1964.04.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21η

Παρασκευὴ 24 Ἀπριλίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.30′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Λ. Λαγάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Λ. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Καλκάνης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Χίου, κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ὀργανισμοῦ «Ἀντιφυματικὸς Ἀγὼν» Χίου, αἰτουμένου ἠθικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν. Ὁ βουλευτὴς Χίου, κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν συνεργαζομένων οἰκοδομικῶν Σωματείων Χίου, αἰτουμένων χορήγησιν ἀδειῶν οἰκοδομήσεως ἐν τῇ ὡς ἄνω νήσῳ. Οἱ βουλευταί, κ.κ. Ν. Ζορμπᾶς καὶ Ι. Μαυριδόγλου, καταθέτουσι τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως ἠσφαλισμένων ἀρτεργατῶν Χίου «Ὁ Ἅγιος Ἰσίδωρος», αἰτουμένης ἀναπροσαρμογὴν οἰκονομικῶν πόρων τοῦ Ταμείου Ἀρτεργατῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης, κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ὑπόμνημα ἐκπροσώπων τῶν διδασκάλων τῶν μετασχόντων εἰς τὸν διαγωνισμὸν διὰ κατάληψιν θέσεων Ἐπιθεωρητῶν, αἰτουμένων ἔκδοσιν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἐν λόγῳ διαγωνισμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης, κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ν. Κωσταντουράκη, συνταξιούχου τελώνου αʹ τάξεως, κατοίκου Ἀθηνῶν, παραπονουμένου διὰ προσγενομένην αὐτῷ ἀδικίαν καὶ αἰτεῖ βαθμολογικὴν ἀποκατάστασιν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης, κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν Παραρτήματος Λαρίσης, αἰτουμένων τακτοποίησιν τοῦ συνταξιοδοτικοῦ των ζητήματος, ἰατροφαρμακευτικὴν περίθαλψιν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν, κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Παναγιώτου ἢ Τάκη Χουτσουνάρη, τέως βοηθοῦ γυμνασιάρχου καὶ νῦν συνταξιούχου θεολόγου, αἰτουμένου ἀναγνώρισιν ἐτῶν προϋπηρεσίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας, κ. Σ. Νικολαΐδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἁλιέων Ζούπα Σ., Ζούκα Κ., Πιστέλα Δ. καὶ Φραγκίδη Γ., ἁπάντων κατοίκων χωρίου Λιμεναρίων Καβάλας, αἰτουμένων τὴν μὴ καταβολὴν εἰσφορᾶς εἰς τὸ Ι.Κ.Α. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας, κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Συνεταιρισμοῦ Γεωμήλων Μεσσήνης, τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Μεσσήνης, Καλαμῶν καὶ Κυπαρισσίας, αἰτουμένων τὴν ἐξαγγελίαν μέτρων καταναλώσεως γεωμήλων μὲ τιμὰς ἱκανοποιητικὰς εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικὸν ἐμπόριον κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου Ἱεροῦ Ναοῦ Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Σκουτάρεως, αἰτουμένου οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν, δι’ ἐπισκευὴν στέγης τοῦ ναοῦ τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Φ. Μαῦρος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων περιοχῆς Ἀνθρακωρυχείων Ν. Ἡρακλείου–Καλογρέζης, αἰτουμένων ἀπαλλαγήν των ἐκ τῆς εἰς αὐτοὺς ἐπιβληθησομένης εἰσφορᾶς ὑπεραξίας τῶν ἀκινήτων των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Μαυρολόφου Σερρῶν, αἰτουμένων ἐπίσπευσιν τῆς ἀνεγέρσεως Νηπιαγωγείου ἐν τῇ ἐν λόγῳ κοινότητι, χορήγησιν σίτου παρὰ τῆς ΑΤΕ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Α. Κωνσταντινίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Γονέων καὶ Κηδεμόνων Γυμνασίου Ὀρεστιάδος, αἰτουμένων τοποθέτησιν καθηγητοῦ Μαθηματικῶν καὶ Φυσικῶν, ἀποστολὴν τῶν μὴ ἀποσταλεισῶν μέχρι τοῦδε ὑποτροφιῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Α. Κωνσταντινίδης, καταθέτει ἀναφορὰν πλημμυροπαθῶν κατοίκων Πραγγίου–Διδυμοτείχου, αἰτουμένων χορήγησιν στεγαστικῶν δανείων. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Α. Κωνσταντινίδης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν ὑπαλλήλων Γεωργικοῦ Ταμείου Ὀρεστιάδος, αἰτουμένων ἀπόδοσιν εἰς αὐτοὺς τῆς δημοσιο– ὑπαλληλικῆς ἰδιότητος. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Χ. Μπουγᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Καφεζυθοζαχαροπλαστείων, Γαλακτοπωλείων, Μπὰρ κλπ., αἰτουμένης ἄμεσον ἐπέκτασιν τῆς ἐπικουρικῆς ἀσφαλίσεως, ὑπαγωγὴν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰ τουριστικὰ ἐπαγγέλματα εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνθυγιεινῶν ἐπαγγελμάτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Χ. Μπουγᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐργατοτεχνικοῦ καὶ ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ Β. Ναυστάθμου Σαλαμῖνος, αἰτουμένου ἐφαρμογὴν τῆς Ἐργατικῆς Νομοθεσίας διὰ τὰ μέλη τοῦ ἐν λόγῳ Συνδέσμου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Χ. Μπουγᾶς, καταθέτει ψήφισμα τοῦ Συνδέσμου Ἐργατοτεχνικοῦ καὶ ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ Στρατιωτικῶν ὑπηρεσιῶν, αἰτουμένων μονιμοποίησιν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰς στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας, μὴ διάλυσιν τῶν ΜΟΜΑ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Α. Φράγκος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Ἀμπελουργικῶν Συνεταιρισμῶν Μαρκοπούλου–Σπάτων, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων λόγῳ τῆς ἐκ τοῦ παγετοῦ ἐπελθούσης καταστροφῆς. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ν. Ἀλαβάνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἑλλήνων ὑπηκόων παθόντων ζημίας παρ’ Αὐστροούγγρων κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς οὐδετερότητος τῆς Ἑλλάδος, αἰτουμένων ἀποζημίωσιν διὰ τὰς προξενηθείσας ὑπ’ αὐτῶν ζημίας. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Παπαδημητρίου, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Ἐπιτροπῆς κατοίκων Ἀμφιλοχίας, αἰτουμένων χορήγησιν ἀδειῶν καπνοκαλλιεργείας εἰς μικροπαραγωγοὺς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Παπαδημητρίου, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ματαράγκας, αἰτουμένων ἐγκατάστασιν Φαρμακείου ἐν τῇ ἐν λόγῳ Κοινότητι κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Κατοχῆς–Μεσολογγίου, παραπονουμένου διὰ τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴν φασολίων. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Α. Καστρινός, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ἰδιοκτητῶν Γεωργικῶν Μηχανημάτων, αἰτουμένων κατάργησιν τῆς φορολογίας 3% νόμου 4169 περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ ἁλωνιστικῶν συγκροτημάτων καὶ ρύθμισιν τῶν πρὸς τὴν ΑΤΕ χρεῶν τῶν ἁλωνιστῶν. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Α. Καστρινός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Δράμας, παραπονουμένου διὰ γενομένας προσλήψεις μηχανικῶν θερμαστῶν εἰς τὸ Κρατικὸν Νοσοκομεῖον Δράμας, στερουμένων τούτων τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένων προσόντων. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Βαλυράκης, καταθέτει ἀναφορὰν ἠσφαλισμένων ὑπαλλήλων Τραπεζῶν καὶ μεγάλων οἰκονομικῶν ὀργανισμῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ ΙΚΑ διὰ τὴν συνταξιοδότησίν των, αἰτουμένων τροποποίησιν τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Ν. Δ. 4104)1960 διὰ χορήγησιν ἀναλόγου συντάξεως τῶν ἀποβαλλομένων τῆς ὑπηρεσίας ἄνευ ὑπαιτιότητός των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Βαλυράκης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐργατῶν Λεμβούχων Χανίων– Σούδας–Ἅγιος Νικόλαος, αἰτουμένου νομοθετικὴν ρύθμισιν διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν μελῶν του ἅτινα ἠχρηστεύθησαν ἐκ τῆς παραβολῆς (πλευρίσματος) τῶν ἀτμοπλοίων εἰς τὴν προκυμαίαν λιμένος Σούδας. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ι. Διαμαντόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ν. Κάντα κατοίκου Μεγάρων καὶ νῦν Ἀθηνῶν, παραπονουμένου διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Δημάρχου Μεγάρων ἐπιδειχθεῖσαν ἀδιαφορίαν ὡς πρὸς τὴν μεταφορὰν βαρέως ἀσθενοῦς εἰς Ἀθήνας κλπ.

§5Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διακόψῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ νὰ προσέλθῃ ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἤδη ἀναμένομεν ἐπὶ ¾ τῆς ὥρας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, μετέβη εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ νὰ πληροφορήσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπίκειται ἡ εἴσοδος εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§7Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ παράκλησις. (Συνεχίζεται ἡ ἀνακοίνωσις τῶν ἀναφορῶν). Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ι. Διαμαντόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προοδευτικοῦ Συλλόγου Ζοφριᾶς Ἄνω Λιοσίων, αἰτουμένων τοποθέτησιν λεωφορείων εἰς τὸν ἐν λόγῳ συνοικισμὸν καὶ δημιουργίαν ἐκεῖ τέρματος. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Ροδόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων ἀποστράτων ἀξιωματικῶν παραρτήματος Λαρίσης, αἰτουμένης συνταξιοδοτικὴν τακτοποίησιν, ἰατροφαρμακευτικὴν περίθαλψιν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Κ. Τρικούπης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς κοινότητος Φυτειῶν Αἰτωλ)νίας, αἰτουμένης χαρακτηρισμόν της ὡς ὀρεινῆς καὶ τὴν παρὰ τοῦ δημοσίου χορήγησιν σίτου. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Κ. Τρικούπης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν ἐκπροσώπων τῶν ἁλιέων Αἰτωλικοῦ Μεσολογγίου, αἰτουμένων δανειοδότησιν παρὰ τῆς ΑΤΕ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Κ. Τρικούπης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Κατοχῆς Αἰτωλ)νίας διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μελετωμένην εἰσαγωγὴν φασολίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἥτις θέλει ἐπηρεάσει λίαν δυσμενῶς τὰς τιμὰς τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Τσιριμῶκος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Φιλοπροόδου Ἑνώσεως Δήμου Ταύρου «Ἅγιος Γεώργιος», αἰτουμένης ἔνταξιν τῶν γερμανικῶν παραπηγμάτων συνοικισμοῦ Ταύρου εἰς τὸ πρόγραμμα στεγάσεως 1964 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Σ. Ἀθανασιάδης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Ἐμπορίου Κοζάνης, Ἀναρράχης τοῦ Προέδρου Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συν)σμοῦ χωρίου Ἐμπορίου, ἐπιτροπῆς γονέων καὶ κηδεμόνων καὶ τοῦ Ἀντιπροέδρου Προοδευτικοῦ Συλλόγου Νέου Ἐμπορίου Κοζάνης, αἰτουμένων οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν διὰ κάλυψιν μισθῶν τῶν καθηγητῶν ἰδιωτικοῦ Γυμνασίου τῆς κωμοπόλεως Ἐμπορίου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Δημάρχου Ἰωαννίνων, περὶ συνδέσεως τῆς Ἠπείρου μετὰ τῆς πρωτευούσης μέσῳ Αἰτωλ)νίας–Ναυπάκτου–Γαλαξειδίου–Ἰτέας, ὅρμου Δομβραίνης (Πόρτο–Γερμενό). Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ε. Ἀνερούσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Τήνου, παραπονουμένου διὰ τὴν ἀπόσπασιν τοῦ συνοικισμοῦ Μοντάδων ἐκ τοῦ Δήμου Τήνου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Τσιάρας, Γ. Πανάγος, Δ. Παπανικολάου, Μ. Καραγιώργη, Ε. Σακελάρης καὶ Π. Δούκας, καταθέτουν ὑπομνήματα Καπνοπαραγωγῶν τῶν χωρίων Ὄσσης, Ταλήνης, Κριθέας, Καλαματοῦς, Βερτίσκου Νομοῦ Θεσσαλονίκης, τῶν χωρίων Ἐλευθερουπόλεως, Νικιασιάνης, Μεσωρόπης, Πεδοχωρίου, Καβάλας καὶ τῶν χωρίων Νομοῦ Καρδίτσης Μητροπόλεως καὶ Φράγκου, αἰτουμένων ἐξαγγελίαν μέτρων ἀγορᾶς καπνῶν εἰς τιμὰς ἱκανοποιητικὰς κλπ. Οἱ βουλευταὶ Νομοῦ Ροδόπης, Σταῦρος Γουδελῆς καὶ Δημήτριος Ἀντωνιάδης, καταθέτουν ὑπόμνημα τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἑλλήνων Ὁμήρων Βουλγαρίας, Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Δυτικῆς Θράκης, αἰτουμένων ψήφισιν εἰδικοῦ νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν Ὁμήρων Βουλγαρίας 1941–44. Οἱ βουλευταὶ Νομοῦ Ροδόπης Δημήτριος Ἀντωνιάδης καὶ Σταῦρος Γουδελῆς, καταθέτουν ἀναφορὰν κατοίκων τῆς πόλεως Κομοτηνῆς, αἰτουμένων ὅπως τὰ ἀγορασθέντα παρ’ αὐτῶν προσφυγικὰ οἰκήματα κατασκευασθέντα ὑπὸ τῆς ΕΑΠ ἐν ἔτει 1923–24 ὑπὸ τῶν ἀρχικῶν δικαιούχων μεταβιβασθοῦν εἰς αὐτοὺς διὰ νόμου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Δούκας καὶ Γ. Πανάγος, καταθέτουν ὑπόμνημα τοῦ «Συλλόγου Καπνοπαραγωγῶν καὶ Γεωργῶν Νέστου–Χρυσουπόλεως–Καβάλας», αἰτουμένων ἐξαγγελίαν μέτρων ἀγορᾶς καπνῶν εἰς τιμὰς ἱκανοποιητικὰς κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Παπανικολάου, Μ. Καραγεώργη καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν ὑπομνήματα κατοίκων τῶν χωρίων Παλαμᾶ Καρδιτσομαγούλας, Καλλιθήρου κλπ. Νομοῦ Καρδίτσης, αἰτουμένων ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ τῶν ληξάντων δανείων μέχρι τῆς 31.12.63 εἰς εἴκοσιν ἐτησίας τοκοχρεωλυτικὰς δόσεις. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σακελλάρης, Δ. Παπανικολάου καὶ Μ. Καραγεώργη, καταθέτουν ὑπόμνημα τοῦ Συλλόγου καρραγωγέων Λαρίσης, αἰτουμένου χορήγησιν ἀδειῶν αὐτοκινήτων δημοσίας χρήσεως, τοῦ ἐπαγγέλματός των πληγέντος ἐκ τῆς τεχνολογικῆς ἐξελίξεως τῶν συγκοινωνιακῶν μέσων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Ἠλιόπουλος, Λ. Κύρκος καὶ Π. Παρασκευόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως προσφύγων πυροπαθῶν Συνοικισμοῦ Ἄνω Παλαιῶν Σφαγείων «Ἡ Ἐλπίς», αἰτουμένης ἀναστολὴν ἐπ’ ἀόριστον καταβολῆς τῶν δόσεων τοῦ δανείου αὐτοστεγάσεως κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σακελλάρης καὶ Μ. Καραγεώργη, καταθέτουν ἀναφορὰν γονέων τῶν μαθητῶν τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου Ἐκκάρας, αἰτουμένων προσθήκην αἰθουσῶν ἐν τῷ Διδακτηρίῳ τοῦ ἐν λόγῳ Σχολείου κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Σκοπούλης καὶ Λ. Κύρκος, καταθέτουν ὑπόμνημα κατοίκων τῶν Κοινοτήτων Καρουσάδων, Καβαλλουρίου, Ἀγράφων καὶ Ἀντιπαρνῶν Κερκύρας, αἰτουμένων ἀνασύστασιν τοῦ ἰατρείου Καρουσάδων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πανάγος καὶ Α. Τσιάρας, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Γονέων καὶ Κηδεμόνων τοῦ Γυμνασίου Καλαμαριᾶς Θεσσαλονίκης, αἰτουμένων ἀνοικοδόμησιν Διδακτηρίου κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Δούκας καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Φορτοεκφορτωτῶν Ξηρᾶς Ἀλεξανδρουπόλεως «Ἡρακλῆς», αἰτουμένων ὅπως τοὺς ἐπιτραπῇ καὶ ἐργάζονται εἰς τὰς ἐγκαταστάσεις τοῦ Σ.Ε.Κ. κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Ε. Σακελλάρης, Δ. Παπανικολάου καὶ Μ. Καραγεώργη, καταθέτουν ἀναφορὰς κατοίκων τῶν χωρίων Ἀποστολιᾶ Παρνασσίδος καὶ τοῦ Συλλόγου Συνταξιούχων ἀγροτῶν Ο.Γ.Α. Νομοῦ Τρικάλων, αἰτουμένων αὔξησιν τῶν ἀγροτικῶν συντάξεων, μείωσιν τοῦ πρὸς συνταξιοδότησιν ὁρίου ἡλικίας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. Κύρκος, Α. Μπριλλάκης, Ν. Σκοπούλης, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Σ. Ἠλιόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀγρινίου, παραπονουμένου διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀπαγόρευσιν τελέσεως μνημοσύνου ὑπὲρ τῶν φονευθέντων ὑπὸ τῶν Γερμανῶν κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς ἐν τῇ ὡς ἄνω πόλει κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ χορηγήσεως συντάξεως τιμῆς ἕνεκεν εἰς τὴν χήραν καὶ τὰς ἀνηλίκους θυγατέρας τοῦ ἀειμνήστου Στρατηγοῦ Ναπολέοντος Ζέρβα». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ ἀποζημιώσεων πολεμοπαθῶν 1940–1944». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Παπαγιαβῆς, Γ. Γραφάκος, κλπ., καταθέτουν πρότασιν τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἀπαντήσεις Ὑπουργείων εἰς ἐρωτήσεις κ.κ. βουλευτῶν. Ι) Προεδρίας Κυβερνήσεως. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀναγνωστοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀπὸ 13 Ἀπριλίου 1964 κοινοποιηθείσης μοι τὴν 16ην Ἀπριλίου ἐ.ἔ. ἐρωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Ν. Ἀναγνωστοπούλου, ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω τὰ κάτωθι: Οὐδαμῶς παρέμεινε κενὴ ἡ θέσις τοῦ Προέδρου τοῦ ἐννεαμελοῦς Συμβουλίου Ἀθλητισμοῦ. Εὐθὺς ὡς ἔληξε τὴν 31ην Δεκεμβρίου 1963 ἡ θητεία τοῦ παλαιοῦ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ κ. Γ. Ἀθανασιάδη ἐννεαμελοῦς Συμβουλίου Ἀθλητισμοῦ, συνεκροτήθη καὶ λειτουργεῖ ἔκτοτε κανονικῶς τὸ νέον ἐννεαμελὲς Συμβούλιον Ἀθλητισμοῦ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ κ. Γ. Βήχου, (ἀποφ. ἀριθ. 13960)63 τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Προεδρίας κ. Ἀθανασιάδη–Νόβα, Ἐφ. Κυβερν. Τεῦχος Βʹ ἀριθ. φύλλου 565 τῆς 20 Δεκεμβρίου 1963). Τὸ νέον Συμβούλιον συνῆλθεν εἰς 6 Συνεδριάσεις ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρι σήμερον καὶ ἐπετέλεσε πλήρως τὰ καθήκοντά του. Κατὰ τὸ διάστημα ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1964 μέχρι τῶν ἐκλογῶν τῆς 16ης Φεβρουαρίου 1964 τὸ Συμβούλιον Ἀθλητισμοῦ ἀπέσχεν, ἀπὸ τοῦ νὰ λάβῃ ἀποφάσεις ἐπὶ οἰκονομικῶν ἐνισχύσεων Σωματείων, λόγῳ τῆς προεκλογικῆς περιόδου, συμφώνως πρὸς τὴν ὑπὸ τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως χαραχθεῖσαν γραμμήν, ἠσχολήθη δὲ μόνον μὲ τὰ λοιπὰ κατὰ νόμον καθήκοντα τούτου. Ἀπὸ τῆς 17ης Φεβρουαρίου καὶ ἐντεῦθεν τὸ Συμβούλιον ἀσχολεῖται πλήρως μὲ τὰ καθήκοντά του, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ ἐνίσχυσις τῆς Ἐπιτροπῆς Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων καὶ τῶν Φιλάθλων Ὁμοσπονδιῶν καὶ Σωματείων ὅλων τῶν κλάδων τοῦ Ἀθλητισμοῦ. Ἐπίσης ἐγένετο ἀντιμετώπισις ἀπὸ πλευρᾶς κρατικῆς ὑπηρεσίας (διευκολύνσεως πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ὀλυμπιακῶν καὶ τὰς Φιλάθλους Ὁμοσπονδίας) διὰ τὴν καλυτέραν προπαρασκευὴν διὰ τοὺς Ὀλυμπιακοὺς Ἀγῶνας τοῦ Τόκιο. Τὸ λοιπὸν ἔργον ἀνήκει εἰς τοὺς ἐν λόγῳ ὑπευθύνους φορεῖς τῆς καθ’ ὕψος ἀναπτύξεως καὶ διεθνοῦς ἐκπροσωπήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἀθλητισμοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΛΩΝΑΣ

II) Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Ἐφραιμίδη. Ἐπὶ τοῦ 1887)1135)13.4.64 ὑμετέρου ἐγγράφου διὰ τοῦ ὁποίου ἀπεστάλη ἡμῖν ἡ 224)10.4.64 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Ἐφραιμίδη ἐν σχέσει μὲ τὴν καταβολὴν εἰς καλ)γητὰς συμπληρωματικῆς τιμῆς διὰ παραγωγὴν σακχαροτεύτλων 1963, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο εἰσήχθη εἰς τὴν Οἰκονομικὴν ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπὴν κατὰ Δεκέμβριον π.ἔ. πλὴν ὅμως δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις διότι παρῃτήθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπηκολούθησεν Ὑπηρεσιακὴ τοιαύτη. Νῦν τὸ ἐν λόγῳ θέμα ἐπαναφέρεται εἰς τὴν ἐξ Ὑπουργῶν Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Ἰωάννου. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1891)1139)13.4.64 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Ἰωάννου σχετικῶς μὲ τὴν ἐξομοίωσιν τῶν ἀποφοίτων τοῦ Ἀγροτικοῦ Οἰκοτροφείου Ἰωαννίνων πρὸς τοὺς ἀποφοίτους τῶν Μέσων Γεωργικῶν Σχολῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν, ὅτι τὸ ἐν λόγῳ θέμα ἐτέθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἐπανειλημμένως ὑπ’ ὄψει τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ δὲν ἐγένετο ἀποδεκτόν. Οἱ λόγοι τῆς μὴ ἀποδοχῆς τοῦ αἰτήματος τούτου παραμένουν πάντοτε ἰσχυροί. Τὰ Ἀγροτικὰ Οἰκοτροφεῖα δὲν ἱδρύθησαν διὰ νὰ μορφώνουν Γεωπόνους Μέσων Σχολῶν, ἀλλὰ μορφωμένους γεωργοὺς καὶ γεωργοτεχνίτας. Τὸ πρόγραμμα ἐκπαιδεύσεώς των καὶ ἡ ὕλη τούτου δὲν ἐτοποθετήθη εἰς τὸ ὕψος τῆς βαθμίδος τῶν Μέσων Γεωργ. Σχολῶν. Διαφορὰ ἐπίσης ὑπῆρξεν καὶ ὡς πρὸς τὰ προσόντα εἰσαγωγῆς των. Εἰδικῶς διὰ τὰς Μέσας Γεωργικὰς Σχολὰς ἀπαραίτητον προσὸν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς αὐτὰς ἦτο ἀπολυτήριον τῆς τάξεως ἑξαταξίου Γυμνασίου. Διὰ τὰ Ἀγροτικὰ Οἰκοτροφεῖα τὸ ἀντίστοιχον προσὸν ἦτο ἀπολυτήριον Δημοτικοῦ Σχολείου. Οἱ ἀπόφοιτοι τῶν Ἐθνικῶν Ὀρφανοτροφείων, ὅπου ἐχρησιμοποιήθησαν ὡς τεχνῖται εἶχαν ἱκανοποιητικὴν ἐπίδοσιν. Εἰς τὴν βαθμίδα αὐτὴν θὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω δὲν ἀντιμετωπίζεται νομοθετικὴ μέριμνα τοῦ ἐν λόγῳ θέματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ

III) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Παιδείας. γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Καρατζένη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1780)9059)10.4.64 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 193 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Καρατζένη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα κ. συνάδελφον, ὅτι εἰς τὸ καταρτισθὲν ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ Σχολικῶν Κτιρίων πρόγραμμα ἀνεγέρσεως νέων διδακτηρίων, δὲν προβλέπεται ἡ περίπτωσις ἀνεγέρσεως διδακτηρίου διὰ τὸ 5ον Δημ. Σχολεῖον Ἄρτης. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο θὰ ἀναθεωρηθῇ, ὥστε κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν ὅλοι οἱ Νομοὶ τοῦ Κράτους. Θὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ Ὀργανισμοῦ ὅπως ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν ὑφισταμένων οἰκονομικῶν δυνατοτήτων ἱκανοποιήσῃ τὸ αἴτημα τῆς πόλεως Ἄρτης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Ἐφραιμίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1775)1054)10.4.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 188 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Β. Ἐφραιμίδη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα κ. συνάδελφον, ὅτι εἰς τὸ καταρτισθὲν ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ Σχολικῶν Κτιρίων πρόγραμμα ἀνεγέρσεως νέων διδακτηρίων δὲν προβλέπεται ἡ περίπτωσις διδακτηρίου διὰ τὸ νηπιαγωγεῖον Ἀλιστράτης. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο θὰ ἀναθεωρηθῇ, ὥστε κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν ὅλοι οἱ Νομοὶ τῆς Χώρας. Θὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ Ὀργανισμοῦ ὅπως ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν ὑφισταμένων οἰκονομικῶν δυνατοτήτων ἱκανοποιήσῃ τὸ αἴτημα τῶν κατοίκων Ἀλιστράτης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Ἐφραιμίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1776)1055)10.4.64 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 289 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Ἐφραιμίδη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα κ. συνάδελφον, ὅτι εἰς τὸ καταρτισθὲν ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ Σχολικῶν Κτιρίων πρόγραμμα ἀνεγέρσεως νέων διδακτηρίων, δὲν προβλέπεται ἡ περίπτωσις τοῦ Γυμνασιακοῦ κτιρίου Ἀλιστράτης. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο θὰ ἀναθεωρηθῇ ὥστε κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν ὅλοι οἱ Νομοὶ τῆς Χώρας. Θὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ Ὀργανισμοῦ, ὅπως ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν ὑφισταμένων οἰκονομικῶν δυνατοτήτων ἱκανοποιηθῇ τὸ αἴτημα τῶν κατοίκων Ἀλιστράτης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1844)1111)11.4. 64 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 207 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὸ Φαρμακευτικὸν Τμῆμα τῆς Φυσικ)κῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν τῶν ὑποψηφίων φοιτητῶν τῶν συγκεντρωσάντων κατὰ τὸν εἰσιτήριον διαγωνισμὸν τοῦ ἐν λόγῳ τμήματος γενικὴν βαθμολογίαν ἐπὶ πάντων τῶν ἐξεταζομένων μαθημάτων 23 μονάδας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 44096)8.4.64 ἀποφάσεως ἡμῶν, ἀποσταλείσης ἤδη πρὸς δημοσίευσιν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, αὐξάνεται ὁ ὁρισθεὶς ἀριθμὸς εἰσακτέων διὰ τὸ ὡς ἄνω Τμῆμα κατὰ 20. Κατόπιν τῆς αὐξήσεως ταύτης θὰ κληθοῦν πρὸς ἐγγραφὴν εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο καὶ οἱ συγκεντρώσαντες τὴν ἀνωτέρω βαθμολογίαν, ἤτοι 23 μονάδας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1835)1102 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 198 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Πειραιῶς κ. Ε. Σαββοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἡ σύμβασις προστασίας τῶν δικαιωμάτων ἐκτελεστῶν παραγωγῶν κλπ. δὲν ἔχει κυρωθῆ εἰσέτι ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος, διότι παρουσιάζει πλείστας τεχνικὰς δυσχερείας αἵτινες καὶ ἀπὸ μακροῦ ἀποτελοῦν ἀντικείμενον διεξοδικῆς μελέτης τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τῶν Ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν, Προεδρίας Κυβερνήσεως, Δικαιοσύνης καὶ Ἐργασίας δεδομένου, ὅτι διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως θὰ προκληθοῦν δεσμεύσεις τὰς ὁποίας καὶ δὲν ἀποδέχονται ἀσμένως πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λ. Κύρκου καὶ Μ. Θεοδωράκη. Ἀπαντῶντες εἰς τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1772)1051)10. 4.64 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 185 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λ. Κύρκου καὶ Μ. Θεοδωράκη περὶ ἐγγραφῆς ἐπιλαχόντων εἰς τὸ Μαθηματικὸν τμῆμα τῆς Φυσικ)κῆς Σχολῆς τῶν Πανεπιστημίων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὑμῖν ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 44069)8. 4.1964 ἀποφάσεως ἡμῶν ἀποσταλείσης ἤδη πρὸς δημοσίευσιν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, αὐξάνεται ὁ ἀρχικῶς ὁρισθεὶς ἀριθμὸς εἰσακτέων διὰ τὸ Μαθηματικὸν τμῆμα τῆς Φυσ)κῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κατὰ 70. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ αὐτὸ τμῆμα τῆς αὐτῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης εἰς ὃ δὲν συνεπληρώθη ὁ ὁρισθεὶς ἀριθμὸς εἰσακτέων διὰ ὑποψηφίων συγκεντρωσάντων κατὰ τὸν εἰσιτήριον διαγωνισμὸν αὐτοῦ τὴν βάσιν εἰς τὰ βασικὰ μαθήματα, ὑπεγράφη παρ’ ἡμῶν σχέδιον Β. Δ)τος ἀποσταλὲν ἤδη εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας πρὸς ἐπεξεργασίαν δι’ οὗ ἐπιτυχόντες θεωροῦνται διὰ τὸ ἐν λόγῳ τμῆμα οἱ συγκεντρώσαντες κατὰ τὸν ἀνωτέρω διαγωνισμὸν συνολικὴν βαθμολογίαν ἐπὶ πάντων τῶν ἐξεταζομένων μαθημάτων 14 μονάδας ἐξ ὧν 7 μονάδες εἰς τὰ βασικὰ μαθήματα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Ἀνερούση. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1727)1031)9.4.64 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 170 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Ἀνερούση, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα, ὅτι ἡ μελέτη τῆς ὅλης διαρθρώσεως καὶ ὀργανώσεως τῆς Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπ)σεως ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἐξαγγελθεῖσαν ἵδρυσιν τῆς ἀνωτέρας βαθμίδος Τεχνικῆς Ἐκπ)σεως, ἀνετέθη εἰς πολυμελῆ ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν παραγωγικῶν τάξεων, ἡ ὁποία συνεχίζει τὰς ἐργασίας της. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις της καὶ θὰ εἰσηγηθῇ τὴν ψήφισιν τῶν ἀπαιτουμένων νομοθετικῶν μέτρων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰδοποιῶ τὸ Σῶμα, ὅτι ἐλήφθη ἀπόφασις κατὰ τὴν πρωϊνὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως προχθές, ὅπως συνεδριάσωμεν καὶ αὔριον τὴν πρωΐαν εἰς μίαν ἐμβόλιμον συνεδρίασιν, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἐνταῦθα παραμονὴν τῶν κ.κ. βουλευτῶν τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τὴν Μεγάλην Ἑβδομάδα προκειμένου νὰ συζητηθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ εἰς τὸ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος νὰ συνέλθωμεν αὔριον εἰς τὰς 10 π.μ.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10Α. ΚΑΚΚΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἐβράδυνε ν’ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις ἀπόψε. Εἶναι 8 μ.μ. ἡ ὥρα καὶ τώρα ἀρχίζομεν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι 8 ἡ ὥρα, εἶναι 7.30. Ἐβράδυνεν ὀλίγον ἡ ἔναρξις τῆς συνεδριάσεως, ἡ ὁποία σημειωτέον εἶχεν ὁρισθῆ διὰ τὴν 7ην μ.μ. ἀκριβῶς διότι συνῆλθε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ προεβλέψαμεν σχετικὴν βραδύτητα εἰς τὴν προσέλευσιν τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διακόψῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ νὰ προσέλθῃ ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις διότι ἤδη ἀναμένομεν ἐπὶ ¾.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μετέβη εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ νὰ πληροφορήσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπίκειται ἡ εἴσοδος εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν.

§14Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ παράκλησις.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπενθυμίζω, ὅτι ἔχει ἀποφασισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ συζητηθῇ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἡ ἐρώτησις τοῦ Προέδρου κ. Πιπινέλη, παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Ἡλιοῦ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§16Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξ.). Κύριοι βουλευταί, ἀνῆκεν εἰς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐνημέρωσις τοῦ Σώματος ἐπὶ τῶν σημερινῶν ἐξελίξεων τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος καὶ γενικώτερον τῶν σχέσεών μας μὲ τὴν γείτονα Τουρκίαν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἑπομένως αὐτῆς, αἱ δύο κατατεθεῖσαι ἐρωτήσεις εὑρίσκουν σύμφωνον τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰς συζητήσῃ καὶ μάλιστα κατὰ τὴν ἐξαιρετικὴν διαδικασίαν τῆς πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως συζητήσεως. Ἐζήτησα ὅμως προκαταβολικῶς τὸν λόγον διότι θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἐκτεθοῦν ὡρισμέναι γενικαὶ γραμμαὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὰ κατ’ ἀνάγκην εἰδικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνουν αἱ ἐρωτήσεις καὶ ἐκ τῶν ὁποίων γενικῶν γραμμῶν πιθανὸν νὰ προκύψῃ, ὅτι ὡρισμένα τῶν θεμάτων τῶν ἐρωτήσεων, εἶναι περιττὸν νὰ συζητηθοῦν. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις παρέλαβε ἐν Κύπρῳ μία κακὴν κληρονομίαν. Δὲν πρόκειται νὰ ἀναδράμω εἰς τὸ παρελθὸν καὶ νὰ ζητήσω εὐθύνας. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὰς θεωρίας αἱ ὁποῖαι ἐπανειλημμένως ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, προσφάτως μάλιστα κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἰωαννίνων πολιτευτήν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑπευθύνως χειρισθῆ τὰ θέματα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ σύμφωνα πρὸς τὰ ὁποῖα αἱ συνθῆκαι Λονδίνου καὶ Ζυρίχης ἀπετέλουν τὴν καλυτέραν λύσιν ὑπὸ τοὺς ὅρους οἱ ὁποῖοι εἶχον διαμορφωθῆ τότε. Καθ’ ἡμᾶς δὲν ἀπετέλουν τὴν καλυτέραν δυνατὴν λύσιν, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται νὰ ἀναδράμω εἰς τὸ παρελθόν. Ἡ μόνη δημιουργία τῶν συνθηκῶν ἐκείνων θὰ ἦτο ἐὰν ἐξησφαλίζετο δι’ αὐτῶν ἡ εἰρήνη ἐν τῇ νήσῳ. Τοῦτο, ὅμως, δὲν ἐπετεύχθη. Ἀντιθέτως, εἶναι βέβαιον, ὅτι αἱ συνθῆκαι ἐκεῖναι, διὰ τῶν πολυπλόκων συστημάτων ἐγγυήσεων, τὰ ὁποῖα καθώριζον διὰ τῆς δημιουργίας δυνατότητος ξένων ἐπεμβάσεων εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς νήσου, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν ὑπερβολικῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐξασφαλίσει, εἰς μίαν μειοψηφίαν ἐκπροσωποῦσαν μόνον τὸ 18% τοῦ πληθυσμοῦ, εἶχον κλονίσει ἢ μᾶλλον εἶχον διασπάσει τὴν μακρὰν παράδοσιν, ἡ ὁποῖα διήρκεσεν ἐπὶ 5 περίπου αἰῶνας, μιᾶς εἰρηνικῆς συμβιώσεως μεταξὺ τῶν δύο θρησκευτικῶν κοινοτήτων τῆς νήσου. Θὰ πρέπει νὰ τονισθῇ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὅτι ἡ ἐκδήλωσις τῆς ἀδυναμίας τῶν συνθηκῶν, ὅπως προστατεύσουν τὴν περαιτέρω εἰρηνικὴν συμβίωσιν δὲν ἔγινε προσφάτως μόνον μὲ τὰ γεγονότα τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου. Πολὺ προγενέστερον καὶ εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς ὑπογραφῆς των ἐξεδηλώθησαν συμπτώματα, τὰ ὁποῖα δικαίως προεκάλεσαν τὴν προσοχὴν τῶν ἀπασχοληθέντων εἰδικῶν μὲ τὸ θέμα, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν συνθηκῶν αὐτῶν ἐδημιουργοῦντο. Ἔγκριτον μέλος τοῦ Σώματος καὶ κατ’ ἐξοχὴν μάλιστα εἰδικὸν ἐπὶ τῶν θεμάτων ἐξωτερικῆς πολιτικῆς εἰς ἄρθρον του, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν «Καθημερινήν», τὴν 7ην Μαρτίου 1959, εἶχε διακηρύξει: «Πλεῖστα σημεῖα τοῦ ἐπιτευχθέντος συμβιβασμοῦ ἐγκλείουν σπέρματα ἄκρως ἐπικινδύνων ἐμπλοκῶν». Ἀλλὰ εἶναι προφανές, ὅτι πέραν τῶν προβλέψεων αὐτῶν, αἱ ἐκδηλώσεις — ἐπαναλαμβάνω — τῶν ἐπικινδύνων αὐτῶν ἐμπλοκῶν ἤρχισαν ἐμφανιζόμεναι εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς ὑπογραφῆς τῶν συνθηκῶν. Παράδειγμα, ἡ ἀδυναμία τῆς Κυπριακῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς διατάξεις περὶ χωρισμοῦ τῶν Κοινοτήτων καὶ τῶν Δήμων. Ἑτέρα περίπτωσις, ἡ ἀδυναμία ἐφαρμογῆς τῶν συνθηκῶν, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη εἰς τὴν διάταξιν τῆς δημιουργίας τοῦ Κυπριακοῦ στρατοῦ, ὁπότε ἡ Κύπρος ἀντιμετώπισε τὴν παράδοξον ἀξίωσιν τῆς Τουρκικῆς μειονότητος, ὅπως οἱ τυχὸν Μουσουλμᾶνοι στρατιῶται ἀποτελοῦν ἰδιαίτερα τμήματα. Ὡς ἐὰν ὁ Κυπριακὸς στρατὸς ἐπρόκειτο νὰ δημιουργηθῇ, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ μάχας μεταξὺ τῶν δύο κοινοτήτων ἐντὸς τῆς Κύπρου καὶ ὄχι διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ κοινὸν ἐχθρὸν τῆς νήσου καὶ τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς δὲν εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς ἀπὸ τὴν μίαν διαφωνίαν εἰς τὴν ἄλλην, ἐφθάσαμεν εἰς τὰ γεγονότα τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπορίας ἄξιον εἶναι, ὅτι ὡρισμένοι ἀδιάλλακτοι κύκλοι τῆς Τουρκικῆς μειονότητος, ἀλλὰ καὶ ὡρισμένοι ἀδιάλλακτοι κύκλοι τῆς Ἀγκύρας, ἐξακολουθοῦν νὰ ὁμιλοῦν διαρκῶς περὶ Ἑλληνικῆς εὐθύνης διὰ τὰ γεγονότα τοῦ τελευταίου Δεκεμβρίου, λησμονοῦντες ὅτι ἡ εὐθύνη βαρύνει ἐξ ἴσου, ἂν μὴ περισσότερον τὴν Τουρκικὴν πλευρὰν καὶ ἰδίως ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξώπλισαν συστηματικῶς καὶ ὤθησαν εἰς τὴν ἀδιαλλαξίαν τὴν Τουρκικὴν μειοψηφίαν. Πάντως, ἡ δημιουργηθεῖσα ἀπὸ τὰ γεγονότα τοῦ Δεκεμβρίου κατάστασις ἀπέδειξε καταφανῶς, ὅτι αἱ συνθῆκαι τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου ἀπέτυχον εἰς τὴν κυριωτέραν ἐπιδίωξίν των καὶ εἰς τὸν κυριώτερον σκοπόν των. Δὲν κατώρθωσαν δηλαδὴ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν εἰρηνικὴν συμβίωσιν τῶν πληθυσμῶν καὶ δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐξασφαλίσουν εἰς τὴν νῆσον μίαν εἰρηνικὴν Κυβέρνησιν. Ἡ διαπίστωσις αὐτὴ δὲν εἶναι μία ἁπλῆ Ἑλληνικὴ ἀντίληψις. Ἀποτελεῖ παραλλήλως καὶ μίαν διεθνῆ διαπίστωσιν. Διότι μετὰ τὰ γεγονότα τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου, ἐπηκολούθησαν τρεῖς διεθνεῖς ἐνέργειαι, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν— ἐπαναλαμβάνω— διεθνῆ ἀναγνώρισιν καὶ διεθνῆ διαπίστωσιν τοῦ ἀνεφαρμόστου καὶ τῆς ἀποτυχίας τῶν συνθηκῶν. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ εὐθὺς μετὰ τὰ γεγονότα συνελθοῦσα εἰς τὸ Λονδῖνον τὴν 15ην Ἰανουαρίου 1964 διάσκεψις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπεζητήθη ἡ δημιουργία καὶ ἡ συμφωνία ἐπὶ ἑνὸς νέου πολιτικοῦ σχήματος διοικήσεως τῆς Κύπρου. Ἡ δευτέρα εἶναι τὸ γενικώτερον ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἐπέδειξαν οἱ Ἀγγλοαμερικανικοὶ κύκλοι καὶ τὸ ὁποῖον ἐξεδηλώθη διὰ τοῦ ταξιδίου εἰς Κύπρον τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, κ. Μπώουλ, ὁ ὁποῖος καὶ ἐκεῖ ἐπεδίωξε τὴν ἐξεύρεσιν ἑνὸς νέου σχήματος. Τέλος, ἡ τρίτη καὶ ἡ πλέον πανηγυρικὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τῆς 4ης Μαρτίου, βάσει τῆς ὁποίας, πλὴν τῆς ἀποστολῆς διεθνοῦς δυνάμεως εἰς τὴν Κύπρον, ἀπεφασίσθη καὶ ὁ διορισμὸς μεσολαβητοῦ. Ἀσχέτως δὲ πρὸς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἀπόφασις προσδιώρισε ρητῶς τὰς ἁρμοδιότητας καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ὅρου «μεσολαβητὴς» ἀποδεικνύεται ὁ προορισμὸς καὶ ὁ σκοπός, ὅπως μεσολαβήσῃ μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων μερῶν διὰ τὴν ἀνεύρεσιν ἑνὸς νέου πολιτικοῦ σχήματος. Πέραν ὅμως τῶν τοιούτων διεθνῶν ἀναγνωρίσεων, ὑπάρχει καὶ ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσεν ἀκόμη καὶ νομικὰς συνεπείας βαρυτάτας νὰ ἔχῃ καὶ τὸ ὁποῖον ἔγκειται εἰς τὴν ἀπὸ μέρους τῆς γείτονος Τουρκίας παραβίασιν τῶν συνθηκῶν, διπλῆν δὲ παραβίασιν. Ἡ πρώτη ἔγκειται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι τὴν 25ην Δεκεμβρίου τὸ Τουρκικὸν στρατιωτικὸν Σῶμα, τὸ ὁποῖον, βάσει τῶν συνθηκῶν, εἶναι ἐγκατεστημένον εἰς τὴν Κύπρον, χωρὶς νὰ λάβῃ διαταγὴν ἀπὸ τὸ τριμελὲς Στρατηγεῖον, ἐξῆλθε τῶν ἐγκαταστάσεών του, καὶ μὲ τὸ πρόσχημα ὅτι ἤθελε νὰ καταλάβῃ θέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ τοῦ ἐξησφάλιζον τὴν ἄμυναν, κατέλαβεν ἀντιθέτως θέσεις ἐπικαίρως στρατηγικάς, αἱ ὁποῖαι ἀπέκλειον τὴν ὁδόν, τὴν ἄγουσαν ἀπὸ Λευκωσίαν εἰς Κυρηνείαν καὶ αἱ ὁποῖαι ἐδημιούργησαν ἀμέσως τὴν πεποίθησιν, ὅτι δι’ αὐτῶν ἐπεδιώκετο ὄχι ἡ προστασία τοῦ Τουρκικοῦ Σώματος, ἀλλὰ ἡ διευκόλυνσις τῆς δημιουργίας ἑνὸς οὕτως εἰπεῖν προγεφυρώματος διὰ τὴν περίπτωσιν ἀποβάσεως τοῦ Τουρκικοῦ στρατοῦ εἰς τὴν Κύπρον. Ἀλλὰ πέραν τῆς παραβιάσεως αὐτῆς τὰς τελευταίας ἡμέρας ἐσημειώθη μία νέα παραβίασις ἀπὸ μέρους τοῦ Τουρκικοῦ στρατιωτικοῦ Σώματος. Μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς διεθνοῦς δυνάμεως τὸ Τουρκικὸν τάγμα ὤφειλε κανονικῶς εἴτε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς διαταγὰς τῆς διεθνοῦς εἰρηνευτικῆς δυνάμεως, ὑπακοῦον εἰς τὸν ἀρχηγὸν αὐτῆς, στρατηγὸν Γκιάνυ, ἢ σύμφωνα μὲ τὰς συνθήκας, ὑπὲρ τῶν ὁποίων τόσον κόπτεται ἡ Ἄγκυρα, νὰ ὑπακούσῃ εἰς τὸ τριμελὲς Στρατηγεῖον καὶ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἀρχικήν του ἐγκατάστασιν. Ἐν τούτοις, οὐδὲν ἐξ αὐτῶν ἐπετελέσθη. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς παραδόξου καταστάσεως, μιᾶς διεθνοῦς δυνάμεως, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἐντολὴν ἀπὸ μέρους τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν εἰρήνευσιν εἰς τὴν νῆσον καὶ παραλλήλως τὴν ὕπαρξιν καὶ δύο στρατιωτικῶν δυνάμεων, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία ἀρνεῖται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς ἐντολὰς τῆς διεθνοῦς δυνάμεως. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀντιθέτως, ἐπιδεικνύουσα εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὴν καλήν της θέλησιν καὶ τὴν ἐπιδίωξιν προθύμου ὑπακοῆς εἰς τὰς διεθνεῖς ἀποφάσεις, ἔδωσεν ἐντολήν, ὅπως τὸ Ἑλληνικὸν στρατιωτικὸν Σῶμα ἀποχωρήσει ἐκ τῶν θέσεων, τὰς ὁποίας κατ’ ἀνάγκην εἶχε καταλάβει, μετὰ τὴν ἔξοδον τοῦ Τουρκικοῦ Σώματος ἀπὸ τοὺς στρατῶνας του καὶ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὰς ἀρχικάς του θέσεις. Παρὰ ταῦτα ἡ Τουρκία, ὄχι μόνον οὐδεμία διαταγὴν ἔδωσε περὶ ἐπιστροφῆς τοῦ ἐν Κύπρῳ στρατιωτικοῦ της τμήματος εἰς τοὺς στρατῶνας του, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐπανειλημμένας ἐκκλήσεις καὶ συστάσεις τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, ὅπως τὸ Σῶμα τοῦτο, τὸ Τουρκικόν, ὑπαχθῇ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς διεθνοῦς στρατιωτικῆς δυνάμεως εἰρηνεύσεως, ἀπήντησε φαινομενικῶς ἀποδεχομένη ταύτας, θέτουσα ὅμως ὅρους, οἱ ὁποῖοι οὐσιαστικῶς καθίστων ἀπραγματοποίητον τὴν ἀποχώρησιν αὐτήν. Πρὸς ἀπόδειξιν τῆς Τουρκικῆς αὐτῆς στάσεως περιορίζομαι νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι μεταξὺ τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ μέρους τῆς Τουρκίας διετυπώθησαν, ἦτο καὶ ἡ πρότασις ὅπως ὑπαχθῇ μὲν τὸ Τουρκικὸν Σῶμα εἰς τὸν Γενικὸν Γραμματέα, ἀλλὰ αἱ διαταγαὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως διαβιβάζωνται πρὸς αὐτὸ μέσῳ τῆς Ἀγκύρας, ἡ ὁποία ἐὰν μὲν τὰς ἐνέκρινε θὰ τὰς διεβίβαζεν, ἐὰν δὲ δὲν τὰς ἐνέκρινε θὰ τὰς καθυστέρει ἢ δὲν θὰ τὰς διεβίβαζε καθόλου. Τοιουτοτρόπως, κύριοι βουλευταί, παριστάμεθα μάρτυρες ἑνὸς παραδόξου φαινομένου. Βάσει μιᾶς συνθήκης συμμαχίας, ὁ Τουρκικὸς στρατός, ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν Κύπρον ἐναντίον μιᾶς ἐπιθέσεως ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, χρησιμοποιεῖται σήμερον διὰ νὰ ἀσκήσῃ πίεσιν ἐπὶ ἐσωτερικῶν θεμάτων. Καὶ ἡ σύμμαχος τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας, ἡ Τουρκία, ἀντὶ νὰ βοηθήσῃ τὴν ἔξοδον ἀπὸ τὰς δυσκόλους αὐτὰς περιπλοκὰς εἰς τὰς ὁποίας ἔχει περιέλθει ὁλόκληρος ἡ κατάστασις ἐν Κύπρῳ ἀντιθέτως ἀσκεῖ μίαν πολιτικὴν πίεσιν διὰ τῆς παρουσίας τοῦ τμήματος αὐτοῦ τοῦ Τουρκικοῦ στρατοῦ. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐκπλήσσῃ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου, ὁ ὁποῖος ἔπειτα ἀπὸ ἀπεγνωσμένας προσπαθείας ὅπως πείσῃ τὸ Τουρκικὸν ἀπόσπασμα νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν θέσιν του, κατέληξεν εἰς τὴν μονομερῆ, καταγγελίαν τῆς συνθήκης. Ἀλλὰ ἡ ἀπόφασις αὐτὴ δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ μία τυπικὴ διαπίστωσις ὑφισταμένης ἤδη καταστάσεως καὶ ἀνεγνωρισμένης διεθνῶς. Ὅπως ἀνέφερα προηγουμένως, δὲν θὰ ἐξετάσω τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ προβληθοῦν ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως. Εἰς τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἡ παραβίασις μιᾶς συνθήκης, δίδει δικαίωμα εἰς καταγγελίαν ἢ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι αἱ συνθῆκαι ἰσχύουν σύμφωνα μὲ τὸν νομικὸν ὅρον REBUS SIC STATIBUS. Ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν θέσιν εἰς μίαν πολιτικὴν συζήτησιν ὅπως ἡ παροῦσα. Τὸ θέμα εἶναι, ὅπως εἶπον πρὸ ὀλίγου καὶ ὅπως τόσον λαμπρὰ διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς σχετικάς του δηλώσεις, τὸ θέμα εἶναι καθαρῶς πολιτικὸν καὶ περιορίζεται εἰς τὴν διαπίστωσιν ὅτι ἡ καταγγελία αὐτῆς τῆς συμβάσεως δὲν ἦτο παρὰ μία τυπικὴ διαπίστωσις ἑνὸς ὑφισταμένου ἤδη πολιτικοῦ γεγονότος, καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει διεθνῶς ἀναγνωρισθῆ. Καθ’ ὅλον τοῦτο τὸ διάστημα ἡ στάσις τῆς Ἑλλάδος ἦτο σαφής. Ἐδηλώσαμεν πάντοτε ὅτι πολιτική μας ἦτο ἡ εἰρήνη, ἀλλὰ ὅτι θὰ ἀμυνθῶμεν εἰς περίπτωσιν ἐπιθέσεως. Ἐδηλώσαμεν ἐπίσης, ὅτι εἴμεθα πάντοτε πρόθυμοι νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γενικῶν ἀρχῶν τῆς Διεθνοῦς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ τῆς πραγματικῆς τῆς ἀδεσμεύτου Δημοκρατίας. Τέλος, ἐπωφελήθημεν τοῦ τελευταίου ταξιδίου τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου εἰς Ἀθήνας διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ ὡρισμένων γενικῶν γραμμῶν. Αἱ γενικαὶ αὐταὶ γραμμαὶ δὲν ἔχουν τίποτε τὸ μυστηριῶδες ἢ τίποτε τὸ ἐπικίνδυνον διὰ τὴν εἰρήνην καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ τὰς ἀποκρύψωμεν. Ἡ συνεννόησις μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον βασίζεται κυρίως εἰς τὴν κοινὴν διαπίστωσιν τῆς ἀνάγκης ὅπως διευκολυνθῇ ἡ διεθνὴς δύναμις ἐν Κύπρῳ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς εἰρήνης καὶ εἰς τὴν διαπίστωσιν ἐπίσης τῆς ἀνάγκης ὅπως ἀποφευχθῇ τοῦ λοιποῦ κάθε βιαία ἐπέμβασις, κάθε αὐθαιρεσία διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις καὶ ἡ ἠρεμία εἰς τὴν νῆσον. Χαιρόμεθα δὲ ἰδιαιτέρως, διότι εἰς ἐκτέλεσιν τῆς συμφωνίας αὐτῆς, τὸν τελευταῖον καιρόν, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος καὶ μέτρα ὑφέσεως τῆς ἐν γένει καταστάσεως ἔλαβε καὶ εἰς δήλωσιν προέβη ὑποσχόμενος τὴν ἀποζημίωσιν ὅσων τυχὸν ὑπέστησαν ζημίας ἢ βλάβας ἐκ τῆς ἐν Κύπρῳ ἐπικρατησάσης ἐπί τινας ἡμέρας ἢ καὶ ὥρας, ἀρρυθμίας. Τέλος χαιρετίζομεν τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος προσφέρας προχθὲς ἀκόμη μίαν ἀπόλυτον ἀμνηστείαν εἰς ὅλους διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐπανέλθουν καὶ οἱ ἀπομακρυθέντες πληθυσμοὶ εἰς τὰς ἑστίας των καὶ νὰ ἀποκατασταθῇ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ τάξις. Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς Ἑλληνικὰς προσπαθείας, δυστυχῶς, δὲν ἐπεδείχθη ἡ δέουσα κατανόησις ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀγκύρας. Ἡ ἀπάντησις εἰς κάθε προσπάθειαν ἀπὸ μέρους τῆς Ἑλλάδος ὅπως ἐπέλθῃ μία ἄμβλυνσις ἦτο πάντοτε ἕνα νέον μέτρον ἐναντίον τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Γνωρίζετε ὅλοι σας τὴν καταγγελίαν τῆς συνθήκης τοῦ 1930, τῆς συνθήκης ἐκείνης διὰ τῆς ὁποίας, οἱ ἱδρυταὶ τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ὁ Κεμάλ Ἀτατούρκ, εἶχον προβλέψει τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους, οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι θὰ ἠδύναντο νὰ ἐργάζωνται εἰς τὴν Τουρκίαν. Βεβαίως ἡ σύμβασις ἐκείνη προέβλεπε καταγγελίαν καὶ διάρκειαν ἰσχύος τῆς συμβάσεως ἐπὶ ἓξ μῆνας μετὰ τὴν καταγγελίαν. Ὅταν ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν γείτονα Τουρκίαν νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰς συζητήσεις καὶ νὰ μᾶς προσδιορίσῃ ποῖα εἶναι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα τὴν ὤθησαν εἰς τὸ νὰ καταγγείλῃ τὴν σύμβασιν, ἐλάβομεν τὴν παράδοξον ἀπάντησιν, ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἀκόμη παρεσκευασμένη διὰ νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ ἐπὶ ποίων θεμάτων ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τῆς συμβάσεως, ὅτι συνέστησε μίαν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα καὶ ὅτι μετὰ τὸν τερματισμὸν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος, ὑποθέτω, θὰ ἐπέλθῃ μετὰ τὸ ἑξάμηνον, τὸ προβλεπόμενον διὰ τὴν προσωρινὴν ἰσχὺν τῆς συμβάσεως, θὰ ἀνακοινώσῃ τὰς σχετικὰς ἀποφάσεις της. Εἶναι προφανὲς ὅτι πρόκειται περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον βάλλει κατ’ εὐθεῖαν ἐναντίον τῶν 10–12.000 Ἑλλήνων ὑπηκόων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Πέραν αὐτῆς τῆς καταγγελίας ἔγινε καταγγελία τῆς συμβάσεως βάσει τῆς ὁποίας εἶχε καταστῆ δυνατὴ ἡ θεώρησις τῶν διαβατηρίων τῶν ὑπηκόων τῶν δύο Κρατῶν. Τέλος, ἐπῆλθεν ἡ ψήφισις παρὰ τῆς Τουρκικῆς Βουλῆς — καθυστερεῖ ἀκόμη παρὰ τῆς Γερουσίας— τοῦ νόμου «περὶ αἰγιαλίτιδος ζώνης», διὰ τὸν ὁποῖον, ὡς γνωρίζει ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης, εἶχε δοθῆ ὑπόσχεσις ὅτι θὰ προεβλέπετο κἄποια προθεσμία, ὥστε νὰ ὑπάρξουν συνεννοήσεις. Δὲν θὰ μνημονεύσω τὰ μέτρα ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων τῆς Κωνσταντινουπόλεως, οἱ ὁποῖοι πλήττονται τόσον αὐθαιρέτως καὶ ὅπου ὅλως παραδόξως ἀνακαλύπτονται νόμοι, μὴ ἐφαρμοσθέντες ἐπὶ πολλὰς δεκαετίας, βάσει τῶν ὁποίων εἴτε θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον ἐμποδισθῆ εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των, εἴτε νὰ ἀπελαθοῦν ἐν ἀνάγκῃ ἀπὸ τὴν Κων)πολιν. Καὶ οὔτε θὰ μνημονεύσω ἀκόμη καὶ τὴν τελευταίαν προσπάθειαν ὅπως κλονισθῇ ὁ θεσμὸς τοῦ Πατριαρχείου διὰ τῆς τμηματικῆς ἐξώσεως ἐκ Τουρκίας διαφόρων ἀνωτέρων Ἱεραρχῶν, ἀποτελούντων μέλη τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Πατριαρχείου. Ἡ ὑπόθεσις τοῦ Πατριαρχείου, κ. συνάδελφοι, ἀντιλαμβάνεσθε ὅλοι, ὅτι δὲν εἶναι ὑπόθεσις μόνον Ἑλληνικὴ ἢ μόνον τῆς Ὀρθοδοξίας. Εἶναι ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸν πεπολιτισμένον κόσμον. Καὶ διαπιστώνομεν μετ’ ἰδιαιτέρας ἱκανοποιήσεως ὅτι ἡ ἐξέγερσις τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ὁλοκλήρου, ἀλλὰ καὶ τῆς Χριστιανωσύνης ἰδιαιτέρως, ἐπέφερε μίαν μείωσιν τῆς ταχύτητος μὲ τὴν ὁποίαν ἐφέρετο ἡ Τουρκικὴ ἀδιαλλαξία πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς πλήρους, τρόπον τινα, ἐξαρθρώσεως τοῦ Πατριαρχείου. Ἐλέχθη ἀπὸ ἐπισήμου πλευρᾶς τῆς Ἀγκύρας, ὅτι κάθε προσπάθεια ἀναθεωρήσεως τῶν ληφθέντων μέτρων, ὅσον καὶ κάθε προσπάθεια συνεννοήσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, διέρχεται κατ’ ἀνάγκην ἀπὸ τὴν Κύπρον. Λυποῦμαι πολὺ διότι δὲν δύναμαι νὰ συμμερισθῶ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν. Πρῶτα–πρῶτα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν θεωρεῖ ὅτι συνάδει πρὸς τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις ἡ δημιουργία θυμάτων εἰς ἕνα πληθυσμόν, ὅπως ὁ πληθυσμὸς τῶν Ἑλλήνων τῆς Κων)πόλεως, διὰ τυχὸν ἁμαρτήματα ἔστω, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν εἰς τὴν Κύπρον. Αὐτὴ εἶναι μία ἀντίληψις κάπως πεπαλαιωμένη ἂν ὄχι μεσαιωνική. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀρνεῖται νὰ λάβῃ ἀντίποινα ἐναντίον τῶν Τούρκων, τῶν παραμενόντων ὑπὸ οἱανδήποτε ἰδιότητα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀπευθυνόμεθα πρὸς τὴν διεθνῆ κοινὴν γνώμην, θέτοντες κατὰ τρόπον σύμφωνον μὲ τὰς σημερινὰς διεθνεῖς ἀντιλήψεις τὸ θέμα. Ἡ Ἑλλάς, ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ ἀντίποινα. Οἱ ἀγαθοὶ Τοῦρκοι συμπολῖται μας τῆς Θρᾴκης καὶ τῆς Δωδεκανήσου ἠμποροῦν νὰ εἶναι ἀπολύτως ἥσυχοι ὅτι θὰ προστατευθοῦν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μας ἔναντι τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα λαμβάνονται εἰς βάρος τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινουπόλεως. (Χειροκροτήματα).

§17Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Δὲν θὰ ἀφήσωμεν ὅμως νὰ σφάξουν τοὺς Ἕλληνας τῆς Κωνσταντινουπόλεως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν.

§19Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Κύριε συνάδελφε, δὲν ζητεῖτε βεβαίως ἀπάντησιν ἀπὸ ἐμέ. Ἐξεδηλώσατε τὰ αἰσθήματά σας. Ὁμιλῶ ὅμως κατὰ τρόπον τόσον ὑπεύθυνον, ὥστε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ζυγίζω καὶ τὴν παραμικρὰν λέξιν. Παρακαλῶ ἑπομένως, νὰ μὴ ζητήσητε ἀπάντησιν. Ἐλέχθη ἀκόμη ἀπὸ μέρους τῆς ἐπισημοτέρας Τουρκικῆς πλευρᾶς, δηλαδὴ τοῦ Προέδρου τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας, ὅτι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία εἶναι πλέον νεκρὰ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναπτύξω εὐθὺς ἀμέσως τὴν Ἑλληνικὴν ἄποψιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Θὰ ἤθελον ὅμως, προτοῦ προχωρήσω εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ θέματος κατὰ πόσον ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία εἶναι νεκρὰ ἢ ὄχι, νὰ ἐπισημάνω ἕνα βασικὸν θέμα. Ἐὰν πράγματι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία ἀπεβίωσε, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὰ πρόσφατα γεγονότα τῆς Κύπρου. Ὑπῆρξαν ἄλλα γεγονότα προγενέστερα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἐνδιατρίψω ἰδιαιτέρως, καὶ τὰ ὁποῖα κατέφερον βαρύτατα τραύματα εἰς βάρος τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας καὶ τὰ ὁποῖα βαρύνουν ἀποκλειστικῶς τὴν γείτονα ἐπικράτειαν. Λυποῦμαι, διότι, ἔστω καὶ ἐν παρενθέσει, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ μνημονεύσω τρία ἀπὸ τὰ βασικὰ αὐτὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα πράγματι ἐτραυμάτισαν τὴν Ἑλληνοτουρκικὴν φιλίαν. Τὸ πρῶτον εἶναι, ἡ στάσις τῆς τότε συμμάχου Τουρκίας, ὅταν τὸ 1941 ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη τὴν βάναυσον καὶ βάρβαρον ἐπιδρομὴν τοῦ φασισμοῦ καὶ τοῦ ναζισμοῦ. (Χειροκροτήματα). Τὸ δεύτερον γεγονὸς εἶναι ἡ στάσις τὴν ὁποίαν οἱ τότε κυβερνῶντες τὴν Τουρκίαν, ἔκριναν σκόπιμον νὰ λάβουν ἐναντίον τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐπωφελούμενοι τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐτέλει τότε ὑπὸ τὸ πέλμα τοῦ κατακτητοῦ. Καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ λησμονηθοῦν μέτρα ὅπως ἡ μονομερὴς στράτευσις τῶν μὴ Μουσουλμάνων, ἢ μέτρα ὅπως ἡ ἐπιβολὴ τῆς περιφήμου ἐκείνης φορολογίας τοῦ βαρλίκ, ἡ ὁποία κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐφηρμόσθη, ἔτεινεν εἰς τὴν ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Τέλος, ἓν ἄλλο πρόσφατον γεγονὸς εἶναι αἱ ἀχαρακτήριστοι σκηναὶ τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1955, ὁπότε ὁ Τουρκικὸς φανατισμὸς καὶ ἡ μισαλλοδοξία δὲν ἐσεβάσθη ὄχι μόνον τοὺς ναούς, ἀλλὰ καὶ τὰ νεκροταφεῖα τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω εἰς ὅλο αὐτὸ τὸ λαμπρὸν παρελθόν, καθ’ ὃ σημεῖον ἀπαιτεῖται διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἡ Τουρκικὴ εὐθύνη διὰ τὸν τραυματισμὸν τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας. Πάντως, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν συμμερίζεται τὴν ἄποψιν, ὅτι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία εἶναι νεκρὰ καὶ δὲν τὴν συμμερίζεται διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Δὲν παραδεχόμεθα βασικῶς, ὅτι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία εἶναι ὑπόθεσις ἀποκλειστικῶς αἰσθηματική. Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ὁ Κεμὰλ Ἀτατούρκ, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν τὰς βάσεις τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, δὲν ἦσαν καθόλου αἰσθηματικοί, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν ρεαλισταί. Ἐθεώρουν δηλαδὴ τὴν Ἑλληνοτουρκικὴν φιλίαν ὡς μίαν ἀναγκαίαν συνέπειαν τῆς διαπιστώσεως ὡρισμένων κοινῶν συμφερόντων, ὡρισμένων κοινῶν ἐπιδιώξεων καθὼς καὶ ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς καλῆς γειτονίας. Ὅταν μίαν ἡμέραν παρέλθῃ ἀπὸ τοὺς κυβερνῶντας τὴν Ἄγκυραν τὸ σημερινὸν κῦμα τῆς ἀδιαλλαξίας, τῆς μισαλλοδοξίας καὶ τῆς ξενηλασίας, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εὑρεθοῦν καὶ πάλιν αἱ βάσεις μιᾶς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, βασιζομένης ὅμως, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, εἰς τὴν διαπίστωσιν τῶν κοινῶν συμφερόντων καὶ τῶν κοινῶν ἐπιδιώξεων. Ἀπὸ τῆς Τουρκικῆς πλευρᾶς τονίζεται διαρκῶς ὅτι ἡ μόνη λύσις τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος εἶναι ὁ διαμελισμὸς τῆς νήσου. Διὰ τὴν ἐφελκυστέραν μάλιστα ἐμφάνισιν τοῦ θέματος, ἡ λέξις «διαμελισμὸς» ἀντικατεστάθη ἐσχάτως μὲ τὴν λέξιν Ὁμοσπονδία καὶ καθ’ ἃ ἐγκύρως πληροφορούμεθα, εἰς τὴν Τουρκικὴν ἔννοιαν τῆς Ὁμοσπονδίας περιλαμβάνεται καὶ ἡ καταπληκτικὴ ρήτρα, κατὰ τὴν ὁποίαν κάθε ὁμόσπονδον Κράτος, θὰ δικαιοῦται νὰ συνάπτῃ καὶ συνθήκας μὲ ξένα Κράτη... Εἶναι προφανές, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ ἡ λέξις αὐτὴ τοῦ Ὁμοσπόνδου ἀποτελεῖ τὸ ψευδώνυμον τοῦ διαμελισμοῦ τῆς νήσου. Ἡ μόνη παρήγορος εἰκὼν εἶναι, ὅτι ἐνῷ ἀρχικῶς ὁ διαμελισμὸς ἐνεφανίσθη ὡς μαθηματικὸς διαμελισμός, εἰς τὸ ἥμισυ, ἐσχάτως ἐκυκλοφόρησεν ἐπίσημον, ἀπὸ μέρους τῆς Τουρκικῆς πλευρᾶς, σχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ διαμελισμὸς περιορίζεται εἰς τὸ ἓν τρίτον τῆς νήσου. Εὐχόμεθα ἡ μετριοπάθεια αὐτὴ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως νὰ συνεχισθῇ μέχρι τῆς πλήρους ἐγκαταλείψεως τῆς ἐννοίας τοῦ διαμελισμοῦ, διότι ἡ ἔννοια τοῦ διαμελισμοῦ καὶ τῆς ὁμοσπονδίας, εἶναι κάτι τὸ ἀδιανόητον σήμερον. Εἶναι μία ξεπερασμένη, μία καθυστερημένη ἀντίληψις, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν, πρὸς τὴν ἔννοιαν καὶ τὰς ἐπιδιώξεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μεταπολεμικῶς παγκοσμίως ἀποδεκταί. Ἡ Τουρκία σήμερον ἀποτελεῖ μέρος τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει μίαν ἀναδιάρθρωσιν τῆς εὐρωπαϊκῆς ἑνότητος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος ἑνὸς εὐρυτέρου εὐρωπαϊκοῦ χώρου, καὶ ἐπὶ πλέον συνδέεται διὰ συμβάσεως μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ ἐπιδιώκει ὡρισμένους οἰκονομικοὺς σκοπούς, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰδίας ἀρχῆς ἑνὸς εὐρυτέρου οἰκονομικοῦ χώρου. Δὲν δυνάμεθα ἑπομένως, νὰ ἀντιληφθῶμεν, πῶς εἶναι νοητὸν ὅταν ἡ Τουρκία μετέχῃ εἰς αὐτὴν τὴν μεγάλην προσπάθειαν, νὰ ἐγκαταλείπῃ τὴν ἀρχὴν τῆς ἑνότητος, προκειμένου περὶ μιᾶς μικρᾶς νήσου, τῆς ὁποίας μάλιστα ζητεῖ τὸν διαμελισμὸν ἢ τὴν ὁμοσπονδίαν, καθ’ ὃ τρόπον θέλει, λόγῳ τῆς ὑπάρξεως μιᾶς μικρᾶς μειονότητος 18%. Εἶναι προφανές, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἀντιφάσεως καὶ εἶναι ἐπίσης προφανές, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς προσπαθείας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῇ σήμερον διεθνῶς, ὅταν ὁλόκληρος ὁ κόσμος παρίσταται μάρτυς τῆς ἀφυπνίσεως τῆς Ἀφρικανικῆς ἠπείρου, ὅπου ἐδημιουργήθη εἰκοσὰς νέων Κρατῶν ἀπολύτως ἐλευθέρων, χωρὶς ὁ πληθυσμὸς των νὰ εἶναι ἑνιαῖος καὶ χωρὶς ποτὲ νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφισβήτησις τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ὅταν αὐτὰ συμβαίνουν ἐπαναλαμβάνω εἰς τοὺς τόσον συμπαθεῖς λαοὺς τῆς Ἀφρικῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανίζεται σοβαρῶς ὡς ἀξίωσις σήμερον, συγχρόνων Δημοκρατιῶν, ὅπως χάριν μιᾶς ἀσημάντου μειονότητος 18%, εἶναι ἀπαραίτητος ὁ διαμελισμὸς τῆς νήσου Κύπρου, εἴτε ἡ καταφυγὴ εἰς λύσιν ὁμοσπονδίας, αἱ ὁποῖαι, ἐπαναλαμβάνω, ἀποτελοῦν ἁπλῶς τὴν προσωπίδα τοῦ διαμελισμοῦ. (Χειροκροτήματα). Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲν θὰ ἦτο ἴσως ἄσκοπον νὰ ἐπισημανθῇ τὸ γεγονός, ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ ἀξίωσις τῆς Τουρκίας περὶ διαμελισμοῦ ἢ ἔστω καὶ περὶ ὁμοσπόνδου δημοκρατίας ἀποτελεῖ κατ’ οὐσίαν μίαν ἀναγνώρισιν τῆς ἀποτυχίας καὶ τοῦ ἀνεφαρμόστου τῶν συνθηκῶν. Βεβαίως, ἀποτελεῖ ἀναγνώρισιν ἢ μᾶλλον μίαν προσπάθειαν Τουρκικὴν ὅπως ἡ ἀποτυχία αὐτὴ ἀποβῇ πρὸς ὄφελος τῶν Τούρκων, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπὸ μέρους ὅλων τῶν ἐν Τουρκίᾳ πλευρῶν τονίζεται ἡ ἀνάγκη τῆς τροποποιήσεως τῶν συνθηκῶν, διότι πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ ὅτι τὸ ὁμόσπονδον, εἴτε ὁ διαμελισμὸς κατ’ οὐσίαν δὲν ἀποτελεῖ τίποτε ἄλλο, παρὰ μίαν πλήρη ἀναγνώρισιν ἀπὸ μέρους τῆς Τουρκίας τοῦ ἀνεφαρμόστου καὶ τῆς ἀποτυχίας τῶν συνθηκῶν εἰς τὸν βασικώτερον σκοπόν, ὁ ὁποῖος τοὺς εἶχε ταχθῆ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελα νὰ μνημονεύσω διὰ τὴν ἱστορίαν μίαν ἀγόρευσιν ἐπιφανοῦς τουρκικῆς προσωπικότητος ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὰς 11 Μαρτίου 1959 ἐνώπιον τῆς Τουρκικῆς ἐθνοσυνελεύσεως καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρθησαν τὰ ἑξῆς: «Δὲν εἶναι δυνατὸν λογικῶς νὰ διανοηθῇ κανεὶς ἐφαρμογὴν ἀρχῆς διχοτομήσεως ἐναντίον λαοῦ κατέχοντος κυριαρχικὴν ἐν τῇ νήσῳ πλειοψηφίαν». Οὕτω, χάρις εἰς τὸ σύμφωνον τῆς ἐγγυήσεως, τόσον ἀπὸ νομικῆς ὅσον καὶ ἀπὸ πρακτικῆς πλευρᾶς ἐφαρμογὴ ἀρχῆς διχοτομήσεως κατέστη πλέον ἀδύνατος. Δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν ὁ Ἰσμὲτ Ἰνονοῦ, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἔλεγε ταῦτα, ἦτο ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐνῷ σήμερον εἶναι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Σημασίαν ἔχει ἡ διαπίστωσίς του ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς διχοτομήσεως δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἐναντίον λαοῦ κατέχοντος κυριαρχικὴν ἐν τῇ νήσῳ πλειοψηφίαν. Ἀπὸ μέρους σοβαρῶν ὀργάνων διεθνοῦς κοινῆς γνώμης, ἀλλὰ καὶ εἰς ὡρισμένα διπλωματικὰ παρασκήνια ἐπανειλημμένως ἐτονίσθη ἡ ἀνάγκη ἢ τὸ ἐνδεχόμενον μιᾶς ἀπ’ εὐθείας ἐπαφῆς μετὰ τῆς Τουρκίας καὶ ἀνεγράφη ἐπανειλημμένως εἰς τὰς ἐφημερίδας ὡς εἴδησις, ἄνευ, φυσικά, οὐδενὸς βασίμου ἐρείσματος, ἡ προσεχὴς συνάντησις τοῦ Προέδρου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἰδέα περὶ μιᾶς ἀπ’ εὐθείας ἐπαφῆς, δὲν εἶναι ἰδέα τὴν ὁποίαν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀποκρούομεν, διότι θέλομεν νὰ ἐπιδιώξωμεν δι’ ὅλων τῶν μέσων μίαν συνεννόησιν καθὼς καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς εἰρήνης ἐν τῇ νήσῳ. Νομίζομεν ὅμως ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ἡ ἰδέα εἶναι τοὐλάχιστον ἀτυχής. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, πρῶτον, νὰ ὑπονομεύσωμεν τὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον ἀνέθεσεν εἰς τὸν μεσολαβητὴν τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Τὴν στιγμὴν αὐτήν, βάσει ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἔχει ὁρισθῆ ἕνας μεσολαβητής, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται διὰ νὰ θέση εἰς ἐπαφὴν τὰς διαφόρους ἀπόψεις καὶ διὰ νὰ εὕρῃ μίαν λύσιν. Γενικώτερον, ἄλλωστε, τὸ θέμα εἶναι ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας. Δὲν νομίζομεν λοιπόν, ὅτι δικαιούμεθα νὰ τορπιλλίσωμεν ὅλας αὐτὰς τὰς προσπαθείας διὰ μιᾶς ἀπ’ εὐθείας ἐπαφῆς μετὰ τῆς Τουρκίας. Ἐξ ἄλλου, δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις καὶ ὑπὸ τὸ κράτος ὅλων αὐτῶν τῶν αὐθαιρέτων μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἐν Κωνσταντινουπόλει, κάθε προσπάθεια προσεγγίσεως ἀπ’ εὐθείας συνεννοήσεως μὲ τὴν Τουρκίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς μία ἔνδειξις ἀδυναμίας ἀπὸ μέρους μας, ἀδυναμίας τὴν ὁποίαν δὲν αἰσθάνεται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς τὸν ἐν γένει χειρισμὸν τοῦ ζητήματος (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Μεταξὺ τῶν διαφόρων σχεδίων ἀνευθύνων προτάσεων, αἱ ὁποῖαι καὶ διεθνῶς ἠκούσθησαν, εἶναι καὶ ἡ τυχὸν ἀνταλλαγὴ τῶν πληθυσμῶν, εἴτε ἡ χορήγησις ὡρισμένων ἐδαφικῶν ἀνταλλαγμάτων πρὸς τὴν Τουρκίαν, διὰ νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ θέμα τῆς Κύπρου. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὄχι μόνον δὲν συζητεῖ τοιαύτας προτάσεις, ἀλλὰ καὶ πρὸς τιμὴν τῶν φίλων καὶ κοινῶν μας συμμάχων, ἡμῶν καὶ τῆς Τουρκίας, ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀνάλογοι προτάσεις οὐδέποτε μᾶς διετυπώθησαν. Εἰδοποιοῦμεν, ὅμως, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ συζήτησιν εἴτε περὶ ἀνταλλαγῆς πληθυσμοῦ εἴτε περὶ ἀνταλλαγμάτων ἐδαφικῶν πρὸς τὴν Τουρκίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Νομίζω ὅτι αἱ γενικαὶ γραμμαὶ τῆς πολιτικῆς μας διεγράφησαν σαφῶς. Θὰ ἤθελα, ἐὰν μοῦ ἐπέτρεπον οἱ ἀξιότιμοι ἐρωτῶντες κ.κ. συνάδελφοι, νὰ τοὺς δώσω ἀπὸ τώρα ὡρισμένας ἀπαντήσεις ἐπὶ τῶν ἐρωτημάτων των, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διευκολυνθῇ καὶ ἡ περαιτέρω συζήτησις. Ἡ ἐρώτησις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Πιπινέλη περιέχει τρία εἰδικώτερα θέματα. Τὸ πρῶτον εἶναι ποῖαι εἶναι αἱ ἀκριβεῖς ἁρμοδιότητες τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως τοῦ ΟΗΕ ἐν Κύπρῳ καὶ συγκεκριμένως ἐὰν εἶναι ἐξουσιοδοτημέναι ὅπως ἐπιβάλλουν τὸν νόμον καὶ τὴν τάξιν συμφώνως πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς νομίμου Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀποτελεῖ τίποτε τὸ ἀπόρρητον καὶ δύνανται ἀσφαλῶς νὰ ἀνακοινωθοῦν αἱ ὁδηγίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν δοθῆ εἰς τὴν διεθνῆ δύναμιν ἀπὸ μέρους τοῦ γενικοῦ γραμματέως τοῦ ΟΗΕ. Πρόκειται περὶ εἰδικῶν καὶ λεπτομερειακῶν ὁδηγιῶν τῶν ὁποίων τὸ πλῆρες κείμενον θὰ καταθέσω ἐδῶ διὰ νὰ καταχωρηθοῦν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς διὰ νὰ μὴ καταπονήσω μὲ τὴν ἀνάγνωσίν τους τὸ Σῶμα. Θὰ ἤθελα μόνον νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐρωτῶντος βουλευτοῦ ἐπὶ τῆς παραγράφου 22 τῶν ὁδηγιῶν. Σημειωτέον, ὅτι αἱ ὁδηγίαι αὐταὶ ἔχουν ἤδη ἀνακοινωθῆ καὶ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν καὶ ἀπετέλεσαν θέμα ἀγορεύσεως τοῦ Ἄγγλου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Μπάτλερ. Πάντως, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Ἑλληνικὴν πλευράν, διότι αἱ λοιπαὶ τεχνικαὶ καὶ στρατιωτικαὶ ὁδηγίαι εἶναι θέμα μὴ ἔχον ἐνδιαφέρον πολιτικόν, τὸ πολιτικῶς ἐνδιαφέρον εἶναι ἡ παράγραφος 22, ἡ ὁποία ἔχει τὰ ἑξῆς: «Τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας εἰς τὴν παράγραφον 2 τῆς ἀποφάσεώς του τῆς 4ης Μαρτίου 1964 ἔχει ζητήσει ἀπὸ τὴν Κυπριακὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν διατήρησιν καὶ ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως, νὰ λάβῃ πάντα τὰ ἀναγκαῖα νέα μέτρα διὰ τὴν διακοπὴν τῶν πράξεων βίας καὶ τῆς ἐν Κύπρῳ αἱματοχυσίας. Ἡ δύναμις, (ἐννοεῖ ἡ διεθνὴς δύναμις), θὰ παραμείνῃ ἐν στενῇ ἐπαφῇ μετὰ τῶν ἁρμοδίων μελῶν τῆς Κυπριακῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς της καὶ τὴν τήρησιν τῶν εὐθυνῶν της». Ὑποθέτω ὅτι ὅλοι σας εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσετε τὴν βαρυτάτην πολιτικὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ παράγραφος αὕτη, διὰ τὴν Κυπριακὴν πλευράν. Καταθέτω τὴν σχετικὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ κ. Γεν. Γραμματέως. Ἀνακοίνωσις τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως 11ης Ἀπριλίου 1964 1. Ἐπειδὴ διάφοροι Κυβερνήσεις μοῦ ἔχουν θέσει ὡρισμένας ἐρωτήσεις ὡς πρὸς τὸ θέμα ἀπόψεών τινων τῆς ἀποστολῆς καὶ τῆς λειτουργίας τῆς Δυνάμεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐπιφορτισμένης μὲ τὴν διατήρησιν τῆς εἰρήνης ἐν Κύπρῳ μοῦ φαίνεται χρήσιμον νὰ δώσω ὡρισμένας συμπληρωματικὰς διευκρινήσεις. 2. Ἡ ἐντολὴ τῆς Δυνάμεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐπιφορτισμένη μὲ τὴν διατήρησιν τῆς εἰρήνης ἐν Κύπρῳ καθορίζεται εἰς τὴν παράγραφον 5 τῆς γενομένης δεκτῆς ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας ἀποφάσεως τὴν 4ην Μαρτίου. Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς ἔδωσεν ὁδηγίας εἰς τὸν Διοικητὴν τῆς Δυνάμεως νὰ διατηρῇ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὰς δραστηριότητας τῆς Δυνάμεως εἰς τὸ πλαίσιον τῆς καθορισθείσης ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας ἐντολῆς καὶ νὰ μὴ ἀναλαμβάνῃ ποτὲ δρᾶσιν τινα ἥτις δὲν θὰ εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος πρὸς τὰς διατάξεις τῆς ἐντολῆς ταύτης. 3. Δέον ἐπίσης νὰ ὑπομνησθῇ ὅτι διὰ τῆς παραγράφου 2 τῆς ἀποφάσεώς του τῆς 4ης Μαρτίου 1964, τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας ἔχει ζητήσει ἀπὸ τὴν Κυπριακὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν διατήρησιν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως, νὰ λάβῃ πάντα τὰ ἀπαραίτητα νέα μέτρα διὰ τὴν κατάπαυσιν τῶν πράξεων βίας καὶ τῆς ἐν Κύπρῳ αἱματοχυσίας. 4. Ὁ Διοικητὴς τῆς Δυνάμεως λαμβάνει, ὡς εἰκός, ἀπὸ τὸν Γενικὸν Γραμματέα, ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρόν, ὁδηγίας τόσον γενικάς, ὅσον καὶ λεπτομερεῖς αἵτινες ἐμπίπτουν πάντοτε εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ἐντολῆς καὶ ἔχουν ὡς σκοπὸν νὰ τὸν καθοδηγήσουν εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς διοικήσεώς του. Ἡ πρακτικὴ αὕτη, ἥτις εἶναι συνήθης εἰς πᾶσαν στρατιωτικὴν ἐπιχείρησιν, ἐτηρήθη εὐσυνειδήτως εἰς ὅλας τὰς ἐπιχειρήσεις διατηρήσεως τῆς εἰρήνης ἀναληφθείσας ὑπὸ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ὡς εἶναι εὔλογον, αἱ ἐντολαὶ αὗται εἶναι ἀποκλειστικῶς ἐσωτερικῆς φύσεως καὶ δὲν δύνανται νὰ κοινολογηθοῦν. 5. Ἐν τούτοις, δεδομένου ὅτι αἱ ἐνδιαφερόμεναι Κυβερνήσεις καὶ αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι διαθέτουν στρατιωτικὰ τμήματα διὰ τὴν Δύναμιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν τὴν ἐπιφορτισμένην μὲ τὴν διατήρησιν τῆς εἰρήνης εἰς τὴν Κύπρον ἐπιδεικνύουν δικαίως, ζωηρὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἀποστολὴν καὶ τὴν λειτουργίαν τῆς Δυνάμεως, ἐπέδωσα εἰς τὰς Κυβερνήσεις ταύτας, μνημόνιον ἀφορῶν ὡρισμένα θέματα τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Μνημόνιον ἀφορῶν ὡρισμένα ζητήματα σχετικὰ μὲ τὴν ἀποστολὴν καὶ τὴν λειτουργίαν τῆς Δυνάμεως τῶν Η.Ε. καὶ τῆς ἐπιφορτισμένης μὲ τὴν διατήρησιν τῆς Εἰρήνης ἐν Κύπρῳ. Ἀποστολὴ τῆς Δυνάμεως. 1. Εἰς τὴν παράγραφον 5 τῆς ἀποφάσεως τοῦ S)5575 τῆς 4ης Μαρτίου 1964, τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας συνέστησε ὅπως ἡ Δύναμις τῶν Η.Ε. ἐπιφορτισμένη μὲ τὴν διατήρησιν τῆς εἰρήνης ἐν Κύπρῳ ἔχει ὡς καθῆκον «πρὸς τὸ συμφέρον τῆς διατηρήσεως τῆς στενοῦς εἰρήνης καὶ ἀσφαλείας, νὰ πράξῃ πᾶν ὅ,τι ἐμπίπτει εἰς τὴν ἐξουσίαν της πρὸς πρόληψιν ἐπαναλήψεως τῶν μαχῶν καί, καθ’ ὃ μέτρον ἁρμόζει, νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διατήρησιν καὶ ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως ὡς καὶ εἰς τὴν ἐπάνοδον εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν». 2. Ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντός της ἡ Δύναμις τῶν Η.Ε. θὰ ἀπόσχῃ πάσης ἐνεργείας τεινούσης νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν πολιτικὴν κατάστασιν ἐν Κύπρῳ, ἐκτὸς ἐὰν αὕτη θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἠρεμίας καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν καλυτέρου κλίματος ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ δύνανται νὰ ἀνευρεθοῦν πολιτικαὶ λύσεις. Κατευθυντήριαι ἀρχαί. 3. Ὁ Γεν. Γραμματεὺς εἶναι ἐπιφορτισμένος μὲ τὴν σύνθεσιν καὶ τὴν διοίκησιν τῆς Δυνάμεως. Ἡ Δύναμις, τῆς ὁποίας ἡ σύνθεσις καὶ ὁ ἀριθμὸς ὀφείλουν νὰ προσδιορισθοῦν κατόπιν διαβουλεύσεως μὲ τὰς Κυβερνήσεις τῆς Κύπρου τῆς Ἑλλάδος, τοῦ Ἡν. Βασιλείου, καὶ τῆς Τουρκίας, εἶναι Δύναμις τῶν Ἡνωμ. Ἐθνῶν, τῆς ὁποίας ὁ Διοικητὴς ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ Γεν. Γραμματέως. 4. Ἡ Δύναμις τελεῖ, ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ὑπὸ τὸν ἀποκλειστικὸν ἔλεγχον καὶ διοίκησιν τοῦ ΟΗΕ. 5. Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς εἶναι ὑπεύθυνος ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας διὰ τὴν συμπεριφορὰν τῆς Δυνάμεως ταύτης καὶ μόνον οὗτος ἀναφέρεται εἰς τὸ Συμβούλιον. 6. Ὁ Διοικητὴς τῆς Δυνάμεως ὅστις εἶναι ὑπεύθυνος ἔναντι τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, λαμβάνει ἀπὸ τὸν Γενικὸν Γραμματέα τὰς ἀναγκαίας ὁδηγίας ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς διοικήσεώς του καὶ ἀναφέρεται εἰς αὐτόν. Ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς ἐκτελέσεως τῶν διαταγῶν ἅπασαι αἱ μονάδες αἱ συνθέτουσαι τὴν δύναμιν ἐξαρτῶνται πάντοτε ἀπὸ τὸν Διοικητὴν τῆς Δυνάμεως. 7. Τὰ τμήματα, ἅτινα συνθέτουν τὴν Δύναμιν εἶναι ἀναπόσπαστα μέρη αὐτῆς καὶ δὲν λαμβάνουν ὁδηγίας παρὰ μόνον ἀπὸ τὸν Διοικητὴν τῆς Δυνάμεως. 8. Ἡ Δύναμις ἔχει τὸ ἴδιον αὑτῆς Στρατηγεῖον, τὸ προσωπικὸν δὲ αὐτοῦ ἔχει διεθνῆ χαρακτῆρα καὶ ἀντιπροσωπεύει τὰ τμήματα ἅτινα συνθέτουν τὴν Δύναμιν. 9. Ἡ Δύναμις δὲν θὰ ἀναλάβῃ καθῆκον τι ὅπερ θὰ ἦτο ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸν ὁρισμὸν τῶν καθηκόντων τῆς Δυνάμεως ὅστις δίδεται εἰς τὴν παράγραφον 5 τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τῆς 4ης Μαρτίου 1964. Εἰς περίπτωσιν ἀμφιβολίας ὡς πρὸς τὸ ἐὰν μία ὑπὸ ἐξέτασιν ἐνέργεια εἶναι ἢ ὄχι σύμφωνος μὲ τὸν ὁρισμὸν τῶν καθηκόντων τῆς Δυνάμεως τὸν διδόμενον εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην θὰ γίνῃ ἀναφορὰ πρὸς τὸν Γενικὸν Γραμματέα καὶ ἔχει οὗτος τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφασίζῃ. 10. Οἱ ὁπλῖται τῆς Δυνάμεως οἵτινες φέρουν ὅπλα δὲν δύνανται ἐν τούτοις νὰ τὰ χρησιμοποιοῦν παρὰ εἰς τὴν περίπτωσιν νομίμου ἀμύνης, ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων τῆς Δυνάμεως, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς διατηρήσεως τῆς διεθνοῦς εἰρήνης καὶ ἀσφαλείας, πρὸς πρόληψιν ἐπαναλήψεως τῶν μαχῶν καὶ διὰ νὰ συμβάλουν εἰς τὴν διατήρησιν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως ὡς καὶ εἰς τὴν ἐπάνοδον εἰς ὁμαλὰς συνθήκας. 11. Θὰ ἦτο εὐκταῖον, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀποτελεσματικῆς λειτουργίας τῆς Δυνάμεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅπως αἱ ἤδη ἐν Κύπρῳ ἐγκατεστημέναι Ἑλληνικαὶ καὶ Τουρκικαὶ δυνάμεις τεθοῦν ὑπὸ τὴν γενικὴν διοίκησιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Δυνάμεως. Καίτοι τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη δὲν ἔχουν ρητῶς ἐξουσιοδοτηθῆ νὰ ἀξιώσουν τοῦτο, ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς ἐζήτησε πάραυτα ἀπὸ τὰς ἐνδιαφερομένας Κυβερνήσεις νὰ ἀποδεχθοῦν τὴν λύσιν ταύτην. 12. Τὸ προσωπικὸν τῆς Δυνάμεως ὀφείλει νὰ ἀπέχῃ τῆς δημοσίᾳ ἐκφράσεως οἱασδήποτε γνώμης ἐπὶ τῶν πολιτικῶν προβλημάτων τῆς χώρας. Ὀφείλει ἐπίσης νὰ ἐπιδεικνύῃ αὐτοσυγκράτησιν καὶ πλήρη ἀμεροληψίαν ἔναντι τῶν μελῶν τῆς Ἑλληνικῆς καὶ Τουρκικῆς κοινότητος τῆς Κύπρου. 13. Ὑπάρχει διάκρισις λίαν εὐκρινὴς μεταξὺ τῶν δυνάμεων τοῦ Βρεταννικοῦ Τμήματος τῆς Δυνάμεως τῶν Ἡν. Ἐθνῶν καὶ τοῦ Βρεταννικοῦ στρατιωτικοῦ προσωπικοῦ εἰς τὴν Κύπρον, π.χ. τὸ προσωπικὸν τὸ ἀνῆκον εἰς τὰς βρεταννικὰς βάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποτελοῦν τμῆμα τῆς Δυνάμεως τῶν Η.Ε. 14. Ἡ συμφωνία ἡ σχετικὴ εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς Δυνάμεως συναφθεῖσα μεταξὺ τῆς Κυπριακῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ΟΗΕ, περιλαμβάνει ζητήματα οἷα ἡ ἐλευθερία κινήσεως, ἡ δικαιοδοσία, αἱ εὐθῦναι, ἡ πειθαρχία κτλ. Τὸ κείμενον τῆς συμφωνίας ταύτης διενεμήθη ὡς ἔντυπον τοῦ Συμβ. Ἀσφαλείας μὲ στοιχεῖα S)5634. 15. Αἱ ἐπιχειρήσεις τῆς Δυνάμεως καὶ αἱ ἐνέργειαι τοῦ μεσολαβητοῦ τῶν Ἡνωμ. Ἐθνῶν εἶναι δύο καθήκοντα κεχωρισμένα καὶ διακρινόμενα ἀλλήλων καὶ ὀφείλουν νὰ παραμείνουν τοιαῦτα. Ἐν τούτοις, ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, τὰ καθήκοντα ταῦτα συμπληρώνουν ἄλληλα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐν τῷ μέτρῳ καθ’ ὃ ἡ Δύναμις θὰ δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἠρεμίαν ἐν Κύπρῳ, ἡ ἀποστολὴ τοῦ μεσολαβητοῦ θὰ διευκολυνθῇ καὶ ἐξ ἴσου πᾶσα πρόοδος ἐπιτευχθεῖσα ὑπὸ τοῦ μεσολαβητοῦ θὰ διευκολύνῃ τὴν λειτουργίαν τῆς Δυνάμεως. Ἀρχαὶ διέπουσαι τὴν νόμιμον ἄμυναν 16. Τὰ Τμήματα τῆς Δυνάμεως δὲν θὰ ἀναλάβουν τὴν πρωτοβουλίαν τῆς χρήσεως ἐνόπλου βίας. Ἡ χρῆσις ἐνόπλου βίας δὲν ἐπιτρέπεται εἰμὴ εἰς περίπτωσιν νομίμου ἀμύνης. Ἡ ἔκφρασις «νόμιμος ἄμυνα» περιλαμβάνει: α) τὴν ἄμυναν τῶν θέσεων, ὑφισταμένων εὔκολον ἐπίθεσιν. β) τὴν ὑποστήριξιν παντὸς ἑτέρου μέλους τοῦ προσωπικοῦ τῆς δυνάμεως ὑφισταμένου ἔνοπλον ἐπίθεσιν. 17. Οὐδὲν μέτρον θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπὸ τῶν τμημάτων τῶν δυνάμεων, ὅπερ θὰ εἶχε ἐν σκοπῷ νὰ τὰς θέσῃ εἰς ἄμεσον σύγκρουσιν μὲ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην τῶν Κυπριακῶν Κοινοτήτων ἐκτὸς εἰς τὰς ἀκολούθους περιπτώσεις: α) Ἐὰν τὰ μέλη τῆς Δυνάμεως εἶναι ἠναγκασμένα νὰ ἐνεργήσουν εἰς κατάστασιν νομίμου ἀμύνης. β) Ἐὰν ἀπειλῆται ἡ ἀσφάλεια τῆς Δυνάμεως ἢ τινῶν ἐκ τῶν μελῶν της. γ) Ἐὰν ἔχουν παραβιασθῆ εἰδικαὶ συμφωνίαι ἀποδεκταὶ ὑπὸ ἀμφοτέρων τῶν Κοινοτήτων ἢ κατόπιν γνώμης τοῦ τοπικοῦ Διοικητοῦ τῆς ὁποίας ἡ παραβίασις ἐπίκειται, πρᾶγμα ὅπερ δημιουργεῖ τὸν κίνδυνον νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐπανάληψιν τῶν μαχῶν ἢ θέτει ἐν κινδύνῳ τὴν δημοσίαν τάξιν. 18. Κατὰ τὴν ἄσκησιν τῆς νομίμου ἀμύνης, θὰ ἐφαρμόζεται πάντοτε ἡ ἀρχὴ τῆς χρήσεως ἥσσονος βίας καὶ χρῆσις βίας δὲν θὰ γίνῃ εἰμὴ μόνον ὅταν ἀποτύχουν τὰ εἰρηνικὰ μέσα τῆς πειθοῦς, θὰ ἀποτελῇ δικαίωμα τοῦ τοπικοῦ Διοικητοῦ νὰ ἀποφασίζῃ πότε, εἰς τὰς ἀναφερθείσας περιστάσεις, δύναται νὰ γίνῃ χρῆσις βίας. Θὰ προσπαθῇ ὅλως ἰδιαιτέρως νὰ διακρίνῃ μεταξὺ ἑνὸς ἐπεισοδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαιτεῖ ὅπως, ἀνοιχθῇ πῦρ καὶ τῶν καταστάσεων ἐκείνων κατὰ τὰς ὁποίας αἱ δυνάμεις δύνανται νὰ διαταχθοῦν νὰ κάμουν χρῆσιν βίας. Ὑπὸ τύπον παραδείγματος καταστάσεων εἰς ἃς αἱ δυνάμεις δύνανται νὰ διατεθοῦν διὰ νὰ κάμουν χρῆσιν βίας, δύναταί τις νὰ ἀναφέρῃ: α) Αἱ προσπάθειαι διὰ τὸν διὰ τῆς βίας ἐξαναγκασμὸν τῶν δυνάμεων νὰ ἀποσυρθοῦν ἐκ θέσεως ἣν κατεῖχον τῇ διαταγῇ τῶν διοικητῶν των, ἢ νὰ διεισδύσουν εἰς θέσεις τὰς ὁποίας οἱ διοικηταί των κρίνουν ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ κατέχωνται ὑπ’ αὐτῶν, καὶ νὰ κυκλώσουν τὰς θέσεις ταύτας, τῆς ἀσφαλείας τῶν δυνάμεων εὑρισκομένης οὕτω ἐν κινδύνῳ. β) Αἱ προσπάθειαι νὰ ἀφοπλίσουν τὰς δυνάμεις διὰ τῆς βίας. γ) Αἱ προσπάθειαι νὰ ἐμποδίσουν, διὰ τῆς βίας τὰς δυνάμεις νὰ ἐκπληρώσουν ἀποστολὰς αἵτινες ἔχουν ἀνατεθῇ ὑπὸ τῶν διοικητῶν των. δ) Ἡ παραβίασις διὰ τῆς βίας τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ αἱ προσπάθειαι νὰ συλλάβωσι ἢ νὰ ἀπαγάγωσι μέλη τοῦ πολιτικοῦ καὶ στρατιωτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ο.

Η.Ε.

19. Ἐὰν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ προσφυγὴ εἰς τὴν χρῆσιν τῶν ὅπλων, θὰ πρέπῃ προηγουμένως νὰ δίδεται εἰδοποίησις ἑκάστην φοράν, καθ’ ἣν τοῦτο θὰ εἶναι δυνατόν. Δὲν θὰ γίνεται χρῆσις αὐτομάτων ὅπλων εἰμὴ μόνον εἰς περίπτωσιν ἐκτάκτου ἀνάγκης καὶ τοῦτο δὲν θὰ διαρκῇ περισσότερον τοῦ ὅσον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἀμέσου σκοποῦ. Προστασία ἐναντίον ἐπιθέσεων μεμονωμένων ἢ ὀργανωμένων. 20. Ἐὰν μία δεδομένη περιοχὴ ἀπειλεῖται ὑπὸ ἐπιθέσεως, οἱ διοικηταὶ θὰ προσπαθήσουν νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν εἰρήνην εἰς τὴν περιοχήν. Ἐξ’ ἄλλου, οἱ τοπικοὶ διοικηταὶ θὰ πρέπῃ νὰ ἔλθουν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὰς τοπικὰς ἀρχὰς τῶν δύο κοινοτήτων. Κινηταὶ περίπολοι θὰ ὀργανωθοῦν ἀμέσως οὕτως ὥστε νὰ καταστήσουν ἐμφανῆ τὴν παρουσίαν τῆς δυνάμεως εἰς τὴν ἀπειλουμένην ἢ διαταρασσομένην περιοχὴν αἱ περίπολοι θὰ ἐφοδιασθοῦν δι’ ὅλων τῶν διαθεσίμων μέσων, θὰ τεθοῦν εἰς κίνησιν πάντα τὰ πρόσφορα μέσα διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἠρεμία καὶ ἡ μετριοπάθεια. Ἐὰν πᾶσαι αἱ προσπάθειαι τῆς εἰρηνικῆς διευθετήσεως ἀποτύχουν, οἱ Διοικηταὶ μονάδων θὰ δύνανται νὰ συστήσουν εἰς τὸν ἱεραρχικῶς προϊστάμενόν των ὅπως, ἀναπτύξουν τὰ τμήματα τῆς δυνάμεως εἰς τὰς ἀπειλουμένας περιοχάς. Εὐθὺς ὡς δοθοῦν ἀκριβεῖς ὁδηγίαι διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Στρατηγείου τῆς Δυνάμεως οἱ Διοικηταὶ μονάδων νὰ ἀναγγείλουν ὅτι τὰ τμήματα τῆς Δυνάμεως, θὰ εἰσδύσουν ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη εἰς τὰς ἀνωτέρω περιοχὰς πρὸς τὸ συμφέρον τῆς δημοσίας τάξεως. Ἐάν, παρὰ τὰς εἰδοποιήσεις, γίνουν ἀπόπειραι διὰ ἐπίθεσιν κατὰ τῶν θέσεων τῆς δυνάμεως, διὰ διείσδυσιν εἰς αὐτὰς ἢ διὰ κύκλωσίν των, κατὰ τρόπον ὥστε νὰ εὑρεθῇ ἐν κινδύνῳ ἡ ἀσφάλεια τῶν δυνάμεων εἰς τὴν περιοχὴν ταύτην, τὰ τμήματα ταῦτα θὰ ἀμυνθοῦν καὶ μάλιστα θὰ ὑπερασπισθῶσι τὴν θέσιν των, ἀνθιστάμενα εἰς τοὺς ἐπιτιθεμένους καὶ ἀπωθοῦντα τούτους χρησιμοποιοῦντες τὸ ἐλάχιστον τῆς βίας. Διατάξεις σχετικαὶ μὲ τὰς συμφωνίας παύσεως τοῦ πυρός. 21. Ἐὰν μονάδες τῆς Δυνάμεως ἀφιχθοῦν εἰς μέρη ὅπου τὰ μέλη τῶν δύο κοινοτήτων εὑρίσκονται ἐν συρράξει, ὁ τοπικὸς Διοικητὴς θὰ ζητήσῃ ἀμέσως ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν δύο κοινοτήτων νὰ καταπαύσουν τὸν ἀγῶνα καὶ θὰ ὀργανώσῃ τὴν κατάπαυσιν τοῦ πυρὸς καθ’ ὃν χρόνον θὰ συζητοῦνται οἱ ὅροι συμφωνίας τὴν ὁποίαν θὰ δύνανται νὰ ἀποδεχθοῦν αἱ δύο κοινότητες. Εἰς περιπτώσεις τινάς, θὰ εἶναι ἴσως, δυνατὸν νὰ καταστήσουν δυνατὴν τὴν τήρησιν καταπαύσεως τοῦ πυρός, παρεμβάλλοντες στρατιωτικοὺς σταθμοὺς τῆς Δυνάμεως μεταξὺ τῶν ἀντιπάλων. Ἐὰν τὰ ἐν συρράξει μέρη δὲν τὸ ἀποδέχονται, ἢ ὑπάρχουν ἀμφιβολίαι ὡς πρὸς τὴν ἀποτελεσματικότητα τοῦ μέτρου τούτου θὰ εἶναι προτιμητέον νὰ μὴ καταφύγουν εἰς τοῦτο, διότι δὲν θὰ εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα παρὰ νὰ προκαλέσῃ ἄμεσον σύγκρουσιν μεταξὺ τῶν τμημάτων τῆς δυνάμεως καὶ τῶν ἀντιμαχομένων. Παράγραφος δύο τῆς γενομένης δεκτῆς τὴν 4ην Μαρτίου 1964 ὑπὸ Συμβουλίου Ἀσφαλείας ἀποφάσεως. 22. Τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας εἰς τὴν παράγραφον 2 τῆς ἀποφάσεώς του τῆς 4ης Μαρτίου 1964, ἔχει ζητήσε ἀπὸ τὴν Κυπριακὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν διατήρησιν καὶ ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως, νὰ λάβῃ πάντα τὰ ἀναγκαῖα νέα μέτρα διὰ τὴν διακοπὴν τῶν πράξεων βίας καὶ τῆς ἐν Κύπρῳ αἱματοχυσίας. Ἡ Δύναμις θὰ παραμείνῃ ὡς ἐκ τούτου ἐν στενῇ ἐπαφῇ, μετὰ τῶν ἁρμοδίων μελῶν τῆς Κυπριακῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς της καὶ τὴν τήρησιν τῶν εὐθυνῶν της. Τὸ δεύτερον ἐρώτημα τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου Πιπινέλη εἶναι, ἐὰν ἡ καταγγελία τῶν συνθηκῶν Λονδίνου καὶ Ζυρίχης ἔτυχε διεθνοῦς ἀναγνωρίσεως, ὡς δύναται νὰ συναχθῇ ἐκ τῶν παραγράφων 2 καὶ 5 τῶν δηλώσεων τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τῆς 14ης τρέχοντος. Ἀναμφισβητήτως, ὅπως τίθεται τὸ ἐρώτημα, δὲν ἔτυχε διεθνοῦς ἀναγνωρίσεως ἡ καταγγελία, ἀλλὰ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἰσχυρίσθη ποτὲ ὅτι ἡ καταγγελία αὕτη ἔτυχε διεθνοῦς ἀναγνωρίσεως. Εἶπε τοῦτο, καὶ ἔχω πρόχειρον τὸ κείμενον, εἶπε τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν παράγραφον 4 τῶν σχετικῶν του δηλώσεων ὅτι δηλαδὴ ἡ καταγγελία ἀπετέλει μίαν ἁπλῆν διαπίστωσιν ὑπαρχούσης πραγματικότητος, ἡ ὁποία εἶχε διεθνῶς ἀναγνωρισθῆ, ὡς πραγματικότης.

§20Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ἁπλῶς ἐπιβεβαίωσιν τῆς ὑφισταμένης ἤδη πραγματικότητος.

§21Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τῆς ὑφισταμένης διεθνοῦς πραγματικότητος.

§22Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἑπομένως ἡ ἀναγνώρισις εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀνάγεται, ὄχι εἰς διεθνῆ ἀναγνώρισιν τῆς καταγγελίας ἀλλὰ τῆς διαμορφωθείσης πραγματικότητος ἐν Κύπρῳ. Σᾶς ἀνέφερεν ἄλλως τε προηγουμένως τὰς τρεῖς διεθνεῖς μορφὰς τὰς ὁποίας ἔχει λάβει ἡ διεθνὴς αὐτὴ ἀναγνώρισις. Δηλαδὴ τὴν προσπάθειαν συνεννοήσεως εἰς τὸ Λονδῖνον, τὸ ταξείδιον τοῦ Ἀμερικανοῦ Ὑφυπουργοῦ κ. Μπὸλ εἰς Λευκωσίαν, ἀλλὰ κυρίως καὶ πανηγυρικῶς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦται ὁ μεσολαβητής. Τέλος ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης ἠρώτησεν πῶς ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὴν προστασίαν τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικοῦ στοιχείου καὶ ἐν γένει τὰς λοιπὰς ἐν Κύπρῳ ἐπιπτώσεις ἐπὶ τῶν ἄλλων τομέων τῆς Ἐθνικῆς πολιτικῆς. Κύριοι, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου περὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα, ὡς τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὅσον καὶ τῶν συμπολιτῶν μουσουλμάνων ἐν Θράκῃ, ὑπῆρξα σαφής. Εἶπον ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ πρόκειται νὰ ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν ἀντιποίνων. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει μίαν μακρὰν ἀνθρωπιστικὴν καὶ ἐκπολιτιστικὴν παράδοσιν, ὥστε ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ καταδέχεται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ ἀνθρώπινα πλάσματα ὡς ὄργανα τῆς ἐξωτερικῆς της πολιτικῆς. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἀναγνωρίζομεν μεθ’ ὑπερηφανείας τὰς ἀδυναμίας μας ἔναντι τῆς γείτονος Ἐπικρατείας. (Χειροκροτήματα). Νομίζομεν ὅμως ὅτι αἱ πρόσφατοι ἐξελίξεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς αὐθαιρεσίας ἔναντι τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἀλλὰ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπὸ προχθὲς διαγραφομένην στάσιν τῆς Τουρκίας ἔναντι τοῦ Πατριαρχείου, νομίζομεν ὅτι ἀποτελεῖ μίαν πανηγυρικὴν ἀναγνώρισιν τῆς γενικωτέρας μεταστροφῆς τῆς διεθνοῦς γνώμης ἔναντι τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ μίαν νέαν ἂς ἐλπίσωμεν γραμμὴν τῆς Τουρκικῆς πολιτικῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὴν κατατεθεῖσαν ἀπὸ μέρους τῶν βουλευτῶν τῆς ΕΔΑ ἐρώτησιν δὲν νομίζω ὅτι χρειάζεται εἰδικωτέρα ἀπάντησις. Τὰ θέματα εἶναι περίπου τὰ ἴδια. Τὸ μόνον εἰδικὸν θέμα τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἐρώτησιν τῆς ΕΔΑ, εἶναι ἡ πρότασις, ὁ ὑπαινιγμός, ἡ σύστασις ὅπως ἀποφασίσῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐξέλθῃ ἢ νὰ θραύσῃ τὴν συμμαχίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας διὰ τὰς Τουρκικὰς αὐτὰς βιαιότητας καὶ αὐθαιρεσίας. Λυποῦμαι ἰδιαιτέρως διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν συμμερίζεται τὴν ἄποψιν αὐτήν. Δὲν συμμεριζόμεθα δηλαδή, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις ἔχει συμφέρον ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐξέλθῃ τῆς συμμαχίας, ὄχι μόνον διότι ἡ σημερινὴ διεθνὴς συγκυρία δὲν ἐξασφαλίζουν τὰ μικρὰ κράτη, ὅπως ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ διαφόρους κινδύνους, ἀλλὰ καὶ διότι κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν πολλὰ ἀπὸ τὰ μέλη τῆς συμμαχίας τοῦ NATO, τὰ ὁποῖα ἐμφανῶς ὑποστηρίζουν τὴν Ἑλλάδα, βεβαίως εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ὁποίαν ὑπαινίσσεται ἡ ἐρώτησις θὰ ἐχαλάρωναν τὸ ἐνδιαφέρον των ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι βουλευταί, αὐταὶ εἶναι αἱ γενικαὶ γραμμαὶ τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Ἔχομεν τὸ αἴσθημα ὅτι ἡ Κυβέρνησις χάρις εἰς τὴν σταθεράν της στάσιν καὶ χάρις ἰδίως εἰς τὴν δήλωσίν της ὅτι εἶναι στενῶς προσηλωμένη πρὸς τὸ ἰδεῶδες τῆς εἰρήνης, ἀλλὰ καὶ ἀποφασισμένη νὰ ἀμυνθῇ εἰς περίπτωσιν ἐπιθέσεως, ἔχομεν λέγω τὸ αἴσθημα ὅτι διὰ τῆς δηλώσεως αὐτῆς ἀπεφύγομεν τὴν Τουρκικὴν ἀπόβασιν εἰς τὴν Κύπρον καὶ διετηρήσαμεν τὴν ἀκεραιότητα τῆς νήσου τῇ βοηθείᾳ ὅλων τῶν ἄλλων συμμάχων μας. Αἱ γραμμαὶ τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς συνοψίζονται εἰς τρία κυρίως σημεῖα. Τὸ πρῶτον εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἐμμονὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς εἰρήνης, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπόφασίς της νὰ ἀντισταθῇ εἰς κάθε ἐπίθεσιν. Τὸ δεύτερον εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπιβολὴν μιᾶς ἀντιλήψεως τοῦ ἰδεώδους τῆς διεθνοῦς δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ μιᾶς συγχρόνου ἀντιλήψεως περὶ ἀδεσμεύτου Δημοκρατίας εἰς τὴν Κύπρον. Τέλος τὸ τρίτον σημεῖον τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς εἶναι ἡ ἀπόφασίς της ὅπως διεκδικήσῃ ὅλα τὰ δικαιώματά μας ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς συμμαχίας καὶ ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ δὲν εἶναι συνέχεια ἢ μᾶλλον ὠχρὰ ἀπομίμησις παλαιοτέρας πολιτικῆς, διότι διὰ τῆς ὅλης της ἐμφανίσεως σαφῶς ἔχει ὑποδηλωθῆ ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς σημερινῆς πολιτικῆς καὶ τῆς παλαιοτέρας πολιτικῆς. Σήμερον ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀποφασισμένη νὰ μετέχῃ τῆς συμμαχίας αὐτῆς ὡς Κράτος ἰσότιμον καὶ ὄχι ὡς πτωχὸς συγγενὴς καὶ δικαιούμεθα νὰ ὑπερηφανευώμεθα, διότι ἡ στάσις αὐτὴ τῆς Ἑλλάδος κατέστησε δυνατὰς ὡρισμένας ἐπιτυχίας εἰς τὸν τομέα τῆς Κύπρου. Ἀσφαλῶς δὲ δὲν θὰ ἀπετέλει ὑπερβολὴν ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ ὄξυνσις τῆς ἀδιαλλαξίας τῆς Τουρκίας ἐν μέρει ὀφείλεται καὶ εἰς τὴν ἀπὸ μέρους των διαπίστωσιν τῆς προόδου τοῦ θέματος τῆς Κύπρου τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ πολιτικὴ ἐπέτυχε. Τὸ τρίπτυχον αὐτὸ τῶν τριῶν βασικῶν θεμάτων ἀποτελεῖ τὸ ἅπαντον τῆς Ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Κύριοι βουλευταί, αἰσθανόμεθα, ὅτι ἐπιτελέσαμεν εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον μας ἔναντι τοῦ Ἔθνους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν νὰ διαβεβαιώσωμεν τὴν Βουλὴν εἶναι ὅτι δὲν θὰ παραλείψωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον, μὲ τὸ ἴδιον πνεῦμα καὶ μὲ τὴν ἰδίαν πίστιν νὰ τὸ ἐπιτελέσωμεν ἐν παντὶ καὶ πάντοτε (Χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πιπινέλης, ἔχει τὸν λόγον.

§24Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ἐκφράσω τὰς βαθείας μου εὐχαριστίας εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν, καὶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἠθέλησαν νὰ κατατοπίσουν τὸ Σῶμα ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀναταράσσει αὐτὴν τὴν στιγμὴν πᾶσαν Ἑλληνικὴν ψυχήν. Εἶμαι δὲ εὐτυχής, διότι συνετέλεσα ἂν μὴ τί ἄλλο, κατά τι εἰς τὸ νὰ προβῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν πραγματοποίησιν εἰλημμένης, ὅπως ἠκούσαμεν ἤδη, προθέσεώς της, ὅπως προβῇ εἰς τὰς σημερινὰς ἀνακοινώσεις πρὸς τὸ Σῶμα. Ἔχω πράγματι τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀνακοινώσεις τοιαύτης φύσεως ἐπιβάλλεται ὅπως κατὰ πρῶτον λόγον καὶ ἀπόλυτον προτεραιότητα γίνονται ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ Σῶμα καὶ διὰ τῆς διαδικασίας ἄλλων δημοσίων ἀνακοινώσεων. Εἶμαι, ἐπαναλαμβάνω, εὐτυχής, διότι συνετέλεσα κἄπως εἰς τὸ νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν πρᾶξιν μίαν παλαιοτέραν συνήθειαν, ἡ ὁποία ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, ἐπιβάλλεται νὰ τηρηθῇ. Ἡ εὐχαρίστησις, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐνέπνευσαν αἱ ἀνακοινώσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν τὴν ἔννοιαν μιᾶς ἐν τῷ συνόλῳ των ἀποδοχῆς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσε. Παραλείπω εὐθὺς ἀμέσως ὅλον τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἀνατρέχει εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ τὸ παραλείπω ὄχι μόνον διότι, νομίζω, ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ἡ ἀναδρομὴ εἰς τὸ παρελθόν, δὲν θὰ εἶχε νὰ συντελέσῃ εἰς τίποτε διὰ τὴν ἀποσαφήνισιν τῆς περαιτέρω τηρητέας πολιτικῆς, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι προφανές, ὅτι, ἀσχέτως οἱωνδήποτε εὐθυνῶν διὰ τὸ παρελθόν, ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν προβάλλουν νέαι εὐθῦναι, νέαι πρωτοβουλίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιδεκτικαὶ κρίσεως καὶ ἐπικρίσεως, ἐνδεχομένως δὲ καὶ πολιτικῶν εὐθυνῶν. Δὲν θὰ ἦτο δὲ καὶ γενναῖον ἐκ μέρους τῶν κυβερνώντων σήμερον τὴν χώραν ὅπως ἐπιδιώκουν νὰ καλύψουν εὐθύνας σημερινὰς ἐπικαλούμενοι εὐθύνας ἄλλης ἐποχῆς. Νομίζω, ὅτι μὲ αὐτὰς τὰς βασικὰς ἐπιφυλάξεις, μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ περιορισθῶ εἰς τὰ σημεῖα τῶν ἐρωτημάτων μου καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἄγουν καὶ αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐπιβάλλουν. Εἰς τὴν σημερινὴν φάσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μίαν ὡρισμένην διαδικασίαν καθορισθεῖσαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς προσφυγῆς τῆς Κύπρου εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς 4ης Μαρτίου τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἡ ὁποία καθώρισε τὰ πλαίσια τῆς περαιτέρω ἐξελίξεως τοῦ θέματος καὶ φυσικὰ καὶ τὰς σχετικὰς ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς αὐτῆς ἐξετάζων τὸ ζήτημα, δὲν ἦτο δυνατόν, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ἐκπροσώπου ἑνὸς σημαντικοῦ τμήματος τῆς κοινῆς γνώμης, νὰ μὴ ἐκφράσω ἐν ὀνόματι τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε., ὡρισμένας ἀνησυχίας, ὡρισμένας ἀπορίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν φάσιν αὐτὴν τῆς ἐξελίξεως τοῦ ζητήματος καὶ νὰ προκαλέσω διασαφήσεις Κυβερνητικάς, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀπαλείψουν ἐνδεχομένως τὰς ἀνησυχίας αὐτὰς καὶ νὰ μᾶς δώσουν τροφὴν πρὸς καλυτέρας ἐλπίδας, διὰ τὴν τελικὴν ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος. Αὐτὸ ἦτο τὸ νόημα τῶν ἐρωτημάτων. Ὡς ἐδήλωσεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., πρόθεσίς μας ἐν παντί, ἀλλὰ ἰδίᾳ εἰς τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα, εἶναι νὰ εἴμεθα κατὰ τὸ δυνατὸν συμπαραστάται τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἓν δυσχερὲς ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναλάβει σήμερον καὶ ὄχι νὰ δημιουργοῦμεν ἀναιτίους δυσχερείας. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ εἰς τὸ νὰ ἐκφράσωμεν τὰς ἀνησυχίας μας διὰ τὴν σημερινὴν φάσιν, τῆς ἐξελίξεως τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἐρώτημα, τὸ ἀφορῶν τὴν ἔκτασιν τῆς διαδικασίας τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, τῆς ἀποσταλείσης ἐν Κύπρῳ, βάσει τῆς ἀποφάσεως τῆς 4ης Μαρτίου. Εἶναι προφανές, ὅτι αἱ ἁρμοδιότητες τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐν Κύπρῳ, κατέχουν καιρίαν θέσιν διὰ τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐγένετο δεκτὸν καὶ κατεχωρήθη τυπικῶς καὶ εἰς τὸ κείμενον τῆς ἀποφάσεως τῆς 4ης Μαρτίου, ὅτι ἡ ἐπίλυσις τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος, ἐν τῇ σημερινῇ φάσει, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ, παρὰ εἰς δύο στάδια. Πρῶτον στάδιον, θὰ ἦτο ἡ ἀποκατάστασις τῆς εἰρήνης, τοῦ νόμου τῆς τάξεως ἐν Κύπρῳ, ἵνα ἐν τῇ νέᾳ ἀτμοσφαίρᾳ, ὑπὸ τὸ νέον κλῖμα συνεννοήσεως καὶ κατανοήσεως μεταξὺ τῶν κοινοτήτων καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐπιτέλεσις τοῦ δευτέρου ἔργου τοῦ μεσολαβητοῦ, τοῦ κυρίου ἔργου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ ἐξεύρεσις μιᾶς ὁριστικῆς λύσεως. Εἶναι προφανές, ὅτι ἡ ἐπιτέλεσις τοῦ τελικοῦ αὐτοῦ σκοποῦ, ἤρτηται ἀμέσως ἐκ τῆς ἱκανότητος τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως τοῦ Ο.Η.Ε. νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της καὶ ἡ ἱκανότης αὐτὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς ἁρμοδιότητας, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσίν της, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζῃ τις, ὅτι διὰ τῆς παρεμβάσεως τῆς θείας προνοίας καὶ τῆς καλῆς θελήσεως, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ἀφ’ ἑαυτῆς ἡ εἰρήνη. Καὶ ἐν προκειμένῳ εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἠθέλησε νὰ καταθέσῃ σήμερον τὰς ὁδηγίας, τὰς δοθείσας πρὸς τὸ σῶμα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐν Κύπρῳ, ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως κ. Θάν. Ὀφείλω νὰ σημειώσω ἐν τούτῳ, — καὶ δὲν τὸ λέγω ὑπὸ τὴν ἔννοιαν μομφῆς, ἀλλὰ δικαιολογήσεως τοῦ ἐρωτήματός μου — ὅτι τὸ κείμενον αὐτὸ εὑρίσκεται ἤδη κατατεθειμένον εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλήν, ἀπὸ τὰς 12 Ἀπριλίου. Τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον ἦτο δυνατὸν νὰ πληροφορηθῇ τὰ τοῦ κειμένου αὐτοῦ 15 ἡμέρας ἐνωρίτερον ἀπὸ ὅ,τι τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Τοῦτο ἀποτελεῖ, ἀναμφισβητήτως, παράλειψιν σοβαράν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἀνέφερον, εἰμὴ μόνον, διότι θεωρῶ, ὅτι ἐξηγεῖ πλήρως τὴν ἀνησυχίαν ἡμῶν καὶ τὰ ἐρωτήματά μας. Ἔλαβον γνῶσιν καὶ ἐγὼ ἐνωρίτερον τοῦ κειμένου αὐτοῦ καὶ διότι εἶναι κείμενον δημοσιευθέν, ἐφ’ ὅσον κατετέθη εἰς τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων. Ἀλλὰ καὶ διότι, τὴν ἰδίαν ἡμέραν, ὁ Ἀγγλικὸς τύπος ἐδημοσίευσεν εὐρυτάτην περίληψιν τοῦ κειμένου, ἡ περίληψις αὐτὴ ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία θεμελιώνει τὰς μεγάλας μου ἀνησυχίας. Λυποῦμαι δέ, διότι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, ἐν ἐσκεμμένῃ ἴσως αἰσιοδοξίᾳ, δὲν ἠθέλησε νὰ συμμερισθῇ τὰς ἐπιφυλάξεις καὶ ἀνησυχίας μου, διότι τὸ κείμενον αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ χαρακτηρισθῇ, ὡς κείμενον ἄνευ πρακτικῆς σημασίας. Καὶ πρὸς τοῦτο, ὀφείλω νὰ ἀναφέρω δύο πράγματα. Διότι κατὰ τὰς ὁδηγίας τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως κ. Θάν, ἡ δύναμις τοῦ Ο.Η.Ε., δὲν ἔχει δικαιοδοσίαν νὰ προβῇ εἰς τίποτε, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν ἀμέσως ἢ ἐμμέσως νὰ διαταράξῃ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν. Ἐννοεῖται τὴν σημασίαν τοῦ περιορισμοῦ αὐτοῦ. Προστίθεται, ὅτι εἰς τὴν μὴ ἱκανότητα τοῦ ὀργάνου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἐπὶ τόπου, ὅπως ἀνατρέψῃ ὑφισταμένας καταστάσεις, περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ ἀφοπλισμοῦ τῶν κατοίκων. Εἰς ἄλλην παράγραφον, τὸ κείμενον αὐτὸ ἀναφέρει, ὅτι ἡ χρῆσις ὅπλων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, παρὰ μόνον ἐν ἀσκήσει δικαιώματος ἀμύνης. Περιγράφεται τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοαμύνης, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅπως ἀποκοποῦν αἱ συγκοινωνίαι, ἡ ὕδρευσις καὶ ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει προκύψῃ σφοδρὰ ἀντιδικία μεταξὺ τῶν κοινοτήτων, ἡ δύναμις τοῦ Ο.Η.Ε. δὲν ἔχει ἄλλην ἁρμοδιότητα καὶ δικαιοδοσίαν παρὰ μόνον νὰ τεθῇ μεταξὺ τῶν ἐνδεχομένως ἐμπολέμων καὶ νὰ μὴ χρησιμοποιήσῃ τὰ ὅπλα, παρὰ μόνον ἐὰν βληθῇ αὐτὴ ὑπὸ μιᾶς ἐκ τῶν δύο ἀντιμαχομένων μερίδων. Δὲν εἶναι περίεργον, λοιπόν, ὅτι ἡ διαμόρφωσις αὐτή, ὑπὸ τὴν ὁποίαν κινεῖται καὶ δρᾷ ἡ δύναμις τοῦ Ο.Η.Ε. ἐν Κύπρῳ, καὶ ἡ ὁποία, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ ἕνα ξένον διπλωμάτην ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, ὡς συνθέτουσα ἕνα Σῶμα ἐνόπλων παρατηρητῶν καὶ ὄχι στρατοῦ πρὸς ἐπιβολὴν τάξεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς, ὅτι ὑπὸ τοιαύτην μορφὴν εἶναι δυνατὸν καὶ ἡ δύναμις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐν Κύπρῳ, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως καὶ τοῦ νόμου. Διότι, βεβαίως, ἐννοοῦμεν ὅλοι καὶ τὸ ὑποδηλοῖ ἡ ἰδία ἀπόφασις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅτι ἡ ἀποκατάστασις τῆς τάξεως καὶ τοῦ νόμου θὰ γίνῃ κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῆς νομίμου Κυβερνήσεως, δηλαδή, τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἐθνάρχου Μακαρίου. Τοιοῦτον δικαίωμα, λοιπόν, δὲν ὑπάρχει καὶ εἴμεθα ἐκτεθειμένοι εἰς τὸν κίνδυνον, ὅπως, οὔτε ἡ ἀποκατάστασις τοῦ νόμου καὶ τῆς τάξεως, κατὰ τὰς ἐπιταγὰς καὶ τὰς ἐπιθυμίας τοῦ ἡγέτου τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, τοῦ Ἐθνάρχου Μακαρίου, νὰ ἐπιτευχθῇ, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ ἐξασφάλισις αὐτῆς ταύτης τῆς εἰρήνης νὰ εἶναι βεβαία, μὲ ὅλους τοὺς ἐκ ταύτης ἀπορρέοντας κινδύνους. Ἤλπιζον, κύριοι βουλευταί, ὅτι αἱ σημεριναὶ ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ μᾶς διεφώτιζον κἄπως περισσότερον, ἢ μᾶλλον θὰ προσέθετον καὶ νεωτέρας πληροφορίας, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι, τόσον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅσον καὶ πολλαὶ ἐνδιαφερόμεναι Κυβερνήσεις, ἔχουν καταβάλει καὶ καταβάλλουν ἀκόμη καὶ σήμερον προσπαθείας διευρύνσεως τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ σώματος τοῦ Ο.Η.Ε., ὥστε ἡ ἐκεῖ παρουσία του, νὰ μὴ ἀποτελῇ πραγματικὴν φενάκην, ἀλλὰ νὰ συντελῇ εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Λυποῦμαι, ἀλλὰ ἐξ ἐκείνων ποὺ ἤκουσα πρὸ ὀλίγου, οὐδὲν προσετέθη εἰς τὰ εἰς ἐμέ, τοὐλάχιστον, γνωστὰ στοιχεῖα τοῦ προβλήματος αὐτοῦ καὶ ὅτι ἑπομένως, αἱ ἀνησυχίαι διὰ τὴν τελικὴν προώθησιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος εἰς τὴν φάσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐλπίζομεν νὰ ἴδωμεν ἐπιτυγχανομένην, εὑρίσκεται καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εὑρίσκεται ἐκτεθειμένη εἰς τοὺς σοβαρωτέρους τῶν κινδύνων. Ταῦτα, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μου ἐρώτημα. Τὸ δεύτερον ἐρώτημα ἀνεφέρετο εἰς τὴν ἰσχὺν τῶν συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. Ἐὰν ἡ ἀκοή μου δὲν μὲ ἐξηπάτησε, νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν κατ’ αὐτὴν τὴν συνεδρίασιν νὰ ἀναφερθῇ εἰς ἰδίας μου σκέψεις, διατυπωθείσας δημοσίᾳ πρό τινων ἐτῶν, σχετικῶς πρὸς τὰς συμβάσεις τῆς ἐν ἀπολύτῳ ἠθικῇ καὶ ψυχικῇ γαλήνῃ, δυνάμενος νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἡ ἀνατροπὴ τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν καὶ ἡ ὑποκατάστασις αὐτῶν δι’ ἄλλου καλυτέρου βιωσίμου πολιτικοῦ σήματος, ἀποτελεῖ ἐπιθυμίαν ὅλων ἡμῶν, ἐμοῦ δέ, ὅλως ἰδιαιτέρως. Δὲν νομίζω, ὅτι ἐν προκειμένῳ ἔχω νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον. Εἶναι εὐχὴ ὅλων ἡμῶν, νὰ ἴδωμεν τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, στεφομένας ὑπὸ ἐπιτυχίας καὶ βαθμιαίως προωθούσας τὸ ζήτημα εἰς τὴν διαμόρφωσιν τοῦ νέου πολιτικοῦ σχήματος, τὸ ὁποῖον διέγραψε, πρὸ ὀλίγου ἀκόμη, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἰ δυνατὸν ἑνὸς ἄλλου. Νομίζω δέ, ὅτι ἐν προκειμένῳ, δὲν θὰ εὕρω ἀντίθετον οὐδένα ἐκ τῶν ὑπευθύνων, ἐὰν εἴπω, ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι τεράστιον καὶ δυσχερές. Καὶ δὲν θὰ θελήσω οὐδὲ πόρρωθεν νὰ ἀδικήσω τοὺς κυβερνῶντας, ἐάν, ἐν ἐπιγνώσει τῆς δυσκολίας τοῦ θέματος, ἐρίσω πρὸς αὐτούς, διότι δὲν ἐπραγματοποίησαν ταχύτερον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὅλοι εὐχόμεθα. Εἶναι, πράγματι, δυσχερεστάτη ἡ μεταβολὴ τοῦ ὑφισταμένου σήμερον πολιτικοῦ σχήματος. Ἀπαιτεῖ ἐργασίαν διπλωματικὴν ἔμφρονα καὶ μακράν. Καὶ ἑπομένως, καθ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἀφορᾷ ἡμᾶς, θὰ παράσχωμεν ἀπόλυτον ἄνεσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ θέση εἰς ἐφαρμογὴν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα νομίζει, ὅτι χρειάζεται νὰ χρησιμοποιηθοῦν, διὰ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ κοινοῦ αὐτοῦ σκοποῦ. Ἡ τοποθέτησις, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τὸ πρῶτον ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου αὐτοῦ θέματος, ἐν τῷ Βασιλικῷ λόγῳ, ὑπῆρξεν τῷ ὄντι εὐχερεστάτη. Διότι, ἐν τῷ Βασιλικῷ λόγῳ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐξέφρασε τὴν ἄποψιν, ὅτι αἱ συνθῆκαι τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Ζυρίχης, ἔχουν ὁδηγήσει εἰς ἀδιέξοδον, ἀντὶ νὰ ὁδηγήσουν εἰς λύσιν καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου ἐπιβάλλεται νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια διὰ τὴν ἐξεύρεσιν εἰρηνικῶν μέσων νέου πολιτικοῦ σχήματος — αὐτὴ ἦτο ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπὶ λέξει ἡ σχετικὴ περικοπὴ τοῦ Βασιλικοῦ κειμένου. Ἡ περικοπή, ὑπὸ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν, διαγράφει καὶ τὸ δύσκολον τοῦ ἔργου καὶ τὰ πλαίσια, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ, δηλαδὴ τὰ εἰρηνικά. Δὲν ἔδιδε καμμίαν ἰδιαιτέραν περὶ τούτου μνείαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς προσπαθείας αὐτῆς καὶ ἄφινεν ὅλους μας νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπραττεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατόν, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ποθούμενον. Ἀλλά, ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς ἀνακοινώσεις, τὰς ὁποίας προέβη, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῶν συναντήσεών του ἐν Ἀθήναις μετὰ τοῦ Ἐθνάρχου Μακαρίου, προέβη καὶ εἰς ἓν βῆμα περαιτέρω. Δὲν θέλω νὰ διαγράψω ἐπακριβῶς, τὴν ἔκτασιν τοῦ βήματος αὐτοῦ, κατὰ πόσον ἦτο τὸ βῆμα αὐτὸ σημαντικὸν καὶ ἐπέφερε πλήρη μεταβολὴν τοποθετήσεως, ἢ ὄχι, ἀρκοῦμαι, ὅμως, εἰς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι ἄφινε σαφῶς τὴν ἐλπίδα, τοὐλάχιστον, ὅτι εἶχεν ἐπέλθει διεθνὴς ἀναγνώρισις ἐπὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως ἐξήγησεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τῆς τροποποιήσεως τοῦ καθεστῶτος αὐτοῦ. Καὶ ὑπὸ τὴν περιωρισμένην αὐτὴν ἐκδοχήν, τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ἀποδεχθῶ, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν ἔδωσεν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀνάγκης εἰλικρινείας πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι ἡ διατύπωσις αὐτή, δὲν περιέχει ὁλόκληρον τὴν ἀλήθειαν, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἐσκεμμένης παραχαράξεως αὐτῆς, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀκριβοῦς τοποθετήσεως τοῦ ζητήματος. Διότι, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ διεθνοῦς ἀναγνωρίσεως μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία τυπικῶς καὶ μόνον ἐπεβεβαιώθη, διὰ τῆς καταγγελίας τῶν συνθηκῶν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν, δὲν εἶναι βεβαίως ἡ ἄποψις ἡ ἰδική μας, δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα, ἀλλὰ ἡ ἄποψις τῶν ἄλλων, τῶν ἀντιδίκων, ἐὰν θέλετε, ἀλλὰ πολὺ πρὸ αὐτῶν, τῆς κοινῆς γνώμης τῆς Εὐρώπης καὶ τοῦ κόσμου. Καὶ πρὸ παντὸς καὶ τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον συστατικὸν διὰ νὰ ἔχῃ ἀξίαν ἡ διαβεβαίωσις, ὅτι αἱ περαιτέρω συζητήσεις, δὲν θὰ διεξαχθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνθηκῶν Ζυρίχης καὶ Λονδίνου, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀνυπαρξίας αὐτῶν. Αὐτὸ καὶ μόνον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει νὰ λέγεται, ὅτι ἐπῆλθεν διεθνὴς ἀναγνώρισις μιᾶς καταστάσεως ἀδιεξόδου καὶ ὅτι ἡ ἀποκήρυξις τῶν συνθηκῶν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον Μακάριον, δὲν ἀποτελεῖ παρὰ τυπικὴν ἐνέργειαν. Διότι, καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ οὐσία, κύριοι, δὲν νομίζω, ὅτι ἐμπρέπει εἰς Σῶμα ἁπτόμενον τόσον σοβαρῶν καὶ λεπτῶν ζητημάτων νὰ ὀρρωδῇ πρὸ τῆς ἀληθείας καὶ τῆς πραγματικότητος. Τοὐναντίον, μάλιστα, ὅσον σκληρὰ εἶναι ἡ πραγματικότης, τόσον μεγαλυτέραν τιμὴν θὰ περιποιήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ φέρῃ εἰς πέρας. Καὶ ἐὰν ἐπισημαίνω σήμερον τὰς δυσχερείας καὶ τὸ πρόωρον τῶν ἐλπίδων, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ τί ἄλλο εἴπω, ἀφῆκε νὰ διαφανοῦν. Εἶναι ἀκριβῶς, διότι θεωρῶ βασικὴν ἀρχὴν συμφέροντος ὅλων ἡμῶν, τὴν εἰλικρίνειαν καὶ πλήρη κατατόπισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰδικώτερον, συμφέροντος τῶν κυβερνώντων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν πᾶσαν τιμὴν νὰ ἀντλήσουν ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, ὅτι δυσχερέστατα ἐγχειρήματα φέρνουν εἰς πέρας, καὶ ὄχι ἐγχειρήματα, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς παρόδου ὀλίγων καὶ μόνον ἑβδομάδων, διακυβερνήσεως, ἐγένοντο διεθνῶς ἀποδεκτά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ θεμελιώσῃ τὴν ἄποψίν του, ὅτι ἡ καταγγελία τῶν συνθηκῶν ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου, ὑπῆρξεν ἁπλῶς τυπικὴ ἐπιβεβαίωσις, διεθνῶς ἀναγνωρισθέντος καθεστῶτος, ἀνεφέρθη εἰδικώτερον, καὶ ἐπεσήμανε κατὰ πρῶτον λόγον καὶ εἰδικώτερον, εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ μεσολαβητοῦ, ὁ ὁποῖος μεσολαβητὴς ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἔχει ὡρισμένην ἀποστολήν, συνισταμένην εἰς τὸ νὰ ἐξεύρῃ ἄλλην λύσιν. Καὶ βεβαίως, μεμονωμένως κρινομένη ἡ ἐνέργεια αὐτὴ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, δύναται νὰ δώσῃ ἐλπίδας, ὅτι ἡ περαιτέρω συζήτησις θὰ διεξαχθῇ ἐντὸς ἄλλων πλαισίων. Ἀλλὰ ἀτυχῶς αὐτὴ δὲν εἶναι ὁλόκληρος ἡ ἀλήθεια. Διότι τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὁρίσαντα τὸν μεσολαβητήν, διέγραψαν σαφέστατα τὰ πλαίσια τῆς ἁρμοδιότητός του καὶ ἐτόνισαν, ὅτι ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν ὁ μεσολαβητὴς χρησιμοποιοῦν τὰς καλάς του ὑπηρεσίας, ὅρος τεχνικὸς εἰς τὴν διπλωματίαν, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ συγκεκριμένον νόημα, θὰ εἶναι εἰς τὸ νὰ ἐξεύρῃ λύσιν, κοινῶς ἀποδεκτήν. Πρέπει, δηλαδή, κατ’ αὐτὴν ταύτην τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, τὴν παράγραφον, νομίζω 7 τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, ἡ λύσις ἡ ὁποία θὰ ὑποδειχθῇ ὑπὸ τοῦ μεσολαβητοῦ νὰ γίνῃ κοινῶς ἀποδεκτή, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ἐὰν τυπικῶς, ἐὰν θέλετε, ἢ πραγματικῶς ἀπὸ ἄλλης πλευρᾶς, ἐξήλθομεν ἀπὸ τὸ πλαίσιον τῶν συνθηκῶν τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Ζυρίχης, ἐξακολουθοῦμεν νὰ εὑρισκώμεθα ὑπὸ τὴν ἐπενέργειαν τῶν καταστάσεων, νομικῶν καὶ πραγματικῶν, τὰς ὁποίας αἱ συνθῆκαι αὐταὶ ἐδημιούργησαν. Καὶ ἐπειδὴ τὸ θέμα ἔχει, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, ὅλως ἰδιάζουσαν σημασίαν, ὄχι ἁπλῶς διότι θὰ ἀπετέλει ἐνδεχομένως ἕνα ὀλίσθημα σπάνιον διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι προέτρεξαν αἱ ἐπιθυμίαι του, τῆς πραγματικότητος, ἀλλὰ διότι, κυρίως, θὰ ἐσήμαινε, θὰ ὑπεδήλουν μίαν ἀθέλητον πλάνην τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ γεγονός, ὅτι θὰ συζητήσωμεν μὲ τὸν μεσολαβητὴν μίαν λύσιν κοινῶς ἀποδεκτήν, μᾶς τοποθετεῖ ἔξωθεν τῶν συνθηκῶν τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου καὶ ὄχι ἐντὸς αὐτῶν. Ἀτυχῶς, ἡ πραγματικότης εἶναι ἐντελῶς διάφορος. Καὶ τὸ θέμα, ἐπιθυμῶ νὰ τὸ ἐπισημάνω ἰδιαιτέρως, διότι νομίζω ὅτι, ὄχι μόνον ἀφαιρεῖ πᾶσαν διόγκωσιν αἰσιοδοξίας, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλὰ καὶ διαγράφει τὰ πραγματικὰ πλαίσια ἐντὸς τῶν ὁποίων ἡ περαιτέρω ἐξέλιξις τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος θὰ προχωρήσῃ. Καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διὰ νὰ μὴ ἐκτεθῶ εἰς τὸν κίνδυνον ἀθελήτως, νὰ ἀδικήσω κανένα καὶ νὰ ὑποπέσω ὁ ἴδιος εἰς πλάνην, ἀνέτρεξα μετὰ προσοχῆς ἰδιαζούσης, εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν συζητήσεων τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ὅπου ἀκριβῶς ἡρμηνεύθησαν καὶ καθωρίσθησαν τὰ ὅρια καὶ τὰ πλαίσια τῆς ἐνεργείας τοῦ μεσολαβητοῦ, ἐντὸς ἢ πέραν τῶν συνθηκῶν τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. Δὲν θὰ σᾶς εἴπω, τὸ τί εἶπαν οἱ ἀντίδικοι ἢ αἱ δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι διὰ διαφόρους λόγους, δὲν θέλω νὰ τοὺς κρίνω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἔλαβον θέσιν ἐμφανῶς ὑπὲρ τῶν συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, ἐναντίον πάσης συζητήσεως, ἐξερχομένης τῶν πλαισίων αὐτῶν. Ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει περισσότερον εἶναι ἡ γνώμη τῶν οὐδετέρων Κρατῶν, ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον λάβει θέσιν καὶ δὲν ἔχουν λάβει θέσιν, πολλὰ τῶν ὁποίων μᾶλλον ἐπαρκῶς ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἀπόψεις, μέχρι τῆς στιγμῆς τοὐλάχιστον. Διότι, αὐτῶν αἱ ἀπόψεις εἶναι προφανῶς ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι συνθέτουν τὴν διεθνῆ ἀναγνώρισιν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἰδού, λοιπόν, τί εἶπεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Γαλλίας εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 28ης Φεβρουαρίου 1964 ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου αὐτοῦ θέματος. «Δὲν προτίθεμαι, εἶπε, νὰ ἐκφράσω γνώμην περὶ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τοῦ ζητήματος τῶν συνθηκῶν, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ Γαλλία δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ καθεστῶτος αὐτοῦ καὶ δὲν εἶναι συμβαλλόμενον μέρος τῶν συμφωνιῶν. Ἐν τούτοις, τὸ Κυπριακόν, ἐτέθη πρὸ ἡμῶν ἐδῶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συμφερόντων αὐτῶν, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ὁ καθεὶς ἐξ ἡμῶν σκέπτεται περὶ αὐτῶν καὶ οἱανδήποτε ἑρμηνείαν καὶ ἂν δώσῃ εἰς τὰς διατάξεις των. Δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας νὰ δώσῃ ἑρμηνείαν αὐτῶν. Τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν διεθνῶν δικαστηρίων, οὔτε καὶ νὰ τὰς μεταβάλῃ, διότι τοῦτο εἶναι δυνατὸν μόνον ὡς συνέπεια διαπραγματεύσεων μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων μερῶν». Ἄλλος οὐδέτερος, ὁ Νορβηγός, εἰς συνεδρίασιν τῆς 25ης Φεβρουαρίου, εἶπε τὰ ἑξῆς: «Δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Συμβούλιον νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος μιᾶς χώρας, μέλους, οὔτε νὰ ἐκφέρῃ κρίσιν ἐπὶ μιᾶς σειρᾶς συνθηκῶν, συναφθεισῶν ἐν πλήρει συναρτήσει πρὸς τὴν ὅλην διαδικασίαν τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Κράτους αὐτοῦ. Δὲν βλέπομεν, ἀφ’ ἑτέρου, οὐδεμίαν ἀντίθεσιν, μεταξὺ τῆς ἰδιότητος τῆς Κύπρου ὡς μέλους τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ τοῦ Χάρτου τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἀπὸ τῆς μιᾶς πλευρᾶς καὶ συνθηκῶν τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Ζυρίχης ἀπὸ τῆς ἄλλης. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ, συνεχίζει ὁ ἀντιπρόσωπος, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἀντιθέσεως αὐτῆς, δὲν ἠγέρθη ὅταν ἡ Κύπρος ἐγένετο δεκτὴ ὡς Κράτος μέλος. Ἡ ἀναθεώρησις καὶ τροποποίησις τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν συνθηκῶν εἶναι ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ λαοῦ τῆς Κύπρου καὶ τῶν συμβληθέντων διὰ τῶν συνθηκῶν μερῶν». Ἀνάλογα εἶπον καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι οὐδέτεροι ἀντιπρόσωποι εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Ὁ δὲ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀναλάβει τὴν διαδικασίαν, τὴν προσπάθειαν ἐξευρέσεως κοινοῦ ἐδάφους συνεννοήσεως, καὶ ὁ ὁποῖος εἰσηγήθη μετ’ ἄλλων 5 μελῶν, τὸ σχέδιον τὸ τελικῶς γενόμενον ἀποδεκτόν, ἐπεξηγῶν τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον σήμερον ἰσχύει καὶ ἐφαρμόζεται, εἶπε τὰ ἑξῆς εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 2ας Μαρτίου: «Ἐν τῇ 2ᾳ παραγράφῳ τοῦ σχεδίου ἀποφάσεως, αἱ συνθῆκαι, αἱ ὑπογραφεῖσαι ἐν Λευκωσίᾳ τὴν 16ην Αὐγούστου 1960, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας, ἀναφέρονται, ἐν συναφείᾳ πρὸς τὰς ἀπόψεις τὰς διατυπωθείσας ὑπὸ αὐτοῦ, ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων Κρατῶν καὶ τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ Ἕλλην ἀντιπρόσωπος, ἐνεργῶν ἀναμφισβητήτως ἐντολῇ Κυβερνήσεως, εἶχεν ἤδη εἴπει εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 25ης Φεβρουαρίου, ἀναφερόμενος τότε, διότι εἰς τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὸ ἄμεσον ὑπὸ συζήτησιν θέμα ἦτο ἡ Τουρκικὴ ἐπιδρομή, διὰ τῆς ἀποβάσεως, «τὶ θὰ εἶχον νὰ πράξουν ἐκεῖ αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις τῆς Τουρκίας, ἀποβιβαζόμεναι ἐν Κύπρῳ; Νὰ ἀποκαταστήσουν μίαν κατάστασιν δημιουργηθεῖσαν διὰ τῶν συνθηκῶν Λονδίνου καὶ Ζυρίχης; Ἀλλ’ ἐν πρώτοις, δὲν βλέπω κατὰ τί ἡ κατάστασις ἡ δημιουργηθεῖσα διὰ τῶν συνθηκῶν, ἤλλαξεν. Ἔλαβον χώραν τραγικὰ γεγονότα, ἀλλὰ νομικῶς οὐδεμία μεταβολὴ ἐπῆλθεν εἰς τὴν κατάστασιν πραγμάτων, τὴν δημιουργηθεῖσαν διὰ τῶν συνθηκῶν». Αὐτὰ λέγει ὁ Ἕλλην ἀντιπρόσωπος. Ὁ ἴδιος ἀντιπρόσωπος, εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 28ης Φεβρουαρίου, εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ἀκούομεν διαφόρους διαδόσεις νὰ κυκλοφοροῦν καὶ γνωρίζομεν τώρα τὴν πηγήν των, ἀφοῦ ἠκούσαμεν τὸν κ. Ντεκτάς, καθ’ ἃς ὁ σκοπὸς εἰς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπουν οἱ Κύπριοι, συνίσταται εἰς τὸ νὰ ὑφαρπάσουν μίαν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου, ὅτι τοῦτο κατήργησε τὰς συνθήκας. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ὡς εἶπεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Γαλλίας, τὸ Συμβούλιον δὲν δύναται νὰ κρίνῃ ἢ νὰ μεταβάλῃ ἢ νὰ καταργήσῃ μίαν συνθήκην. Ἐὰν προκύψῃ ζήτημα ἑρμηνείας, ὄχι τὸ Συμβούλιον, ἀλλὰ τὸ διεθνὲς δικαστήριον ὀφείλει νὰ τὸ πράξῃ. Ὅσοι ἐπιμένουν εἰς τὸ νὰ λάβῃ τὸ Συμβούλιον θέσιν ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἐν λόγῳ συνθηκῶν, ἐπωμίζονται τὴν εὐθύνην τοῦ νὰ φέρουν τὸ ὅλον ζήτημα εἰς ἀδιέξοδον .... (ἀναγινώσκει).......». Κατὰ γενικήν, ἑπομένως, ἀναγνώρισιν, ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ δημιουργήσασα τὰ πλαίσια ἐνεργειῶν τοῦ μεσολαβητοῦ, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν στηρίζει πολλὰς ἐλπίδας, περιχαράσσει τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ μεσολαβητοῦ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς νομικῆς ἰσχύος τῶν συμφωνιῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ προσπαθήσωμεν καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν, εἶναι ὅπως, διὰ τοῦ μεσολαβητοῦ, προωθήσωμεν εἰς ἄλλας λύσεις, πέραν τῶν συνθηκῶν ἢ ἀνατροπὴν ἄρδην αὐτῶν. Ἀλλὰ αὐτό, οὔτε ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον περιεχάραξε τὰ ὅρια τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ μεσολαβητοῦ, οὔτε φαίνεται ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰς ἀπόψεις τῶν περισσοτέρων οὐδετέρων Κρατῶν. Ἀποτελεῖ, ἑπομένως — ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἄλλας πληροφορίας — τόλμημα, τὸ νὰ βεβαιώνῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι θεωρεῖ ὅτι ἡ κατάργησις τῶν συνθηκῶν ἐγένετο γενικῶς ἀποδεκτή. Καὶ ὅτι ἡ καταγγελία τῶν συνθηκῶν ἀποτελεῖ μίαν τυπικῶς ἁπλῆν ἐπιβεβαίωσιν ἑνὸς γεγονότος, τυχόντος τῆς διεθνοῦς ἀναγνωρίσεως. Ἡ διεθνὴς ἀναγνώρισις περιεχάραξε τὴν περαιτέρω λύσιν τοῦ θέματος ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς νομικῆς ἰσχύος τῶν συμφωνιῶν Λονδίνου καὶ Ζυρίχης. Καί, βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῶν πραγμάτων δὲν μετέβαλεν ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος. Καί, βεβαίως, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ θέσω τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνώπιον ἡμῶν, ἐὰν οἱ λόγοι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐνεῖχον τὴν ἐλπίδα, ὅτι εἴχαμεν ξεπεράσει τὸ στάδιον τῆς ἰσχύος τῶν συμφωνιῶν Λονδίνου καὶ Ζυρίχης. Νομίζω, ὅτι εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, εἰς περιστάσεις τόσον σοβαρὰς καὶ τόσον δραματικῶς ἐπικινδύνους, διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἡ ἀποκάλυψις τῶν ἀπολύτων ἀληθειῶν, εἶναι αὐτή, ἡ ὁποία ἐμπρέπει εἰς ἐλεύθερον λαόν, δυνάμενον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς δυσχερεῖς περιστάσεις. Ἔρχομαι, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ τρίτον μου ἐρώτημα, τὸ ἀφορῶν τὰς ἐπιπτώσεις τῆς σημερινῆς ἐξελίξεως τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος, ἐπὶ τῶν λοιπῶν τομέων τῆς ἐθνικῆς μας πολιτικῆς. Δὲν ὡμίλησα συγκεκριμένως περὶ Τουρκίας, ἂν προδήλως εἰς αὐτὸν τὸν τομέα ἀνεφερόμην. Ἀλλά, νομίζω, διὰ τὴν πληρότητα τοῦ θέματος, ἐπιβάλλεται νὰ ἐξετασθοῦν ἐπιπτώσεις καὶ ἐπὶ ἄλλων τομέων, ἐξ ἴσου σοβαρῶν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, κ.κ. βουλευταί, νομίζω, ὅτι καὶ πάλιν ἐπιβάλλεται νὰ εἴμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν πλέον ἐφεκτικοὶ κατὰ τὰς ἐπικρίσεις καὶ κρίσεις ἐναντίον τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, μέχρι τοῦδε γενομένων. Εἶναι πρόδηλον, ἐν τοσούτῳ, ὅτι αἱ ἐπιπτώσεις οἱουδήποτε θέματος ἐπὶ οἱουδήποτε τομέως τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς καὶ ἐπὶ ἄλλων τομέων τῆς πολιτικῆς, εἶναι ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, ἀναπόδραστοι. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐξέλιξις μιᾶς χώρας πρὸς ἕνα οἱονδήποτε τομέα, εἶναι ἀδύνατον, ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, εἴτε ὑπάρχουν νομικὰ στηρίγματα, εἴτε δὲν ὑπάρχουν ἐπιχειρήματα, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἔχουν ἐπιπτώσεις καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τομέων τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς. Αὐτὸ εἶναι μία πραγματικότης, αὐτὸ εἶναι ἡ ζωὴ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν παραγνωρίσωμεν, ἁπλῶς καὶ μόνον διότι πιστεύομεν εἰς τὸ δίκαιον τῆς ὑποθέσεως καὶ διότι ἀναμφισβητήτως, ὅπως ἀκριβῶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβωμεν, πῶς εἶναι δυνατὸν μία ἀντιδικία νὰ ὁδηγῆται ἀπὸ μίαν ἄλλην. Ἀλλά, ὅταν αὐτὴ ἡ ἀνέλιξις τῶν πραγμάτων ἀποτελεῖ γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, νομίζω, ὅτι οὐδενὸς τὴν σοβαρὰν προσοχὴν εἶναι δυνατὸν νὰ διαλάθῃ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον αὗται αἱ ἐπιπτώσεις, διὰ τὰς ὁποίας εἰς τὴν προπολεμικὴν ἐποχὴν πρὸ τοῦ τελευταίου παγκοσμίου πολέμου, ἡ Ἑλληνικὴ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ εἶχε διαμορφωθῆ κατὰ τρόπον, ἂς εἴπωμεν, κλασικόν, ἀπὸ ἄνδρας τῆς περιωπῆς τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, τοῦ Ἀνδρέου Μιχαλακοπούλου καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι συνέχισαν τὴν πολιτικὴν αὐτήν, εἶχε προβλεφθῆ καὶ εἶχεν ἀχθῆ εἰς πέρας ἕνα σύμπλεγμα φιλίας, στενῶν δεσμῶν πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ἢ σχεδὸν πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, κατὰ τρόπον ὥστε οἱ ὑπάρχοντες σταθεροὶ δεσμοὶ εἰς ἕνα τομέα νὰ ἐπιδροῦν ἐπὶ τῶν ἄλλων τομέων. Καὶ συγκεκριμένως, εἶχε γίνει προσπάθεια, τότε στεφθεῖσα ὑπὸ πλήρους ἐπιτυχίας, τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν σχέσεων μετὰ τῆς Ἰταλίας, ἥτις ὡδήγησεν εἰς βραχύτατον χρονικὸν διάστημα, εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν σχέσεων μετὰ τῆς Γιουγκοσλαβίας καὶ αἱ δύο αὗται ἀποκαταστάσεις στενῶν σχέσεων ὡδήγησαν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν σχέσεων μετὰ τῆς Τουρκίας. Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος, μέχρι τοῦ Βʹ Παγκοσμίου πολέμου, ἐχαρακτηρίζετο ἀπὸ τὴν λεπτοφυᾶ διαμόρφωσιν τῶν σχέσεων τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὰς γειτονικὰς Βαλκανικὰς χώρας, οὕτως ὥστε νὰ ἐνισχύεται ἀπέναντι τῆς Τουρκίας, λόγῳ τῆς θέσεώς της μετὰ τῆς Γιουγκοσλαβίας καὶ ἀντιστρόφως. Καὶ νὰ ἐνισχύεται ἀπέναντι τῆς Γιουγκοσλαβίας ἐκ τῆς θέσεώς της ἔναντι τῆς Ἰταλίας καὶ ἀντιστρόφως. Τὸ οἰκοδόμημα αὐτὸ κατέρρευσε καὶ σήμερον ὑφιστάμεθα τὴν ἀντίθετον ἀλληλουχίαν τῶν γεγονότων. Δηλαδή, ἡ διάλυσις τῆς φιλίας, ἡ ἔλλειψις ἰσχύος, ἡ ἀτονία τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς πρὸς ἄλλους τομεῖς νὰ ἐπιφέρῃ ἀναποδράστως ἀτονίαν καὶ διάσπασιν τῆς ἰσχύος τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς καὶ πρὸς ἄλλους τομεῖς. Εἴμεθα ἐμπεπλεγμένοι εἰς τὴν ἅλυσον τῶν γεγονότων καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβλέψωμεν τὰ θεμελιώδη αὐτά. Ἡ γείτων Τουρκία, ἐπωφελουμένη τῆς κρίσεως τοῦ Κυπριακοῦ, μετετώπισε τὰ μέτρα τὰ ληπτέα εἰς ἕνα ἄλλον τομέα ὅπου, ἀτυχῶς, δύναται νὰ ἔχῃ πρωτοβουλίαν. Δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμεν μόνον καὶ νὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἐν τῇ διαπιστώσει, ὅτι ἔχομεν τὸ δίκαιον ὑπὲρ ἡμῶν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χρειάζεται εἶναι νὰ εὕρωμεν τὴν λύσιν, οὕτως ὥστε ἀντὶ νὰ βαίνωμεν πρὸς μίαν βαθμιαίαν ἐξασθένισιν τῆς θέσεως τῆς χώρας, ἀπὸ τὸν ἕνα τομέα πρὸς τὸν ἄλλον, νὰ ἀντιστρέψωμεν τὰ πράγματα καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς μίαν ἐνίσχυσιν πρὸς τὴν ἄλλην. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι μετ’ ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ συγκινήσεως ἤκουσα τὴν ρητὴν καὶ ἀπερίφραστον δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου οἱασδήποτε συναλλαγῆς ἄλλων θεμάτων, ξένων πρὸς τὸ Κυπριακόν, ἐν τῇ διαχειρίσει καὶ τῇ τελικῇ αὐτοῦ διευθετήσει. Δὲν νομίζω, καὶ εἰς τοῦτο εἶμαι εὐτυχὴς ἔχων ὁμόθυμον τὴν ἄποψιν τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶναι δυνατόν, πρὸς ἐπίλυσιν ἑνὸς σοβαροῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ θυσιάσωμεν κἄποιο ἄλλο. Θὰ ἦτο εὐκολωτέρα ἡ διενέργεια τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας, ἂν κἄτι παρόμοιον ἦτο δυνατὸν νὰ υἱοθετηθῇ. Ἡ δυσκολία καὶ ἰδιαιτέρως ἡ δυσκολία τοῦ Κυπριακοῦ, ἔγκειται ἀκριβῶς ἐν τούτῳ, ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι καὶ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα νὰ προωθήσωμεν εἰς τὴν λύσιν του, καὶ τοὺς ἄλλους τομεῖς τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς νὰ μὴ ἐξασθενοῦμεν. Ἐν τούτῳ, κύριοι, ἔγκειται ἡ πραγματικὴ δυσχέρεια τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Θὰ ἦτο εὐχερέστερον κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν διευθέτησιν αὐτοῦ, ἀλλά, βεβαίως, δὲν θὰ ἦτο, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δυνατόν, οὔτε νὰ σκεφθῶμεν πρὸς στιγμήν, ὅτι ἀντίτιμον τῆς λύσεως αὐτῆς θὰ ἀπετέλουν θυσίαι εἰς τὸν τομέα, ἰδίως τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Τουρκίας. Διότι, ὅλοι μας, εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ὁ τομεὺς αὐτός, δὲν ἀποτιμᾶται εἰς ἑκατομμύρια ἢ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων λιρῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτιμηθῇ κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν δύναμιν τοῦ αʹ πληθυσμοῦ ἢ τοῦ βʹ πληθυσμοῦ. Ἀποτελοῦν ἀξίας ἠθικάς, τῶν ὁποίων αἱ ρίζαι ἔχουν προχωρήσει βαθύτατα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ψυχήν, καὶ δὲν εἶναι, ἑπομένως, ὄχι μόνον ἐπιδεκτικαὶ ἀνταλλαγῆς, ἢ συμψηφισμοῦ, ἀλλὰ καὶ οἱασδήποτε εἰς βάρος των θυσίας. (Χειροκροτήματα). Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἡ διαπίστωσις αὐτῆς τῆς πραγματικότητος, προβάλλει πρὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁλοκλήρου, τὸ σοβαρόν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω τὸ φρικιαστικόν, τῆς κρισιμότητος τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Διότι, δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ ἀποτρέψωμεν, νὰ ἀποκρούσωμεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, τὴν συναλλαγὴν αὐτὴν περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑποχρέωσιν διὰ νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν περιστάσεων καὶ τὰς ἐπιθυμίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι νὰ προωθήσωμεν τὸ Κυπριακὸν ζήτημα, χωρὶς ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἔχῃ ἐπέλθει ἀνεπανόρθωτος ζημία εἰς τὸν τομέα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει. (Χειροκροτήματα). Εὑρισκόμεθα δέ, ἀτυχῶς, ἐκ τῆς συγκυρίας τῶν περιστάσεων, ἂν θέλετε, πρὸ μιᾶς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀποκρύψωμεν, τῆς καταστάσεως, ὅτι, ἐνῷ ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ κατεδαφίζεται τὸ προαιώνιον οἰκοδόμημα τοῦ πέραν τῶν Ἑλληνικῶν συνόρων Ἑλληνισμοῦ, ἡ ἐπίλυσις τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος, καθυστερεῖ. Καὶ ἂν δὲν θέλωμεν καὶ ἀποκρούομεν ὅλην τὴν ἀνάρμοστον καὶ τραγικὴν χειρονομίαν τῆς συναλλαγῆς, καὶ περὶ τούτου εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, ποία θὰ ἦτο ἡ εὐθύνη μας ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς, ἂν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐσεβάσθη ὁ κατακτητής, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀφῆκεν ἄθικτα τεσσάρων αἰώνων δουλεία, ὁ δεκαετὴς πόλεμος τῆς Ἑλληνικῆς Παλιγγενεσίας, αἱ τραγικαὶ περιπέτειαι τοῦ 19ου αἰῶνος, οἱ τραμπουκισμοὶ τοῦ Σεφκὲτ ἡ στρατιωτικὴ ἧττα τοῦ 1897, αὐτὴ αὕτη ἡ Μικρασιατικὴ καταστροφή, ἐπρόκειτο νὰ συσσωρευθῶσιν εἰς ἐρείπια πρὶν ἢ κἂν καταστῇ δυνατὸν νὰ προωθηθῇ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα εἰς τὴν λύσιν του. Αὐτὴ εἶναι ἡ τραγικὴ πραγματικότης καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ οὔτε διαφωνία, ὡς πρὸς τὴν τηρητέαν γραμμήν, ἀλλὰ καὶ ἔφεσίς της δυσχεράνσεως τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ τὸ ἔργον ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν συσκέψεις της ἐξήτασε τὰ ζητήματα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ἀπὸ τῆς ὁποίας τὰ θίγω ἐγώ, ἀλλὰ νομίζω ἀνάγκη εἰλικρινείας, ἀνάγκη ἀληθείας πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐπιβάλλει νὰ ἀναπτύξωμεν ὅλην τὴν δραματικὴν περιπέτειαν καὶ τὰς δραματικὰς δυσκολίας τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐνώπιον ἡμῶν. Εἰς στιγμάς, ὅπως αἱ σημεριναί, πιστεύομεν ἀκραδάντως, ὅτι δύο πράγματα εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν καὶ νὰ φέρουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ποθοῦμεν, ἡ ψυχικὴ ταὐτότης ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ὡς πρὸς τοὺς ἐπιδιωκτέους σκοπούς, καὶ δεύτερον καὶ κατὰ κύριον λόγον ἡ ἀλήθεια, ἡ ἀπόλυτος ἀλήθεια. Τολμήσατε, κύριοι, οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει, νὰ εἴπητε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν αὐτὴν τὴν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει ν’ ἀντιμετωπίσῃ, καὶ μὴ —ἂς μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω— μὴ πίπτετε εἰς αὐτὸ τὸ χαμηλότερον σκαλοπάτι τῆς ἀντιδικίας περὶ παρελθόντος, ὅταν τόσον σοβαρά, τόσον δραματικὰ προβλήματα ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους εὑρίσκονται αὐτὴν τὴν στιγμήν. (Χειροκροτήματα).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἤκουσα τὴν ὁμιλίαν τοῦ Προέδρου κ. Πιπινέλη. Θὰ ἐξομολογηθῶ ὅτι δυσχερῶς κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω τὸ πρῶτον μέρος. Ἐὰν δὲν τὸν ἐγνώριζα καὶ δὲν ἦτο δεδομένον ὅτι κινούμεθα ἀπὸ τὸν ἴδιον ἐθνικὸν παλμόν, ἐκινδύνευα νὰ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὑποστηρίζει τὴν ἄποψιν ἡ ὁποία δυσχεραίνει τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν. Ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς καὶ εἶναι ἐξ ἀντικειμένου δεδομένη ἡ ἀλήθεια ὅτι ὑπάρχει διεθνὴς ἀναγνώρισις τῆς δημιουργηθείσης πραγματικῆς καταστάσεως. Καὶ ὑπάρχει. Ὑπάρχει ἀρνητικῶς. Τὸ γεγονὸς τῆς παρουσίας διεθνοῦς στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ μεσολαβητοῦ εἰς τὴν Κύπρον, ἀποτελεῖ πλήρη ἀπόδειξιν. (Χειροκροτήματα). Ἀντὶ νὰ μεταβῶμεν ἡμεῖς εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ἦλθον ἐκεῖνα εἰς τὴν Κύπρον. Ποίαν ἄλλην ἐπὶ πλέον ἀπόδειξιν θέλετε ὅτι ἐτέθη τὸ θέμα; Ἡ διεθνὴς στρατιωτικὴ δύναμις εὑρίσκεται εἰς Κύπρον. Ὁ μεσολαβητὴς μελετᾷ νέον πολιτικὸν σχῆμα κοινῆς ἐγκρίσεως. Τί συνάγεται ἐκ τούτου; Ὅτι ὡς εἶχον αἱ συνθῆκαι τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου δὲν ἦσαν ἐφαρμόσιμοι. Τὸ καθεστὼς δὲν ἦτο βιώσιμον. Καὶ ὅτι ὑφίσταται ἀνάγκη νέας λύσεως. (Χειροκροτήματα). Ἀπὸ πλευρᾶς τῶν ἀντιπάλων μας διατυποῦται ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ παρουσία τῆς διεθνοῦς στρατιωτικῆς δυνάμεως δὲν παρέχει δικαίωμα ἐπεμβάσεως. Καθὼς καὶ ὅτι ὁ μεσολαβητὴς εἶναι αἰχμάλωτος τῶν συνθηκῶν. Εἶπεν ὁ κ. Πιπινέλης, ὅτι ὑπάρχει εἰρηνευτικὴ δύναμις, ἀλλὰ ἡ ἀποκλειστικὴ ἐντολή της εἶναι μόνον ἡ εἰρήνευσις. Καὶ μόνον εἰς αὐτοάμυναν ἔχει δικαίωμα. Ἀλλὰ τί ἄλλο θὰ ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ; Ἐπίθεσιν; Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀσκοῦσα εἰρήνευσιν, ὑποστῇ ἐπίθεσιν θὰ ἀμυνθῇ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντολή. Ποία ἄλλη ἠδύνατο νὰ εἶναι; Εἶπεν, ἐπίσης, ὁ κ. Πιπινέλης, ὅτι ὁ μεσολαβητὴς κινεῖται ἐντὸς τῆς δυνατότητος κοινῆς συμφωνίας. Βεβαίως. Διότι δὲν εἶναι συνέλευσις Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Δὲν δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποφάσεις διεθνοῦς κύρους. Εἰς γνώμας καταλήγει. Καὶ τότε ποία εἶναι ἡ χρησιμότης του; Ἡ μεγάλη χρησιμότης του εἶναι ὅτι, εὑρισκόμενος ἐνώπιον τῶν δύο ἀντιμαχομένων μερίδων εἰς τὴν Κύπρον καὶ διαπιστώνων τὴν διαφωνίαν των, θὰ συμπεράνῃ ὁ ἴδιος ποία εἶναι κατὰ τὴν γνώμην του ἡ πρέπουσα λύσις. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ προσφέρῃ. Ἰδοὺ διατὶ μὲ ἐξέπληξεν ἡ στενὴ νομικὴ ἑρμηνεία τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας ἐκ μέρους τοῦ κ. Πιπινέλη. Ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, φρονοῦμεν πάντοτε ὅτι τὸ Κυπριακὸν μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀσφαλείας εὑρίσκετο ὑπὸ κρίσιν. Ἀλλὰ ὑπάρχει πρόοδος. Μέχρις ἐσχάτων ἐθεωροῦντο τὰ δεσμὰ τῶν συνθηκῶν ἀκατάλυτα. Σήμερον τὸ Συμβούλιον τῆς Ἀσφαλείας ἀνεγνώρισεν ὅτι αἱ συνθῆκαι δὲν παγιώνουν τὴν εἰρήνην εἰς τὴν Κύπρον καὶ ὅτι χρειάζεται ἀναζήτησις νέου πολιτικοῦ σχήματος. Αὐτὰ τὰ δύο περιστατικὰ ἀποτελοῦν θεμελιώδη συμβολὴν διὰ τὴν περαιτέρω διαχείρισιν τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Εἶπεν ὁ κ. Πιπινέλης, ὅτι συναρτῶνται πολλὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Καὶ τοῦτο εἶναι δεδομένον. Θὰ πρέπει πάντοτε νὰ προσπαθοῦμεν νὰ ὑπηρετοῦμεν τοὺς ἐθνικοὺς σκοποὺς εἰς τὴν Κύπρον καὶ ταὐτοχρόνως μὴ διακυβεύσωμεν ἄλλα, ἐπίσης ὑπέρτατα, ἐθνικά μας συμφέροντα. Ἀποτελεῖ αὐτονόητον προσπάθειαν πάσης ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἡ ἐξυπηρέτησις ὅλων τῶν ἐθνικῶν σκοπῶν. Ποία εἶναι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐφαρμόζομεν; Δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζομεν, καμμία πρόκλησις ἐκ μέρους ἡμῶν. Εἶναι δυνατὸν ἡ Τουρκία, παραβιάζουσα διεθνεῖς συμφωνίας, νὰ προβαίνῃ εἰς αὐθαιρεσίας τὰς ὁποίας ἀποδοκιμάζομεν. Ἀλλὰ δὲν δύναται πρὸς δικαιολογίαν της νὰ ἐπικαλεσθῇ οὐδὲ μίαν ἰδικήν μας ἐνέργειαν ἡ ὁποία νὰ τοὺς ἐπιτρέπῃ αὐτὴν τὴν δρᾶσιν, αὐτὴν τὴν αὐθαιρεσίαν. Ποία εἶναι ἡ πολιτική μας εἰς τὴν Κύπρον; Εἰρήνη. Ἔχομεν διακηρύξει μονοτόνως καὶ θὰ τὸ ἐπαναλαμβάνομεν πάντοτε. Πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ Εἰρήνη. Καὶ εἰς περίπτωσιν ἐπιθέσεως: Ἡ Ἄμυνα. (Χειροκροτήματα). Κατὰ ποῖον τρόπον, ἑπομένως, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ ἐξαγγελία αὐτῆς τῆς πολιτικῆς νὰ θεωρηθῇ πρόκλησις; Ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ συνομιλία μας μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον Μακάριον ὡδήγησεν εἰς πλήρη ἐναρμόνισιν ἀπόψεων. Ὁ τουρκικὸς τύπος ἀναγράφει ὅτι ἐπῆλθε συμφωνία Κυβερνήσεως Ἀθηνῶν–Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου. Καὶ ἐκ τῆς συμφωνίας αὐτῆς συνάγει, ὅτι προκύπτει κοινὴ εὐθύνη. Ἀναλαμβάνομεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καθὼς καὶ ἐνώπιον τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην. Ἀλλὰ καὶ προσδιορίζομεν τὴν ἔννοιαν τῆς συμφωνίας μας. Εἶναι ἡ εἰρήνευσις τῆς Κύπρου. Αὐτὴ εἶναι ἡ συμφωνία μας. Καὶ αὐτῆς τῆς συμφωνίας ἀναλαμβάνομεν ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐπὶ πλέον, συμφωνία μας εἶναι νὰ ἐπιδιωχθῇ εἰρηνικῶς ἡ λύσις τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος. Εἰρηνικῶς. (Χειροκροτήματα). Ὑπάρχουν αἱ ἀρχαὶ τῆς διεθνοῦς δικαιοσύνης, ὑπάρχουν αἱ ἀρχαὶ τῆς Δημοκρατίας, αἱ ὁποῖαι προσδιορίζουν τὰς λύσεις. Δὲν ζητοῦμεν τὴν ἐπιβολὴν αὐθαιρέτων, μονομερῶν λύσεων. Ζητοῦμεν νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ καθιερωμέναι διεθνεῖς λύσεις. Καὶ ποῖον τρόπον ἑπομένως προκαλοῦμεν ἡμεῖς; Καὶ διατὶ διακυβεύομεν ἡμεῖς μὲ τὴν πολιτικήν μας εἰς τὴν Κύπρον ὑπέρτατα καὶ ἱερὰ ἐθνικά μας συμφέροντα εἰς ἄλλην περιοχήν; Τὶ θὰ ἔπρεπε λοιπὸν ἐπὶ πλέον νὰ πράξωμεν; Θὰ ἔπρεπε νὰ προσφέρωμεν ἐθνικὰς θυσίας διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἀνοχὴν τῆς Τουρκίας; Οὐδέποτε! (Χειροκροτήματα). Θυσίαι ἔγιναν εἰς τὸ παρελθόν. Δὲν θέλομεν νὰ τὰς ἐνθυμηθῶμεν. Ἀλλὰ μὴ μᾶς παρέχετε ὑποδείξεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς ὑποχρεώνουν νὰ ἐνθυμούμεθα. Εἰς αὐτὰς τὰς παραχωρήσεις ἡμεῖς οὐδέποτε θὰ προβῶμεν. (Χειροκροτήματα).

§27Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἀποστροφή σας αὐτὴ δὲν ἀπευθύνεται εἰς ἐμὲ καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ τὰς προσδιορίσω ἀφοῦ τὸ ἐπιθυμεῖτε. Εἶναι αἱ παραχωρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μὲ τὰς συνθήκας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. (Χειροκροτήματα).

§29Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ παρελθόν, ἀλλ’ ὄχι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγὼ τώρα.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Σᾶς ἀπήντησα.

§31Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δὲν γνωρίζετε ὅτι εἶσθε ὑπὸ κατηγορίαν; Δὲν ἠμπορεῖτε ἐδῶ πέρα νὰ κάμετε ἔλεγχον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δενδρινέ, σᾶς παρακαλῶ νὰ καθήσετε.

§33Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἕκαστος τῶν κ.κ. συναδέλφων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίζῃ τὴν γνώμην του. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ μὴ θεωρῶμεν οὔτε ἀπαραιτήτους, οὔτε χρησίμους παρομοίας συμβουλὰς, πρὸς ἡμᾶς. (Χειροκροτήματα). Διότι ἡμεῖς οὐδέποτε ἐγενόμεθα σύμφωνοι εἰς τὰς θυσίας ὑπερτάτων ἱερῶν ἀγαθῶν, αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς τὰς συνθήκας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. (Χειροκροτήματα).

§34Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ ἡ ἀπόκρυψις τῆς μαύρης βίβλου ὠφέλησε τὴν Τουρκίαν.

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι, διότι εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην ἀναδρομῆς εἰς τὸ παρελθόν. Ἀποτελεῖ γραμμὴν τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀπασχόλησις μὲ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον. Κρίσιμος, πράγματι, εἶναι ἡ κατάστασις. Οὐδέποτε ἡμεῖς ἐνεπνεύσαμεν ψευδεῖς ἐλπίδας. Προκαλῶ νὰ ἀναφερθῇ κείμενον ἰδικόν μας, εἰς τὸ ὁποῖον προσδιορίζεται ταχὺς χρόνος τῆς ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος. Οὐδέποτε! Ὑπάρχει ὁ δεκάλογος, τὸν ὁποῖον ἀνεκοίνωσα καὶ ὁ ὁποῖος προσδιορίζει τὴν πολιτικήν μας. Οὐδαμοῦ ἀναφέρεται ἡ ἐλπὶς ταχείας λύσεως. Ἔχομεν πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς βαρυτάτης κρισιμότητος τοῦ θέματος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰς μίαν περίοδον τῆς πρώτης φάσεως ἐπετεύχθη, εἶναι, ὅπως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ὁ κ. Κωστόπουλος, εἰς τὴν ἐξαίρετον ὁμιλίαν του ἐτόνισε, πράγματι, ἡ ματαίωσις τουρκικῆς ἀποβάσεως. Αὐτὸ εἶναι βέβαιον. Ἀφορᾷ μίαν φάσιν τοῦ ἀγῶνος. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ὁ τονισμὸς τότε ἦτο βάσιμος. Οὐδέποτε ὅμως εἴπαμεν εἰς ποῖον χρόνον θὰ λήξῃ ὁ ἀγὼν καὶ ἐπίσης ποῖαι θὰ εἶναι αἱ δοκιμασίαι ἀπὸ τὰς ὁποίας θὰ διέλθωμεν. Ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν εἶναι ὅτι ἔχομεν ἀποφασίσει νὰ παρέχωμεν ἀμέριστον συμπαράστασιν εἰς τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Ἔχομεν ἀποφασίσει, καὶ τὸ πράττει ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος κατὰ τρόπον ἄριστον, ὅπως ἐσχάτως ἐπιβεβαιοῦται, νὰ εἴμεθα συμπαραστάται τῆς διεθνοῦς Στρατιωτικῆς Δυνάμεως καὶ συντελεσταὶ τῆς εἰρηνεύσεως τῆς νήσου. Θὰ διαπιστωθῇ ἀπὸ τὴν πορείαν τῶν πραγμάτων ἐνώπιον τῆς διεθνοῦς δυνάμεως, ὅτι οἱ Ἕλληνες Κύπριοι καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις χρησιμοποιοῦν μέσα εἰρήνης. Καὶ πρόσθετον μέσον εἰρηνεύσεως, ὑπῆρξεν ἡ ἀμνηστεία, τὴν ὁποίαν προχθὲς ἀνεκοίνωσεν ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος. Εἰρηνικὰ εἶναι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦμεν καὶ ἡ ἄμυνα θὰ ἀσκηθῇ μόνον εἰς περίπτωσιν ἐπιθέσεως. (Χειροκροτήματα). Ἔχομεν ὁμιλήσει διὰ τὰ μέσα, τώρα θὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τοὺς σκοπούς. Ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκομεν, εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ἀρχῶν τῆς Διεθνοῦς Δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας. Μόνον ὅταν ἡ πλειοψηφία κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία κατοχυρώνεται ὑπάρχει Δικαιοσύνη καὶ ὑπάρχει Δημοκρατία. Ἀνέκαθεν διεκηρύξαμεν, πρῶτον, ὅτι, ἀποτελεῖ παραλογισμὸν τὸ 18 τοῖς ἑκατὸν νὰ κυβερνᾷ τὸ 82 τοῖς ἑκατόν. Αὐτὸ δὲν ὀνομάζεται Δημοκρατία. Ὀνομάζεται κατάκτησις. Καὶ ἀνήκει εἰς ἄλλους καιρούς. Τὸ 82% θὰ κυβερνᾷ, τὸ 18% ὅμως θὰ εἶναι κατοχυρωμένον. Καὶ διότι ὑπάρχουν ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς ἀνησυχίαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται κατάχρησις τῆς δυνάμεως τῆς πλειοψηφίας, θὰ ζητήσωμεν ἡμεῖς καὶ θὰ ἐπιμείνωμεν νὰ ὑπάρξῃ διεθνὴς κατοχύρωσις τῶν δικαιωμάτων τῆς μειονότητος. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική μας. Εἶναι ἡ εἰρήνη, ἡ διεθνὴς δικαιοσύνη, ἡ ἀληθὴς Δημοκρατία (Χειροκροτήματα). Εἶναι ἡ ἀδέσμευτος ἀνεξαρτησία, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει εἰς τὸν λαὸν τῆς Κύπρου νὰ ἐκλέξῃ τὸ Πολίτευμα καὶ τὸ μέλλον τῆς ἀρεσκείας του. (Χειροκροτήματα). Ἔχομεν βαθεῖαν συνείδησιν τῆς κρισιμότητος τῶν περιστάσεων. Προκαλούμενοι, ἐπιθυμοῦμεν καὶ πάλιν νὰ διακηρύξωμεν, ὅτι οὐδέποτε, ἐξ αἰτίας ἡμῶν, διεταράχθησαν αἱ σχέσεις μας μὲ τὴν Τουρκίαν. Οὐδέποτε ἐξ ὑπαιτιότητός μας θὰ διαταραχθοῦν. Ἐὰν οἱ ἴδιοι ἐπιχειροῦν πράξεις ἐπιθέσεως ἢ πράξεις αὐθαιρεσίας, θὰ ἔχουν ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Πιπινέλης ὅτι θὰ πρέπει ὅταν διεξάγωμεν ἀγῶνας, νὰ ἐπιδιώκωμεν καλὰς σχέσεις μὲ ἄλλας χώρας, ὥστε ἡ ἀλληλεγγύη διεθνῶν συμφερόντων νὰ ἀποτελῇ ἰδικήν μας κατοχύρωσιν. Ἀλλὰ ἐπιδιώκομεν ἡμεῖς ἀρίστας σχέσεις πρὸς ὅλους. Διακηρύξαμεν ὅτι ἐπιθυμοῦμεν ἀρίστας σχέσεις πρὸς τὴν γείτονα Γιουγκοσλαυΐαν καὶ ἔχομεν τὴν ἐντύπωσιν —διαπραγματεύσεις εἶναι ἐν ὄψει— ὅτι θὰ συναντήσωμεν καλὴν θέλησιν. Συζητήσεις διεξάγονται μὲ τὴν Βουλγαρίαν πρὸς ρύθμισιν, ἐπιτέλους διαφορῶν ἐκ τοῦ παρελθόντος, αἱ ὁποῖαι ὑπερμέτρως καθυστέρησαν. Ἔχομεν μὲ ὅλας τὰς χώρας τῆς συμμαχίας μας, καὶ θέλομεν νὰ ἔχωμεν, ἀρίστας σχέσεις. Καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ καλλιεργοῦμεν ἐπίσης ἀγαθὰς σχέσεις φιλίας. Ὅπως ἀνέκαθεν διεκηρύξαμεν, εἴμεθα σύμμαχοι μὲ τὴν Δύσιν καὶ θέλομεν νὰ εἴμεθα φίλοι μὲ τὴν Ἀνατολήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική μας. Ἐκπληροῦμεν, ἑπομένως εἰς ἀκέραιον τὸ χρέος τῶν καλῶν σχέσεων καὶ πρὸς τοὺς γείτονας καὶ πρὸς τοὺς συμμάχους καὶ πρὸς ὅλον τὸν κόσμον. Ἰδοὺ ὅτι ἐπιτελοῦμεν εἰς ἀκέραιον αὐτὸ τὸ χρέος μας. Καί, ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τῶν συμμάχων καὶ τῆς θέσεώς μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὀφείλω νὰ προβῶ εἰς τὴν δήλωσιν: Βεβαίως ἔχει δοκιμάσει ἡ ψυχὴ τοῦ Ἔθνους πικρίαν ἐξ ὅσων συνέβησαν ἐξ ὡρισμένων συμμάχων. Δὲν ζητοῦμεν ἀπὸ αὐτούς, μεταξὺ συμμάχων, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία, νὰ προτιμήσουν τὴν Ἑλλάδα. Τοὺς ζητοῦμεν ἀπέναντι συμμάχων, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία, νὰ ἰσχύσῃ εἰς τὰς σχέσεις των ἡ δικαιοσύνη. Αὐτὸ ζητοῦμεν. Δὲν ζητοῦμεν οὔτε εὔνοιαν, οὔτε προνόμια. Ζητοῦμεν δικαιοσύνην. Ζητοῦμεν Δημοκρατίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική μας ἀπέναντι ὅλων. Εἰς μίαν φάσιν τοῦ λόγου του ὁ κ. Πιπινέλης ἐπεχείρησε πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀποδέχομαι. Δὲν τὸ ἐξοστρακίζω ἀπὸ τὴν αἴθουσαν. Εἶπεν ὅτι ὑπέπεσα εἰς ἓν ὀλίσθημα, τὸ ὁποῖον τάχα δὲν εἶναι σύνηθες εἰς ἐμέ, ὅτι αἱ ἐπιθυμίαι μου προτρέχουν τῆς πραγματικότητος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς μίαν ὑπενθύμισιν. Ἐλέγετο καὶ ἄλλοτε, εἰς τὸ παρελθόν, ὅτι αἱ ἐπιθυμίαι μου προτρέχουν τῆς πραγματικότητος, κατὰ τὴν περίοδον τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος, κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἰδικῆς σας Κυβερνήσεως. Καὶ τὰ πράγματα μὲ ἐδικαίωσαν. Ἐδικαίωσαν ἐμὲ καὶ ὄχι σᾶς. Ἀπεδείχθη ὅτι αἱ ἐπιθυμίαι μου συνηντήθησαν μὲ τὴν πραγματικότητα. Καὶ ὡδηγήσαμεν εἰς τὸν θρίαμβον τῆς Δημοκρατίας. Καὶ εἴμεθα σήμερον ἡ μεγάλη πλειοψηφία τοῦ λαοῦ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἔχει τὸν λόγον.

§37Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θὰ πρέπει νὰ ἔχω τὸν λόγον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε κ. Ἠλιοῦ αἱ ἐρωτήσεις εἶναι δύο, ὀρθὸν καὶ τυπικὸν εἶναι νὰ περαιωθῇ ἡ συζήτησις τῆς πρώτης.

§39Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀνέθεσεν εἰς τὸν κ. Πιπινέλην. Ἡ συζήτησις διεξάγεται πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Σέβομαι τὸν κ. Κανελλόπουλον, σέβομαι τὰ δικαιώματά του, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρὶν ἐπέλθῃ δευτερολογία πρέπει νὰ ὑπάρξῃ......

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ ἐρωτήσεις εἶναι δύο. Προηγεῖται τοῦ κ. Πιπινέλη καὶ ἕπεται ἡ ἰδική σας. Πῶς θέλετε νὰ προβῶ εἰς τὴν διχοτόμησιν; Προκειμένου μάλιστα νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε.

§41Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ἐξηγήσω, διατί νομίζω ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοῦ δώσῃ τὸν λόγον;

§42Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς δώσῃ τὸν λόγον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι)...... αὐτὸ ἐπιβάλλει ὁ Κανονισμὸς καὶ ἡ τάξις.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διεξήχθη ἡ συζήτησις μὲ τόσην σοβαρότητα καὶ ἠρεμίαν μέχρι τώρα, διατί θέλετε νὰ διαταράξετε τὴν ἀτμόσφαιραν συζητουμένου θέματος ἐθνικοῦ;

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς ἀκουσθῇ ἡ παράκλησίς μου καὶ ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ μὲ δύο φράσεις νὰ θεμελιώσω τὴν παράκλησιν. Νομίζω ὅτι τὴν θεμελιώνω ἐπὶ τῆς παραδόσεως τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Τὴν ἐρώτησιν τὴν ἔθεσεν ἐξ ὀνόματος τῆς Ε.Ρ.Ε. ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης. Ἀπήντησε —ἀφοῦ εἶχεν ὁμιλήσει διὰ μακρῶν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν— ἀπήντησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Βάσει τῶν παραδεδομένων θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα μιᾶς συντόμου ἀνταπαντήσεως ὁ κ. Πιπινέλης. Ἀντὶ τοῦ κ. Πιπινέλη, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν σύντομον ἀνταπάντησιν νὰ τὴν κάμω ἐγώ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ἔχει ἀπὸ τὴν παράδοσιν τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἀπὸ μακροῦ θεμελιωθῆ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνετε. Θὰ εἶναι ἄλλως τε συντομωτάτη ἡ τοποθέτησις τὴν ὁποίαν θὰ κάμω καὶ σκοπός της εἶναι νὰ συναγάγω ἁπλῶς ὡρισμένα συμπεράσματα καὶ νὰ κλείσω ἀπὸ πλευρᾶς Ε.Ρ.Ε. τὴν συζήτησιν ἀπόψε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ἐντὸς τῶν κοινοβουλευτικῶν παραδόσεων, ἔχει πράγματι τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§46Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἄτυπος ἡ διαδικασία. Δὲν ἔχω κανένα λόγον ἐγὼ προσωπικῶς, ἀλλὰ δὲν ἐκφράζω τὸν βουλευτὴν Ἠλιοῦ, ἐκφράζω μίαν παράταξιν.....

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντως ὁμιλεῖτε ἐπὶ ἑτέρας ἐρωτήσεως.

§48Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ ἦτο παραδοξολογία νὰ ζητήσω ἐγὼ τὸν λόγον πρὸ τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα βεβαίως κατὰ τὸν Κανονισμὸν οἱ Ὑπουργοὶ καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λαμβάνουν τὸν λόγον ὁποτεδήποτε τὸν ζητήσουν. Νομίζω, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ τάξις καὶ παράδοσις ἦτο πάντοτε ὅτι ἰδίως τώρα ποὺ προηγήθησαν ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθοῦν ὅλαι αἱ παρατάξεις καὶ νὰ δοθῇ ἀπάντησις. Τυπικῶς ἦτο δικαίωμά του. Ἀπὸ ἐκεῖ ἐπῆλθεν ἡ χασμωδία. Βεβαίως ξέρω ὅτι προτιμᾶτε νὰ ἐντοπίζεται ὁ διάλογος μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ε.Ρ.Ε.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. Ἠλιοῦ. Γνωρίζετε, ὅτι εἶναι διάφορος ἡ ἐρώτησις τῆς ΕΡΕ ἀκόμη καὶ ἀπὸ ἀπόψεως περιεχομένου καὶ προτιμῶ νὰ τερματισθῇ πρῶτον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Πιπινέλη...

§50Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀπὸ ἐκεῖ ξεκίνησεν ἡ ἀταξία.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Ἡλιοῦ. Ἤκουσα τὰς ἀπόψεις σας.

§52Η. ΗΛΙΟΥ. Κρίνατε.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κρίνω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Πιπινέλη. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἄς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δι’ ἐλαχίστων ποῖα εἶναι τὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων συμφωνοῦμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Συμφωνοῦμεν, ὅτι βασικὴ γραμμὴ τῆς Ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἡ εἰρήνη. Συμφωνοῦμεν — γνωρίζει ἄλλως τε ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν προσωπικήν μου στάσιν κατὰ τὸ διάστημα μακροτάτων ὀδυνηρῶν συνεδριάσεων— συμφωνοῦμεν, ὅτι ἐν περιπτώσει προσβολῆς, ἐν περιπτώσει ἐπιθέσεως πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἄμυνα.

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΚ. Τώρα;

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τώρα. Πάντοτε. Σᾶς ἤκουσα. Ἀγνοεῖτε τὰ πράγματα. Δεύτερον, συμφωνοῦμεν— καὶ θὰ παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι τὸν χειροκροτήσαμεν, ὅταν προέβη εἰς τὴν δήλωσιν αὐτὴν— ὅτι οὐδεὶς ἐπιτρέπεται συνδυασμός, μεταξὺ τῶν διαφόρων τομέων τῆς Ἐθνικῆς μας πολιτικῆς, δηλαδὴ πρὸς ὄφελος τοῦ ἑνὸς καὶ εἰς βάρος τοῦ ἄλλου. Χαίρω μάλιστα διότι προέβη εἰς διατύπωσιν γενικωτέραν ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον προβῆ ἀπαντῶν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὡμίλησε μόνον περὶ τομέων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλὰ τομέων τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς. Θεωρῶ σημαντικὴν τὴν ἐπισήμανσιν αὐτήν. Ἑπομένως —αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἄλλωστε, ρητῶς συνήγαγεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸ ἐπιβεβαίωσε διὰ τῆς φωνῆς του ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως— δὲν ἐπιτρέπεται σκέψις οἱουδήποτε συμψηφισμοῦ προβλημάτων καὶ λύσεων μεταξὺ ἑνὸς τομέως καὶ ἄλλου. Τρίτον, συμφωνοῦμεν, ὅτι πρέπει, δι’ ὅλων τῶν ἠθικῶν μέσων— εἰς τὰ ἠθικὰ μέσα ὑπάγεται ἡ διπλωματία, ὑπάγεται ἡ διαφώτισις, ὑπάγονται ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γνωρίζει, ἐξ ἴσου καλὰ μὲ ἐμὲ ἡ Κυβέρνησις— ὅτι δι’ ὅλων τῶν μέσων πρέπει νὰ προωθηθῇ τὸ Κυπριακὸν πρὸς λύσιν, πέραν ἐκείνης καὶ καλυτέραν ἐκείνης, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπιτευχθῇ τὸ 1959. Πάντως, καὶ πάλιν παρατηρῶ, συνδέων τὸ τρίτον αὐτὸ σημεῖον, πρὸς τὸ δεύτερον, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι τοιουτοτρόπως σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι οἱαδήποτε τοιαύτη προώθησις δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται— συνειδητῶς τοὐλάχιστον, διότι μοιραίως ἠμπορεῖ φυσικὰ νὰ συμβῇ— ἐπὶ θυσίᾳ οἱουδήποτε ἄλλου τομέως, τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς. Διότι, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὡς παρετήρησε καὶ ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος φίλος Πρόεδρος κ. Πιπινέλης, νὰ προβαίνῃ κανείς, εἰς αὐτὰς τὰς θυσίας, τοῦ ἑνὸς τομέως, χάριν τοῦ ἄλλου, μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχε κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος θὰ ὡμίλει, ἐναντίον τῶν συνθηκῶν τῆς Ζυρίχης ἢ τοῦ Λονδίνου. Θὰ ὡμίλει ὄχι ἐναντίον τῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι προεφύλαξαν τὸ ἔθνος καὶ τὸν Ἑλληνισμὸν ἀπὸ ἄλλους κινδύνους, ἀλλὰ θὰ ἔλεγεν, ὅτι ἀφήσαμεν τοὺς ἄλλους κινδύνους νὰ ἐκδηλωθοῦν. Περιορίζομαι εἰς αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν, σχετικῶς μὲ τὴν ἀναδρομὴν τήν, ὅπως εἶπον ἀμφότεροι οἱ ἀξιότιμοι κύριοι, ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, σύντομον καὶ ἀθέλητον, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἦτο, οὔτε πολὺ σύντομος, οὔτε πολὺ ἀθέλητος. Ἀφοῦ εἶπον, ποῖα εἶναι τὰ σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων συμφωνοῦμεν καὶ ἀφοῦ, ἑπομένως, δηλῶ ὡς πρὸς αὐτὰ τὰ σημεῖα ὅτι ὑπάρχει κοινὴ γραμμή, εἴτε τὸ θέλει ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ζητεῖ, εἴτε ὄχι, διότι εἶναι δικαίωμα ἑκάστου Κόμματος νὰ λέγῃ ποία εἶναι ἡ γραμμή του καὶ ἐὰν συμπίπτῃ ἡ γραμμή του μὲ τὴν γραμμὴν τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἓν ἀντικειμενικὸν δεδομένον χρήσιμον νομίζω, ἀφοῦ ὡμίλησα περὶ τῶν τριῶν αὐτῶν σημείων, ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἴπω, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ παρελθόν, ὅτι δὲν θὰ ἐπερίμενα νὰ χρησιμοποιήσῃ αἰχμὰς ἐναντίον τοῦ φίλου μου Προέδρου κ. Πιπινέλη. Ἐχρησιμοποίησεν αἰχμάς, αἱ ὁποῖαι, κατ’ ἐμέ, ὅταν ἀντιμετωπίζῃ κανεὶς τόσον μεγάλα προβλήματα καὶ ὅταν εἶναι ὁ κύριος φορεὺς τῆς ἐθνικῆς εὐθύνης, εἶναι ἀνεπίτρεπτοι. Δὲν τοῦ χρειάζονται καί, ἀφοῦ δὲν τοῦ χρειάζονται εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς μεγάλης ἐθνικῆς ἀποστολῆς του, δὲν ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰς αἰχμὰς αὐτάς. Οὔτε ἐκείνας ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιήσῃ, αἱ ὁποῖαι ἐστρέφοντο κατὰ τοῦ φίλου του Προέδρου κ. Πιπινέλη, οὔτε ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐστρέφοντο καθ’ ὁλοκλήρου τῆς παρατάξεως, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εὑρίσκωμαι. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκφράσῃ ἀπορίαν, πῶς ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης, τοῦ ὁποίου γνωρίζει τὸν πατριωτισμόν, διετύπωσε φράσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ὁδηγοῦν αἱ φράσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δηλαδὴ διετύπωσε φράσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν βοηθοῦν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ ζητήματος. Δὲν ὑπάρχει, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως — καὶ δὲν ἀνέμενον, ὅτι θὰ ἐλέγατε τοιοῦτόν τι, μετὰ τὴν τόσον συγκεκρατημένην, σοβαρὰν καὶ ἐμπεριστατωμένην ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πιπινέλη— οὔτε μία φράσις— καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μελετήσετε μετὰ ταῦτα τὸ κείμενον ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τοῦ λόγου τοῦ κ. Πιπινέλη— ἡ ὁποία νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς δυναμένη νὰ ἀδυνατίσῃ τὴν ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν. Ὅλαι αἱ φράσεις, τὰς ὁποίας εἶπε, βοηθοῦν τὴν ὑπόθεσιν. Καὶ οἱ βαρεῖς ὑπαινιγμοί σας, παρακαλῶ, νὰ τυγχάνουν μεγάλης προσοχῆς πρὶν ἐκστομίζωνται, διότι μετά, ἀφοῦ ἐκστομισθοῦν, εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὰς ἐξεστόμισε, νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν κακῶς ἐπιλεγεῖσαν μέθοδον τῆς δημιουργίας δυσμενῶν εἰς βάρος τῶν ἀντιπάλων του ἐντυπώσεων. Καὶ ἐπανῆλθεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὸν ὑπαινιγμόν του. Ἤλπιζον, ὅτι ἡ πρώτη φράσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἦτο ἁπλῶς βαρὺ σχῆμα λόγου, τὸ ὁποῖον ἔπειτα θὰ ἐλησμονεῖτο, ἀλλὰ ἐπανῆλθεν. Ἀλλὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πιπινέλης, περὶ τῆς νομικῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας ἀπέναντι τῶν συνθηκῶν Ζυρίχης καὶ Λονδίνου, εἶναι δημόσια ἔγγραφα, ἀποτελοῦν δεδομένα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς φράσεις, τὰς ὁποίας ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως ἐπρόφερεν καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ὅταν ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας διατυπώνῃ ὡρισμένας φράσεις καὶ τὰς ἐπαναλαμβάνει εἰς τὴν Βουλὴν ἐκπρόσωπος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ἔρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς— ἀγνοῶν ἐνδεχομένως τὰς φράσεις αὐτὰς— καὶ νὰ ὁμιλῇ, ὅπως ὡμίλησεν ἐναντίον τοῦ κ. Πιπινέλη. Εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας δὲν ἀνεγνωρίσθη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ τόσην ἄνεσιν θεωρεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἀνεγνωρίσθη. Καὶ τί ἐζήτησεν ὁ κ. Πιπινέλης; Νὰ λέγωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς. Ἀλλά, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατέχεται ἀπὸ τὸ σύμπλεγμα τῆς ἀντιθέσεως κατὰ τῆς ΕΡΕ καὶ ἀναμιγνύει εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν σκοπιμότητας καὶ σκέψεις ἐσωτερικῆς πολιτικῆς. Ἀναμιγνύει συνεχῶς τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς μὲ τὰς συμβάσεις τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, οὐχὶ διὰ νὰ προβῇ, ὅπως προβαίνομεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι καὶ ὅπως προέβη πρὸ ἐτῶν ὁ διαφωνήσας πρὸς αὐτοὺς κ. Πιπινέλης, εἰς κριτικὴν ἀντικειμενικήν, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ ἀσκήσῃ εἰς βάρος τῆς ΕΡΕ μίαν κριτικὴν ἐσωτερικῆς κυρίως ἀπηχήσεως. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ σφάλμα, ὅταν μάλιστα εἶναι εἰς δρόμον πάρα πολὺ κρίσιμον μία ὑπόθεσις μεγάλη, ὅπως εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ὑπόθεσις τῆς Κύπρου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ὑπόθεσις τοῦ Πατριαρχείου τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἐχρειάζετο μεγαλυτέρα προσοχὴ καὶ ἐχρειάζετο συνείδησις τῆς βαρείας, τῆς πράγματι βαρυτάτης, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. Πιπινέλης, προσενεγκὼν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δὲν κατορθώσῃ τὰ πάντα, τῆς πράγματι βαρυτάτης εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἔχει, ἀναλάβει ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐπροχώρησε καὶ μᾶλλον μὲ ἕνα λογοπαίγνιον ἀπήντησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ θέμα τῶν ἁρμοδιοτήτων καὶ τῆς ἀποστολῆς τῆς δυνάμεως τοῦ Ο.Η.Ε. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως— καὶ πράγματι, ἀπὸ ἀπόψεως ἤχου καὶ ἐντυπώσεως, τὸ λογοπαίγνιον ἦτο ὡραῖον: «Τί ζητεῖτε; Τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοαμύνης ἔχει ἡ δύναμις τοῦ Ο.Η.Ε. Ποίαν ἄλλην ἁρμοδιότητα θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἡ διεθνὴς δύναμις; Τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἐπιθέσεως;». Αὐτὸ εἶναι τὸ λογοπαίγνιον.

§57Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Πρ. Κυβερν.). Εἶναι λογοπαίγνιον αὐτό;

§58Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ὁμιλῆτε διὰ τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἐπιθέσεως. Δὲν σᾶς κατηγοροῦμεν, διότι δὲν κατωρθώθη νὰ ἀποσπασθῇ σημαντικωτέρα ἁρμοδιότης, διότι γνωρίζομεν, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι δύσκολον. Ἀλλὰ νὰ λέγωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰλικρινῶς τὴν ἀλήθειαν. Ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ ἁρμοδιότης τῆς ἐπιβολῆς τοῦ νόμου. Καὶ αὐτὴ δὲν ἐδόθη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Καὶ νὰ ἦσθε εἰλικρινεῖς καὶ νὰ λέγετε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὰς εὐκόλους φράσεις, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶναι παράδοξον τὸ ὑπὸ τοῦ ἀντιπάλου λεγόμενον. Δὲν εἶπε παράδοξόν τι ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης. Εἶπεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κάλλιστα ἀντελήφθητε, ἀλλὰ ἠθελήσατε νὰ τὸ παραμερίσετε διὰ τῆς εὐκόλου αὐτῆς, ἀνέτου, ἀλλὰ εἰς κρίσιμα ἐθνικὰ θέματα, κατ’ ἐμέ, ἀνεπιτρέπτου εὐφυολογίας. Ἀλλά, ὅπως εἶπον προηγουμένως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι δέσμιος ὡρισμένων συμπλεγμάτων. Ἤθελε— καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ μεγάλο σφάλμα καὶ τὸ ἐπισημαίνομεν— ἤθελε, ἐπειδὴ νομίζει, ὅτι ἡμεῖς εἰς τὸ παρελθὸν δὲν ἐπράξαμεν παρὰ μόνον τὸ κακόν, ἐνῷ ἠδυνάμεθα νὰ λύσωμεν ὅλα τὰ προβλήματα, ἤθελε καὶ ἐνόμιζεν, ὅτι ἔπρεπε ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ δείξῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι εἶχε σπουδαίας ἐπιτυχίας. Λυποῦμαι διότι πρέπει νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ καὶ δὲν εἶχε, διότι τὸ πρόβλημα εἶναι βαρύ, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀνάγκη καὶ νὰ δημιουργῇ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶχε. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ τέλος — καὶ αὐτὸ δὲν τὸ δέχεται ἡ ΕΡΕ, ἐκπροσωποῦσα οὐσιωδέστατον τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ — εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δέχεται συμβουλὰς ἐκ μέρους τῆς ΕΡΕ. Εἴτε δέχεται, εἴτε ὄχι, ἔχομεν χρέος, ἐν ὀνόματι τοῦ τμήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔστειλεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ δίδωμεν συμβουλὰς εἰς τὸν μὴ ἀποδεχόμενον αὐτάς, ἀλλὰ εἰς τὸν ἔχοντα παρὰ ταῦτα ἀνάγκην τῶν συμβουλῶν μας, Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§59Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§60Η. ΗΛΙΟΥ. Βλέπετε, κύριε Πρόεδρε, ποῦ πᾶμε;

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Δύο λέξεις.

§62Η. ΗΛΙΟΥ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις, ἀλλά, ποῦ πᾶμε;

§63Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Δὲν θὰ χρειασθῇ μακρὰ ἀπάντησις εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ. Ματαίως προσεπάθησε νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν κ. Πιπινέλην, ἀπὸ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν. Ὁ κ. Πιπινέλης, ἔδωσε στενὴν ἑρμηνείαν εἰς τὰ κείμενα καὶ ἐγὼ δίδω εὐρεῖαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας. Καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ εὐρεῖα ἑρμηνεία τῶν πολιτικῶν κειμένων ὑπηρετεῖ καὶ τὸ γενικώτερον ὄχι μόνον τὸ εἰδικώτερον Ἑλληνικὸν συμφέρον. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας. (Χειροκροτήματα). Συνηθίζει, ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΡΕ, ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, ὅταν περιέρχεται εἰς δυσχέρειαν, νὰ ὀνομάζῃ τοὺς λόγους μου, λογοπαίγνια. Ὅταν ὑπεστήριξα, ὅτι μία εἰρηνευτικὴ δύναμις δὲν ἔχει λόγους ἐπιθέσεως, ἀλλὰ μόνον εἰρηνεύσεως, καὶ ὅτι ὅταν ὑφίσταται ἐπίθεσιν, θὰ ἀμύνεται, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, εἶπεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι λογοπαίγνιον! Εἶναι προφανές, πλέον, ὅτι ἐχάσαμεν τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων. Καὶ δὲν ἀνέμενον αὐτὸ τὸ πάθος ἀπὸ τὸν πνευματικώτατον ἄνθρωπον, τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ. Ὁ κ. Πιπινέλης, ἐπεκαλέσθη δηλώσεις τοῦ Ἕλληνος ἀντιπροσώπου. Ἀλλ’ αὐταὶ εἶχον γίνει πρὸ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας. Ἰδοὺ διατί ἡ ἀναδρομὴ ἦτο ἀτυχής.

§64Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς ἀποφάσεως.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Μὲ διακόπτετε, ὅμως.

§66Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Εἶναι πρακτικῶς κοινῶς ἀποδεκτόν, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν συναδέλφων σας, οἱ ὁποῖοι ἐχειρίσθησαν διπλωματικὰ ζητήματα, ἡ ἔννοια τῆς ἀποφάσεως νὰ ἑρμηνεύεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συζητήσεων καὶ τῶν ἐκτεθεισῶν σχετικῶς ἀπόψεων, αὐτὸ ἀκριβῶς ἔπραξα. Καί, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον εἰς οἱονδήποτε μελετήσῃ ἐπισταμένως τὰ πρακτικά, νὰ μὲ διαψεύσῃ.

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ μείνωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μὲ αὐτὴν τὴν ἀντιδικίαν, ἡ ὁποία ὑπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἔθνους. Σεῖς ἐπιμένετε, ὅτι ἡ διεθνὴς εἰρηνευτικὴ δύναμις ἔχει ἁπλῶς λόγον παρουσίας. Εἶναι ὅπως εἴπατε, «ἔνοπλοι παρατηρηταί».

§68Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Τὸ λέγει τὸ κείμενον, δὲν τὸ λέγω ἐγώ.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Τὸ κείμενον δὲν λέγει «ἔνοπλοι παρατηρηταί», αὐτὸ εἶναι λογοπαίγνιον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΚ).

§70Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμνημόνευσε φράσιν ξένου, δὲν εἶναι ἰδικόν του λογοπαίγνιον.

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἑπομένως, εἶναι δύο ὑπεύθυνοι, ὁ ξένος καὶ ὁ ἴδιος. (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Ἀγαπητοί μου φίλοι, ὁ κ. Πιπινέλης ὑποστηρίζει, ὅτι ἡ εἰρηνευτικὴ δύναμις εἶναι ἔνοπλοι παρατηρηταί. Ὁ μεσολαβητὴς εἶναι ὁ αἰχμάλωτος τῆς ἀντιθέσεως Ἑλληνοκυπρίων καὶ Τουρκοκυπρίων, Ἑλληνικῆς καὶ Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Οὐδὲν δύναται ἡ εἰρηνευτικὴ δύναμις, οὐδὲν δύναται ὁ μεσολαβητής, ἐὰν διαπιστωθῇ ἀντίθεσις τῶν δύο μερῶν. Ἡ ὑπόθεσις ὅλη εἶναι νεκρά, εἰς ὃ σημεῖον ἀρχικῶς εὑρίσκετο. Αὐτὴ εἶναι ἡ φιλοσοφία, ἡ ἑρμηνεία τοῦ κ. Πιπινέλη. Ἡμεῖς διαφωνοῦμεν. Καὶ θέλομεν νὰ ἀποκρυσταλλώσωμεν τὴν οὐσίαν τῆς διαφωνίας μας: Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, ὅτι τὸ γεγονὸς καὶ μόνον, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν Κύπρον διεθνὴς στρατιωτικὴ δύναμις καὶ ὑπάρχει μεσολαβητής, πρὸς ἀναζήτησιν νέου σχήματος, ἀποδεικνύει πλήρως ὅτι, ἀρνητικῶς τοὐλάχιστον, τὸ θέμα ἔχει εἰς ἀκέραιον τεθῆ. Διότι, ἂν δὲν εἶχε τεθῆ, οὔτε ἡ διεθνὴς στρατιωτικὴ δύναμις θὰ ἦτο εἰς τὴν Κύπρον, οὔτε ὁ μεσολαβητής. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ εὑρίσκονται, κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, εἰς τὴν Κύπρον, ἡ διεθνὴς στρατιωτικὴ δύναμις πρὸς εἰρήνευσιν, σημαίνει, ὅτι ἡ Κύπρος, ἄνευ αὐτῆς, δὲν εἰρηνεύει. Καί, ἐπίσης, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται ὁ μεσολαβητής, σημαίνει ὅτι τὸ ὑφιστάμενον καθεστὼς δὲν εἶναι βιώσιμον καὶ πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ λύσις. Καὶ ἡ ἑτέρα τῶν πλευρῶν, θὰ ἐκφράσῃ τὰς γνώμας της, διὰ τὴν λύσιν, διὰ νὰ συναχθῇ τί; Διὰ νὰ ἀναφερθῇ κατόπιν εἰς τοὺς διεθνεῖς ὀργανισμούς, εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν, ἂν χρειασθῇ, τὸ συμπέρασμα τοῦ μεσολαβητοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὄφελος, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπάρξῃ. Ἰδοὺ δὲ τί ἐξακολουθοῦμεν νὰ φρονοῦμεν, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ ὁποία διεμορφώθη μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἡ σημερινὴ κατάστασις, ἀποτελεῖ οὐσιώδη πρόοδον. Ἀλλά, βεβαίως, δὲν σημαίνει καθόλου, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὸ τέρμα. Οὐδεὶς γνωρίζει τὰς περαιτέρω φάσεις, χρόνου καὶ τρόπου. Ἀγὼν θὰ χρειασθῇ, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΚ), ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ πάλιν ἀνένδοτος. Καὶ τὸν συνοδεύομεν μὲ τὴν ἰδίαν αἰσιοδοξίαν διὰ τὸ μέλλον, εἴτε προσεχές, εἴτε ἀπώτερον. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§73Η. ΗΛΙΟΥ. Πραγματικά, πρέπει, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, νὰ ἐκφράσω τὴν τελείαν ἀσυμφωνίαν τῆς παρατάξεως, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμήν, αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ ἐκπροσωπῶ, πρὸς τὴν μεροληπτικὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐν σχέσει πρὸς τὴν σειρὰν τῶν ὁμιλητῶν. Ἐπεκαλέσθη χωριστὴν συζήτησιν, δύο κεχωρισμένων ἐρωτήσεων, ὡς ἐὰν εἴχομεν εἰσέλθει εἰς συζήτησιν ἡμερησίας διατάξεως ἐρωτήσεων. Περὶ τοιούτου τινὸς δὲν πρόκειται. Διεξάγεται, ἐξ ἀφορμῆς δύο συναφοῦς περιεχομένου ἐρωτήσεων συζήτησις πρὸ ἡμερησίας διατάξεως καὶ τὸ κανονικὸν ἦτο νὰ δοθῇ κατὰ σειρὰν ὁ λόγος εἰς τοὺς ἐκπροσώπους τῶν κομμάτων. Ὁπωσδήποτε, ἦτο γόνιμος ἡ ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως ἀγόρευσις καὶ παροχὴ πληροφοριῶν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος προέβη εἰς ἀνακοινώσεις. Αἱ ἀνακοινώσεις του αὐταὶ περιέχουν ὡρισμένας θετικὰς διακηρύξεις, τὰς ὁποίας ἐπικροτοῦμεν καὶ θὰ διατυπώσωμεν τὴν συμφωνίαν μας, εἰδικώτερον, ἐν συνεχείᾳ. Δυστυχῶς, περιέχουν καὶ ὡρισμένας παρασιωπήσεις ἀπαντήσεων εἰς συγκεκριμένα ἐρωτήματά μας. Αἱ παρασιωπήσεις αὐταὶ μᾶς ἀνησυχοῦν, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθοῦν σὰν δισταγμός, σὰν ταλάντευσις εἰς τὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἄσκησιν τῶν μέτρων ἐκείνων, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν προάσπισιν τῶν ἐθνικῶν δικαίων. Βέβαια, ὡραῖοι εἶναι οἱ πνευματώδεις διαξιφισμοὶ καὶ προκαλοῦν καὶ εὐχαρίστησιν εἰς τοὺς ἀκροατάς, καὶ χειροκροτήματα ἐπισύρουν, ἀλλὰ αὐτὴν τὴν ἰδίαν στιγμήν, μερικὲς δεκάδες χιλιάδες Ἕλληνες τῆς μειονότητος στὴν Κωνσταντινούπολιν, τὴν Ἴμβρον καὶ τὴν Τένεδον ζοῦν κάτω ἀπὸ τὴν ἀγωνίαν τῆς προσφυγιᾶς καὶ τοῦ διωγμοῦ. Ἐκεῖ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ νὰ δοῦμε ἂν πράγματι — καὶ αὐτὸ ἦτο ἄλλωστε τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐρωτήσεώς μας — ἠσκήθησαν ἢ πρόκειται καὶ μελετᾶται νὰ ἀσκηθοῦν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπιτρέπει ἡ περίστασις καὶ τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχονται ἀπὸ διεθνῆ δικαιώματα, ἐκ συμβάσεων εἰδικῶν καὶ ἐκ γενικῶν ρυθμίσεων, ὅπως ὁ χάρτης τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι φύσεως τοιαύτης, ὥστε νὰ ἀποσοβήσουν, νὰ ἀναχαιτίσουν, νὰ προλάβουν τὸ ἐν ἐξελίξει κακὸν ποὺ προσγίνεται. Κύριοι συνάδελφοι, βεβαίως κανενὸς δὲν διαφεύγει τὸ γεγονός, ὅτι αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ σχέσεις εὑρίσκονται σήμερον εἰς κρισιμώτατον σημεῖον. Αἱ σχέσεις, δηλαδὴ μεταξὺ τῶν δύο κρατῶν, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς παρατάξεώς μας, νὰ ὑπογραμμίσω καὶ πάλιν, ὅπως πάντοτε, ὑπογραμμίζομεν, ὅτι ὅσα λέγομεν, δὲν ἀφοροῦν εἰς τὸν τουρκικὸν λαόν, διότι μεταξὺ λαῶν, οὔτε δεχόμεθα ὡς ὑπάρχουσαν, οὔτε ὑποδαυλίζομεν ἐχθρότητα. Ἀκόμη καὶ ὅταν ὑποδαυλίζωνται ἀπὸ ἄλλους πάθη, φανατισμοὶ καὶ προκαλοῦνται ἐκτροπαί, ὑπάρχει εὐθύνη τῶν Κυβερνήσεων, εὐθύνη τῶν καθεστώτων ἢ εὐθύνη τῶν συμμαχιῶν. Ἡ ζωὴ δείχνει, ὅτι οἱ λαοὶ ἠμποροῦν καὶ ἐπιθυμοῦν νὰ συνυπάρχουν καὶ νὰ συνεργάζωνται φιλικά, εἰρηνικὰ καὶ κατανοοῦν, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον των. Ἑπομένως, ὅσα πρόκειται νὰ ἀναπτύξω, ἀφοροῦν τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν δύο κρατῶν καὶ εἴπομεν, ὅτι αἱ σχέσεις αὐταὶ εἶναι κρίσιμοι. Αὐτὸ δὲ τὸ σημερινὸν ἐπίπεδον τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔναντι τῶν διαγραφομένων καὶ ἀρξαμένων νὰ πραγματοποιοῦνται κινδύνων, ποὺ ἔλαβεν ἢ πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀποτελεῖ τὸ κύριον ἀντικείμενον τῆς ἐρωτήσεώς μας. Βεβαίως, ἡ κατάστασις τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων καὶ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπομονωθοῦν, θὰ ἠμποροῦσε δὲ νὰ λεχθῇ, ὅτι ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν ζητημάτων σχέσις αἰτίου καὶ αἰτιατοῦ. Ἡ ἰταμή, ἄλλωστε, θέσις τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέμνησεν εἰς τὰς ἀνακοινώσεις του, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι κάθε λύσις τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν διενέξεων, περνάει διὰ μέσου τῆς Κύπρου, τὸ ἐπιβεβαιώνει. Ὑπῆρξε μία μακροτάτη περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κυπριακὸν δὲν ἐχώριζε ὡς ἀφορμὴ διενέξεων καὶ συγκρούσεων τὰς δύο χώρας. Τὸ 1878, ἡ Τουρκία ἐπώλησε τὴν Κύπρον εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, ἔναντι ἀργυρίων καὶ ἀπεξενώθη τῶν δικαιωμάτων της. Τὸ 1923, νικήτρια ἡ Τουρκία, συμβαλλομένη πρὸς τὴν Ἑλλάδα, νικημένην εἰς τὴν Λωζάνην, ὑπέγραψε τὴν ὁλοσχερῆ παραίτησίν της ἀπὸ κάθε δικαίωμα ἐπὶ τῆς Κύπρου καὶ τὴν συναίνεσίν της καὶ μὴ ὕπαρξιν ἀντιρρήσεως ἐκ μέρους της, ἐὰν ἡ Μεγάλη Βρεταννία, εἰς τὴν ὁποίαν διὰ τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάνης, παρεχωρήθη ἡ Κύπρος, ἀπεφάσιζεν, ὁπωσδήποτε, νὰ παραχωρήσῃ τὴν Κύπρον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὥστε ὑπῆρξε μία μακροτάτη περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἦτο τὸ Κυπριακὸν ἡ ἀφορμὴ τῶν διενέξεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, ἀλλὰ καὶ τότε εἰς ἐκείνην τὴν περίοδον γενικώτερον, εἰδικώτερον δὲ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Βʹ παγκοσμίου πολέμου, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἐτέλει ὑπὸ κατοχήν, ὑπῆρξαν ἀπαράδεκτα μεθοδεύματα ἀπὸ πλευρᾶς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἀντίθετα πρὸς τὰ διεθνῆ νόμιμα καὶ πρὸς τὰς φιλικὰς σχέσεις ποὺ πρέπει νὰ διέπουν δύο γειτονικὰς χώρας, μεθοδεύματα ποὺ ἔτειναν εἰς τὸν ἀφελληνισμόν, τὴν οἰκονομικὴν ἐκμηδένισιν τῶν ὁμογενῶν καὶ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς ρεύματος φυγῆς τῆς Ἑλληνικῆς μειονότητος ἀπὸ τὴν Τουρκίαν. Αὐτὰ εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, αὐτὰ εἰς τὰ ξεχασμένα καὶ ἀπομονωμένα μικρὰ νησιὰ τῆς Ἴμβρου καὶ τῆς Τενέδου, αὐτὰ κατὰ τὰς πειρατικὰς ἐπιδρομὰς ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων ἁλιέων τοῦ Αἰγαίου, αὐτὰ κατὰ τὰς αὐθαιρέτους μονομερεῖς ρυθμίσεις τοῦ πλάτους τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης. Ἀλλὰ πάντως, ὁ παροξυσμὸς τῶν ἀπὸ πλευρᾶς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως ἐκδηλώσεων κακῆς θελήσεως, τῶν ἐνεργειῶν ποὺ βλάπτουν καίρια συμφέροντα, τῶν ἐκνόμων κατὰ τὸ Διεθνὲς Δίκαιον καὶ ξένων πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς καλῆς γειτονίας, συμβαδίζει, βεβαίως, μὲ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα. Ἡ ἄποψίς μας, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναφέρω, χρονογραφικῶς, ὄχι διὰ νὰ ἀναδράμω εἰς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ ὡς ἀναγκαίαν ἀπάντησιν εἰς ὅσα εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ τῶν συμμαχιῶν μας, ἡ ἄποψίς μας εἶναι ὅτι, μετὰ τὰς πανηγυρικὰς παραιτήσεις τῶν δικαιωμάτων τῆς Τουρκικῆς Ἐπικρατείας ἐπὶ τῆς Κύπρου, ὀψίμως καὶ δολίως πρὸ 10 ἢ 11 ἐτῶν, ὑπεδαυλίσθη ἔξωθεν τὸ τουρκικὸν ἐνδιαφέρον, ἐκεντρίσθησαν αἱ τουρκικαὶ ὀρέξεις ποὺ εἶναι ἀπὸ κάθε ἄποψιν ἀστήρικτοι, σύμφωνα μὲ τὸ Διεθνὲς Δίκαιον. Καὶ ἐκεντρίσθησαν ἀπὸ μέρους τῶν ἀποικιοκρατῶν, τῆς Μεγάλης Βρεταννίας καὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ποὺ μέσα εἰς τὸ ἐν ἐξελίξει μεγαλειῶδες κίνημα τῆς χειραφετήσεως τῶν ὑπὸ ἀποικιοκρατικὸν ζυγὸν διατελούντων λαῶν, αὐτὸ τὸ κίνημα ποὺ μέσα σὲ 10 χρόνια ἀπηλευθέρωσεν ἕνα δισεκατομμύριον ἀνθρώπους, εἶδον, ὅτι κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὰ στρατηγικὰ σημεῖα, τὰς βάσεις στηρίξεώς των εἰς Μέσην Ἀνατολήν, αἱ ὁποῖαι ἐχρησίμευον διὰ τὴν προστασίαν τῶν οἰκονομικῶν των συμφερόντων, διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου καὶ ἰδίως τῶν συμφερόντων τοῦ τρὰστ τοῦ πετρελαίου καὶ ἐξυπηρέτουν καὶ ἕνα ἄλλον σκοπόν, τὴν ἐπιδίωξιν τῆς στρατηγικῆς κυκλώσεως τοῦ σοσιαλιστικοῦ κόσμου. Τώρα, μάλιστα, φεύγει καὶ τὸ τελευταῖον ἔρεισμα, αἱ βάσεις τῆς Λιβύης. Καὶ ἐθεώρησαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ κρατηθῇ μὲ κᾶθε τρόπον ἡ Κύπρος. Μόναι αὐταί, παρασύρουσαι καὶ τὰς ἄλλας συμμάχους των χώρας τοῦ ΝΑΤΟ, ὁσάκις τὸ 1954–1959 ἐγένοντο ἐπὶ διεθνοῦς ἐπιπέδου συζητήσεις περὶ τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος, ἀντετάχθησαν εἰς τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως διὰ τὴν Κύπρον. Καὶ ἐπιθυμοῦσαι νὰ στηρίξουν τὴν ἐπικράτησίν των εἰς τὴν Κύπρον, ἐπάνω εἰς μίαν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν νὰ ἠμποροῦν νὰ ἐλέγχουν, ἐφήρμοσαν τὸ ἀπὸ αἰώνων δοκιμασμένον ἀποικιοκρατικὸν δόγμα τοῦ διαίρει καὶ βασίλευε. Ἐκίνησαν τὰς ὀρέξεις τῶν Τούρκων, τῶν μὴ ἐχόντων κανένα δικαίωμα καὶ παραιτηθέντων, ἄλλωστε, ρητῶς δύο φορὰς κατ’ ἐπανάληψιν, ἐπιδιώκουσαι νὰ ἐγκαταστήσουν ἕνα καθεστὼς ἀμοιβαίων ἐξουδετερώσεων, ἀμοιβαίων τροχοπεδήσεων, ἕνα καθεστὼς ποὺ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ λειτουργήσῃ, ἕνα καθεστὼς ποὺ νὰ τοὺς ἐπιτρέπῃ νὰ δημιουργοῦν ὅποτε τοὺς χρειάζεται, μίαν σύγκρουσιν καὶ ἑπομένως, ἐνῷ εἶναι κατακτηταί, νὰ ἐμφανίζωνται καὶ νὰ ἐπεμβαίνουν ὡς συμβιβασταί. Ὥστε, νομίζω, ὅτι καλλιεργεῖ αὐταπάτας, ἐὰν πιστεύῃ, εἰς ὅσα πρὸ ὀλίγου εἶπεν ἢ ἀποκρύπτει ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην, τὴν πραγματικότητα, ἐὰν βαθύτερον βλέπων τὴν κατάστασιν, ἔχει μὲν ἐνδομύχως τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐκθέσω, ἀλλὰ τὰς παρασιωπᾷ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν πρὸ ὀλίγου εἶπεν: Ἔναντι τῶν συμμάχων μας ἔχομεν νὰ δηλώσωμεν, ὅτι δὲν διεκδικοῦμεν εὐνοίας, ἔναντι τῆς Τουρκίας, διεκδικοῦμεν δικαιοσύνην. Ἀλλά, δὲν πρόκειται περὶ εὐνοίας πρὸς τὴν Τουρκίαν, ἢ πρὸς τὴν Ἑλλάδα, πρόκειται περὶ ἐπιδιώξεων αὐτῶν τῶν ἰδίων τῶν μεγάλων συμμάχων, τῶν ὁποίων κινούμενον ὑπῆρξεν ἡ Τουρκικὴ πολιτικὴ καὶ ἡ Τουρκικὴ διπλωματία. Εἶναι λοιπόν, φυσικόν, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀπομόνωσις μεταξὺ τῆς συζητήσεως, περὶ τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων καὶ τῆς συζητήσεως περὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἐν τούτοις, διὰ τὴν συστηματοποίησιν τῆς ἀναπτύξεως τοῦ θέματος, πρέπει νὰ ἀπομονωθῇ, προσωρινῶς, καὶ νὰ ἐξετασθῇ χωριστὰ τὸ ζήτημα τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων, διότι πρέπει ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς στάσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ νὰ κρίνωμεν ὀφείλει νὰ προσθέσῃ ἐξηγήσεις καὶ νὰ δώσῃ προσθέτους ἀπαντήσεις εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῶν ἐρωτήσεών μας ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Πράγματι, τὸ Κυπριακὸν ζήτημα, ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, εἶναι κἄτι τι, ποὺ ἐνδιαφέρει καὶ ἀφορᾷ πρωταρχικῶς τοὺς Κυπρίους, τοὺς κατοίκους τῆς Κύπρου. Αὐτοὶ διεκδικοῦν τὸ στοιχειῶδες ἀνθρώπινον δικαίωμα τοῦ νὰ διαθέσουν ἐλευθέρως, ὅπως αὐτοὶ θέλουν, τὸν ἑαυτόν τους. Εἶναι τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ἀνεγνωρισμένον θεμέλιον κᾶθε διεθνοῦς συμβιώσεως, κᾶθε διεθνοῦς κοινωνίας, ἡ δὲ αὐτοδιάθεσις συμπληροῦται καὶ ἐναρμονίζεται μὲ τὴν κατοχύρωσιν καὶ τὴν ἐγγύησιν ἰσονομίας καὶ ἰσοπολιτείας ὑπὲρ τῶν μειονοτήτων. Ἀγωνιζόμενοι οἱ Κύπριοι νὰ ἐπιτύχουν τὴν αὐτοδιάθεσίν των, ἀντιμετώπισαν σκαιὰς ἔξωθεν ἐπεμβάσεις, παραβίασιν ἐναερίου χώρου καὶ χωρικῶν ὑδάτων, ἀπειλὴν ἐπεμβάσεως καὶ ἀποβάσεως τῶν τουρκικῶν δυνάμεων, κατάληψιν θέσεων στρατηγικῶν ὑπὸ τῆς ΤΟΥΡΔΙΚ. Βέβαια, πέραν τοῦ ὅτι τὸ ζήτημα ἀφορᾷ κατ’ ἐξοχὴν καὶ πρωταρχικῶς τὸν Κυπριακὸν λαόν, εἶναι εὔλογον τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ὁμοεθνῶν χωρῶν καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας διὰ τὴν κατοχύρωσιν τῶν δικαίων, τῶν ὁμοεθνῶν των ἐθνικῶν κοινοτήτων, ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὴν Κύπρον. Εὔλογον εἶναι καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν κατάκτησιν καὶ τὴν κατοχύρωσιν τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας. Εὔλογον εἶναι καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Τουρκίας, διὰ τὴν ὕπαρξιν τῶν ἐγγυήσεων ὑπὲρ τῆς μειοψηφούσης τουρκικῆς κοινότητος. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, ὅμως, κάθε διεκδίκησις, πέραν ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶναι εὔλογα, παύει νὰ ἔχῃ τὸν χαρακτῆρα εὐλόγου ἐνδιαφέροντος καὶ μετατρέπεται εἰς μίαν κατακτητικὴν ἐπιδίωξιν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ὁποιανδήποτε μεταμφίεσιν καὶ ἐὰν ἡ ἐπιδίωξις αὐτὴ λαμβάνῃ. Βέβαια, ἀντιτάσσεται, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Τουρκίας προέρχεται ἀπὸ τὰς συμφωνίας τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Ζυρίχης. Πρῶτα, πρῶτα, αἱ συμφωνίαι αὗται εἶναι συμφωνίαι ὑπογεγραμμέναι, χωρὶς νὰ ἐρωτηθῇ ὁ ἐνδιαφερόμενος Κυπριακὸς λαός. Καθιερώνουν ἀπεριόριστον δικαίωμα ἐπεμβάσεως, πρᾶγμα ποὺ ἀντίκειται εἰς τὸν Χάρτην τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνίσχυροι. Ἐπιβάλλουν ἕνα σύστημα, ἀλλὰ ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος εἶναι καθαρῶς ἐσωτερικὴ ὑπόθεσις κάθε χώρας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακωλύεται ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, ἐν ὀνόματι συνθηκῶν. Ἄλλως, τὸ καθεστὼς τῶν συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, ἀπεδείχθη, ὡς ἀνεπίδεκτον ἐφαρμογῆς. Αὐτὰ τὰ πράγματα ἀπετέλεσαν ἀντικείμενον μιᾶς ὀξείας ἀμφισβητήσεως μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ΕΡΕ. Ὀφείλομεν νὰ πάρωμεν σαφῆ θέσιν. Πιστεύομεν ἀπολύτως, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας εἰς τὰς 4 Μαρτίου, νὰ διορίσῃ μεσολαβητὴν «πρὸς εἰρηνικὴν ἐπίλυσιν καὶ ρύθμισιν τοῦ Κυπριακοῦ, συμφώνως πρὸς τὸν Καταστατικὸν Χάρτην τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν», περιέχει μίαν διπλῆν ἀναγνώρισιν. Πρῶτον, ὅτι τὸ καθεστὼς τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, τελεῖ ὑπὸ ἐπανεξέτασιν καὶ ἑπομένως, ἔχει ἤδη καταστῆ ἀνίσχυρον. Δεύτερον, ὅτι κατὰ τὴν νέαν ρύθμισιν, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖται, ἐπικρατέστεροι παντὸς προηγουμένου γραπτοῦ κειμένου, συμφωνίας, ἢ ὅ,τι δήποτε ἄλλου, πρέπει νὰ εἶναι οἱ κανόνες τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, διότι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας ὁρίζει, ὅτι σύμφωνη μὲ τὸν χάρτην αὐτὸν θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ λύσις. Καὶ οἱ κανόνες αὐτοὶ ἐμπεριέχουν πρῶτον τὴν ἀναγνώρισιν τῆς δημοκρατικῆς ἀρχῆς τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως καὶ δεύτερον τὴν ἀπόλυτον ἀπαγόρευσιν τῆς ἐνόπλου καὶ στρατιωτικῆς ἐπεμβάσεως εἰς τὸ ἔδαφος Κράτους μέλους τοῦ Ο.Η.Ε. Ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας, νομίζομεν ἀπολύτως, ὅτι αἱ συμφωνίαι τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, εἶναι διεθνῶς κατηργημέναι. Θεωροῦμεν τὰς ἀπόψεις τοῦ Προέδρου κ. Πιπινέλη, ἀπὸ προθέσεως ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐπικρίσεως, ὡς τεινούσας εἰς τὴν ἀποδυνάμωσιν αὐτῆς τῆς κατακτήσεως εἰς ὄφελος τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Κύπρου. Ἀφοῦ εἶναι τεθειμένα, ἀφοῦ εἶναι ἀνεγνωρισμένα καὶ ἀφοῦ ἔχουν προσδιορισθῆ τὰ στοιχεῖα τῶν κανόνων, ποὺ θὰ περιέχωνται εἰς τὴν νέαν ρύθμισιν καὶ ἀφοῦ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἀναιροῦν τὴν ἰσχὺν τῶν συμφωνιῶν Ζυρίχης καὶ Λανδίνου. Αἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Πιπινέλη, τείνουν εἰς τὴν ἀποδυνάμωσιν καὶ εἰς τὴν παροχὴν ἐπιχειρημάτων εἰς τὴν πλευράν, ἡ ὁποία εἶναι ἐναντίον τῆς αὐτοδιαθέσεως. Εἰς τὴν πλευρὰν τὴν τουρκικήν. Δὲν εἶμαι σύμφωνος καθόλου μὲ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν, οὔτε τοῦ Προέδρου κ. Πιπινέλη, οὔτε τοῦ Προέδρου κ. Κανελλοπούλου, ὁ ὁποῖος υἱοθέτησε τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. Πιπινέλην εἰς τὸ ἀκέραιον, ὅτι εἶναι δυνατὸν συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι προηγήθησαν τῆς συμφωνίας καὶ τῆς διατυπώσεως κειμένου, συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξέφραζον ποικίλας ἀπόψεις ἐξ ἑκάστης πλευρᾶς, ἀλλὰ κατέληξαν εἰς ἕνα σαφὲς κείμενον ποὺ ἀπεκρυστάλλωσε τὰς ἀντιτιθεμένας καὶ ποικιλομόρφους περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀπόψεις, ὅτι λοιπόν, ὅσα διημείφθησαν προτοῦ καταλήξῃ τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας εἰς ἀπόφασιν, ἀνατρέπουν τὴν ἀπόφασιν. Καλυτέρα συνηγορία ὑπὲρ τῶν τουρκικῶν ἀπόψεων, δὲν θὰ μποροῦσε νὰ γίνῃ. Τὰς ἀπόψεις αὐτὰς τὰς καταδικάζομεν καὶ τὰς ἀποκρούομεν μὲ τὸν πλέον ἔντονον τρόπον. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον μᾶλλον πιὸ ἐνδιαφέρον, καθ’ ὅσον ὁμοψήφως, ἡ ἀπόφασις τῆς 4ης Μαρτίου τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἔγινε δεκτὴ καὶ διότι τὴν ἀπεδέχθη καὶ ἡ τουρκικὴ Κυβέρνησις. Ἑπομένως, ἡ διεκδίκησις τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ νὰ τεθῇ τὸ καθεστώς του ὑπὸ ἐπανεξέτασιν, μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῶν ἀρχῶν τοῦ Ο.Η.Ε., δηλαδὴ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως, ἐγένετο ἀποδεκτὴ εἰς τὰς 4 Μαρτίου, διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας καὶ ἀπὸ τὴν τουρκικὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἐμφανίζονται μονόπλευροι Τουρκικαὶ ἐνέργειαι μέσα εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Τουρκίας ἐναντίον εἴτε προσώπων Ἑλληνικῆς ὑπηκοότητος, ἐγκατεστημένων ἐπὶ τῇ βάσει διεθνῶν συμφωνιῶν, αἱ ὁποῖαι καίτοι κατηγγέλθησαν, δὲν ἔχουν παύσει νὰ ἰσχύουν ἀκόμη, εἴτε, τὸ χειρότερον, ἐναντίον προσώπων τουρκικῆς ὑπηκοότητος, ἀλλὰ ὁμογενῶν, εἴτε ἐναντίον πανσέπτων θεσμῶν, ὅπως τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον. Εἰσάγεται καθεστὼς διακρίσεων καὶ περιορισμὸς τῆς ἐλευθέρας διδασκαλίας τῆς μητρικῆς γλώσσης διὰ τοὺς Ἕλληνας τῆς Ἴμβρου καὶ Τενέδου, διὰ τὰς ὁποίας, ἐν τούτοις, τὸ σχετικὸν πρωτόκολλον τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης προβλέπει καὶ εἰδικὸν καθεστὼς αὐτοδιοικήσεως. Ὅλα αὐτὰ ἐνεργοῦνται κατὰ τρόπον ἀντίθετον καὶ πρὸς τοὺς γενικοὺς κανόνας τοῦ διεθνοῦς δικαίου καὶ τὸν Χάρτην τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ πρὸς τὰς εἰδικὰς διεθνεῖς συμβάσεις, διὰ τῶν ὁποίων δεσμεύεται ἡ Τουρκία ἀπέναντί μας. Βεβαίως, τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐρωτήσεώς μας ἐζήτει τυπικῶς νὰ ἐπιβεβαιώσῃ ἢ νὰ διαψεύσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀκρίβειαν τῶν διὰ τοῦ Τύπου γνωσθεισῶν πληροφοριῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν προέβη εἰς λεπτομερῆ ἔκθεσιν τῶν διαδραματιζομένων κατὰ παράβασιν τῶν διεθνῶν συνθηκῶν εἰς βάρος τῶν ὁμογενῶν καὶ τῶν θεσμῶν ἐν Τουρκίᾳ. Ἀπὸ τὴν ὅλην ὅμως οἰκονομίαν τῶν ἀνακοινώσεών του κατέστη φανερόν, ὅτι ἐπεβεβαίωσε πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἄλλως τε ἦτο ἁπτόν, σαφὲς καὶ ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως καὶ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόσφυγες ἔφθασαν ἐδῶ καὶ ἀπὸ τοὺς Ἐπισκόπους, οἱ ὁποῖοι πρόσφυγες ἔφθασαν εἰς τὸ Παρίσι. Εἶναι σαφές, ὅτι εἴτε ξένοι πρὸς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν ἦσαν αὐτοί, εἴτε Τοῦρκοι ὑπήκοοι, ἀλλὰ ἀλλογενεῖς, εἴτε θεσμοὶ ἀνεγνωρισμένοι ἐν Τουρκίᾳ, ὅλα αὐτὰ τὰ πρόσωπα ἢ οἱ θεσμοὶ εἶχον ἀξίωσιν καὶ ἡ Τουρκία εἶχεν ὑποχρέωσιν, ὡς Κράτος καὶ ὡς Κυβέρνησις, νὰ τοὺς παράσχῃ προστασίαν, ἀσφάλειαν, ἰσοπολιτείαν καὶ ἐγγύησιν τῶν ἐλευθεριῶν των. Ἀντὶ τούτου, ἔχομεν ἕνα ξένον πρὸς τὴν ἐποχήν μας καὶ ἀντίθετον πρὸς τὸν ἀνθρωπισμόν, ἕνα συγκρουόμενον πρὸς τὰς συμβατικὰς καὶ διεθνεῖς ὑποχρεώσεις τῆς Τουρκίας βάρβαρον σύστημα διωγμῶν. Εἰς τί ἀποβλέπει; Ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἐκβιάσῃ καὶ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ, λύσιν ποὺ διὰ διεθνοῦς ἀποφάσεως, δεκτῆς καὶ ἀπὸ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, ἀνετέθη εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τῆς 4ης Μαρτίου, νὰ ἐκβιάσῃ λύσιν ἀντίθετον πρὸς τὴν διαδικασίαν αὐτὴν διὰ τῆς ἀσκήσεως ἀδικοπραγιῶν δεινοτάτων εἰς βάρος προσώπων, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον εἶναι ἀνυπεράσπιστα, ἀλλὰ ὡς Κράτος ἔννομον ἔχει χρέος νὰ τὰ προστατεύσῃ καὶ νὰ τοὺς ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ἰσοπολιτείαν καὶ τὴν ἀσφάλειαν. Ἔχομεν πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν σαφῶς τὸν χαρακτῆρα, ὅτι οἱ ὁμοεθνεῖς καὶ οἱ Τοῦρκοι ὑπήκοοι ὁμογενεῖς καὶ οἱ θεσμοὶ ποὺ ὑπάρχουν ἐκεῖ, ἀποτελοῦν τρόπον τινὰ τοὺς ὁμήρους τοὺς ὁποίους, διότι εὑρίσκονται ἐπὶ τόπου, ἀνισχύρους καὶ ἀνυπερασπίστους, ἐννοεῖ νὰ κακομεταχειρίζεται καὶ νὰ ἀσκῇ ἀδικοπραγίας εἰς βάρος των, ἀντιθέτους πρὸς τὸ διεθνὲς δίκαιον, ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ὄχι διὰ πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας εὐθύνονται ἢ δύνανται νὰ τὰς πραγματοποιήσουν ἢ νὰ τὰς ἀποτρέψουν, ἀλλὰ πρὸς ἐπιδίωξιν σκοπῶν πολιτικῶν ἀθεμίτων καὶ ξένων πρὸς τὰς διεθνεῖς ἀρχὰς καὶ ξένων πρὸς τὴν αὐτοδιάθεσιν καὶ διὰ γεγονότα συμβαίνοντα εἰς ἄλλο σημεῖον γεωγραφικόν, εἰς τὴν Κύπρον. Ἔτσι ἔχομεν μίαν οἱονεὶ ἐφαρμογὴν ἀντιποίνων ἐπὶ ἀθώων, ἔχομεν μίαν οἱονεὶ ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς συλλογικῆς εὐθύνης, ἔχομεν μίαν ἄσκησιν ὠμῆς βίας, πρὸς ἐπίτευξιν καταπλεονεκτικῶν, κατακτητικῶν καὶ ἀδίκων ἀξιώσεων, ἐδαφικῶν ἢ ἐθνικῶν, εἰς ἄλλους τομεῖς.

§74Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ἐδῶ ἠθέλαμεν μίαν ἀπάντησιν ὑπεύθυνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§75Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀκριβῶς εἰς αὐτὸ δὲν ἀπαντᾷ.

§76Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Διότι ἐκεῖ ἔχομεν προσφιλεῖς συγγενεῖς, οἱ δὲ Ἕλληνες εἶναι ἀποφασισμένοι νὰ πολεμήσουν, διὰ νὰ τοὺς προστατεύσουν.

§77Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐδόθη μία ἀπάντησις, ἀλλὰ θὰ ἐπερίμενα ἀπὸ σᾶς τὴν κατανόησιν καὶ ἀποφυγὴν τῆς περαιτέρω συζητήσεως.

§78Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἡνωμένος εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ θὰ πολεμήσῃ, διὰ νὰ προστατεύσῃ τοὺς Ἕλληνας τῆς Κωνσταντινουπόλεως.

§79Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀληθὴς χαρακτηρισμὸς τῶν ἐνεργειῶν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως εἰς βάρος τῶν ὁμογενῶν, εἴτε Ἑλλήνων ὑπηκόων, εἴτε Τούρκων ὑπηκόων καὶ τῶν θεσμῶν. Εἶναι πρᾶξις ὁμηρίας ἐκβιάσεως ὠμῆς, πρᾶξις ἀντίθετος πρὸς τὸ δίκαιον. Πᾶνε νὰ ἐκβιάσουν λύσεις ἀντιθέτους πρὸς ἐκείνας τὰς ὁποίας ὁ χάρτης τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν προβλέπει πρὸς λύσιν παρομοίων διαφορῶν. Βέβαια ἀναγνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπεδίωξε νὰ εἶναι πολὺ προσεκτικὸς καὶ περιωρισμένος εἰς τὰς ἐκφράσεις του καὶ νὰ μὴ ἐκφρασθῇ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος μπορεῖ νὰ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸν ψυχικόν του κόσμον, διότι δὲν θὰ ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀντεπεκρίνετο εἰς τὴν θέσιν του. Μᾶς ἀνησυχεῖ ὅμως ἡ ἐπιφυλακτικότης του αὐτή, χωρὶς νὰ θέλωμεν ποτὲ νὰ δυσκολεύσωμεν τοὺς τακτικοὺς χειρισμοὺς τοὺς ὑπευθύνους ἐπὶ διεθνῶν θεμάτων. Μᾶς ἀνησυχεῖ ἡ ἀντίληψις αὐτὴ διότι ἦτο τὸ προσφιλὲς ἐπιχείρημα καὶ τῆς προκατόχου καταστάσεως ἡ ὁποία παρασιωπῶσα καὶ μὴ ἐκδηλώνουσα τὴν ἀγανάκτησιν, μὴ καταγγέλουσα τὰ γινόμενα καὶ μὴ ἀντιμετωπίζουσα καθ’ ὃν τρόπον ἦτο δυνατὸν τὰς περιστάσεις, ἀλλὰ συγκαλύπτουσα αὐτάς, ἔφθασε μέχρι τῶν συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης. Εἶχε γραφῆ, ὅταν ἔγιναν τὰ τρομερὰ ἐκεῖνα γεγονότα τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1955, ὅτι ὁ τότε Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἤδη Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἐρωτώμενος πρὸς παροχὴν πλειόνων πληροφοριῶν ἀπὸ τοὺς δημοσιογράφους εἶχεν ἀπαντήσει καὶ εἶχε συστήσει, ὅτι πρέπει νὰ τηρήσουν χάριν ὑψίστων ἐθνικῶν συμφερόντων τὴν τακτικὴν τοῦ «ψόφιου κοριοῦ». Νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν δηλαδὴ εἰς τὴν ἐμφάνισιν τῶν τουρκικῶν ὠμοτήτων, διότι τάχα, θὰ ἐσώζαμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα.

§80Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὑπῆρξε βαρύτατον ἐθνικὸν σφάλμα, τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ δὲν ἐδημοσίευσεν τὴν μαύρην βίβλον. Μαζὶ μὲ τὸν ἀείμνηστον Σ. Βενιζέλον ἀνεπτύξαμεν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ ἐρώτησιν, διότι ἔκρυπτε τὴν μαύρην βίβλον καὶ ἡ ἀπάντησις ἦτο, ὅτι δὲν ἐγνώριζεν, ἐὰν συμφέρῃ ἡ δημοσίευσις. Τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ δημοσίευσις θὰ ὠφελοῦσε τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν καὶ ὅτι ἡ συγκάλυψις ὠφέλησε τοὺς Τούρκους. Διότι δὲν ἐπληροφορήθη ὁ κόσμος τὰς φρικαλεότητας αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν τὴν 6ην Σεπτεμβρίου 1955. Καὶ δὲν ἔδωσεν εἰς τὴν δημοσιότητα ὄχι μόνον τὴν μαύρην βίβλον, ἀλλὰ ἠρνήθη νὰ δώσῃ καὶ στοιχεῖα εἰς τὸν Αἰγυπτιακὸν τύπον. Καὶ ἔτσι ὁ κόσμος δὲν ἐπληροφορήθη τὴν πραγματικότητα. Ἐὰν συνεκλονίζετο τότε ὁ κόσμος ἀπὸ τὰς ἀσιατικὰς βαρβαρότητας δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ Τουρκία θὰ ἀνεμιγνύετο σήμερον καθ’ ὃν τρόπον ἀναμιγνύεται εἰς τὰ θέματα τῆς Κύπρου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρίνωμεν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ποὺ ἀπήντησεν, ὅτι ἐὰν πάῃ ἡ ἁρμάδα εἰς τὴν Κύπρον σημαίνει πόλεμον μὲ τὴν δουλοπρεπῆ ἐκείνην συμπεριφορὰν τῆς ΕΡΕ.

§81Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀκριβῶς αὐτὴ ἦτο ἡ διαπίστωσις ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὅτι, ἐὰν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐτίθεντο ἐνώπιον τῆς πανισχύρου παγκοσμίου Κοινῆς Γνώμης οἱ τουρκικοὶ καννιβαλισμοί, ἐὰν κατηγγέλλετο ἡ τουρκικὴ Κυβέρνησις, θὰ περιήρχετο εἰς θέσιν ὑποδίκου ἀπέναντι τῆς ἀνθρωπίνης συνειδήσεως καὶ θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν Ζυρίχην καὶ τὸ Λονδῖνον. Δι’ αὐτὸ θέλομεν σήμερον νὰ προλάβωμεν παρόμοια πράγματα. Διότι ἐγώ, δὲν ἀποδίδω εἰς οὐδένα ἄγνοιαν περὶ τοῦ τί θὰ ὠφέλει ἢ ὄχι. Ἀλλὰ ἐκτιμῶ, ὅτι τότε εἶχε πρυτανεύσει ἡ ἀρχή, ὅτι ὑπεράνω τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων ὑπάρχει τὸ συμφέρον τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θυσιασθῶμεν. Ἐὰν παρόμοιαι σκέψεις ἐπικρατήσουν καὶ τώρα, τότε θὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ συνέχεια δὲν θὰ διαφέρῃ ἀπὸ τὰς ἐξελίξεις τὰς ὁποίας τόσον εὐστόχως ἐκαυτηριάσατε, κ. συνάδελφε. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπισείεται ἡ ἐκβίασις τοῦ πολέμου καὶ τῆς συγκρούσεως διὰ νὰ ἀποτραπῇ ἡ ἀντιμετώπισις τῶν τουρκικῶν ἀδικοπραξιῶν. Δὲν εἶναι ζούγκλα σήμερον ἡ ἀνθρωπότης. Καὶ εἰς τὴν μικρὰν Κύπρον ὑπῆρξεν ἐπέμβασις διεθνοῦς δικαιοδοσίας, ὅταν ἠπηλείθη ἀπόβασις ἀπὸ τὸν τουρκικὸν στόλον. Δὲν εἶναι ἀνυπεράσπιστα τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνθρώπου. Ὅταν αἱ Κυβερνήσεις ἀσκοῦν εἰς τὸ ἀκέραιον τὰ δικαιώματά των, προασπίζουν τὴν εἰρήνην ἐπὶ ἀσφαλῶν βάσεων. Ἀντιθέτως, ὅταν συγκαλύπτουν τὰ πράγματα καὶ δέχονται πιέσεις, τότε καταλήγουν εἰς συνθηκολόγησιν. Εἶναι πολιτικὴ αὐτὴ ἡ ὁποία ἐδοκιμάσθη ἀπὸ τὴν ΕΡΕ εἰς τὸ παρελθόν, ἡ πολιτικὴ τῆς ὑποτελείας, ἡ ὁποία τὴν διεῖπε καὶ ἡ ὁποία ἔτεινεν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ ΝΑΤΟ. Ἀλλὰ εἰς τὸ θέμα τῆς Κύπρου, αἱ συμμαχίαι μας ἐδοκιμάσθησαν καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν εἶναι δεσμοί, ἀλλὰ δεσμά. Εἶναι φωλεὰ λεόντων, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπεδείχθη ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀσκήσωμεν τὰ δικαιώματά μας καὶ νὰ προασπίσωμεν τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν Κύπρον. Μέσα εἰς τὰ πλαίσια αὐτὰ τῶν ψευδοσυμμαχιῶν, περιερχόμεθα μὲ ἀδυναμίαν νὰ προασπίσωμεν τὰ συμφέροντά μας. Καὶ πράγματι, προκαλεῖ κατάπληξιν ἡ τόλμη, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ ΕΡΕ σήμερον ἐμφανίζεται τιμητὴς ἐπὶ θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει πρωταρχικὰς εὐθύνας. Βεβαίως, ὁ κ. Πιπινέλης δὲν μετεῖχε τότε τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξέφραζεν ἀλλοίας τότε ἀπόψεις, ἀντιθέτους πρὸς τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης κατὰ τὸ 1959, ἀρθρογραφῶν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Καθημερινή». Ἀπόψεις, ὅμως, αἱ ὁποῖαι κύριον ὑπόβαθρον εἶχον, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προβληθῇ θέμα αὐτοδιαθέσεως, ὅτι ἔπρεπε νὰ προτιμηθοῦν ἐνδιάμεσοι σταδιακαὶ λύσεις, αὐτοδιοικήσεως ἢ ὁτιδήποτε ἄλλο, ἀπόψεις, πρὸς τὰς ὁποίας ἡμεῖς διαφωνοῦμεν ἀπολύτως. Διότι εἶναι βεβαιωμένον ἀπὸ τὴν ἱστορίαν, ὅτι οὐδέποτέ τις κατέκτησε τὰ δικαιώματά του καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν του παρὰ μόνον διὰ τῆς εἰς τὸ ἀκέραιον προβολῆς τῶν διεκδικήσεών του μὲ ἀγωνιστικότητα. Ἐπομένως, μὲ τὴν ἐρώτησίν μας, ἠθελήσαμεν νὰ προβάλωμεν τὸ ποῖοι δρόμοι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθηθοῦν ἐν προκειμένῳ. Καὶ οἱ δρόμοι αὐτοί, εἶναι οἱ δρόμοι τῆς συγκαλύψεως πρὸς διαφύλαξιν τῆς συμμαχίας. Δρόμοι, οἱ ὁποῖοι ἠκολουθήθησαν εἰς τὸ παρελθὸν ἀπὸ τὴν ΕΡΕ καὶ ὡδήγησαν εἰς τὴν συνθηκολόγησιν τῆς Ζυρίχης καὶ Λονδίνου. Θὰ ἤθελον, μεταξὺ ἄλλων, νὰ ὑπογραμμίσω, ὅτι διὰ τρίτην φορὰν σήμερον, ἔχομεν ἐπίσημον καὶ κατηγορηματικὴν διακήρυξιν πλήρους καὶ εἰς τὸ ἀκέραιον συμπαραστάσεως εἰς τὴν δικαίαν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν ἀπὸ Σοβιετικῆς πλευρᾶς. Αὐτό, ἀποτελεῖ αὐστηρὰν προειδοποίησιν, τῆς ὁποίας τὰ προηγούμενα εἰς τὸ Σουὲζ καὶ τὸν Λίβανον καὶ παντοῦ ὅπου ὑπῆρξαν παρόμοιαι περιπτώσεις, ἀπεδείχθησαν ἀποτελεσματικά. Αὐτὸ εἶναι ἓν ὅπλον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀξιοποιήσωμεν εἰς τρόπον ὥστε, νὰ μὴ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καλύπτωμεν τὰς ἀδυναμίας καὶ τὰς ὑποχρεώσεις μας, ὑπὸ τὸ ἄγχος, ὅτι τάχα θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ μιᾶς καταστάσεως μὴ δυναμένης νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι, ὅτι ἐὰν αἱ μὴ διαψευσθεῖσαι δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς 6ης Μαρτίου ἀπηχοῦν τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐξετίμησε τὴν Σοβιετικὴν συμπαράστασιν, εἶναι τελείως ἀντίθετος ὁ τρόπος αὐτὸς πρὸς τὸ ἀληθινὸν Ἑλληνικὸν ἐθνικὸν συμφέρον. Ἐχαρακτηρίσθη ἡ συμπαράστασις αὐτὴ καὶ ἡ μεγάλη ἀπήχησις ποὺ εἶχε καὶ εἰς τὴν Κύπρον καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου χαιρετίσθηκε ἀπὸ ὅλας τὰς πολιτικὰς πτέρυγας, ὅπως ἔπρεπε νὰ χαιρετισθῇ, μὲ αἰσθήματα εὐγνωμοσύνης, μὲ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἐγκαρδίωσαν καὶ ἐδυνάμωσαν τὴν ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τὸν θρίαμβον τῆς δικαίας Κυπριακῆς ὑποθέσεως, ἐχαρακτηρίσθησαν αἱ Σοβιετικαὶ ἐκδηλώσεις ἐκεῖναι, ὡς ἐθνικὸς κίνδυνος.

§82Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐδηλώθη ἔκτοτε, ὅτι αἱ περίφημοι αὐταὶ δηλώσεις, εἶχον διατυπωθῆ προφορικῶς, ἄνευ ἐρωτηματολογίου καὶ ἄνευ ἐγγράφου ἀπαντήσεως καὶ ἔκτοτε ἀπεσαφηνίσθη ὄχι μόνον διὰ τοῦ Τύπου, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐπισημοτάτων κύκλων, ὅτι δὲν ἀπέδιδον τὸ πνεῦμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§83Η. ΗΛΙΟΥ. Χαίρω ποὺ τὸ ἀκούω, διότι θὰ ἦτο σφάλμα μέγα, κἄτι ποὺ δὲν ἀποτελεῖ κίνδυνον, ἀλλὰ ἐγγύησιν σωτηρίας, ἐγγύησιν ἐπικρατήσεως τοῦ δικαίου, νὰ ἐξετιμᾶτο τυχόν, ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς, ὡς κίνδυνος.

§84Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Θέτω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ καὶ μέχρι καὶ σήμερον εἰς τὰ σχολεῖα, ἀπὸ τοῦ Δημοτικοῦ μέχρι τοῦ Γυμνασίου, γίνεται ἀνάλογος προπαγάνδα περὶ τῆς ὑπάρξεως ἐθνικοῦ κινδύνου, ἐκ τῆς ὑποστηρίξεως ἐκεῖθεν καὶ δεύτερον, ὅτι τὰ λεγόμενα περὶ ὑποστηρίξεως εἶναι ψευδῆ καὶ ὅτι ἀντιθέτως ἐκ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης, ὑπάρχει διάθεσις νὰ κτυπηθῇ ἡ ὑπόθεσις τῆς Αὐτοδιαθέσεως. Μὲ αὐτὰ ἐμποτίζεται σήμερον ἡ Ἑλληνικὴ νεολαία εἰς τὰ σχολεῖα. Δὲν γνωρίζω ἐὰν γίνεται, χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις. Τότε ὅμως, σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν γνωρίζει τί γίνεται εἰς τὰ σχολεῖα.

§85Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἰς τὰ σχολεῖα γίνεται ἀνάπτυξις πολιτικῶν θεμάτων. Εἶναι πράγματι κἄτι νέον δι’ ἐμέ. Γνωρίζω, ὅτι αἱ πληροφορίαι σας εἶναι πάντοτε ἔγκυροι, ἀλλὰ θὰ προσπαθήσω νὰ πληροφορηθῶ καὶ ἐγώ.

§86Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, μὴ ξενίζεσθε, διότι δὲν παρουσιάζεται μόνον εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν τομέα τοῦτο. Σήμερον ἐδημοσιεύθη, ἐν φωτοτυπίᾳ, τὸ ἀπόρρητον μηνιαῖον δελτίον τῶν πληροφοριῶν «Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας» τοῦ Μαρτίου 1964 — ἐξακολουθεῖ αὐτὸ τὸ χαλκεῖον — καὶ μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Συνταγματάρχου κ. Κράνη, καὶ τὴν σφραγῖδα τῆς Ὑπηρεσίας, χαρακτηρίζεται, ἀπὸ Δημοσίαν Ὑπηρεσίαν καὶ μάλιστα τὴν ἐντεταλμένην μὲ τὴν προάσπισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας, ὡς προπαγάνδα κατὰ τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ τοῦ Διεθνοῦς Κομμουνισμοῦ ἡ στάσις τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Ἐκμετάλλευσις, λέγει, ὑπὸ τῆς ἀνθελληνικῆς προπαγάνδας τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Αὐταὶ εἶναι ἀπόψεις, δυστυχῶς, Κρατικῆς Ὑπηρεσίας. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς ἴδωμεν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ σχέσεις. Διέπονται ὅλα τὰ προσβαλλόμενα ἀπὸ ἐνεργείας τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως δικαιώματα ἀπὸ συμβάσεις Διεθνεῖς, ἀπὸ τὸ καθεστὼς τῆς Οἰκουμενικῆς διακηρύξεως τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων καὶ ἀπὸ τὸν Χάρτην τοῦ ΟΗΕ, ἀπὸ τὴν Συνθήκην τῆς Ρώμης περὶ προασπίσεως τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων καὶ τῶν θεμελιωδῶν ἐλευθεριῶν, συνθήκην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπογράψει καὶ ἡ Τουρκία καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἀπὸ εἰδικὰς ρήτρας τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης τοῦ 1923. Αὐτὰ τὰ ἐπίσημα διεθνῆ κείμενα συγκροτοῦν ἕνα πυκνὸν πλέγμα διεθνῶν ἁρμοδιοτήτων, δικαστικῶν καὶ πολιτικῶν τὰς ὁποίας ἠρωτήσαμεν, συγκεκριμένως, διὰ τῆς ἐρωτήσεώς μας, ἐὰν ἐχρησιμοποίησεν ἢ πρόκειται νὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρὸς ἀπόκρουσιν τῶν Τουρκικῶν ἀδικοπραξιῶν καὶ δὲν ἐτύχομεν ἀπαντήσεως. Πρῶτα–πρῶτα, ἠμποροῦσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸ Δικαστήριον τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων τῆς Συμβάσεως τῆς Ρώμης. Συμβαλλόμενα μέρη καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία. Τὸ ἔπραξε; Σκέπτεται νὰ τὸ πράξῃ; Διατί τὸ παραλείπει, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει προσβολὴ δικαιωμάτων ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἀπαγορεύει ἡ Συνθήκη τῆς Ρώμης; Ἐρώτημα πρῶτον. Δεύτερον. Εἰς τὴν Συνθήκην τῆς Λωζάννης, ἀνεγνωρίσθησαν αἱ ἐγγυήσεις τῶν μειονοτήτων, ὡς θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ δικαίου, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ τροποποιηθοῦν ὑπὸ τῆς Τουρκίας δι’ ἐσωτερικοῦ νόμου. Ποῖαι εἶναι αἱ ἐγγυήσεις; Τοῦ ἄρθρου 38, ἡ πλήρης καὶ ἀπόλυτος προστασία τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν μειονοτήτων, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἐλευθέρας κυκλοφορίας καὶ ἐγκαταστάσεως καὶ μεταναστεύσεως. Εἶναι τοῦ ἄρθρου 39 ποὺ καθιερώνει τὴν ἀστικὴν καὶ πολιτικὴν ἰσοτιμίαν, τὴν ἰσότητα ἐνώπιον τοῦ νόμου, τὴν ἐλευθέραν χρῆσιν τῆς μητρικῆς γλώσσης. Εἶναι τοῦ ἄρθρου 40 ποὺ καθιερώνει τὴν ἴσην μεταχείρισιν νόμῳ καὶ πράγματι. Εἶναι τὸ ἰδιαίτερον πρωτόκολλον προστασίας καὶ αὐτοδιοικήσεως τῶν νήσων Ἴμβρου καὶ Τενέδου. Καὶ εἶναι, τελικῶς, ἡ ρήτρα τῆς Συνθήκης Λωζάννης, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ οἱαδήποτε ἀμφισβήτησις περὶ τὰ δικαιώματα ταῦτα, ἡ διαφορὰ κηρύσσεται διεθνής, πρᾶγμα ποὺ σημαίνει, ὅτι χωρὶς νὰ ἀπαιτῆται συγκατάθεσις τῆς τουρκικῆς Κυβερνήσεως, δύναται εὐθέως νὰ ἐπιληφθῇ τὸ Διεθνὲς Δικαστήριον τῆς Χάγης, οἱουδήποτε παραπόνου. Ὥστε, ὕστερα ἀπὸ τὸ Δικαστήριον τῆς Ρώμης, ἔχομεν τὸ Δικαστήριον τῆς Χάγης. Ἠσκήθη προσφυγή; Μελετᾶται ν’ ἀσκηθῇ; Ἐὰν ὄχι, διατί; Ἐκτιμᾷ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν συγκροτοῦν παραβίασιν δικαιωμάτων αὐτά;

§87Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη παράβασις, ἡ κατάργησις τῶν διαβατηρίων, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ κατόπιν κοινῆς συμφωνίας, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψε καὶ ἡ Τουρκία εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Εὐρώπης. Ἐγένετο καταγγελία καὶ δι’ αὐτό; Διότι δὲν δύνανται μονομερῶς νὰ καταργηθοῦν.

§88Η. ΗΛΙΟΥ. Πέραν αὐτοῦ, τὸ ἄρθρον 44 τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης, ἀναγνωρίζει, ὅτι εἰς περίπτωσιν παραβάσεως, ὑπάρχει δικαίωμα προσφυγῆς εἰς τὴν Κ.Τ.Ε. Δυνάμει δὲ τῶν διατάξεων ποὺ ρυθμίζουν τὸν Ὀργανισμὸν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, αἱ προσφυγαὶ διὰ τὰς ὁποίας ἦτο ἁρμοδία ἡ ἐκλιποῦσα Κ.Τ.Ε., δύνανται νὰ ἀπευθύνωνται πρὸς αὐτά. Ὥστε ὑπάρχει εἰδικὸν ἐκ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης δικαίωμα προσφυγῆς εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Ἠσκήθη; Ἐὰν ὄχι, ποῖοι λόγοι τῆς παραλείψεως; Θεωρεῖται, ὅτι δὲν ὑπῆρξε παραβίασις; Ὑπάρχει ἀκόμη ἡ γενικὴ ἐκ τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τοῦ Ο.Η.Ε. προσφυγὴ ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ἡ εἰδικὴ προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, διὰ πράξεις, αἱ ὁποῖαι θέτουν εἰς κίνδυνον τὴν εἰρήνην. Καὶ ὡς πρὸς τὴν διεθνῆ αὐτὴν προσφυγὴν καὶ ὡς πρὸς τὰς ἄλλας προσφυγάς, τί δύναται νὰ πληροφορήσῃ ἡ Κυβέρνησις; Ἐλήφθησαν ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς νὰ ἐκθέσουν τὴν Τουρκίαν διὰ τὰς ἀδικοπραγίας κατὰ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ τὰς ἄλλας μείζονος προσβολάς, ἐν συνεχείᾳ, κατὰ τῶν ὁμοεθνῶν καὶ τῶν Πατριαρχείων; Ἐδῶ εἶναι ὡρισμέναι συγκεκριμέναι ἐνέργειαι, περὶ τῶν ὁποίων ἐθέσαμεν ἐρωτήματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν δίδεται ἀπάντησις. Ἐθέσαμεν καὶ ἐπὶ ἄλλου τομέως ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα συγκροτοῦν τὴν σύστασίν μας διὰ τὸν καλύτερον τρόπον προασπίσεως τῶν ὁμογενῶν μας. Εἴπομεν, ὅτι ὑπάρχει μία πανίσχυρος διεθνὴς κοινὴ γνώμη καὶ ἐρωτήσαμεν ἂν ἔλαβε ἡ Κυβέρνησις ἢ μελετᾷ νὰ λάβῃ ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐνδείκνυνται διὰ νὰ ἀναληφθῇ μία ἐκστρατεία κινητοποιήσεως αὐτῆς τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης καὶ μάλιστα ἐκστρατείας τοιαύτης ποὺ νὰ ἀνταποκρίνεται καὶ πρὸς τὴν δεινότητα καὶ πρὸς τὸ κατεπεῖγον τῶν περιστάσεων, καὶ τὴν ἔκτασιν καὶ τὸ μέγεθος τῶν κινδύνων. Νὰ καταγγείλωμεν διεθνῶς τὰς ἀδικοπραγίας τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὴν καταστήσωμεν ὑπόδικον ἐνώπιον τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης, διὰ νὰ δυσχεράνωμεν τὴν συνέχισίν των. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, δὲν ἐλάβομεν ἀπάντησιν. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων γενικωτέρων συστάσεων διεθνοῦς καταγγελίας, ἐπροτείναμεν, διὰ τῆς ἐρωτήσεώς μας, καὶ συγκεκριμένα μέτρα. Ἐρωτῶμεν, ἂν θὰ ἀπευθυνθοῦν πρὸς ἅπαντας ἀνεξαιρέτως τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ὀρθοδόξων ἐκκλησιῶν καὶ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ἄλλων δογμάτων καὶ θρησκευμάτων ἐν τῇ εὐλόγῳ εὐθυξίᾳ εἰς θέματα διωγμῶν τῶν θρησκευτικῶν κορυφῶν. Μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς ἐρωτήσεως, βλέπομεν νὰ ἔχουν γίνει ὡρισμέναι ἐνέργειαι αὐτοῦ τοῦ εἴδους καὶ νὰ ὑπάρχουν ὡρισμέναι ἐκδηλώσεις θετικαί, θὰ ἦτο δὲ μεγάλη ἡ ἱκανοποίησίς μας ἂν αἱ ὑποδείξεις μας συνέβαλλον εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Τέλος, ὑποδείξαμεν, ὅτι ἡ ἀντιμετώπισις αὐτῶν τῶν διεθνῶν ἀδικοπραξιῶν καὶ τῶν κινδύνων τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων καὶ τῶν συμφερόντων τῆς ὁμογενείας καὶ παναρχαίων θεσμῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν διωγμῷ, δύνανται καὶ κατὰ τρίτον τρόπον νὰ προστατευθοῦν. Διὰ μιᾶς ὀρθοτέρας πολιτικῆς, ἐν σχέσει πρὸς τὰς συμμαχίας μας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, γνωρίζων τὰς ἀπόψεις μας διὰ τὴν συμμαχίαν τοῦ ΝΑΤΟ, ἐγενίκευσε τὴν περιωρισμένην διατύπωσιν τῆς ἐρωτήσεώς μας, ἡ ὁποία εἰς τὸ σχετικὸν μὲ τὰς συμμαχίας ἀποσπάσματά της, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐὰν μελετᾷ νὰ διαρρήξῃ πᾶσαν σχέσιν συμμαχίας (ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ) ἢ συνεννοήσεως (Βαλκανικῆς) μὲ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν». Σεῖς γνωρίζετε τὴν ἄποψίν μας, ὅτι καταδικάζομεν ἐν τῷ συνόλῳ τὴν ἔνταξιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν συμμαχίαν τοῦ ΝΑΤΟ. Ἡμεῖς μολονότι εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐθνικῶς ἐνδεδειγμένη πολιτική, ἐπειδὴ γνωρίζομεν τὴν ἀντίθετον ἰδικήν σας ἄποψιν καὶ ἐπειδὴ οὐδέποτε ἐνομίσαμεν, ὅτι τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις πρέπει καὶ καλὰ νὰ τὰς ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς ἄλλους, περιωρίσαμεν τὴν ἐρώτησίν μας μόνον εἰς τὴν συμμαχικὴν ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ σχέσιν μὲ τὴν Τουρκίαν.

§89Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερ.). Πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτό, κύριε συνάδελφε;

§90Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω. Μᾶς ἀνέγνωσεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου Γκιουρσέλ, ὅτι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία εἶναι νεκρά. Λυποῦμαι, διότι, κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ξεύρω κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀνταποκρινόμενος πρὸς στοιχειώδη Ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ ὑπερηφάνειαν, λακτιζόμενοι ἀπὸ τοὺς Τούρκους, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι εἶναι νεκρὰ ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία, ἐπιμένομεν, ὅτι δὲν εἶναι νεκρὰ καὶ ὅτι δὲν εἶναι νεκρά, διότι αἱ φιλίαι δὲν στηρίζονται ἐπὶ συναισθηματικῶν λόγων, ἀλλὰ ἐπὶ ρεαλιστικῶν ἐκτιμήσεων κοινῶν συμφερόντων καὶ κοινῶν ἐπιδιώξεων. Ποῖαι εἶναι αὗται αἱ ρεαλιστικαὶ ἐκτιμήσεις; Ποία εἶναι αὐτὰ τὰ κοινὰ συμφέροντα μὲ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν; Καὶ ποῖαι αὗται αἱ κοιναὶ ἐπιδιώξεις; Ποῦ τὰς βλέπετε; Πείσατέ μας, ὅτι ὑπάρχουν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν, εἶναι γνωστὸν ποὺ τείνει αὐτὴ ἡ συμμαχία μὲ τὴν Τουρκίαν. Ἐναντίον τίνος στρέφεται ἡ συμμαχία αὐτὴ καὶ διατὶ καὶ ποῖος εἶναι ὁ ὑποτιθέμενος κίνδυνος; Δὲν δίδετε ἀπάντησι, διότι αὕτη, εὑρίσκεται εἰς τὰ χείλη ὅλων καὶ ἀποδοκιμάζεται ἀπὸ τὰ βάθη κάθε Ἑλληνικῆς καρδιᾶς. Μὲ τί καρδιὰ τυχὸν ὑπαρχούσης περιπτώσεως, (ἡ ὁποία ἀποκλείεται βέβαια νὰ ὑπάρξῃ, ἐκτὸς ἂν ἀποβλέπωμεν εἰς τυχοδιωκτικὰς ἐπιθετικὰς ἐνεργείας), θὰ πολεμήσωμεν παραπλεύρως τοῦ Τούρκου, καὶ μὲ ποίαν ἐμπιστοσύνην, ὑπαρχούσης ἀνάγκης, θὰ περιμένῃ προστασίαν καὶ βοήθειαν καὶ ἄμυναν ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὴν Τουρκίαν, ὅταν γνωρίζωμεν ποία ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν ἡ διαγωγὴ τῆς Τουρκίας, τακτικὴ ἀθετήσεως συμμαχικῶν ὑποχρεώσεων; Εἰς τί ἀντιστοιχεῖ ἡ πλαστὴ αὐτὴ θεωρία, ὅτι τάχα ἀποτελεῖ προστασίαν μας ἡ συμμαχία τοῦ ΝΑΤΟ; Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ ζήσῃ ἄνευ συμμαχιῶν καὶ ἐγγυήσεων. Ζοῦν καὶ ζοῦν πολὺ καλύτερον, ἄνευ τῶν συμμαχιῶν τοῦ ΝΑΤΟ, 100 ἀδέσμευτοι καὶ οὐδέτεροι χῶραι καὶ ἐξασφαλίζουν καὶ ἀνεξαρτησίαν καὶ προκοπήν. Δὲν παρεμποδίζονται καὶ μάλιστα δὲν τορπιλλίζονται ἀπὸ τὰς καλουμένας ἡγέτιδας δυνάμεις τῆς συμμαχίας εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῶν Ἐθνικῶν δικαίων καὶ εἰδικῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς μὴ θέλωμεν νὰ κρύψωμεν τὴν πραγματικότητα. Ἡ κυπριακὴ κρίσις εἶναι κρίσις τῶν συμμάχων μας, ἢ καλύτερα, χρεωκοπία τῶν συμμάχων μας. Ὄχι μόνον δὲν ἐξυπηρετοῦν αἱ συμμαχίαι αὐταὶ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ ἀντιτίθενται εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ εἰς τὰς ἐθνικὰς διεκδικήσεις. Καὶ οἱ κατ’ ὑπόθεσιν ἀντίπαλοι τῆς συμμαχίας αὐτῆς, συμβαίνει νὰ εἶναι οἱ μόνοι προασπισταὶ τῶν Ἐθνικῶν διεκδικήσεων, οἱ μόνοι προασπισταὶ τῶν Ἐθνικῶν μας δικαίων. Θὰ ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τοῦ Σώματος περικοπὴν ἀπὸ μίαν μετριοπαθεστάτην μελέτην, διακεκριμένου ἐπιστήμονος, καθηγ. τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου, δημοσιευομένη εἰς τὴν «Νέαν Οἰκονομίαν»: «Ὅλη ἡ ὑφὴ τῶν Ἀγγλοαμερικανικῶν προτάσεων εἰς τὸ Λονδῖνον, ἐχαρακτηρίζετο ἀπὸ ἄκραν δυσμένειαν πρὸς τὸ ἀνεξάρτητον Κυπριακὸν Κράτος. Πρῶτον, ἠρνήθησαν νὰ παραδεχθοῦν, ὅτι ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀγκύρας πρὸς τοὺς Τουρκοκυπρίους στασιαστὰς παρασχεθεῖσα ἐνίσχυσις, ἀποτελεῖ βαρύτατον διεθνὲς ἀδίκημα. Δεύτερον, ἐξεβίαζον συνεχῶς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Λευκωσίας, ὅπως παραιτηθῇ τῆς προσφυγῆς εἰς τὸν Ο.Η.Ε., κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ἀρχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἀφαιρεῖται τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ δικαστοῦ. Τρίτον, ἐπρότεινον τὴν ἀποστολὴν στρατιωτικῶν δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὴν Κύπρον, περιφρονοῦσαι τὸ ἄρθρον 53 τοῦ καταστατικοῦ τοῦ Ο.Η.Ε., καθ’ ὃ οὐδεμία ἐνέργεια ἐξαναγκαστικὴ θὰ λαμβάνεται δυνάμει περιφερειακῶν συμφωνιῶν, ἄνευ ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας». Ἐν συνεχείᾳ, εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους ἡ ἀποχαλίνωσις τῶν βρεταννικῶν στρατευμάτων εἰς τὴν Κύπρον, τὰ ὁποῖα τολμοῦν ἀκόμη καὶ καλυπτόμενα ὑπὸ τὴν γαλάζια κάσκα τῶν δυνάμεων τῶν ὑπαγομένων ὑπὸ τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, νὰ ἀσκοῦν ἐχθρικὴν πολιτικήν, νὰ καλύπτουν στασιαστὰς ἐνόπλους, νὰ ἐξοπλίζουν τοὺς Τούρκους στασιαστάς, νὰ τροφοδοτοῦν τὴν ἐν Κύπρῳ στάσιν τῶν Τούρκων.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ γνωστὴ τακτικὴ τῶν Ἄγγλων.

§92Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ τῶν Ἀμερικανῶν καὶ τοῦ ΝΑΤΟ, κύριε συνάδελφε, ἐν τῷ συνόλῳ. Θέλουν νὰ καθυπαγάγουν εἰς τὸ ΝΑΤΟ τὴν Κύπρον, νὰ καθυπαγάγουν εἰς τὸ ΝΑΤΟ τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται περὶ κρίσεως καὶ χρεωκοπίας τῶν συμμαχιῶν. Πρόκειται περὶ κρίσεως καὶ χρεωκοπίας τῶν συνθημάτων τῶν ἀπατηλῶν, χάρις εἰς τὰ ὁποῖα κατέστη δυνατὸν χῶραι μικραί, ὡς ἡ Ἑλλάς, νὰ ἐγκλωβισθοῦν ἀπὸ κυβερνήσεις ἐμπνεομένας ἀπὸ ὑποτέλειαν, εἰς τοιαύτας συμμαχίας. Πράγματι, τὸ σύνθημα ἦτο προάσπισις τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, προάσπισις τῆς ἐλευθερίας, προάσπισις τῆς Δημοκρατίας. Ὅλα αὐτὰ ποὺ γίνονται ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ὅλα αὐτά, ποὺ γίνονται ἀπὸ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, ὅλα αὐτὰ ποὺ δημιουργοῦνται ἀπὸ τὴν Ἀμερικαν. καὶ Βρεταννικὴν Κυβέρνησιν, ὅλαι αὗται αἱ ἀντιθέσεις τῶν ἡγετίδων δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ, ἔναντι τοῦ αἰτήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως, αὐτὰ εἶναι προάσπισις τῆς ἐλευθερίας, αὐτὰ εἶναι τὰ ἰδανικὰ τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, αὐτὰ εἶναι τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προσδιορίσουν τὴν ἔνταξίν μας μέσα εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ἔστω καὶ ἂν τὸ ΝΑΤΟ εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰ Ἐθνικὰ συμφέροντά μας. Αὐτὰ εἶναι ποὺ ἐπιβάλλουν κατὰ μίαν ἐκδοχήν, βέβαια, τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, νὰ χορέψωμε καὶ τὸν χορὸν τοῦ Ζαλόγγου, διότι ἔτσι κάνομε τὸ καθῆκον μας χάριν τῆς ἐλευθερίας. Ποίας ἐλευθερίας; Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν πρὸ 50, 60 ἢ 70 ἡμερῶν ἐπάλλετο ἡ Ἑλλὰς ὁλόκληρος ἀπὸ τὸ σύνθημα «μακρυὰ ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ», καὶ τὸ σύνθημα αὐτὸ ἐπέβαλε τὴν μὴ προσέγγισιν τοῦ 6ου Ἀμερικανικοῦ στόλου εἰς τὸ Φάληρον, τότε τὸ σύνθημα αὐτὸ δὲν ἐξέφραζε μόνον τὰ αἰσθήματα τὰ βαθύτερα ὅλων τῶν Ἑλλήνων, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀληθινὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Κύπρου.

§93Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Μήπως, κ. συνάδελφε, ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὰς δηλώσεις, τοῦ Προέδρου τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας στρατηγοῦ Γκιουρσὲλ καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Τουρκίας Ἰνονοῦ, ἐναντίον τῶν Ἀμερικανῶν καὶ τῶν Ἄγγλων, μὲ τὰ αὐτὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα σεῖς διατυπώνετε, ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος;

§94Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Λύχνο, εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἀδικοῦσε καὶ τὴν εὐφυΐαν σας, ἂν ἐπιμένατε εἰς μίαν τοιαύτην ἐρώτησιν. Εἶναι γνωστὴ ποία εἶναι ἡ ταξική, ἡ μισθοφορικὴ τοποθέτησις αὐτῶν τῶν ἡγετικῶν κύκλων τῆς Τουρκίας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱαδήποτε ἀπειλὴ αὐτοῦ τοῦ εἴδους, δὲν ἀποτελεῖ παρὰ μίαν μορφὴν ἐκβιάσεως πρὸς εἴσπραξιν καὶ δικαιωμάτων εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Κύπρου καὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ οἰκονομικῶν ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφθόνως προσφέρονται ἐκεῖ.

§95Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική σας ἐξήγησις.

§96Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁ κ. Λύχνος, δὲν ἐνθυμεῖται τὰς δηλώσεις τοῦ Γκιουρσὲλ καὶ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ τὰς ἀναγνώσῃ καὶ πάλιν. Διότι αἱ δηλώσεις αὐταὶ ἐπιβεβαιοῦν, ὅτι τὸ ΝΑΤΟ, μέχρι στιγμῆς, καλύπτει τὰ συμφέροντα τῆς Τουρκίας. Αἱ ἀπειλαὶ ἀφοροῦσαν, ἐὰν τὸ ΝΑΤΟ θὰ ἤλλαζε πολιτικὴν ἔναντι τῆς Τουρκίας.

§97Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Οἱ Τοῦρκοι εἶπον, ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ καὶ οἱ Ἄγγλοι, μᾶς καταπιέζουν καὶ μᾶς ἀδικοῦν. Ἐσεῖς βγάζετε τὸ ἀντίθετον συμπέρασμα, αὐτὸ εἶναι ζήτημα λειτουργίας λογικῆς.

§98Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι μὲ τὴν ἐρώτησίν μας, ἐθέσαμεν σαφῶς τὰ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας ἐπιβαλλόμενα μέτρα, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ ζημίαι καὶ οἱ κίνδυνοι, ἀπὸ τὸ κρίσιμον σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται σήμερον αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ σχέσεις. Ὑπεδείξαμεν συγκεκριμένα μέτρα. Διεθνεῖς διαδικασίας, διεθνεῖς πολιτικὰς ἐνεργείας, διαφώτισιν τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης, καὶ τακτοποίησιν τῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῶν λεγομένων συμμαχιῶν μας μὲ σαφῆ δήλωσιν, ὅτι μαζὶ μὲ τὴν Τουρκίαν δὲν μένομεν καὶ δὲν συνυπάρχομεν μέσα εἰς καμμίαν συμμαχίαν. Ἀποτελεῖ, κύριοι συνάδελφοι, εὐθύνην τῆς Ἑλλην. Κυβερνήσεως νὰ πράξῃ, ὅ,τι τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ὑπαγορεύει, ὥστε νὰ μὴ ἠμπορέσῃ νὰ εὐδοκιμήσῃ, ἡ δι’ ἀδικοπραγιῶν ἐκ μέρους τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως ἐξασκουμένη ἐκβίασις. Δὲν θὰ εὐδοκιμήσῃ αὐτὴ ἡ ἐκβίασις, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πρῶτον, στηριζομένη εἰς τὸ δίκαιον καὶ εἰς τὸν διεθνῆ νόμον, καὶ μὴ ἀκολουθοῦσα τὴν γραμμὴν ποὺ ἐδοκιμάσθη ἀπὸ τὴν ΕΡΕ, τῆς συγκαλύψεως καὶ τῆς ὑποτελείας, ἀσκήσῃ ἀποφασιστικῶς ὅλα τὰ μέσα, ὅσα διεγράψαμεν διὰ τῆς ἐρωτήσεώς μας καὶ τῆς σημερινῆς ἀναπτύξεώς της. Ἔτσι θὰ ἀνατρέψῃ καὶ θὰ ἀναχαιτίσῃ τὴν διεθνῆ ἀδικοπραγίαν. Δεύτερον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ξεκαθαρίσῃ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ καμμία φορὰ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον νὰ ὑποτάσσεται εἰς τὰ συμφέροντα τῆς συμμαχίας τοῦ ΝΑΤΟ, ποὺ ἐνῷ οὐσιαστικὰ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ μὲ κοσμοκρατικὰς ἐπιδιώξεις, ξένας πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν, βρίσκεται εἰς σταθερὰν ἀντίθεσιν πάντοτε, ὁσάκις προβάλλονται Ἑλληνικαὶ ἐθνικαὶ διεκδικήσεις. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἠμποροῦσε ποτέ, ἐπίσης, νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ τουρκικὴ ἐκβίασις καὶ ἡ Νατικὴ ἐχθρότης, ἐὰν δὲν ἠμπορέσῃ νὰ κάμψῃ τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα, τὴν ἀρραγῆ ποὺ ἔχει χαλυβδωθῆ εἰς τὴν Κύπρον, μέσα εἰς τὴν ἔντασιν ἑνὸς ἐθνικοῦ ἀπελευθερωτικοῦ ἀγῶνος, μὲ τὴν παντοδύναμον συμπαράστασιν τῶν χωρῶν ἐκείνων, ποὺ ἀγαποῦν τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ἐλευθερίαν. Χαρακτηριστικὸν δὲ τῆς ἐχθρότητος τῶν ἡγετίδων δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ ἔναντι αὐτῆς τῆς ἑνότητος, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν ἐγγύησιν τῆς εὐοδώσεως τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως, εἶναι κἄτι τι, ποὺ ἂν τὸ υἱοθετοῦσεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, θὰ ἀπετέλει τὴν βαρυτάτην εὐθύνην της, ἐν τούτῳ. Ὅτι σταθερὰ καὶ ἐπίμονα ἐπιδιώκουν νὰ προωθήσουν, νὰ προβάλουν, νὰ ἀναμίξουν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα φανερὸν εἶναι, ὅτι καὶ τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα εἰς τὴν Κύπρον θὰ διέσπων καὶ ἐπίσης θὰ ἐδημιούργουν αἰχμὰς ἀντισοβιετικάς, μὲ τάσιν τὴν ψύχρανσιν τῆς θερμῆς ἐκεῖθεν συμπαραστάσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπεδείξαμεν τὰ μέσα τὰ κατάλληλα, διὰ νὰ ἀποτρέψωμεν τὴν διεθνῆ ἐκβίασιν. Δὲν ὑπάρχουν ἄλλα μέσα. Εἴχομεν τονίσει εἰς τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὅτι δὲν θεωροῦμεν ὅπλον παραδεκτόν, ὅτι ἀποκρούομεν καὶ καταγγέλλομεν κάθε σκέψιν περὶ ἀσκήσεως ἀντιποίνων ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, εἰς βάρος τῶν τουρκικῶν, ἐν Ἑλλάδι, μειονοτήτων. Ἐκφράζομεν τὴν ἱκανοποίησίν μας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι τῶν ἰδίων ἀπόψεων καὶ ἐπικροτοῦμεν καὶ τὸ σημεῖον τοῦτο τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι, ἐπίσης, ἀδύνατον, ἀπαράδεκτον, ἀπάνθρωπον, ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἐθνικῶν δικαίων εἰς τὴν Κύπρον, νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει συναλλαγῆς, ἐπὶ τῇ βάσει ἐμπορίας ἐθνῶν, ἐπὶ τῇ βάσει ἀνθρωποπάζαρου δι’ ἀνταλλαγῆς πληθυσμῶν ἢ δι’ ἐδαφικῶν ἀνταλλαγμάτων καὶ τὸ ἐτονίσαμεν καὶ τότε. Χαίρομαι, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀπολύτως τῶν ἰδίων ἀπόψεων, ἐν προκειμένῳ. Ἐπικροτοῦμεν καὶ αὐτὸ τὸ σημεῖον.

§99Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Εἰς τὴν πόλιν ἔπρεπε νὰ εἴμεθα τώρα, αὐτὴν τὴν γλῶσσαν ἐννοοῦν οἱ Τοῦρκοι.

§100Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν εἶναι νοητή, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐμπορία ἀνθρώπων, ἐθνῶν, αἱ μετακινήσεις πληθυσμῶν. Λύσις εἶναι ὁ σεβασμὸς καὶ αἱ ἐγγυήσεις τῶν μειονοτήτων, ὅπου ὑπάρχουν, τῶν Τούρκων εἰς τὴν Κύπρον, εἰς τὴν Ρόδον, εἰς τὴν Θράκην, τῶν Ἑλλήνων εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, εἰς τὴν Ἴμβρον, εἰς τὴν Τένεδον καὶ ἡ ἐπικράτησις τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν.

§101Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἔχω ὑποβάλει δύο ἐρωτήσεις. Εἶναι φυσικόν, ὅτι δὲν θὰ συζητηθοῦν ἀπόψε. Εἴπατε προηγουμένως, ὅτι συμφωνεῖτε ἀκριβῶς εἰς αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐγγυᾶται τὴν ἀσφάλειαν τῶν Μωαμεθανῶν Ἑλλήνων εἰς τὴν Θράκην. Ἐγὼ εἶχα ὑποβάλει μίαν σχετικὴν ἐρώτησιν καὶ θὰ ἤθελα ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, ἐφ’ ὅσον γίνεται συζήτησις, ἐὰν ἠμποροῦσε νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν ἡ Κυβέρνησις. Ὑπερθεματίζω, καὶ λέγω τὸ ἑξῆς: Κἄτι ποὺ δὲν ἐκάμομεν τὸ 1955, ὅταν ἐγένοντο αἱ σφαγαὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς Σμύρνης, νὰ τὰ κάμωμεν τώρα, νὰ στείλωμεν πολὺν στρατὸν εἰς τὴν Θράκην, διὰ νὰ προστατεύσωμεν τοὺς Τούρκους, ἀλλὰ πολὺν στρατόν.

§102Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ δὲν θὰ παρακολουθήσω φιλοπολέμους ἐκδηλώσεις.

§103Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν μὲ ἐννοήσατε. Διὰ νὰ προστατεύσωμεν τὸ στοιχεῖον καὶ τῆς Θράκης καὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἀφοῦ θέλετε νὰ σᾶς τὸ κάμω λιανά. Διότι, ἐὰν εἴχομεν κάμει αὐτὸ τὸ 1955, ἡ Κύπρος θὰ ἦτο Ἑλληνικὴ ἀπὸ τότε.

§104Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀκριβῶς, ὑποστηρίζομεν, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ διατήρησις τῆς εἰρήνης ἀρκεῖ νὰ ἀσκηθῇ μὲ ἀξιοπρέπειαν καὶ σθένος ἡ Ἑλληνικὴ πολιτικὴ μὴ δεσμευομένη ἀπὸ συμμαχικὰς ὑποχρεώσεις.

§105Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ἀξιοπρέπεια εἰς τοὺς Τούρκους;

§106Η. ΗΛΙΟΥ. Πιστεύω, ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ ἡ εἰρήνη νὰ διαφυλαχθῇ καὶ τὰ συμφέροντα τὰ ἐθνικὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν, δι’ αὐτὸ ὑπεγράμμισα, ὅτι δὲν εἶναι σήμερον ἡ διεθνὴς κοινωνία ζούγκλα καὶ ὑπάρχουν πανίσχυρες δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτρέπουν κάθε ἐκτροπὴν εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους πολεμικὰς ἐνεργείας. Κύριοι συνάδελφοι, πιστεύομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει χωρὶς ταλαντεύσεις, χωρὶς δισταγμούς, νὰ ἀσκήσῃ ἐθνικὴν πολιτικήν, πιστεύομεν, ὅτι παρεμποδίζεται εἰς τοῦτο ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν, ὅτι ὑπάρχει κάποιο ταμποῦ, αἱ συμμαχίαι, αἱ ὁποῖαι συμμαχίαι δὲν πρέπει νὰ θιγοῦν. Ἂν ξεκινᾷ ἀπὸ αὐτὸν τὸν συλλογισμὸν μοιραίως στὸ τέλος εὑρίσκονται συνθηκολογήσεις τύπου Ζυρίχης. Δὲν ὑπάρχει μέσος δρόμος, ἢ ὑποτάσσεις τὰς συμμαχίας εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἢ ὑποτάσσεις τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα εἰς τὰς συμμαχίας. Δὲν ὑπάρχει μέσος δρόμος. Ὡρισμέναι ἐνέργειαι, ὡρισμέναι παρασιωπήσεις καὶ παραλείψεις εἰς τὸ νὰ ἀσκηθοῦν ὡρισμέναι, ἀπὸ τὸ διεθνὲς δίκαιον παρεχόμεναι εὐκολίαι, προσφυγαὶ κλπ., ὡρισμέναι ταλαντεύσεις, αὐτὴ ἡ ἔναντι τῆς προκλητικῆς δηλώσεως τοῦ Γκιουρσέλ, ὅτι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία εἶναι νεκρά, ἡ διακήρυξις, ὅτι δὲν εἶναι νεκρά, ὅτι εἶναι ζωντανή, ὅλα αὐτὰ μᾶς κρατοῦν εἰς ἀνησυχίαν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι χρέος τῆς Κυβερνήσεως νὰ χωρήσῃ σταθερὰ εἰς τὴν προάσπισιν τῶν ἐθνικῶν δικαίων, ὄχι μόνον μὲ τὰς ὡραίας διακηρύξεις, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν, ἀλλὰ μὲ τὰς πραγματοποιήσεις, τὰς ὁποίας αἱ ἐθνικαὶ καὶ διεθνεῖς συνθῆκαι ἐπιτρέπουν. Κάθε θετική της ἐνέργεια θὰ εὕρῃ στήριξιν εἰς ἡμᾶς, κάθε ἐνέργεια, ἡ ὁποία θὰ περιέχῃ ταλάντευσιν καὶ ὑποχώρησιν θὰ εὕρῃ κριτικὴν καὶ θὰ ἀποκαλυφθῇ ἐμπρὸς στὸν λαὸν ὡς μὴ συμφέρουσα εἰς τὸ Ἔθνος. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς μὴ νομισθῇ, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ λύσις μὲ τὰς συγκαλύψεις, μὲ τὰς ταλαντεύσεις, χάριν τῶν λεγομένων συμμαχιῶν. Δὲν ὑπάρχει λύσις παρὰ ἡ γραμμὴ ἀκαμψίας, ἡ γραμμὴ ἡ ἀνένδοτος τῆς διεκδικήσεως τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἀρραγῆ ἑνότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρέπει νὰ τὴν ἐκφράσῃ καὶ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων. Προτείνω νὰ δεχθῇ ἡ Βουλή μας νὰ διατυπώσῃ πρὸς τὰ Κοινοβούλια ὅλου τοῦ κόσμου ἕνα ψήφισμα, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐκθέτῃ τὰς δεινοτάτας παραβιάσεις τοῦ διεθνοῦς νόμου ἀπὸ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν εἰς βάρος τῶν προσώπων ἐκείνων ποὺ εἶναι ἐμπεπιστευμένοι ἐκ τοῦ διεθνοῦς νόμου καὶ ἐκ τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν εἰς τὴν φρούρησιν τῆς ἀσφαλείας των, τῆς ζωῆς των, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἰσονομίας των, ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδίαν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν. Νὰ τὰ καταγγείλῃ αὐτὰ μὲ παρρησίαν, νὰ μὴ τὰ συγκαλύψῃ, ἀλλὰ νὰ τὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψει τῶν Κοινοβουλίων ὅλου τοῦ κόσμου καὶ νὰ ζητήσῃ συγχρόνως μὲ αὐτὸ τὸ ψήφισμα νὰ ἐκφρασθῇ ἀπὸ ὅλα τὰ Κοινοβούλια ἡ εὐχὴ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ στοιχειώδους δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν ποὺ εἶναι τὸ ἀνεγνωρισμένον διεθνὲς θεμέλιον κάθε δικαίας διεθνοῦς συνυπάρξεως, νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ εἰς τὸν λαὸν τῆς Κύπρου. Ἐπίσης, νομίζω, ὅτι ἐν ὄψει τῆς οἰκτρᾶς ἀνικανότητος καὶ ἀνεπαρκείας τοῦ Διπλωματικοῦ μας Σώματος νὰ διεξαγάγῃ αὐτὴν τὴν ἐκστρατείαν τῆς διαφωτίσεως τῆς κοινῆς γνώμης, ἀνεπαρκείας καὶ ἀνικανότητος διαπιστωθείσης καὶ καταγγελθείσης καὶ διὰ τηλεγραφημάτων μου ἐκ Λονδίνου καὶ ὕστερα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν θὰ πρέπει νὰ συγκροτήσῃ μίαν διακομματικὴν ἀποστολήν, ἡ ὁποία εἰς ὅλας τὰς χώρας καὶ τοῦ Ἀνατολικοῦ καὶ Δυτικοῦ συνασπισμοῦ καὶ τὰς ἀδεσμεύτους νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα, νὰ ἐκφράσῃ τὰ Ἑλληνικὰ δίκαια καὶ νὰ διεκδικήσῃ ἔτσι ἀποτελεσματικῶς τὴν προάσπισίν των ἀπὸ τὴν Τουρκικὴν ἀδικοπραγίαν. (Χειροκροτήματα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων, τοῦ κ. Πιπινέλη ἐκ μέρους τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ κ. Ἠλιοῦ καὶ ἑτέρων βουλευτῶν, ἐκ μέρους τῆς Ε.Δ.Α.

§108Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴπατε, ὅτι κηρύσσετε περαιωμένην τὴν συζήτησιν τοῦ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως συζητηθέντος θέματος. Τοῦτο ὅμως, εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετον ἀπὸ τὸ λεχθὲν κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Νόβας, ἠρνήθη νὰ δώσῃ τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Ἠλιοῦ μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πιπινέλη καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, μὲ τὸ αἰτιολογικόν, ὅτι συζητοῦμεν κατὰ τὴν διαδικασίαν τῶν ἐρωτήσεων καὶ ὅτι, ἑπομένως, πρέπει νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς πρώτης ἐρωτήσεως —τοῦ κ. Πιπινέλη— διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ ἐπὶ τῆς δευτέρας τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Ὀφείλετε, λοιπόν, νὰ λύσετε ἀμέσως τὴν ἀντίφασιν μεταξὺ τῶν λεγομένων σας καὶ τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐπικαλῆται πότε τὴν μίαν καὶ πότε τὴν ἄλλην διαδικασίαν πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἀπαραδέκτων σκοπιμοτήτων. Πέραν τούτων, ἡ Βουλὴ ἀντελήφθη, ὅτι ὁ κ. Ἠλιοῦ ἐξέθεσεν ἐκτάκτως σοβαρὰς ἀπόψεις καὶ διετύπωσε συστάσεις καὶ ἐπιχειρήματα ἐνδιαφέροντα. Εἶναι ἑπομένως, εἰδικῶς ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ παρισταμένου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀπαντήσῃ. Ἡ σιωπή της δὲν εἶναι κατανοητὴ καὶ ἐξ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας. Ἐξ ἄλλου, νομίζω, ὅτι δὲν εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξετε περαιωμένην τὴν συζήτησιν πρὶν ἐρωτήσετε τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐπρότεινε, ἡ Βουλὴ νὰ ἐγκρίνῃ ψήφισμα–ἔκκλησιν πρὸς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν ἀπόψεων, καθὼς καὶ τὴν σύστασιν διακομματικῆς διαφωτιστικῆς ἀποστολῆς πρὸς τὴν διεθνῆ κοινὴν γνώμην. Ὀφείλετε ἐπὶ τῆς προτάσεως νὰ ζητήσετε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Λόγοι κοινοβουλευτικῆς ἀλλὰ καὶ ἐθνικῆς σκοπιμότητος καὶ εὐαισθησίας ἀποκλείουν τὴν περαίωσιν τῆς συζητήσεως χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ.

§109Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Λυποῦμαι, διότι φαίνεται, ὅτι ἔχει συμβῆ κάποια παρεξήγησις, διότι πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς ἔγινε ρητὴ συμφωνία μεταξὺ τῶν κομμάτων, ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ἐκ μέρους ἑκάστου κόμματος εἷς μόνον ὁμιλητής. Ἤδη βλέπω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Σερρῶν, ἀντλῶν ἐπιχείρημα ἀπὸ μίαν προσπάθειαν τοῦ κ. Προέδρου νὰ θέσῃ κάποιαν τάξιν εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν προσπάθειαν ἀντέκρουσεν ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματός σας, μὴ παραδεχθεὶς αὐτήν. Ἀκριβῶς ὁ κ. Ἠλιοῦ, εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι σωστὸν τὸ πρᾶγμα αὐτό, καὶ σεῖς ἀντιτίθεσθε εἰς τὰς ἀπόψεις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐκπροσώπου τῆς παρατάξεώς σας, διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω ρητῶς, εἶχε συμφωνηθῆ, ὅτι θὰ περιορισθῇ μεταξὺ τῶν ἐκπροσώπων τῶν κομμάτων ἢ τὸ πολὺ ἑνὸς μόνον μέλους τοῦ κόμματος. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, νὰ τηρηθῇ ἡ συμφωνία, διότι ἀναμφισβητήτως ἡ συζήτησις γίνεται κατὰ τὰς ἀγράφους διατάξεις τῆς πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως συζητήσεως. Αἱ ἄγραφοι δὲ αὗται διατάξεις, ἐγένοντο πάντοτε σεβασταὶ καὶ ἐπεβλήθησαν ἀσχέτως κομματικῶν διακρίσεων κατὰ τρόπον ἀπαραβίαστον. Ἐὰν ἐπιμείνετε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, ἡ Κυβέρνησις ἐκφράζει τὴν λύπην της, διότι ἐδέχθη τὴν συζήτησιν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ ὑπόσχεται τοῦ λοιποῦ νὰ μὴ τὸ ἐπαναλάβῃ.

§110Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι εἰς τὰς συνηθείας μας, κύριε Πρόεδρε, νὰ παραβιάζωμεν τὰ συμπεφωνημένα. Ὑπῆρχε συμφωνία, ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ εἷς ἐξ ἑκάστου κόμματος καὶ κατὰ τὴν διαδικασίαν τῶν συζητήσεων πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Καὶ αὐτὴν τὴν συμφωνίαν ἤλθομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν. Ἀλλὰ τὴν συμφωνίαν τὴν παρεβίασεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος, ὁ ὁποῖος εἶπεν: Δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον, διότι συζητεῖται τώρα ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Πιπινέλη. Θὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς καὶ μετὰ θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἰδικῆς σας ἐρωτήσεως. Ἰδοὺ ποῖος παραβαίνει τὰ συμπεφωνημένα. Καὶ τὰ παρεβίασε κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τῆς συζητήσεως ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος, παρισταμένου καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Διατὶ ἔγινεν ἡ παραβίασις; Διότι ἠθελήσατε νὰ ἐξυπηρετήσετε μίαν ὡρισμένην σκοπιμότητα. Ἀπαράδεκτον. Τώρα θέλετε νὰ ἐξυπηρετήσετε ἄλλην σκοπιμότητα. Λέτε, ὅτι εἶναι πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Διαφωνεῖτε μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Σώματος, διαφωνεῖτε μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ νὰ κηρύξετε περαιωμένην τὴν συζήτησιν. Αὐτά, κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τάξεως. Ὑπάρχει, ὅμως, καὶ θέμα οὐσίας. Ὅτι ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐφ’ ὅσον παρίσταται, νὰ ἀπαντήσῃ εἰς οὐσιώδεις παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, ὠφείλατε καὶ σεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ λάβετε θέσιν ἐπὶ τῆς προτάσεως καὶ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προεξοφλήσετε τὴν γνώμην οὐδενὸς βουλευτοῦ. Πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κηρύσσετε περαιωμένην τὴν συζήτησιν, διότι εἶναι αὐθαιρεσία καὶ προεξόφλησις τῆς γνώμης τοῦ Σώματος, διότι τὸ περιεχόμενον τῆς προτάσεως εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιδείξετε αὐτὴν τὴν ἔλλειψιν τῆς κοινοβουλευτικῆς καὶ ἐθνικῆς εὐαισθησίας.

§111Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δύο παρατηρήσεις εἶναι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τῆς ἐποικοδομητικῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Ἡ πρώτη εἶναι, ὅτι ὅλαι του αἱ συστάσεις πρὸς χρησιμοποίησιν τοῦ διεθνοῦς μηχανισμοῦ διεκδικήσεως τῶν Ἑλληνικῶν δικαιωμάτων, εἶναι γνωσταὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, μελετῶνται, καὶ ἑπομένως, θὰ γίνῃ ἐφαρμογὴ αὐτῶν. Περισσότερον ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσω. Θὰ ἤθελον, ὅμως, εἰς δευτέραν παρατήρησιν, νὰ προσθέσω, ὅτι θεωρῶ ἄδικον τὴν ἐκ μέρους τοῦ ἐκπροσώπου μιᾶς παρατάξεως μετὰ τόσης ἐπιμονῆς, ἐπίθεσιν ἐναντίον τῶν διπλωματικῶν ἐκπροσώπων τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ ἐπίθεσις εἶναι ὀλίγον ἀσυνήθης, διότι τὸ νὰ ὁμιλῶμεν ἐναντίον ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπερασπίζονται τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα, σημαίνει ἐξασθένησιν τῆς διεθνοῦς των ἐμφανίσεως καὶ ἐπὶ πλέον ἀποδοκιμασίαν πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀκριβῶς, εἰς τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμάς, ἔχουν ἀνάγκην τονώσεως καὶ συμπαραστάσεως. Ἐκφράζω ἐκ νέου τὴν λύπην μου, διὰ τὴν νέαν αὐτὴν ἄδικον ἐπίθεσιν ἐναντίον τῶν ἐκπροσώπων τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἀσχέτως προσώπων, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις παρέχει ὁλόκληρον τὴν συμπαράστασίν της πρὸς αὐτούς.

§112Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἔχομεν συνυπογράψει τὴν ἐρώτησιν......

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔγινε πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§114Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι παίζομεν τὴν κολοκυθιά. Ἀφοῦ θέλετε νὰ τὴν παίξωμεν. Νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Νόβας ἐδῶ.

§115Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐκτὸς τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία συνεζητήθη, ἔχουν ὑποβληθῆ καὶ ἄλλαι ἐρωτήσεις, δύο ἰδικαί μου καὶ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Συνεπῶς, θὰ πρέπει ἡ συζήτησις νὰ γενικευθῇ. Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ἀπεφάσισαν, νὰ γίνῃ μία συζήτησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως......

§116Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Πότε κατετέθησαν αὗται αἱ ἐρωτήσεις;

§117Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἂν παρηκολουθήσατε τὰς ἐρωτήσεις, εἶναι κατατεθειμέναι πρὸ πολλοῦ καιροῦ.

§118Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Λυποῦμαι, ἀλλ’ εἶναι μεταγενέστεραι τῆς συμφωνίας διὰ νὰ γίνῃ μία συζήτησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον γίνεται μία περικοπὴ τῆς συμφωνίας αὐτῆς, διὰ τῆς μεταγενεστέρας καταθέσεως ὡρισμένων ἐρωτήσεων.

§119Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Πρῶτον, αἱ ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὑποβληθῆ, εἶναι πολὺ προηγούμεναι τῶν συμφωνιῶν, τὰς ὁποίας ἐκάματε ἀπόψε. Εἰς μίαν δὲ ἐξ αὐτῶν, μοῦ ἐστείλατε μίαν ἔγγραφον ἀπάντησιν, ἀπολύτως ἱκανοποιητικὴν καὶ δὲν πρόκειται νὰ τὴν ἀναφέρω.

§120Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Τὴν ἐδιάβασα.

§121Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἐπὶ σχετικοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Τὸ Κυπριακόν, δυστυχῶς, ἔχει πολλὰς φάσεις καὶ ὑπέβαλα μίαν ἐρώτησιν διὰ τὴν πρώτην φάσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Καὶ μοῦ ἀπαντήσατε ἀπολύτως ἱκανοποιητικὰ καὶ δέχομαι τὴν ἀπάντησίν σας. Τώρα, ὅμως ἐπέσατε εἰς ἕνα ἄλλο σφάλμα, κ. Ὑπουργέ. Λέγετε, ὅτι τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ἡλιοῦ τὴν γνωρίζει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὴν μελετᾷ. Τὸ θέμα, ὅμως, δὲν εἶναι ἐκεῖ. Ὁ κ. Ἡλιοῦ ἔθεσεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὴν ἄποψίν του καὶ τὸ Σῶμα, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ καὶ ἐπὶ τῆς θέσεως αὐτῆς, πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον ἡ Βουλή.

§122Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, εἶπον, ὅτι ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ἡλιοῦ ὑπῆρξε κατ’ ἐξοχὴν ἐποικοδομητικὴ καὶ ἐτόνισα, ὅτι ὄχι τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Ἡλιοῦ μελετῶ, ἀλλ’ ὡρισμένας ἐκ τῶν ὑποδείξεων τοῦ κ. Ἡλιοῦ, διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ διεθνοῦς μηχανισμοῦ, πρὸς προστασίαν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου. Εἶπον δέ, ὅτι αἱ ὑποδείξεις αὗται δὲν ἦσαν καὶ τόσον ἄγνωστοι καὶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον σκέπτεται ὅπως τὰς χρησιμοποιήσῃ τυχὸν καὶ αὐτὰς εἰς τὴν διεκδίκησιν τῶν Ἑλληνικῶν δικαίων. Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ἐπιμείνουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι εἰς περαιτέρω συζήτησιν, διὰ νὰ τηρήσωμεν τὴν ἀρχικὴν συμφωνίαν. Φαίνεται δέ, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ συμφωνίαι, ἀλλὰ κἄποια ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ. Θὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν καὶ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§123Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ θέσετε τὸ ζήτημα, νὰ ζητήσετε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§124Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐγένετο συμφωνία μεταξὺ τῶν κομμάτων, ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ εἷς ἐξ ἑκάστου κόμματος. Τὸ γεγονός, ὅτι προηγήθη ἡ συζήτησις τῆς ἐρωτήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀπὸ τὴν τῆς Ε.Δ.Α. δὲν φαίνεται, ὅτι μεταβάλλει τὴν συμφωνίαν. Ἡ συμφωνία ἐτηρήθη. Τώρα ἔρχεται ὁ κ. Ἡλιοῦ καὶ κάμνει μίαν πρότασιν. Ἀλλὰ ἡ πρότασις δὲν εἰσάγεται σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν. Καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως. Συνεπῶς, ὀρθῶς ἐκηρύξατε περαιωμένην τὴν συζήτησιν. Δεδομένου δέ, κ. Πρόεδρε, ὅτι αὔριον ἔχομεν ἐμβόλιμον συνεδρίασιν πρωϊνὴν καὶ ἐνῷ ἄλλοτε ὡρίζετο διὰ τὴν 11ην ὥραν, κατ’ ἐξαίρεσιν δι’ αὔριον, ἡ ἐμβόλιμος ὡρίσθη διὰ τὴν 10ην πρωϊνήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὁλονύκτιον συνεδρίασιν καὶ αὔριον νὰ ἐπανέλθωμεν τὸ πρωΐ. Ἑπομένως, πρέπει νὰ κηρύξετε περαιωμένην τὴν συζήτησιν καὶ νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν.

§125Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὥστε ἐπὶ προτάσεως, ἡ ὁποία ἔχει τὸ περιεχόμενον, τὸ ὁποῖον ἤκουσεν ἡ Βουλή, χρειάζεται νὰ ὑπάρξῃ ἔρευνα τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ εὕρωμεν κἄτι ποὺ νὰ μᾶς ἐπιτρέπῃ νὰ ἀποφανθῶμεν ἂν θὰ κάμωμεν ἔκκλησιν εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου. Πρέπει νὰ τὸ ἐπιτάσσῃ ὁ Κανονισμὸς διὰ νὰ ἀποφανθῶμεν; Ἐντροπή, κ. Πρόεδρε.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Κύριοι βουλευταί, αὔριον ἔχομεν ἐμβόλιμον συνεδρίασιν τὴν 10ην πρωϊνὴν καὶ παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν.

§127ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 10ην π.μ., μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας. (Ὥρα 0,15′ π.μ.)