1964.11.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4η

Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 11 π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα ὅτι κατήρτισα τὰς Ἐπιτροπὰς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τῆς Βιβλιοθήκης καὶ τῶν Διακομματικῶν σχέσεων. Ἐπίσης κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταρτίσεως τῶν Ἐπιτροπῶν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, κατήρτισα καὶ τὰς Ἐπιτροπὰς τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ὡς καὶ τὴν Εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Αἱ καταρτισθεῖσαι ὡς ἄνω Ἐπιτροπαί, ἔχουσιν οὕτω:

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΡΘΡΟΥ 35 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Τακτικὰ Μέλη: 1) Ἀθανασιάδης–Νόβας Γεώργιος, 2) Μπακλατζῆς Ἐμμανουήλ, 3) Πετραλιᾶς Ἀντώνιος, 4) Μαυρίδης Ἀθανάσιος, 5) Ἀλαβάνος Νικόλαος, 6) Ἀντωνίου Ἀπόστολος, 7) Αὐγερινὸς Αὐγερινὸς–Νάκης, 8) Βασιλᾶτος Γεράσιμος, 9) Βασματζίδης Χρῆστος, 10) Γκλαβάνης Ἰωάννης ἢ Τζών, 11) Γραμματίδης Χρῆστος, 12) Δενδρινὸς Εὐάγγελος, 13) Δεσύλλας Θεόδωρος, 14) Δρούλιας Ἀναστάσιος, 15) Κουτσοχέρας Ἰωάννης, 16) Κωστῆς Κωνσταντῖνος, 17) Λούλης Γεώργιος, 18) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ, 19) Μαῦρος Φίλιππος, 20) Μελᾶς Ἰωάννης, 21) Μπαρότσης Ἀντώνιος, 22) Νικολαΐδης Σταῦρος, 23) Παπαγεωργίου Ἰωάννης, 24) Παπαδημητρίου Δημήτριος, 25) Παπαλαζάρου Ζήσης, 26) Παπαϊωάννου Ἄγγελος, 27) Πετρόπουλος Κωνσταντῖνος, 28) Πέτσος Εὐάγγελος, 29) Σαββόπουλος Εὐάγγελος, 30) Σακελλαρίου Ἰωάννης, 31) Στεφανόπουλος Γεώργιος, 32) Τούντας Χρῆστος, 33) Τσιαπάρας Στέφανος, 34) Τσιριμῶκος Ἰωάννης, 35) Ἀθανασιάδης Σταῦρος, 36) Ἀναγνωστόπουλος Νικόλαος, 37) Βαρβιτσιώτης Ἰωάννης, 38) Βενέτης Κωνσταντῖνος, 39) Βρανόπουλος Δημήτριος, 40) Βογιατζῆς Ἀλέξανδρος, 41) Γεροκωστόπουλος Ἀχιλλεύς, 42) Γκελεστάθης Ἀθανάσιος, 43) Γκίλλας Ἀρίσταρχος, 44) Δαβάκης Δημήτριος, 45) Εὐταξίας Λάμπρος, 46) Ἐλαφρὸς Σταμούλης, 47) Θανόπουλος Δημήτριος, 48) Θεοδοσιάδης Ἀλέξανδρος, 49) Ἰωάννου Δημήτριος, 50) Καλαντζῆς Εὐάγγελος, 51) Καραμανλῆς Ἀχιλλεύς, 52) Καραπιπέρης Χρυσόστομος, 53) Κεφαλογιάννης Ἐμμανουήλ, 54) Κλῆς Παναγιώτης, 55) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 56) Ἠλιοῦ Ἠλίας, 57) Ἠλιόπουλος Σταῦρος, 58) Κύρκος Λεωνίδας, 59) Ἀνερούσης Εὐάγγελος, 60) Στειρόπουλος Νικόλαος. Ἀναπληρωματικὰ Μέλη: 1) Ἀλευρᾶς Ἰωάννης, 2) Ἀντωνιάδης Δημήτριος, 3) Ἄρχος Δημήτριος, 4) Βλαχοθανάσης Ἀγγελῆς, 5) Ζαπάρτας Ἐμμανουήλ, 6) Ἰντζὲς Βασίλειος, 7) Κοντομάρης Σπυρίδων, 8) Κωνιωτάκης Κωνσταντῖνος, 9) Μαναβῆς Θεοχάρης, 10) Μυλωνᾶς Διονύσιος, 11) Παπαδόπουλος Φιλοκτήμων, 12) Παπαηλίας Νικόλαος, 13) Ρέντης Θεοχάρης, 14) Σπανορρήγας Ἀλέξανδρος, 15) Σπηλιωτόπουλος Ἰωάννης, 16) Τζιτζῆς Ἀντώνιος, 17) Χαραλαμπόπουλος Ἰωάννης, 18) Κωτιάδης Στυλιανός, 19) Λύχνος Γεράσιμος, 20) Μανέντης Διονύσιος, 21) Μανιαδάκης Κωνσταντῖνος, 22) Μεταξᾶς Γεράσιμος, 23) Μπουρνιᾶς Λεωνίδας, 24) Μυριδάκης Μιχαὴλ, 25) Πολυζωγόπουλος Σταῦρος, 26) Ράλλης Κωνσταντῖνος, 27) Φροντιστὴς Ἀθανάσιος, 28) Κιτσίκης Νικόλαος, 29) Μπριλλάκης Ἀντώνιος. 30) Χατίπογλου Χασάν.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

1) Ἀνδρεάδης Θωμᾶς, 2) Ἀντωνιάδης Δημήτριος, 3) Ἄρχος Δημήτριος, 4) Βασιλᾶτος Γεράσιμος, 5) Γεωργίου Δημήτριος, 6) Γραμματίδης Χρῆστος, 7) Ἰντζὲς Βασίλειος, 8) Κοθρῆς Ἐμμανουήλ, 9) Κουτσοχέρας Ἰωάννης, 10) Λαγάκος Λεωνίδας, 11) Μπουρνιᾶς Ἀπόστολος, 12) Παπαγεωργίου Ἰωάννης, 13) Παπαλαζάρου Ζήσης, 14) Πετρόπουλος Κωνσταντῖνος, 15) Σακκαλῆς Ἡρακλῆς, 16) Σπανορρήγας Ἀλέξανδρος, 17) Ὑψηλάντης Θωμᾶς, 18) Ἀναγνωστόπουλος Νοκόλαος, 19) Γεροκωστόπουλος Ἀχιλλεύς, 20) Ἰωάννου Δημήτριος, 21) Καλαντζάκος Ἀριστείδης, 22) Κωνσταντινίδης Ἀθανάσιος, 23) Λύχνος Γεράσιμος, 24) Μακρῆς Δημήτριος, 25) Τριανταφυλλάκος Τρύφων, 26) Τσακιρίδης Παῦλος, 27) Τσάτσος Κωνσταντῖνος, 28) Κύρκος Λεωνίδας, 29) Παρασκευόπουλος Παναγιώτης, 30) Χατίπογλου Χασάν.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ

1) Ἀλαβᾶνος Νικόλαος, 2) Ἀλευρᾶς Ἰωάννης, 3) Ἀντωνίου Ἀπόστολος, 4) Γκλαβάνης Ἰωάννης ἢ Τζών, 5) Γρηγορίου Γεώργιος, 6) Δεσύλλας Θεόδωρος, 7) Δρούλιας Ἀναστάσιος, 8) Κεφαλληνὸς Τάλμποτ, 9) Κοΐνης Γεώργιος, 10) Λαγάκος Λεωνίδας, 11) Λιακόπουλος Ἀχιλλεύς, 12) Λυμπέρης Λεόντιος, 13) Παγκοῦτσος Ἀπόστ., 14) Παπαηλίας Νικόλαος, 15) Ρουσόπουλος Ἀθανάσιος, 16) Σπανορρήγας Ἀλέξανδρος, 17) Μαυριδόγλου Ἰσίδωρος, 18) Βαρβιτσιώτης Ἰωάννης, 19) Γκελεστάθης Ἀθανάσιος, 20) Γυιόκας Παναγιώτης, 21) Καλαντζάκος Ἀριστείδης, 22) Καραπιπέρης Χρυσόστομος, 23) Κιτσίδης Χρῆστος, 24) Μποῦτος Ἰωάννης, 25) Παπαληγοῦρας Παναγιώτης, 26) Πρωτοπαπαδάκης Ἀριστείδης, 27) Ροδόπουλος Κωνσταντῖνος, 28) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 29) Ἡλιοῦ Ἡλίας, 30) Στειρόπουλος Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΗΣ

1) Ἀβραμίδης Χρῆστος, 2) Ἀναγνωστόπουλος Γεώργιος, 3) Δενδρινὸς Εὐάγγελος, 4) Ζορμπᾶς Νικόλαος, 5) Θεοχαρίδης Δημήτριος, 6) Κατσώτας Σπυρίδων, 7) Κωνιωτάκης Κων)νος, 8) Λώρας Ἀνέστης, 9) Μπαρότσης Ἀντώνιος, 10) Ξυλούρης Μενέλαος, 11) Παπαδόπουλος Δημοσθένης, 12) Παπαηλίας Νικόλαος, 13) Περραιβὸς Κων)νος, 14) Σπηλιάκος Ἀγησίλαος, 15) Στεφανόπουλος Γεώργιος, 16) Χαραλαμπόπουλος Ἰωάννης, 17) Κατσώτας Παυσανίας, 18) Βενέτης Κων)νος, 19) Δαβάκης Δημήτριος, 20) Δαμιανὸς Κλεάνθης, 21) Μανιαδάκης Κων) νος, 22) Παπαγεωργίου Κων)νος, 23) Παπαδόπουλος Κων)νος, 24) Παπαρτεμίου Ἰωάννης, 25) Πρωτοπαπαδάκης Ἀριστείδης, 26) Στεφανόπουλος Κων)νος, 27) Φροντιστὴς Ἀθανάσιος, 28) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 29) Παπανικολάου Δημήτριος, 30) Γραφάκος Γεώργιος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ

1) Ἀβραμίδης Χρῆστος, 2) Ἄρχος Δημήτριος, 3) Αὐγερινὸς Νάκης, 4) Βασιλᾶτος Γεράσιμος, 5) Βουνάτσος Φωκίων, 6) Διαμαντόπουλος Ἰάκωβος, 7) Ζαΐμης Φωκίων, 8) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ, 9) Μανούσης Σταμάτιος, 10) Μπουρνιᾶς Ἀπόστολος, 11) Νικολαΐδης Σταῦρος, 12) Ξυλούρης Μενέλαος, 13) Παπαϊωάννου Δημήτριος, 14) Σαββόπουλος Εὐάγγελος, 15) Σιγανίδης Κων)νος, 16) Τομαρᾶς Εὐάγγελος, 17) Ὑψηλάντης Θωμᾶς, 18) Ἀβέρωφ Εὐάγγελος, 19) Ἐλαφρὸς Σταμούλης, 20) Εὐταξίας Λάμπρος, 21) Θεοτόκης Σπυρίδων, 22) Ἰορδάνογλου Ἱπποκράτης, 23) Κασιμάτης Γρηγόριος, 24) Πιπινέλης Παναγιώτης, 25) Ροδόπουλος Κων)νος, 26) Τρικούπης Κων)νος, 27) Τσαλδάρης Ἀθανάσιος, 28) Κύρκος Λεωνίδας, 29) Μερκούρης Σταμάτιος, 30) Στειρόπουλος Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

1) Αὐγερινὸς Νάκης, 2) Γαληνὸς Μιχαὴλ ἢ Μίμης, 3) Κατριβᾶνος Ἠλίας, 4) Κοΐνης Γεώργιος, 5) Λώρας Ἀνέστης, 6) Μαναβῆς Θεοχάρης, 7) Μελᾶς Ἰωάννης, 8) Παπαγεωργίου Ἰωάννης, 9) Παπαδημητρίου Δημήτριος, 10) Τούντας Χρῆστος, 11) Πιτούλης Φώτιος, 12) Σπηλιάκος Ἀγησίλαος, 13) Στεφανάκης Κων)νος, 14) Σεργάκης Ἰωάννης, 15) Τζιτζῆς Ἀντώνιος, 16) Τζώρτζης Γεώργιος, 17) Τσιριμῶκος Κων)νος, 18) Γιαννούσης Κλεόβουλος, 19) Γκίλας Ἀρίσταρχος, 20) Ἐλαφρὸς Σταμούλης, 21) Ἰορδάνογλου Ἱπποκράτης, 22) Καλλίας Κων)νος, 23) Παπακωνσταντίνου Κων)νος, 24) Παπαλουκᾶς Ἀχιλλεύς, 25) Σκορδίλης Ἐμμανουήλ, 26) Στεφανόπουλος Κων)νος, 27) Φράγκου Ἀναστάσιος, 28) Ἠλιόπουλος Σταῦρος, 29) Παππᾶς Θεόφραστος, 30) Ἀνερούσης Εὐάγγελος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

1) Ἀλαβᾶνος Νικόλαος, 2) Αὐγερινὸς Νάκης, 3) Ζαΐμης Φωκίων, 4) Ζορμπᾶς Νικόλαος, 5) Κατσώτας Παυσανίας, 6) Κολοκυθᾶς Ἀναστάσιος, 7) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ, 8) Κίνιας Δημοσθένης, 9) Μαναβῆς Θεοχάρης, 10) Μελᾶς Ἰωάννης, 11) Μπουρνιᾶς Ἀπόστολος, 12) Παπαλαζάρου Ζήσης, 13) Παπασπύρου Ἰωάννης, 14) Σεργάκης Ἰωάννης, 15) Στεφανάκης Κωνσταντῖνος, 16) Τσιριμῶκος Κωνσταντῖνος, 17) Παπαϊωάννου Ἄγγελος, 18) Βογιατζῆς Ἀλέξανδρος, 19) Γιαννούσης Κλεόβουλος, 20) Καλαντζῆς Εὐάγγελος, 21) Καραμανλῆς Ἀχιλλεύς, 22) Κιτσίδης Χρῆστος, 23) Μακρῆς Δημήτριος, 24) Παπαηλιοῦ Ἠλίας, 25) Ράλλης Γεώργιος, 26) Ράλλης Κωνσταντῖνος, 27) Φιλιππίδης Ἀθανάσιος, 28) Μπριλλάκης Ἀντώνιος, 29) Πανάγος Γεώργιος, 30) Μιχαηλίδης Τριαντάφυλλος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

1) Ἄρχος Δημήτριος, 2) Βαλυράκης Ἰωάννης, 3) Βλασακούδης Ἀπόστολος, 4) Γραμματίδης Χρῆστος, 5) Κουτσοχέρας Ἰωάννης, 6) Λαζαρίδης Γεώργιος, 7) Λιακόπουλος Ἀχιλλεύς, 8) Λυμπέρης Λεόντιος, 9) Λώρας Ἀνέστης, 10) Ματζαπετάκης Ἐμμανουήλ, 11) Νικολαΐδης Σταῦρος, 12) Παπαγιαβῆς Γεώργιος, 13) Παπαδημητρίου Γεώργιος, 14) Παπαϊωάννου Ἄγγελος, 15) Περραιβὸς Κωνσταντῖνος, 16) Πετραλιᾶς Ἀντώνιος, 17) Σιγανίδης Κωνσταντῖνος, 18) Ἀθανασιάδης Σταῦρος, 19) Ἀποσκίτης Κωνταντῖνος, 20) Βογιατζῆς Γεώργιος, 21) Γεροκωστόπουλος Ἀχιλλεύς, 22) Καλλίας Κωνσταντῖνος, 23) Κασιμάτης Γρηγόριος, 24) Καραπιπέρης Χρυσόστομος, 25) Κλῆς Παναγιώτης, 26) Λύχνος Γεράσιμος, 27) Τσάτσος Κωνσταντῖνος, 28) Ἠλιοῦ Ἠλίας, 29) Θεοδωράκης Μιχαὴλ, 30) Ἀνερούσης Εὐάγγελος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

1) Ἀποστολάκος Χρῆστος, 2) Βλαχοθανάσης Ἀγγελῆς, 3) Βουνάτσος Φωκίων, 4) Γρηγορίου Γεώργιος, 5) Δεσύλλας Θεόδωρος, 6) Κατσώτας Παυσανίας, 7) Κοθρῆς Ἐμμανουήλ, 8) Παπαδάκης Στάϊκος Ἰωάννης, 9) Παπαδόπουλος Δημοσθένης, 10) Παπασπύρου Ἰωάννης, 11) Πιτούλης Φώτιος, 12) Σαββόπουλος Εὐάγγελος, 13) Σακελλαρίου Ἰωάννης, 14) Στεφανάκης Κωνσταντῖνος, 15) Μαῦρος Φίλιππος, 16) Ζαΐμης Φωκίων, 17) Τσουδερὸς Ἰωάννης, 18) Ἀλιπράντης Δημήτριος, 19) Βαρβιτσιώτης Ἰωάνης, 20)Γιαννούσης Κλεόβουλος, 21) Γυιόκας Παναγιώτης, 22) Εὐταξίας Λάμπρος, 23) Θεοτόκης Σπῦρος, 24) Μποῦτος Ἰωάννης, 25) Παπακωνσταντίνου Κωνσταντῖνος, 26) Παπαλουκᾶς Ἀχιλλεύς, 27) Περρωτῆς Ἀριστομένης, 28) Ἠλιοῦ Ἠλίας, 29) Ἠλιόπουλος Σταῦρος, 30) Γραφάκος Γεώργιος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

1) Ἀντωνίου Ἀπόστολος, 2) Βασματζίδης Χρῆστος, 3) Γεωργίου Δημήτριος, 4) Γιαννόπουλος Ἀθανάσιος, 5) Γκλαβάνης Ἰωάννης, 6) Διαμαντίδης Δημήτριος, 7) Δρούλιας Ἀναστάσιος, 8) Ζαπάρτας Ἐμμανουήλ, 9) Καμπερίδης Θεόφιλος, 10) Καραγκιώζης Γεώργιος, 11) Πέτσος Εὐάγγελος, 12) Βανταλῆς Εὐάγγελος, 13) Μαῦρος Φίλιππος, 14) Νικολαΐδης Λουκᾶς, 15) Τζώρτζης Γεώργιος, 16) Παπασπύρου Ἰωάννης, 17) Τούντας Χρῆστος, 18) Ἀνδρεάδης Γεώργιος, 19) Βιτούλιας Βασίλειος, 20) Γκίλας Ἀρίσταρχος, 21) Γρίβας Δημήτριος, 22) Λαυρεντίδης Ἰσαάκ, 23) Μητακίδης Ἀθανάσιος, 24) Πιπινέλης Παναγιώτης, 25) Σταμάτης Γεώργιος, 26) Χρίστογλου Ἰωάννης, 27) Ταλιαδοῦρος Ἀθανάσιος, 28) Δούκας Πασχάλης, 29) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 30) Μιχαηλίδης Τριαντάφυλλος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

1) Ἄρχος Δημήτριος, 2) Γαληνὸς Μιχαὴλ–Μίμης, 3) Γκλαβάνης Ἰωάννης, 4) Δεσύλλας Θεόδωρος, 5) Καραγκιώζης Γεώργιος, 6) Κατριβάνος Ἠλίας, 7) Κολοκυθᾶς Τάσος, 8) Κίνιας Δημοσθένης, 9) Λούλης Γεώργιος, 10) Μαυρίδης Ἀθανάσιος, 11) Μπαρότσης Ἀντώνιος, 12) Παπαδόπουλος Φιλοκτήμων, 13) Παπαϊωάννου Δημήτριος, 14) Ρουσόπουλος Ἀθανάσιος, 15) Τομαρᾶς Εὐάγγελος, 16) Τσιριμῶκος Ἰωάννης, 17) Τσουδερὸς Ἰωάννης, 18) Ἀνδριανόπουλος Γεώργιος, 19) Βενέτης Κων)νος, 20) Βουρδουμπᾶς Δημήτριος, 21) Θεοδοσιάδης Ἀλέξανδρος, 22) Κανδυλιάρης Χρυσόστομος, 23) Μπουρνιᾶς Λεωνίδας, 24) Μποῦτος Ἰωάννης, 25) Παπαληγούρας Παναγιώτης, 26) Παπαρτεμίου Ἰωάννης, 27) Πρωτοπαπαδάκης Ἀριστείδης, 28) Κιτσίκης Νικόλαος, 29) Παπαδημητρίου Ἰωάννης, 30) Μιχαηλίδης Τριαντάφυλλος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ

1) Βασματζίδης Χρῆστος, 2) Γιαμᾶς Ἰωάννης, 3) Καστρινὸς Ἀντώνιος, 4) Κωνιωτάκης Κων)νος, 5) Κωστῆς Δημήτριος, 6) Κατριβᾶνος Ἠλίας, 7) Ματζαπετάκης Ἐμμανουήλ, 8) Μπόμπολας Νικόλαος. 9) Παπαδημητρίου Γεώργιος, 10) Παπαγιαβῆς Γεώργιος, 11) Πετρόπουλος Κων)νος, 12) Ρέντης Θεοχάρης, 13) Ρουσόπουλος Ἀθανάσιος, 14) Τσιριμῶκος Κων)νος, 15) Σερπάνος Γεώργιος, 16) Τζιζῆς Ἀντώνιος, 17) Χαραλαμπόπουλος Ἰωάννης, 18) Ἀθανασίου Νικόλαος, 19) Ἀναγνωστόπουλος Νικόλαος, 20) Βογιατζῆς Γεώργιος, 21) Γρίβας Δημήτριος, 22) Θεοδοσιάδης Ἀλέξανδρος, 23) Ἰωάννου Δημήτριος, 24) Κεφαλογιάννης Ἐμμανουήλ, 25) Ράλλης Γεώργιος, 26) Ταλιαδοῦρος Ἀθανάσιος, 27) Τριανταφυλλάκος Τρύφων, 28) Κιτσίκης Νικόλαος, 29) Παππᾶς Θεόφραστος, 30) Στειρόπουλος Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

1) Ἀνθόπουλος Εὐστάθιος, 2) Βανταλῆς Εὐάγγελος, 3) Βασματζίδης Χρῆστος, 4) Γιαννόπουλος Ἀθανάσιος. 5) Γραμματίδης Χρῆστος, 6) Κατσώτας Σπυρίδων, 7) Λασκαρίδης Λάσκαρης, 8) Λυμπέρης Λεόντιος, 9) Νικολαΐδης Λουκᾶς, 10) Παγκοῦτσος Ἀπόστολος, 11) Παναγιωτόπουλος Φώτιος, 12) Παπαϊωάννου Ἄγγελος, 13) Σακελλαρίου Ἰωάννης, 14) Σερπάνος Γεώργιος, 15) Στεφανόπουλος Γεώργιος, 16) Τσαπάρας Στέφανος, 17) Χασαπίδης Ἀστέριος, 18) Βαρβιτσιώτης Νικηταρᾶς, 19) Βουρδουμπᾶς Δημήτριος, 20) Δερδεμέζης Ἀνδρέας, 21) Θανόπουλος Δημήτριος, 22) Καλαντζῆς Εὐάγγελος, 23) Κανδυλιάρης Χρυσόστομος, 24) Κεφαλογιάννης Ἐμμανουήλ, 25) Λαυρεντίδης Ἰσαάκ, 26) Σταυρόπουλος Παναγιώτης, 27) Χατζηγάκης Δημήτριος, 28) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 29) Σακελλάρης Εὐάγγελος, 30) Πιπιλῆς Χρῆστος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

1) Ἀντωνίου Ἀριστοτέλης, 2) Βλασακούδης Ἀπόστολος, 3) Διαμαντόπουλος Ἰάκωβος, 4) Ζαπάρτας Ἐμμανουήλ, 5) Ἡγουμενάκης Γεώργιος, 6) Θεοχαρίδης Δημοσθένης, 7) Καρδάρας Δημήτριος, 8) Κρόκος Δημήτριος, 9) Λαζαρίδης Γεώργιος, 10) Μανούσης Σταμάτης, 11) Ματζαπετάκης Ἐμμανουήλ, 12) Μιχελογιάννης Γεώργιος, 13) Πετραλιᾶς Ἀντώνιος, 14) Πιαλόγλου Κλέων, 15) Τζιζῆς Ἀντώνιος, 16) Τσιριμῶκος Ἰωάννης, 17) Χλουβεράκης Μιχαὴλ, 18) Ἀθανασιάδης Σταῦρος, 19) Γκελεστάθης Ἀθανάσιος, 20) Καραμανλῆς Ἀχιλλεύς, 21) Παπαδημητρίου Κων)νος, 22) Παπαχρήστου Ἀθανάσιος, 23) Πολυζωγόπουλος Σταῦρος, 24) Σπύρου Ἰωάννης, 25) Τσαλδάρης Ἀθανάσιος, 26) Τσαντούλας Χριστόφορος, 27) Ψαρρέας Ἰωάννης, 28) Καραγιώργη Μαρία, 29) Σκοπούλης Νικόλαος, 30) Πιπιλῆς Χρῆστος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ

1) Ἀλαβάνος Νικόλαος, 2) Ζορμπᾶς Νικόλαος, 3) Καστανίδης Γεώργιος, 4) Κατσικόπουλος Παναγιώτης, 5) Κοντομάρης Σπυρίδων, 6) Μαυριδόγλου Ἰωάννης, 7) Μελᾶς Ἰωάννης, 8) Μιχελογιάννης Γεώργιος, 9) Μπαρότσης Ἀντώνιος, 10) Μαυρίδης Ἀθανάσιος, 11) Βερνῖκος Ἀλέξανδρος, 12) Κεφαλληνὸς Τάλμποτ, 13) Πλεύρης Τηλέμαχος, 14) Σαββόπουλος Εὐάγγελος, 15) Σακαλῆς Ἡρακλῆς, 16) Σεργάκης Ἰωάννης, 17) Σπηλιωτόπουλος Ἰωάννης, 18) Ἀλιπράντης Δημήτριος, 19) Ἀνδριανόπουλος Γεώργιος, 20) Ἀποσκίτης Κωνσταντῖνος, 21) Βογιατζῆς Γεώργιος, 22) Κωτιάδης Στυλιανός, 23) Μεταξᾶς Γεράσιμος, 24) Μπουρνιᾶς Λεωνίδας, 25) Νομικὸς Μάρκος, 26) Πρωτοπαπαδάκης Ἀριστείδης, 27) Σκορδίλης Ἐμμανουήλ, 28) Γανίτης Νικόλαος, 29) Παρασκευόπουλος Παναγιώτης, 30) Ἀνερούσης Εὐάγγελος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

1) Ἀλευρᾶς Ἰωάννης, 2) Ἀποστολάκος Χρῆστος, 3) Ζορμπᾶς Νικόλαος, 4) Θεοχαρίδης Δημοσθένης, 5) Ἰντζὲς Βασίλειος, 6) Καμπερίδης Θεόφιλος, 7) Κεφαλληνὸς Τάλμποτ, 8) Κοντομάρης Σπυρίδων, 9) Λαμπριανὸς Γεώργιος, 10) Λιακόπουλος Ἀχιλλεύς, 11) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ, 12) Παπαδημητρίου Δημήτριος, 13) Παπαδόπουλος Ἀναστάσιος, 14) Τσιριμῶκος Ἰωάννης, 15) Χασαπίδης Ἀστέριος, 16) Τούντας Χρῆστος, 17) Χονδροματίδης Χρῆστος, 18) Βαρβιτσιώτης Νικηταρᾶς, 19) Θανόπουλος Δημήτριος, 20) Καλαντζῆς Εὐάγγελος, 21) Μπουρνιᾶς Λεωνίδας, 22) Πολυζωγόπουλος Σταῦρος 23) Ράλλης Κων)νος, 24) Σταμάτης Γεώργιος, 25) Φιλιππίδης Ἀθανάσιος, 26) Φράγκου Ἀναστάσιος, 27) Χατζηδημητρίου Δημήτριος, 28) Παπαδημητρίου Ἰωάννης, 29) Στρατῆς Δημήτριος, 30) Στειρόπουλος Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

1) Βαδαλούκας Σπυρίδων, 2) Γιαμᾶς Ἰωάννης, 3) Γουδελῆς Σταῦρος, 4) Δενδρινὸς Εὐάγγελος, 5) Δρούλιας Ἀναστάσιος, 6) Κοΐνης Γεώργιος, 7) Κωστῆς Δημήτριος, 8) Μυλωνᾶς Διονύσιος, 9) Παναγιωτόπουλος Φώτιος, 10) Παπαδάκης ἢ Στάϊκος Ἰωάννης, 11) Παπαδόπουλος Φιλοκτήμων, 12) Παπασπύρου Κων)νος, 13) Πιαλόγλου Κλέων, 14) Ρέντης Θεοχάρης, 15) Σπηλιωτόπουλος Ἰωάννης, 16) Πέτσος Εὐάγγελος, 17) Τσιαπάρας Στέφανος, 18) Βρανόπουλος Δημήτριος, 19) Δερδεμέζης Ἀνδρέας, 20) Καραντζένης Δημήτριος, 21) Λαντζούνης Δημήτριος, 22) Μεταξᾶς Γεράσιμος, 13) Μυριδάκης Μιχαὴλ, 24) Παπαηλιοῦ Ἡλίας, 25) Περτσινίδης Σωφρόνιος, 26) Προκοπίδης Ἰωάννης, 27) Τρικούπης Κων)νος, 28) Κιτσίκης Νικόλαος, 29) Μπριλλάκης Ἀντώνιος, 30) Πιπιλῆς Χρῆστος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ, ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

1) Ἀλαβᾶνος Νικόλαος, 2) Ἀναγνωστόπουλος Γεώργιος, 3) Ἀνδρεάδης Θωμᾶς, 4) Ἀνθόπουλος Γεώργιος, 5) Ἀντωνίου Ἀριστοτέλης, 6) Ἀντωνιάδης Δημήτριος, 7) Αὐγερινὸς Νάκης, 8) Βανταλῆς Εὐάγγελος, 9) Βαλυράκης Ἰωάννης, 10) Βλαχοθανάσης Ἀγγελῆς, 11) Καρδάρας Δημήτριος, 12) Λασκαρίδης Λάσκαρης, 13) Μαναβῆς Θεοχάρης, 14) Μυλωνᾶς Διονύσιος, 15) Παπασπύρου Κων)νος, 16) Τσιαπάρας Στέφανος, 17) Χασαπίδης Ἀστέριος, 18) Ἀναγνωστόπουλος Νικόλαος, 19) Ἀλιπράντης Δημήτριος, 20) Ἐλαφρὸς Σταμούλης, 21) Θεοτόκης Σπυρίδων, 22) Μποῦτος Ἰωάννης, 23) Παπακωνσταντίνου Κωνσταντῖνος, 24) Κιτσίδης Χρῆστος, 25) Στεφανόπουλος Κωνσταντῖνος, 26) Χατζηγάκης Δημήτριος, 27) Δερδεμέζης Ἀνδρέας, 28) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 29) Ἠλιόπουλος Σταῦρος, 30) Στειρόπουλος Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ

1) Βαδαλούκας Σπυρ., 2) Δημόπουλος Κων., 3) Διαμαντόπουλος Ἰάκ., 4) Ἡγουμενάκης Γεώργιος, 5) Κίνιας Δημοσθένης, 6) Κρόκος Δημήτριος, 7) Κυριαφίνης Ἰωάννης, 8) Λαμπριανὸς Γεώργιος, 9) Λαζαρίδης Γεώργιος, 10) Μανούσης Σταμάτης, 11) Μανωλόπουλος Θεόδωρος, 12) Μπόμπολας Νικόλαος, 13) Παναγιωτόπουλος Φώτιος, 14) Πετραλιᾶς Ἀντώνιος, 15) Πλεύρης Τηλέμαχος, 16) Χλουβεράκης Μιχαὴλ, 17) Χονδροματίδης Χρῆστος, 18) Ἐρμείδης Χάρης, 19) Μανέντης Διονύσιος, 20) Μητακίδης Ἀθανάσιος, 21) Κλῆς Παναγιώτης, 22) Μπουγᾶς Χρῆστος, 23) Παπαδημητρίου Κων)νος, 24) Παπαχρήστου Ἀθανάσιος, 25) Σπύρου Ἰωάννης, 26) Τσαντούλας Χριστόφορος. 27) Ψαρρέας Ἰωάννης, 28) Σκοπούλης Νικόλαος, 29) Γρηγόρης Ξενοφῶν, 30) Στειρόπουλος Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΕΩΣ

1) Παπασπύρου Κων., 2) Ἀναγνωστόπουλος Γεώργιος, 3) Ἀνθόπουλος Εὐστάθιος, 4) Μπουρνιᾶς Ἀπόστολος, 5) Βερνῖκος Ἀλέξανδρος, 6) Γουδελῆς Σταῦρος, 7) Γρηγορίου Γεώργιος, 8) Δημόπουλος Κων)νος, 9) Διαμαντίδης Δημήτριος, 10) Κατσικόπουλος Παναγιώτης, 11) Κυριαφίνης Ἰωάννης, 12) Καστρινὸς Ἀντώνιος, 13) Μανωλόπουλος Θεόδωρος, 14) Μυλωνᾶς Διονύσιος, 15) Καστανίδης Γεώργιος. 16) Παπαδόπουλος Ἀναστάσιος, 17) Κατσώτας Σπυρίδων, 18) Ἀθανασίου Νικόλαος, 19) Βρανόπουλος Δημήτριος, 20)Δαβάκης Δημήτριος, 21) Δαμιανὸς Κλεάνθης, 22) Μανιαδάκης Κων)νος, 23) Μπουγᾶς Χρῆστος, 24) Παπαδόπουλος Κων)νος, 25) Περρωτῆς Ἀριστομένης, 26) Σταυρόπουλος Παναγιώτης, 27) Φροντιστὴς Ἀθανάσιος, 28) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 29) Μπριλλάκης Ἀντώνιος, 30) Γραφάκος Γεώργιος. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι κατηρτίσθησαν αἱ Ἐπιτροπαὶ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς, ὡς καὶ ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Αἱ καταρτισθεῖσαι ὡς ἄνω Ἐπιτροπαὶ ἔχουσιν οὕτω:

1) ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

1) Βασιλᾶτος Γεράσιμος, 2) Πετρόπουλος Κωνσταντῖνος, 3) Πιτούλης Φώτιος, 4) Σπανορρήγας Ἀλέξανδρος, 5) Στεφανόπουλος Γεώργιος, 6) Καλλίας Κωνσταντῖνος, 7) Ἠλιοῦ Ἠλίας.

2) ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

1) Παπαλαζάρου Ζήσης, 2) Βλαχοθανάσης Ἄγγελος, 3) Περραιβὸς Κωνσταντῖνος, 4) Τσαπάρας Στέφανος καὶ 5) Βαρβιτσιώτης Ἰωάννης.

3) ΕΦΟΡΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ

ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

1) Τσουδερὸς Ἰωάννης, 2) Κουτσοχέρας Ἰωάννης, 3) Λύχνος Γεράσιμος, 4) Ἄρχος Δημήτριος (κοσμήτωρ), 5) Κοΐνης Γεώργιος (κοσμήτωρ). Ἐπίσης ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι: Ὁ κ. Ι. Τούμπας (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν), καταθέτει σχέδια νόμων 1) «περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου Νομαρχῶν καὶ 2) «περὶ ὁρισμοῦ ἐκλογικῶν περιφερειῶν» ἅτινα καὶ παραπέμπονται εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοιν. Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς συμπλήρωσιν, τροποποίησιν καὶ κατάργησιν τοῦ ἰσχύοντος ἐνοικιοστασίου». Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης), ὁ κ. Ι. Τούμπας (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν), ὁ κ. Π. Πολυχρονίδης (Ὑπουργὸς Δημοσίας Τάξεως) καὶ ὁ κ. Μ. Παπακωνσταντίνου (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν ἐκτάκτων μέτρων καὶ ρυθμίσεως συναφῶν θεμάτων». Ὁ κ. Α. Παπανδρέου, ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί. Τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν ὑπέβαλον τὴν παραίτησίν μου ἀπὸ τῆς θέσεως ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ ταὐτοχρόνως προέβην εἰς τὰς ἀκολούθους δηλώσεις: «Εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλον σήμερον τὴν παραίτησίν μου ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ παρεκάλεσα ὅπως γίνῃ ἀποδεκτή. Εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν εἶχον καταλήξει ἀπὸ ἀρκετοῦ χρόνου. Ἐγκατέλειψα τὴν ἀκαδημαϊκήν μου σταδιοδρομίαν καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν πολιτικήν, διότι ἐνεπνεύσθην ἀπὸ τὸν ἀγῶνα τῆς Δημοκρατίας. Καὶ διότι ᾐσθανόμην, ὅτι ἠδυνάμην νὰ εἶμαι χρήσιμος διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ἡ ἄμεσος συμμετοχή μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξελήφθη ὡς πρόκλησις. Καὶ συνήσπισε τοὺς ἐχθροὺς ἐναντίον μου. Κατέστην ὁ καθημερινὸς στόχος ἀδίκων ἐπιθέσεων. Καὶ ἐὰν μὲν ἐπρόκειτο αἱ ἄδικοι προσωπικαὶ ἐπιθέσεις νὰ βλάπτουν μόνον ἐμέ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὲ ἀφήσουν ἀδιάφορον. Διότι ἡ ἀποστολή μου ἦτο νὰ ὑπηρετήσω. Ἀλλὰ πέραν ἐμοῦ, λόγῳ τῶν οἰκογενειακῶν μου δεσμῶν, τὰ βλήματα ἔπληττον καὶ τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ὅμως ἡ πλήρης εὐδοκίμησις ἀποτελεῖ ὑπερτάτην ἀνάγκην τῆς χώρας. Καθὼς ἐπίσης καὶ ἐντολὴν καὶ προσδοκίαν τοῦ λαοῦ. Καὶ εἰς τὴν ἐπίθεσιν αὐτήν, ὡς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εἰς ὅλην του τὴν ζωὴν ὑπηρέτησεν ἰδεώδη καὶ ὄχι συμφέροντα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνω ἀδιάφορος. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἔκρινα, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ὤφειλα νὰ ἀφαιρέσω τὸν προσωπικὸν στόχον τῶν ἀντιπάλων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὑπέβαλον παραίτησιν. Κατὰ τοὺς ὀλίγους μῆνας τῆς ὑπουργίας μου ὑπηρέτησα μὲ πάθος τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ. Παραιτούμενος σήμερον, θὰ ἐξακολουθήσω νὰ ὑπηρετῶ μὲ τὸ ἴδιον πάθος, ὡς ἁπλοῦς στρατιώτης, τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν (παρατεταμένα χειροκροτήματα), ἡ ὁποία, ὑπὸ τὴν μεγαλόπνευστον ἡγεσίαν της, ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀναγέννησιν τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι βουλευταί. Εἰς τὰς δηλώσεις μου αὐτὰς οὐδὲν ἀναφέρεται σχετικῶς πρὸς τὴν ἀνάθεσιν μελετῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Καὶ οὐδὲν ἀναφέρεται, διότι ἀκριβῶς ἡ παραίτησίς μου δὲν εἶχε καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν πρὸς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Ἡ ἐπιχειρηθεῖσα κατασυκοφάντησις, ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἀπαντήσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, εἶχε καταρρεύσει. Καὶ δὲν μὲ ἀπησχόλει πλέον. Διότι ὅμως, μερὶς τοῦ τύπου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, προσεπάθησε νὰ σχετίσῃ τὴν παραίτησίν μου πρὸς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ μάλιστα νὰ τὴν ἐμφανίσῃ ὡς «ὁμολογίαν ἐνοχῆς», ἐθεώρησα χρέος νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἔλθῃ ἀμέσως τὸ θέμα ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, πρὸς πλήρη διευκρίνησιν. Ἡ πρώτη κατηγορία, ἡ ὁποία διετυπώθη, ὑπῆρξεν, ὅτι αἱ μελέται ἐδόθησαν ἄνευ διαγωνισμοῦ. Ἀλλὰ πάντοτε αἱ μελέται δίδονται ἄνευ διαγωνισμοῦ. Αὐτὸ συμβαίνει καὶ διεθνῶς καὶ συνέβαινεν ἐπίσης πάντοτε καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Μόνον αἱ ἐκτελέσεις ἔργων δίδονται κατόπιν διαγωνισμοῦ. Ἀσύστατος ἑπομένως ἀπεδείχθη ἡ πρώτη κατηγορία. Ἡ δευτέρα κατηγορία ἦτο, ὅτι ἡ ἀνάθεσις μελέτης καὶ εἰς ἕνα φίλον μου ὑπῆρξε χαριστική. Ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἐπιλογὴν τῶν μελετητῶν, ἐκ πίνακος ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου, καθὼς καὶ εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς ἀμοιβῆς προέβη ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ἐντελῶς ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας. Οἱ ἴδιοι ἐπίσης εἶχον καθορίσει, ὑπευθύνως καὶ ἐνυπογράφως, καὶ τὰς ἀμοιβὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τῶν μελετῶν. Εἰς ἐμὲ ἀπέκειτο μόνον ἡ ἔγκρισις. Καὶ ἐνέκρινα τὴν ὑπηρεσιακὴν πρότασιν, καὶ διὰ τοὺς τέσσαρας προταθέντας μελετητάς, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὴν πρώτην ἐκ τοῦ πίνακος τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου ἐπιλογήν. Ἐὰν ὑπάρχῃ εὐθύνη συνίσταται μόνον εἰς τὸ γεγονός, ὅτι δὲν διέγραψα ἐκ τῶν ὑπηρεσιακῶς προταθέντων, ἕνα διακεκριμένον ἐπιστήμονα, διότι συνέβαινε νὰ εἶναι φίλος μου. Αὐτὴν τὴν εὐθύνην τὴν ἀποδέχομαι. Καὶ ὑπῆρξε καὶ μία τρίτη κατηγορία. Ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, εἰς τὰς ἡμέρας μας, ἔχει καταστῆ «βιομηχανία μελετῶν». Ἐκφράζω τὴν κατάπληξίν μου, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ τοιαύτη κατηγορία. Διότι πράγματι, αὐτὴ ἡ κατηγορία, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὁ τίτλος μας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις, χωρὶς νὰ προηγηθῇ «βιομηχανία μελετῶν». Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὸ παρελθόν, πολλὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα ἐναυάγησαν, διότι δὲν εἶχον προηγηθῆ ἐπαρκεῖς μελέται. Καθὼς ἐπίσης καὶ πιστώσεις τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐματαιώθησαν, διότι δὲν ὑπῆρχον μελέται ἔργων. Ἡ πρώτη βιομηχανία, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἐπιδοθῶμεν, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἑλλάδος, εἶναι πράγματι ἡ «βιομηχανία τῶν μελετῶν». Αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἠκολούθησε τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ εἴμεθα δι’ αὐτὴν ὑπερήφανοι. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἤθελα νὰ δώσω εἰς τὴν ἀπόπειραν συνδέσεως τῆς παραιτήσεώς μου πρὸς τὴν ἀνάθεσιν τῶν μελετῶν. Τὸ θέμα τῆς κατηγορίας, ὅπως ἀπέδειξα, εἶναι ἀπολύτως ἀνύπαρκτον. Ἡ στάσις μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, κατὰ τοὺς ὀλίγους μῆνας τῆς παρουσίας μου, ὑπῆρξεν ἄψογος. Καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὑπῆρξεν ἐπίσης καὶ δημιουργική. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην συγκίνησιν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τοὺς ἀγαπητοὺς συναδέλφους βουλευτὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου διὰ τὴν πανηγυρικὴν ἐγκαρδιότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ἐχαιρέτησαν προχθὲς τὴν παρουσίαν μου. Εὐχαριστῶ ἐπίσης θερμότατα τοὺς συναδέλφους μου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς ἀλληλεγγύης των καὶ διὰ τοὺς ὑψηλοὺς τόνους, τοὺς ὁποίους εὗρον, διὰ νὰ ἐξάρουν τὴν ἀπόφασίν των. Καὶ ἀπευθύνω ἐπίσης, χαιρετισμὸν βαθείας εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν λαὸν καὶ τὴν νεότητα, αἱ φιλικαὶ ἐκδηλώσεις τῶν ὁποίων βαθύτατα μὲ συγκινοῦν. Παραιτούμενος, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, διὰ τοὺς προσωπικοὺς καὶ πολιτικοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα εἰς τὰς ἀρχικὰς δηλώσεις μου, παραμένω εἰς τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας. Δὲν εἶναι μόνον ἡ θέσις τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κανεὶς δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ. Καὶ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν, παράπλευρος πρὸς τοὺς συναδέλφους βουλευτάς, δύναμαι ἐπίσης νὰ προσφέρω τὰς ὑπηρεσίας μου. Καὶ αὐτὸ θὰ πράξω. Εἰς οἱανδήποτε θέσιν καὶ ἂν εὑρίσκωμαι, θὰ ὑπηρετῶ πάντοτε, μὲ τιμὴν καὶ μὲ πάθος, τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν Ἑλλάδα. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ κ. Α. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§4Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν διότι τῆς δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ διαφωτίσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διαχειρίσεως τῶν μελετῶν καὶ ἐπὶ τῆς ἀκολουθουμένης ὑπ’ αὐτῆς πολιτικῆς. Ὀφείλει μάλιστα χάριτας εἰς μερίδα τοῦ ἀντιπολιτευομένου Τύπου, διότι προσεπάθησε νὰ παραστήσῃ διαβλητὴν τὴν διαχείρισιν τῶν μελετῶν καὶ προεκάλεσεν αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν συζήτησιν. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ἂν μοῦ ἐπιτρέπετε, τὸν Λυσίαν: «Ἡγοῦμαι τῆς ἀδίκως διαβεβλημένης πολλῶν ἀγαθῶν αἰτίους εἶναι... οἵτινες καὶ αὐτοῖς ἀναγκάζουσιν εἰς ἔλεγχον τῶν αὐτοῖς βεβαιωμένων...». Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ τῆς βεβαιώσεως ἀπὸ μέρους τοῦ Σώματος τοῦ ἀψόγου τῆς διαχειρίσεως τῶν μελετῶν, διὰ τὸ ὁποῖον εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁλόκληρον τὸ Σῶμα ἔχει σχηματίσει πλήρη πεποίθησιν. Εἶναι ἐπὶ πλέον ἡ εὐκαιρία νὰ τοποθετηθῇ ἐνώπιον ἡμῶν αὐτὴ ἡ περίφημος προβληματικὴ τῶν μελετῶν καὶ νὰ ἐκτεθοῦν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, ὡς ἐπανειλημμένως διεκήρυξε, θεωρεῖ ὡς CONDITIO SINE QUA NON τὴν ὕπαρξιν τῶν μελετῶν διὰ τὴν πολιτικήν, οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν ὁποίαν προσεπάθησε νὰ ἐφαρμόσῃ μὲ τὴν ἀδιαλλαξίαν τοῦ ἐπιστήμονος καὶ τὴν ἀνυποψίαστον ἁγνότητα τοῦ ἰδεολόγου ὁ πρωτεργάτης τῆς συστηματοποιήσεως τῆς κατευθύνσεως αὐτῆς, Ἀνδρέας Παπανδρέου. Δὲν νομίζω, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ σημασία, ἡ ἀναγκαιότης καὶ ἡ σκοπιμότης τῶν μελετῶν. Τοῦτο ἔχει ἤδη κατανοηθῆ ἀπὸ ὅλους καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχεν ἤδη ἀρχίσει συνειδητοποιοῦσα τὴν ἀναγκαιότητα τῶν μελετῶν καὶ εἶχε προβῆ κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον εἰς ἔναρξιν ἐφαρμογῆς μιᾶς πολιτικῆς προετοιμασίας μελετῶν. Εἰς τὸ διάστημα τοῦ τελευταίου ἔτους ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀνέθεσεν 23 μελέτας μιᾶς ἐκ τῶν κατηγοριῶν ποὺ θὰ ἀναφέρω περαιτέρω. Ἡ οἰκονομικὴ ἐξέλιξις κατέστησεν ἀναγκαίαν σήμερον τὴν προετοιμασίαν τριῶν τύπων μελετῶν. Ὁ πρῶτος τύπος εἶναι ἤδη γνωστὸς εἰς ὅλους. Πρόκειται περὶ τῆς καθαρῶς τεχνικῆς μελέτης, τῆς ἀφορώσης συγκεκριμένον τεχνικὸν ἔργον. Ἡ δευτέρα κατηγορία τῶν μελετῶν, ἡ ὁποία τελείως ἔχει ὡριμάσει εἰς τὸ πλαίσιον τῆς πολιτικῆς τοῦ προγραμματισμοῦ εἶναι ἡ κατηγορία τῶν λεγομένων μελετῶν δικαιολογήσεως ἔργων, τῶν μελετῶν σκοπιμότητος τῶν ἔργων. Ἡ κατηγορία αὐτὴ εἶναι ἐξαιρετικῶς χρήσιμος, διότι ἐπιτρέπει νὰ καθορίσωμεν ἐὰν εἶναι ἀναγκαῖον ἢ ὄχι νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἔργου ἢ ἑνὸς συμπλόκου ἔργου. Μᾶς ἐπιτρέπει νὰ καθορίσωμεν τὸ κόστος τῶν ἔργων καὶ τὰ προσδοκώμενα ἐκ τούτων ὀφέλη. Μᾶς ἐπιτρέπει νὰ καθορίσωμεν τὴν προτεραιότητα ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, ἢ τῶν ἔργων καὶ ἀκόμη περισσότερον θὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ ὑπὸ προϋποθέσεις τὴν ἰσόρροπον ἀνάπτυξιν ἑνὸς κλάδου ἢ μιᾶς περιοχῆς. Αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ κατηγορία τῶν μελετῶν εἶναι ἐκείνη ποὺ ἤρχισεν ἀνατεθειμένη καὶ ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν κατὰ τὸ τελευταῖον στάδιον τῆς ζωῆς της. Αἱ μελέται αὗται ἐξασφαλίζουν ἐπὶ πλέον καὶ τὴν αὐτοχρηματοδότησιν τοῦ ἔργου εἰς ὅσας περιπτώσεις εἶναι τοῦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίζουν ἀκόμη περισσότερον τὴν ἐξωτερικὴν χρηματοδότησιν. Σήμερον πλεῖστα ἔργα εἶναι ἀδύνατον νὰ προωθηθοῦν καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ χρηματοδοτηθοῦν ἀπὸ τοὺς ἐξωτερικοὺς ὀργανισμούς, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἡ δικαίωσις διὰ τῆς εἰδικῆς αὐτῆς μελέτης. Καὶ ὑπάρχει μία τρίτη κατηγορία μελετῶν, τῆς ὁποίας ἡ προώθησις ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ ἔργον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ τῆς κατηγορίας μελετῶν ἀναπτύξεως πόλων, αἱ ὁποῖαι ἐσφαλμένως καὶ κατὰ παρερμηνείαν ἔχουν χαρακτηρισθῆ ὡς πολεοδομικαὶ μελέται. Αἱ συνήθεις πολεοδομικαὶ μελέται εἶναι ἁπλῶς καὶ μόνον μελέται ρυμοτομικοῦ σχεδίου. Αἱ μελέται ἀναπτύξεως πόλων ἐντάσσονται εἰς τὸ γενικώτερον πλαίσιον τῆς χωροταξίας καὶ ἀποβλέπουν περισσότερον εἰς τὴν δημιουργίαν πόλων ἕλξεως διὰ μίαν περιφερειακὴν ἀνάπτυξιν. Τὸ περιεχόμενον τῶν μελετῶν αὐτῶν ἀνάγεται εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀναγκαίου συστήματος πόλων εἰς μίαν χώραν καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅπου τὸ σύστημα τοιούτων πόλων ἐλλείπει. Ἀνάγονται ἐπίσης εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν λειτουργιῶν ποὺ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἡ πόλις, τῆς δυναμικῆς ἐπεκτάσεως, ἀπὸ ἀπόψεως πληθυσμοῦ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγῆς καὶ ἐπὶ πλέον τῆς ἐγκαταστάσεως εἴτε κατηγορίας οἰκισμῶν, εἴτε βιομηχανικῶν ζωνῶν. Πρόκειται περὶ μιᾶς κατηγορίας σπουδαιοτάτων μελετῶν, ἡ ὁποία εἶναι πράγματι ἀπαραίτητος ὑπὸ τὰς Ἑλληνικὰς συνθήκας. Τὴν τρίτην αὐτὴν κατηγορίαν τῶν μελετῶν, ὡς εἶπον προηγουμένως, εἶχε τὴν τιμὴν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Ἀνδρέας Παπανδρέου, νὰ προωθήσῃ. Παραλλήλως ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ἀναγνωρίζουσα τὴν ἰδιαιτέραν σημασίαν τῶν μελετῶν ἐν τῷ συνόλῳ των, ἀπεφάσισεν, ὅπως ἄλλως τε ἀνήγγειλε, νὰ ἑτοιμασθοῦν ὅλαι αἱ τεχνικαὶ μελέται ἐντὸς 2ετίας προκειμένου νὰ περιληφθοῦν τὰ ἀντίστοιχα ἔργα εἰς τὸ παρασκευαζόμενον πρόγραμμα τῆς 5ετίας. Ἀπεφάσισεν ἐπίσης καὶ συστηματοποιεῖ τώρα προγραμματικῶς, τὴν ἐκτέλεσιν ὅλων τῶν ἀναγκαίων μελετῶν δικαιολογήσεως καὶ εἰς τὸ βραχὺ διάστημα τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας παρ’ αὐτῆς, ἀνέθεσε τέσσαρας περίπου μελέτας ἀπὸ τὰς λεγομένας πολεοδομικὰς ἢ ἀναπτύξεως πόλεων. Ἐπὶ πλέον ὅμως πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἡ ὑφισταμένη νομοθεσία διὰ τὴν ἀνάθεσιν μελετῶν, ὑπῆρξε πεπαλαιωμένη καὶ ἀτελής. Ἔπρεπε νὰ εὑρεθοῦν νέοι τρόποι, ἔπρεπε νὰ θεσπισθῇ νέα διαδικασία, διὰ τῆς ὁποίας θὰ καθίστατο δυνατὴ καὶ ἀδιάβλητος ἡ ἀνάθεσις αὐτῶν τῶν μελετῶν. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ Κυβέρνησις συνέστησεν Ἐπιτροπήν, ἀποτελουμένην ἐξ ἐκπροσώπων τῶν τεχνικῶν Ὑπουργείων, τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ἡ ὁποία ἀνέλαβε νὰ παρασκευάσῃ ἕνα κώδικα ἀμοιβῶν, ἕνα κώδικα ἀναθέσεως μελετῶν καὶ ἕνα κώδικα εἰδικῶν προδιαγραφῶν. Ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ὅμως τῆς πολιτικῆς αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως ἤρχισαν διατυπούμεναι ὡρισμέναι ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι συνεκεντρώθησαν, ὅπως ἔχετε διαπιστώσει, κυρίως εἰς τὴν ἀνάθεσιν ὡρισμένων μελετῶν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Καὶ περιωρίσθησαν αἱ ἐπικρίσεις αὐταί, πρῶτον, εἰς τὴν ἀνάθεσιν ὡρισμένων πολεοδομικῶν ἀναγκῶν, δεύτερον, εἰς τὴν ἀνάθεσιν μελετῶν εἰς τὸν Οἶκον Μάντερστον καὶ τρίτον, εἰς τὴν μελετωμένην ἀνάθεσιν εἰδικῶν μελετῶν, εἰς τὸν Οἶκον Ράϊν Ρόου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι ὅλοι σας ἔχετε σχηματίσει πεποίθησιν, ὅτι οὐδὲν τὸ μεμπτὸν ὑπάρχει εἰς αὐτὴν τὴν διαχείρισιν, νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων, εἰς τὰς διατυπωθείσας διὰ τὴν διαχείρισιν ἐπικρίσεις: Εἰς τὸ θέμα τῶν πολεοδομικῶν μελετῶν, ἡ πρώτη διατυπωθεῖσα κατηγορία εἶναι, ὅτι ἀνετέθησαν αὗται ἄνευ μειοδοτικοῦ διαγωνισμοῦ. Ἐν πρώτοις, κατὰ ρητὴν διάταξιν τῆς κειμένης νομοθεσίας ἡ ἀνάθεσις μελετῶν ἐπιτρέπεται καὶ μετά καὶ ἄνευ μειοδοτικοῦ διαγωνισμοῦ. Τὸ Ν.Δ. 1381)44 καὶ περαιτέρω τὸ Ν.Δ. 1942 ἄρθρον 6 παρ. 8, ὁρίζουν σαφῶς, ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀναθέσῃ τὰς μελέτας. Ὁ Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων, δύναται δι’ ἀποφάσεως νὰ ἀναθέτῃ τὴν ἐκτέλεσιν μελετῶν, τὴν διεξαγωγὴν ἐρευνῶν καὶ τὴν διενέργειαν οἱασδήποτε ἐργασίας ἀναγκαίας διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ προορισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου, εἰς κατάλληλον πρὸς τοῦτο πρόσωπον καὶ νὰ καθορίζῃ τὴν ἀμοιβήν. Ἀλλά, τὸ σπουδαιότερον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ἁπλῶς δυνατή, ἡ ἄνευ διαγωνισμοῦ ἀνάθεσις μελετῶν, εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἄνευ διαγωνισμοῦ ἀνάθεσις μελετῶν, κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Πράγματι τὸ Ν.Δ. 2726)53, καθορίζον τὸ ἐλάχιστον ὅριον ἀμοιβῶν τῶν μηχανικῶν, ὁρίζει ὅτι τοῦτο, τὸ ἐλάχιστον δηλαδὴ ὅριον, εἶναι ὑποχρεωτικὸν καὶ ἡ ἀντίθετος συμφωνία ἡ ὁριζομένη διὰ τοῦ ἄρθρου 59 τοῦ Κανονισμοῦ σχεδίου πόλεων, δὲν ἰσχύει. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς τοῦ σημείου ἀπεφάνθη, κατὰ πλειοψηφίαν, ἡ ὁλομέλεια τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους: «Συνάγεται, λέγει ἡ ἀπόφασις, ἐκ τοῦ γράμματος καὶ τοῦ σκοποῦ τῆς εἰρημένης διατάξεως... (ἀναγινώσκει)... ὅτι προκειμένου περὶ μελετῶν καὶ λοιπῶν ἔργων τοῦ Δημοσίου, ἡ ἀνάθεσις τούτων θὰ συντελῆται τοῦ λοιποῦ δι’ ἀπ’ εὐθείας συμβάσεως μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων κατὰ τὴν καθοριζομένην σχετικὴν διαδικασίαν». Ὥστε ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως ἡ διαχείρισις ὑπῆρξεν ἄψογος. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν εἶναι λογικῶς δυνατὸν νὰ ἀνατίθενται μελέται κατόπιν μειοδοτικοῦ διαγωνισμοῦ. Τοῦτο θὰ ἐσήμαινε μειοδοσία ἐν τῇ ποιότητι. Καὶ ἐκεῖνο ἀκριβῶς τὸ ὁποῖον ἐπιζητοῦμε διὰ τῶν μελετῶν εἶναι ὁ καλύτερος μελετητής, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ τὴν εἰς τὸ μέλλον οἰκονομίαν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου ἢ θὰ μᾶς ἀποτρέψῃ ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργου ἢ μὴ οἰκονομικῶς σκοπίμου. Ἀλλὰ καὶ ἡ διεθνὴς πρακτικὴ παγίως δὲν ἐπιτρέπει τὸν διαγωνισμὸν διὰ τὴν ἀνάθεσιν μελετῶν, ἀλλὰ ἐπίσης καὶ ἡ τακτικὴ τῆς προηγουμένης, τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων ἦτο παγίως ἡ αὐτή. Πρέπει νὰ σᾶς ἀναφέρω δὲ ὅτι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις— καὶ δὲν ἔχει οὐδεμίαν μομφὴν ἡ παρατήρησίς μου αὐτὴ— ἀνέθεσαν μελέτας ὄχι μὲ ποσὰ τῆς τάξεως τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἢ τῶν δύο ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ μελέτας μὲ ἀμοιβὰς κολοσσιαίας, ἄνευ οἱουδήποτε διαγωνισμοῦ καὶ διὰ ἀπ’ εὐθείας ἀναθέσεως. Σᾶς ἀναφέρω, π.χ., ὅτι μελέται ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων ἀνετέθησαν εἰς συγκεκριμένους μηχανικοὺς μὲ ποσὸν ἀμοιβῆς 10, 20, 21, ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἀνετέθησαν μελέται διὰ τὰ Κρεμαστὰ π.χ. τῆς ΔΕΗ μὲ ἀμοιβὴν 90 ἑκατ. δραχμῶν. Διὰ τὸ Καστράκι μὲ ἀμοιβὴν 65 ἑκατ. δραχμῶν, διὰ τὸ Ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος 3,5 ἑκατ. δραχμῶν περίπου. Καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω ἑκατοντάδας μελετῶν αἱ ὁποῖαι ἀνετέθησαν ὑπὸ προκατόχων Κυβερνήσεων ἄνευ διαγωνισμοῦ καὶ μὲ μόνην ἀπόφασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὰς ὁποίας αἱ ἀμοιβαὶ εἶναι πράγματι κολοσσιαῖαι.

§5Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Καὶ αἱ μελέται τοῦ Σμίθ.

§6Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Διετυπώθη ὅμως καὶ μία δευτέρα κατηγορία ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν πολεοδομικῶν μελετῶν. Ἡ κατηγορία ὅτι ἡ ἀνάθεσις τῆς εἰδικῆς αὐτῆς μελέτης ἐγένετο μὲ χαριστικῶς ὑψηλὴν ἀμοιβήν. Ἐξήγησα προηγουμένως ποία εἶναι ἡ φύσις τῆς ἀνατεθείσης μελέτης. Ἡ μελέτη αὕτη, εἶναι ἕνα σύνολον οἰκονομικῶν καὶ τεχνικῶν ἐπὶ μέρους μελετῶν. Ἀρχίζει ἀπὸ τὸ ρυμοτομικὸν σχέδιον, τὴν τοπογράφησιν, τὴν χωροταξίαν καὶ προχωρεῖ εἰς τὸν καθορισμὸν ὅλων τῶν οἰκονομικῶν λειτουργιῶν καὶ εἰς τὴν ἀνίχνευσιν καὶ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ζωνῶν. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἔργου μὲ τεράστιον περιεχόμενον. Πρέπει νὰ σκεφθῆτε ὅτι εἰδικῶς ἡ ἀμοιβὴ διὰ ρυμοτομικὰς καὶ μόνον μελέτας προσδιοριζομένη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στρεμμάτων, θὰ ἔφθανε νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ καθορισθεῖσα αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀμοιβὴ εἶναι πολὺ χαμηλοτέρα ἀπὸ ἐκείνην ποὺ θὰ ἦτο ἀναγκαία μόνον διὰ μελέτας ρυμοτομικοῦ σχεδίου. Ἐπὶ πλέον κατὰ τὸν Γαλλικὸν Κώδικα, ἐὰν γίνῃ μία σύγκρισις, ὅπως διεπίστωσεν ἤδη καὶ ὁ τεχνικὸς κόσμος ἡ ὁρισθεῖσα ἀμοιβὴ εἶναι κατὰ 50% κατωτέρα τῆς ἰσχυούσης ἐν Γαλλίᾳ. Πέραν τούτων πρέπει νὰ σᾶς ἀναγγείλω ὅτι ἀκριβῶς διότι τὸ ὕψος τῶν ἀμοιβῶν ὑπῆρξε χαμηλὸν ὁ τεχνικὸς οἶκος Δοξιάδη ἐδήλωσεν ἐπισήμως ὅτι παύει τοῦ λοιποῦ νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ μελέτας καὶ δὲν δέχεται πλέον τὴν ἀνάθεσιν, ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, μελετῶν εἰς αὐτόν. Ἀλλὰ καὶ ἂν θέλετε παραδείγματα ἐκ τοῦ παρελθόντος διὰ νὰ κρίνετε τὸ ὕψος τῆς ἀμοιβῆς, θὰ σᾶς ἀναφέρω παραπλησίας μελέτας, ἀνατεθείσας κατὰ τὸ παρελθόν. Μόνον διὰ τὸ κτηματολόγιον τῶν Κρεμαστῶν— ἐδῶ πρόκειται νὰ γίνῃ καὶ κτηματολόγιον— ἡ ἀμοιβὴ τὴν ὁποίαν ὥρισεν ἡ ΔΕΗ εἰς τὸν ἀναλαβόντα μηχανικὸν ἦτο 1.025.000 δραχμ. διὰ τὴν Τουριστικὴν ζώνην τῆς Βουλιαγμένης—κατὰ γενικὴν ἁπλῶς μελέτην 1.278.000 δρχ. καὶ διὰ τὴν μελέτην τῆς Βιομηχανικῆς περιοχῆς Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία ἀνετέθη ὑπὸ τοῦ Ο.Β.Α., τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς ἀνῆλθεν εἰς 33.600 δολλάρια, πέραν τῆς ἡμερησίας ἀποζημιώσεως τῶν ἀσχολουμένων μὲ αὐτὸ μηχανικῶν. Ὥστε ἔπαινος θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, διότι κατώρθωσε μὲ τόσον χαμηλὸν ὕψος ἀμοιβῆς νὰ ἐπιτύχῃ τόσον μεγάλον ἔργον. Καὶ ὑπῆρξεν ἡ τρίτη κατηγορία ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ὅτι ἡ μελέτη ἦτο περιττή, ὅτι ἐκάματε οὐσιαστικῶς μίαν προσπάθειαν Βιομηχανίας Μελετῶν διὰ νὰ ἱκανοποιήσετε φίλον σας. Καὶ περὶ μὲν τῆς φύσεως τῆς μελέτης, δὲν νομίζω πλέον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἀμφισβητῇ τὴν σημασίαν της διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἐλέχθη, ὅτι ὑπῆρξε κἄποια προγενεστέρα μελέτη, ἀνατεθεῖσα ἀπὸ τὸν Δῆμον Πατρέων καὶ ἑπομένως ἦτο περιττὴ ἡ νεωτέρα. Πράγματι, εἶχεν ἀνατεθῆ μία παρομοία μελέτη ἀπὸ τὸν Δῆμον Πατρέων, ἀντὶ ποσοῦ 400.000 εἰς δύο ἀρχιτέκτονας. Ἐκλήθη ὅμως εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰδικὸς ἐπιστήμων ἀπὸ τὸν ΟΗΕ, ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς πολιτικῆς περιφερειακῆς ἀναπτύξεως ὑπὸ τοῦ ΦΑΟ, ὁ κ. Ντὶ Φορνέ, ὁ ὁποῖος διεπίστωσεν, ὅτι ἡ μελέτη αὐτὴ ἦτο ἐντελῶς ἄχρηστος. Γράφει εἰς τὴν σελίδα 21 τῆς ἐκθέσεώς του ὁ κ. Ντὶ Φορνέ: «Ἀλλὰ τὸ σχέδιον τοῦτο εἶναι λίαν ξεπερασμένον καὶ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ λόγος νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς χρήσιμον εἰς τὸ Δημόσιον». Καὶ ἐπεξηγεῖ, ἐν συνεχεία, τοὺς λόγους διατὶ λέγει αὐτά. Ὥστε ἡ μελέτη ὑπῆρξε σκόπιμος καὶ οὐδὲν προϋπῆρξεν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀναγκαία. Διετυπώθη καὶ ἡ τετάρτη κατηγορία ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Καλὰ ὅλα τὰ ἄλλα, ἀλλὰ ἡ μελέτη ἀνετέθη εἰς πρόσωπον φίλα προσκείμενον πρὸς τὸν ἀναπληρωτὴν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Πρέπει νὰ σᾶς ἐξηγήσω, κύριοι συνάδελφοι, τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ ἐπιλογή. Ἐν πρώτοις, ἡ ἐπιλογὴ ἐγένετο εἰς ἀνύποπτον χρόνον. Ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου 1963 ἡ Ὑπηρεσία Περιφερειακῆς Ἀναπτύξεως τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Σύλλογον τῶν ἀρχιτεκτόνων καὶ τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει νὰ καθορισθῇ ἕνας ἀριθμὸς οἴκων ὑπευθύνως καταλλήλων διὰ τὴν ἀνάληψιν παρομοίων μελετῶν. Καὶ ὁ Σύλλογος Ἀρχιτεκτόνων ἀπέστειλεν ὑπευθύνως κατάλογον 24 Γραφείων, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησε κατάλληλα διὰ τὴν ἀνάληψιν τοιούτων μελετῶν. Ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ἐν τῇ εἰδικῇ ἐπιθυμίᾳ της νὰ ἀνεύρῃ τοὺς καταλληλοτέρους ἐξ αὐτῶν διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῶν βασικωτέρων Πολεοδομικῶν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ ἀνέφερον, μελετῶν, ἐπέλεξε 10, ἀκριβῶς ὅσοι ἦσαν καὶ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, αἱ πρὸς ἀνάθεσιν πολεοδομικαὶ μελέται. Μετὰ τὴν ἐπιλογήν, ὑπεβλήθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν Ἀναπληρωτὴν Συντονισμοῦ τὸ κείμενον τῆς εἰσηγήσεως τῆς Ὑπηρεσίας περιλαμβάνον τὰ 10 αὐτὰ ὀνόματα καὶ ἀντιστοίχως τὰς 10 ὑπὸ ἀνάθεσιν μελέτας, τὰς ὁποίας ἡ Ὑπηρεσία καθώρισεν, ἡ Ὑπηρεσία δηλαδὴ καθώρισε ποῖος θὰ ἀναλάβῃ καὶ τί θὰ ἀναλάβῃ. Καὶ ἡ Ὑπηρεσία ὑπέγραψε τὸ κείμενον αὐτό, τόσον δηλαδὴ ὁ Διευθυντὴς Περιφερειακῆς Ἀναπτύξεως, ὅσον καὶ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ὁ Ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ δὲν εἶχε παρὰ ἢ νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ ἀπορρίψῃ. Δὲν εἶχε κἂν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς Ἀναπληρωτὴς Συντονισμοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξαιρέσῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐφέρετο ὡς φίλος του, σᾶς ἐρωτῶ μὲ ποίαν δικαιολογίαν θὰ ἔπραττε τοῦτο; Ἐὰν ὁ λεγόμενος φίλος εἶχεν ὅλα τὰ ἐχέγγυα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀρτίας μελέτης, ἐὰν ὑπερεῖχε τῶν ἄλλων, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν στοιχείων, ἐὰν ὑπῆρχον ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀνατιθεμένης παραγγελίας, δὲν θὰ ἦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἀναπληρωτὴς Συντονισμοῦ ὑπεύθυνος, διότι δὲν ἐπελέγη ὁ περισσότερον κατάλληλος διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῆς μελέτης; Θὰ ἔπρεπεν ἡ ἰδιότης τοῦ φίλου νὰ ἀποτελέσῃ PRIVILEGIUM ODIOSUM δι’ αὐτόν. Καθ’ ὃν τρόπον ἀκριβῶς δὲν θὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει του ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐχθροῦ, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀξιοῦμεν ἀπὸ αὐτὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ἐὰν θὰ πρόκειται περὶ φίλου. Ἀρκεῖ τὸ ὕψος τῆς μελέτης τῆς ἀμοιβῆς τῆς μελέτης, ἡ ἐπιλογή, αἱ αὐστηραὶ ἐγγυήσεις, ἡ παρακολούθησις καὶ ὁ ἔλεγχος νὰ εἶναι ἐξησφαλισμέναι. Καὶ ταῦτα πάντα ὅπως σᾶς ἐξήγησα, προϋπῆρξαν. Καὶ ὑπῆρξε καὶ μία πέμπτη ἐπίκρισις εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ὅτι τὸ πρόσωπον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνετέθη ἡ εἰδικὴ αὐτὴ μελέτη ὑπηρετεῖ εἰς τὸ Κέντρον Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν. Ἐν πρώτοις, ἡ νομοθεσία δὲν ἀπαγορεύει τὴν ἀνάθεσιν μελετῶν ἀκόμη καὶ εἰς μονίμους δημοσίους ὑπαλλήλους, κατὰ τὸ ἄρθρον 51 τοῦ Ὑπαλληλικοῦ Κώδικος. Θεσπίζει μίαν ὡρισμένην διαδικασίαν διὰ τοὺς μονίμους αὐτοὺς ὑπαλλήλους, συνισταμένη κυρίως εἰς τὴν ἄδειαν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Κατὰ μείζονα λόγον, ἑπομένως προκειμένου περὶ μὴ μονίμων δημοσίων ὑπαλλήλων, ἢ περὶ μὴ δημοσίων ὑπαλλήλων ἐν γένει. Εἶναι φανερὸν ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀνάθεσις μελετῶν. Ταῦτα διὰ τὸ νομικὸν μέρος. Ὁ Νόμος 1042, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσα προηγουμένως, ὁρίζει ρητῶς ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀναθέτῃ τὴν διεξαγωγὴν μελετῶν εἰς κατάλληλα πρὸς τοῦτο πρόσωπα τῆς Ὑπηρεσίας ἢ μὴ ἢ εἰς Ἐπιτροπὰς παρ’ αὐτοῦ συνιστωμένας. Ἐν προκειμένῳ, τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος πρόσωπον δὲν συνεδέετο οὐδὲ κἂν διὰ συμβάσεως δημοσίου δικαίου μὲ τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Κέντρου Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν. Συνεδέετο διὰ συμβάσεως Ἰδιωτικοῦ Δικαίου. Καὶ ἡ σύμβασις αὐτὴ ἦτο ἁπλῶς σύμβασις ἔργου καὶ οὐχὶ σύμβασις ἐργασίας. Ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς πλείστας περιπτώσεις— καὶ ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Σώματος ὀνόματα, ἐὰν ἐπιθυμῇ— ἀνετέθη ἡ διεξαγωγὴ μελετῶν ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς ὑπάλληλον καὶ μάλιστα μόνιμον ὑπάλληλον τοῦ Κράτους. Σημασίαν θὰ εἶχεν ἐν προκειμένῳ ἐὰν τὸ πρόσωπον εἰς τὸ ὁποῖον ἀνετέθη ἡ μελέτη θὰ ἦτο ἐνδεχομένως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ προέβαινε καὶ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς μελέτης αὐτῆς. Ἀλλὰ ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὴν σύμβασιν, οὐδὲν τούτων εἶναι δυνατόν. Ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ παρακολούθησις τῆς ἐκτελέσεως εἰς ὅλα τὰ στάδια τῆς μελέτης ἔχει ἀνατεθῆ ὡς προβλέπεται καὶ ἐκ τῆς συμβάσεως εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν ἀπαρτιζομένην ἀπὸ ἐκπροσώπους ὅλων τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων. Ὥστε καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι πλήρως ἐξησφαλισμένος ὁ ἔλεγχος. Ἐξ ὅσων ἀνέφερα, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι κατέστη ἀπολύτως φανερὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο καὶ προηγουμένως πεποίθησίς σας· οὐδὲν τὸ μεμπτὸν οὔτε ἀπὸ νομικῆς οὔτε ἀπὸ ἠθικῆς, οὔτε ἀπὸ πολιτικῆς, οὔτε ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως εἰς τὴν ἀνάθεσιν εἰδικῶς πολεοδομικῶν μελετῶν. Διετυπώθη ὅμως ἐν συνεχείᾳ καὶ ἐπίκρισις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάθεσιν μελέτης εἰς τὸν οἶκον Μάλντεσταμ. Πράγματι ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαύρου, ἀνετέθη εἰς τὸν οἶκον Μάλντεσταμ, ἡ μελέτη διὰ τὰ λιπάσματα καὶ διὰ τὰ πετροχημικά, ἀντὶ ἀμοιβῆς 10 καὶ κάτι ἑκατομ. δραχμῶν. Ὁ οἶκος Μάλντεσταμ εἶναι ἐκ τῶν πλέον διακεκριμένων μελετητῶν εἰς τὴν Εὐρώπην, προσέφερε δὲ πολυτίμους πράγματι ὑπηρεσίας κατὰ τὴν κρίσιμον στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀποφασίσει καὶ διεξήγαγε διαπραγματεύσεις διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ΕΣΣΟ ΠΑΠΠΑΣ. Ἐὰν διὰ τὴν μελέτην αὐτὴν ἐπληρώθησαν 10 ἑκατομ. πρέπει νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὡς ἄλλως τε διεπιστώσατε καὶ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον ἐξησφάλισε πολλαπλάσιον ποσὸν ἔναντι τῆς μικρᾶς αὐτῆς δαπάνης. Ἐλέχθη ὅτι ὁ οἶκος αὐτὸς εἶναι ἀκατάλληλος. «Ποῦ τὸν βρήκατε»; θὰ σᾶς ἀναφέρω τὶ μᾶς εἶπε διακεκριμένος ἐπιστήμων ὅταν διεξήγοντο αἱ συζητήσεις μὲ τὴν ΕΣΣΟ ΠΑΠΠΑΣ, εἰδικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὸν οἶκον Μάλντεσταμ: «Μὰ διατὶ τὸν ἐπήρατε αὐτὸν τὸν οἶκον; Γνωρίζετε ὅτι εἶναι τρεῖς μῆνας πίσω εἰς τὴν γνῶσιν τοῦ θέματος τῶν πετροχημικῶν»; Σκεφθῆτε. Εἶναι τρεῖς μῆνας πίσω, ἁπλῶς εἰς τὴν πρόοδον τὴν τεχνολογικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν πετροχημικῶν. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς βεβαιώσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν δὲν ἦτο ὁ οἶκος αὐτὸς θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ πραγματοποιήσωμεν τροποποίησιν τῆς συμβάσεως ὡς ἐγένετο. Οὐδὲ οἱ μηχανικοὶ τῆς ΕΣΣΟ ΠΑΠΠΑΣ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ διακρίνουν τὰς κατηγορίας τῶν πετροχημικῶν ἀπὸ τὰ πετροχημικὰ προϊόντα καὶ ἐπετύχομεν ἐν συνεχείᾳ ἀπαλλαγὴν τῆς συμβάσεως ἀπὸ μέγα μέρος τῶν πετροχημικῶν ποὺ ἐκάλυπτον. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι εἰς τὸν Μάλντεσταμ ἀνεθέσαμεν ἐπίσης καὶ τὴν μελέτην τῆς σακχάρεως. Οὐδεμία τοιαύτη ἀνάθεσις ἐγένετο. Ὁ Ὑπουργὸς Ἀναπληρωτὴς Συντονισμοῦ εἰς τὴν ἀνακοίνωσίν του τὸ διέψευσε κατηγορηματικῶς. Ὄχι διότι θὰ ἦτο τίποτε τὸ μεμπτόν, ἀλλὰ διότι πράγματι δὲν συνέβη τοιαύτη ἀνάθεσις. Καὶ ἐπηκολούθησεν ἡ κατηγορία ὅτι ἀνετέθησαν εἰς αὐτὸν τὸν οἶκον Μάλντεσταμ δύο ἄλλαι μελέται διὰ τὴν σιδηροβιομηχανίαν καὶ διὰ τοὺς λιγνίτας. Ἐν πρώτοις, δὲν ὑπάρχει ὑπογεγραμμένη σύμβασις μὲ τὸν οἶκον αὐτὸν διὰ τὰ δύο ἀνωτέρω θέματα. Ἔχομεν κάμει ἁπλῶς προκαταρκτικὴν συμφωνίαν, νὰ διαπραγματευθῶμεν ὡρισμένας λεπτομερείας διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῆς μελέτης τῶν δύο αὐτῶν βασικῶν κλάδων τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. Τὸ ὕψος τῆς ἀμοιβῆς δὲν εἶναι ὡς ἐλέχθη 16 ἑκατομ., ἀλλὰ 11 μόνον ἑκατομ. Ἐὰν νομίζετε ὅτι διὰ τὰς δύο αὐτὰς μελέτας τὸ ὕψος τῆς σχεδιαζομένης ἀμοιβῆς εἶναι ὑψηλόν, εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀντίστοιχα ποσὰ ἀμοιβῆς καταβληθέντα εἴτε ὑπὸ τοῦ ΟΒΑ, εἴτε ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, διὰ παρόντα θέματα καὶ θὰ ἴδητε τότε ὅτι τὰ ποσὰ ἐκεῖνα εἶναι διπλάσια καὶ τριπλάσια ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ἐπετύχομεν διὰ τοῦ σχεδίου συμβάσεως μὲ τὸν Μάλντεσταμ. Διετυπώθη ἐδῶ ἐπίσης ἡ ἐπίκρισις ὅτι αἱ μελέται θὰ ἦσαν περιτταί. Ἀνεθέσατε τὴν μελέτην τῆς σιδηροβιομηχανίας καὶ ἀνεθέσατε τὴν μελέτην τοῦ θέματος τῶν λιγνιτῶν, ἐνῷ εἴχομεν τόσας περὶ αὐτῶν μελέτας. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Πράγματι ὑπῆρξαν μελέται καὶ διὰ τὴν σιδηροβιομηχανίαν καὶ διὰ τοὺς λιγνίτας. Ὑπῆρξαν μελέται συγκεκριμένων ἔργων διὰ συγκεκριμένον θέμα καὶ μάλιστα ἀπηρχαιωμέναι μελέται. Ἐὰν θέλετε, ἐπειδὴ εἶχον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἠμφισβητήθησαν οἱ ἀριθμοὶ εἰδικῶς διὰ τὴν προκαταρκτικὴν μελέτην ἱδρύσεως σιδηροβιομηχανίας καὶ χαλυβουργίας εἰς τὸν Οἶκον Βὶλτ κατεβλήθησαν 314 χιλ. γερμανικῶν μάρκων. Ὑπῆρξε λοιπὸν ὡρισμένη εἰδικὴ μελέτη διὰ συγκεκριμένον ἔργον. Αἱ μελέται τὰς ὁποίας ἡμεῖς πρόκειται νὰ ἀναθέσωμεν, εἶναι μελέται ἀναφερόμεναι εἰς ὁλόκληρον τὸν κλάδον. Ὁ Ὑπουργὸς Ἀναπληρωτὴς Συντονισμοῦ ἔκαμε μίαν βραχεῖαν περίληψιν εἰς τὸν τύπον τοῦ πράγματος τῶν προδιαγραφῶν καὶ τῶν μελετῶν. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἀνακοινώσεων αὐτῶν θὰ διαπιστώσατε ὅτι πρόκειται περὶ ἐντελῶς νέου πράγματος. Μεταξὺ ἐκείνων τὰ ὁποῖα πρόκειται διὰ τῆς μελέτης αὐτῆς νὰ ἀποκτήσωμεν εἶναι ἡ διερεύνησις τῶν δυνατοτήτων ἐπιβιώσεως τῶν κλάδων αὐτῶν καὶ μάλιστα ἐν συναρτήσει πρὸς τὰς ἐξηρτημένας βιομηχανίας, ποὺ ἀποτελοῦν ὡς γνωρίζετε τὸ ἀντιλεγόμενον σημεῖον τῆς βιομηχανικῆς μας πολιτικῆς. Καὶ ἐπὶ πλέον διὰ τῶν μελετῶν αὐτῶν θὰ μᾶς παρασχεθῇ ἡ δυνατότης νὰ ἐπιφέρωμεν συμφώνως πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ μέλλοντος εἰδικὰς τροποποιήσεις εἰς τὰς ἤδη ὑφισταμένας ἐγκαταστάσεις, εἰς τὰ ἤδη λειτουργοῦντα ἔργα, διὰ νὰ καταστοῦν ταῦτα ἀποδοτικώτερα. Πρέπει νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι εἰδικῶς διὰ τὸ ἄζωτον, τεχνικὸς ἀφιχθεὶς εἰς τὴν Ἑλλάδα, μᾶς εἶπεν ὅτι «ἐὰν δὲν δαπανήσητε ἐπὶ πλέον ποσὸν 15 ἑκατομμ. δολλαρίων διὰ νὰ διορθώσετε τὸ ἄζωτον, πρέπει νὰ τὸ κατεδαφίσετε ἐξ ὑπαρχῆς». Ὥστε εἶναι νομίζω ὁλοφάνερον ποία εἶναι ἡ βασικὴ σημασία τῶν μελετῶν αὐτῶν ποὺ θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἄσκησιν πολιτικῆς εἰς τοὺς δύο αὐτοὺς κλάδους ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ προγράμματος. Ἀνεφέρθη ἐπίσης ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν ἐπικρίσεων αὐτῶν, ὅτι διὰ κἄποιον ὕποπτον λόγον τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ δὲν ἀνέθεσε τὰς δύο αὐτὰς μελέτας εἰς τὸ ἴδιον τὸ Ὑπουργεῖον, δὲν τὰς ὑπέγραψεν ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργός, ἀλλὰ εἰς τὸ Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Ἐρευνῶν. Πράγματι αὐτὴ εἶναι ἡ πρόθεσίς μας καὶ εἶναι φανερὸν ὅτι ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως, διότι τὸ Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Ἐρευνῶν προπαρασκευάζει αὐτὴν τὴν στιγμὴν πενταετὲς πρόγραμμα τῆς χώρας καὶ ἐντὸς τῶν πλαισίων καὶ τῶν βασικῶν περιμέτρων ποὺ πρέπει νὰ ἔχῃ, εἶναι καὶ ἡ κρίσις περὶ τῶν δυνατοτήτων ἀναπτύξεως τῶν δύο αὐτῶν βασικῶν κλάδων καὶ δι’ ἄλλας βιομηχανίας τῆς χώρας. Ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως ἡ ἀνάθεσις εἶναι ἀπολύτως ἄψογος, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 1 παρ. 3 τοῦ Ν.Δ. 4356 «περὶ Κέντρου Προγραμματισμοῦ καὶ Ἐρευνῶν», τὸ Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Ἐρευνῶν ἀναλαμβάνει ἐντολῇ τοῦ Ὑπουργοῦ μελέτας εἴτε τὸ ἴδιον δι’ ἀναθέσεως εἰς τρίτα γραφεῖα ἢ πρόσωπα ἡ δὲ ἀμοιβὴ καταβάλλεται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Ἤδη δὲ ὡς ἔχει ἀνακοινωθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔχει κατατεθῆ εἰς τὴν τριμηνιαίαν ἔκθεσιν περὶ τῆς πορείας τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων, γνωρίζετε ὅτι εἰδικὴ πρόβλεψις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ὑπάρχει 50 χιλ. δολλαρίων διὰ τὴν πληρωμὴν παρομοίων μελετῶν καὶ ἐρευνῶν. Καὶ παρέμεινεν ἡ τελευταία ἀπὸ τὰς διατυπωθείσας ἐπικρίσεις, ἡ ἀφορῶσα τὸ θέμα τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου. Θὰ ἦτο εὐτυχὴς ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της κατώρθωνε νὰ ἀνεύρῃ τὴν περίφημον λύσιν διὰ τὴν ἄρδευσιν τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου, τὸ ὁποῖον κινδυνεύει πράγματι οἰκονομικῶς, διότι αἱ ἀρδευόμεναι ἐκτάσεις εἶναι λίαν περιωρισμέναι, ἀρδεύονται ἀτελῶς καὶ ἐπὶ πλέον συνεχίζεται ἐφαλάτωσις εἰς τρόπον ὥστε μετὰ βραχὺ χρονικὸν διάστημα νὰ εἶναι σχεδὸν ἀδύνατος ἡ καλλιέργεια. Ἐνῷ ἀντιθέτως ἐὰν ἐπιτευχθῇ ἡ ἄρδευσις, θὰ ἀποδοθοῦν εἰς τὴν καλλιέργειαν 200.000 στρεμμάτων ἔκτασις. Ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ μία πρότασις προερχομένη ἀπὸ τὴν Ράσιν–Ρὸλ Φέλιξ Ἰντερνάσιοναλ. Ἐλέχθη ὅτι αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία εἶναι Ἑταιρεία σωλήνων καὶ πὼς καταπιάνεσθε νὰ κάμετε συζήτησιν μὲ μίαν ἑταιρείαν σωλήνων. Ἐν πρώτοις δὲν μᾶς ἀπέκρυψεν ἡ ἑταιρεία ὅτι εἶναι ἑταιρεία σωλήνων καὶ δὲν μᾶς ἀπέκρυψε τὴν ἀπωτέραν πρόθεσίν της ἐὰν καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ ἐκείνη τὸ ἔργον, νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ πωλήσῃ τοὺς σωλῆνας της. Πάρα πολὺ σαφὴς καὶ καθαρὰ ἐπιχειρηματικὴ λογικὴ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς. Πέραν ὅμως τούτου, ἡ ἑταιρεία αὐτὴ δὲν εἶναι μόνον ἑταιρεία σωλήνων, ἀνήκει εἰς τὸ Τίσεν–Κόνρτς, συνεργάζεται μὲ εἰδικοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Καρλσρούης, μὲ τὸν καθηγητὴν Στέντερ, ὁ ὁποῖος μὲ εἰδικὰς μελέτας ἐπὶ τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου εἶναι ἕτοιμος διὰ τὸ σχέδιον αὐτὸ νὰ προτείνῃ μίαν λύσιν. Ἡμεῖς ἀρχίσαμεν τὰς διαπραγματεύσεις χωρὶς νὰ δεσμευθῶμεν. Μᾶς ἀπέστειλεν ἕνα κείμενον συμβάσεως, ἀπεστείλαμεν νέους ὅρους διὰ νὰ διαπραγματευθῶμεν μετ’ αὐτοῦ. Ἡ δὲ πρότασίς του συνίσταται εἰς τοῦτο. Μᾶς δίδει τὴν μελέτην αὐτὴν ἀντὶ συνολικοῦ ποσοῦ 1,9 ἑκατομμυρίων μάρκων, ἀλλὰ μᾶς λέγει, ὅτι θὰ καταβάλῃ ὁ Οἶκος αὐτὸς τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ ἡμεῖς. Ἐὰν εὐοδωθῇ ἡ μελέτη, καὶ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Οἶκον αὐτὸν τὸ ἔργον, ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς μελέτης ἀναλαμβάνεται παρ’ αὐτοῦ. Ἐὰν ἀντιθέτως ἡμεῖς δὲν ἀναθέσωμεν εἰς αὐτὸν τὴν μελέτην, ἀλλὰ τὸ ἔργον ἐκτελεσθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μελέτης, θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ καταβάλωμεν τὸ ποσόν. Σαφὴς ὑπῆρξεν ἡ δήλωσίς μας, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν Οἶκον αὐτὸν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, παρὰ μόνον κατόπιν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Συνεπῶς αἱ διαπραγματεύσεις ποὺ διεξάγονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀφοροῦν τοὺς ὅρους τῆς μελέτης. Ἀπεστείλαμεν σειρὰν ὅρων πρὸς τὸν Οἶκον αὐτόν. Ἐὰν ἀποδεχθῇ τοὺς ὅρους μας, θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συμφωνίαν διὰ τὴν μελέτην, ἐὰν δὲν τοὺς ἀποδεχθῇ, θὰ ἀναζητήσωμεν ἀλλοῦ λύσιν. Ὁπωσδήποτε ὅμως εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀνεύρωμεν ταχεῖαν λύσιν διὰ τὸ Ἀργολικὸν πεδίον. Αὐτὰ ὑπῆρξαν, κ.κ. συνάδελφοι τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν μελετῶν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Διὰ τὴν διαχείρισιν αὐτὴν ὅλοι οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ θεωροῦμεν ἑαυτοὺς ἀλληλεγγύως ὑπευθύνους. Κατεδείχθη ἀπὸ τὴν ἀνάλυσιν, ἡ ὁποία ἐγένετο, ὅτι εἰς τὴν διαχείρισιν αὐτὴν οὐδὲν τὸ μεμπτὸν ὑπῆρξεν οὔτε νομικῶς, οὔτε ἠθικῶς, οὔτε πολιτικῶς, οὔτε οὐσιαστικῶς καὶ ἐπὶ πλέον εἰς τὴν διαχείρισιν αὐτὴν ὑπῆρξε καὶ δημιουργικότης καὶ πρωτοπορεία καὶ τὸ πρωτοπόρον αὐτὸ πνεῦμα πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι τὸ ὀφείλομεν κυρίως εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος σήμερον ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του, ὑποβαλλόμενος εἰς μίαν πρόσθετον θυσίαν διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ ἀδιαλάκτως καὶ ἀδόλως τὰ ἰδανικά του, ὅπως πιστεύει, εἰς τὸν Ἀνδρέαν Παπανδρέου (παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Εἰς ὑμᾶς, κ.κ. συνάδελφοι, ἐναπόκειται νὰ κρίνετε καὶ τὸ μέγεθος τῆς θυσίας καὶ τὸ μέγεθος τοῦ κενοῦ ποὺ θὰ καταλείπῃ διὰ τὴν χώραν ἡ ἀπουσία του ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ εἰς ὑμᾶς ἐναπόκειται νὰ κάμψετε τὴν ἐμμονὴν εἰς τὴν προσφοράν του. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως ἔχει τὸν λόγον.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα μὲ τὴν πρόθεσιν, καὶ τὴν πρόθεσίν μου αὐτὴν ἀνεκοίνωσα πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς εἰς τοὺς συναδέλφους τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, τοὺς ὁποίους εἶχα καλέσει εἰς σύσκεψιν, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ὁμιλήσω κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀποφύγω τὰ χειροκροτήματατ. Νὰ τὰ ἀποφύγω καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν μελῶν τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἤχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι θέμα λεπτόν, ἀλλὰ κυρίως εἶναι θέμα πολύπλοκον καὶ πολυσήμαντον. Δὲν γνωρίζω ὅλας τὰς πλευρὰς καὶ τὰς πτυχὰς τοῦ θέματος, δι’ αὐτὸ καὶ θὰ ἀρκεσθῶ εἰς ὡρισμένα ἐρωτήματα, εἰς ὡρισμένας ἀπορίας, εἰς ὡρισμένας ἐπισημάνσεις. Πρὶν ἢ διατυπώσω τὰ ἐρωτήματα καὶ πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὰς ἐπισημάνσεις, τὰς ὁποίας θεωρῶ ἀναγκαίας, ἐπιτρέψατέ μου, κύριοι βουλευταί, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Τὴν θεωρῶ ἀπαραίτητον, τὴν θεωρῶ διὰ τὴν ἱστορίαν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς ἀναγκαίαν. Δὲν θὰ ἀκολουθήσω τὸ παράδειγμα τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔσπευδε νὰ υἱοθετῇ οἱανδήποτε κριτικὴν καὶ οἱανδήποτε κατηγορίαν εἰς βάρος Ὑπουργοῦ, ἔσπευδεν ἀνερχόμενος ἐπὶ τοῦ βήματος ἢ ἀπὸ τῆς θέσεώς του, πᾶσαν ὑπὸ τοῦ φίλου πρὸς αὐτὸν Τύπου ἐκτοξευομένην ἐναντίον Ὑπουργοῦ κατηγορίαν νὰ τὴν θεωρῇ εὐκαιρίαν ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰδικώτερον κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, χρησιμοποιῶν ἢ βαρυτάτας ἐκφράσεις ἢ βαρύτατα ὑπονοούμενα, ἀκόμη καὶ εἰς βάρος προσώπων, τὰ ὁποῖα ἄριστα ἐγνώριζε, μὲ τὰ ὁποῖα εἶχε συνεργασθῆ καὶ τῶν ὁποίων τὴν ὑπηρεσίαν, στρατιωτικὴν καὶ πολιτικήν, εἰς τὸν τόπον, ἐγνώριζεν ἄριστα. Ἦτο καὶ αὐτὴ μία μέθοδος πολεμικοῦ ἀγῶνος. Δὲν θεωρῶ ὅμως τὴν μέθοδον αὐτὴν συμβιβαζομένην μὲ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν περὶ τῆς εὐθύνης τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐκστομίζομεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἀλλὰ ὄχι μόνον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Θὰ ἐπροσέξατε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀφ’ ὅτου ἀνεκινήθη τὸ τελευταῖον θέμα, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐν πάσῃ περιπτώσει χρονολογικῶς —δὲν ἐξετάζω τὸν αἰτιώδη σύνδεσμον— ἐνεφανίσθη, ὁδηγῆσαν εἰς τὴν παραίτησιν τοῦ κ. ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, εἰς οὐδεμίαν προέβην δήλωσιν. Ἀνέμενον, διότι ἐθεώρησα χρέος μου νὰ ἀναμείνω, νὰ παρακολουθήσω, νὰ μελετήσω, νὰ ἀκούσω. Νὰ ἀκούσω τοὺς ἰδίους τοὺς ὑπευθύνους διαχειριστὰς τῶν κρατικῶν ὑποθέσεων καὶ πιστεύω, ὅτι ἔπραξα καλῶς. Ἡ ἐπακολουθήσασα παραίτησις τοῦ κ. ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ δὲν μὲ ἔκαμεν οὔτε πρὸς στιγμὴν νὰ σκεφθῶ, ὅτι ἔχασα τὴν εὐκαιρίαν νὰ διεκδικήσω τὸν τίτλον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος προεκάλεσε πτῶσιν Ὑπουργοῦ καὶ μάλιστα Ὑπουργοῦ τοιαύτης σημασίας. Ὄχι, οὔτε θὰ τὸν διεξεδίκουν, οὔτε θὰ ἀνταπεκρίνετο αὐτὸ εἰς τὸν χαρακτῆρα μου. Κύριοι βουλευταί, ὁ παραιτηθεὶς Ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐθεώρησε καθῆκον του νὰ φέρῃ τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ δώσῃ, εἴτε ἀπ’ εὐθείας ὁ ἴδιος, εἴτε διὰ τοῦ συνεργάτου του Ὑφυπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἔπραξε καλῶς. Ἡ Δημοκρατία ἀπὸ τῶν κλασσικῶν ἀθηναϊκῶν χρόνων σημαίνει δημοσίαν λογοδοσίαν καὶ ἐπίσης δημοσίαν ἀντιμετώπισιν τοῦ λογοδοτοῦντος. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν χαρακτηρίζει τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν διακρίνει ἀπὸ ἄλλα πολιτεύματα ἔστω καὶ ἐὰν τὰ ἄλλα χρησιμοποιοῦν τὸν αὐτὸν ὅρον καὶ τὸ αὐτὸ κάλυμμα διὰ νὰ ἐμφανισθοῦν ἢ διὰ νὰ κρυβοῦν. Ἔπραξε καλῶς, ἔπραξεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχουν πράξει ρητῶς οἱ μέχρι τοῦδε Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ὑφίσταντο ἐπίθεσιν καὶ....

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐδώσατε ἄλλοτε ἐσεῖς τὸ παράδειγμα.

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ..... καὶ οἱ ὁποῖοι εἴτε παραιτούμενοι, εἴτε παραμένοντες ἐθεώρουν ἀναγκαῖον νὰ δώσουν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ εἴπουν διατὶ παρητοῦντο ἢ διατὶ μολονότι κατηγορηθέντες ἐθεώρουν ἀναγκαῖον νὰ παραμείνουν. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα μὲ μεγάλην προσοχὴν ὅσα εἶπεν ὁ παραιτηθεὶς συμπολίτης μου Ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἤκουσα ἐπίσης μὲ μεγάλην προσοχὴν τὰ ὅσα ἀνέπτυξε καὶ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, οὐχὶ συμπολίτης, ἀλλὰ γείτων μου. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐνῷ ἤλπιζον ὅτι θὰ ἤρετο κἄποια ἀντίφασις ἡ ὁποία ὑπῆρχε μεταξὺ τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου παραιτηθέντος Ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς παραιτήσεως καὶ τὴν ἀποδοχήν, ὡς πρὸς τὸ νόημα τῆς παραιτήσεως, σήμερον εἶδον ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἤρθη ἡ ἀντίφασις, ἀλλ’ ἀντιθέτως διεπιστώθη καὶ νέα βαθεῖα ἀπὸ ἀπόψεως νοήματος ἀντίφασις, μεταξὺ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ ἀξιότιμος Ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ ἀξιότιμος Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Ὁ κ. Α. Παπανδρέου, τροποποιῶν, ὄχι τὰς λέξεις, διότι ἀνέγνωσεν καὶ πάλιν τὰς δηλώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη τὸ Σάββατον τὸ βράδυ, τροποποιῶν ἐν μέρει τὸ νόημα τῶν δηλώσεων ἐκείνων, ἐπεχείρησε νὰ τὸ συμβιβάσῃ πρὸς τὸ νόημα τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς ὁποίας οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς τὴν τελευταίαν κριτικὴν ἔχει ἡ παραίτησίς του. Ἐὰν ὅμως, κ.κ. συνάδελφοι, ἡ παραίτησις τοῦ κ. Ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὴν γενομένην ἐπίθεσιν, διατὶ ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ καὶ προέβη εἰς μίαν ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς, σαφεστάτην ἀνάλυσιν, συνδεομένην εἰδικῶς καὶ μόνον μὲ τὸ θέμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ρητὴν δήλωσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ρητὴν δήλωσιν τοῦ κ. Α. Παπανδρέου, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὴν παραίτησιν; Διατί ἤχθη ἐνώπιον ἡμῶν τὸ θέμα τῶν μελετῶν; Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Τὸ θέμα ἀνελύθη μὲ σαφήνειαν ἀπὸ τὸν συνονόματον γείτονα πολιτευτὴν καὶ Ὑπουργόν, ἀλλὰ ἀνελύθη χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸ ἔφερεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ πρέπει νὰ συζητηθῇ, ὄχι βεβαίως σήμερον, ἀλλὰ ὑπὸ ἄλλην μορφὴν νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Νὰ ἐξετασθῇ πῶς ἐγένοντο αἱ μελέται ἄλλοτε ἐπὶ Κυβερνήσεων ΕΡΕ καὶ πῶς γίνονται σήμερον, νὰ γίνῃ σύγκρισις καὶ κριτικὴ ἀνέτως, χωρὶς νὰ θεωρῶμεν πᾶσαν κριτικὴν ὡς συκοφαντίαν, διότι καὶ αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ σταματήσῃ. Νὰ γίνῃ λοιπὸν κριτική. Τὴν ἀποδεχόμεθα πρῶτοι ἡμεῖς, θὰ τὴν ἀποδεχθῆτε καὶ σεῖς. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν βάσει τῆς ἀναπτύξεως τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ νὰ λάβωμεν σήμερον προχείρως θέσιν, χωρὶς νὰ μελετήσωμεν ἑκάστην τῶν περιπτώσεων ὅπως τὰς ἔχει μελετήσει καὶ ὁ ἴδιος, καὶ ὄχι μόνον αὐτάς, ἀλλὰ καὶ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι συνδέονται μὲ τὴν ἰδικήν μας πολιτείαν. Αὐτὰ γίνονται κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος εἶναι καθιερωμένος εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Γίνονται συστηματικῶς. Δὲν γίνονται πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τίθεται τὸ πολιτικὸν θέμα. Διατί δηλ. παρητήθη ὁ ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ. Τὸ ἕτερον θέμα, ἐφ’ ὅσον τὸ ἔφερεν ὁ Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ, πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον συζητήσεως ἀναλαμβανομένης τῆς πρωτοβουλίας ὑπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν σκέπτομαι νὰ προβῶ εἰς τὴν διατύπωσιν ἐπερωτήσεως, οὔτε οἱ συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ σκέπτονται νὰ προβοῦν. Ἀλλὰ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὸ θέμα ἐφ’ ὅσον ἐτέθη ὑπὸ τοῦ Ὑφυπουργοῦ Συντονισμοῦ. Τεθὲν ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν ἔκλεισεν. Ἐὰν εἶχεν κλείσει, ὡς εἶχον δηλώσει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ παραιτηθεὶς Ὑπουργός, διατί ἐγένετο ἡ ἀνάλυσις ἡ ὁποία ἐγένετο; Ἄρα ἐφ’ ὅσον ἐγένετο ἡ ἀνάλυσις πρέπει τὸ θέμα νὰ μείνῃ ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς ἀνοικτόν. Αὐτὸ ἐννοῶ, λέγων, ὅτι δὲν ἔκλεισε. Δὲν ἔκλεισε κοινοβουλευτικῶς. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ὑπὸ παραίτησιν ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, λέγω ὑπὸ παραίτησιν, διότι ἐπληροφορήθην, ὅτι δὲν ἔχει δημοσιευθῆ τὸ διάταγμα τῆς ἀποδοχῆς τῆς παραιτήσεως, ἐχρησιμοποίησε καὶ πάλιν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὴν λέξιν «συκοφάντας», «συκοφαντίας». Πρέπει νὰ συνηθίσωμεν, ἀξιότιμοι κύριοι, νὰ ὑφιστάμεθα κριτικήν. Ἡμεῖς τὴν ἔχομεν ὑποστῆ ἀπὸ σᾶς, κύριοι συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, καὶ νὰ μὴ σπεύδωμεν εἰς τόσον βαρείας ἐκφράσεις. Πᾶς Ὑπουργός, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ ἀξία του, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ προσωπική του ποιότης, εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ καὶ νὰ κατακριθῇ βιαίως. Καὶ ὀφείλει νὰ τὸ δεχθῇ. Καὶ ἐὰν νομίζῃ ὅτι ἡ κρίσις ἡ ἐναντίον του στρεφομένη εἶναι συκοφαντική, δικαιοῦται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν λέξιν μόνον ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ καταθέσῃ ἀμέσως μήνυσιν ἐπὶ συκοφαντίᾳ. (Χειροκροτήματα). Παρακαλῶ, ἀφήσατε τὰ χειροκροτήματα. Ὁσάκις ἐχρησιμοποίησα τὴν λέξιν, κύριοι, ἔκαμα καὶ μήνυσιν. Καὶ ἔχω ὑποχρεώσει, χωρὶς νὰ τὸ θέλω, φίλον βουλευτὴν τῆς Ε. Κ., χωρὶς νὰ πταίῃ διόλου, νὰ καθίσῃ εἰς τὸ σκαμνί. Συνεβιβάσθημεν ὅμως, διότι ἔπρεπε νὰ συμβιβασθῶμεν. Ἐγνώριζον τὴν καλήν του πίστιν. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει τὰ θέματα τῆς συκοφαντίας νὰ ἄγωνται ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ὅταν χρησιμοποιῶμεν τὴν βαρεῖαν αὐτὴν φράσιν. Δὲν ἐπιτρέπεται ἡμεῖς οἱ πολιτικοὶ νὰ χρησιμοποιοῦμεν βαρείας φράσεις, ἀνεξελέγκτως καὶ ἀσυδότως, ὀχυρούμενοι ὄπισθεν τῆς ἀσυλίας μας. Πρέπει νὰ φέρωμεν, ἐκείνους τοὺς ὁποίους θεωροῦμεν συκοφάντες ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Τὸ ἀναμένω, διότι εἶναι ἀπαραίτητον. Κύριοι βουλευταί, ἡ τοποθέτησις εἰς τὴν ὁποίαν προέβη καὶ τὸ Σάββατο τὸ βράδυ, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ τοποθέτησις τὴν ὁποίαν διευκρίνησε σήμερον καὶ ὁ παραιτηθεὶς ἀξιότιμος ἀναπληρωτὴς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀντίθετος ὅπως εἶπον κοινοβουλευτικῶς, πρὸς τὴν γραμμὴν ἡ ὁποία ἐτηρήθη, διὰ τοῦ γεγονότος, ὅτι τὸν διεδέχθη εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ, ἡ τοποθέτησις ἦτο ἡ ἑξῆς: Οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς τὴν γενομένην τελευταίως ἐπίθεσιν ἔχει ἡ ὑποβληθεῖσα παραίτησις. Ἔχω καθῆκον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω: Ἐὰν δὲν ἔχῃ σχέσιν πρὸς αὐτὴν τὴν ἐπίθεσιν, ἢ πρὸς ἄλλην, πρὸς τί ἔχει σχέσιν; Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ ἔτη εἶχε διαφημισθῆ καὶ ὀρθῶς, ὡς ἰδιαιτέρως κατηρτισμένος φορεὺς τῆς γενικωτέρας οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Ε.Κ., οὕτως εἰπεῖν εἰς τὸν τομέα τοῦ συντονισμοῦ καὶ ὄχι μόνον εἰς εἰδικωτέρους τομεῖς εἴτε τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, εἴτε τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ὁ παλαιὸς ἐν τῇ Βουλῇ συνάδελφός μας καὶ φίλος κ. Γ. Μαῦρος. Δὲν ἐπέρασαν τρεῖς μῆνες, μετὰ τὴν συγκρότησιν τῆς ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Παπανδρέου Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Μαῦρος ἀποχωρεῖ ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐξετέθησαν ὑπῆρξαν ἀνεπαρκέστατοι. Ὁ ἐπὶ ἔτη θεωρούμενος ἀπὸ ἕνα ὁλόκληρο κόμμα, ὡς ὁ ἁρμόδιος νὰ κατευθύνῃ ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν μιᾶς Κυβερνήσεως, φεύγει ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ νὰ μεταβῇ εἰς Τράπεζαν. Τὸ πρᾶγμα ἔμεινεν ἀνεξήγητον. Καὶ δὲν περνοῦν παρὰ 4–5 μῆνες ἀπὸ τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ κ. Μαύρου —καὶ αὐτὰ ὅλα ἐντὸς δέκα μηνῶν ἀπὸ τῆς συγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὑπετίθετο, ὅτι ἔπρεπε νὰ πιάσῃ γερὰ μὲ τὰ χέρια της τὴν ὑπόθεσιν τῆς οἰκονομίας— καὶ παραιτεῖται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐχαρακτηρίσθη καὶ σήμερον, παρὰ τὴν ὕπαρξιν Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, ὡς ὁ νοῦς τοῦ προγραμματισμοῦ. Δὲν ἀποτελεῖ αὐτὸ μείωσιν δι’ ἄλλον τινα, διότι ἠμπορεῖ ὁ ἕνας νὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ὁ κατευθύνων γενικώτερον τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ ὁ ἕτερος νὰ εἶναι εἰδικώτερον ὁ νοῦς τοῦ προγραμματισμοῦ. Βεβαίως, ὅμως, τὸ πρᾶγμα εἶναι περίεργον. Ξηλώνεται ὁ τομεὺς ὁ κυριώτερος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἡ ὅλη ὑπόθεσις τοῦ μέλλοντος τοῦ τόπου, ἐντὸς 10 μηνῶν, ἀπὸ ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον διαρκῶς καὶ ἐπιμόνως ἐπετίθετο ἐναντίον ἡμῶν, λέγον, ὅτι ἐστερούμεθα γραμμῆς, ὅτι ἐστερούμεθα ἐπιστημονικοῦ προγραμματισμοῦ. Καὶ ἤδη βλέπομεν, ἐντὸς 10 μηνῶν, νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε κἂν ἡ προσωπικὴ συνέχεια. Πρέπει κἄτι πάρα πολὺ σοβαρόν, πέραν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι καθαρῶς συναισθηματικά, ἐκ μέρους καὶ τοῦ παραιτηθέντος Ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ τὸ Σάββατο τὸ βράδυ ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ συνέβη. Ἢ, ἐὰν δὲν συνέβη, τότε εἶναι λάθος. Τότε κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν γνωρίζει ποῦ πηγαίνει. Ἀπαλλάσσει πρὸ ὀλίγων μηνῶν τὸν κ. Μαῦρον καὶ ἀπαλλάσσει πρὸ 3 ἡμερῶν τὸν κ. Α. Παπανδρέου, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ποῖος θὰ εἶναι αὔριον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ συνεχίσῃ, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ προγραμματισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ γενικωτέραν ἔννοιαν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχον συλλάβει καὶ θέσει εἰς ἐφαρμογὴν οἱ παραιτηθέντες. Τί συμβαίνει; Ὁμολογῶ ὅτι τὸ θέμα εἶναι κρίσιμον, εἶναι βαρύτατον. Δι’ αὐτὸ εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα εἶναι σύνθετον καὶ πολυσήμαντον. Ἀλλὰ κλείω αὐτὴν τὴν παρένθεσιν, τὴν σχετικὴν μὲ τὴν περίεργον μοῖραν, τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, κατὰ τὸ διάστημα τῶν 10 πρώτων μηνῶν καὶ τῆς μετὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς 16ης Φεβρουαρίου σχηματισθείσης Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ βασικὸν ἐρώτημα. Τί ἄλλο εἶναι δυνατὸν νὰ προεκάλεσε τὴν πτῶσιν — τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Μήπως τὴν προεκάλεσεν ἡ συνωμοσία, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν; Ἐφ’ ὅσον ὡμίλησε περὶ συνωμοσίας, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ καὶ ποῖοι εἶναι οἱ συνωμόται. Μήπως προεκάλεσαν τὴν πτῶσιν — τὴν παραίτησιν, εἴτε ἐκληφθῇ αὕτη ὅπως θὰ τὴν ἐξέλαβεν ἡ Ε.Κ., εἴτε ἐκληφθῇ, ὅπως θὰ τὴν ἐκλάβῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ὁ οἱοσδήποτε, ἀλλὰ εἶναι μία δύναμις, ἡ ὁποία δὲν κατευθύνεται ἀπὸ τὰς φράσεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὰς λεχθείσας προχθές, μήπως τὴν προεκάλεσαν τὰ γραφόμενα ἐπιμόνως ὑπὸ τοῦ κυρίου ὀργάνου τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, καὶ ἐπανελήφθησαν χθὲς ὑπὸ σοβαρωτάτων κυβερνητικῶν ἐφημερίδων; Καὶ τί παρενεβλήθη μεταξὺ τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδόθησαν ἀπαντήσεις καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἐκ μέρους τοῦ παραιτηθέντος κ. Ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ; Τί παρενεβλήθη μεταξὺ Παρασκευῆς καὶ τῆς ἑσπέρας τοῦ Σαββάτου; Κύριοι βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ καὶ καθ’ ὃ ποσοστὸν τὸν ἐκπροσωπεῖ, ζητεῖ τὴν πλήρη διευκρίνισιν τῶν σημείων τούτων. Τὴν ζητεῖ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον αὐτοὶ οἱ ψίθυροι, αὐτοὶ οἱ ὑπαινιγμοί, τὰ γραφόμενα εἰς τὸ κύριον ὄργανον τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς στήλας σοβαρωτάτων κυβερνητικῶν ἐφημερίδων, ὑποδηλοῦν πράγματα ἀπαράδεκτα. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν τόπον αὐτὸν νὰ δημιουργοῦνται, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν αἴτια —ἐὰν ὑπάρχουν νὰ ἀποκαλυφθοῦν— ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ κλονίζουν τὰ πάντα. Καὶ αἱ ἐντυπώσεις, ὁ σχηματισμὸς τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται διὰ τῶν δημοσιευμάτων αὐτῶν, τῶν συνυφανθέντων μὲ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Ἀνδρέα Παπανδρέου, αἱ ἐντυπώσεις αὐταί, ἐὰν παραμείνουν, ἔστω καὶ ἐπὶ ἐλαχίστας ὥρας—καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ἔχουν ἀπὸ χθὲς κατὰ τρόπον κατηγορηματικὸν καὶ βίαιον ἀντιμετωπισθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως—ἐὰν παραμείνουν, εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσουν βαρυτάτας ζημίας εἰς τὸν τόπον, ἐμμέσως καὶ ἀμέσως. Ἐὰν ὑπάρχουν τὰ αἴτια αὐτὰ–καὶ κλίνει τὴν κεφαλὴν του λέγων ὅτι ὑπάρχουν, ὁ Πρόεδρος Ε.Δ.Α.......

§11Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον, ὅτι ὑπάρχουν.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχουν, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ὑπάρχουν, ὀφείλει νὰ τὰ καταγγείλῃ. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ καταγγείλῃ καὶ ὑπάρχουν πῶς ὑπέκυψεν ἡ Κυβέρνησις; Ἐάν δηλαδή τὰ αἴτια εἶναι ἐκεῖνα, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε τὸ ὄργανον τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς καὶ εἶδα ὅτι τὰ ἐπεκύρωσε, συγκατανεύων διὰ τῆς κεφαλῆς του ὁ Πρόεδρος τῆς Ε.Δ.Α......

§13Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι.

§14Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ... τότε πῶς ὑπέκυψεν εἰς τοιαύτας πιέσεις καὶ εἰς τοιαύτας γραμμάς;

§15Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε;

§16Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ μὴ μὲ διακόψετε.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ρήτωρ δὲν ἐπιτρέπει διακοπάς.

§18Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς κάμῃ τὴν διακοπήν του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Δ.Α.

§19Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπα καὶ τὸ εἶπα μέσα μου —εἶμαι εἰλικρινὴς—ὅτι πολὺ καλὰ τὸ θέτετε. Νὰ μᾶς εἴπουν ποῖοι εἶναι οἱ συνωμόται, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος.

§20Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (μειδιῶν). Δὲν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ἐγερθῇ διὰ νὰ συμφωνήσῃ μαζί μου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Δ.Α. Κύριοι συνάδελφοι, ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ ἀφεθοῦν ἐπὶ 24 ὥρας αἰωρούμενα τὰ ἐρωτηματικά, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ἀπὸ χθὲς τὸ πρωΐ ἢ πρέπει νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ἡ Κυβέρνησις, διατί προηγηθείσης τῆς παραιτήσεως διὰ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς καὶ εἰς δύο σοβαρωτάτας ἐφημερίδας τοῦ Κέντρου, ὑπέκυψε. Θὰ προσπαθήσῃ—τὸ προβλέπω—νὰ διαψεύσῃ τὰ γραφέντα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Λυποῦμαι κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ὀλίγον ἀργά. Ἀπὸ χθὲς γίνεται προσπάθεια κλονισμοῦ τοῦ τόπου καὶ συνδυασμοῦ μιᾶς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ Ὑπουργόν, τὴν παραίτησιν τοῦ ὁποίου, θὰ τὴν κατενόουν μόνον ἐὰν συνεδέετο μὲ τὴν γενομένην προσφάτως ἐναντίον του ἐπίθεσιν, γίνεται προσπάθεια συνδυασμοῦ τῆς παραιτήσεως ἑνὸς Ὑπουργοῦ καὶ δὴ ὑψηλὰ ἱσταμένου μὲ ἐθνικὰς ὑποθέσεις. Δὲν ἐπιτρέπεται ὁ συνδυασμὸς αὐτός. Ἀποτελεῖ βαρύτατον σφάλμα, ὅτι ἐπετρέψατε νὰ συνεχισθῇ ἐπὶ 24 ὥρας ὁ συνδυασμὸς αὐτός, χωρὶς νὰ λάβετε τὸν λόγον καὶ χωρὶς νὰ καυτηριάσητε, ἐὰν ἔχετε τὴν δυνατότητα νὰ καυτηριάσητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαδίδουν τοιαῦτα πράγματα, κλονίζοντα εἰς τὸ βάθος πρῶτον τὴν Κυβέρνησίς σας καὶ κατὰ δεύτερον λόγον, αὐτὸ κυρίως μὲ ἐνδιαφέρει, τὸ Ἔθνος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἑδωλίων τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§22Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν γνωρίζομεν, ἢ καλύτερον δὲν ἐνδιαφέρει αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐρευνήσωμεν εἰς ποῖον παρέχει ἄνεσιν ὁ περιορισμός, καὶ θὰ ἔλεγον, ἡ μετατόπισις τῆς συζητήσεως, ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει θέμα, μία μετατόπισις καὶ ἕνας περιορισμός, ὁ ὁποῖος συνέβαλεν, ὥστε αἱ μὲν κυβερνητικαὶ ἀνακοινώσεις νὰ κατολισθήσουν εἰς ἀπολογητικὸν τόνον, νὰ ἐμφανισθῇ δὲ μὲ τόνον κατηγόρου ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, τὸν ὁποῖον διεδέχθην εἰς τὸ βῆμα. Πράγματι, ἔχει κατασκευασθῇ μία σκιά, ἕνα ὑποτιθέμενον σκάνδαλον, μία ὑποτιθεμένη ἀταξία περὶ τῆς ὁποίας διαμαχοῦμεν. Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει ὅλη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τῆς παραιτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, νὰ τοποθετηθῇ ἐπάνω εἰς τὴν ἀληθινὴν βάσιν της καὶ νὰ πάρῃ τὰς πραγματικάς της διαστάσεις. Διότι, φυσικά, ἐὰν ἐπρόκειτο, περὶ μιᾶς προσωπικῆς ὑποθέσεως, περὶ μιᾶς κατηγορίας δικαίας ἢ ἀδίκου διὰ μίαν ἀταξίαν, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο περιωρισμένης πολιτικῆς σημασίας. Πιστεύομεν, ὅτι εἶναι γεγονὸς βαρυσήμαντον καὶ πολιτικῶς καὶ ἐθνικῶς ἀκόμη. Παρεσχέθη ἀκόμη μὲ τὴν μετατόπισιν τοῦ ζητήματος, ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ ἐμφανισθῇ μὲ διακηρύξεις μεγαλοψυχίας, ἀνεκτικότητος καὶ περίπου μὲ προστατευτικὸν ὕφος ἔναντι συκοφαντιῶν καὶ σκανδάλων.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο πρόθεσίς μου.

§24Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀφοῦ δὲν εἶναι, σταματῶ εἰς τὴν ἐπίκρισιν.

§25Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Οὔτε ἐγὼ τὸ ἀντελήφθην.

§26Η. ΗΛΙΟΥ. Βεβαίως, ἡμᾶς ἰδιαιτέρως, οἱ ὁποῖοι μαχόμεθα ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν καὶ δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντιδικίαν μὲ πρόσωπα, πιστεύομεν, ὅτι ἄνθρωποι ὑπεύθυνοι καὶ σοβαροί, μὲ μετριοπάθειαν πρέπει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὑποστηρίζουν τὰς ἀπόψεις των καὶ νὰ ἀνασκευάζουν τὰς ἐναντίας περισσότερον μὲ τὸ ἐπιχείρημα καὶ τὴν πειθώ, παρὰ μὲ χαρακτηρισμοὺς καὶ ἀκόμη ὀλιγώτερον μὲ ὕβρεις. Εἴμεθα ὅμως ἀδιάλλακτοι καὶ ἀσυμβίβαστοι, ὅταν πρόκειται περὶ θέματος ἀτάκτου ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν διαχειρίσεως. Ἐκεῖ δὲν νομίζομεν, ὅτι ἔχει καμμίαν θέσιν ἡ μετριοπάθεια, οὔτε πρέπει ἡ κοινοβουλευτικὴ ἁβρότης νὰ συγκαλύπτῃ τυχὸν ὑπαρχούσας ἀταξίας. Περισσότερον ἀπὸ τὴν προτροπὴν πρὸς μετριοπάθειαν γλώσσης, τὴν ὁποίαν ἐνόμισα, ὅτι διέγνωσα εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κανελλοπούλου, μὲ ἐμπνέει ὁ στίχος τοῦ ἐθνικοῦ ποιητοῦ, ὅτι εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς «δὲν φθάνει νὰ λάμπῃ ἡ ἀλήθεια, πρέπει καὶ νὰ σφάζῃ». Ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ εἶναι μαχητική. Δὲν ἔχομεν καμμίαν προκατάληψιν. Δὲν θεωροῦμεν κανένα ἐξ ὁρισμοῦ ὕποπτον. Δὲν θεωροῦμεν κανένα ἐξ ὁρισμοῦ ἀνώτερον ὑποψίας. Ὅταν ἐδημιουργήθη ὁ θόρυβος ὁ γνωστός, μὲ τὴν πλέον λεπτολόγον προσοχήν, διονυχιστικῶς ἠρευνήσαμεν, καὶ ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν διονύχισιν, μὲ προκατάληψιν, ἐὰν θέλετε μὲ δυσπιστίαν, ἐὰν θέλετε μὲ καχυποψίαν, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ εὕρωμεν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτρέπῃ ἴχνος ἀμφιβολίας, ἴχνος δυσπιστίας καὶ ἴχνος ὑποψίας. Αἱ ἐνέργειαι ἦσαν ἄψογοι. Ἐάν, ὅπως ἐπρότεινεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., πρόκειται νὰ γίνῃ εἰδικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν τὸ θεωροῦμεν ὡς πρωτεῦον, δὲν τὸ θεωροῦμεν ὡς κύριον καὶ ὡς ἀληθὲς ἐλατήριον τῆς γενομένης μεταβολῆς, θὰ ἐκφράσωμεν τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζομεν αὐτὴν τὴν ἐκτίμησίν μας.

§27Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὑποθέτω, ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, ὅτι ἐπρότεινε συζήτησιν ἐπὶ τοῦ γενικοῦ θέματος τῶν μελετῶν.

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, δι’ ὅλας τὰς μελέτας.

§29Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἄλλη ἦτο ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως.

§30Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν νομίζω πάντως, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον θέμα. Πρὶν κλείσω τὴν σελίδα αὐτὴν τῆς σκανδαλολογίας, δὲν ἠμπορεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ μὴ γίνῃ μία συντριπτικὴ σύγκρισις μεταξὺ μιᾶς ἀποδειχθείσης ἐξαιρετικῆς εὐθιξίας καὶ ἑνὸς ἀντιθέτου φαινομένου ἠθικῆς ἀναλγησίας τῶν μελῶν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ὅταν ὅλαι αἱ παρατάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐζήτησαν νὰ γίνῃ παραπομπὴ εἰς εἰδικὸν δικαστήριον διὰ τὴν ὑπόθεσιν ΜΠΟΥΓΚΕ, ὅταν προέκυψεν ἡ περίπτωσις τοῦ ἀζώτου, τοῦ ἀλουμινίου, τῶν οἰκοπέδων, τῶν κουμπάρων, ὅπως καὶ τῆς Δ.Ε.Η., περὶ τῆς ὁποίας διενεμήθη εἰς ὅλους τοὺς συναδέλφους τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκτάκτου ἐλέγχου, ἀποτελουμένης ἀπὸ ἕνα Σύμβουλον τῆς Ἐπικρατείας, ἕνα Ἀρεοπαγίτην καὶ ἕνα Σύμβουλον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀνακριτικῶς διαπιστοῦται, ὅτι ἐκ προθέσεως προεκλήθησαν ζημίαι τῆς Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως, πρὸς παράνομον ὄφελος τρίτων. Περὶ ὅλων αὐτῶν γνωρίζομεν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐγένοντο δεκταὶ προτάσεις περὶ συστάσεως ἀνακριτικῶν Ἐπιτροπῶν ἢ Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ παρέμενον οἱ ὑπόλογοι εἰς τὰς θέσεις των. Κλείνω τὴν παρένθεσιν τοῦ λεγομένου σκανδάλου. Δὲν διεκδικῶ οὔτε καὶ διὰ λόγους προτεραιότητος καὶ ΚΟΠΙΡΑΙΤ καὶ δὲν μπορῶ νὰ ἀποδεχθῶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπέδωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὸ πρωϊνὸν ὄργανον τῆς παρατάξεώς μας, διότι προηγήθησαν ἀντίστοιχοι δημοσιεύσεις εἰς συντηρητικὰ ὄργανα τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ κεντρώου Τύπου ἐπὶ τοῦ θέματος, θέλω ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι πέραν αὐτῆς τῆς σκιᾶς, πέραν τοῦ ἐντοπισμοῦ τῆς συζητήσεως ἐκεῖ ὅπου ζήτημα δὲν ὑπάρχει, δὲν ἀγνοεῖ κανείς, ὅτι κάτω ἀπὸ τὴν σκανδαλοθηρίαν καλύπτεται μία σκοτεινὴ πολιτικὴ ἐπιχείρησις, ἀδίστακτος καὶ ἀδυσώπητος. Οἱ σκοτεινοὶ κύκλοι ποὺ τὴν ἐξαπέλυσαν καὶ εἰς τοὺς ὁποίους κύριον καθοδηγητικὸν ρόλον παίζουν ἐξωελληνικοὶ παράγοντες, πρῶτον, μεταξὺ ἄλλων πολλῶν στόχων ἔχουν νὰ πλήξουν τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου, ὅπου ἐπίσημοι καὶ λαός, ἠσθάνθησαν ἀμέσως τὸ πλῆγμα. Κύριοι συνάδελφοι, μὴ μᾶς φαίνεται παράξενον, ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ ἐσυνήθισαν νὰ ἔχουν τὴν μὲν Ἑλλάδα πειθήνιον δορυφόρον, τὰς δὲ Κυβερνήσεις της διεπομένας ἀπὸ ἕνα πνεῦμα ὑποτελείας, ἐθνικῆς μειοδοσίας καὶ ξενοδουλείας, ὅταν ὕστερα ἀπὸ ἐπικοὺς ἀγῶνας τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν μία δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ μὲ τὴν ὑποχωρητικότητα καὶ τοὺς δισταγμοὺς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, οἱ κύκλοι αὐτοὶ δυσανασχετοῦν καὶ διὰ τὴν ἀνεπαίσθητον δημοκρατικὴν στροφὴν καὶ διὰ τὴν ἔστω καὶ ἐν μέρει ἱκανοποίησιν ἀκραίων διεκδικήσεων τῶν ἐργαζομένων (δι’ αὐτὸ καὶ οἱ ἐξωελληνικοὶ παράγοντες ἤνοιξαν εἰδικὸν μέτωπον ἐναντίον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν) καὶ κυρίως, διότι χωρὶς κἂν νὰ ἀπομακρύνεται ἡ χώρα ἀπὸ τὴν διεθνῆ ἔνταξίν της, ἐν τούτοις εἰς ζητήματα ἐθνικά, εἰς ζητήματα ἐπεκτάσεως φιλικῶν σχέσεων μὲ ἄλλας χώρας καὶ ἰδίως διὰ τῆς στάσεώς της εἰς τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, ἔδειξε κἄποιαν τάσιν ἀνεξαρτησίας. Ἡ δυσφορία ἐξεδηλώθη καὶ δημοσίᾳ εἰς ἕνα γεῦμα, παρουσίᾳ καὶ κυβερνητικοῦ βουλευτοῦ εἰς τὴν Πτολεμαΐδα. Ὑπῆρξεν ἀπὸ τὸν Πρεσβευτὴν τῶν Η.Π.Α. μία ἐκδήλωσις νοσταλγίας ὑπὲρ τοῦ παλαιοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. ὡς Κυβερνήτου τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὅλοι γνωρίζουν σήμερα, ὅτι, ἐκτὸς ἑνὸς μακροπνόου σχεδίου διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν εἰς τὴν χώραν, ὑπάρχει μία λυσσαλέα προσπάθεια μὲ πιέσεις καὶ ἐκβιάσεις κάθε εἴδους, ὥστε ἐν τῷ μεταξὺ σὰν σταδιακὸς στόχος νὰ ἐπιτευχθῇ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέραν ἔκτασιν ἐφαρμόζῃ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοζεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἡ ὁποία κατεδικάσθη καὶ ἀπὸ τὸν λαόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι διέρρευσαν σ’ ὁλόκληρον τὸν Τύπον καὶ αἱ ὁποῖαι στηρίζονται ἐπὶ γνωστῶν ἀντικειμενικῶς ὑποστατῶν γεγονότων, εἶναι σαφές, ὅτι ὁ παραιτηθεὶς Ὑπουργός, ἐνῷ προεξοφλεῖτο, λόγῳ τῆς ἱστορίας τῆς ζωῆς του (καὶ πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἰς ὅλας τὰς παρατάξεις ὑπῆρχεν ἐκ τοῦ λόγου τούτου μία κἄποια προκατάληψις), ὅτι θὰ ἦτο ἐξαιρετικὰ εὐαίσθητος εἰς ὡρισμένας πιέσεις, διέψευσε τὰς προσδοκίας αὐτὰς καὶ ἔδειξε καὶ εἰς τὴν περίφημον περίπτωσιν τοῦ Τζόϋ, καὶ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐκπομπῶν τῆς φωνῆς τῆς Ἀμερικῆς καὶ εἰς τὸ ἔγκλημα ποὺ τοῦ καταλογίζουν, τῆς ἀποδοχῆς τῆς προσκλήσεως νὰ μεταβῇ εἰς Κάϊρον πρὸς συνάντησιν μιᾶς κατ’ ἐξοχὴν ἡγετικῆς φυσιογνωμίας τῆς ὁμάδος τῶν οὐδετέρων καὶ ἀδεσμεύτων χωρῶν —εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἡ ἐκεῖ μετάβασις ἐτορπιλλίσθη μολονότι αἱ 47 χῶραι εἶχον ὑπογράψει ἀπὸ κοινοῦ ἔγγραφον πρακτικῆς ὑποστηρίξεως τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως, ὅταν ἡ ἀνεξαρτησία τῆς Κύπρου λυσσωδῶς ἐβάλλετο ἀπὸ τοὺς συμμάχους μας— ἔδειξεν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἔχει διάθεσιν νὰ καταστῇ ὄργανον πειθήνιον ξένων κελευσμάτων, ἀλλὰ νὰ παραμείνῃ Ὑπουργὸς μιᾶς συμμάχου μέν, ἀλλ’ ἀνεξαρτήτου χώρας. Εἶναι γνωστὸν καὶ διέρρευσεν εἰς τὸν κυβερνητικὸν Τύπον, ὅτι ἀπὸ τότε εἰς ἐπίσημα ἔγγραφα ὑπηρεσιῶν τοῦ ξένου παράγοντος, χαρακτηρίζεται μὲ τοὺς βαρυτάτους χαρακτηρισμούς, καὶ δὲν εἶναι μυστικόν, ὅτι οἱ χαρακτηρισμοὶ αὐτοὶ δὲν περιορίζονται μόνον εἰς τὸν υἱόν. Δὲν εἶναι μυστικόν, ὅτι τελικὴ ἐπιθυμία εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τοῦ νεοφασισμοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ὅλοι βλέπομεν, ὅτι ἕνας εἰδικὸς ἀλλὰ βαρυσήμαντος αὐτὴν τὴν στιγμὴν στόχος εἶναι ἡ κάμψις τῆς θελήσεως, εἶναι ἡ προσπάθεια δημιουργίας ἑνὸς νέου τύπου Ζυρίχης. Ἄλλωστε βλέπομεν, ὅτι οἱ κύκλοι, οἱ ὁποῖοι ἀνοικτὰ ἐν Ἑλλάδι προασπίζουν τουρκικὰς θέσεις, οἱ ἴδιοι κύκλοι εὑρίσκονται καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ εἰς τὸν χῶρον ποὺ ἐκίνησαν τὴν ἐκστρατείαν ὑπὸ τὸ περίβλημα ἑνὸς σκανδάλου. Κύριοι συνάδελφοι, μὴ πλανώμεθα. Ἂς ἔχωμεν ἱστορικὴν μνήμην. Δὲν τὸ αἰσθάνεσθε, ὅτι ὕστερα ἀπὸ 12 ὁλόκληρα χρόνια ἔχει βρυκολακιάσει ὁ Πιουρυφὸϊ καὶ παρίσταται ἡ σκιά του εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν; (Ἀποδοκιμασίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος). Κύριοι συνάδελφοι, δυστυχῶς, μὲ τὸν ξένον παράγοντα ἐκινήθη καὶ συνετόνισε τὶς ἐνέργειές της —καὶ πρέπει νὰ τὰ ξέρῃ αὐτὰ ὁ λαὸς καὶ νὰ τὰ μάθῃ— καὶ ἡ Αὐλικὴ καμαρίλα, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ ἐκκαθαρισθῇ, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδόθη καὶ ἡ ἐντολὴ καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ ὑπόσχεσις, ἀλλὰ δὲν ἐξεκαθαρίσθη καὶ μαζὶ ἡ ἀντιδραστικὴ δεξιὰ καὶ οἱ κύκλοι τῆς ἀνωμαλίας. Δὲν προχωρῶ πάρα πέρα, κ.κ. συνάδελφοι. Πιστεύω, ὅτι διεξήχθη μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθην νὰ θέσω ὠμὰ τὰ πράγματα ἐνώπιον τοῦ Σώματος, μία μάχη γύρω ἀπὸ σκιάς, γύρω ἀπὸ ἕνα σκάνδαλον, εἰς τὸ ὁποῖον κανεὶς δὲν πιστεύει, οὔτε αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐθορύβησαν. Καὶ ἀφοῦ ὑπῆρξεν αἰτίασις περὶ συνωμοσιῶν, εἶναι ἀξίωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ τὸν πληροφορήσῃ πλήρως ἡ Κυβέρνησις ποῖοι εἶναι οἱ συνωμόται καὶ ποία εἶναι ἡ συνωμοσία. Ὁ λαὸς ἔχει τὴν ἀξίωσιν καὶ τὸ δικαίωμα. Πέραν ἀπὸ αὐτά, ὀφείλω νὰ συναγάγω ὡρισμένα συμπεράσματα. Ἀπευθυνόμενος πλέον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ξεπερνῶντας τὸ θέμα τῆς παραιτήσεως τοῦ Ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Πιστεύει ἡ παράταξίς μας, ὅτι δὲν ὑπάρχουν δύο πηγαί, ἀπὸ τὰς ὁποίας συγχρόνως νὰ ἠμπορῇ κανεὶς νὰ ἀντλῇ τὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ στηρίζεται ἐπ’ αὐτῆς. Δὲν ὑπάρχει δυνατότης συμβιβασμοῦ, ὑπάρχει ἕνα ἀμείλικτον δίλημμα: Ἢ ἡ λαϊκὴ ἐντολὴ καὶ ἡ πιστὴ ἐκτέλεσίς της, ἢ ὁ συμβιβασμὸς μὲ ἀντιλαϊκὰς δυνάμεις. Τὰ δύο μαζὶ δὲν γίνονται. Ἂν ἠθελήθη, ἂν ἐπεχειρήθη νὰ συγκαλυφθῇ ἡ ἐναντίωσις τῶν συμμάχων εἰς τὴν ὑπόθεσιν τὴν Κυπριακήν, ἂν ἀπεφεύχθη ἡ ἐπαφὴ μὲ τὶς ἀδέσμευτες χῶρες, ποὺ ἀποτελοῦν σήμερον τὸ κύριον ὅπλον διὰ τὴν Κύπρον εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἂν ἠγνοήθη ἡ ἀποτελεσματικότης τῆς Σοβιετικῆς συμπαραστάσεως, ὅταν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐδέχθη τὸ ράπισμα τῆς αὐστηρᾶς προειδοποιήσεως τῆς 16ης Αὐγούστου, ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, παρὰ ταῦτα προσεπάθησε κἄτι νὰ περισώσῃ, κἄτι νὰ ἐκμαιεύσῃ. Ἐὰν ἐδέχθημεν διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν ἐπιθυμίαν τοῦ ξένου παράγοντος νὰ προχωρήσωμεν ἀσυζητητὶ εἰς τὴν συμφωνίαν περὶ πολυπυρηνικῆς δυνάμεως, μίαν ἐπικίνδυνον συμφωνίαν ἐναντίον τῆς ὁποίας εἶναι ἀναστατωμέναι αἱ ἄλλαι χῶραι τοῦ ΝΑΤΟ, δὲν ἐπετύχομεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου τὴν ἀνοχὴν τοῦ ξένου παράγοντος. Δὲν ἀρκεῖται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συνήθισε νὰ ἐπικυριαρχῇ τῆς χώρας μας, δὲν ἀρκεῖται εἰς ἐπὶ μέρους ὑποχωρήσεις, ζητεῖ τὴν πλήρη ὑποταγήν. Λοιπὸν ἢ θὰ φθάσῃ κανεὶς εἰς τὴν πλήρη ὑποταγήν, εἰς μίαν νέαν Ζυρίχην, ἢ θὰ εἶναι ἀνένδοτος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐντολῆς τοῦ λαοῦ. Εἰς ἕνα ἄλλον τομέα παρέλειψεν ἡ Κυβέρνησις κἄτι ποὺ ὑπεσχέθη. Καίτοι ἔλαβε καὶ τὴν ἐντολὴν καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν κόπρον τοῦ Αὐγείου, τὰ σκάνδαλα, τὴν ἀτασθαλίαν, τὴν διαρπαγήν, ἠρνήθη τὴν ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὰ οἰκόπεδα. Ποῦ κατέληξεν; Ἀπὸ τὴν παράταξιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκον καὶ πρόσωπα μὲ ὄχι καθαρὰς χεῖρας, προέρχεται τώρα ἡ προσπάθεια νὰ ρυπάνῃ διὰ διαχειριστικὰς ἀνωμαλίας τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ὑπάρχει ὁ δρόμος τοῦ συμβιβασμοῦ. Ἄφησε ἄθικτον τὴν καμαρίλαν τῆς Αὐλῆς.

§31Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τί φράσεις εἶναι αὐταί, κ. συνάδελφε;

§32Η. ΗΛΙΟΥ. Εὑρέθη εἰς τὴν δεινὴν θέσιν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, νὰ τείνῃ χεῖρα πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν τοῦ ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος, τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας. Δὲν ἐπέτυχε τίποτε μὲ τὸν συμβιβασμόν. Ἀπὸ ἐκεῖ ἐκπορεύεται ἡ συνωμοσία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἄφησε ἄθικτον τὸν μηχανισμὸν τῆς ἀνωμαλίας καὶ δὲν ἐπροχώρησεν εἰς τὴν δημοκράτισιν τοῦ τόπου σύμφωνα μὲ τὴν λαϊκὴν ἐντολήν. Ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ ὑποχωρήσεις καὶ αἱ ταλαντεύσεις δὲν ὁδηγοῦν πολὺ μακρυά. Αὐτοὶ ποὺ διεκδικοῦν ἐπικυριαρχίαν, θέλουν πλήρη ὑποταγήν, αὐτοὶ θέλουν πρῶτον νὰ ἐπιβάλλουν τὴν πολιτικήν των, ἔστω καὶ διὰ μέσου ὑμῶν, ὅσον εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ὕστερα νὰ σᾶς ἀπομακρύνουν ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν. Διότι ἄλλοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δώσει τὰ δείγματα πειθηνίων καὶ ὑποτελῶν ὑπηρετῶν. Κύριοι τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι καὶ τώρα καὶ ὕστερα ἀπὰ πάροδον ἀπράκτου περίπου ἑνὸς ἔτους εἶναι καιρὸς νὰ νοηθῇ, ὅτι ὁ δρόμος, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ εἰς τὴν πολιτικὴν ἐπιτυχίαν δὲν εἶναι ὁ δρόμος τοῦ συμβιβασμοῦ. Ἀλλ’ ὅτι ἔχετε χρέος νὰ χωρήσετε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἰδικοῦ σας διακηρυχθέντος προγράμματος καὶ τῶν ἰδικῶν σας προεκλογικῶν ὑποσχέσεων. Δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὑπάρξῃ κανένα ἐμπόδιον καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπάρξῃ ἐμπόδιον. Θὰ διαπιστωθῇ, ὅτι ὄχι τὰ 53%, διὰ τὰ ὁποῖα κατ’ ἐπανάληψιν σεμνύνεσθε, ἀλλὰ τὰ 70 καὶ 80% τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ θὰ σᾶς στηρίξουν στὸν δρόμο τῆς δημοκρατίας, τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Κύπρου καὶ εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας καὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἐργαζομένων μαζῶν. Εἰς αὐτὸ τὸ δίλημμα μπροστὰ εὑρίσκεσθε καὶ δὲν ξεύρω τὶ τελειωτικῶς θὰ πράξετε. Ἔχω ἀκλόνητον πεποίθησιν, ὅτι ἐμπρὸς στὴν ἀγωνιστικότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τίποτε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναχαιτίσῃ τὴν πορείαν τῆς δημοκρατίας καὶ ἐμπρὸς εἰς τὴν ἀγωνιστικότητα τὴν μαχητικὴν τῶν Κυπρίων καὶ εἰς τὸ δίκαιόν των καὶ μὲ τὴν συμπαράστασιν ὅλων τῶν ἀληθινὰ ἐλευθέρων Χωρῶν καὶ τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων εἰς τὸν κόσμον, τίποτε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀγάγῃ εἰς ἐπιτυχίαν τὴν συνωμοσίαν, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν στόχον ἔχει τὸ Κυπριακόν. Εὔχομαι μόνον, τὸ πλῆγμα τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη καὶ ὡς Πρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ ὡς πατὴρ νὰ τοῦ ὑπαγορεύσῃ τὸν δρόμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Λαοῦ καὶ τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΔΑ).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§34Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀρκεσθῶ εἰς ὀλίγα τινα, ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, ἀφ’ ἑνὸς διότι μετὰ δυσφορίας πάντοτε συμμετέχω εἰς τοιούτου εἴδους συζητήσεις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι ὁμολογῶ, ὅτι δὲν κατενόησα τὸν λόγον τῆς σημερινῆς συζητήσεως, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ μὴ τὸν κατανοῶ καὶ ἀφοῦ ἤκουσα μετ’ ἰδιαιτέρας προσοχῆς τὸν ὑπὸ παραίτησιν Ἀναπληρωτὴν Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ ἐκθέτοντα ἢ μᾶλλον ἐπαναλαμβάνοντα ἐν συντομίᾳ τὰ ὅσα γνωστὰ διὰ τοῦ τύπου εἶχεν εἴπει. Ὑποστηρίζω τοῦτο, διότι ἂν πράγματι τὸ αἴτιον τῆς παραιτήσεως ἦτο ἡ ἐπίθεσις μερίδος τοῦ τύπου ἐναντίον τοῦ ὑπὸ παραίτησιν Ὑπουργοῦ διὰ τὸν τρόπον τῆς ἀναθέσεως ὡρισμένων μελετῶν, καθ’ ὅσον τοὐλάχιστον γνωρίζω, τῆς ἐπιθέσεως ταύτης οὐδεμία μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μέχρι στιγμῆς συμμετέσχεν οὔτε κἂν μεμονωμένος βουλευτής. Ὁ παραιτηθεὶς Ὑπουργὸς ἀπήντησε διὰ τοῦ Τύπου καὶ ἐθεώρησε τὴν παραίτησίν του ταύτην ἱκανοποιητικήν. Εἶδε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τιθέμενον ἀλληλέγγυον εἰς τὸ πλευρόν του, ὡς καὶ τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει. Ἐὰν δὲν ἔκρινεν ἑαυτὸν ἱκανοποιηθέντα εἶχεν ἐνώπιόν του τὴν διαδικασίαν τῆς ὑποβολῆς μηνύσεως ἐναντίον οἱουδήποτε τὸν ὁποῖον ἐθεώρει συκοφάντην. Ἐὰν ἀπηχθάνετο τὴν διαδικασίαν τῆς μηνύσεως, ἠμποροῦσε νὰ τὴν ἀποφύγῃ. Ἐὰν ἀηδίαζε τὴν κατάστασιν, ἠδύνατο νὰ παραιτηθῇ. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν γνωρίζω πῶς, χωρὶς νὰ προκληθῇ, ἔρχεται ἐδῶ νὰ ἐπαναλάβῃ ὅσα προηγουμένως εἶπε διὰ τοῦ τύπου. Οὔτε βεβαίως εἶχε θέσιν ἡ ἀκολουθήσασα ὁμιλία τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Συντονισμοῦ, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι, ὡς ὀρθῶς παρετηρήθη, μετέφερε τὸ βάρος εἰς θέμα τὸ ὁποῖον εἶχε ἤδη τεθῆ ἐκτὸς συζητήσεως — τὸ θέμα δηλαδὴ τῆς ἀναθέσεως τῶν μελετῶν — εἰς τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ — τὸ σπουδαιότερον εἶναι, ὅτι οὕτως ἢ ἄλλως ἦτο ἔξω τῆς σημερινῆς συζητήσεως. Διότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἦτο προπαρασκευασμένος νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου αὐτοῦ θέματος. Ἦτο ἐὰν θέλετε ἀπολογισμὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἀπολογισμὸς ἀφορῶν τμῆμα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν ἐκλήθημεν πρὸς τοῦτο σήμερον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἀποδέχομαι τὰ ὅσα ἐδήλωσεν ὁ ὑπὸ παραίτησιν Ὑπουργός, ὅτι δηλ. ἐπιθυμῶν νὰ μὴ εἶναι στόχος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ βλάπτῃ οὕτω πως τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τοῦτο καὶ παρῃτήθη. Ἀλλὰ καὶ ἂν αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος, πάλιν δὲν ὑπῆρχε θέμα διὰ νὰ ἀπασχοληθῇ σήμερον ἡ Βουλή. Κατ’ ἀρχὴν μέν, τὸ ὅτι εἷς Ὑπουργὸς εἶναι στόχος, ἀποτελεῖ μᾶλλον τίτλον, διότι μόνον οἱ ἱκανοὶ ἄνθρωποι καὶ οἱ ἐνδιαφέροντες ἀποτελοῦν στόχον, ὄχι οἱ ἀδιάφοροι καὶ οἱ μὴ ἱκανοί. Ἄρα ἐξεταστέον εἶναι διατὶ ἐγένετο στόχος καὶ ἂν τοῦτο δικαίως ἢ ἀδίκως. Ἂν μὲν δικαίως, τότε ἡ παραίτησις ἀποτελεῖ φυσικὰ μοιραῖον τέλος καὶ οὔτε τίτλος μεγαλείου οὔτε ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως. Ἂν δὲ ἀδίκως, τότε ἡ παραίτησις οὐδένα λόγον ἔχει. Ἀντιθέτως ἡ παραίτησις αὕτη ὄχι μόνον δὲν ἀποτελεῖ ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ὁ παραιτούμενος, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου μᾶλλον ἀποτελεῖ ἐξασθένισιν καὶ ἀφήνει σωρείαν ἐρωτημάτων, τὰ ὁποῖα εἴδομεν ἀναφυόμενα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ συζήτησις παρεξετράπη. Τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ Κυβερνητικὸν ἔργον, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀτομικὴ ὑπόθεσις, εἶναι συλλογικὴ ἐθνικὴ ὑπόθεσις καὶ συνεπῶς ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος γίνεται στόχος διότι ἠκολούθησεν ὀρθὴν πολιτικὴν δὲν ἠμπορεῖ νὰ θυσιάζεται αὐτός, ἔστω καὶ ἂν νομίζῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ συνεχίσῃ τὴν πορείαν της μόνη ἀποδεχομένη τὴν θυσίαν. Τέλος πάντων αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ὁ ὑπὸ παραίτησιν Ὑπουργός. Ἔγινε δεκτὴ ἡ παραίτησις, ἱκανοποιήθη ὁ παραιτηθεὶς ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἠκούσθη σωρεία ἐπαίνων, εἶδεν ἀναλόγους ἐκδηλώσεις ἀπὸ τὸ κόμμα του. Ἀλλὰ τὶ ἐνδιαφέρει δι’ ὅλα ταῦτα τὴν Βουλὴν γενικώτερον; Ἂς δεχθῶμεν καὶ τὴν τρίτην καὶ τελευταίαν παράγραφον, ὅτι ὁ στόχος τῶν ἐπιθέσεων ὑπῆρξε λόγῳ τῶν συγγενικῶν του δεσμῶν μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δηλ., ὅτι ἐχρειάσθη 6–8 μῆνας ὁ ὑπὸ παραίτησιν Ὑπουργὸς νὰ διαπιστώσῃ, ὅτι αὐτὸς ὁ συγγενικὸς δεσμὸς ὑπῆρξε βαρεῖα αἰτία ἐνδεχομένων ἐπιθέσεων καὶ ὡς ἐκ τούτου κινδύνου ζημιῶν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, τοῦτο δὲ ἀνεγνώρισεν ἀποδεχόμενος τὴν παραίτησιν καὶ ὁ πατήρ. Καὶ πάλιν, κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ καθαρῶς ἐσωτερικὴν ὑπόθεσιν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κόμματος. Οἱαδήποτε ἐκ τῶν ὑστέρων ἀναγνώρισις, ἐὰν ὑποθέσωμεν, λάθους ἢ οἱαδήποτε δήλωσις μετανοίας, τὶ ἐνδιαφέρει πάλιν τὴν Βουλήν; Δι’ αὐτὸ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἐκλήθημεν σήμερον νὰ συζητήσωμεν ἕνα θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχε κἂν λόγος νὰ τὸ συζητήσωμεν. Ἐὰν προεκαλεῖτο ἀπὸ τὴν Βουλὴν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ὁ Ὑπουργός, εἶχεν ὑποχρέωσιν παραιτούμενος ἢ μή, νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἔκρινεν ἐὰν αἱ δοθεῖσαι ἐξηγήσεις εἶναι ἐπαρκεῖς ἢ ἐὰν θὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἔρευναν τὴν ὁποίαν θὰ ἤθελε πρὸς περαιτέρω διαφώτισίν της. Οὐδὲν ἐγένετο ἐξ αὐτῶν. Αὐτὴ ἡ αὐθόρμητος ἐμφάνισις δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογηθῇ μόνον μὲ τὸν ἀπόλυτον σεβασμὸν πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, πράγματι ἀγνώστου τοῦ εἴδους αὐτοῦ. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι παραμένει ὄχι ἁπλῶς ἡ ἀπορία διατὶ ἐγένετο ἡ συζήτησις αὐτή, ἀλλὰ καὶ ηὐξήθησαν τὰ ἐρωτηματικά, διατὶ ἐγένετο ἡ παραίτησις. Θὰ ἐνόμιζε κανεὶς τοὐλάχιστον, ὅτι προσῆλθεν ὁ ὑπὸ παραίτησιν Ὑπουργὸς διὰ νὰ μᾶς πείσῃ διὰ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους παρῃτήθη. Εἶπον ὅμως, ὅτι οἱ λόγοι ἀφοροῦν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ κόμμα καὶ ὄχι τὴν Βουλήν. Οἱ λόγοι οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ὑπὸ τοῦ Τύπου ἢ ὑπὸ μερίδος τοῦ Τύπου ἀποδοθεῖσαν μομφήν, δὲν ἤχθησαν πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ συνεπῶς δὲν μᾶς ἀφοροῦν. Ἀπομένουν μόνον τὰ ἐρωτηματικὰ τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν.

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐκφράζω τὴν ζωηράν μου ἱκανοποίησιν διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον σήμερον διεξήχθη ἡ συζήτησις. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἦλθε πρὸς συζήτησιν ἦτο θέμα εἰδικόν. Ἡ παραίτησις δύναται νὰ ὀφείλεται εἰς προσωπικούς, εἰς πολιτικοὺς ἢ εἰς ἠθικοὺς λόγους. Οἱ προσωπικοὶ καὶ οἱ πολιτικοὶ λόγοι εἶναι ὑπόθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ, ὑπόθεσις τῆς Ἡγεσίας τοῦ Κόμματος. Δὲν πρόκειται σήμερον περὶ αὐτῶν, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Πρόκειται μόνον περὶ ἑνὸς εἰδικοῦ ἠθικοῦ θέματος: Ἂν ὑπῆρξεν ἡ χορήγησις τῶν μελετῶν χαριστικὴ πρᾶξις. Αὐτὸ ἦτο τὸ θέμα, τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ ἦτο μόνον ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἁρμοδία νὰ τὸ κρίνῃ. Διότι μία μελέτη εἶχε δοθῆ. Τὸ πραγματικὸν γεγονὸς ὑπῆρχε καὶ νομικῶς, δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις. Ἡ χορήγησις τῆς μελέτης ἦτο νόμιμος. Ποῦ ὑπάρχει τὸ ἐρώτημα; Ἐὰν ἡ ἀνάθεσις ἦτο ὑπηρεσιακὴ ἢ χαριστική. Αὐτὸ τὸ θέμα μόνον ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τὸ κρίνῃ. Ἰδοὺ διατὶ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐκφράζω τὴν ἀπόλυτον ἱκανοποίησίν μου διὰ τὴν περιωπήν, διὰ τὴν καλὴν πίστιν, διὰ τὴν ἔξαρσιν, μὲ τὴν ὁποίαν διεξήχθη ἡ συζήτησις. Ἡ διεξαγωγὴ τῆς συζητήσεως ὕψωσε τὸ Κοινοβούλιον. Καὶ ὕψωσεν ἐπίσης, τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας, τὸ γεγονός, ὅτι ἀπεδείχθη, ὅτι καὶ νομικῶς καὶ ἠθικῶς ὑπῆρξεν ἀπολύτως ἀσύστατος ἡ κατηγορία. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ λόγος τῆς ἐκτάκτου συζητήσεως εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ὁμόφωνον συμπέρασμα. Ἡ πλήρης δικαίωσις. Ἑπομένως, τὸ εἰδικὸν θέμα κλείει. Καὶ κλείει μὲ πλήρη δικαίωσιν. Κατὰ τὴν συζήτησιν, ὅμως, τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ θέματος, ἔγινε σήμερον ἐπέκτασις καὶ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων. Μοῦ ἐτέθη τὸ ἐρώτημα: Διατὶ ἡ παραίτησις ἔγινε μετὰ τὴν δήλωσιν, ὅτι ἡ δικαίωσις εἶχε καὶ δημοσιογραφικῶς ἐπέλθει; Θὰ δώσω ἀπάντησιν. Εἶχον συντελεσθῆ δύο θρίαμβοι: Ὁ θρίαμβος τῆς δημοσιογραφικῆς μάχης, ἡ ὁποία ἀπεστόμωσε τοὺς ἐπικριτὰς καὶ ὁ πολιτικὸς θρίαμβος τῆς συνοχῆς τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Τότε, ὁ Ὑπουργὸς Ἀναπληρωτὴς Συντονισμοῦ μοῦ εἶπεν: «Ἔπειτα ἀπὸ τὰς δύο αὐτὰς διαπιστώσεις, ἀπὸ τὴν πλήρη ἐπιβεβαίωσιν τῆς ἰδικῆς μου ἠθικῆς δικαιώσεως, καθὼς καὶ τῆς ἐπιβεβαιώσεως τῆς ἀπολύτου ἑνότητος τοῦ Κόμματος, εἶμαι πλέον ἐλεύθερος νὰ θέσω εἰς ἐφαρμογὴν τὴν παλαιάν μου ἐπιθυμίαν, νὰ παύσω νὰ εἶμαι ὁ στόχος προσωπικῶν ἐπιθέσεων, διὰ νὰ μὴ βλάπτεται δι’ ἐμοῦ, ἐξ αἰτίας ἐμοῦ, ὁλόκληρος ἡ παράταξις». (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἐξήγησις τῆς παραιτήσεως, ἔπειτα ἀπὸ τὸν δημοσιογραφικὸν καὶ τὸν πολιτικὸν θρίαμβον. Ἀλλὰ ἐτέθη καὶ νέον ἐρώτημα: Διατὶ τότε νὰ ἔλθῃ τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλὴν; Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα θὰ δώσω ἀπάντησιν. Διότι, μετὰ τὴν παραίτησιν, μερὶς τοῦ τύπου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προσπαθεῖ νὰ τὴν ἐμφανίσῃ ὡς ὀφειλομένην εἰς τὴν ἐπίθεσιν, ὡς «ὁμολογίαν ἐνοχῆς». Πρὸς ἐξουθένωσιν αὐτῆς τῆς διαβολῆς ἀπεφασίσθη ἡ σημερινὴ ἔκτακτος συνεδρίασις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἐνώπιον αὐτῆς, ὅτι ἡ κατηγορία τῆς δῆθεν χαριστικῆς διαθέσεως μελετῶν, εἶναι καὶ νομικῶς καὶ ἠθικῶς ἀπολύτως ἀσύστατος. Καὶ ὁ σκοπὸς αὐτὸς ἔχει ἤδη πλήρως ἐπιτευχθῆ. Ἀλλὰ ἐτέθη καὶ ἄλλο ἐρώτημα: Ἀφοῦ ἡ παραίτησις δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ εἰδικὸν αὐτὸ θέμα τῆς ἀναθέσεως μελετῶν, ποῖοι εἶναι οἱ ἄλλοι προσωπικοὶ καὶ πολιτικοὶ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἔγινεν; Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος αὐτοῦ ἐδόθη ἀπάντησις ἀκόμη καὶ ἀπὸ τοὺς ὁμιλητὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὅτι οἱ προσωπικοὶ καὶ πολιτικοὶ λόγοι εἶναι ὑπόθεσις τοῦ Κόμματος καὶ τῆς ἡγεσίας, δὲν εἶναι ὑπόθεσις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἑπομένως δὲν ὀφείλω ἐξηγήσεις ἐνώπιον αὐτῆς. Διότι, ὅμως, σήμερον ἐδόθησαν διάφοροι ἑρμηνεῖαι αὐτῶν τῶν προσωπικῶν καὶ πολιτικῶν λόγων, ὀφείλω ἐπ’ αὐτῶν νὰ λάβω θέσιν. Ἐπιθυμῶ πρῶτον νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς Ὑπουργὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖ ἰδίαν πολιτικήν. Ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἶναι πολιτικὴ ὅλων τῶν Ὑπουργῶν καὶ ὅλων τῶν μελῶν της. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Ἐὰν συνέβαινε κανεὶς νὰ ἔχῃ ἄλλην πολιτικήν, θὰ ἐξήρχετο ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Καὶ ἡ δευτέρα διαπίστωσις εἶναι, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἡ Κυβέρνησις τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως, ἀκολουθεῖ Ἑλληνικὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑν. Κέντρου). Καὶ τὸ ἔχομεν διακηρύξει εἰς πᾶσαν περίπτωσιν. Ὄχι μόνον οἱ Ὑπουργοὶ εἰς τὰς συνεντεύξεις των. Ἐγὼ ὁ Ἡγέτης τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τὸ ἔχω διακηρύξει. Ἔχομεν διακηρύξει, ὅτι εἴμεθα σύμμαχοι μὲ τὴν Δύσιν καὶ φίλοι μὲ τὴν Ἀνατολήν. Ἐκπληροῦμεν εἰς ἀκέραιον τὰς συμμαχικάς μας ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ καὶ διεκδικοῦμεν εἰς ἀκέραιον τὰ ἐθνικά μας δικαιώματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική μας. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἴμεθα δορυφόροι, εἴμεθα σύμμαχοι. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Καὶ μὲ τὴν σημερινὴν εὐκαιρίαν ἐπιθυμῶ, ἐπίσης, διότι ἔγινε λόγος περὶ «αὐλικῆς καμαρίλας», νὰ δηλώσω, ὅτι λυποῦμαι διὰ τὴν ἔκφρασιν αὐτὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ νὰ διακηρύξω ἐπίσης, ὅτι ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος εἶναι Δημοκρατικὸς Βασιλεύς. Ἐκπληροῖ εἰς ἀκέραιον τὰς προνομίας καὶ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα τοῦ παρέχει τὸ Σύνταγμα. Τηρεῖ εἰς ἀκέραιον καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ πολιτεύματος τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας. Καὶ διὰ τοῦτο πᾶς ἀντίθετος ὑπαινιγμός, εἶναι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως ἀπαράδεκτος.

§36Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Οἱ Δόβηδες καὶ οἱ Χοϊδάδες τὶ παριστάνουν;

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Καταλήγων ἐπιθυμῶ νὰ διακηρύξω καὶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἀλλὰ ἐπίσης καὶ πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου μίαν μόνον πηγὴν δυνάμεως ἔχει. Τὸν Λαὸν τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὸς κυβερνᾷ. Εἶναι ὁ κυρίαρχος. Αὐτὸς ἐπέβαλεν εἰς τὸ παρελθὸν τὴν θέλησίν του. Καὶ θὰ τὴν ἐπιβάλλῃ πάντοτε καὶ εἰς τὸ παρὸν καὶ εἰς τὸ μέλλον. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα. Οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. ὄρθιοι χειροκροτοῦν).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§39Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω παρὰ μόνον δύο λέξεις: Ὅτι μεθ’ ὅσα μᾶς ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰδίκευσε πράγματι τὸ θέμα. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν δὲν ἀφῆκεν ὁ πρῶτος ὁμιλήσας, ὁ παραιτηθεὶς ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ. Εἰδικεύων ὅλως τὸ θέμα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁμοφώνως ἡ Βουλὴ ἔκλεισε τὸ θέμα. Δι’ ἐμὲ οὔτε ἠνοίχθη, οὔτε ἔχει κλείσει τὸ θέμα διὰ τὴν Βουλήν. Δὲν γνωρίζω αὔριον τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ. Ἐπειδὴ ἠκούσαμεν ἕνα μονόλογον τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, διότι μόνον αὐτὸς ὡμίλησε — χωρὶς ἡμεῖς νὰ εἴμεθα προητοιμασμένοι ἐπὶ τῶν εἰδικῶς θιγέντων θεμάτων — τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι ἔληξε τὸ ζήτημα. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις τοιαύτην εἶχε πρόθεσιν, τότε ἡ διαδικασία τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε δηλαδὴ τῆς συζητήσεως πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἑνὸς τοιούτου θέματος, ἦτο ἡ ἀτυχεστέρα. Ἔπρεπε κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις μετὰ προηγουμένην προειδοποίησιν, διὰ νὰ εἴμεθα προητοιμασμένοι ἅπαντες.

§40Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, πρῶτον, ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ θέματος πρὸς συζήτησιν, σήμερον, αὐτὸ περιεῖχε. Καὶ δεύτερον, ὅτι σήμερον δὲν ἠκούσαμεν καμμίαν ἐπίκρισιν. Ἐφ’ ὅσον ἰσχυρίζεται, ὅτι εἶναι ἀνέτοιμος, ὁ χρόνος εἶναι ἐνώπιον αὐτοῦ. (Γέλωτες).

§41Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἡ πρόθεσίς μου νὰ ἀνταγωνισθῶ, τὸν κατέχοντα τὰ πρωτεῖα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, σεβαστὸν πολιτικὸν ἡγέτην καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ὡραίων φράσεων ἢ λόγων. Ἀλλ’ εἶναι ἀπόφασίς μου νὰ διαφωτίσω ἀπαντῶν. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Ἀπέβλεψα εἰς τὸ νὰ διευκρινίσω τὴν ἀνύπαρκτον ὁμοφωνίαν, ὡς πρὸς ἐμὲ τοὐλάχιστον. Εἶναι δὲ αὐτονόητον, ὅτι οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δύνανται νὰ ἀποστερήσουν εἰς ἐμὲ ἢ εἰς οἱονδήποτε βουλευτήν, τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσῃ οἱονδήποτε ἔλεγχον εἰς οἱονδήποτε χρόνον. Ἀπέβλεψα ἁπλῶς εἰς τὸ νὰ ἀποτραπῇ ἡ δημιουργία τῆς παρεξηγήσεως, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἅπαντες καὶ ἑπομένως καὶ ἐγώ, ἐθεωρήσαμεν, ὅτι τὸ πᾶν ἐτελείωσε καὶ τὸ θέμα ἔκλεισεν. Ἡμεῖς πάντως οἱ Προοδευτικοί, δηλοῦμεν, ὅτι δὲν δεχόμεθα οὐδεμίαν ἐν προκειμένῳ ὁμοφωνίαν.

§42Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐπαναλαμβάνω, ὁ χρόνος εἶναι ἐνώπιον αὐτοῦ. Διεπίστωσα ἁπλῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη σήμερον. Ὅτι δὲν ἠκούσθησαν ἐπικρίσεις.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἔχει τὸν λόγον.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔδωσεν ὡρισμένην ἑρμηνείαν εἰς τὴν συνεδρίασιν τὴν σημερινήν, ὄχι ἁπλῶς ὡς πρὸς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ συνεδρίασις ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν αὐτῆς. Πράγματι δὲν ἠκούσθησαν εἰδικαὶ ὡς πρὸς τὸ θέμα τῶν μελετῶν κατηγορίαι, ἀλλὰ παρετήρησα — καὶ δὲν θὰ προέβαινον εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ἐὰν δὲν εἶχε λάβει τὸν λόγον, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀναλύσας, λεπτομερῶς, θέματα τεχνικῆς φύσεως, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ — παρετήρησα λέγω, ὅτι τὸ θέμα τὸ ἤνοιξεν εἰς τὴν Βουλήν, αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις. Καὶ βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ, ὅτι τὸ ἐκλείσαμεν ἡμεῖς. Δὲν ἐλάβαμεν κἂν τὸν λόγον ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑφυπουργός. Ἀνέπτυξεν δὲ ὄχι μόνον θέματα συνδεόμενα μὲ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ συνδεόμενα μὲ τὰς Κυβερνήσεις τῶν ὁποίων καὶ ἐγὼ προσωπικῶς μετεῖχον, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἔκλεισε τὸ θέμα κοινοβουλευτικῶς ὅπως ἐτόνισα κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου. Καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε κατόπιν τῆς ἀναπτύξεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ διὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ διερεύνησιν τοῦ περιεχομένου τῆς ὁποίας δὲν εἴχομεν προετοιμασθῆ, ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὁρίσῃ ἄλλην συνεδρίασιν τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν περίπτωσιν τοῦ παραιτηθέντος Ὑπουργοῦ ἐγένετο μνεία περιστατικῶν συνδεομένων μὲ τὰς Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ. Θὰ ἔπρεπε ἑπομένως νὰ γίνῃ συζήτησις διὰ νὰ συγκρίνωμεν τὶ ἐπράξαμεν ἡμεῖς μὲ ὅσα ἐπράξατε σεῖς καὶ νὰ ἴδωμεν ποίας μεθόδους ἠκολουθήσαμεν, διότι ἠμπορεῖ τοῦτο νὰ ἀποβῇ χρησιμώτατον καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὸν λαόν. Προσέθεσα δέ, ὅτι τὸ χρέος αὐτὸ τὸ ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Εἶπον, ὅτι δὲν πρόκειται ἐγὼ — καὶ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ τὸ πράξουν καὶ οἱ συνάδελφοί μου βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ — νὰ ὑποβάλω ἐπερώτησιν. Τὸ θέμα τὸ ἤνοιξεν ἡ Κυβέρνησις. Δὲν μετεβλήθημεν εἰς δικαστήριον διὰ νὰ κρίνωμεν. Δὲν ἐκαλούμεθα κἂν νὰ κρίνωμεν. Δὲν προέβημεν πράγματι εἰς τὴν διατύπωσιν κατηγορίας. Ἠκούσαμεν τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Ἐπροσέξαμεν ἰδιαιτέρως τὰ ὅσα εἶπε καὶ παρετήρησα ὅταν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ὅτι βεβαίως, ἐφ’ ὅσον τὸ ἤνοιξεν τὸ θέμα ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Α. Κανελλοπούλου, Ὑφυπουργοῦ Συντονισμοῦ, θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ συνέχεια καὶ συνέχεια ὄχι μόνον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, περιοριζομένη εἰς τοὺς Ἀρχηγούς, ἀλλὰ συνέχεια ἡ ὁποία θὰ εἶναι πλήρης, γενική, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐν τῇ αἰθούσῃ ὑπάρχουν καὶ εἰδικοὶ διὰ τὴν διερεύνησιν τῶν διαφόρων θεμάτων τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ὑπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν χειλέων τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Αὐτὰ καὶ μόνον θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω. Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ἡ Κυβέρνησις, εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων, νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, οὐχὶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, τὸ θέμα καὶ νὰ τὸ συνδυάσῃ μὲ τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, αἱ ὁποῖαι ἢ δὲν ἀφεώρων τὴν παραίτησιν — καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἀφεώρων τὰ λεχθέντα ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ, τὴν παραίτησιν αὐτοῦ — ἢ ἀφεώρων τὴν παραίτησιν. Εἴτε εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν, εἴτε εἰς τὴν ἄλλην, ἐτέθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐτέθησαν, πρέπει νὰ συζητηθοῦν. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν, προχείρως, νὰ ἐλέγξωμεν ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει μας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχεται ὁ κ. Ὑφυπουργός, ὁ ὁποῖος ἔχει τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰ πάντα ὑπ’ ὄψει του, χωρὶς νὰ προειδοποιήσῃ, ὅτι θὰ προβῇ εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάλυσιν, ἀνάλυσιν σαφεστάτην ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς τοποθετήσεως, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, ὄχι ἁπλῶς οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων νὰ τὰ μελετήσῃ καὶ νὰ λάβῃ θέσιν. Αὐτό, κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι εἶναι κοινοβουλευτικῶς ἀπαράδεκτον, νὰ γίνῃ, καὶ δὲν πιστεύω, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὸ ἀρνηθῇ.

§45Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν δύο χωριστὰ θέματα. Τὸ θέμα τῆς εἰδικῆς ἐκτάκτου συνεδριάσεως καὶ τὸ θέμα τῶν κανονικῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὰς ὁποίας διεξάγεται συζήτησις νομοθεσίας καὶ ἐλέγχου. Θέμα νέας, ἐκτάκτου συγκλήσεως, διὰ τὴν Κυβέρνησιν δὲν ὑπάρχει. Ἄλλως τε, οὔτε ἐζητήθη ἀπὸ κανένα. Εἰς τὴν Βουλήν, μεταξὺ τῶν πρώτων θὰ ἔλθουν τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια καθὼς ἐπίσης καὶ τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Ταῦτα παρέχουν εὐκαιρίαν συζητήσεως, ὅλων τῶν σχετικῶν θεμάτων.

§46Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ εἶδος τῶν συνεδριάσεων τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι καθωρισμένον. Κατὰ ἕνα ἔθιμον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἐγκρίνω, ἔχει εἰσαχθῆ ἡ συνήθεια τοῦ νὰ εἰσάγωνται ὡρισμένα θέματα πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἐπὶ τῶν ὁποίων περιορίζεται ἡ συζήτησις μεταξὺ τῶν Ἀρχηγῶν. Αὐτὴ ἡ διαδικασία ἔχει ἀκολουθηθῆ καὶ ἄλλοτε καὶ δὴ ἐπὶ θεμάτων τοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον ἠγέρθη σήμερον. Τότε εἰδοποιοῦντο ὅλοι, ὅπως καὶ σήμερον, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα καὶ ἐλάμβανον θέσιν τὰ κόμματα διὰ τῶν Ἀρχηγῶν των. Δεύτερον εἶδος συνεδριάσεως εἶναι ὁ ἔλεγχος κατόπιν ἐκφωνήσεως ἢ ἐπὶ τέλους ἐρωτήσεως, ὁπότε ἐπαναλαμβάνεται ἢ δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Ἄλλο δὲν γίνεται. TERTIUM NON DATUR. Ἐὰν τώρα ἐφεύρετε τρίτην διαδικασίαν, τὸ σεμινάριον ἐπὶ τοῦ εἴδους τῆς ἀναθέσεως τῶν μελετῶν ἐκ μέρους τῆς ΕΡΕ ἢ ἐκ μέρους ἡμῶν καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς, αὐτὸ θὰ εἶναι νέον. Δὲν τὸ ἔχετε προβλέψει εἰς τὸν νέον Κανονισμόν. Ἐὰν θέλετε νὰ εἰσαχθῇ ὡς νέον, νὰ εἰσαχθῇ. Πρὸς τὸ παρὸν ἡ Κυβέρνησις ἐχρησιμοποίησε τὸ πρῶτον, εἰδοποίησε, ὅτι θὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ ἔλαβον θέσιν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων ὅπου ἤθελον νὰ τοποθετήσουν τὸ θέμα. Περαιτέρω ὑπάρχει τὸ ἔδαφος τῆς ἐπερωτήσεως. Διατί νὰ μὴ μελετηθῇ ἡ ὑπόθεσις ἐκ μέρους τῶν εἰδικῶν προσώπων τῆς ΕΡΕ καὶ νὰ καταλήξῃ ἡ ΕΡΕ εἰς τὴν ἀπόφασιν, ὅτι πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ κατατεθῇ ἐπερώτησις; Ἐὰν ἡ ΕΡΕ δὲν ἔχει μελετήσει μέχρι σήμερον τὸ θέμα καὶ ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὁ ὁποῖος μέχρι χθὲς ἦτο πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομικῶν Ὑπουργῶν καὶ ἐγνώριζε τὰ θέματα αὐτά, δὲν ἔχῃ μελετήσει τὸ θέμα......

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐχὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως.

§48Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τῆς προηγουμένης βεβαίως. Δηλαδὴ γνωρίζετε πῶς γίνονται αἱ ἀναθέσεις καὶ πῶς ἐγένοντο αἱ ἀναθέσεις. Ἐπὶ πλέον ἔχετε καὶ τεχνικοὺς συμβούλους ἐντὸς τοῦ Ὑπουργείου, ἔχετε τεχνικοὺς συμβούλους ἐντὸς ὅλων τῶν Ὑπουργείων, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἐξυπηρετοῦν καὶ σήμερον, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεφάσισεν ἀκόμη νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν διὰ νὰ ἀποφασίσουν νὰ γίνουν οἱ κύριοι αὐτοὶ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ., διαμαρτυρίαι καὶ φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε. Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Ἑπομένως ἡ ΕΡΕ ἔχει τὸν καιρὸν νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ ἀνεύρῃ ἂν ὑπάρχῃ ἔδαφος ἐπερωτήσεως διὰ νὰ καταθέσῃ ἐπερώτησιν εὐθέως, εὐθαρσῶς, καὶ νὰ λάβῃ καὶ τὴν ἀπάντησιν (χειροκροτήματα).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ὅπως συνεφωνήθη, κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐπειδή, διὰ λόγους γνωστοὺς διαδικαστικούς, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν αὔριον νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἐὰν θέλῃ νὰ συνεδριάσωμεν αὔριον μὲ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Παρασκευῆς, ἡμέραν Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει Ἡμερησία Διάταξις.

§50ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ συνεδριάσωμεν τὴν Παρασκευήν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύμφωνοι. Συνεπῶς, ἡ προσεχὴς συνεδρίασις, ὁρίζεται διὰ τὴν Παρασκευήν, μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως μοὶ παράσχῃ ἐξουσιοδότησιν καὶ ἐπικυρώσω τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§52ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν Παρασκευὴν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 1.30′ μ.μ.)