήρου αὐτή, ἡ μηδέποτε τηρηθεῖσα διαδικασία; Ἀλλὰ ποία διαδικασία ἐτηρήθη; Λέγει ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἐκυρώσατε διὰ νόμου, ὅτι αἱ εἰς δραχμὰς δαπάναι, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ μέγιστον ποσοστόν, ὅπως εἶναι φυσικόν, ἀφοροῦν εἰς τὰ ἔργα τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ, ὅτι ἀφοῦ πρῶτον γίνουν ὁριστικαὶ μελέται ὑπὸ δοκίμων μελετητικῶν Ἑλληνικῶν Οἴκων καὶ ἀφοῦ γίνουν δημοπρασίαι καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας, μεταξὺ δοκίμων Ἑλληνικῶν Οἴκων, θὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα. Αὐτὰ ὁρίζει ἄρθρον τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσατε. Τὴν 31ην Δεκεμβρίου 1962, μοῦ ἔδωσεν ἡ Ὑπηρεσία ἕνα σημείωμα. Εἶχον καὶ μεταγενέστερα σημειώματα, ἀλλά, κατὰ σύμπτωσιν, αὐτὸ τὸ σημείωμα εὑρέθη εἰς τὰ χαρτιά μου καὶ δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς δώσω ἀριθμοὺς αὐτοῦ τοῦ σημειώματος. Εἶχον, τότε, προϋπολογισθῆ βάσει λεπτομερεστάτης μελέτης ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ ἀξίας 446,9 ἑκατομ. δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς συγκρίσεως, ἡ ὁριστικὴ μελέτη. Καὶ προεβλέπετο ὑπὸ τῆς Ὑπηρεσίας, ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα θὰ ἐστοίχιζον τελικῶς περὶ τὰ 455–460 ἑκατομ. δραχ. Καὶ ἐδῶ λοιπόν, ἐὰν συγκρίνωμεν τὴν ὁριστικὴν μελέτην μὲ τὴν ἐκτέλεσιν, βλέπομεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ὑπέρβασις. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπῆρχε, κύριοι συνάδελφοι, ὑπέρβασις — καὶ ὑπάρχει εἰς ὡρισμένα ἄλλα κονδύλια — τὸ εἶπε προχθὲς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι πᾶσα ὑπέρβασις ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν; Ἀνωμαλίαν διαπραχθεῖσαν παρά τινος; Ἐδῶ διὰ νὰ ὁρίσωμεν τὸν ἀνάδοχον ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν γενικὴν κατασκευὴν καὶ εἰσήγαγε τὰ μηχανήματα ἐκάμαμεν διεθνῆ διαγωνισμὸν καὶ διὰ νὰ ἀναθέσωμεν τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ ἐκάμαμεν δημοπρασίας μεταξὺ δοκίμων οἴκων. Καὶ παρακαλῶ οὐχὶ ὀλίγας δημοπρασίας, 49 δημοπρασίας εἴχομεν κάμει μέχρι τὸ τέλος τοῦ 1962. Κατὰ ποίαν ἄλλην μέθοδον ἂν ἐγένετο τὸ ἔργον, θὰ κατεσκευάζετο μὲ ὀλιγώτερον κόστος; Τί ἄλλο ἐκτὸς διαγωνισμῶν ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν; Ὁ κ. Κιτσίκης, εἶπε χθές, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον Ἀζωτούχων Λιπασμάτων ἐστοίχισεν 80 ἑκατομ. δολλάρια. Δὲν εἶναι ἰδική μου πληροφορία καὶ θὰ παρεκάλουν ἐὰν τὸ ἐνθυμῆται ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιβεβαιώσῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω. Αἱ ἰδικαί μου πληροφορίαι εἶναι, ὅτι ἀνεγράφη — καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ ἀνεγράφη κακῶς — ὡς συνολικὸν κόστος τὸ ποσὸν τῶν 74 ἑκατομ. δολλαρίων περίπου. Καὶ λέγω, ὅτι ἀνεγράφη κακῶς, διότι εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ περιλαμβάνονται 8 ἑκατομ. δολλάρια διὰ τόκους, περιλαμβάνονται δύο ἑκατομ. δολλάρια διὰ δοκιμάς, ἀνταλλακτικά, ἔξοδα λειτουργίας πρώτου ἔτους καὶ ἐπὶ πλέον περιλαμβάνονται δαπάναι ὑποδομῆς, τάξεως μεγέθους, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ὑπολογίσω, ἀλλὰ τὸ ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μικρότερον τῶν 4 ἑκατομ. δολλαρίων. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἐὰν ἀπὸ τὸ 74 ἀφαιρέσωμεν 8 διὰ τόκους, 2 διὰ δοκιμάς, ἔξοδα λειτουργίας πρώτου ἔτους, ἀνταλλακτικὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄλλα καὶ ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἕνα ποσὸν διὰ δαπάνας ὑποδομῆς, τὸ σύνολον τοῦ ἔργου ἐκόστισεν, ὄχι 80, ἀλλὰ 60 ἑκατομ. δολλάρια. Ἐὰν ὁ κ. Κιτσίκης πάλιν θέλῃ νὰ προσθέσῃ τοὺς τόκους, τότε θὰ τοὺς προσθέσῃ τόσον εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὅσον καὶ τὸν ἀπολογισμόν. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐπίσης τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Κιτσίκη, ὅτι ἡ Εὐρωπαϊκὴ Τράπεζα δὲν ἐδέχθη νὰ χρηματοδοτήσῃ τὸ ἔργον, διότι τάχα εἶναι πεπαλαιωμένη ἡ χρησιμοποιομένη μέθοδος. Σᾶς διαβεβαιῶ, διότι διεξήγαγον μέγα μέρος αὐτῶν τῶν διαπραγματεύσεων ὁ ἴδιος, ὅτι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Εὐρωπαϊκὴ Τράπεζα δὲν ἠθέλησε νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου εἶναι διπλοῦς. Ὁ πρῶτος συνίσταται εἰς τὸ ὅτι τὸ ἐργοστάσιον ἐτελείωνε τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑπεβάλομεν τὸ αἴτημα. Καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν τὸ αἴτημα πρίν, διότι δὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ πᾶμε εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τράπεζαν πρίν. Δὲν εἴχομεν δικαίωμα, διότι δὲν εἴχομεν συνδεθῆ ἀκόμη μὲ τὴν κοινὴν ἀγοράν. Ὁ δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἤρεσε πολὺ εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τράπεζαν τὸ ἐργοστάσιον τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων, εἶναι διότι ἡ Εὐρωπαϊκὴ Τράπεζα, διὰ βιομηχανικὰ ἔργα, θέλει νὰ ἔχῃ νὰ κάμῃ ὄχι μὲ Κράτη, ἀλλὰ μὲ ἰδιώτας. Αὐτὴ εἶναι πολιτικὴ παγίως ἀκολουθουμένη ὑπὸ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Τραπέζης. Δὲν προσδιορίζει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν πολιτικὴν τῆς Τραπέζης, τὴν προσδιορίζει τὸ καταστατικόν της, τὸ συμβούλιόν της καὶ ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, τὰ 6 μέλη τῆς κοινῆς ἀγορᾶς. Ἀλλά, θὰ κάμω τὴν ὑπόθεσιν, τὴν μὴ ὀρθήν, θὰ δεχθῶ τὴν ὑπόθεσιν τὴν μὴ ὀρθήν, ὅτι ἡ μέθοδος εἶναι πεπαλαιωμένη. Πῶς εἶναι πεπαλαιωμένη, ἀφοῦ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὡς γνωρίζομεν, κτίζονται ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα εἶναι τοῦ ἰδίου τύπου μὲ τὸ ἰδικόν μας ἐργοστάσιον; Ἀλλά, θὰ κάμω ἔστω αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Καὶ ἐὰν αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις ἀπεδεικνύετο ἀληθής, πταίουν διὰ τοῦτο αἱ Κυβερνήσεις; Δὲν κατέβαλον κάθε φροντίδα νὰ συμβουλευθοῦν ἁρμόδια πρόσωπα; Δὲν συνεβουλεύθησαν τὸν ἁρμόδιον καθηγητὴν τῆς Βιομηχανικῆς Χημείας εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον; Δὲν συνεβουλεύθησαν ἄλλους καθηγητὰς τοῦ Πολυτεχνείου, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μέλη τῆς ἀσχοληθείσης μὲ τὰ θέματα ταῦτα ἐπιτροπῆς; Μόνον εἰς τὴν χώραν μας εἶναι δυνατὸν νὰ ζητοῦνται εὐθῦναι ἀπὸ Ὑπουργούς, διὰ καθαρῶς τεχνικὰ θέματα. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ μέθοδος δὲν εἶναι πεπαλαιωμένη, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ, ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς, τὸ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς πταίει διότι δὲν εἶναι ἐν τῷ ἅμα καὶ ἄριστος χημικὸς καὶ ἄριστος ἠλεκτρολόγος καὶ ἄριστος μεταλλειολόγος καὶ ἄριστος γεωλόγος. Ἀλλά, ὁ κύριος Κιτσίκης, ἔκαμε σύγκρισιν μὲ ἕνα Γιουγκοσλαυϊκὸν ἐργοστάσιον. Ἐγὼ θὰ δεχθῶ πρὸς στιγμήν, ὅτι τὰ ἐργοστάσια εἶναι συγκρίσιμα. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι συγκρίσιμον, κύριε συνάδελφε, ἐξ Ἀθηνῶν, εἶναι τὸ κόστος. Διατί; Διότι εἶναι πασίγνωστον, ὅτι δὲν συγκρίνει κανεὶς ποτὲ κόστος πραγματοποιούμενον εἰς οἰκονομίαν Ἀνατολικοῦ τύπου, Κομμουνιστικήν, μὲ κόστος πραγματοποιούμενον εἰς ἐλευθέραν οἰκονομίαν. Αὐτὴ εἶναι γενικῶς παραδεδεγμένη ἀρχή, παραδεδεγμένη καὶ ἀπὸ τοὺς ἀνατολικοὺς οἰκονομολόγους καὶ ἀπὸ τοὺς δυτικοὺς οἰκονομολόγους.Καὶ νὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί καὶ οἱ Ἀνατολικοὶ καὶ οἱ Δυτικοὶ ἔχουν δίκαιον, μὴ συγκρίνοντες τὸ κόστος, ἤ, πάντως, μὴ συγκρίνοντες αὐτὸ βάσει τῆς ἐπισήμου ἰσοτιμίας τοῦ δηναρίου μὲ τὸ δολλάριον καὶ τῆς δραχμῆς μὲ τὸ δολλάριον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί. Ἂς πάρωμεν τὰς εἰς συνάλλαγμα δαπάνας. Μόνοι σας ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι εἰς μίαν χώραν, ἡ ὁποία ἔχει ἄκρατον σοσιαλισμόν, ὑπάρχουν εἰς τὴν οὐσίαν διαφορετικαὶ τιμαὶ συναλλάγματος, ἐφ’ ὅσον αἱ χῶραι αὐταὶ συναλλάσσονται, ἀνατολικαὶ οὖσαι, μὲ δυτικάς. Καὶ ὅταν ἡ τιμὴ δὲν εἶναι ἐπισήμως διαφορική, καταντᾷ νὰ εἶναι εἰς τὴν πρᾶξιν. Ὅταν πάλιν αἱ χῶραι αὐταὶ προμηθεύωνται εἴδη ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ τὰ προμηθεύονται ἀπὸ ἄλλην ἐπίσης ἀνατολικὴν χώραν καὶ πάλιν ἐμπλεκόμεθα εἰς τὴν διαδικασίαν ἑνὸς Κλῆριγκ, ὅπου γίνονται, ὡς γνωστόν, ἄμεσοι καὶ ἔμμεσοι ἐπιδοτήσεις. Ἀλλὰ καὶ αἱ εἰς ἐγχώριον νόμισμα δαπάναι εἰς μίαν ἄκρως σοσιαλιστικὴν χώραν, ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι συμπράττει εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου σειρὰ ὁλόκληρος ὀργανισμῶν κρατικῶν καὶ ἡμικρατικῶν, ἐπιδοτουμένων καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σύγκρισις τοῦ κόστους βάσει ἁπλῶς καὶ μόνον τῆς συγκρίσεως τῶν προκυπτόντων ἀριθμῶν, βάσει τῆς ἐπισήμου ἰσοτιμίας τῶν νομισμάτων. Δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν κριτικὴν οὔτε τῶν Ἀνατολικῶν, οὔτε τῶν Δυτικῶν συστημάτων, αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀλλὰ κάμωμεν μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ ψυχραιμίαν μίαν διαπίστωσιν. Καὶ δι’ αὐτό, δὲν χρειάζεται νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Κιτσίκης εἶπε καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον ἦτο εὐθηνότερον τὸ ἄγνωστον εἰς ἐμὲ Γιουγκοσλαυϊκὸν ἐργοστάσιον. Θὰ ἀπαντήσω, ὅμως, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἐργοστάσιον, ἔγινε καὶ μὲ διεθνῆ διαγωνισμὸν διὰ τὸ συνάλλαγμα καὶ ἔγινε μὲ ἐσωτερικοὺς διαγωνισμοὺς διὰ τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ. Αὐταὶ εἶναι αἱ κυριώτεραι του δαπάναι, εἰς τὰς ὁποίας βεβαίως, πρέπει νὰ προστεθοῦν δαπάναι ἐλέγχου κ.ο.κ., αἱ ὁποῖαι ἐν σχέσει μὲ τὰ ποσὰ διὰ τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν τώρα, εἶναι δευτερεύουσαι. Χαρακτηριστικὸν εἶναι, ὅτι ὁ κ. Κιτσίκης, ἐμέμφθη τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ τεχνητὴ λίμνη Περδίκα ἐσημείωσε σημαντικὰς ἀπωλείας ὕδατος. Εἶπεν, ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι εἶναι ὡσὰν νὰ προσπαθούσαμεν νὰ κάμωμεν μίαν λίμνην ἐπάνω εἰς ἕνα κόσκινο. Θ’ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν ἀρχήν. Τὸ 1957 γίνεται μία προμελέτη, τὴν προμελέτην τὴν κάμει εἷς ἐκ τῶν εἰδικῶν καθηγητῶν τοῦ Ε.Μ.Π. Καὶ λέγει, ὅτι προσφέρονται δύο λύσεις διὰ τὴν παροχὴν ὕδατος εἰς τὸ ἐργοστάσιον. Ἡ μία νὰ πάρωμεν τὸ νερὸ τοῦ Χειμαδίτη καὶ ἡ ἄλλη νὰ κάμωμεν ἕνα φράγμα χωμάτινο εἰς τὸν χείμαρρον Περδίκα καὶ νὰ σχηματίσωμεν μίαν τεχνητὴν λίμνην διὰ νὰ ὑδρεύσωμεν τὸ ἐργοστάσιον ἀπὸ ἐκεῖ. Ὀρθῶς προεκρίθη ἡ δευτέρα λύσις κατ’ ἀρχήν. Διότι, ἐὰν προεκρίνετο ἡ πρώτη, θὰ ἐστεροῦντο ἀγροτικαὶ περιοχαὶ ὕδατος, ἐνῷ διὰ τῆς δευτέρας λύσεως, ἐνεπλουτίζετο τὸ ὑδάτινον δυναμικὸν τῆς περιοχῆς. Ἐπειδή, ὅμως, κ.κ. συνάδελφοι, δὲν εἴχομεν πεῖραν ἐν Ἑλλάδι τοιούτων κατασκευῶν, ἐκάναμε χρῆσιν τῆς Γερμανικῆς τεχνικῆς βοηθείας. Ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς ἐν Βόννῃ, ἐπελέξαμεν 7 ἐκ τῶν καλυτέρων Γερμανικῶν Τεχνικῶν Γραφείων, τῶν ἀσχολουμένων μὲ τοιαῦτα θέματα. Κατόπιν διαγωνισμοῦ, μεταξὺ αὐτῶν τῶν 7 — ἐκ τῶν 7 προσῆλθον 4 — ἐπελέγη ὁ οἶκος ΚΟΞ, διότι ἦτο ὁ εὐθηνότερος. Καί, κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἁρμοδίων τῶν Γερμανῶν καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἁρμοδίων τῶν ἡμετέρων, ὁ οἶκος οὗτος ἐθεωρεῖτο εἰδικὸς δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν καὶ ἔστειλεν ἐδῶ ἐπὶ τόπου τὸν καθηγητὴν ΚΟΚΣΤΑΪΝ καὶ ἕνα ἄλλον, κ. ΜΙΛΛΕΡ, ὁ ὁποῖος δὲν ξεύρω ἐὰν εἶναι ἢ ὄχι καθηγητής. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐργασίας, τῆς μελετητικῆς. Εἰς τὴν συγγραφὴν τῶν ὑποχρεώσεων, ὑπῆρχεν ὅρος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐγένετο μεταξὺ τῶν ἄλλων πλήρης γεωλογικὴ ἔρευνα, προεβλέπετο δέ, ὅτι θὰ γίνουν καὶ γεωτρήσεις. Καὶ ἔγιναν γεωτρήσεις 16 τὸν ἀριθμόν. Μεθ’ ὃ ὁ κ. καθηγητὴς ΚΟΚΣΤΑΪΝ καὶ ἡ Ἑταιρεία ΚΟΞ ὑπέβαλον τὸ πόρισμα καὶ εἶπον, ὅτι δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ φράγματος. Ἡ μελέτη παρελήφθη ἀπὸ τὸν ἕτερον τακτικὸν καθηγητὴν τοῦ Ε.Μ.Π. ἐπίσης ἁρμόδιον διὰ τὰ φράγματα. Διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβέστερος, παρελήφθη ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας ἦτο Πρόεδρος ὁ εἰρημένος καθηγητής. Ὥστε ἔχομεν προμελέτην ἀπὸ ἕνα καθηγητὴν τοῦ Πολυτεχνείου, μελέτην ἀπὸ ἕνα Γερμανικὸν Οἶκον, ἐπιλεγέντα κατόπιν διαγωνισμοῦ μεταξὺ οἴκων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ὑπεδείχθησαν ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Τεχνικὴν βοήθειαν, ὡς κατάλληλοι, πρὸς τοῦτο, ἔχομεν παραλαβὴν τῆς μελέτης ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπήν, προεδρευομένην ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον καθηγητὴν τοῦ Πολυτεχνείου. Τί ἄλλο ἔπρεπε νὰ κάμωμεν; Τοὺς σχετικοὺς φακέλλους τοὺς εἶχα καταθέσει εἰς τὴν Βουλήν, κατόπιν αἰτήσεως τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης, κ. Μπακοπούλου, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑποβάλει μίαν ἐρώτησιν, καθὼς καὶ ὁ κ. Ταλιαδούρης. Οἱ φάκελλοι κατετέθησαν, ὡς προκύπτει ἐξ ἐγγράφων τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ τῆς 23.1.1963, ποὺ μοῦ εἶχον ζητηθῆ. Ἔκτοτε ἐπεχειρήθη ἡ ἐξυγίανσις τῆς λίμνης. Περὶ αὐτῶν, ὅμως, δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ὁμιλήσω. Καὶ θὰ εἴπῃ, ἐὰν θέλῃ νὰ εἴπῃ τι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ: Τὸ ἔλλειμμα τὸ ὑδατικὸν ἀντεμετωπίσθη. Ἠνοίχθησαν ὡρισμένα φρέατα καὶ γίνονται περαιτέρω ἔρευναι. Μὲ συγχωρῆτε ποὺ ἠσχολήθην μὲ αὐτὸ τὸ θέμα τοῦ Περδίκα, ἀλλὰ ἠσχολήθην ἐπίτηδες. Διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἓν κλασσικὸν παράδειγμα ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρῶς τεχνικόν, ἑνὸς θέματος εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ὁποίου ἠσκήθη πολιτική, ὑπὸ μορφὴν ὀξείας ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν κατώρθωσε νὰ ἀνακαλύψῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ Γερμανὸς γεωλόγος δὲν ἠμπόρεσε νὰ ἀνακαλύψῃ. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ διϋλιστηρίου. Τὸ διϋλιστήριον ἤρχισε νὰ γίνεται ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου. Ἔχει προϊστορίαν ἡ ὑπόθεσις. Ἡ προϊστορία εἶναι κοινή, τοῦ κ. Μαρκεζίνη καὶ κατόπιν τοῦ κ. Καψάλη, ὡς καὶ τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη. Ἡ ἱστορία εἶναι κοινή, τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη καὶ ἐμοῦ. Διενηργήθη διεθνὴς διαγωνισμὸς καὶ πάλιν ἀπεφασίσθη, ὀρθῶς, ὅτι οἱ συμμετέχοντες εἰς τὸν διαγωνισμόν, θὰ δώσουν προσφορὰς μόνον διὰ τὰς δαπάνας εἰς συνάλλαγμα, διότι αἱ δαπάναι εἰς δραχμάς, θὰ προσδιορισθοῦν ἀφοῦ διενεργηθῇ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος διαγωνισμὸς μεταξὺ δοκίμων Ἑλληνικῶν οἴκων. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον διὰ τὸ ἄζωτον. Διότι, ὅ,τι ἰσχύει διὰ τὸ ἄζωτον, ἰσχύει ἀκριβῶς καὶ διὰ τὸ διϋλιστήριον. Δὲν ἦτο δυνατὸν οἱ προκηρύξαντες τὸν διαγωνισμόν, ὁ κ. Καψάλης καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, νὰ ζητοῦν προσδιορισμὸν καὶ τῶν δραχμῶν ἀπὸ τὸν ξένον οἶκον. Διότι, δὲν θὰ ἤρχετο σοβαρῶς ξένος οἶκος, ὁ ὁποῖος νὰ προεξοφλήσῃ τὸ ἀποτέλεσμα μελλόντων διαγωνισμῶν εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἂς ἴδωμεν, ὅμως, τί συνέβη καὶ μὲ τὸ διϋλιστήριον. Ἡ εἰς συνάλλαγμα δαπάνη εἶχε προβλεφθῆ, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 13,4 ἑκατ. δολλ. εἰς συνάλλαγμα, χωρὶς τόκους καὶ ἀνῆλθεν εἰς 13,9. Τὸ 13,4 ἔγινε 13,9. Μόνον αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ εἶναι συγκρίσιμοι. Ἀλλά, νὰ σᾶς εἴπω, διατί ἔγινε αὐτὸ τὸ 13,4 εἰς 13,9. Ἐδῶ ἠμπορῶ νὰ εἶναι λεπτομερής, ὅσον θέλετε, διότι τὸ ἔργον ἔχει τελειώσει καὶ ἔχω ἐπισήμως τὰ στοιχεῖα. Ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἐκυρώσατε πάλιν διὰ νόμου τοῦ 55, προέβλεπεν, ὅτι ὁ βασικὸς ἐξοπλισμὸς ἀξίας, 11,8 ἑκ. δολλ. θὰ γίνῃ δι’ ἀπ’ εὐθείας προμηθείας ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου. Αὐτὸ ἦτο τὸ κατ’ οὐσίαν ἀντικείμενον τοῦ διαγωνισμοῦ. Προέβλεπεν, ὅμως, ὅτι θὰ κατασκευασθοῦν καὶ πρόσθετοί τινες μονάδες. Τὸ προέβλεπεν ἡ σύμβασις. Αἱ μονάδες εἶναι 5 τὸν ἀριθμόν, μεταξὺ τῶν ὁποίων αἱ μονάδες ὑγραερίου. Δι’ αὐτὰς τὰς μονάδας, προεκηρύχθη πάλιν διεθνὴς διαγωνισμός. Τί ἄλλο νὰ γίνῃ; Καὶ ἐκεῖ, πράγματι, ἐπέσαμεν ὀλίγον ἔξω. Διότι ἐνῷ εἶχε προϋπολογίσει ὁ μελετητής, ὅτι θὰ ἐστοίχιζον 1,1, ἐστοίχισαν 1,7. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, ἔγινε διεθνὴς διαγωνισμός. Τὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ; Νὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον, διότι τὸ ὑπελόγιζεν ὁ μελετητὴς 1,1, ἀλλὰ ὅταν ἔγινεν ὁ διαγωνισμός, ὁ τελευταῖος μειοδότης προσέφερεν 1,7; Ἐν μέρει, ὅμως, δὲν πταίει οὔτε εἰς αὐτὸ ὁ μελετητής. Διότι ἔγιναν τότε ὡρισμέναι τελειοποιήσεις, κυρίως εἰς τὰς μονάδας ὑγραερίου. Ἡ εἰς συνάλλαγμα δαπάνη τελικῶς εἶναι 13,4 ἑκατ. δολλ. προϋπολογισμός, καὶ 13,9 ἑκατ. δολλ. ἀπολογισμός. Εἰς τὰ ποσὰ ταῦτα εἶναι προσθετέα, ἀλλὰ τότε, κ. Κιτσίκη, καὶ εἰς τὰ δύο σκέλη καὶ ὄχι ὅπως κάμετε σεῖς εἰς τὸ ἕνα, ἄλλα δυόμισυ ἑκατ. δολλάρια διὰ τόκους. Ἡ εἰς δραχμὰς δαπάνη, πράγματι, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀζώτου, ὑπερέβη παρὰ πολὺ ὄχι τὸν προϋπολογισμὸν — διότι δὲν ὑπῆρχε προϋπολογισμὸς — ἀλλὰ τὸν αὐθαίρετον ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ἔχει γράψει εἰς τὴν προσφοράν του ὁ ἀνάδοχος, μὴ δεσμευόμενος ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἀριθμόν. Καὶ ἐδῶ ὅμως ἔγιναν 71 ὁριστικαὶ μελέται καὶ ἔγιναν 71 ἐργολαβίαι μεταξὺ Ἑλληνικῶν οἴκων. Τὸ τελικὸν κόστος τοῦ διϋλιστηρίου εἶναι χωρὶς τόκους 21,4 ἑκατ. δολλάρια καί, ἂν προσθέσετε καὶ τὰ δυόμισυ τῶν τόκων ἔχομεν 24 ἑκατ. δολλ. Ἀλλὰ τότε δὲν θὰ ξεκινήσετε οὔτε ἀπὸ τὰ 14 οὔτε ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ φανταστικὸν 10 (τὸ ὁποῖον δὲν καταλαβαίνω ἀπὸ ποὺ τὸ εὑρήκατε, διότι ὁ ἀριθμὸς 10 δὲν ἔχει λεχθῆ). Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον μοῦ ἐπροξένησε τὴν μεγαλυτέραν κατάπληξιν εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν, ὅτι τάχα δὲν ἐγένετο ὁμαλὴ παραλαβὴ τοῦ διϋλιστηρίου καὶ ὅτι τὸ διϋλιστήριον ὑστερεῖ ποιοτικῶς. Αὐτό, κ.κ. συνάδελφοι, εἶναι τὸ καταπληκτικώτερον ποὺ μποροῦσε κανεὶς νὰ ἀκούσῃ ἀπὸ τεχνικόν. Κύριοι, τὸ διϋλιστήριον λειτουργεῖ 6 ἔτη. Εἶναι πασίγνωστον, ὅτι ὅλα τὰ διϋλιστήρια σχεδόν, ὅταν κατασκευάζωνται, παθαίνουν αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουν οἱ εἰδικοὶ «παιδικὰς ἀσθενείας». Τὸ ἰδικόν μας δὲν ἔπαθεν οὔτε παιδικήν, οὔτε ἄλλην τινὰ ἀσθένειαν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον ὅλων, τὸ διϋλιστήριον εἶχε κατασκευασθῆ ἐγγυηθέντος τοῦ ἀναδόχου, διὰ ποίαν παραγωγήν; Ἓν ἑκατομμύριον τριακοσίας χιλ. μετρικοὺς τόννους τὸν χρόνον. Ποία εἶναι ἡ ἐπὶ 6ετίαν ἀπόδοσις; Εἶναι ἓν ἑκατομ. 800 χιλ. τόννους τὸν χρόνον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὅλοι ὅσοι συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ἔργον δικαιοῦνται νὰ εἶναι ὑπερήφανοι. Ὁ ἀνάδοχος ἔπρεπε νὰ μᾶς παραδώσῃ ἕνα διϋλιστήριον δυναμικότητος 1800, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ μέχρι σήμερον ἀψόγως. Ἀλλὰ μήπως τὸ ἀπόλυτον κόστος ὑπῆρξεν ὑπερβολικόν; Ἐγὼ θὰ κάμω παραπομπήν, ἀλλὰ παραπομπὴν συγκρίσιμον. Ἀναφέρομαι εἰς εἰδικὸν δημοσίευμα τοῦ ΟΗΕ περὶ τῆς τιμῆς τῶν πετρελαιοειδῶν εἰς τὴν Δυτ. Εὐρώπην. Ἔντυπον Ε)Ε εἰς Ε)215 σελ. 205. Ἐκεῖ ὑπολογίζεται τὸ κόστος ἑνὸς διϋλιστηρίου παρομοίας συνθέσεως (ὄχι ἁπλῶς μεθόδου ἀλλὰ καὶ συνθέσεως) μὲ τὸ ἰδικόν μας εἰς 900 δολλ. κατὰ βαρέλιον ἀργοῦ πετρελαίου ἡμερησίως. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ ἰδικόν μας διϋλιστήριον νὰ εἶχε κοστίσει 27 ἑκατ. Ἐστοίχισε δέ, ὅπως σᾶς εἶπον, χωρὶς τόκους 21,4 ἑκατ. δολλ. ἔναντι τῶν 27 ποὺ ἀναφέρονται εἰς διεθνῆ περιοδικὰ διὰ συγκρίσιμα διϋλιστήρια. Δὲν προσέθεσα τοὺς τόκους, διότι καὶ ἂν τοὺς προσέθετα τὸ 21,5 θὰ ἐγένετο 24, ἔναντι τοῦ διεθνῶς ἀνεγνωρισμένου 27. Ἀλλὰ δὲν τοὺς προσέθεσα καὶ εὐλόγως, διότι ὡς γνωρίζετε, τὰ τεχνικὰ περιοδικά, ὅταν ὁμιλοῦν περὶ κόστους δὲν ὁμιλοῦν καὶ περὶ τοῦ κόστους χρηματοδοτήσεως. Διότι τὰ περιοδικὰ ταῦτα σκοπὸν ἔχουν νὰ πληροφορήσουν τὸ παγκόσμιον τεχνικὸν κοινόν, ἐνῷ οἱ ὅροι χρηματοδοτήσεως εἶναι μεταβλητοὶ ἀπὸ χώρας εἰς χώραν. Ποῖον εἶναι τὸ γενικὸν συμπέρασμα, ἀπὸ τὴν περιληπτικὴν αὐτὴν ἀνάλυσιν τῶν 2 θεμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν προέβην; Νομίζω, ὅτι τὸ συμπέρασμα εἶναι πολὺ ἁπλοῦν. Εἶναι, ὅτι τὰ ἔργα ἐγένοντο, ἀπὸ ἀπόψεως διαχειρίσεως Κυβερνητικῆς, κατὰ τὸν καλλίτερον κατὰ τὴν γνώμην μου, δυνατὸν τρόπον. Κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον. Κατὰ τρόπον, ἔναντι τοῦ ὁποίου οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ τι. Θὰ ἤμην περίεργος, νὰ ἔβλεπα τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ἐναντίον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα εἰς τὸ Σῶμα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§75Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ πρότασις περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὑπεγράφη καὶ κατετέθη ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τοῦ κόμματός μας, ἀνεπτύχθη ἀναλυτικῶς καὶ πειστικῶς ἀπὸ τὸν κ. Κιτσίκην. Δὲν θὰ ἐπανέλθω συνεπῶς ἐπὶ τῶν θεμάτων ποὺ ἠρεύνησεν ὁ κ. Κιτσίκης. Δι’ αὐτὸ θὰ σταθῶ μόνον ἐπὶ τῶν σημείων, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπῆρξεν ἀπάντησις ἀπὸ τοὺς κ.κ. Ράλλην καὶ Παπαληγούραν. Ἐλέχθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Ράλλη, ὅτι ὁ κ. Κιτσίκης, ἐπεκαλέσθη ψευδῆ στοιχεῖα καὶ δὲν περίμενε τοιαύτην κατάπτωσιν ἀπὸ πρόσωπον τῆς περιωπῆς τοῦ καθηγητοῦ κ. Κιτσίκη. Περὶ ψεύδους ὡμίλησεν ὁ κ. Ράλλης καὶ περὶ λάθους ὁ κ. Παπαληγούρας. Πρέπει νὰ ἴδωμεν εἰς ποίαν πλευρὰν ὑπάρχει τὸ ψεῦδος. Εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι ὁ κ. Κιτσίκης, ἔκαμε λάθος καὶ δὲν ὑπελόγισε τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι ἐπληρώθησαν πέραν τοῦ ἀρχικῶς προϋπολογισθέντος ποσοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἀζώτου. Ἀλλὰ ὁ κ. Κιτσίκης, ἀνέγνωσε δηλώσεις τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ κ. Καραμανλῆ, ὁ ὁποῖος τὸ 1959 εἶχε δηλώσει, ὅτι θὰ ἀπαιτηθῇ συνολικὴ δαπάνη εἰς συνάλλαγμα καὶ δραχμὰς ἐγγίζουσα τὰ 38 ἑκατ. δολλάρια. Καὶ ἐρωτῶ ποῖος καλῆς πίστεως ἄνθρωπος δὲν θὰ ἐννοοῦσε, ὅτι εἰς τὴν δαπάνην ποὺ ἀνήγγειλεν ὁ τότε Πρωθυπουργὸς διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ διϋλιστηρίου ἀζώτου, δὲν θὰ συμπεριελαμβάνοντο καὶ οἱ τόκοι. Ἐνῷ ὅλοι ἐγνωρίζαμεν, ὅτι δὲν εἴχομεν τὸ ἀπαιτούμενον συνάλλαγμα, ὅτι θὰ τὸ ἐδανειζόμεθα καὶ ὅτι θὰ ἐπληρώναμε σχετικοὺς τόκους. Συνεπῶς, ὅλοι εἴχομεν ὑπολογίσει, ὅτι εἰς τὴν ἐξαγγελθεῖσαν δαπάνην διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ διϋλιστηρίου, εἶχον συμπεριληφθῆ καὶ οἱ τόκοι.

§76Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ὀρθῶς ὁ κ. Καραμανλῆς δὲν ὡμίλησε διὰ τοὺς τόκους, διότι οἱ τόκοι θὰ ἐξυπηρετοῦντο ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τοῦ διϋλιστηρίου. Ἀλλὰ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις λέγει...

§77Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔφθασα εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Θὰ ἀναγνώσω καὶ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Ἀλλὰ ὁ κ. Καραμανλῆς, δὲν ὡμίλησεν εἰς τὴν Βουλήν, ἔκαμε δηλώσεις διὰ τοῦ τύπου.

§78Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, τοὺς τόκους θὰ τοὺς ἐπλήρωνε τὸ ἐργοστάσιον.

§79Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ παίζωμεν μέ τὰς λέξεις. Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως ἀζώτου τὴν 30.3.1959, ὡμίλησεν ὁ κ. Μπουρνιᾶς καὶ εἶπεν, ὅτι διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ διϋλιστηρίου θὰ διατεθοῦν 26 ἑκατ. δολλάρια εἰς συνάλλαγμα καὶ 10 ἑκατ. δολλάρια εἰς δραχμάς. Ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὡς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ διϋλιστηρίου θὰ ἀπαιτηθοῦν 26.527.000 δολλ. εἰς συνάλλαγμα καὶ δολλάρια 10.800.000 εἰς δραχμὰς καὶ ἐπίσης 1.000.000 δολλάρια δι’ ἀμοιβάς, προμήθειαν ἀνταλλακτικῶν κλπ. Καὶ εἶπεν ἐν συνεχεία, ὅτι δὲν περιλαμβάνονται οἱ τόκοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνέλθουν εἰς 7 ἑκατ. δολλάρια. Ἀνέφερεν ἑπομένως σύνολον δαπάνης δολλάρια 38.992.000 πλέον τόκοι δολλ. 7 ἑκατ., ἤτοι σύνολον 46 ἑκατ. δολλάρια. Ἀλλ’ ἤδη ὁ κ. Παπαληγούρας μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ δαπάνη τοῦ ἔργου εἰς συνάλλαγμα ἀνῆλθεν εἰς 1210 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ὑπάρχει συνεπῶς καὶ κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Παπαληγούρα, θέμα ὑπερβάσεως δαπάνης, καὶ καθ’ ἡμᾶς θέμα ἐρεύνης διὰ τὴν διαπίστωσιν τῶν αἰτίων τῆς ὑπερβάσεως. Κατὰ τὰς πληροφορίας ἡμῶν ἡ ὑπέρβασις τῆς δαπάνης ἀνῆλθεν εἰς 41 ἑκατομμύρια δολλάρια, ὁ κ. Παπαληγούρας τὴν ἀναβιβάζει εἰς 15 ἑκατ. δολλ. 450.000.000 δραχμῶν. Δὲν θὰ πρέπει συνεπῶς ἡ κοινὴ γνώμη νὰ διαφωτισθῇ εἰς τί ὀφείλεται ἡ τόσον σημαντικὴ ὑπέρβασις;

§80Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἔγινε, κ. συνάδελφε, κἄποια παρανόησις. Σᾶς εἶπα, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀναφέρεται, ὅτι ἡ συναλλαγματικὴ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ εἰς 924 ἑκατομμύρια δραχμάς, ἤτοι διὰ τὸ στρογγυλὸν εἰς 31 ἑκατομμύρια δολλάρια. Καὶ εἶπον, ὅτι ἡ ἀντίστοιχος ἐκτέλεσις θὰ ἀπαιτήσῃ διὰ τὸ στρογγυλὸν 32 ἑκατομμύρια δολλάρια. Εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν θὰ πρέπει νὰ προστεθοῦν καὶ 245 ἑκατ., ἤτοι διὰ τὸ στρογγυλὸν 8 ἑκατ. δολλάρια ὡς τόκοι. Ἄρα, ὑπέρβασιν εἰς συναλλαγματικὴν δαπάνην δὲν ἔχομεν, ἢ ἐὰν ἔχωμεν, αὕτη εἶναι 1 πρὸς 32 καὶ δὲν εἶναι ὑπέρβασις.

§81Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπειδή, κ. συνάδελφε, ἀνεφέρθητε εἰς ἐμὲ καὶ συγκεκριμένως εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 30 Μαρτίου 1959 παρακαλῶ ὅπως μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν. Ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κιτσίκης τὴν ἄποψίν του κατὰ τὴν ὁποίαν μαζὶ μὲ τοὺς τόκους ἡ ἀξία τοῦ ἐργοστασίου προϋπελογίσθη εἰς 60 ἑκατ. δολλ. Ὑπάρχει εἰς τὴν σελ. 17 τῶν πρακτικῶν ἐκείνων τὸ ἑξῆς. Λέγω ἐγώ: «Φθάνει ἡ ἀξία τοῦ ἐργοστασίου εἰς 43 ἑκατ. δολλάρια». Καὶ μοῦ ἐγένετο ἡ παρατήρησις πὼς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον προβλέπει διάφορον δαπάνην. Καὶ εἶπον, ὅτι ἐκεῖ προβλέπονται καὶ οἱ τόκοι, τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν περιλαμβάνω εἰς τὸ ἐπενδυόμενον κεφάλαιον. Συνεπῶς ἰσχύει ὁ ἀριθμὸς 43 ἑκατ. δολλάρια χωρὶς τοὺς τόκους. Θὰ πρέπει νὰ σημειώσω, ὅτι εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ περιλαμβάνονται μόνον οἱ ἐνδιάμεσοι τόκοι, δηλαδὴ οἱ τόκοι μέχρι τοῦ πέρατος τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου. Οἱ μετέπειτα τόκοι, οἱ τόκοι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου καὶ μετά, δὲν περιλαμβάνονται.

§82Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Νομίζω, ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ ὑπολογισθοῦν ὅλοι οἱ τόκοι.

§83Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κάνετε λάθος. Μόνον ἐδῶ ἤκουσα, ὅτι εἰς τὸ κόστος τοῦ ἔργου πρέπει νὰ προστίθενται καὶ οἱ ὀφειλόμενοι τόκοι διὰ τὸν χρόνον μετὰ τὴν ἔναρξιν λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Περὶ αὐτοῦ ἔγινε τότε μία ἐξονυχιστικὴ συζήτησις καὶ διεπιστώθη, ὅτι εἰς τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ἔδωσα περιλαμβάνονται μόνον οἱ ἐνδιάμεσοι τόκοι. Δὲν εἶναι οἰκονομικῶς ὀρθὸν νὰ ὑπολογίζωμεν εἰς τὸ κόστος κατασκευῆς ἑνὸς ἔργου καὶ τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι θὰ καταβληθοῦν μετὰ τὴν ἔναρξιν λειτουργίας τοῦ ἔργου.

§84Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς, ὡμίλησε, περὶ τῆς συνολικῆς δαπάνης καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ «κόστους» τοῦ ἐργοστασίου. Ἐγὼ ἐν πάσῃ περιπτώσει, διαφωνῶ πρὸς τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθοῦν οἱ τόκοι, οἱ ὁποῖοι ὀφείλονται μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου. Καὶ οἱ τόκοι αὐτοὶ θὰ πρέπει νὰ ὑπολογισθοῦν εἰς τὸ κόστος κατασκευῆς. Ἄλλοι εἶναι οἱ τόκοι, οἱ ὁποῖοι ὀφείλονται διὰ τὸ κεφάλαιον λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Αὐτοὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθοῦν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ θέμα μας δὲν εἶναι αὐτό. Τὸ θέμα μας εἶναι, ὅτι ὑπῆρξεν ὑπέρβασις καθ’ ὑμᾶς, 15 ἑκατομ. δολλαρίων καὶ κατὰ τὴν ἄποψιν ἡμῶν 40 ἑκατ. δολλαρίων. Ὁσηδήποτε ὅμως καὶ ἂν εἶναι ἡ ὑπέρβασις, εἶναι σημαντικὴ καὶ ἀνακύπτει θέμα ἐρεύνης διὰ νὰ διαπιστωθῇ εἰς τὶ ὀφείλεται. Δὲν πρόκειται συνεπῶς περὶ ψεύδους, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ράλλης, οὔτε περὶ λάθους ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Παπαληγούρας.

§85Α. ΒΕΡΝΙΚΟΣ. Οἱ ὀφειλόμενοι τόκοι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου καὶ ἐφεξῆς οὐδέποτε ὑπολογίζονται εἰς τὸ κόστος κατασκευῆς τοῦ ἔργου.

§86Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συμφωνῶ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ θέμα μας. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τῆς Ὑλίκης. Εἶπεν ὁ κ. Ράλλης, ὅτι εἶναι ψευδὲς τὸ ὑποστηριχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Κιτσίκη, ὅτι διὰ τὴν ἐνδιάμεσον λύσιν δὲν ὑπάρχει μελέτη. Δὲν μᾶς εἶπεν ὅμως ὁ κ. Ράλλης ποία εἶναι ἐκείνη ἡ μελέτη, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζει ὁ κ. Κιτσίκης. Ὁ κ. Κιτσίκης ἐπεκαλέσθη μίαν γνωμάτευσιν ἐξ 8 σελίδων, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ράλλης δὲν διέψευσεν. Συνεπῶς ἀλλοῦ καὶ ὄχι εἰς τὸν κ. Κιτσίκην ὑπάρχει ψεῦδος. Μελέτη δὲν ὑπῆρξεν. Ὡς πρὸς τὸ ὕψος τῆς δαπάνης, ὁ κ. Ράλλης εἶπεν, ὅτι αὕτη ἀνῆλθεν εἰς 212.500.000 δραχμὰς καὶ ὄχι εἰς 225.000.000 ποὺ ὑποστηρίζει ὁ κ. Κιτσίκης. Ἔχομεν, εἶπεν ὁ κ. Ράλλης, ὑπέρβασιν 91.500.000 δραχμὰς καὶ ὄχι 104.000.000 δραχμάς, ὡς ὑποστηρίζει ὁ κ. Κιτσίκης. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ράλλην εἶναι ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὴν ὑπέρβασιν αὐτὴν καὶ δὲν ὑπάρχει θέμα ἐρεύνης πρὸς κατατόπισιν τῆς κοινῆς γνώμης περὶ τῶν αἰτίων τῆς τόσον μεγάλης ὑπερβάσεως; Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν Ὁμόνοιαν. Ἐξ ἑνὸς σημειώματος, τὸ ὁποῖον εἶχε δώσει ὁ κ. Ράλλης εἰς τὸν κ. Κιτσίκην, προέκυπτεν, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς διὰ τὰ ἔργα Ὁμονοίας κατεκυρώθη εἰς δαπάνην 6.140.000 δραχμῶν. Τελικῶς ἡ δαπάνη ἀνῆλθεν εἰς 67 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἀποδέχεται ὁ κ. Ράλλης. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ὅταν ἐξεκινήσαμεν ἀπὸ 6.000.000 δραχμὰς καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 67.000.000 δραχμάς, ὑπάρχει τίποτε ἀπὸ τὸν ἀρχικὸν διαγωνισμόν; Διατί δὲν ἐγένετο νέος διαγωνισμὸς διὰ τὴν κατοχύρωσιν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου; Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ὑπέρβασις 80%; Ποῖος λέγει ψέμματα; Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ράλλης τὸ καταπληκτικόν, ὅτι μετὰ δύο μῆνας ἀπὸ τὴν δημοπράτησιν τοῦ ἔργου ἐσκέφθη τὸ δεύτερον ὑπόγειον καὶ ἀνήρχετο ἡ δαπάνη εἰς 20 ἑκατ. δραχμάς. Ἀλλὰ τότε ἡ ἀρχικὴ μελέτη τί προέβλεπε; Ἐχρειάσθη διὰ νὰ ταξιδεύσῃ ὁ κ. Ράλλης εἰς τὰς Σκανδιναυϊκὰς Χώρας καὶ τυχαίως νὰ συναντήσῃ ξένον πολεοδόμον εἰς τοὺς Παρισίους ὅπου κατὰ τύχην παρέμεινε καὶ νὰ τοῦ ὑποδειχθῇ, ὅτι δυνατὸν νὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὰς Ἀθήνας Μετρὸ καὶ ἔπρεπε νὰ προβλεφθῇ ἀναλόγως. Ἐάν, δηλαδὴ ὁ κ. Ράλλης δὲν ἐταξίδευεν εἰς τὰς Σκανδιναυϊκὰς Χώρας καὶ δὲν συνήντα τυχαίως τὸν ξένον πολεοδόμον θὰ ἐγένετο τὸ ἔργον ὡς εἶχε προβλεφθῇ καὶ θὰ ἦτο κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ράλλη, ἄχρηστον. Ἡ τύχη περιέσωσε τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Αὐτὰ ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ράλλης. Ἀλλὰ τί ἄλλο εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, παρὰ περὶ τῆς προχειρότητος, τῆς ἀσυναρτησίας καὶ τῆς σπατάλης; Ἐπεχείρησεν ὁ κ. Ράλλης νὰ προστατεύσῃ τὸν κ. Βασιλειάδην. Ὁ κ. Βασιλειάδης, κ. συνάδελφοι, δὲν καλύπτεται. Ἐνῷ πράγματι εἶναι ἄριστος ἐπιστήμων, ἀπεδείχθη ταὐτοχρόνως καὶ ἄριστος ἐπιχειρηματίας εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ ἦτο ὑπάλληλός του. Διὰ τὸ οἰκόπεδον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνηγέρθη τὸ ξενοδοχεῖον Χίλτον, ἐνῷ τὸ ἁρμόδιον Συμβούλιον ἔλεγεν, ὅτι πρέπει νὰ πωληθῇ τοῦτο κατὰ 8 λίρας ὁ πῆχυς, οἱ μηχανικοὶ τῆς Ἐπιτροπῆς, ὑφιστάμενοί του, ἐπρότεινον νὰ πωληθῇ πρὸς 4 μόνον λίρας, καὶ πράγματι ἐπωλήθη μὲ τὸ ποσὸν αὐτό. Ὅταν ὅμως ὁ κ. Βασιλειάδης, ὁ ὑπεύθυνος μηχανικὸς τοῦ Ὑπουργείου εἶναι συγχρόνως ὁ μελετητὴς τοῦ ἔργου, ἐπὶ πλουσίᾳ ἀμοιβῇ καὶ συγχρόνως διπλασιάζει τὸ ὕψος τοῦ ξενοδοχείου ἀπὸ 24 εἰς 50 μέτρα ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Κράτους σκανδαλωδῶς, εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ κ. Βασιλειάδης ἐνήργησεν ἀβλαβῶς διὰ τὸ Δημόσιον καὶ ὄχι χαριστικῶς ὑπὲρ τῶν πελατῶν του; Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως θέμα πρὸς ἔρευναν; Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ φράγματα. Λέγει ὁ κ. Ράλλης ὅτι προϋπελογίσθησαν εἰς τὰ 99 ἑκατομμύρια. Ἡ δαπάνη τελικῶς ἔφθασε τὰ 210 ἑκατ. Ἔχομεν ὑπέρβασιν 110 ἑκατ. Ὁ ἴδιος δηλαδὴ ὁ κ. Ράλλης ὁμολογεῖ ὑπέρβασιν κατὰ 110%. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν θέμα πρὸς ἔρευναν ὅταν ἔχωμεν τοιούτου εἴδους ὑπερβάσεις; Ποῦ εἶναι τὸ ψεῦδος, διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορεῖ ὁ κ. Ράλλης (ἀναγινώσκει). Εἶναι δηλαδή, κ. βουλευταί, ἡ ἰδία τακτικὴ ποὺ ἀκολουθεῖται ἀπὸ τὸ ἔτος 1955 ἐκ μέρους τῶν ὑπευθύνων διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ἔργων αὐτῶν. «Ὁ Κιτσίκης τὰ λέγει. Ἡ Ἀριστερὰ τὰ λέγει μὴ τοὺς πιστεύετε». Ὁ κ. Ράλλης τὰ ἐπανέλαβεν αὐτὰ διὰ νὰ καταστήσῃ ὕποπτον αὐτὴν τὴν πρότασιν καὶ ἑπομένως ἄνευ σημασίας διὰ τὴν κατηγορίαν ποὺ ἀποδίδεται εἰς αὐτὰ τὰ ἔργα. Εἰς τὸ σχετικὸν πρωτόκολλον ἐν τούτοις ποὺ ἔχουν ὑπογράψει οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ Γιουγκοσλάβοι, λέγεται, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ νερὸ τοὺς θερινοὺς μῆνας. Παρ’ ὅλα αὐτά, κ. βουλευταί, παρὰ τὸ ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ νερὸ τὸ καλοκαίρι, ἡμεῖς ἐδαπανήσαμεν τεράστια ποσὰ διὰ τὴν κατασκευὴν φραγμάτων, τὰ ὁποῖα τελικῶς δὲν θὰ χρησιμοποιοῦνται. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τοῦ τουρισμοῦ. Ὁ κ. Κιτσίκης ὡμίλησε περὶ συνολικῆς δαπάνης 87.000.000 διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ξενοδοχείου Μὸν Παρνές. Ἀπὸ πληροφορίας ποὺ ἔχω μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, ἡ δαπάνη ἔφθασε τὰ 113 ἑκατ. δραχμῶν. Προφανῶς, ὁ κ. Κιτσίκης νὰ ἔκανε λάθος εἰς τοὺς ἀριθμοὺς πρὸς τὰ κάτω.

§87Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Δὲν κάμω λάθος, ἀλλ’ ἁπλῶς ἀνέφερα ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ ἁρμοδίας ἀρχάς.

§88Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἄλλων τουριστικῶν ἔργων, θὰ ἤθελα νὰ δώσω ὡρισμένους ἀριθμούς. Κατεσκευάσθησαν ἀπὸ τὸ 1955–1962 55 ξενοδοχεῖα συνολικοῦ ἀριθμοῦ 3.000 κλινῶν. Ἐδαπανήθησαν διὰ τὰ ξενοδοχεῖα αὐτά, 380.000.000. Τὸ παραδεκτὸν ὕψος δαπάνης διὰ κάθε κλίνην εἶναι 60–70 χιλιάδες περίπου. Ἑπομένως ἔχομεν καὶ ἐδῶ μίαν ὑπέρβασιν διὰ κάθε κλίνην τοὐλάχιστον 55.000 δραχμῶν κατὰ μέσον ὅρον, ἤτοι περίπου 70%. Εἰς τὴν Ὕδραν ὅμως τὸ Τουριστικὸν Ξενοδοχεῖον Βʹ Κατηγορίας, ἐστοίχισε κατὰ κλίνην 199.000 δραχμές. Εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τῶν Σπετσῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι μάλιστα Αʹ κατηγορίας, ἔχομεν δαπάνην κατὰ κλίνην 115.000 δρχ. Εἰς τὴν Ὀλυμπίαν, ἡ ἀναλογοῦσα δαπάνη κατὰ κλίνην εἶναι 189.000 δρχ. Αὐτὴ ἡ τεραστία διαφορὰ δαπάνης κατὰ κλίνην εἰς τὰ διάφορα ξενοδοχεῖα, δημιουργεῖ ἕνα πρόβλημα. Πῶς συμβαίνει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ τεραστία διαφορά; Ὑπάρχει λοιπὸν καὶ ἐδῶ θέμα ἐρεύνης. Ἕνα ἄλλο θέμα ποὺ χρήζει ἐξετάσεως, εἶναι καὶ τὸ θέμα τῶν φέρρυ–μπότ. Αἱ Ἰταλικαὶ ἐπανορθώσεις ἀξίας 15.000.000 δολλαρίων, ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ τὴν κατασκευὴν τριῶν φέρρυ–μπότ, ἀντὶ τιμήματος 3.000.000 δολλαρίων ἕκαστον. Ἐγράφη εἰς τὸν τύπον, ὅτι εἰς τὴν Ἰαπωνίαν προσφέρονται δι’ ἀγορὰν ὅμοια μὲ τὰ κατασκευασθέντα εἰς τὴν Ἰταλίαν φέρρυ–μπώτ, μὲ τιμὴν ἀγορᾶς κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς ποὺ κατεσκευάσθησαν ταῦτα εἰς τὴν Ἰταλίαν. Ἐπίσης Γερμανικὸν ναυπηγεῖον προσέφερεν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διὰ τὴν κατασκευὴν φέρρυ–μπώτ, τιμὰς κατὰ 28% μικροτέρας. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπογραμμίσω τὸ θέμα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἐρωτήσω τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ μὲ τὰ φέρρυ— μπώτ, διότι ὑπάρχουν πληροφορίες, ὅτι ταῦτα θὰ ἐκποιηθοῦν. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὑπάρχουν ὑπερβάσεις.

§89Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, σχετικῶς μὲ τὴν προσφοράν, τὴν μειωμένην κατὰ 28%, τοῦ Γερμανικοῦ ναυπηγείου ποὺ ἀνεφέρατε, ὅτι τὸ ναυπηγεῖον αὐτὸ ποὺ προσέφερε τὴν μειωμένην αὐτὴν τιμὴν ἐπτώχευσε.

§90Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω αὐτὸ ποὺ λέτε, ἀλλὰ πάντως ὑπῆρχε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ προσφορά, τὴν ὁποίαν ἀνέφερον.

§91Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν θεμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρεται ὁ κ. Ἡλιόπουλος, θὰ ὑπάρξῃ ἀπάντησις ἐκ μέρους μου ἀργὰ ἀπόψε τὸ βράδυ, ἢ τὴν προσεχῆ Τρίτην.

§92Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρ’ ὅλα αὐτά, ἐν τούτοις, κ. συνάδελφοι, ὁ ΕΟΤ ἐξακολουθεῖ ἀπὸ ἀπόψεως λειτουργίας καὶ διοικήσεως, νὰ εὑρίσκεται ἀκόμη ἐκτὸς ὡρισμένων μεταβολῶν ποὺ ἐγένοντο εἰς τὴν κορυφὴν τῆς διοικήσεως, εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο καὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς ληξάσης 8ετίας, ἀπὸ ὀργανωτικῆς ἀπόψεως καὶ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς κανόνας λειτουργίας. Ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ ὑπάρχῃ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Ἐνθυμῆσθε ὅσοι εἴχατε παρακολουθήσει πρὸ τριῶν ἐτῶν, ὅτι εἶχον παραιτηθῆ σύμβουλοι τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ μὲ τὸ αἰτιολογικόν, ὅτι δὲν ἐδέχοντο νὰ λάβουν μέρος εἰς ἀποφάσεις ἐκτελέσεως ἔργων ἄνευ διαγωνισμῶν.

§93Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εὑρισκόμεθα ἐντὸς τοῦ θέματος, κ. Πρόεδρε;

§94Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνησυχεῖ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης;

§95Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν ἀνησυχῶ καθόλου. Ἀλλὰ εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§96Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπρόσεξεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὅτι εἰς τὴν πρότασίν μας ἀναφερόμεθα καὶ εἰς ἔργα τοῦ Τουρισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ράλλης, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Κιτσίκην, ἐκάλεσε νὰ τοῦ εἴπῃ κἄποιος, ὅτι ἐνεθυλάκωσε χρήματα. Ἂν αὐτὴ ἦτο ἡ νοοτροπία τῶν Ὑπουργῶν τῶν Κυβερνήσεων τῆς ὀκταετίας, ὅτι δηλαδὴ ἀνωμαλία θὰ ὑπῆρχε μόνον ἐὰν οἱ Ὑπουργοὶ ἐνεθυλάκωναν χρήματα, τότε ἐξηγεῖται διατὶ ἔγιναν ὅσα καταγγέλλονται. Ἀλλὰ κανεὶς δὲν εἶπεν, ὅτι ὁ Α ἢ ὁ Β Ὑπουργὸς ἐνεθυλάκωσε χρήματα δολίως. Ἀντιθέτως ὑπάρχει θέμα, ὅτι ἐπραγματοποιήθησαν ἀδικαιολόγητοι ὑπερβάσεις ἐκ τῶν ὁποίων ἀπορρέουν εὐθῦναι τῶν Ὑπουργῶν, παντὸς ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ. Κάνει λάθος ὁ κ. Ράλλης οὕτω σκεπτόμενος. Ἐν συνεχείᾳ εἶπε καὶ ἄλλα τινὰ διὰ νὰ διαβάλῃ τὴν πρότασίν μας περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Εἶπεν: «Ἐπέρασαν ἀπὸ τὸ 1957 ὀκτὼ ἔτη καὶ δὲν ἔκαμε τίποτε καὶ ἔρχεται σήμερον νὰ εἴπῃ τὰ ὅσα εἶπε». «Ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἡ Ἀριστερὰ διὰ δημοσιευμάτων, δι’ ὑπονοουμένων, ἄφινε νὰ νοηθῇ, ὅτι τεράστιαι ὑπερβάσεις ἔχουν γίνει καὶ ὅτι αἱ ὑπερβάσεις αὐταὶ ἔχουν μέσα τους τὸ στοιχεῖον τοῦ δόλου». Διὰ δημοσιευμάτων καὶ δι’ ὑπονοουμένων, λέγει ὁ κ. Ράλλης, ὅτι ὡμιλήσαμεν. Τοῦτο σημαίνει ἢ ἄγνοιαν ἢ ἀφέλειαν ἢ προσπάθειαν νὰ καλύψῃ τὴν ἀλήθειαν. Διότι, ὄχι δι’ ὑπονοουμένων, ὄχι διὰ δημοσιευμάτων, ἀλλ’ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πλειστάκις ἀνεφέραμεν ὑπερβάσεις καὶ ἄλλας τόσας φορὰς ὑπῆρξε κατηγορηματικὴ ἡ ἄρνησις τῆς ΕΡΕ νὰ δεχθῇ ἔλεγχον. Ὄχι, δὲν σᾶς ἀπαντῶμεν, δὲν σᾶς δίδομεν στοιχεῖα, ὑπῆρξεν ἡ μόνιμος ἀπάντησις. Πῶς λοιπὸν ὁ κ. Ράλλης λέγει, ὅτι ἐκ δόλου ἡ παράταξίς μας ὑπέβαλε τὴν πρότασιν, πῶς λέγει, ὅτι δι’ ὑπονοουμένων ὡμιλήσαμεν περὶ ὑπερβάσεων; Ὄχι μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ ὅλα τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τότε καὶ τὰ κόμματα τὰ ἀποτελοῦντα νῦν τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ τὸ Κόμμα τοῦ κ. Μαρκεζίνη καὶ ἡ ΕΔΑ ἔφεραν τὰ θέματα αὐτὰ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ οὐδέποτε διετάχθη ἔστω ἔρευνα ἐπὶ τῶν καταγγελλομένων, διὰ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι ἠσκήθη ἔλεγχος. Τὸ 1960 εἰς πρότασιν δυσπιστίας ὁ κ. Κιτσίκης ὡμίλησε διὰ τὰ ἔργα τοῦ Μέγδοβα καὶ τῆς Λαρύμνης, Λιπτόλ, φραγμάτων κλπ. Καὶ ἡ ἀπάντησις ἦτο καὶ πάλιν: «Ὄχι, δὲν δεχόμεθα οὔτε συζήτησιν». Τὴν 22.2.1961 ὁ κ. Γεώργιος Μαῦρος ὁμιλεῖ ἐπὶ τῶν ὑπερβάσεων καὶ ζητεῖ στοιχεῖα καὶ σᾶς παραπέμπω, κ. συνάδελφοι, εἰς τὰς σελίδας 12 καὶ 13 τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Μαύρου. Ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Παπανδρέου, τὴν αὐτὴν ἡμέραν καὶ εἰς τὰ αὐτὰ πρακτικὰ καὶ εἰς τὰς σελίδας 22–23, ζητεῖ ἐπίσης στοιχεῖα καὶ ἔρευναν. Τὴν 3ην Μαρτίου 1961 καὶ εἰς τὴν σελίδα τῶν πρακτικῶν 13, ὁ κ. Κιτσίκης ὁμιλεῖ πάλιν περὶ ὑπερβάσεων. Τὴν 17ην Μαΐου 1962 καὶ εἰς τὴν σελίδα 3 τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Γεώργιος Παπανδρέου, ὁμιλεῖ περὶ σπατάλης εἰς τὰ ἔργα τῆς ΕΡΕ. Μετὰ δύο ἡμέρας, ὁ κ. Γεώργιος Μαῦρος, καταγγέλλει σπατάλας καὶ ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν σύστασιν διακομματικῆς ἐπιτροπῆς ἐλέγχου. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, τὴν 20ὴν Μαΐου 1962 ὁμιλεῖ ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ζητεῖ ἔρευναν ἐπὶ τῶν ὑπερβάσεων καὶ τῶν κακοτεχνιῶν. Τὴν 27ην Ἰουνίου 1962, ὁ κ. Μητσοτάκης ζητεῖ ἔρευναν διὰ τὰ ἔργα καὶ ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Τὴν αὐτὴν ἡμέραν ζητεῖ ἔρευναν καὶ ὁ κ. Ζίγδης. Ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Παπανδρέου, ὁμιλῶν λέγει τὰ ἑξῆς εἰς τὰς σελίδας 6 καὶ 24 τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς τῆς αὐτῆς ἡμέρας: «Πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ζητεῖ φῶς, ζητεῖ ἀρετήν, ζητεῖ ἠθικὸν καθαρμόν». Τὴν 11ην Φεβρουαρίου 1963 ὁ κ. Κιτσίκης ὁμιλεῖ διὰ τὰς ὑπερβάσεις καὶ τὰς κακοτεχνίας τῶν φραγμάτων καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἔργων ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς σελίδος 12 τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Ὁ κ. Μαρκεζίνης τὴν 12.2.1963, 13.2.1963 καὶ 14.2.63 (πρακτικὰ σελ. 11, 6 καὶ 18 ἀντιστοίχως) ζητεῖ τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς ἐρεύνης, ἄλλως παραπομπὴν εἰς Εἰσαγγελέα, ὅταν ἔχωμεν ὑπερβάσεις ὑπὲρ τοῦ 100%. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, τὴν 14.2.1963, σελ. 24, ὡμίλησεν ἐπὶ τῶν ὑπερβάσεων ζητήσας ἔρευναν. Ἡ ἀπάντησις εἰς ὅλους ἦτο ὄχι. Ὁ κ. Καψάλης, μέλος τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, τὴν 15.2.1963 καὶ εἰς τὴν σελίδα 5 τῶν πρακτικῶν ἀναφέρεται εἰς ὅλας τὰς ὑπερβάσεις καὶ ζητεῖ ἔρευναν. Τέλος, ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργός, ὁ κ. Γεώργιος Παπανδρέου, τὴν 6.5.1963, λέγει τὰ ἑξῆς ἄξια ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως καὶ προσοχῆς: «Ἀλλά, πέραν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ὑπάρχει καὶ τὸ μέγα θέμα, τῶν «ἔργων» τῆς ΕΡΕ». Κύριοι βουλευταί, ἀνῆκεν εἰς τὰς προθέσεις μου, εἰς μίαν ὁμιλίαν μου, νὰ ἀναπτύξω ἀναλυτικῶς ἕκαστον ἔργον τῆς ΕΡΕ. Τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον συνήφθησαν αἱ συμβάσεις, καθ’ ὃ μέτρον εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐρχόμεθα εἰς ἀπόστασιν, τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἔγινεν ἡ ἐκτέλεσις καὶ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον συντελεῖται ἡ ἀπόδοσις τῶν ἔργων. Εἶναι μέγα θέμα καὶ τὸ Ἔθνος ἔχει δικαίωμα νὰ γνωρίζῃ. Δὲν ἐμπίπτει εἰς τὴν σημερινὴν ὁμιλίαν μου ἡ ἀνάπτυξις τοῦ θέματος. Ἄλλως τε, ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἔλαβεν ἀπόφασιν νὰ ἐκδώσῃ μίαν εἰδικὴν βίβλον, ἕνα «μαῦρον πίνακα» τῶν ἔργων τῆς ΕΡΕ. Διὰ νὰ γνωρίζῃ τὸ Ἔθνος αὐτὸ τὸ διατυμπανιζόμενον ἐπίτευγμα, ποῖον ἀκριβῶς περιεχόμενον ἔχει. Καὶ διὰ νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις, διὰ τὴν χλιδὴν τῆς ζωῆς ὡρισμένων παρακρατικῶν ἀνθρώπων, ἡ ἐξοργιστικὴ προβολή, τῶν ὁποίων προκαλεῖ ἀγανάκτησιν τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Παλαιότερον, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, εἶχε προτείνει εἰς τὴν Βουλήν, Συμβούλιον Τιμῆς. Κατόπιν ἀντιρρήσεων, ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς συγκροτήσεως, ἡ πρότασις ἐγκατελείφθη. Ἀλλά, ἐὰν ἐγκατελείφθη ἐκείνη ἡ πρότασις, ὑπάρχουν πάντοτε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προβλέπουν αἱ διατάξεις καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχει τὸ μέσον τῶν Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Κατηγγείλαμεν, κατὰ τὰς ὁμιλίας μας εἰς μίαν ἀπὸ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, τὰ σκάνδαλα τῆς συμβάσεως τοῦ διϋλιστηρίου, ὅπως καὶ παλαιότερον εἶχον καταγγελθῆ καὶ ἄλλαι συμβάσεις. Ἐπροτείναμεν τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς ἐκείνην τὴν πρότασιν. Μόνον ἡ ἀποδοχὴ αὐτῆς τῆς προτάσεως δίδει μίαν σχετικὴν ἱκανοποίησιν εἰς τὸ μέγα ἐπίμαχον ἠθικὸν θέμα. Θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι ἡ πρότασις θὰ εὕρῃ ἀνταπόκρισιν. Διότι ἡ ἄρνησις ἀποδοχῆς εὐλόγως δημιουργεῖ τὴν παρεξήγησιν, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀνησυχία τῆς ἀποκαλύψεως τῆς ἀληθείας. Ὅταν αὐτὰ ἔχουν γίνει, κ.κ. συνάδελφοι, κατὰ τὸ διάστημα τῆς 8ετίας, ὅταν αὐτὴ ἡ προσπάθεια καὶ ἡ πίεσις ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν ἐγένετο διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτῶν τῶν θεμάτων, ἔχει τὸ δικαίωμα, ὁ κ. Ράλλης, νὰ λέγῃ, ὅτι σήμερα ἐξυπνήσαμε; Καὶ ὅταν μὲ ἀπόλυτον καλὴν πίστιν ἀπευθυνώμεθα τότε εἰς τὴν πλειοψηφίαν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ εἶχε τὴν πλειοψηφίαν καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἐξεταστικήν, εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ λένε οἱ ἀποτελοῦντες τότε αὐτήν, ὅτι ἐφεύρομεν αὐτὰς τὰς αἰτιάσεις σήμερα, μόλις, διὰ νὰ σπιλώσωμεν τὰ ἐθνικὰ κόμματα, ὡς εἶπε χθὲς ὁ κ. Κανελλόπουλος; Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μείνῃ οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἀποτελεῖ μέγιστον ἠθικὸν θέμα ἡ σύστασις τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῇ ἐξ αὐτῆς, ὅτι δὲν ὑπάρχουν κολάσιμοι πράξεις. Τόσον τὸ καλύτερον, θὰ δοθῇ εὐκαιρία νὰ ἀποδείξουν, ὅτι δὲν ὑπῆρχον τοιαῦται πράξεις καὶ τοῦτο θὰ εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς ζωῆς, ἐν γένει. Σήμερα, ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ὑποψία εἰς τὸν λαόν. Ὅτι, δηλαδή, εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Δημοσίου χρήματος, ὑπῆρξαν οἱ ἔξυπνοι καὶ ὑπάρχουν καὶ οἱ κουτοί, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν. Τελειώνοντας, κ.κ. βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὡρισμένα ἀποσπάσματα ὁμιλιῶν βουλευτῶν, τὸ 1951, ἀπὸ ὅλα τὰ Κόμματα, σχετικῶς μὲ ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη τότε, διὰ τὸν κ. Ἀβέρωφ. Ὁ κ. Παπακωνσταντίνου ἔλεγε, (πρακτικὰ Βουλῆς 12.2.51, σελ. 552): «Νομίζω, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὡς καὶ εἰς πᾶσαν ἐλευθέραν Πολιτείαν, δὲν ἀποδίδονται εὐθῦναι διὰ πράξεις, αἱ ὁποῖαι προσπορίζουν ὄφελος εἰς τὸ Δημόσιον λειτούργημα, ἀλλὰ διὰ πᾶσαν πρᾶξιν βλάπτουσαν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ ὠφελοῦσαν οἱονδήποτε τρίτον. Ὁ κ. ἐπερωτώμενος, θὰ προσέφερε μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμά μας καὶ εἰς τὴν ἐμπέδωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπὶ τὴν ἐντιμότητα τῶν κυβερνητῶν του, ἀλλὰ θὰ προσέφερεν ὑπηρεσίαν καὶ εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, ἐὰν μόνος ἐζήτει τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐκ τῆς ἀβιάστου συζητήσεως, ἐξαχθῇ ἡ ἀλήθεια. Καὶ θὰ ᾐσθανόμην μεγάλην χαράν, ἐὰν ἀπεδεικνύετο...». Ὁ κ. Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (ΣΩ. ΜΓʹ 16.2.51, σελ. 599): «...Δὲν ἐτέθη ζήτημα μομφῆς κατὰ τοῦ κ. Ἀβέρωφ... Ἡ σύστασις τῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἀποτελεῖ μομφήν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ζητήματος ἐρεύνης». Ὡσαύτως, ὁ μακαρίτης Κ. Καλκάνης:

§97Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. (Συν. ΜΓʹ) 16.2.51, σελ. 598). «... Δι’ αὐτὸ ζητοῦμεν σύστασιν ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ χυθῇ φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν... Εἶναι ἐπιβεβλημένη ἐκ τῶν πραγμάτων». Ὡσαύτως, ὁ μακαρίτης Γ. Καρτάλης, ἔλεγεν:

§98Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. (Συν. ΜΓʹ) 16.2.51, σελ. 597). «.... Αἱ ἀπαντήσεις τοῦ κ. Ἀβέρωφ δὲν εἶναι ἱκανοποιητικαὶ καὶ τὰ νέα στοιχεῖα, ποὺ προσεκόμισε δὲν πείθουν τὴν Βουλὴν— ἐκφράζω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ κ. Ἀβέρωφ, θὰ ζητήσῃ τὴν σύστασιν τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς». Ἐπίσης, ὁ ἀείμνηστος Α. Σβῶλος, ἔλεγεν:

§99Α. ΣΒΩΛΟΣ. (Συν. ΛΘʹ) 12.2.51, σελ. 561). «...Ὁ ἔλεγχος δύναται νὰ γίνῃ καὶ δι’ ἐπερωτήσεως. Τὰ στοιχεῖα τοῦ Ὑπουργοῦ, δὲν συμφωνοῦν, οὔτε μεταξὺ των, οὔτε εἰς τοὺς πίνακας. Δὲν μένει, λοιπόν, τίποτε ἄλλο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ δώσῃ τὴν πραγματικὴν εἰκόνα τῆς ὑποθέσεως, παρὰ ἡ σύστασις μιᾶς τῶν πραγμάτων Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν ἔχω, βεβαίως, κανένα λόγον νὰ ἀποδώσω ὑπαιτιότητα εἰς τὸν τ. Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Οἰκονομίας...). Ὁ μακαρίτης Τσουδερός, ἔλεγεν:

§100Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (ΜΓʹ σελ. 599) 16.2.56). «...Τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λ.Ε.Κ. εἶναι ἄξια προσοχῆς καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει σοβαρῶς νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς δὲν ἀπομακρυνόμεθα». Ἀνεφέρετο, ὁ Ε. Τσουδερός, εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Κανελλοπούλου, Ἀρχηγοῦ τότε τοῦ Λ.Ε.Κ.

§101Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Τί ἔλεγε τότε, ὁ κ. Κανελλόπουλος;

§102Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεστήριξεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία διὰ τὸν κ. Ἀβέρωφ, ἐν τούτοις, ὅμως, πρέπει νὰ γίνῃ ἡ σύστασις τῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ χρέος πρὸς τὸν λαόν, τὴν ἀξίαν δὲ προσοχῆς ὁμιλίαν του ἐκείνη, ἐπεκαλέσθην πρὸ δύο μηνῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον τῶν κ.κ. Καραμανλῆ, Παπαληγούρα καὶ Μάρτη, καὶ ἔχει καταχωρηθῆ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης, τῆς Βουλῆς. Τέλος, ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος, — ὅπως βλέπετε, κύριοι συνάδελφοι, οἱ περισσότεροι ἀπουσιάζουν ἀπὸ ἐδῶ — ὁ ὁποῖος ἦτο Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε, καὶ ὁ κ. Ἀβέρωφ ἦτο Ὑπουργός του, ἔλεγε:

§103Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). (Συνεδρ. ΜΓʹ 16.2.51, σελ. 598). «...Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ Κυβέρνησις δὲν φοβεῖται τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν καὶ διὰ τοῦτο ἀφίνει ἐλευθέραν τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ καὶ ἐλευθέρους τοὺς φίλους της νὰ ψηφίσουν κατὰ συνείδησιν». Αὐταὶ αἱ ἀπόψεις διετυπώθησαν ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς τότε καὶ δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία παραφωνία, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή. Διατί σήμερον δημιουργεῖται αὐτὴ ἡ ἀντίδρασις διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν ἠθικῶν θεμάτων; Εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρῆται αὐτὴ ἡ ἀτμόσφαιρα ἠθικῆς ἀσφυξίας εἰς τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους; Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία δικαιολογία διὰ νὰ μὴ προχωρήσωμεν εἰς τὴν σύστασιν τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Ἐγκαταλείπων, κ. βουλευταί, τὸ βῆμα, εὔχομαι ἐκ τῆς ἐρεύνης τῆς συσταθησομένης ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι οὐδεμία πρᾶξις κολάσιμος βαρύνει τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας. (Χειροκροτήματα ἐκ μέρους τῆς πτέρυγος τῆς ΕΔΑ).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει ἀντίρρησις διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν;

§105Ε. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διατύπωσις τῶν πρακτικῶν, ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κόμματός μας, εἶναι τελείως ἠλλοιωμένη. Ἔχω δώσει σημείωμα καὶ παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ.

§106Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀποδώσω εὐθύνην εἰς τοὺς πρακτικογράφους, οἱ ὁποῖοι πράγματι κοπιάζουν ὑπερανθρώπως. Χθὲς παρεμείναμεν ἕως τὰς τρεῖς τὸ πρωΐ διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ πρακτικὰ τῶν τελευταίων ὡρῶν, δὲν ἀποδίδουν τὰ ὅσα ἐλέχθησαν. Σημαντικὴ τροπολογία συναδέλφων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δὲν περιλαμβάνεται. Ἐπίσης ἄλλαι τροπολογίαι, οὔτε κἂν μνημονεύονται. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ πρέπει, ἐφ’ ὅσον αἱ συνεδριάσεις παρατείνονται μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν, νὰ ἐνισχύσετε τοὺς πρακτικογράφους.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πράγματι, κ. συνάδελφοι, ἡ παράτασις τῆς συνεδριάσεως, μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν, ἐπιφέρει τὸν κάματον.

§108Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἴπομεν, κατ’ ἐπανάληψιν, αὐτό, κ. Πρόεδρε, ἀλλά, τί ἐκάματε;

§109Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Πράγματι, κ. Πρόεδρε, ἡ πρότασίς μου, εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ Ἑλληνὶς οἰκοκυρά, δὲν περιλαμβάνεται καὶ μᾶλλον δὲν πρόκειται περὶ λάθους τῶν πρακτικογράφων, ἀλλὰ τοῦ τυπογραφείου. Διότι, ἔκαμα παραβολὴν τοῦ κειμένου. Ἔδωσα, κ. Πρόεδρε, σχετικὸν σημείωμα καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπέλθῃ ἡ σχετικὴ διόρθωσις.

§110Δ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε, ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν διόρθωσιν, ἐπὶ τῶν χθεσινῶν πρακτικῶν καὶ ἔδωσα σχετικὸν σημείωμα καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπέλθῃ ἡ δέουσα διόρθωσις.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Φ. Παναγιωτόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς 6ης τρέχοντος ἐ.ἔ.

§112Φ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 6ης τρέχοντος ἐ. ἔ. Ὁ κ. Α. Θεοδοσιάδης, ἔχει τὸν λόγον.

§114Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατετέθη ἐκ μέρους τεσσάρων συναδέλφων τῆς ΕΔΑ πρότασις συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, πρὸς ἔλεγχον τῶν κατὰ τὴν περίοδον τῆς 8ετίας ἐκτελεσθέντων ἔργων ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ, τοὐτέστιν ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς διετέθησαν ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ χρήματα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ περιπτώσει, ἐὰν ὑπάρχῃ δόλος ἢ ἀσύγγνωστος ἀμέλεια εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ποσῶν αὐτῶν, ἐκ μέρους τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Ὡς αἰτιολογικὸν τῆς καταθέσεως τῆς προτάσεως, οἱ προτείνοντες καὶ ὑπογράψαντες τὴν πρότασιν, ἀναφέρουν, τὴν ὑπέρβασιν τῆς δαπάνης τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς περιόδου τῆς 8ετίας. Ἐὰν ἡ πρότασις, κύριοι συνάδελφοι, κατετίθετο ὑπογραφομένη ὑπὸ τῶν τριῶν βουλευτῶν τῆς ΕΔΑ καὶ οὐχὶ καὶ ὑπὸ τοῦ πρώτου, ἡ κατάθεσις θὰ εἶχεν ἴσως μίαν δικαιολογίαν, ἡ πρότασις, ὅμως, ὑπεγράφη καὶ ἀνεπτύχθη ὑπὸ ἐπιστήμονος τεχνικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὑπῆρξε διάκονος τῆς τεχνικῆς ἐπιστήμης καὶ κατασκευῆς ἔργων τοῦ δημοσίου καὶ ἔργων ἰδιωτικῶν, ὥστε ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου νὰ δημιουργῆται ἡ πεποίθησις, ὅτι ἡ πρότασις ἐγένετο πρὸς ἀποκλειστικὸν σκοπὸν σπιλώσεως τῆς ὑπολήψεως Ὑπουργῶν τῆς ΕΡΕ καὶ κατ’ ἐπέκτασιν καὶ τῶν Ὑπουργῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διότι καὶ δι’ αὐτοὺς θὰ δημιουργηθοῦν αἱ αὐταὶ συνθῆκαι ἐκτελέσεως ἔργων, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν κατὰ τὴν περίοδον τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ὑπὸ τῆς ΕΡΕ. Ἀλλά, πρὸ παντός, ἡ πρότασις κατετέθη διὰ νὰ μειωθῇ ἡ ὑπάρχουσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐντύπωσις, ὅτι ἡ περίοδος τῆς 8ετίας χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων παραγωγικῶν, ἔργων πολιτιστικῶν μεγάλης ἐκτάσεως καὶ μεγάλων προϋπολογισμῶν, ἔργων, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε μέχρι σήμερον, ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ἐνεφανίσθησαν εἰς τὸν ὁρίζοντα τῆς χώρας μας. Ὁ σεβασμός μου καὶ ἡ ἐκτίμησίς μου πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ διδασκάλου μου, μοῦ ἀποβάλλει τὴν σκέψιν, ὅτι ἐν γνώσει τῆς ἀνακριβείας εἶπεν, τὰ ὅσα εἶπεν, ἐπὶ τῶν τεχνικῶν θεμάτων. Διὰ τοῦτο, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ὑπεχρεώθη νὰ τὰ εἴπῃ καὶ ὅτι αἱ εἰς αὐτὸν δοθεῖσαι πληροφορίαι, ἦσαν ἀνακριβεῖς, μὴ ὑποστᾶσαι τὴν βάσανον τοῦ ἐλέγχου, ἴσως καὶ ἐκ κακῆς διαθέσεως, ἡ ὁποία τὸν διακατέχει. Δὲν πρόκειται νὰ μακρυγορήσω, ἂν καὶ ὡς ἐπιστήμων μηχανικός, καὶ κατασκευαστὴς ἔργων, δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν, ἐπὶ τριακονταετίαν, ἔπρεπε νὰ πράξω τοῦτο διὰ τὴν πληρεστέραν ἐνημέρωσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Δὲν τὸ πράττω, ὅμως, διὰ νὰ δώσω τὴν δυνατότητα νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι καί, διότι πιστεύω, ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ μακρηγορήσῃ κανεὶς προκειμένου νὰ τοποθετήσῃ εἰς τὴν ὀρθὴν θέσιν τεχνικὰ θέματα, μὴ δυνάμενα, ὡς ἐκ τῆς πρακτικότητός των, νὰ καταλαμβάνουν πολλὰς θέσεις. Εἶπεν, ὁ κ. Κιτσίκης, ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας του — ἀναγνωρίζων, ἐν τούτοις, ὅτι διετέθησαν τεράστια ποσὰ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων —ὅτι τὰ περισσότερα ἔργα ἐξετελέσθησαν ἄνευ μελέτης, τὰ δὲ ὑπόλοιπα ἐξετελέσθησαν, στηριχθέντα εἰς ἐσφαλμένας μελέτας. Καὶ ἐρωτῶ, τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, τὸν παριστάμενον Ὑπουργὸν Δημοσίων Ἔργων, τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας Ν.Π.Δ.Δ., ἀλλὰ καὶ πάντα ἰδιώτην στεγασθέντα, νὰ μοῦ εἴπῃ, ἐὰν γνωρίζῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ, ἔστω καὶ μία μικρὰ οἰκία, ἄνευ μελέτης. Ἀλλὰ καὶ ἐσφαλμέναι μελέται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν, αὗται ἐκπονοῦνται ὑπὸ ἐπιστημόνων μηχανικῶν, ἐλέγχονται καὶ θεωροῦνται αἱ μὲν ἀφορῶσαι ἔργα τοῦ Δημοσίου καὶ Ν.Π.Δ.Δ. ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας Διευθύνσεως καὶ τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων, ἢ τοῦ περιφερειακοῦ Σ.Δ.Ε. διὰ τὰς μικροῦ προϋπολογισμοῦ μελέτας. Αἱ δὲ τῶν ἰδιωτῶν ἐλέγχονται ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους πολεοδομικῶν γραφείων τῆς χώρας. Ἑπομένως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζεται, ὁ κ. καθηγητής, ὅτι κατεσκευάσθησαν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς 8ετίας, ἔργα ἄνευ ὑπάρξεως μελέτης.

§115Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Περὶ ποίων ἔργων ὁμιλεῖτε;

§116Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Περὶ τῶν ἔργων τῆς 8ετίας.

§117Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Ἐρωτῶ: Ἰσχυρίσθητε προηγουμένως, ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς τὴν ἄποψίν σας, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἔργον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξετελέσθη χωρὶς μελέτην. Εἰς ποῖα ἔργα ἀναφέρεσθε, ὁδοποιΐας, ὑδραυλικὰ ἢ μήπως εἰς καθαρῶς πολεοδομικά;

§118Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Καὶ εἰς ὁδοποιΐας, ὑδραυλικά, πολεοδομικὰ καὶ εἰς λιμενικά.

§119Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Ὅτι δὲν ἐξετελέσθη οὐδὲν ἔργον ἄνευ μελέτης;

§120Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἐκτέλεσις ἔργων, ἄνευ προϋποθέσεως μελέτης.

§121Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Θὰ ἀπαντήσω σχετικῶς. Ἐγὼ ἁπλῶς ἐρωτῶ, διότι μοῦ κάμει κατάπληξιν ὁ ἰσχυρισμός σας.

§122Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἐκτέλεσις ἔργων, ἄνευ μελέτης.

§123Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Δηλαδή, ἐπιμένετε τοῦ ἰσχυρισμοῦ σας, ὅτι, ἂς εἴπωμεν, διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν ἢ καὶ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν εἰς ὡρισμένα τμήματα, ὑπῆρξαν πλήρεις μελέται ἢ καὶ δι’ ἀρδευτικὰ ἔργα;

§124Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ πλήρων μελετῶν. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ μελετῶν ἁπλῶς καὶ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα, ἄνευ μελέτης. Καὶ ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημοπρατήσετε ἔργα, ἄνευ μελέτης, παρ’ ὅλον, ὅτι αἱ μελέται σας, εἶναι ἀτελεῖς ἢ δὲν ὑπάρχουν προμετρήσεις τῶν κονδυλίων.

§125Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἔργων). Ἁπλῶς ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, προκειμένου νὰ γίνῃ ἡ διευκρίνισις αὐτή. Θὰ ὁμιλήσω σχετικῶς. Διότι, ἐὰν ἀναφέρεσθε εἰς ἔργα πολεοδομικά, ὁ ἰσχυρισμός σας ἰσχύει ἀπολύτως. Ἐὰν ἀναφέρεσθε εἰς ἔργα ὁδοποιΐας καὶ ὑδραυλικά, τότε θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπαντήσω, διότι μὲ ἀφορᾷ καὶ διότι μὲ ἠρωτήσατε.

§126Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ἡ μελέτη τῶν ἔργων, ἐν τῇ ἐκτελέσει, ὑφίσταται εἴς τινα σημεῖα ὡρισμένας τροποποιήσεις διὰ τὴν βελτίωσιν καὶ ἀσφάλειαν τοῦ ἔργου, λόγῳ ἐπιθυμίας τοῦ κυρίου τούτου νὰ παρουσιάσῃ αὐτὸ ἀρτιώτερον ἢ σύμφωνον μὲ τὰς μεταγενεστέρας του ἐπιθυμίας ἢ περισσότερον ἐκτεταμένον, ὡς ἐπίσης καὶ ἕνεκα ἀσταθμήτων παραγόντων, μὴ δυναμένων νὰ ἐπισημανθοῦν κατὰ τὸ στάδιον τῆς μελέτης. Ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου, ἐπέρχεται ὑπέρβασις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία εἰς ξένας χώρας δὲν χαρακτηρίζεται ὡς ὑπέρβασις, ἀλλὰ ὡς «ἀναθεώρησις προϋπολογισμοῦ». Οὕτω ἔχει τὸ θέμα τῶν ὑπερβάσεων καὶ τῶν μελετῶν. Καὶ τὰ ἐν τῇ προτάσει ἀναφερόμενα ἔργα, ἔχουν πλήρεις μελέτας, ἐκπονηθείσας ὑπὸ πεπειραμένων Ἑλλήνων καὶ ξένων μελετητῶν, διότι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν, διὰ πρώτην φορὰν ἐνεφανίζοντο ὑπὸ τὸν οὐρανὸν τῆς Ἑλλάδος. Οὕτω, ἡ μελέτη τῆς ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης, τῆς περιοχῆς πρωτευούσης, ἐξεπονήθη ὑπὸ εἰδικῶν καὶ πεπειραμένων μηχανικῶν, ὑπὸ μηχανικῶν τῆς ὑπηρεσίας ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Ὑπουργείου Δημοσ. Ἔργων ἀδαπάνως. Ἡ μελέτη διαμορφώσεως τῆς πλατείας Ὁμονοίας ὑπὸ συνεργείου μηχανικῶν καὶ ἀρχιτεκτόνων τῆς Ὑπηρεσίας Οἰκισμοῦ, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ κ. Π. Βασιλειάδη, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Κιτσίκης, ἐχαρακτήρισεν, ὡς πολὺ καλὸν ἀρχιτέκτονα. Ἡ μελέτη τοῦ ξενοδοχείου τῆς Πάρνηθος, ἐξεπονήθη ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ Ἀρχιτέκτονος κ. Μυλωνᾶ. Αἱ μελέται τῶν ἀρδευτικῶν φραγμάτων περὶ τῶν ὁποίων ἀναφέρονται εἰς τὴν κατατεθεῖσαν πρότασιν, ἐξεπονήθησαν ὑπὸ τῆς παγκοσμίου φήμης ἀμερικανικῆς ἑταιρείας ΝΑΠΠΕΝ κατὰ τὸ τέλος 1950 ὄχι τῇ ὑποδείξει τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἀλλὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου, κατόπιν εἰσηγήσεως τριμελοῦς ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ἀπὸ τὸν κ. Δ. Παπανικολάου, Διευθυντὴν ὑδραυλικῶν τοῦ Υ.Δ.Ε., τοῦ κ. Καλίνσκη, Γεν. Γραμματέως τότε τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ ἑνὸς μέλους τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομα. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη εἰσηγήθη τὴν ἀνάθεσιν τῆς μελέτης εἰς τὴν ἑταιρείαν ΝΑΠΠΕΝ, ἀφοῦ μετέβη εἰς Ἀμερικὴν διὰ νὰ ἀνεύρῃ τὴν καλυτέραν τεχνικὴν ἑταιρείαν, συνεννοηθεῖσα πρὸς τοῦτο μὲ ὅλους τοὺς δυναμένους νὰ ἔχουν γνώμην καὶ τὰς ἁρμοδίας Δημοσίας Ὑπηρεσίας τῆς Ἀμερικῆς. Τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1951 ὑπεγράφη ἡ σύμβασις μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Νάππεν καὶ ἡ χρηματοδότησις τῶν μελετῶν αὐτῆς ἐγένετο ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας,

§127Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀνεφέρατε, ὅτι ἡ ἑταιρία ΝΑΠΠΕΝ, μία ἀπὸ τὰς σπουδαιοτέρας ἑταιρίας μελετῶν εἰς τὸν κόσμον, κατόπιν ἐντολῆς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀξιοτίμου κ. Γ. Παπανδρέου, ἀνέλαβε τὴν μελέτην φραγμάτων. Ἤθελα, εἰδικώτερον, νὰ μᾶς εἴπητε, ποίων φραγμάτων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ φράγμα τοῦ Νέστου, τὸ φράγμα τοῦ Ἀξιοῦ, τὰ φράγματα δηλαδὴ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ πρότασις περὶ συστάσεως Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀναφέρει τὰς ὑπερβάσεις. Ἑπομένως, ἡ ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου ἐνετάλη νὰ συντάξῃ τὰς μελέτας, ἔκαμε τὰς μελέτας ἐξ αἰτίας τῶν ὁποίων ἐμφανίζονται αἱ ὑπερβάσεις ποὺ ἀναφέρετε ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§128Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, ὀφείλω μίαν διευκρίνισιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Βεβαίως, θὰ ἀπαντήσω, ἀφοῦ τελειώσουν ὅλοι οἱ ὁμιληταί, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἰδιαιτέρως ἐτονίσθη καὶ ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Βογιατζῆν τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον, ὁμολογῶ, ὅτι τώρα ἀκούω, ὅτι ἡ ἑταιρεία ΝΑΠΠΕΝ εἶχεν ἐπιλεγῆ τὸ 1952, ὑπουργοῦντος τότε ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν, ὅπως εἴπατε, εἰσηγήσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Βογιατζῆς, δραττόμενος αὐτῆς τῆς ἰδικῆς σας ἀναφορᾶς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐπέμεινε καὶ ἔδωσε ἰδιαιτέραν ἔμφασιν εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἑταιρεία ἡ ὁποία ἐπελέγη συνέπεσε νὰ ἔχῃ ἐπιλεγῆ τὸ 1952, διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν μελέτην τοῦ φράγματος τοῦ Νέστου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ἀμέσως. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ ἔργον Νέστου εὑρίσκεται ὑπὸ ἔλεγχον, κατόπιν ἰδικῆς μου ἐντολῆς. Καὶ ἐν τούτῳ οὐδὲν νέον στοιχεῖον, φυσικά, παρουσιάζει ἡ πρότασις τῆς ΕΔΑ. Διεκόπη δὲ ὁ ἔλεγχος κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χειμῶνος, δι’ αὐτὸ δὲν ἔχει ὁλοκληρωθῆ, διότι εἰς τὸν ἔλεγχον, ἐμπεριστατωμένον, ὅπως γνωρίζετε σεῖς τοὐλάχιστον, ὡς τεχνικός, ποὺ κάμνω ἐπροχώρησα εἰς διάτρησιν τοῦ φράγματος καὶ ἔφθασα μέχρις 20 μέτρων ὑπὸ τὴν κοίτην τοῦ ποταμοῦ, διὰ νὰ ἀποσύρωμεν ἐκεῖθεν ὡρισμένα τμήματα τοῦ φράγματος καὶ νὰ τὰ ἐξετάσωμεν ἐργαστηριακῶς διὰ νὰ ἀνεύρωμεν ἐὰν πράγματι ὑπῆρξεν ἡ κατασκευὴ ἀρτία ἢ πλημμελής. Ἐμεσολάβησαν ὅμως πλήμμυραι, παρεσύρθησαν καὶ μερικὰ μηχανήματα τῆς ἑταιρείας, βέβαια διεσώθησαν τὰ μηχανήματα τοῦ Ὑπουργείου, καὶ φυσικὸν ἦτο νὰ σταματήσῃ προσωρινῶς ὁ ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος θὰ συνεχισθῇ βραδύτερον. Εἶπε, λοιπόν, ὁ κ. Βογιατζῆς ὅτι ἀφοῦ ἡ ΝΑΠΠΕΝ εἶχεν ἐπιλεγῆ τὸ 1952 καὶ ἀφοῦ αὐτὴ ἔκαμε τὴν μελέτην τοῦ φράγματος Νέστου, τὶ ἐρευνᾶτε; Καὶ ἐὰν ἐρευνήσετε καὶ ἐὰν εὕρετε κἄτι θὰ ὑπάρξῃ κἄποια εὐθύνη εἰς τὸ παρελθόν. Ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς δὲν εὐσταθεῖ, διότι ἁπλούστατα ἠμπορεῖ ἡ μελέτη νὰ ὑπῆρξε καλή, ἀλλὰ νὰ μὴ ἔγινε πλήρης ἡ ἐκτέλεσις τῆς μελέτης, ἢ νὰ ὑπῆρξε τοὐλάχιστον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐλλιπής, ἢ νὰ ὑπῆρξε κακὴ μελέτη. Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἐπειδὴ ἡ ἑταιρία εἶχεν ἐπιλεγῆ τὸ 1952, ὑπάρχει εὐθύνη ἐκεῖ. Ὑπάρχει εὐθύνη εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἤσκουν τὴν διοίκησιν καὶ ὤφειλον νὰ ἐλέγξουν καὶ διορθώσουν ἔστω τὴν μελέτην καὶ νὰ ἐπιβλέψουν τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς μελέτης. Συνεπῶς ἐὰν ὑπάρχῃ εὐθύνη, ἡ εὐθύνη αὐτὴ βαρύνει τὴν Διοίκησιν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας ἐξετελέσθη τὸ ἔργον.

§129Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο. Ὅτι ἡ σύμβασις μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἑταιρείας ΝΑΠΠΕΝ ὑπεγράφη τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1951, ὄχι τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1952.

§130Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Τώρα τὸ διευκρινίσατε, διότι προηγουμένως εἴπατε τὸ 1952.

§131Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, λέγω ὅτι τὰ πράγματα δὲν εἶναι ὅπως τὰ ἀνέφερε, διότι τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ὁποίαν ἔστειλε διὰ νὰ ἐρευνήσῃ τὸ βάθος τοῦ διαφράγματος, ἐπανῆλθε καὶ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι τὸ βάθος τοῦ διαφράγματος εἶναι 17 μέτρα ἐνῷ ἐξ ἐλέγχου τὸν ὁποῖον ἔκανε παρουσίᾳ μηχανικῶν ἡ ἐργολῆπτις Ἰταλικὴ Ἑταιρεία «ΟΙΚΟΣ» ἦτο 20 μέτρα ὤφειλεν ἐκ τῆς συμβάσεως νὰ τὸ ἐκτελέσῃ. Τώρα βεβαίως θὰ προχωρήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς μετὰ τὴν πάροδον τῆς χειμερινῆς περιόδου καὶ εἰς ἄλλας ἐρεύνας καὶ εἰς τὴν ποιότητα βεβαίως καὶ εἰς τὴν περιεκτικότητα τῶν ἔργων εἰς σιδηροῦν ὁπλισμόν. Καὶ πιθανὸν βέβαια, νὰ ἔχῃ ἀτελείας ἡ κατασκευή, ἀλλὰ διὰ τὰς ἀτελείας αὐτὰς δὲν εὐθύνεται οὔτε ὁ τότε ἐπιλέξας τὴν ΝΑΠ ΠΕΝ κ. Παπανδρέου ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς κατὰ τὴν περίοδον τῆς ὑπουργίας τοῦ ὁποίου ἐξετελέσθη τὸ ἔργον αὐτό.

§132Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε...

§133Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἂν ἀρχίσωμεν ἔτσι, κ. Ὑπουργέ, μὲ τὰς διακοπάς, δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§134Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐπειδὴ σεῖς ἐζητήσατε προηγουμένως ἀπάντησιν, εἴπατε ὅτι περιμένετε κἄποιαν ἀπάντησιν καὶ οὕτω πως περιεπλάκην εἰς τὴν συζήτησιν, διότι δὲν εἶχα σκοπὸν νὰ παρέμβω τώρα. Ἀλλὰ ἐθέσατε ἕνα θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι ἐτελείωσεν ἡ ἔρευνα τοῦ φράγματος τοῦ Νέστου καὶ δὲν ἀπεφάνθην ἀκόμη ἐπισήμως, ἂν ὑπῆρξε καὶ τὶ εἴδους εὐθύνη ὑπῆρξεν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ θέμα εὑρίσκεται ὑπὸ ἔλεγχον. Μοιραίως δὲ ἐλέγχομεν καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀναθέσεως τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Νομίζω, ὅτι γνωρίζετε δέ, ὅτι ἔχει παραπεμφθῆ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τὸ θέμα αὐτὸ καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ μὴ δύναμαι νὰ προεξοφλήσω τὴν γνώμην καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλοῦ εἶναι τὸ θέμα. Ἀπήντησα εἰς τὸν φίλον κ. Βογιατζῆν, ὅτι ἂν ὑπάρχῃ —δὲν λέγω ἀκόμη ὅτι ὑπάρχει, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἐκκρεμεῖ καὶ ἀπόφασις τῆς δικαιοσύνης εἰς τὴν ὁποίαν παρέπεμψα τὸ θέμα— ἂν ὑπάρχῃ εὐθύνη αὕτη ὑπάρχει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιβλέψεως τοῦ ἔργου κατὰ τὴν ἐκτέλεσίν του. Δὲν εἶναι ἐν πάσῃ περιπτώσει δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ εὐθύνη εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πρὸ 10ετίας ἔτυχε νὰ προκρίνουν τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν ὡς κατάλληλον νὰ κάμῃ μελέτας. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου παρενέβην. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος παρακαλῶ νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις, διότι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ἀποφανθῶμεν ὁριστικῶς, διότι ἐπαναλαμβάνω ὁ ἔλεγχος ὁ τεχνικὸς καὶ ὁ οἰκονομικὸς συνεχίζεται καὶ ἡ ὑπόθεσις ἔχει παραπεμφθῆ εἰς τὴν δικαιοσύνην.

§135Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, συγχέεται τὴν μελέτην καὶ τὴν κατασκευήν. Ἄλλο ἡ μελέτη καὶ ἄλλο ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου.

§136Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, ἀκριβῶς ὁ κ. Βογιατζῆς συνεδύασε τὰ θέματα καὶ εἰς αὐτὸν ἀπήντησα ἐγώ, διότι ἀνέφερε τὸν τότε Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸ ἐπενέβην.

§137Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐδῶ κατηγοροῦνται αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ, ἢ ὅτι δὲν ὑπῆρξαν μελέται ἢ ὅτι αἱ μελέται ὑπῆρξαν ἐσφαλμέναι. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι τὰς ἐσφαλμένας πιθανὸν καθ’ ὑμᾶς μελέτας τὰς ἀνεθέσατε σεῖς, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου εἰς μίαν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἔκαμεν, ὅπως λέγετε, ἐσφαλμένας μελέτας. Ἑπομένως εἶναι ὑπεύθυνος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀνέθεσεν εἰς τὸν μελετητὴν νὰ κάμῃ ἐσφαλμένην μελέτην, ἂν ὑπῆρξεν ἐσφαλμένη μελέτη.

§138Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, ἡ ἀνάθεσις μιᾶς μελέτης εἰς μίαν ἑταιρείαν καὶ ὅπως σεῖς τὴν ὀνομάζετε μάλιστα διεθνοῦς κύρους, ἦτο ἀπολύτως ὁμαλή. Διεθνοῦς κύρους ἦτο, σεῖς εἴπατε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἰσηγήθη ὅταν μετέβη εἰς Ἀμερικὴν καὶ ἐπέλεξε μεταξὺ τῶν πολλῶν μεγάλων ἑταιρειῶν ἀμερικανικῶν μελετῶν, ἐπέλεξε τὴν «Νάπελ» καὶ αὐτὸ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη. Ἡ εὐθύνη ὅμως εἶναι τοῦ ἐλέγχου τῆς μελέτης. Ἔγινε ἡ μελέτη ἀλλὰ θὰ ἔπρεπεν ἡ διοίκησις νὰ ἐρευνήσῃ, νὰ ἐξετάσῃ τὴν μελέτην, νὰ τὴν ἐλέγξῃ τὴν μελέτην καὶ ἀπὸ τεχνικῆς καὶ οἰκονομικῆς πλευρᾶς καὶ νὰ ἐπιβλέψῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν. Ἐκεῖ εἶναι ἡ εὐθύνη, ἐὰν ὑπάρχῃ εὐθύνη, διότι συζητοῦμεν χωρὶς λόγον.

§139Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι μελέται τόσον σοβαραί, ὡσὰν τῆς «Νάπελ», δὲν ἠμποροῦν νὰ τὰς ἐλέγξουν Ἕλληνες τεχνικοὶ ἀκόμη. Μελέται διὰ φράγματα μεγάλης σημασίας καὶ πρωτίστως εἰς τὴν κατασκευήν των δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὰς ἐλέγξουν οὔτε νὰ διορθώσουν αὐτάς, διότι ἦσαν μελέται κύρους.

§140Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Αὐτοῦ εἶναι ἡ διαφωνία μας.

§141Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Βογιατζῆς εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ἔπειτα ἀπὸ μίαν 10ετίαν ἀπραξίας τῶν μηχανικῶν λόγῳ τοῦ πολέμου, τῆς κατοχῆς κλπ., οἱ Ἕλληνες μηχανικοὶ ἦσαν καθυστερημένοι καὶ κανεὶς ἐξ αὐτῶν, ὁ ἄριστος δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξῃ τὴν μελέτην μιᾶς ἑταιρείας ὡς ἡ ἑταιρεία «Νάπελ».

§142Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Καὶ ἐβαδίσατε εἰς τὰ τυφλά. Ἐνῷ εἶσθε Κυβέρνησις, δὲν εἴχατε τὰ μέσα νὰ τὰς ἐλέγξετε. Δηλαδή, κατεδικάζατε εἰς πλήρη ἄγνοιαν ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διευθύνατε καὶ λέγετε ὅτι ἐβαδίζατε εἰς τὰ τυφλά. Ὡραῖα. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφωνία μας.

§143Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Εἶπα προηγουμένως, ὅτι ἔργα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ μελετηθοῦν ὑπὸ τῶν ἑλλήνων μηχανικῶν, ὅπως ἦτο τὸ ὑδραγωγεῖον....

§144Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Θὰ σᾶς δώσω λεπτομερῆ στοιχεῖα εἰς τὴν ἀπάντησίν μου.

§145Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικ.). Καὶ εἴπατε, κύριε συνάδελφε, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων τότε ἔλεγεν, ὅπου τὸ βγάλει ἡ ἄκρη.

§146Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι. Εἶπα ὅτι ἔργα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ μελετηθοῦν ὑπὸ ἑλλήνων μηχανικῶν, ὅπως ἦσαν τὰ ἔργα, ποὺ εἶπα ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἡ διαμόρφωσις τῆς πλατείας Ὁμονοίας καθὼς καὶ τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος, ἐμελετήθησαν ὑπὸ ἑλλήνων μηχανικῶν διότι εἶχον τὴν δυνατότητα, ἀλλὰ ἔργα σοβαρὰ ὅπως εἶναι τὰ φράγματα τῶν μεγάλων αὐτῶν ποταμῶν, οὐδέποτε εἶχον ἐμφανισθῆ εἰς τὸν οὐρανὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν ἦσαν εἰς θέσιν οἱ Ἕλληνες τεχνικοὶ νὰ κάμουν μελέτας καὶ πολὺ περισσότερον νὰ κάμουν καὶ ἔλεγχον.

§147Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἀπόδειξις ὅτι ἐπελέγησαν αἱ ξέναι ἑταιρεῖαι.

§148Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω τοὺς τότε ἀναθέσαντες τὰς μελέτας εἰς τὴν ἑταιρείαν «Νάπελ», ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὰ ἔργα ἐμελετήθησαν ὅλα καὶ δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῇ προτάσει ὑπάρχουν μελέται. Τώρα, ἐὰν αἱ μελέται δὲν ἦσαν πλήρεις καὶ δὲν ἦσαν τέλειαι ἀπὸ τεχνικῆς πλευρᾶς, αὐτὸ ἐξήγησα διατὶ γίνεται καὶ θὰ ἐξηγήσω παρακατιών.

§149Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Καὶ ἐὰν ὑπάρχουν εἶναι πρῶτον μέν, ὡς εἶπα καὶ προηγουμένως καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπανερχώμεθα ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἔλεγχος τῶν μελετῶν καὶ δὲν ὑπῆρξεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἔλεγχος τῶν μελετῶν ἀπ’ ἀρχῆς, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου δὲν ἐγένετο ἡ δέουσα παρακολούθησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου βάσει τῆς συγκεκριμένης μελέτης καὶ ἠλεγμένης, ἀλλὰ ἔλεγχος δὲν ὑπῆρξε. Πέραν τούτου, ἐπειδὴ ὁμιλοῦμεν περὶ ὑπερβάσεων εἶναι καὶ τὸ θέμα τῆς ἀλλαγῆς κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Ἀλλάζει συνεχῶς εἰς πολλὰ ἔργα ἡ μελέτη καὶ ἐδῶ εἶναι πράγματι θέμα εἰς πολλὰ σημεῖα πρὸς ἔρευναν, ἐὰν ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀλλαγὴ ἢ ὄχι. Ἔχομεν τοιαύτας περιπτώσεις, τὰς ὁποίας, ἐὰν ἐπιμένετε, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ τὰς ἀναφέρω μεθαύριον κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου.

§150Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Καὶ φαντάζεσθε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖτε μὲ τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων, ὅτι θὰ ἔχετε ἀρτίαν παρακολούθησιν καὶ θὰ πταίετε σεῖς μεθαύριον ἐὰν ἕνα ἔργον ἔχει ἀτελείας κατασκευαστικάς; Μὲ συγχωρῆτε ἀλλὰ δὲν εἶναι ἔτσι τὸ πρᾶγμα. Δὲν γίνεται ἔλεγχος κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν. Ὁ Ὑπουργὸς θὰ κάμῃ εἰς τὸν Νέστον τὸν ἐπιστάτην διὰ νὰ ἴδῃ ἐὰν τὸ διάφραγμα ἔφθασε τὰ 17 ἢ τὰ 20 μέτρα; Ποία εἶναι ἡ ἀμέλεια καὶ ὁ δόλος τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν;

§151Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Δὲν ὡμίλησα ἐγὼ περὶ εὐθύνης Ὑπουργοῦ.

§152Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἡ πρότασις ἐκεῖ περιστρέφεται, ὅτι δηλ. δὲν ἔγινε μελέτη ἢ ἔγινε μελέτη ἀτελής, λόγω ἀνεπαρκείας τῶν μελετῶν, αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης εἰς τὴν ὁμιλίαν του, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐρευνηθῇ ἐὰν ὑπάρχῃ δόλος ἢ ἀσύγγνωστος ἀμέλεια εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν ἢ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς. Δι’ αὐτὸ λέγω καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας καὶ εὔχομαι νὰ εἶναι ὀλιγώτεραι αἱ ζημίαι ἀπὸ ὅ,τι εἴχομεν ἡμεῖς.

§153Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξουν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου ὑπερβάσεις.

§154Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἔχουν ὑπάρξει, κ. Ὑπουργέ.

§155Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Καὶ δὲν θὰ ὑπάρξουν καὶ διάφοροι ἀνωμαλίαι καὶ διάφοροι καταχρήσεις ὑλικῶν. Διότι, τὸ πιστεύω, χάρις εἰς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβον καὶ χάρις εἰς τὸν δριμὺν καὶ αὐστηρὸν διὰ πρώτην φορὰν ἐφαρμοζόμενον ἰδιότυπον ἔλεγχον, νομίζω ὅτι συνετέλεσε πολὺ εἰς τὸ νὰ φυλάῃ ὁ φόβος τὰ ἔρημα εἰς τὸ μέλλον.

§156Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. Δὲν δικαιολογεῖται, κ. Ὑπουργέ, νὰ γίνουν σήμερον ὑπερβάσεις. Ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν οἱ Ἕλληνες μηχανικοὶ ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων τεχνικῶν ἔργων, δὲν ἐπιτρέπει τὰς ὑπερβάσεις.

§157Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἐάν, κ. Ὑπουργέ, ἐκτελέσετε ἀρτίως τὰ ἔργα, θὰ ἔχετε ὑπερβάσεις. Μόνον ἐὰν θὰ περικόψετε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου δὲν θὰ ἔχετε ὑπερβάσεις. Ἐὰν περικόψετε κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὡρισμένα κονδύλια τῆς μελέτης ἢ ἐὰν σμικρύνετε τὴν ἔκτασιν τοῦ ἔργου ἀσφαλῶς θὰ ἐμφανισθῆτε ὡς Ὑπουργὸς ἐκτελῶν ἔργα ἄνευ ὑπερβάσεων. Τὰ ἔργα τῆς 8ετίας ἐξετελέσθησαν ἀπὸ Ἕλληνας καὶ ξένους μηχανικοὺς ἀρτίως ἐξωπλισμένους. Τέλος τὰ βιομηχανικὰ ἔργα τοῦ διϋλιστηρίου καὶ τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων ἐμελετήθησαν ὑπὸ ἀλλοδαπῶν τεχνικῶν ἑταιρειῶν ἐχουσῶν τεραστίαν πεῖραν εἰς τὴν μελέτην τῶν τοιούτων ἔργων. Ἐπειδὴ ὁ κ. Κιτσίκης ὡμίλησε καὶ διὰ τὴν λαχαναγοράν, θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ δι’ αὐτήν. Ἡ μελέτη τοῦ ἔργου τῆς Λαχαναγορᾶς ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Π. Βασιλειάδην, ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ὑπογραφείσης τὴν 3.2.58 τῆς σχετικῆς συμβάσεως. Ἡ ἀμοιβὴ μελέτης καὶ ἀρχιτεκτονικῆς ἐπιβλέψεως καθωρίσθη εἰς ποσοστὸν 1% ἐπὶ τῆς δαπάνης τοῦ ἔργου, ἔναντι κανονικοῦ ποσοστοῦ 2–3%, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ποσὸν ὁ κ. Βασιλειάδης, λαβὼν καὶ τὴν σχετικὴν κατὰ νόμον ἄδειαν ἐπλήρωσε τοὺς φόρους, τὴν ἀμοιβὴν τῶν συνεργατῶν του Ἀρχιτεκτόνων, Μηχανικῶν, Μηχανολόγων, Ἠλεκτρολόγων Σχεδιαστῶν κλπ., τὰ ἔξοδα κινήσεως αὐτῶν, τὰ τοιαῦτα ταξείδιόν του εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρὸς ἐπίσκεψιν καὶ μελέτην Εὐρωπαϊκῶν λαχαναγορῶν κλπ. Λέγει ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι κάποιος Ἀμερικανὸς εἶπεν ὅτι δὲν εἶχε τὰς ἱκανότητας ὁ κ. Βασιλειάδης διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην τῶν ἔργων τῆς Λαχαναγορᾶς. Νομίζω, ὅτι σφάλλει λέγων ταῦτα διότι μέχρι τοῦδε εἰς τὴν χώραν μας δὲν εἶχε γίνει ἄλλη λαχαναγορά, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀρχιτέκτων μελετητὴς αὐτῆς. Ὁ κ. Βασιλειάδης εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων πολεοδόμων καὶ ἀρχιτεκτόνων, συγκαταλέγεται δὲ μεταξὺ τῶν ὀλίγων ποὺ διαθέτει ἡ χώρα μας διὰ τὴν μελέτην τῶν ἔργων τῆς λαχαναγορᾶς. Ἐπίσης ἡ ἀμοιβὴ τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Βασιλειάδης διὰ τὴν μελέτην τοῦ ἔργου, ἀμφιβάλλω ἂν ἀνταπεκρίθη εἰς τὰς δαπάνας του καὶ εἰς τὴν προσωπικὴν ἐπὶ ἔτη ἀπασχόλησίν του. Ἐν συνεχεία ὁ κ. Κιτσίκης εἶπεν ὅτι τὰ ἔργα τῆς 8ετίας ἐξετελέσθησαν χωρὶς προγραμματικὸν καθορισμὸν τοῦ σκοποῦ εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέβλεπον καὶ ὅτι οὐδὲν ἢ ἐλάχιστα ἀπέδωκαν. Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Καθηγητὴς λέγει τοῦτο ἐπιχειρῶν νὰ στραγγαλίσῃ μίαν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν κάθε Ἕλλην, ἀλλὰ καὶ ξένος ἀντιλαμβάνεται. Τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης, κ. συνάδελφοι, ἔσωσε τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης ἀπὸ τὴν λειψυδρίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐνεφανίζετο ἐὰν δὲν ἐγένετο τὸ ἔργον τοῦτο καὶ ἀπεσόβησε τὰς δραματικὰς συνεπείας. Τὸ ἔργον τῆς Ὁμονοίας καὶ αἱ διανοίξεις, διαπλατύνσεις καὶ ἐπισκευαὶ κεντρικῶν ἀρτηριῶν ἐβελτίωσαν σημαντικῶς τὸ θέμα τῆς κυκλοφορίας τῶν πεζῶν καὶ τροχοφόρων. Ἐὰν σήμερον δὲν εἶχον ἐκτελεσθῆ αὐτὰ τὰ ἔργα τὸ Κέντρον τῶν Ἀθηνῶν θὰ ἦτο μία Ζούγκλα. Τὰ ξενοδοχεῖα, αἱ πλάζ, τὸ Ἐθνικὸν ὁδικὸν δίκτυον ἐδημιούργησαν τὸν ἀνύπαρκτον ἐν Ἑλλάδι Τουρισμὸν καὶ ηὔξησαν τὸ συνάλλαγμα ποὺ εἰσέρχεται εἰς τὴν χώραν μας. Τὰ εἰς τὴν περίοδον τῆς 8ετίας ἐκτελεσθέντα ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα καὶ ἰδίως τὰ φράγματα ἐκ τῶν ὁποίων ἀρδεύονται σήμερον 700.000 στρέμματα γῆς ηὔξησαν τὸ εἰσόδημα τῶν ἀγροτῶν μας σημαντικῶς. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐξελέγην βουλευτὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὁ τ. Διοικητὴς τῆς ΑΤΕ ἀείμνηστος Ἀνδρέας Λαμπρόπουλος, ὁμιλῶν εἰς τὴν Βουλήν, εἶπεν ὅτι τρία πράγματα χρειάζονται διὰ νὰ ἀποδώσῃ ἡ γῆ καὶ νὰ ὠφεληθῇ ὁ ἀγρότης μας. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ νερό, τὸ δεύτερον εἶναι τὸ νερὸ καὶ τὸ τρίτον εἶναι πάλιν τὸ νερό. Ἐνθυμοῦμαι ἔκτοτε τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀειμνήστου Λαμπροπούλου καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων βλέπω πόσον εἶχεν δίκαιον ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος λέγων αὐτά. Τὰ ποτιστικὰ χωράφια, κ. συνάδελφοι, ἀποδίδουν περισσότερον εἰσόδημα εἰς τὸν Ἀγρότην. Ἕνα ξερικὸν χωράφι ἀποδίδει κατὰ στρέμμα 700 δραχμὰς ἐνῶ ἕνα ποτιστικὸν ἀποδίδει 2.000 δραχ. κατὰ στρέμμα. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν 700 καὶ τῶν 2.000 δραχ. εἶναι 1.300 δραχ. Ἐὰν αὐτὰς τὰς 1.300 δραχ. τὰς πολλαπλασιάσωμεν μὲ τὰ ἀρδευόμενα σήμερον στρέμματα ἔχομεν εἰσόδημα 910.000.000 δραχ. Ἐὰν ἐπιτευχθῇ ἡ ὁλοκλήρωσις τῶν ἀρδευτικῶν δικτύων τότε θὰ ἔχωμεν 1.300 ἐπὶ 2.500.000 στρέμματα ἤτοι αὔξησιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὸ ποσὸν τῶν τριῶν δισεκατομμυρίων διακοσίων πεντήκοντα ἑκατομμυρίων δραχ.

§158Δ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε συνάδελφε, μιλᾶμε διὰ σπατάλας. Δὲν μιλᾶμε διὰ τίποτε ἄλλο.

§159Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Αἱ σπατάλαι ποὺ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἐγένοντο, κύριε συνάδελφε, εἶναι ἐκεῖναι ποὺ ηὔξησαν σήμερον εἰς τόσον σημαντικὸν βαθμὸν τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ὡς καὶ τὸ εἰσόδημα τῶν ἀγροτῶν μας.

§160Χ. ΚΑΝΔΥΛΙΑΡΗΣ. Τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Θεσσαλονίκης ἤδη ταύτην τὴν στιγμὴν ἀπέσβεσαν ὅλας τὰς δαπάνας διότι μᾶς ἔδωσαν τὸ δικαίωμα νὰ καλλιεργήσωμεν εὐγενῆ προϊόντα καὶ νὰ πολλαπλασιάσωμεν τοιουτοτρόπως εἰς τὸ πενταπλάσιον τὴν παραγωγήν.

§161Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Διὰ τὰ βιομηχανικὰ ἔργα ὅπως εἶναι τὰ ναυπηγεῖα, τὰ ἐργοστάσια σακχάρεως, τὰ διϋλιστήρια, τὰ ἐργοστάσια ἀζωτούχων καὶ φωσφορικῶν λιπασμάτων καὶ ἄλλα, ἠμπορεῖ μὲν νὰ μὴ ἀπέδωσαν ἐπαρκῶς ἀκόμη, ἀλλὰ ἔθεσαν τὰς βάσεις βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας καὶ ἔθεσαν φραγμοὺς εἰς τὴν ἐξαγωγὴν συναλλάγματος. Δὲν ἀνέφερον, κύριοι συνάδελφοι, ἄλλα ἔργα τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν κατὰ τὴν περίοδον τῆς 8ετίας καὶ τοῦτο διότι ἤθελον νὰ περιορισθῶ εἰς τὰ ἔργα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν πρότασιν τῶν κυρίων συναδέλφων. Καὶ τὰ ἔργα αὐτὰ κατὰ τὸν κ. Κιτσίκην, δὲν ἀπέδωκαν, τότε ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ 50 δισ. εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν 100 δισ. πόθεν προῆλθε; (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Α. Μαυρίδης). Αὐτὴ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ὤφειλα νὰ δώσω εἰς τὸν σεβαστόν μου καθηγητὴν κ. Κιτσίκην, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι τὰ ἔργα ἐγένοντο εἰς τὸν βρόντον ἢ ὅτι ταῦτα δὲν ἀπέδωσαν ἢ ἀπέδωσαν εἰς τὸ ἐλάχιστον. Εἶπον προηγουμένως, κύριοι συνάδελφοι, τοὺς λόγους τῶν ὑπερβάσεων τῶν δαπανῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τεχνικῶν ἔργων. Ἐὰν ὡμίλουν εἰς βουλευτὰς τεχνικοὺς ἢ εἰς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι κατεσκεύασαν κατοικίαν δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἀναπτύξεως τοῦ θέματος. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ὁμιλῶ μόνον πρὸς τεχνικοὺς βουλευτὰς καὶ ἐπειδὴ πολλοὶ ἀκόμη ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων δὲν ἠδυνήθησαν νὰ κατασκευάσουν τὴν κατοικίαν των, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι αἱ ὑπερβάσεις ὀφείλονται κυρίως εἰς βελτιώσεις ἢ ἐπεκτάσεις τῶν ἔργων ἢ εἰς ἔργα ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα ἐκρίθησαν ἀναγκαῖα κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Πῶς ἦτο π.χ. δυνατὸν νὰ ἐλεγχθῇ προηγουμένως τὸ εἶδος τῶν ἐκσκαφῶν τῶν σηράγγων. Ἦτο δυνατόν, κ. συνάδελφοι, κατὰ ἕνα τρόπον νὰ πλησιάσωμεν τὴν πραγματικότητα ἐὰν ἐκάναμεν γεωτρήσεις εἰς ἀπόστασιν 10 μ. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ἐπράττομεν, τὸ ἔργον ὄχι μόνον θὰ ἐδιπλασιάζετο ἀπὸ ἀπόψεως δαπάνης, ἀλλὰ θὰ ἐτριπλασιάζετο. Σᾶς ἀναφέρω τὶ ἔγινε κατὰ τὴν ἐκσκαφὴν τῆς σήραγγος Λυσιμαχίας, τῆς ὁποίας τὴν ἀποπεράτωσιν ἀναγγέλω, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε πράξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων. Τὸ ἔργον ἐπερατώθη καὶ ἡ συνάντησις ἐγένετο καὶ ἀπὸ τὰ δύο στόμια ἐπακριβῶς καὶ καλῶς καὶ ὅλοι πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὸ ἔργον αὐτό. Ὅταν ἡ ἐκσκαφὴ τῆς σήραγγος εἶχε προχωρήσει κατὰ 1000 μ. ἀπὸ τὸ ἕνα στόμιον, ἔσπασε τὸ βῖσμα καὶ ἐνεφανίσθη ἕνας θύλαξ ὑδαρῶν γαιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξεχύθησαν μέχρι τοῦ στομίου τῆς σήραγγος. Εὐτυχῶς τοῦτο ἔγινε κατὰ Κυριακὴν καὶ δὲν εἴχομεν ἀνθρώπινα θύματα. Ἐχρειάσθη νὰ κάμωμεν νέας γεωτρήσεις καὶ πρόσθετα ἔργα, διὰ νὰ παρακάμψωμεν μίαν ἀπροσδόκητον ἐμπλοκήν. Ἰδοὺ διατὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχωμεν ὑπερβάσεις ἐξ ἀσταθμήτων παραγόντων ποὺ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ μελετητής. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἔργον τῆς Ὁμονοίας, δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ μελετητὴς νὰ γνωρίζῃ ἐπακριβῶς τὴν φύσιν τοῦ ὑπεδάφους, τὰς τυχὸν ἀντλήσεις ὑπογείων ὑδάτων, τὴν θέσιν καὶ τὸ ποσὸν τῶν δικτύων ὑπονόμων, ὑδρεύσεως, ἀεριόφωτος, ἠλεκτρισμοῦ, τηλεπικοινωνιῶν κλπ. Ὁ κ. Κιτσίκης ἀποδίδει τὰς ὑπερβάσεις εἰς δόλον, εἰπὼν ὅτι αὗται γίνονται διὰ νὰ προσκομισθοῦν ὠφέλη εἰς τοὺς ἐργολάβους ἐνῷ γνωρίζει τὴν οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν αὐτῶν καὶ ὅταν παρευρέθη εἰς τὸ συνέδριον τῶν ἐργοληπτῶν καὶ ὅλοι ἐτάχθησαν παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν δικαίων αἰτημάτων των, οὗτος ὄχι μόνον δὲν διεφώνησεν, ἀλλὰ συνετάχθη μὲ τὴν γνώμην ὅλων τῶν βουλευτῶν παρόντων κατ’ αὐτό. Ἀλλά, ὁ κ. Κιτσίκης λέγει καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι οἱ συγκριτικοὶ πίνακες διὰ τὴν μεταβολὴν τῶν ποσοτήτων καὶ τὰ πρωτόκολλα νέων τιμῶν μονάδος, δημιουργοῦν νόθευσιν τοῦ διαγωνισμοῦ. Ἀλλὰ ὁ κ. Κιτσίκης δὲν γνωρίζει, διότι δὲν ἠρώτησε νὰ μάθῃ, ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καθ’ ἣν αὐξομοιοῦνται αἱ ποσότητες τῶν εἰς τὴν ἀρχικὴν μελέτην ἀναγεγραμμένων κονδυλίων, δὲν γνωρίζει ὅτι γίνεται ἔλεγχος τῶν προσφορῶν ὅλων τῶν μετασχόντων εἰς τὴν δημοπρασίαν καὶ ἂν κατ’ αὐτὸν ὁ τελευταῖος μειοδότης εἶναι ἀκριβώτερος, καλεῖται νὰ μειώσῃ τὰς τιμάς του διὰ νὰ παραμείνῃ τελευταῖος μειοδότης. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ γραμμὴ ἡ ὁποία τηρεῖται μέχρι σήμερον, εἶναι γραμμή, ἡ ὁποία ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν καταπίεσιν τῶν Ἑλλήνων ἐργολάβων. Αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι, ἐνῷ ὑπάρχει συμβατικὴ τιμὴ εἰς ἓν ἔργον, καλοῦν τὸν ἐργολάβον καὶ τὸν ὑποχρεώνουν νὰ μειώσῃ τὴν συμβατικὴν αὐτὴν τιμήν. Καὶ ὁ ἐργολάβος διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν διαμάχην μὲ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἢ νὰ ὑποπέσῃ εἰς τὴν δυσμένειαν αὐτῆς, μειώνει τὴν συμβατικὴν τιμήν, ἀλλὰ ὅπως θὰ γνωρίζετε πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀρνηθέντες νὰ πράξουν τοῦτο, κατέφυγον εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ ἐδικαιώθησαν. Ἕνας κατασκευαστής, ὁ κ. Μεντζελόπουλος, προσέφυγεν εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ ἐκέρδισε τὴν ὑπόθεσιν, ὑποχρεώσας τὸν κ. Ὑπουργὸν Δημ. Ἔργων νὰ τοῦ ἐπιστρέψῃ τὴν ἐκ 400.000 δρχ. ἐγγυητικὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν παρανόμως κατεκράτησε. Λέγω ὅμως ὅτι εἶναι δυνατὸν ἔν τινι μέτρῳ νὰ μειωθοῦν αἱ ὑπερβάσεις. Ἀλλὰ ἀπαιτεῖται πρὸς τοῦτο μέγας χρόνος διὰ μίαν ἀρτίαν μελέτην. Καὶ εἶπον ὅτι ἐὰν διὰ τὴν διακρίβωσιν τοῦ ὑπεδάφους κάμνομεν γεωτρήσεις, κατ’ ἀποστάσεις μικράς, τότε θὰ ἔχωμεν μίαν ὑπέρβασιν τῆς προϋπολογισθείσης δαπάνης εἰς τὸ διπλάσιον καὶ τὸ τριπλάσιον, καὶ ὄχι αὐτὰς τὰς ὑπερβάσεις ποὺ ἔχομεν ἀπὸ τοὺς ἀσταθμήτους παράγοντας. Πέραν αὐτοῦ ὅμως θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κ. συνάδελφοι καὶ ὁ χρόνος, διότι καὶ ἡ ἰδική μας ἡ Κυβέρνησις, φαντάζομαι δὲ καὶ ἡ σημερινή, ἔχουν τὴν ἔφεσιν νὰ κατασκευάσουν ἔργα διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀναμένουν ἐπὶ μίαν 3ετίαν διὰ μίαν ἀρτιωτέραν, ἀλλὰ λίαν δαπανηροτέραν μελέτην. Ἅπαντα τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα ἐγένοντο μὲ πλήρεις μελέτας ἤτοι μὲ πλήρη σχέδια, γενικὴν συγγραφὴν ὑποχρεώσεων, εἰδικὴν συγγραφὴν ὑποχρεώσεων, προμέτρησιν, προϋπολογισμὸν κλπ., ὡς προβλέπει ἡ ἰσχύουσα σήμερον νομοθεσία. Ἡ τυχὸν προσθήκη νέων ἔργων μὴ περιλαμβανομένων εἰς τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμὸν ἐγένετο διὰ νέων τιμῶν μονάδος, τὰς ὁποίας δὲν συντάσσει ὁ Ὑπουργός, ἀλλὰ ὁ ἐπιβλέπων μηχανικὸς καὶ τὰς ὁποίας θεωρεῖ ὁ Προϊστάμενος Τεχνικὸς καὶ ὁ Περιφερειακὸς Ἐπιθεωρητής. Εἶπον προηγουμένως ὅτι καὶ κατὰ τὴν αὐξομείωσιν τῶν ποσοτήτων τῶν διαφόρων κονδυλίων τοῦ ἀρχικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐγένετο ἔλεγχος, ὥστε ὁ ἀνάδοχος τοῦ ἔργου νὰ παραμένῃ τελευταῖος μειοδότης. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὰ ἔργα προεκηρύσσοντο καὶ ἀνελαμβάνοντο, διὰ κανονικῶν διαγωνισμῶν, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ ἐπίβλεψις τῶν ἔργων, παρὰ τὴν ἔλλειψιν προσωπικοῦ τεχνικῶν, ἐγένετο αὐστηρά. Τὰ ἔργα περατούμενα παρελαμβάνοντο καὶ παραλαμβάνονται καὶ σήμερον ὑπὸ 3μελοῦς Ἐπιτροπῆς ἐξ ἀνωτέρων τεχνικῶν, ἡ ὁποία ἐλέγχει τὰ ἔργα καὶ ἐὰν διαπιστώσῃ ὅτι ἡ κατασκευὴ δὲ εἶναι ἀρτία ἢ ἐμφανίζουν ἀνωμαλίας, ἀναγράφει τοῦτο εἰς τὸ πρακτικὸν διὰ νὰ γίνουν αἱ σχετικαὶ περικοπαί. Ἔργα κακότεχνα ἀπορρίπτονται καὶ ἀνακατασκευάζονται. Ποῦ ἑπομένως ὁ δόλος, ὥστε ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας, οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων, οἱ διευθυνταὶ μελετῶν καὶ κατασκευῶν τοῦ Ὑπουργείου, ὁ ἐπιβλέπων μηχανικός, τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν προσωρινῆς καὶ ὁριστικῆς παραλαβῆς νὰ συμπαρακάθωνται μὲ τὸν ἐργολάβον διὰ νὰ μοιρασθοῦν τὰ ἄνομα κέρδη, κατὰ τὸν κ. Κιτσίκην; Ἀναφερόμενος ὁ κ. καθηγητὴς εἰς ἀνάπτυξιν τῶν κατηγοριῶν κατὰ τοῦ τρόπου ἐκτελέσεως τῶν ἔργων λέγει, ὅτι ἡ ἀπόφασις διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν «πάρθηκε στὸ βρόντο» μὲ ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν πρὸς διαφήμισιν καὶ κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν. Εἶναι γεγονός, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ ἀρκετὰ διεφήμισε τὸν τότε Ὑπουργὸν Δημοσίων Ἔργων κ. Κωνσταντῖνον Καραμανλῆν, ὁ ὁποῖος ἐπέμενε νὰ γίνῃ τὸ ἔργον. Ἀλλὰ ἡ κομματικὴ ἐκμετάλλευσις ποῦ εὑρίσκεται; Ὁ κ. Κιτσίκης ἐπιμένει εἰς τὴν μελέτην Ραυτοπούλου, τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, λέγων ὅτι εἶναι καλυτέρα καὶ ἀρτιωτέρα πάσης ἄλλης. Κύριοι συνάδελφοι, ἕνα πρόβλημα τεχνικὸν δὲν ἐπιδέχεται μίαν μόνον λύσιν. Ὑπάρχει περίπτωσις ἕνα μεγάλο τεχνικὸν ἔργον νὰ ἐπιδέχεται καὶ μίαν καὶ δύο καὶ τρεῖς καὶ τέσσαρας λύσεις. Ὁ κ. Κιτσίκης καὶ ὁ κ. Ραυτόπουλος καὶ ὁ ἀείμνηστος Σῖνος καὶ οἱ Σουηδοί, οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν, λέγουν ὅτι εἶναι ἡ καλυτέρα. Ὑπῆρξαν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρότεινον τὴν λύσιν ἐκ τῆς Σκυβάλας. Καὶ ὑπῆρξαν ἄλλοι τεχνικοί, οἱ ὁποῖοι εἶπον, ὅτι ἡ καλυτέρα λύσις ἦτο ἡ ἐνδιάμεσος, ἡ ὁποία καὶ ἐξετελέσθη. Ἑπομένως, δὲν πρέπει νὰ λέγῃ ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι, ἡ καλυτέρα λύσις ἦτο τοῦ κ. Ραυτοπούλου, ἡ ὁποία προϋπελογίσθη εἰς 187 ἑκατομ. δραχμὰς καὶ ἡ ὁποία διὰ τῶν συμπληρωματικῶν ἔργων θὰ ἀνήρχετο εἰς τὰ 300 ἑκατ., ὅταν ἡ λύσις τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως προϋπολογισθεῖσα εἰς 121 ἑκατομ. δραχ. ηὐξήθη εἰς 220 ἑκατομ. διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁμιλῶν ὁ κ. Ράλλης. Λέγει ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι διὰ τῆς λύσεως Ραυτοπούλου θὰ ἐδίδοντο 100 ἑκατομ. κυβικὰ ὕδατος πρὸς πόσιν καὶ 150 ἑκατ. κυβικὰ ὕδατος πρὸς ἄρδευσιν. Πρῶτον, ἐξεταστέον ἂν ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος διότι διὰ νὰ ὑπάρξῃ, ὥστε νὰ ἀρδευθοῦν καὶ αἱ παρευβοϊκαὶ γαῖαι, πρέπει νὰ γίνῃ ἡ στεγανοποίησις τῆς λίμνης τῆς Ὑλίκης. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι αὕτη δὲν θὰ ἐπετυγχάνετο, διότι σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῶσιν οὔτε 50 ἑκατομ. κυβικὰ ὕδατος πρὸς ἄρδευσιν τῶν γαιῶν τῆς Κωπαΐδος καὶ τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου. Εἶπεν ἀκόμη, ὅτι, ἦσαν ὅλα τὰ ἔργα προσωρινά. Πιθανὸν ὁ κ. καθηγητὴς νὰ ἐννοῇ τὴν πλήρη λύσιν τοῦ θέματος διὰ τῆς Πάρνηθος. Ἀλλ’ ὅταν, ὡς πιστεύω, μέχρι τοῦ 1972, ὅτε θὰ γίνῃ ὑδροδότησις ἐκ τοῦ Μόρνου ἢ ἄλλοθεν, αὐτὰ μᾶς ἀρκοῦν, ἡ κατασκευὴ εἶναι ἀρτία καὶ ὄχι προσωρινή. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ στεγανοποίησις τῆς λίμνης καὶ παραλλήλως θὰ πρέπει νὰ στραφῶμεν τὸ ταχύτερον εἰς ἐξεύρεσιν ἄλλοθεν ὕδατος ὡς εἶπον ἐκ τοῦ Μόρνου ἢ ἀπὸ τὸν Ἀχελῶον ἢ διὰ τῆς ἀφαλατώσεως τοῦ θαλασσίου ὕδατος. Ὡς δὲ πληροφοροῦμαι ἔχει διατεθῆ ἓν κονδύλιον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου εἰς εἰδικὸν γραφεῖον τοῦ Πολυτεχνείου πρὸς παρακολούθησιν αὐτῆς τῆς περιπτώσεως. Πάντως ἐάν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, καὶ ὡς ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ, τὸ κόστος τοῦ ἔργου ἀνῆλθεν εἰς 220 ἑκατομ. θὰ ἔχωμεν ἐπιβάρυνσιν τοῦ ὕδατος 22 λεπτὰ κατὰ κυβικόν. Καὶ ἰδοὺ διατί: Μέχρι σήμερον ἔχουν ληφθῆ 500 ἑκατ. κυβικὰ καὶ προβλέπονται ὅτι θὰ ληφθῶσιν ἄλλα 500 ἑκατομ. κυβικὰ μέχρι τοῦ 1972. Ἐὰν διαιρέσωμεν τὰ 220 ἑκατ. ὅσον ἐστοίχισαν τὰ ἔργα διὰ τοῦ ἑνὸς δισεκατομμυρίου κυβικῶν ὕδατος, ἔχομεν ἐπιβάρυνσιν 22 λεπτὰ κατὰ κυβικὸν ὕδατος. Οὐδὲν ἔργον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβιβάσῃ αὐτὸ τὸ ποσόν. Τὸ ἔργον ὑπῆρξεν ἀξιόλογον καὶ διὰ τῆς ταχείας τακτοποιήσεως αὐτοῦ ἐσώθησαν ἀπὸ τὴν λειψυδρίαν οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν. Διὰ τὴν Πλατεῖαν Ὁμονοίας δὲν ἔχω νὰ προσθέσω πολλὰ διότι ὁ κ. Ράλλης εἰς τὴν ὁμιλίαν του τῆς παρελθούσης Τρίτης ἀντέκρουσεν ὅλας τὰς κατηγορίας, τὰς ἀνακριβείας τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης. Ἐγὼ θὰ προσθέσω ὀλίγα τινά. Ὁ κ. Κιτσίκης ὡμίλησε περὶ σκίτσων. Οὐδὲ κἂν περὶ προσχεδίων. Θὰ τὸν παρεκάλουν αὔριον νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐκεῖ θὰ ἀντικρύσῃ, ὅπως ἀντίκρυσα καὶ ἐγὼ ἕνα τεράστιον φάκελλον σχεδίων καὶ μελετῶν. Πιθανὸν νὰ ὑπῆρξαν προσχέδια. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ὑπάρχουν τοιαῦτα διὰ νὰ γίνῃ ἡ ὁριστικὴ μελέτη. Εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι τὸ ἔργον προϋπελογίσθη εἰς 6 ἑκατομ. περίπου καὶ ἔφθασεν 67–68 ἑκατ. Τὰ 6 ἑκατ. δὲν ἦτο παρὰ ἡ πρώτη φάσις τοῦ ἔργου τὰ καρὰ γιαπί. Τὸ ἔργον προϋπελογίσθη εἰς 30 ἑκατ. καὶ ἔφθασε μὲ τὰς ἀναγκαιούσας προσθήκας εἰς 52.000.000 δρχ. Θὰ καταθέσω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔργου, ὅπως ἀνεγράφη εἰς τὸ 11ον τεῦχος τῆς «Ἀρχιτεκτονικῆς» τοῦ Σεπτεμβρίου–Ὀκτωβρίου 1958, τὸ ὁποῖον ἐκδίδει ὁ ἀνεψιὸς τοῦ κ. καθηγητοῦ, ὁ κ. Ἀντ. Κιτσίκης, πρᾶγμα ποὺ ἀποδεικνύει ὅτι ὁ κ. καθηγητὴς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀνέγνωσε τὸν προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος λέγει, πῶς ἀρχικῶς προϋπελογίσθη τὸ ἔργον τῆς Ὁμονοίας εἰς 30 ἑκατ. καὶ πῶς μὲ τὰς ἀναγκαίας προσθήκας ἔφθασε 52.100.000 δρχ. Ἡ ἀναγραφὴ ἐγένετο εἰς ἀνύποπτον χρόνον. Αἱ ἐπὶ πλέον δαπάναι μέχρι τῶν 65 ἑκατ. ἀναφέρονται εἰς τὸ κατωτέρω σημείωμα.

§162Ι. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε; Ἐπειδὴ προηγουμένως ἀπευθύνθητε πρὸς τεχνικούς, ὡς τεχνικὸς καὶ ἐγώ, καθὼς καὶ ἐσεῖς, θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ ἀναπτύξω ὡρισμένα βασικὰ τεχνικὰ ζητήματα. Εἴπατε ὅτι ὑπάρχουν κατὰ τὴν ἐκπόνησιν τῶν μελετῶν σημεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ὁ μελετητής. Τοῦτο μέχρις ἑνὸς σημείου εἶναι δυνατόν. Εἶναι ἐπίσης γεγονός, ὅτι εἰς τὸ ἐξωτερικόν, οἱ μεγάλοι οἶκοι, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν μελέτας διὰ μεγάλα ἔργα, δὲν δέχονται ὑπέρβασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πέραν τοῦ 8% οὔτε πρὸς τὰ ἄνω οὔτε πρὸς τὰ κάτω. Ἐξαίρεσιν ἀπετέλεσεν ἓν ἔργον εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὅπου ἡ ὑπέρβασις ἔφθασεν εἰς 40%. Τὸ σύνολον ὅμως τῶν οἴκων τοῦ Ἐξωτερικοῦ δὲν δέχεται ὑπέρβασιν, ὡς εἶπον, πέραν τοῦ 8%. Δέχομαι, ὅτι, εἰς τὴν Ἑλλάδα δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ηὐξημένον ὕψος. Δὲν δέχομαι ὅμως, ὅτι διὰ τὰ ἔργα τῆς Ὁμονοίας παρετηρήθησαν ὑπερβάσεις, διότι ὁ μελετητὴς δὲν ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ ποῦ περνᾶνε τὰ καλώδια ἢ οἱ ἀποχετευτικοὶ χῶροι. Οὕτω λέγοντες, νομίζω, ὅτι δημιουργεῖτε σεῖς ἐσφαλμένας ἐντυπώσεις. Γνωρίζετε καλῶς, ὅτι οἱ ὑπόλοιποι ἀγωγοὶ εὑρίσκονται εἰς σχέδια καὶ ὁ μελετητὴς γνωρίζει ποῦ κεῖνται. Ἓν ἄλλο θέμα....

§163Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς ἐπέτρεψα μίαν διακοπήν, ἀλλ’ ὄχι ὁμιλίαν. Διότι θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ ὁμιλήσω εἰς ὅσα λέτε, διακόπτων τὴν κυρίαν μου ὁμιλίαν.

§164Ι. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ δὲν εἰσῆλθα εἰς λεπτομερείας. Τὸ τελευταῖον θέμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅταν μελετᾶται ἡ κατασκευὴ ἑνὸς μεγάλου ἐργοστασίου ἐπὶ παραδείγματι, εἶναι δεδομένον ὅτι κατὰ τὴν μελέτην λαμβάνεται μέριμνα πιθανῆς ἐπεκτάσεως. Γίνεται ἓν ἐργοστάσιον, ἀσφαλῶς θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν μελέτην καὶ ἡ βασικὴ ἐπέκτασις τούτου. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ὡς τεχνικὸς νὰ δεχθῶ, ὅτι ὑπάρχει πιθανότης νὰ ἐκκινήσω μὲ μελέτην ἔργου 6 ἑκατομμ. δραχμῶν καὶ νὰ φθάσω 100 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§165Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω διὰ νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν συνάδελφον κ. Χαραλαμπόπουλον. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικὴν δὲν ἐπιτρέπεται ὑπέρβασις εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων πέραν τοῦ 8%. Αὐτὸ ὡς θεωρία εἶναι σωστόν, ἀλλὰ εἰς τὴν πρᾶξιν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀκόμη, ἡ ὁποία φημίζεται διὰ τὴν τελειότητα ἐκτελέσεως τῶν τεχνικῶν ἔργων, γίνονται πολλὰς φορὰς ὑπερβάσεις. Ἐκ τοῦ περιοδικοῦ «Φόρτσεν», σᾶς ἀναγινώσκω ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Ἀεροδρομίου Ντάλλες, αἱ προϋπολογισθεῖσαι δαπάναι τῶν 50.000.000, ἔφθασαν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 170.000.000 δολλαρίων.

§166Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἀναγινώσκων ἐν συνεχείᾳ, αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω, θὰ ἀποδείξω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι σωστὸ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Χαραλαμπόπουλος. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἰς τὰ ὑπόγεια δίκτυα ὑπάρχει μία ἀναρχία, μία ζούγκλα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντλήσῃ κανεὶς στοιχεῖα τῶν ὑπογείων δικτύων, ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι πολλάκις καὶ ἀρνοῦνται τὴν παροχὴν στοιχείων. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἔκθεσιν τῶν ἀρχιτεκτόνων Κοκκολιάδη καὶ Μπογδάνου, ὑπηρετούντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑφυπουργείου Οἰκισμοῦ καὶ θεωρουμένων ὡς ἀνηκόντων εἰς τὴν πρώτην σειρὰν τῶν ἀρχιτεκτόνων τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν εἰς τὴν Βιέννην διὰ νὰ μελετήσουν παρεμφερὲς ἔργον ὡς τὸ τῆς Ὁμονοίας. Λέγει, λοιπόν, ἡ ἔκθεσις: «Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων. Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 987)29.11.57 τηλεγραφικῆς ἡμετέρας διαταγῆς «... (ἀναγινώσκει)...».

ΑΝΑΦΟΡΑ

Ἀρχιτεκτόνων Σ. Κοκκολιάδη καὶ Γ. Μπογδάνου παρὰ τῇ

Ε2)2.

Πρὸς Τὸν κ. Ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων. Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 987)29.11.57 τηλεγραφικῆς ὑμετέρας Δ)γῆς ἀφορώσης τὴν ἐξακρίβωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀπολογισμοῦ δαπάνης κατασκευῆς τῆς ὑπογείου διαβάσεως πλατείας Ὄπερας Βιέννης, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρωμεν τὰ ἀκόλουθα: Κατόπιν ἐνεργειῶν μας ἤλθομεν εἰς ἐπαφὴν μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου Βιέννης καὶ εἰδικώτερον μετὰ τῶν κ.κ. BAURAT WUERGER (Γραφεῖον MA 32) καὶ OBEGBAURAT KOLLER (Γραφεῖον MA 28) τῇ εὐγενῇ βοηθείᾳ τοῦ Τεχνικοῦ Δ)ντοῦ τῆς Ἑταιρείας «CA-LIQUA» K. PROKESCH. Παραλλήλως ἡ Βασιλικὴ Πρεσβεία τῆς Βιέννης ἐπισημοποίησε τὰς ἐνεργείας μας κατόπιν παρακλήσεως τῶν ἀνωτέρω κυρίων. Οὕτω αἱ ἐρωτήσεις μας καὶ αἱ ἀπαντήσεις ἔχουν ὡς ἑξῆς: 1) Ποῖον τὸ ὕψος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ συνολικοῦ ἔργου (ἤτοι διευθετήσεως ὑφισταμένων ὑπογείων ἀγωγῶν κατασκευῶν αὐτοῦ τούτου τοῦ ἔργου τῶν ἀρχιτεκτονικῶν διαμορφώσεων καὶ πάσης φύσεως ἐγκαταστάσεων); Ἀπάντησις: Ἡ διευθέτησις τῶν ὑπογείων ὑφισταμένων ἀγωγῶν γενομένη πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς κατασκευῆς τοῦ κυρίως ἔργου θεωρεῖται ὡς μὴ ἀποτελοῦσα ἀντικείμενον τοῦ ὑπ’ ὄψιν ἔργου τὸ δὲ ὕψος τῆς δαπάνης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν δεδομένου ὅτι τὰ ἔργα ἐγένοντο παρὰ διαφόρων ἁρμοδίων Ὑπηρεσιῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ κυρίως ἔργον δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν προϋπολογισμὸν εἰμὴ μόνον διὰ τὰς οἰκοδομικὰς ἐργασίας (καρὰ γιαπί), αἵτινες δὲν ἀπέστησαν οὐδόλως τῶν σχεδίων καὶ αἵτινες παρ’ ὅλα αὐτὰ ὑπερέβησαν κατὰ 15% τὸν προϋπολογισμόν. Διὰ τὰς ὑπολοίπους ἀρχιτεκτονικὰς ἐργασίας καὶ τὰς ἐγκαταστάσεις γενικῶς δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν στοιχεῖα προμετρήσεως, διότι τὸ ἐκτελεσθὲν ἔργον οὐδεμίαν σχέσιν εἶχε πρὸς τὸ προγραμματισθέν. Πάντως φαίνεται, ὅτι ἡ τελικῶς πραγματοποιηθεῖσα δαπάνη ὑπερέβη τὰ ἀρχικῶς προβλεφθέντα κατὰ 100%. 2) Ποῖον τὸ προγραμματισθὲν κόστος τοῦ συνολικοῦ ἔργου πλὴν τῶν ὑπογείων ἐγκαταστάσεων καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν πεζοδρομίων καὶ ὁδοστρωμάτων; Ἀπάντησις: 1) Δαπάνη συνολικοῦ ἔργου 23.500.000 σελ., ἤτοι 27.000.000 δρχ. ἐξ ὧν τὸ ποσὸν τῶν 6.000.000 σελ., ἤτοι 6.660.000 δρχ. ἐδαπανήθη διὰ τὰ οἰκοδομικὰ (καρὰ γιαπί). Σημείωσις: Ἔργον Βιέννης Μ3 8.400, Πλ. Ὁμονοίας Μ3 15.400, ἤτοι 1: 1.83. Κατόπιν συζητήσεως ἐν συνεχείᾳ ἐπὶ τῶν ὡς ἄνω μετὰ τοῦ Τεχνικοῦ Διευθυντοῦ κ. PROKESCH οὗτος ἐμφαντικῶς ἐτόνισεν, ὅτι διὰ πᾶν πρωτότυπον ἔργον ἐν Βιέννῃ κατὰ κανόνα παρουσιάζεται ὑπέρβασις κυμαινομένη μεταξὺ 90– 100% ἐνίοτε δὲ φθάνει τὰ 150% ἐπὶ δὲ τῶν τυποποιημένων καὶ συνήθων ἔργων ἡ ὑπέρβασις φθάνει τὰ 50– 60%. Ἐν συνεχείᾳ ὁ Δῆμος Βιέννης διὰ τῆς Βασ. Πρεσβείας μᾶς παρεκάλεσεν ὅπως μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν πλατείας Ὁμονοίας, τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων γνωρίσῃ καὶ πρὸς αὐτοὺς τὸ συνολικὸν κόστος ὅλου τοῦ ἔργου τῆς Πλατείας Ὁμονοίας ἵνα καὶ αὐτοὶ συγκρίνωσι τὸ κόστος τῶν δύο παρομοίων ἔργων.

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Ἀπαιτουμένης δαπάνης κατασκευῆς ὁλοκλήρου τοῦ ἔργου τῆς Πλατείας Ὁμονοίας.

Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Σεπτεμβρίου 1957 Ὁ Προϊστάμενος

τοῦ Τμήματος Μελετῶν

Π. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΡΓΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ

Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ὀκτωβρίου 1958 Ὁ Προϊστάμενος

τοῦ Τμήματος Μελετῶν Μεγάλων Πόλεων

Π. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ

§167Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἔκθεσις ὑφισταμένων τοῦ κ. Βασιλειάδη. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας).

§168Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς εἶπα, ὅτι πρόκειται περὶ ἀρχιτεκτόνων περιωπῆς. Εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ψεύδωνται; (Ἀναγινώσκων ἐκ τῆς ἐκθέσεως)...... πάντως φαίνεται ὅτι τελικῶς ἡ πραγματοποιηθεῖσα δαπάνη ὑπερέβη τὰ ἀρχικῶς προβλεφθέντα 100%. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀναφορὰ ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τῶν δύο ἐντιμοτάτων καὶ ἱκανωτάτων ἀρχιτεκτόνων. Διαπιστοῦται λοιπόν, ὅτι καὶ εἰς τὴν Βιέννην ὑπάρχει ὑπέρβασις τῆς προϋπολογισθείσης δαπάνης κατὰ 100%, εἰς ἔργον παρεμφερὲς τῆς Ὁμονοίας.

§169Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Πότε ἐγένετο ἡ ἔκθεσις;

§170Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Σᾶς εἶπον, κ. συνάδελφε, τὸ 1957. Ἄλλωστε, ἀνέφερα, ὅτι τοῦτο ἀναγράφεται καὶ εἰς τὸ περιοδικὸν «Ἀρχιτεκτονική», ἐκδιδόμενον παρὰ τοῦ ἀνεψιοῦ τοῦ κ. Κιτσίκη, ἐγράφη δὲ εἰς χρόνον ἀνύποπτον, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζουν, ὅτι θὰ ἤρχετο μετὰ τόσα ἔτη ἡ ΕΔΑ νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν. Εἶπεν, ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι τὸ ἔργον ἀπεδείχθη ἀνόητον καὶ ἄσκοπον, ἀναφερόμενος εἰς τὸ ἔργον τῆς Ὁμονοίας. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἄρθρον δημοσιευθὲν εἰς τὸ περιοδικὸν «Σοβιετικὴ Ἀρχιτεκτονική», τεῦχος 16)64, ὑπογραφόμενον ὑπὸ ἑνὸς Ρζιάνιν. Τὸ ἄρθρον ἔχει τὸν τίτλον «Μερικὰ θέματα τῆς ἐξελίξεως τῆς σύγχρονης Ἑλλάδος». Μεταξὺ τῶν μεγάλων πολεοδομικῶν μέτρων, ποὺ λαμβάνονται διὰ τὰς Ἀθήνας, ἀξίζει προσοχῆς ἡ ἀνοικοδόμησις τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας, (τὰ ἔργα ἤρχισαν τὸ 1957). Αὕτη εὑρισκομένη εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως, ὅπου καταλήγουν μεγάλαι ἀρτηρίαι καὶ ὁλόκληρος σειρὰ δευτερευούσης σημασίας δρόμων, εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ πολυπλοκώτερους πολεοδομικοὺς καὶ κυκλοφοριακοὺς κόμβους τῆς Πρωτευούσης. Περιμετρικὰ εἶναι χαωδῶς ἀνοικοδομημένη ἀπὸ κτίρια διαφόρων διαστάσεων καὶ ρυθμῶν. Οἱ ἀρχιτέκτονες καὶ μηχανικοὶ (ἀρχιτέκτονες Π. Βασιλειάδης, Α. Σπανὸς καὶ Σ. Κοκκολιάδης) ἐδημιούργησαν κάτω ἀπὸ τὴν πλατεῖα ὁλόκληρη σειρὰ διαστάσεων, αἰθουσῶν καὶ ἄλλων χώρων. Ἐδῶ εἶναι ἐγκατεστημένα Ταχυδρομεῖον, Τηλεγραφεῖον, Τουριστικὸν Γραφεῖον, Καταστήματα, Περίπτερα. Ὅλα αὐτὰ ἐπικοινωνοῦν μὲ κινητὰς κλίμακας μὲ τὴν ἐπιφάνειαν καὶ μὲ τὸν ὑπόγειον σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἐγκατεστημένον ἕνα ὄροφον πιὸ κάτω. Αὐταὶ αἱ ὑπόγειοι διαβάσεις καὶ αἴθουσαι εἶναι βολικαί, αὐστηραί, ὡς πρὸς τὰ σχήματα, ὡραῖα χρωματισμέναι καὶ φωτισμέναι. Ἐκφραστικαὶ εἶναι αἱ σειραὶ κολωνῶν εὐρυνόμεναι πρὸς τὰ ἐπάνω, ἐπενδεδυμέναι μὲ καφὲ–κόκκινο στιλβωμένο γρανίτη, αὐταὶ αἱ κολῶναι ὑποβαστάζουν τὴν λευκὴν ἐπίπεδον, ἀπὸ σιδηρομπετὸν ὀροφήν, στὴν ὁποίαν ρυθμικὰ εἶναι ἐνσωματωμένα φωτιστικὰ σώματα εἰς πλαίσια ἀπὸ νίκελ. Κατὰ μῆκος τῶν διαβάσεων εἶναι τοποθετημένα καταστήματα, περίπτερα μὲ κρυστάλλινες προθῆκες. Σὲ κάθε πλευρὰ τῆς ὑπογείου πλατείας ὑπάρχουν ἀπὸ δύο κυλιόμενες σκάλες, πρωτότυπα χρωματισμένες, ὥστε τὸ χρῶμα τους νὰ χρησιμεύῃ σὰν ὁδηγὸς τῆς κατευθύνσεως. Στὸ σύνολό του, οἱ ἀρχιτέκτονες ἔλυσαν τὸ πρόβλημα ὄχι μόνον ὀρθὰ ἀπὸ τὴν ἄποψι τοῦ σκοποῦ καὶ τῆς τεχνικῆς, ἀλλὰ τὸ διετύπωσαν ἁπλᾶ, αἰσθητικά. Δημιούργησαν κάτω ἀπὸ τὴν γῆ μία ὡραία ἀρχιτεκτονικὴ ἔκταση, ἡ ὁποία εἶναι σὰν προέκταση τῆς Πλατείας. Αὐτὴ τὴ στιγμὴ συνεχίζεται ἡ ἐργασία διὰ τὴν διαμόρφωση αὐτῆς ταύτης τῆς πλατείας. Στὸ κέντρον της κατασκευάζεται μνημειώδης πίδαξ, μὲ διασταυρούμενη κατὰ ὀξεῖα γωνία ροὴ ὑδάτων. Ὑπάρχει ἐπεξεργασμένη μελέτη ἀνοικοδομήσεως τοῦ πέριξ τῆς πλατείας χώρου μὲ ὀκταώροφα καὶ δεκαώροφα κτίρια. Ἀνακατασκευάζονται καὶ ἄλλες πλατεῖες καὶ λεωφόροι τῶν Ἀθηνῶν.

§171Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ποῦ ἐκδίδεται τὸ περιοδικὸν αὐτό, κ. συνάδελφε;

§172Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν καὶ εἶναι κρατικὸν περιοδικόν. Λέγει, λοιπόν, τὸ ἄρθρον «μεταξὺ τῶν μεγάλων πολεοδομικῶν μέτρων, ποὺ λαμβάνονται διὰ τὰς Ἀθήνας «...(ἀναγινώσκει)...». Κατετέθη, παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ. Αὐτά, λοιπόν, ἔγραφε τὸ Σοβιετικὸν περιοδικὸν «Ἀρχιτεκτονική». Ὁ κ. Κιτσίκης, ὁμιλῶν, ἐπετέθη κατὰ τοῦ ἀρχιτέκτονος καὶ διευθυντοῦ τῆς Πολεοδομίας κ. Βασιλειάδη. Δὲν προτίθεμαι νὰ γίνω συνήγορος τοῦ κ. Βασιλειάδη, μὲ τὸν ὁποῖον, ἴσως, εἶμαι καὶ ὁ μόνος Ὑπουργὸς — δὲν γνωρίζω ἐὰν συνέβη τοῦτο καὶ μὲ τὸν κ. Κεφαλογιάννην — ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε καὶ πολὺ ἀγαθὰς σχέσεις μαζί του, ἀναγκασθεὶς νὰ τοῦ ἐπιβάλω δύο φορὰς ποινὴν 1000δράχμου προστίμου. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 630)403)3.10.62 ἐπεβλήθη εἰς τὸν διευθυντὴν Πολεοδομίας πρόστιμον 1.000 δραχμῶν, διότι ἀνεχώρησεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἄνευ ἀδείας, καὶ δι’ ὀκτὼ ἡμέρας. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 201)18.12.62 ἐπεβλήθη εἰς τὸν ὡς ἄνω πρόστιμον 1.000 δραχμῶν, διότι ἐπέδειξεν ἀμέλειαν εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ὁδῶν προσπελάσεως τῆς νέας λαχαναγορᾶς, Τὸ γεγονὸς αὐτό, ἐλπίζω, νὰ σᾶς πείσῃ, ὅτι αἱ σχέσεις μου μετ’ αὐτοῦ, δὲν ἦσαν ἀγαθαί.

§173Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Φυσικά. Σεῖς εἶσθε ἔντιμος.

§174Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Εὐχαριστῶ. Ἀπὸ τοῦ σημείου, ὅμως, αὐτοῦ, κ.κ. συνάδελφοι, μέχρι τοῦ σημείου νὰ λέγωνται ἀνακρίβειαι διὰ τὸν κ. Βασιλειάδην, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις. Εἶπεν, ὁ κ. Κιτσίκης, ἢ μᾶλλον ἀνέγνωσε τί ἀνεγράφετο εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι δηλ. ἐγένοντο παραχωρήσεις διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ξενοδοχείου Χίλτον. Πράγματι, ὁ χῶρος ὁ προοριζόμενος διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ πνευματικοῦ κέντρου, περιλαμβάνων ἀρχικῶς καὶ τὸ οἰκόπεδον τοῦ Χίλτον, περιωρίσθη. Τὸ οἰκόπεδον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀνῆκε εἰς τὰ ΤΕΘΑ, ἐπωλήθη εἰς τὴν ἑταιρείαν Χίλτον καὶ δὲν παρεχωρήθη. Τὸ ὕψος δὲν ἐδόθη εἰς τὸν βρόντον. Οὔτε ὑπάρχει καμμία παρανομία εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Τὸ ὕψος ἐδόθη βάσει τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου 3275)55 ἄρθρον 4, παράγρ. 3, ὁ ὁποῖος ἐξαιρεῖ τὰ ξενοδοχεῖα, τὰ νοσοκομεῖα, τὰ ἐκπαιδευτήρια καὶ ἄλλα γενικῆς μορφῆς κτίρια καὶ διὰ τὸ ὁποῖα ἐπιτρέπει νὰ γίνεται ὡρισμένη παρέκκλισις. Ἐπὶ πλέον, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην Διευθυντὴς τῆς Πολεοδομίας, δὲν ἦτο ὁ κ. Βασιλειάδης, ὁ ὁποῖος ἦτο ὑφιστάμενος, ἀλλὰ ὁ κ. Α. Σπανός, ὁ ὁποῖος διηύθυνε τότε τὴν Διεύθυνσιν τῆς Πολεοδομίας. Τὸ κτίριον τοῦ ξενοδοχείου Χίλτον ἀνηγέρθη βάσει τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἀνέφερα, ἐπὶ οἰκοπέδου, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκμετάλλευσις εἶναι κατὰ 30% μικροτέρα τῆς ἐπιτρεπομένης διὰ ἀνέγερσιν τοιαύτης μορφῆς κτιρίων.

§175Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὸ καταλαμβανόμενον ὑπὸ τοῦ κτιρίου ἐμβαδόν.

§176Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ἐπεκταθῇ εἰς μεγαλυτέραν ἔκτασιν τὸ κτίριον, δὲν ἐπεξετάθη, ὅμως, ἀλλὰ ἔμεινεν μειωμένον καὶ ἐδόθη τὸ ὕψος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δίδεται βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον προανέφερα. Ἀλλά, τὸ ὕψος δὲν εἶναι ὅσον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κιτσίκης, καὶ οὔτε εἶναι τὸ μόνον κτίσμα ἐν Ἀθήναις, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ μεγαλύτερον ὕψος, διότι τὸ μεγαλύτερον ὕψος ἔχει τὸ κτίριον τοῦ ΟΤΕ, τοῦ ὁποίου τὴν μελέτην ἐξεπόνησεν ὁ καθηγητὴς κ. Κ. Κιτσίκης. Τὸ ὕψος τοῦ κτιρίου τοῦ ΟΤΕ εἶναι 65 μέτρα, ἔναντι 38 μέτρων τοῦ ὕψους τοῦ ξενοδοχείου Χίλτον ἐπὶ τῆς λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας καὶ 44 ἐπὶ τῆς λεωφόρου Ἰλισσοῦ. Ὁ κ. Κιτσίκης ἀνέφερεν, ὅτι ἡ οἰκοδομικὴ γραμμὴ ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὴν πρασιάν. Δὲν ἐπεξετάθη, αὐτὸ τὸ γνωρίζω καλῶς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἑνὸς ὑποστηλώματος, τὸ ὁποῖον ἐν τέλει παρελείφθη. Καὶ διὰ τὸ Ἀμαλιεῖον ἔχει ἐσφαλμένας πληροφορίας ὁ συνάδελφος κ. Κιτσίκης. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι δὲν παριστάνω τὸν συνήγορον τοῦ κ. Βασιλειάδη, ἀλλὰ ἐπιθυμῶ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἀλήθεια. Τὸ ὕψος τοῦ οἰκοδομικοῦ τετραγώνου ὅπου εἶναι τὸ Ἀμαλιεῖον ὀρφανοτροφεῖον, μεταξὺ τῶν ὁδῶν Ἡρώδου Ἀττικοῦ, Λυκείου, Στησιχώρου καὶ Βασιλέως Γεωργίου Αʹ (Διοχάρους) ἦτο καθωρισμένον διὰ τοῦ Διατάγματος ἀπὸ 14.5.34 εἰς 21 μέτρα καὶ ὄχι εἰς 18 καὶ 14 ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Κιτσίκης. Διὰ τοῦ διατάγματος δὲ τῆς 19.5.48 καθωρίσθη εἰς 23%, διότι τὸ διάταγμα ἔδωσε μίαν αὔξησιν ὕψους ἐπὶ προσόψεως 5% καὶ εἰς τὰς ὑπολοίπους πλευρὰς 10%. Δηλαδὴ ἀπὸ 21 ἔγινεν 23,10 μ. Ὅταν ἔγινε τὸ διάταγμα τῆς 30.8.55, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη βάσει τοῦ Νόμου τὸν ὁποῖον προηγουμένως ἀνέφερα 3227)55, ὅστις εἰς τὸ ἄρθρον 9 προέβλεπε τὴν ἔκδοσιν ἐφ’ ἅπαξ διατάγματος διὰ νὰ μὴ ὀχλῆται συνεχῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δι’ αὔξησιν τῶν ὑψῶν, ὅταν ἐξεδόθη, λέγω, τὸ διάταγμα, καθωρίσθη τὸ ὕψος εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν, εἰς 23 μέτρα. Τὸ Ἀμαλιεῖον ἐπωλήθη τὸ 1957, τὸ διάταγμα καθώρισεν ὁριστικῶς τοὺς τομεῖς ὑψῶν. Ἔκτοτε, δὲν ἔχουν μεταβληθῆ τὰ ὕψη εἰς τοὺς τομεῖς τῶν Ἀθηνῶν. Τὸ διάταγμα, ὡς εἶπον, ἐξεδόθη τὸ 1955. Τὸ Ἀμαλιεῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἐπωλήθη τὸ 1957, πῶς εἶναι δυνατὸν μετὰ δύο ἔτη, ὅτε δὲν ἐγένετο καμμία αὐξομείωσις τοῦ ὕψους, νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ὅτι τὸ ἠγόρασαν κατὰ τὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ μειωθῇ τὸ ὕψος, τὸ ἐπῆραν εἰς χαμηλὴν τιμὴν καὶ ὅταν τὸ ἠγόρασαν, τότε τὸ ὕψος ηὐξήθη εἰς τὰ 24 μέτρα;

§177Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Τερατώδεις ἀπόψεις.

§178Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται. Πάντως, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κιτσίκης, δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς καὶ ὅτι παρεπλανήθη ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι πράγματι ἐγένετο συζήτησις περὶ ὕψους 12 καὶ 14 ἀλλὰ ὄχι διὰ τὸ τετράγωνον αὐτό, ἀλλὰ διὰ τὸ τετράγωνον, τὸ εὑρισκόμενον μεταξὺ τῶν ἀνακτόρων καὶ τῆς πλατείας Σταδίου, ἤτοι διὰ τὸ τετράγωνον μεταξὺ τῶν ὁδῶν Ἡρώδου Ἀττικοῦ, Ἀραβαντινοῦ καὶ λεωφόρου Β. Κωνσταντίνου, ὅπου εἶχε καθορισθῆ διὰ τοῦ διατάγματος τῆς 8.8.1937 ὕψος 12 μέτρων, διὰ τοῦ διατάγματος τῆς 2.12.1954 ὕψος 14 μέτρων καὶ διετηρήθη μὲ τὸ διάταγμα τῆς 30.8.55 εἰς τὰ 14 μέτρα.

§179Ε. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ. Τοιαῦται ἀνακρίβειαι λεγόμεναι ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος τῆς Βουλῆς, καὶ ἐκ μέρους ἑνὸς ἐπιστήμονος, μοῦ προκαλοῦν κατάπληξιν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ διαβάσῃ ὁ κ. καθηγητής, διὰ νὰ μὴ βεβαιώνῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τοιαύτας ἀνακριβείας.

§180Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἦσαν τῆς αὐτῆς ζώνης;

§181Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Αἱ Ἀθῆναι, ὅπως ἠξεύρετε, διαιροῦνται εἰς διαφόρους τομεῖς. Δι’ ἕκαστον τομέα ὑπάρχει ὕψος καθωρισμένον. Πρὸ τοῦ ἔτους 1955, ὑπῆρχον μὲν οἱ τομεῖς, ἀλλὰ ἐγίνετο μία αὐξομείωσις τῶν ὑψῶν εἰς πολὺ μικρὰν ἔκτασιν, ὅτε ἠνωχλεῖτο πολὺ ἡ ὑπηρεσία. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων...

§182Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κατὰ παρέκκλισιν.

§183Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κατὰ παρέκκλισιν. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ καὶ αὐτὸς καὶ αἱ ὑπηρεσίαι του ἐκ τῆς ὀχλήσεως τῶν διαφόρων οἰκοπεδούχων, ζητούντων μεγάλα ὕψη, κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλὴν ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, ψηφισθὲν, ἔγινε ὁ Νόμος 3227 τοῦ 1955, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἄρθρον 9...

§184Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ἦτο ὁ Ὑπουργὸς, ὁ ἐκδώσας τὸ διάταγμα αὐτό;

§185Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἦτο ὁ κ. Κ. Καραμανλῆς. Λέγω, λοιπόν, ὅτι τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νόμου αὐτοῦ, προέβλεπε τὴν ἔκδοσιν ἐφ’ ἅπαξ διατάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ καθώριζεν ὁριστικῶς τὰ ὕψη τῶν τομέων. Πράγματι, ἐξεδόθη βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ τὸ Β.Δ. τῆς 30.8.55 (ΦΕΚ 249)Αʹ), τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ ἰσχῦον ἐπὶ μίαν 10ετίαν καὶ ἑπομένως, ἀπὸ τὸ 1955 μέχρι σήμερον, δὲν ἐπῆλθε καμμία μεταβολὴ εἰς τὰ καθωρισμένα διὰ τοῦ διατάγματος ὕψη. Ἑπομένως, τὸ οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη τὸ 1957, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπωλήθη ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν αὐξήσεως τοῦ ὕψους του;

§186Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Κατόπιν ὅλων αὐτῶν, λέγετε, ὅτι ἐπλανήθη ὁ κ. καθηγητής; Μὲ καταπλήσσει τὸ λεγόμενον.

§187Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω. Τὸ ἀποδίδω εἰς πλάνην ἢ εἰς κακὰς πληροφορίας.

§188Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ παραπλανηθῇ, πολὺ δὲ περισσότερον ὁ κ. καθηγητής.

§189Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἐν συνεχείᾳ, ἀναφέρω, ὅτι ἐξεδόθη, μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος τοῦ 1955, τὸ Β.Δ. τῆς 26.7.1959 (ΦΕΚ 167)Αʹ), εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ὁποίου ἀναφέρεται, ὅτι κατόπιν προτάσεως τῆς ὑπηρεσίας καὶ κατόπιν ἀφέσεως ἐπαρκοῦς χώρου, εἶναι δυνατόν, εἰς κτίρια, «...(ἀναγινώσκει)...». Ἐπίσης, διὰ Β.Δ. τῆς 28.9.62 ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, περιελήφθη, κατόπιν παρακλήσεως τοῦ κ. Κιτσίκη, διάταξις διὰ τῆς ὁποίας ἐδόθη ὕψος εἰς τὴν Σοβιετικὴν Πρεσβείαν. Δὲν συμπεριέλαβα μόνον εἰς τὴν διάταξιν τὴν Σοβιετικὴν Πρεσβείαν, ἀλλὰ ἔδωσα ὕψος καὶ διὰ τὰς ἄλλας Πρεσβείας, ἐφ’ ὅσον κατεῖχον ἰδιόκτητον οἰκόπεδον.

§190Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ ὕψος τῆς Σοβιετικῆς Πρεσβείας, χαρακτηρίζεται ὡς σκάνδαλον ἀπὸ τὴν Ἀριστεράν;

§191Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κριθῇ ὡς σκάνδαλον. Ὁ κ. Κιτσίκης, ἀνέφερε καὶ τὴν λαχαναγοράν. Ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, εἶπον, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἀνέθεσεν εἰς τὸν κ. Βασιλειάδην τὴν μελέτην τῆς νέας λαχαναγορᾶς, ὑπογραφείσης πρὸς τοῦτο σχετικῆς συμβάσεως. Καὶ ἀνέθεσεν εἰς τὸν κ. Βασιλειάδην, ὁ ὁποῖος διεμόρφωσε Τεχνικὸν Γραφεῖον μὲ πλήρη ἐξοπλισμόν, ἀποτελούμενον ἀπὸ τεχνικοὺς ὅλων τῶν κλάδων, ἀρχιτέκτονας, πολιτικοὺς μηχανικούς, ἠλεκτρολόγους μηχανολόγους, σχεδιαστὰς καὶ λοιποὺς τεχνικούς. Ὁ κ. Βασιλειάδης μετέβη καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ ἀποκομίσῃ περισσότερα τεχνικὰ στοιχεῖα, ὥστε νὰ ἐκπονήσῃ καθ’ ὅλα ἀρτίαν τεχνικὴν μελέτην, διὰ τὴν λαχαναγοράν. Τὸ «Βῆμα», εἰς τὰς 6 Ἀπριλίου τοῦ 1961 ἐδημοσίευσε τὴν μακέτταν τῆς ἀγορᾶς καὶ ἀνέγραφε διὰ τὰ 100 ἑκατομμύρια ποὺ ἐδόθησαν ἐκ μέρους τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἐρωτοῦσε, ποῖος ἐξεπόνησε τὴν μακέτταν. Εἰς ἔκθεσίν του ὁ Ἀμερικανὸς λογιστής, ἡ ὁποία παρεδόθη εἰς τὸν τότε ἀναπληρωτὴν τοῦ Συντονισμοῦ κ. Α. Παπανδρέου καὶ ἡ ὁποία ἔκθεσις ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀνέφερεν, ὅτι διὰ τὸ ἔργον τῆς λαχαναγορᾶς, ἔγινε ὑπέρβασις 300% ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν μελέτην. Ἡ ἀρχικὴ μελέτη τοῦ ἔργου τῆς λαχαναγορᾶς, εἶχε προϋπολογισθῆ εἰς 199 ἑκατομμύρια δρχ., πλὴν τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ψυγείων. Ἀρξαμένου τοῦ ἔργου καὶ διὰ τὴν συμπλήρωσιν ὡρισμένων, ἐπὶ πλέον, προσθηκῶν εἰς τὸ ἔργον τῆς λαχαναγορᾶς, τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 154184)11153) 30. 8.60 ἐγγράφου του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ἐζήτει τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης ἀπὸ 199 ἑκατομμύρια, εἰς 211 ἑκατομμύρια, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ψυγείων, δαπάνης 15 ἑκατομμ. καὶ ὄγκου 3.000 μ3. Κατόπιν, ὅμως, νεωτέρων στοιχείων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον ξένοι τεχνικοί, μετακληθέντες ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀπεφασίσθη ἡ ἐγκατάστασις ψυγείων 20 χιλιάδων κυβικῶν μέτρων. Διὰ τὴν ἐγκατάστασιν αὐτῶν τῶν ψυγείων καὶ κατόπιν τούτου τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, πάλιν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 226) 148)13456)25.11.60 ἐγγράφου του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ἐζήτει τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης εἰς 239.500.000 δρχ. Ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἡ ὑπέρβασις οὐδέποτε ἀνῆλθεν εἰς τὰ 300%, ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. Κιτσίκης, ἀλλὰ εἰς 0%, διότι τὸ ἔργον δὲν ὑπερέβη τὸ ποσὸν τῶν 240.000.000 δραχμῶν.

§192Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ δώσετε μίαν πληροφορίαν; Διενηργήθη δημοπρασία;

§193Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Βεβαίως. Διενηργήθησαν δημοπρασίαι κατὰ τμήματα ἔργου. Πρώτη δημοπρασία ἔγινε διὰ τὰ χωματουργικὰ ἔργα καὶ διὰ τὰς ἀποχετεύσεις. Ἐν συνεχείᾳ, ἐδημοπρατήθησαν τὰ κτίρια. Τὸ ἔργον ἀνέλαβεν ἡ ἑταιρεία «Δομήτωρ Α.Ε.», ἡ ὁποία ἔχει πτυχίον 5ης τάξεως καὶ ἡ ὁποία συνειργάσθη μὲ ἄλλην τεχνικὴν ἑταιρείαν, Παπαδοπούλου–Παρασκευοπούλου–Παπαθανασοπούλου, ἔχουσα, ἐπίσης, καὶ αὐτὴ πτυχίον 5ης τάξεως. Λέγει ὁ Ἀμερικανός, ὅτι ἀνετέθη τὸ ἔργον εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀκατάλληλοι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς τοιούτου ἔργου. Πῶς, ὅμως, οἱ ἀναλαβόντες τὸ ἔργον, ἦσαν ἀκατάλληλοι, ἀφοῦ ἔχουν λάβει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, πτυχίον 5ης τάξεως, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ ἀνώτατον πτυχίον ποὺ δίδει τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό. Ἐκτὸς τούτου, ἡ δευτέρα αὕτη ἑταιρεία ἀναλαμβάνει ἔργα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὡς οἰκισμοὺς εἰς Λίβανον. Τέλος, ὁ Ἀμερικανὸς λογιστὴς λέγει, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ ἔργου δὲν ἐπετεύχθη, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ λαχαναγορὰ λειτουργεῖ. Ἔρχομαι, κ.κ. συνάδελφοι, εἰς τὰ ἀρδευτικὰ φράγματα. Εἶπον καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὅταν κατὰ τὸ 1950 ἡ τότε Κυβέρνησις, ὑπουργοῦντος ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀπεφάσισε τὴν ἐκτέλεσιν ἀρδευτικῶν ἔργων καὶ ὅταν διεπίστωσεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ Ἕλληνες μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωσαν νὰ παρακολουθήσουν τὰς ἐξελίξεις τῆς ἐπιστήμης νὰ κάμουν μελέτας δι’ ἔργα φραγμάτων, ἀπέστειλε τὴν Ἐπιτροπὴν ποὺ ἀνέφερα προηγουμένως εἰς τὴν Ἀμερικὴν διὰ νὰ ἐξεύρῃ τὴν κατάλληλον ἑταιρείαν, ἡ ὁποία καὶ θὰ ἤρχετο εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην τῶν ἔργων αὐτῶν. Πράγματι, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπιστρέψασα ἐξ Ἀμερικῆς εἰσηγήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀνατεθῇ ἡ ἐκτέλεσις μελετῶν εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἑταιρείαν ΝΑΠΕΝ, ἡ ὁποία ἐν συνεχείᾳ ἦλθε μετὰ ἓν ἔτος καὶ ἐγκατεστάθη εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι αἱ μελέται τῆς ἑταιρείας ΝΑΠΕΝ δὲν ἦσαν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἄρτιαι. Ἀλλὰ ἐνεφάνισαν σφάλματα. Ἡ μελέτη τῶν φραγμάτων δὲν γίνεται, κ.κ. συνάδελφοι, ὅπως γίνεται ἡ μελέτη ἄλλων ἔργων. Ἡ μελέτη γίνεται δι’ ὁμοιωμάτων ἀπὸ χῶμα καὶ ὑλικὰ τῆς περιοχῆς ποὺ θὰ γίνῃ τὸ ἔργον. Ἐν συνεχείᾳ τὰ ὁμοιώματα αὐτὰ στέλλονται εἰς εἰδικὰ ἐργαστήρια εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐστάλη λοιπὸν τὸ ὁμοίωμα τῆς μελέτης εἰς δύο διαφορετικὰ ἐργαστήρια τοῦ ἐξωτερικοῦ, τῆς Καλσρούης καὶ Τουλούζης καὶ αἱ ἀπαντήσεις τῶν ἐργαστηρίων αὐτῶν ἦσαν διαφορετικαί. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἔργα τιθασεύουν τὴν φύσιν. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν τὰ ἐπιστημονικὰ ἐπινοήματα τῶν ἀνθρώπων νὰ τιθασεύσουν κατὰ 100% τὴν φύσιν. Τὸ φράγμα τοῦ Ἀχελώου ἐλειτούργησε, κ.κ. συνάδελφοι, κανονικῶς ἐπὶ μίαν τριετίαν καὶ τὰ ὕδατα τοῦ Ἀχελώου ἐπότιζαν τὰ χωράφια τῆς περιοχῆς. Μετὰ τὴν τριετίαν ἐνεφανίσθησαν διαβρώσεις. Κατόπιν τούτου ἐφοβήθησαν οἱ ἁρμόδιοι μήπως τὸ ἔργον καταστραφῇ καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον ὡρισμένα ἐπὶ πλέον μέτρα. Πράγματι, διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν τῶν προσθέτων ἔργων διετέθησαν 25 ἑκατ. δραχμαί. Ὁ κ. Κιτσίκης εἶπεν, ὅτι τὸ φράγμα αὐτὸ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ νοτιώτερον. Εἶναι ὅμως γνωστόν, ὅτι εἰς τὸν Πεντάλοφον, ὅπου προέτεινεν ὑπάρχουν μεγαλύτεροι κῶνοι προσχώσεως.

§194Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Τὰς πληροφορίας αὐτὰς τὰς ἔδωσε τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ τὰς διεβίβασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημ. Ἔργων. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ὅσα εἶπον τὰ εἶπον μόνον διὰ λόγους ἐντυπωσιακούς.

§195Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου εἶπον, ὅτι δὲν θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι ἐκ λόγων ἀντιπολιτευτικῶν ἐδώσατε τὰ στοιχεῖα αὐτά. Εἶπον, ὅτι σᾶς παρεπλάνησαν καὶ ὅτι τὰ στοιχεῖα ποὺ σᾶς ἔδωσαν δὲν ἦσαν σωστά. Ὑπῆρχεν ἄλλωστε μία διαμάχη μεταξὺ τοῦ Ὑπ. Συντονισμοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας Ὑδραυλικῶν Ἔργων τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἡ ἀντιδικία αὕτη, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν, ἠνάγκασε τὸν Ὑπουργὸν κ. Γκίκαν νὰ κάμῃ μίαν σύσκεψιν εἰς τὸ Τ.Ε.Ε., εἰς τὴν ὁποίαν παρέστη καὶ ὁ κ. Κιτσίκης. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μαυρίδης). Ἅπαντες οἱ ὁμιλήσαντες κατὰ τὴν σύσκεψιν ἐκείνην εἶπον, ὅτι ἡ μελέτη τῆς σήραγγος τῆς Λυσιμαχίας εἶναι ἡ ἀρχαιοτέρα. Μόνον ὁ κ. Γ. Λάσκαρης εἶχεν ἐπ’ αὐτοῦ ἀντίθετον γνώμην καὶ ὁ ὁποῖος ἐν συνεχείᾳ ἐδημιούργησε καὶ τὰ θέματα, ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ νὰ προτείνῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημ. Ἔργων τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς σήραγγος Λυσιμαχίας. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον ἐγένετο δημοσία συζήτησις καὶ ὅλοι οἱ μηχανικοὶ δημοσίᾳ εἶπον, ὅτι καλῶς ἔχουν τὰ ἔργα ὁ κ. Γκίκας ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ ἔφθασε, ὅπως γνωρίζομεν, εἰς τὸ εὐτυχὲς αὐτοῦ τέρμα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ὁ κ. Γκίκας φοβούμενος ἐκάλεσε καὶ Ἰταλὸν ἐμπειρογνώμονα, διότι οἱ Ἰταλοί, ὡς γνωστόν, ἔχουν εἰδικότητα εἰς τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς συνέστησε νὰ προχωρήσουν εἰς τὴν ἐκσκαφὴν καὶ νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ σύστασις τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Πάντως καὶ τὰ ἔργα φράγματος Σπολαΐτας καὶ Λυσιμαχίας εἶναι ἔργα ἀναμφισβητήτου τεχνικῆς τελειότητος.

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ἀριστερᾶς). Πέρασεν ἡ ὥρα.

§197Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Διατί δὲν τὸ ἐλέγατε αὐτό, κ. συνάδελφε, ὅταν ὁ κ. Κιτσίκης ἐκράτησε τὸ βῆμα ἐπὶ 1½ ὥρας; Εἶπον, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι διὰ τοῦ φράγματος Σπολαΐτας διοχετεύονται τὰ ὕδατα τοῦ Ἀχελώου εἰς τὴν ἄνω περιοχὴν αὐτοῦ καὶ τοιουτοτρόπως ἐπερατώθησαν τὰ ἔργα ποὺ ἤρχισαν ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ καὶ συνεχίζονται ἐν μέρει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου. Εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης καὶ διὰ τὰ ὑδροηλεκτρικὰ φράγματα Καστρακίου, Κρεμαστῶν, Ἰοπολιανῶν. Τὰ φράγματα αὐτὰ δὲν ἔβλαψαν τὸ φράγμα Σπολαΐτας. Ἀντιθέτως, ἔδωσαν μίαν κανονικότητα εἰς τὴν ροὴν τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ. Καὶ ἔρχομαι τώρα, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ φράγμα τοῦ Ἀξιοῦ. Ἐκεῖ ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι ἠναγκάσθησαν νὰ ξύσουν τὰ βάθρα διὰ νὰ τοποθετηθοῦν αἱ σιδηραὶ θύραι, κατὰ τὰ ἄλλα ἔργα ἐξετελέσθησαν καὶ λειτουργοῦν καλῶς καὶ διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν θὰ ἀρδευθοῦν 700.000 στρέμματα εἰς τὸν κάμπον τῆς Θεσσαλονίκης ἐν συνόλῳ. Σήμερον ἀρδεύονται 480–500.000 στρέμματα. Εἶπεν ὅμως ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος δεδομένου, ὅτι ἡ λεκάνη ἀπορροῆς τῶν ὑδάτων εὑρίσκεται κατὰ 92% εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν καὶ κατὰ τὸ ὑπόλοιπον ποσοστὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑφίσταται κίνδυνος οἱ Γιουγκοσλαῦοι νὰ μᾶς κόψουν τὸ νερό. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἄχρηστον τὸ φράγμα. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ράλλης θὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ Διεθνὲς δικαστήριον τῆς Χάγης, ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, διότι ὁ Ἀξιὸς διασχίζει ἐπὶ αἰῶνας τὴν Μακεδονίαν. Ἀλλὰ δι’ ἄλλους λόγους οἱ Γιουγκοσλαῦοι εἶπον τοῦτο, ὅτι δηλαδὴ καὶ αὐτοὶ θὰ κατασκευάσουν ἀνάλογα φράγματα καὶ θὰ διοχετεύσουν τὸ νερὸ εἰς τὰ χωράφια των. Οἱ ἰδικοί μας τοὺς ἀπήντησαν, ὅτι θὰ πᾶμε εἰς τὴν Χάγην. Οἱ Γιουγκοσλαῦοι ὅμως ἔχουν κάμει ὡρισμένα φράγματα εἰς παραποτάμους μόνον. Πέραν ὅμως αὐτοῦ, κ.κ. συνάδελφοι, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ὑπάρχει μελέτη συνδέσεως τοῦ Ἀξιοῦ μὲ τὸν Ἁλιάκμονα ποὺ δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν τυχὸν διακοπὴν τῶν ὑδάτων. Καὶ συνεπῶς οὐδεὶς κίνδυνος θὰ ὑπάρξῃ διὰ τὴν ἄρδευσιν.

§198Χ. ΚΑΝΔΥΛΙΑΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς πληροφορῶ, διότι ἔχω μελετήσει τὸ θέμα μὲ τοὺς Γεωπόνους, ὅτι ἀπὸ τὸ Βελιγράδι καὶ κάτω δὲν ὑπάρχουν ἐκτάσεις εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν ποὺ νὰ ἠμποροῦν νὰ ἀρδευθοῦν. Τότε καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ διακοπὴ τῶν ὑδάτων ἐὰν οἱ Γιουγκοσλαῦοι ἀποφασίσουν νὰ κάνουν ἐκτροπὴν τοῦ Ἀξιοῦ καὶ νὰ τὸν ρίξουν εἰς ἄλλην θάλασσαν. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι δυνατόν. Ὁ Ἀξιὸς θὰ μᾶς στέλῃ τὰ νερά του διὰ νὰ ποτίζωνται 700.000 στρέμματα ἐκ τῶν ὁποίων ἀρδεύονται σήμερον πέραν τῶν 400.000.

§199Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Δὲν ἀρδεύονται, εἶναι καλλιεργημένα μὲ σιτάρια.

§200Χ. ΚΑΝΔΥΛΙΑΡΗΣ. Ἐὰν εἶναι σπαρμένα μὲ σιτάρια τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου ποὺ μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ πληρώσῃ περισσότερον.

§201Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Διὰ τὸ φράγμα τοῦ Νέστου ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἔχω ἀκριβεῖς πληροφορίας. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἐκτελεῖται ἐπακριβῶς ἀπὸ Ἰταλικὸν οἶκον. Αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. καθηγητής, ὅτι τὰ διαφράγματα δὲν ἔφθασαν εἰς τὸ βάθος τῆς μελέτης δὲν εἶναι ἀληθές. Ἡ πληροφορία αὕτη, ὅτι τὰ διαφράγματα δὲν ἔφθασαν εἰς βάθος 17 μέτρων, καὶ ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ, διότι τὰ γεωτρύπανα, ὡς γνωστόν, κατὰ τὴν γεώτρησιν παρεκκλίνουν τῆς κατακορύφου καὶ φεύγουν δεξιὰ ἢ ἀριστερὰ καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μία διαφορά. Πάντως δὲν θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι μία ἑταιρεία διεθνοῦς φήμης εἶναι δυνατὸν νὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ κλοπήν. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἔργα αὐτὰ τῶν φραγμάτων καὶ δικτύων ἀρδεύσεως ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθοῦν. Διότι, ἡ ἀναδιάρθρωσις τῶν καλλιεργειῶν ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν ἀναδασμόν, ποὺ εἶχεν ἀρχίσει ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ καὶ τὸν ὁποῖον συνεχίζει ἡ Ε.Κ. δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἐὰν προηγουμένως δὲν ἐξησφαλίζετο ἡ ἄρδευσις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια ἐπὶ τοῦ τρόπου ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, ἔχουν συσσωρευθῆ μεγάλα μαῦρα σύννεφα ἀμφιβολιῶν καὶ ὑποψιῶν εἰς τὸν ὁρίζοντα τῆς Κυβερνήσεως τῆς 8ετίας, ἡ κοινὴ γνώμη ἀσφυκτιᾷ. Ἀπαντῶμεν, ὁ κ. καθηγητὴς ἔχει ὀφθαλμαπάτην. Ὁ οὐρανὸς εἰς τὸν τομέα τῶν ἔργων τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ εἶναι καθαρὸς καὶ διαφανής. Ἡ κοινὴ γνώμη δὲν ἀσφυκτιᾷ, ἀλλ’ εὐγνωμονεῖ τὰς Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ καὶ πρὸ παντὸς τὸν ἡγέτην αὐτῆς, τοῦ ὁποίου ἡ δρᾶσις εἰς τὸν τομέα τῶν ἔργων ὑπῆρξε φωτεινοτέρα παντὸς ἄλλου πολιτικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκυβέρνησε τὸν τόπον αὐτὸν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου μέχρι σήμερον. Ἡ ἱστορία θὰ ἀναγράψῃ χρυσοῖς γράμμασι τὴν πολιτικὴν τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ, εἰς τὸν τομέα τῶν ἔργων, καὶ ἑπομένως εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Εὔχομαι καὶ οἱ σήμερον διοικοῦντες νὰ μὴ ἐκφύγουν τῆς γραμμῆς αὐτῆς, ἂν καὶ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ τὸ πράξουν, διότι δὲν ἔχουν τὸ θάρρος τόσον αὐτοί, ὅσον καὶ οἱ μεταγενέστεροι Ὑπουργοὶ νὰ ὑποστοῦν καὶ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ταλαιπωρίας καὶ τὰς συκοφαντίας, αἱ ὁποῖαι καθιεροῦνται ἤδη διὰ τῆς τακτικῆς τῆς ΕΔΑ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς

ΕΡΕ).

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ ὅπως τὴν προσεχῆ Τρίτην προσέλθωμεν ὅλοι κατὰ τὴν συνεδρίασιν, διότι ὑπάρχει περίπτωσις διεξαγωγῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς προτάσεως διὰ τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§203ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0,15′ π.μ.)