1964.04.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15η

Τετάρτη 15 Ἀπριλίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Β. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεύς, κ. Α. Καλκάνης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀθανασίου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κωτιάδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Κωνσταντινίδης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἰωάννου Γ. Παπαδημητρίου τυφλοῦ ἀναπήρου πολέμου 1940–1941 κλάσεως 1938 κατοίκου Ἀγρινίου, αἰτουμένου ἀποκατάστασιν δι’ ἐπανεξετάσεώς του ὑπὸ τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἐκ τῶν ὑδάτων τῆς τεχνητῆς λίμνης Ὑδροηλεκτρικοῦ Ἔργου Ἀχελώου πληττομένων κατοίκων Συνοικισμοῦ Ποταμιᾶς Κοινότητος Δυτικῆς Φραγκίστας Εὐρυτανίας, αἰτουμένων ἀπαλλαγὴν παντὸς φόρου καὶ εἰσφορᾶς προκειμένου περὶ ἀγορᾶς ἀγροτικῶν ἀκινήτων πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἐκ τῶν ὑδάτων κατακλυζομένων τοιούτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Συνοικισμοῦ «Κλεπαΐτικα» Ἀγρινίου, αἰτουμένων ἵδρυσιν Δημοτικοῦ Σχολείου. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Μ. Γαληνός, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς Ἐμπορικοῦ, Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ κόσμου περιφερείας Πλωμαρίου, αἰτουμένης ἀναστολὴν τῶν δικαστικῶν διώξεων ὀφειλετῶν ΤΕΒΕ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἰδιοκτητῶν ἀπαλλοτριωμένων κτημάτων λόγω ἐκτελέσεως ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων Κρεμμαστῶν Ἀχελώου, αἰτουμένων ἀποζημίωσιν. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ματαράγκας, αἰτουμένων ἐγκατάστασιν φαρμακείου ἐν τῇ ὡς ἄνω Κοινότητι κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Μ. Γαληνός, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐργοδηγῶν οἰκοδομῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, αἰτουμένων νομοθετικὴν ἀναγνώρισιν καὶ κατοχύρωσιν τῶν νομίμως κεκτημένων δικαιωμάτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δήμου Ἡρακλείας Σερρῶν, αἰτουμένου ἵδρυσιν Ὑποκαταστήματος Α.Τ.Ε. ἐν τῇ ὡς ἄνω πόλει. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Α. Μεργιανιώτου ἢ Κανάκη κατοίκου Σερρῶν, αἰτουμένου χορήγησιν συντάξεως λόγῳ τοῦ ἐν τῷ Στρατεύματι θανάτου τοῦ υἱοῦ του. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐκ τῆς ἐκτελέσεως ἔργων Ἀχελώου θιγομένων κατοίκων τῶν Κοινοτήτων Καστρακίου Ματσουκίου Σοργιάδος Σπολαΐτη αἰτουμένων ἀποζημίωσιν παρὰ τῆς ΔΕΗ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ταχ)κῶν Ὑπαλλήλων Βʹ καὶ Γʹ κατηγορίας, δι’ ἧς αἰτεῖται ἡ σύστασις θέσεων ἀστικῶν καὶ ἀγροτικῶν διανομέων καὶ συσκευαστῶν πρὸς ἀνταπόκρισιν τῆς ὑπηρεσίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Σκοτούσης, Νέας Τυρολόης, Καλῶν Δένδρων, Γεφυρουδίου, Παλαιοκάστρου καὶ ἑτέρων χωρίων αἰτουμένων τὴν περαιτέρω λειτουργίαν τοῦ ἐν Σκοτούσῃ Ἰδιωτικοῦ Γυμνασίου κλπ. Ὁ Προοδευτικὸς καὶ Ἐξωραϊστικὸς Σύλλογος «Α-ΣΤΡΥΦΟΣ» Ἁγίου Τρύφωνος Ἀκαδημίας Πλάτωνος, αἰτεῖται ἀποδοχὴν τροπολογίας βουλευτοῦ κ. Ι. Κουτσοχέρα ἐπὶ τῷ τέλει ἐκπροσωπήσεως τῶν Συνοικιῶν εἰς Δημοτικὸν Συμβούλιον κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀθαν. Σάββα τοῦ Βασιλείου κατοίκου Παλαιοκώμης Σερρῶν, δι’ ἧς παραπονεῖται δι’ ἀνάρμοστον συμπεριφορὰν ὀργάνων τάξεως τοῦ ὡς ἄνω χωρίου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου καταθέτει ψήφισμα τῆς συσκέψεως ἐκπροσώπων καπνοπαραγωγικῶν χωρίων Ἐπαρχίας Ἐλασσόνος, αἰτουμένων ἐπιβολὴν κυρώσεων εἰς τὸ χρηματοδοτούμενον ἐμπόριον ἀποσχόντος τῶν ἀγορῶν καπνοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ἁγίας Παρασκευῆς Κονίτσης, δι’ ἧς ζητεῖται ὅπως ἡ σύνδεσις Ἠπείρου–Μακεδονίας ἀκολουθήσῃ τὴν ὅδευσιν μέσῳ τῆς Κοινότητος καὶ τῆς περιοχῆς της. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Χωριστῆς Δράμας αἰτουμένης τὴν ὑπαγωγήν της εἰς ζώνην παραγωγῆς εὐγενῶν ἐξαγωγίμων καπνῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Δ. Δαβάκης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ἀμυκλῶν Λακωνίας αἰτουμένης ρύθμισιν ἀγροτικῶν χρεῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σκορδίλης καταθέτει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς αἰτουμένου ἵδρυσιν Ἐφετείου ἐν τῇ ὡς ἄνω πόλει. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου καπνεργατῶν Δράμας «Ἡ Πρόοδος» αἰτουμένου τεχνικὸν ἐξοπλισμὸν ἀποθήκης τοῦ ΕΟΚ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συν)σμοῦ Καλλιφύτου Δράμας «Ὁ Ἡσίοδος» αἰτουμένου, ὅπως συμπεριληφθοῦν τὰ εὐγενῆ καπνὰ τῆς ὡς ἄνω Κοινότητος εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν τυχὸν πριμοδοτηθησομένων καπνῶν ἄλλων περιοχῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς ὑποστάσης κατολίσθησιν κοινότητος Δρίσκου Ἰωαννίνων, δι’ ἧς αἰτοῦσι μετοίκησιν καὶ χορήγησιν ἀναλόγου κλήρου εἰς τὸ Μοναστηριακὸν κτῆμα «Καρυὲς» καὶ τὴν Λαψίστα. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Ροδόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Καρραγωγέων Λαρίσης αἰτουμένου συνταξιοδότησιν τῶν ὑπερηλίκων καρραγωγέων παρὰ τῷ Ι.Κ.Α. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Α. Κωνσταντινίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Καρραγωγέων Ἀλεξανδρουπόλεως «Προφήτης Ἠλίας», αἰτουμένου χορήγησιν ἀδειῶν Δημ. Χρήσ. φορτηγῶν αὐτοκινήτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Βαρβιτσιώτης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Σιδηροδρομικῶν, αἰτουμένης θέσπισιν διοικητικῆς αὐτοτελείας Ἐλεγκτικοῦ Προσωπικοῦ Ἁμαξοστοιχιῶν ΣΕΚ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Π. Πετρόπουλος καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν καλλιεργητῶν ἑσπεριδοειδῶν τῆς κοινότητος Παντανάσσης Αἰτωλοακαρνανίας, δι’ ἧς παραπονοῦνται διὰ κακὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐκ τοῦ παγετοῦ ἐπελθουσῶν ζημιῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Λουτροῦ Ἐλασσόνος, αἰτουμένου παραμονὴν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος καὶ τοῦ συνοικισμοῦ Ἄκρης εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης. Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Κ. Γιαννούσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀποστόλου Δεληγάκη, Προέδρου Κοινότητος Νομῆς Τρικάλων, αἰτουμένου χορήγησιν πιστώσεως διὰ κατασκευὴν γεφύρας Πηνειοῦ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πανάγος καὶ Α. Τσιάρας καταθέτουν ὑπόμνημα κατοίκων Νέας Σάντας, Μεταλλικοῦ, Μεγάλης Βρύσης Ποντοκερασιᾶς καὶ ἄλλων χωρίων τοῦ Νομοῦ Κιλκίς, αἰτουμένων ἀπόλυσιν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων, ἐπαναπατρισμὸν τῶν Ἑλλήνων πολιτικῶν προσφύγων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀστέγων Ἀστῶν Προσφύγων 1922, αἰτουμένων ἐπίλυσιν τοῦ στεγαστικοῦ προβλήματός των. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Κ. Παπαδημητρίου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Τοπικοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ) Αʹ καὶ Βʹ Ζώνης Λούρου, αἰτουμένου παραχώρησιν πλήρους αὐτοδιοικήσεως τῶν ὀργανισμῶν ὑπὸ τὴν Ἐποπτείαν καὶ ἐπίβλεψιν τῆς ἤδη ὑπαρχούσης ΥΕΒ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Α. Ταλιαδοῦρος καταθέτει τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς τῆς Γεωργικῆς Ἑνώσεως Καρδίτσης καὶ τῶν κατοίκων τῆς ἐν λόγῳ περιοχῆς, αἰτουμένων αὔξησιν τιμῆς ἀγορᾶς καπνοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Συν)σμῶν Νικηφόρου, Πλατανιᾶς καὶ ἑτέρων κοινοτήτων, αἰτουμένων αὔξησιν τῆς ἀγορᾶς καπνοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ι. Μαυριδόγλου καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως ὑπαλλήλων θυρωρῶν Μεγάρων Ἀθηνῶν — Πειραιῶς, αἰτουμένων ὑπαγωγὴν των εἰς τὸν νόμον 2112. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων περιοχῆς Ξηροχειμάρρου Δράμας, αἰτουμένου πλήρη κάλυψιν τοῦ χειμάρρου τῆς ἐν λόγῳ περιοχῆς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργίου Φωτοπούλου κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου ἀναγνώρισιν ἐτῶν ὑπηρεσίας εἰς ΗΕΜ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἡμαθίας κ. Δ. Χατζηδημητρίου καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐπιτροπῆς ἀκτημόνων Μέσης Βερροίας, αἰτουμένων ἀξιοποίησιν κοινοχρήστων ἐκτάσεων διὰ δενδροφυτεύσεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Ἰατρικῆς Ἑταιρείας Καβάλας, αἰτουμένης ἐξομοίωσιν νοσηλείων τοῦ Σανατορίου «Η ΕΛΠΙΣ ΚΑΒΑΛΑΣ» πρὸς λοιπὰ Σανατόρια τοῦ Κράτους. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Θυμάτων Γερμανικῆς Κατοχῆς «Ὁ Φοῖνιξ», αἰτουμένης λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἐπιτροπῆς Συνοικίας Συντάγματος Καλαμῶν, αἰτουμένης αὔξησιν δυνάμεως τοῦ Κ.Ε.Ν. Καλαμῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Ροδόπουλος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Γεωργικῆς Ἑνώσεως Λαρίσης αἰτουμένης χορήγησιν βαμβακοκαλλιεργητικοῦ δανείου παρὰ τῆς Α.Τ.Ε. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Ροδόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Σιδηροδρομικῶν, αἰτουμένης θέσπισιν διοικητικῆς αὐτοτελείας Ἐλεγκτικοῦ Προσωπικοῦ Ἁμαξοστοιχιῶν ΣΕΚ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Ροδόπουλος, καταθέτει ψήφισμα τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων, Μυλεργατῶν– Ἀρτεργατῶν–Μακαροτεχνιτῶν καὶ Συνταξιούχων τῶν κλάδων αὐτῶν Λαρίσης καὶ Βόλου, αἰτουμένων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπίλυσιν τῆς μεταξὺ ἰατρικῶν Συλλόγων καὶ κλαδικῶν ταμείων ὑφισταμένης διαφορᾶς. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Καραγιώργη, Δ. Παπανικολάου καὶ Σ. Σακελλάρης, διὰ τηλεγραφήματός των, παραπονοῦνται δι’ ἀπόλυσιν 200 ἐργατοϋπαλλήλων ὑφαντουργίας Παπαγεωργίου Βόλου καὶ αἰτοῦν ἀνάκλησιν τῆς ἀπολύσεώς των. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Α. Ταλιαδοῦρος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Οἰνοποιητικοῦ Συνεταιρισμοῦ Μεσενικόλα, αἰτουμένου ἵδρυσιν ἐργοστασίου οἰνοποιΐας εἰς θέσιν «Πλάτανος» κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Α. Ταλιαδοῦρος καταθέτει τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς τῶν Προέδρων Κοινότητος καὶ Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Παλαμᾶ Καρδίτσης, αἰτουμένων προαγωγὴν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος εἰς Δῆμον. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ὑπόμνημα ἀπολυθέντος Σιδηροδρομικοῦ ὑπαλλήλου, αἰτουμένου χορήγησιν πλήρους συντάξεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ζαγκλιβερίου, αἰτουμένης ἔναρξιν ἀγορῶν καπνοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ε. Ἀνερούσης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Σπουδαστῶν Ὑπομηχανικῶν Ἀθηνῶν, αἰτουμένων καθορισμὸν τῆς στάθμης τῶν Σχολῶν εἰς τὴν ἀνωτέραν ἐκπαιδευτικὴν βαθμίδα κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Ροδόπουλος, καταθέτει ψήφισμα τοῦ Συνδέσμου Ἐργατῶν καὶ Ἐργατριῶν Κλωστοϋφαντουργίας, Λαναριστηρίων καὶ Βαφείων Λαρίσης, αἰτουμένου ὑπαγωγὴν τῶν εἰς τὴν Κλωστοϋφαντουργίαν ἐργαζομένων, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐπαγγελμάτων ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἀρτοποιῶν ὑπαίθρου Μεσσηνίας, αἰτουμένων συνταξιοδότησιν τῶν ἀρτοποιῶν χωρίων καὶ κωμοπόλεων, ἐχουσῶν πληθυσμὸν κάτω τῶν 3,000. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Μεγαρίδος κ. Ν. Παπαηλίας, καταθέτει τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Μαρκοπούλου Ἀττικῆς, Κορωπίου, Παιανίας καὶ Σπάτων, τῶν ὁποίων οἱ ἀμπελῶνες κατεστράφησαν ἐκ τοῦ παγετῶνος τῆς 14ης Ἀπριλίου ἐ.ἔ. ὁλοσχερῶς καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ πάντα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἀμπελουργῶν. Ἡ βοήθεια τῶν ἀμπελουργῶν δέον νὰ ἐκδηλωθῇ τάχιστα, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῶν περιοχῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ὑπέστησαν τὴν συμφορὰν τῆς φυλλοξήρας. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Α. Κακκαρᾶς καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Μύτικα Χαλκίδος, ἀναφέροντος πλήρη καταστροφὴν ἐκ παγετοῦ ἀμπελώνων περιοχῆς καὶ αἰτουμένου κρατικὴν ἀρωγὴν πληγέντων. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ε. Ἀνερούσης, καταθέτει ἀντίγραφον τηλεγραφήματος κατοίκων χωρίου Μουντάδων Τήνου, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην τροπολογίαν εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων», δι’ ἧς ζητεῖται ἀπόσπασις τοῦ συνοικισμοῦ των, προσαρτηθέντος εἰς τὸν Δῆμον Τήνου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Κ. Ἀποσκίτης καταθέτει τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου διαμαρτυρομένου διὰ καθυστέρησιν ἐνάρξεως ἔργων ἐκμεταλλεύσεως λιγνιτοχώρου περιοχῆς Μεγαλοπόλεως κλπ.

§5Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε παρακαλῶ ἰδιαιτέρως νὰ μοῦ εἴπητε τὶ ἡμερομηνίαν φέρει ἡ ἀναγνωσθεῖσα τελευταία ἀναφορά.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 9 Ἀπριλίου κ. βουλευτά.

§7Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω ἀπὸ παλαιὰς θητείας μου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὅτι τηρεῖται πάντοτε ἡ σειρὰ καταθέσεως κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν. Σήμερον ὅμως παρέβητε τὸν Κανονισμόν. Χθὲς συνάδελφος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διεμαρτυρήθη διότι διὰ γενικὸν θέμα Ὑπουργὸς μετέβη εἰς Πειραιᾶ μόνον μὲ Κυβερνητικὸν βουλευτήν. Προσωπικῶς διαπιστώνω ὅτι σήμερον παρέβητε τὸν Κανονισμὸν καὶ ἐμεροληπτήσατε ὑπὲρ Κυβερνητικοῦ βουλευτοῦ, εἰς βάρος ἐπίσης Κυβερνητικοῦ βουλευτοῦ.

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ ἡμεῖς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν εἴμεθα ἴσοι;

§9Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀφήσατε νὰ ὁλοκληρώσω τὴν σκέψιν μου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅπως ξεύρετε, εἶχον συσσωρευθῆ πολλαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἀνεγινώσκοντο μόνον 3 ἢ 4. Τὴν ἐν λόγῳ ἀναφορὰν τὴν ἔφερε σήμερον τὸ πρωΐ ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἀνεγνώσθη σήμερον, διότι παρεκάλεσα νὰ ἐξαντληθοῦν αἱ κατατεθειμέναι ἀναφοραί, ὥστε νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις. Δὲν εἶναι θανάσιμον ἁμάρτημα, ἐὰν ἦτο νεωτέρα καὶ ἀνεγνώσθη σήμερον μὲ ἄλλας παλαιοτέρας, ἐφ’ ὅσον ἐξηντλήθησαν ὅλαι αἱ ἐκκρεμεῖς ἀναφοραί.

§11Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι θανάσιμον σφάλμα, ἀλλὰ θανάσιμον πλῆγμα τῶν νέων βουλευτῶν πρὸς τοὺς παλαιοὺς συναδέλφους των ἀπαράδεκτον δὲ δι’ ἐμέ.

§12Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ διατυπώσω καὶ ἐγὼ τὸ ἴδιον παράπονον ποὺ διετυπώθη παρὰ τοῦ κ. συναδέλφου. Κατατεθὲν ψήφισμα τῆς πορείας τῶν 100.000 ἐργαζομένων ὄχι μόνον δὲν ἀνεγνώσθη κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς καταθέσεως, ἀλλὰ οὔτε καὶ μέχρι σήμερον ἔχει ἀναγνωσθῆ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι παλαιοτέρα καὶ πράγματι εἶναι κατατεθειμένη καὶ λυποῦμαι, διότι παρελείφθη ἐνῷ ἦτο εἰς τὰς κατατεθειμένας ἀναφοράς. Ἔχετε δίκαιον, διότι πράγματι παρελείφθη ἐνῷ ἦτο κατατεθειμένη. Θὰ ἐξετάσω πάντως τὸ θέμα.

§14Ν. ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ. Λυποῦμαι διότι διεμαρτυρήθη ὁ κ. συνάδελφος. Ἐπρόκειτο περὶ κατεπείγοντος θέματος, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔρχομαι ἀπὸ τὴν πληγεῖσαν περιοχὴν τῆς ὁποίας ἡ καταστροφὴ εἶναι ὁλοσχερὴς καὶ ἐπρόκειτο ἀκριβῶς περὶ τῆς ἰδίας περιοχῆς, ἡ ὁποία ὑπέστη τὴν συμφορὰν τῆς φυλλοξήρας. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. συνάδελφος δημιουργεῖ ζήτημα διαμερίσματος, διότι εἰς τὴν ἰδίαν περιοχὴν ἐτιμήθην καὶ ἐγὼ μὲ 4500 σταυρούς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσα προσθέτετε δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν Κανονισμόν. Ἡ κατάθεσις ὅμως τῶν τηλεγραφημάτων ἐκ μέρους σας ἀφεώρα ἐπεῖγον θέμα. Διὰ τοῦτο δὲν ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ παρακολουθήσω τὴν σειράν, ἐὰν ἀνεγινώσκετο 5η ἢ 6η, δεδομένης τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος. Ἐὰν ἐγνώριζον, ὅτι ὑπῆρχον καὶ ἄλλαι ἐκκρεμεῖς, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ παρέλειπον τὴν ἀνάγνωσίν των.

§16Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε. Ἔχω νὰ διατυπώσω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ 2 ἐρωτήσεις τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφέρονται εἰς τὸ θέμα τοῦ καπνοῦ καὶ διετύπωσα παρατήρησιν κατὰ τὴν προηγουμένην ἑβδομάδα καὶ πάλιν παρατηρῶ ὅτι, ἐνῷ προηγοῦνται αὗται ὅλων τῶν ἄλλων καὶ εἰς τὴν σειρὰν καὶ εἰς ἐνδιαφέρον διὰ τὴν κοινὴν γνώμην, δὲν ἤχθησαν μέχρι σήμερον εἰς συζήτησιν. Ἤθελα νὰ ἀποδώσω τοῦτο εἰς παράλειψιν ἢ ἀμέλειαν. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι καὶ κατὰ τὴν τρέχουσαν ἑβδομάδα παρελείψατε νὰ τὰς φέρετε εἰς συζήτησιν, μοῦ δημιουργεῖ τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ λόγους σκοπιμότητος, ἀγνώστους εἰς ἡμᾶς, παρεμποδίζεται ἡ συζήτησίς των. Τὸ θέμα καπνοῦ, ὡς γνωστόν, ἀπασχολεῖ 1.000.000 καπνοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν ἐὰν πρέπει νὰ πωλήσουν ὅπως–ὅπως τὸ προϊὸν τοῦ σκληροῦ μόχθου των ἑνὸς ἔτους, ἐξασφαλίζοντας εἰς τὰς οἰκογενείας των ἕνα κομμάτι ξηρὸ ψωμὶ ἢ πρέπει νὰ ἀποστερήσουν καὶ αὐτὸ ἀπὸ τὰ παιδιά των. Καὶ τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιδείξῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸν ἀπαιτούμενον σεβασμὸν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ μὴ τὸν καταπατοῦν ἐν ὀνόματι αὐτοῦ κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ θέμα εἶναι σοβαρόν, ἀλλὰ ὅπως γνωρίζετε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου ἦτο ἀπὼν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ προσέλθῃ ἀκόμη εἰς τὴν Βουλήν. Συνεπῶς ἀπόντος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ. Ὅταν κατηρτίσθη ὁ πίναξ ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐμπορίου ἀπουσίαζεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§18Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησίς σας δὲν σᾶς δικαιολογεῖ, διότι αἱ ἐρωτήσεις ἀπευθύνονται πρὸς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν Κυβερνητικὴν Ἐπιτροπὴν Καπνοῦ 5 Ὑπουργούς, εἰς τοὺς ὁποίους προσετέθησαν καὶ ἄλλοι ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, ὡς ὁ Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ κλπ., καὶ κἄποιος ἐξ αὐτῶν ὑποθέτω ὅτι χαίρει ὑγείας καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, διὰ νὰ διαφωτίσῃ τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον τῆς χώρας μας, ὁ ὁποῖος ζῇ ἡμέρας ἀγωνίας· ἄλλωστε καὶ ὑμεῖς προέρχεσθε ἀπὸ καπνικὴν περιοχὴν καὶ ζῆτε ἀσφαλῶς τὴν ἀγωνίαν τῶν καπνοπαραγωγῶν μας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν τοιαύτην καταπάτησιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ παρακαλέσω νὰ ἀχθοῦν αἱ σχετικαὶ ἐρωτήσεις τὸ ταχύτερον πρὸς συζήτησιν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Α. Καρατζένης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν ἐπεβλήθησαν κυρώσεις εἰς παρεκτραπέντα ὄργανα τοῦ Ἀστυνομικοῦ Σταθμοῦ Δροσοπηγῆς Ἄρτης.

§20Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Κύριε Πρεόδρε, κατὰ τὰ ἐγκαίνια τουριστικοῦ περιπτέρου εἰς Δροσοπηγὴν Ἄρτης, δύο ὁμάδες πολιτῶν συνεπλάκησαν. Οἱ παρευρισκόμενοι Ἀνθυπασπιστὴς Μακρυγιάννης καὶ ὁ χωροφύλαξ Μόσχος δὲν ἐπενέβησαν, ὅπως διαχωρίσουν τοὺς συμπλακέντας. Εἷς λοχαγὸς ἐν Π. Δ. καὶ ὁ Ταγματάρχης τῶν ΤΕΑ τῆς περιοχῆς ἐπενέβησαν πρὸς διαχωρισμὸν τῶν συμπλεκομένων. Τότε ἐθεώρησαν σκόπιμον, ὅπως ἐπεμβοῦν τὰ ὄργανα τῆς Τάξεως καὶ ἐπετέθησαν ἐναντίον τοῦ Λοχαγοῦ καὶ τοῦ Ταγματάρχου σύραντες αὐτοὺς βιαίως. Ἐπληροφορήθην, ὅτι οἱ ἀνωτέρω ἐτιμωρήθησαν διὰ 15θημέρου ποινῆς καὶ ἀπεμακρύνθησαν μέχρι τῶν ἐκλογῶν, ἐπανελθόντες καὶ ὑπηρετοῦντες μέχρι σήμερον εἰς τὴν ἰδίαν Ὑπηρεσίαν.

§21Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. (Ὑφ. Ἐσωτ.). Αἱ κυρώσεις πράγματι ἐπεβλήθησαν. Ἀπεμακρύνθη προσωρινῶς καὶ μέχρι τῶν ἐκλογῶν ὁ χωροφύλαξ, ὁ ὁποῖος πράγματι συμπεριεφέρθη ἀπρεπῶς εἰς ἀνώτερόν του. Ἔκτοτε παραμένει εἰς τὴν θέσιν. Τώρα σκεπτόμεθα νὰ κάμωμεν μεταβολὰς τῶν ὀργάνων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔπταισαν, μεταξὺ τῶν ὁποίων θὰ περιληφθῇ καὶ ὁ ἐν λόγῳ χωροφύλαξ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν ἐπιβολὴν βαρυτέρων τῶν σήμερον προβλεπομένων κυρώσεων, ἐναντίον τῶν ὑπευθύνων διὰ τὴν μὴ πλήρη ἀποκατάστασιν τῶν ὁδοστρωμάτων τῶν ἀνασκαπτομένων δι’ ἔργα κοινῆς ὠφελείας.

§23Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐν λόγῳ ἐρώτησις εἶναι ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ ὡς ἐκ τούτου μὴ παρισταμένου τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ λάβω τὸν λόγον, ἐπιφυλασσόμενος νὰ πράξω τοῦτο εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ποὺ θὰ εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Γραμματίδης ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν εὑρισκομένων εἰς χώρας τοῦ παραπετάσματος Ἑλλήνων.

§25Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον ἔγγραφον ἀπάντησιν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἱκανοποιητικὴν καὶ συνεπῶς δὲν ἐπιθυμῶ νὰ λάβω τὸν λόγον.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν ἄνευ περιορισμοῦ σύναψιν γάμου τῶν ὁπλιτῶν τῆς Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς.

§27Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν σχετικῶς μὲ τὸ θέμα τῆς ἀναγνωρίσεως καὶ συνάψεως γάμων τῶν ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς. Πρὸ μηνὸς εἶχα ἀναγνώσει εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι θὰ ἐλύετο τὸ θέμα τοῦτο. Δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται σήμερον τὸ θέμα τοῦτο. Παρακαλῶ πολὺ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως δείξῃ ὅλον του τὸ ἐνδιαφέρον καὶ νομιμοποιηθοῦν οἱ γάμοι οὗτοι, ποὺ κρατοῦν εἰς ἀγωνίαν πολλὰς οἰκογενείας ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς.

§28Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τῆς νομιμοποιήσεως τῶν γάμων τῶν ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς μελετᾶται παρ’ ἐμοῦ καὶ θὰ δοθῇ ἐν καιρῷ νομοθετικὴ λύσις. Ἄλλωστε διὰ σχετικῆς διαταγῆς μου σιωπηρῶς ἔχει τακτοποιηθῆ τοῦτο.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θὰ καθορισθῇ ἑνιαῖον ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ συνάψουν γάμον ἄνδρας τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας.

§30Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ τὴν κειμένην σήμερον νομοθεσίαν, τὸ ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ συνάψουν γάμον ἄνδρας τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος εἶναι διαφορετικόν. Ἄλλο εἶναι τὸ ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς ὁπλίτας Χωροφυλακῆς, ἄλλο διὰ τοὺς τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων καὶ ἄλλο διὰ τοὺς τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος. Ἡ ἐρώτησίς μου σκοπὸν ἔχει, ὅπως ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν μελετήσῃ τὸ θέμα καὶ καθορίσῃ ἑνιαῖον ὅριον ἡλικίας διὰ σύναψιν γάμου, δι’ ὅλους τοὺς ὁπλίτας τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος. Τὸ θέμα τοῦτο εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὸν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑφυπουργὸν ὅπως προβῇ εἰς τὴν ρύθμισίν του.

§31Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζω ἀρκετὰ καλὰ τὸ θέμα καὶ ἐνδιαφέρομαι καὶ ἐγὼ προσωπικῶς. Διὰ νὰ γίνῃ ἑνιαῖον τὸ ὅριον ἡλικίας διὰ τὸν γάμον τῶν ὁπλιτῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος χρειάζεται νὰ ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον. Διὰ τοὺς Χωροφύλακας ἔχει ἤδη καταρτισθῆ νομοσχέδιον, ποὺ θὰ νομιμοποιήσῃ τοὺς γάμους τῶν ἐχόντων ἡλικίαν τριάκοντα ἐτῶν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἀντιμετωπίζεται ἡ ρύθμισις τοῦ θέματος, ὥστε νὰ εἶναι ἡ ἰδία ἡλικία δι’ ὅλους τοὺς ἄνδρας τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ τῆς Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Δούκας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν θὰ ἐπιβληθοῦν κυρώσεις κατὰ παρανομούντων ἀστυνομικῶν ὀργάνων Καβάλας.

§33Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐρωτήσεως ταύτης, λόγῳ ἀσθενείας τοῦ συναδέλφου κ. Δούκα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτή-

σεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Προχθὲς ἐγένετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Σήμερον θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Συμφώνως πρὸς ληφθεῖσαν ἀπόφασιν εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐκεῖνοι ποὺ ἦσαν ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς θὰ ἀναπτύξουν κάπως εὐρύτερον τὰς ἀπόψεις των κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1. Ἡ σειρὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: Κοθρῆς, Τσιάρας, Σακαλῆς, Παππᾶς, Βασιλᾶτος, Βαρβιτσιώτης, Παπασπύρου, Μυλωνᾶς, Σεργάκης, Τούντας καὶ Ἠλιοῦ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§35Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, παραβιάζω ἀναμφιβόλως ἀνοικτὰς πύλας, ἐὰν θελήσω νὰ ἐξάρω τὴν σημασίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ὁ ὁποῖος ἐξειλίχθη εἰς θεμελιώδη θεσμὸν τοῦ δημοσίου βίου εἰς τὴν χώραν μας, εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς γνωστόν, ἀνεπτύχθη ἀπὸ παλαιοτάτων χρόνων. Οὔτε δύναταί τις, ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ λαὸς διὰ τῶν αἱρετῶν ἀντιπροσώπων του εἶναι εἰς θέσιν καλύτερον νὰ διαχειρίζεται καὶ διοικῇ τὰς τοπικάς του ὑποθέσεις, νὰ ἱεραρχῇ τὰς τοπικάς του ἀνάγκας καὶ νὰ διαθέτῃ τοὺς πόρους του ὑπὸ πραγματικὸν δημοκρατικὸν ἔλεγχον. Δι’ αὐτὸ οἱ ὀργανισμοὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ὑπὸ εὔρυθμον λειτουργίαν, συμβάλλουν ἀποφασιστικὰ καὶ εἰς τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Ἦτο λοιπὸν φυσικὸν τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον νὰ προκαλέσῃ τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν ὅλων τῶν πτερύγων τῆς αἰθούσης, ὅπως ἐπίσης ἦτο καὶ τὸ πλέον ἐπεῖγον θέμα πρὸς νομοθετικὴν ρύθμισιν μετὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογάς. Τοῦτο, δέ, διότι α) εἶχε λήξει πρὸ πολλοῦ ἡ νόμιμος προθεσμία διὰ τὴν διεξαγωγὴν των καὶ β) διότι μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τελευταίων βουλευτικῶν ἐκλογῶν, τὸ ὁποῖον ἀπέδειξε τὴν ριζικὴν στροφὴν τῆς κοινῆς γνώμης ὑπὲρ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐπεβάλλετο νὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ταχεῖα ἀλλαγὴ εἰς τὰς διοικήσεις τῶν φορέων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ νὰ μεταβληθοῦν εἰς γνησίους φορεῖς τοῦ νέου κυβερνητικοῦ πνεύματος τῆς δημοκρατικῆς ἀλλαγῆς. Ἀλλὰ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω μίαν μικρὰν διαφωνίαν μὲ τὸν ἀγαπητόν μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὸ ὅ,τι ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ὀργάνων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀμέσως μετὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, ἐντὸς τῆς ταχθείσης προθεσμίας, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀναβολῆς διότι — κατὰ τὴν γνώμην μου— τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ καλύτερον τὴν πολιτικήν της, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ μία κυβερνητικὴ πολιτική, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς οὐσιαστικὰς ἀλλαγάς, εἰς ὅλον τὸν δημόσιον, τὸν πολιτικόν, τὸν οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν βίον τῆς χώρας, ὅταν οἱ ὀργανισμοὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν συμβάλλουν εἰς τὸ ἔργον της. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβάλλουν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν διοικήσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἔχουν ἐκλεγῆ καὶ νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ αὐτὸ τὸ πνεῦμα τὸ κυβερνητικόν. Ἐγὼ θὰ ἔφθανον μέχρι τοῦ σημείου, ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἐπηρεάσω τὴν κυβερνητικὴν γραμμήν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως τὰς ἐκλογὰς αὐτάς, τροποποιοῦσα ἔστω καὶ ὑπ’ εὐθύνην της, δι’ ἀναγκαστικοῦ νόμου, τὸν νόμον, σύμφωνα μὲ τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας νομίζει καὶ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἀκολουθήσῃ. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐφ’ ὅσον σήμερον ἔχομεν ἐνώπιόν μας τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν, ὡς ἤδη μᾶς ὑπεβλήθη. Νομίζω λοιπόν, ὅτι κατεβλήθη μία φιλότιμος προσπάθεια ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ παρουσιάσῃ ἕνα βελτιωμένον νομοσχέδιον καὶ νὰ ἔχῃ τοῦτο τὴν μορφὴν πράγματι τοῦ ἀκομματίστου νομοσχεδίου, παρ’ ὅλον ὅτι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι εἰς τὰς Δημοτικὰς καὶ Κοινοτικὰς ἐκλογὰς ἐν Ἑλλάδι, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ὑπάρξῃ ἀκομμάτιστος καὶ ἀνεπηρέαστος ἐκλογή, ὅταν δὲν εἶναι σύμφωνος ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας. Ὀρθότατα ἡ Κυβέρνησις καθιερώνει διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἄμεσον ἐκλογήν, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε ἴσως —νομίζω θὰ ἦτο ὀρθότερον καὶ περισσότερον ἐντὸς τοῦ πνεύματός μας— ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου νὰ γίνεται μὲ τὸ ἀμιγὲς ἀναλογικόν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἐξυπηρετεῖ ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ ὁποία μεταβάλει τὴν ἐκλογὴν εἰς ἐνισχυμένην τρόπον τινὰ ἀναλογικήν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς ὅλα τὰ ἐκλογικὰ νομοσχέδια τῆς τελευταίας 10ετίας, θὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἀναγνώσωμεν τὰς αἰτιολογικὰς των ἐκθέσεις, ὅτι ὅλαι αἱ μεταβολαὶ τῶν ἐκλογικῶν νόμων ἔγιναν ἐν ὀνόματι τοῦ ἀκομματίστου τῆς ἐκλογῆς. Καταργοῦμεν τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν καὶ ἐπαναφέρομεν τὴν ἔμμεσον —αὐτὸ διεκήρυξαν αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις— διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ ἀκομμάτιστον. Καταργοῦμεν τὴν ἔμμεσον καὶ ἐπαναφέρομεν τὴν ἄμεσον, καὶ πάλιν ἐν ὀνόματι τοῦ ἀκομματίστου τῆς ἐκλογῆς. Ἔτσι ἔλεγον ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι παρῆλθον. Καὶ ὁμολογοῦμε καὶ σήμερον, ὅτι ὅλα τὰ συστήματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασφαλίσουν τὸ ἀκομμάτιστον τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, σήμερον, ὁπότε ἡ πολιτικὴ κατάστασις καὶ ἡ Κυβερνητικὴ θέσις εἶναι τελείως διαφορετικὴ ἀπὸ τὴν προηγουμένην, διότι ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἐπιδιώκει τὴν ἐφαρμογὴν κομματικοῦ προγράμματος, ἀλλὰ ἑνὸς προγράμματος πραγματικῆς δημοκρατικῆς ἀλλαγῆς, σήμερον νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τολμήσει περισσότερα καὶ νὰ καθιερώσωμεν ἕνα σύστημα ἀμέσου ἐκλογῆς καὶ ἀμιγοῦς ἀναλογικῆς, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπροσωπηθοῦν ὅλαι αἱ τάσεις, ἔστω καὶ ἡ τάσις ἡ κομμουνιστική, ἡ ὁποία ἔχει ἐλάχιστον ἀριθμὸν ὀπαδῶν. Μέχρι δὲ σήμερον, ἐὰν ἐκάμομεν τόσον συχνὰς μεταβολὰς τῶν ἐκλογικῶν νόμων, δὲν τὸ ἐκάμομεν διὰ τὴν ἀλλαγὴν μόνον, διότι ἐφοβούμεθα, ὅτι θὰ παρεκωλύετο τὸ δημοτικόν, ἢ κοινοτικὸν ἔργον, ἀλλὰ διότι εἴμεθα ὅλοι δέσμιοι μιᾶς ὑφισταμένης ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία ὡδήγει τὴν ἑκάστοτε Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἔχῃ ἰδικήν της τὴν τοπικὴν αὐτοδ)σιν, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κομματικῆς της πολιτικῆς. Τοιαύτη ἐπιθυμία ὅμως σήμερον δὲν ὑπάρχει καὶ δὲν δικαιολογεῖται φόβος, διότι ἡ πολιτικὴ ζωὴ εἰς τὴν χώραν μας ἔχει διαφοροποιηθῆ πλήρως καὶ αἱ διάφοροι τάσεις ἔχουν ἤδη μορφοποιηθῆ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει ἔστω καὶ αἱ ἀσθενέστεροι τάσεις νὰ ἐκπροσωποῦνται, ἀκινδύνως διὰ τὸ ἔργον τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Μέχρι τοῦδε εἴχομεν τὸν φόβον, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἐκλογικὸν σύστημα ἦτο δυνατὸν νὰ εὐνοήσῃ τὴν πολιτικὴν τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Σήμερον δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος κίνδυνος πολιτικός. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐκπροσωπηθῇ ἡ ἄκρα ἀριστερὰ μέσα εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, δὲν θὰ βλάψῃ, ἀλλὰ μᾶλλον θὰ ὠφελήσῃ, διότι προκειμένου περὶ τῶν ἔργων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως χρήσιμον καὶ ὠφέλιμον θὰ εἶναι νὰ ἀκούεται καὶ ἡ φωνὴ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ὅπως καὶ ἡ φωνὴ τῆς ἄκρας δεξιᾶς, ἢ οἱαδήποτε ἄλλη πολιτικὴ τάσις. Διότι τὸ ἔργον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλέγχεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν ἐκπροσώπων τοῦ λαοῦ, εἰς τὸν περιωρισμένον χῶρον ἑνὸς Δήμου, ἢ μιᾶς Κοινότητος, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ποτὲ κίνδυνος δημιουργίας μιᾶς πολιτικῆς ἀνωμαλίας. Νομίζω κατ’ ἀκολουθίαν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῇ ὡρισμένας τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι θὰ εὐθυγράμμιζον τὸ νομοσχέδιον πρὸς τὰς ἀπόψεις τὰς Κυβερνητικάς. Θὰ ἔπρεπε ἐπίσης νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ τὸ ὅλον τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ ἀποτελεῖ ἕνα νομοσχέδιον ἀνάγκης, λόγῳ εἰδικῶν λόγων, συντόμως δὲ θὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ὁλοκληρώνῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Ε.Κ. ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀποκτῶντας μίαν πλήρη αὐτοδιοίκησιν, ἀποκλειομένου, περιορισμοῦ τοῦ κρατικοῦ παρεμβατισμοῦ, εἰς ὃ σημεῖον ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται τοῦτο ἀκινδύνως διὰ τὸ δημοτικὸν ἔργον, ὥστε νὰ ἀποκτήσουν μίαν πλήρη αὐτοδυναμίαν οἱ ὀργανισμοὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ νὰ ἠμποροῦν νὰ ἐκτελοῦν ἀπερίσπαστοι τὸ ἔργον των.

§36Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐζητήσατε μίαν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Πρῶτον δὲν μοῦ ἐκάματε τὴν τιμήν, νομίζω, νὰ μὲ παρακολουθήσητε ὅταν ὡμίλησα, διότι ὅταν ὡμίλησα, ἔθεσα εὐθέως τὸ θέμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὴν ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὅλην ρύθμισιν τοῦ ζητήματος αὐτοδιοικήσεως. Ἡ Κυβέρνησις μετὰ προσοχῆς ἤκουσεν ὅλους τοὺς ρήτορας, οἱ ὁποῖοι ἀνέπτυξαν ὡρισμένας ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὅσα ἤκουσεν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὠχρὰ ἐμπρὸς εἰς τὰς φιλοδοξίας, τὰς ὁποίας ἔχει διὰ νὰ ἀνανεώσῃ τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§37Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Χαίρω πολύ, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν δήλωσίν σας καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου θὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ἐπιδιώξεις της. Ἀλλ’ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ τὴν προκαλέσω, διότι κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν μέχρι σήμερον συζήτησιν οἱ συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὁλοκλήρου, ἐπετέθησαν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, λέγοντες ὅτι ἐζημιώθη ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς αὐτοδυναμίας ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν ἔχει, βέβαια, καμμίαν εὐθύνην διὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἀποτελεῖ ἕνα νέον πολιτικὸν ὀργανισμὸν —ὑπὸ τὴν ἔννοιαν δὲ αὐτὴν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀκολουθοῦμεν—ἕνα νέον πολιτικὸν φορέα, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑποσχεθῆ μίαν ριζικὴν πράγματι ἀλλαγὴν εἰς τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας. Καὶ θὰ κριθῇ διὰ τὰς πράξεις του ἀπὸ σήμερον καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ἐπεδίωξαν οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ δημιουργήσουν μίαν σύγχυσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ὥστε νὰ μειωθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη της εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ εὐθύνη διὰ τὸ κατάντημα αὐτὸ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὴν μείζονα Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ἐπὶ ὁλόκληρον ὀκταετίαν ἐκυβέρνα τὴν χώραν καὶ κάθε της πρᾶξις καὶ κάθε της ἔργον ἀπέβλεπεν εἰς τὸ πῶς θὰ ὑποτάξῃ ἔτι περισσότερον εἰς τὸ κόμμα τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτούς. Ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ἀνδριανόπουλος ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἠγανάκτησε καὶ ἐνῷ ἐδήλου ὅτι περιλαμβάνει εἰς τὴν ἀγανάκτησίν του ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, ἐν τούτοις, ὅμως, συνδυάζων κατ’ ἔντεχνον τρόπον τὴν ἀγανάκτησίν του μὲ τὸ νομοσχέδιον, ἄφησε νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία εὐθύνεται διὰ τὸ κατάντημα αὐτό. Ὁ δὲ κ. Γ. Ράλλης ἐπίσης προεκάλεσε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δηλώσῃ ἐὰν εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της ἀναφορικῶς πρὸς τὴν παραχώρησιν τοῦ ἡμίσεως τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ ὡς εἶχεν ἐπαγγελθῆ προεκλογικῶς, ἐνῷ γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μόλις ἀπὸ διμήνου εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐνώπιον τῆς ὁποίας κεῖται ὁλόκληρον τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα ὑπὸ μελέτην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία τοιαύτη πρᾶξις μεμονωμένη χωρὶς νὰ συνδυασθῇ μὲ τὴν ὅλην προσπάθειάν της, μὲ τὴν γενικωτέραν οἰκονομικήν της πολιτικήν.

§38Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν πράγματι ἡ αὐτοδιοίκησις ἦτο οἰκονομικῶς καὶ πολιτικῶς ἀνεξάρτητος πρὸ τοῦ πολέμου καὶ πότε ἡ αὐτοδιοίκησις ἐδεσμεύθη, ἔχασε τὴν ἀνεξαρτησίαν της, κατὰ τρόπον, ὥστε σήμερον νὰ ἀναγνωρίζωμεν ὅλοι ὅτι ἔχει πάθει μίαν καθίζησιν τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της; Κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου εἶπον ὅτι ἀπὸ τοῦ 1948, ὅταν ἐδημοσιεύθη ὁ Ν. 843 καὶ κατηργήθησαν τὰ διαπύλια τέλη, ἡ αὐτοδιοίκησις ἐν τῷ συνόλῳ ὑπετάγη εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καὶ μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1951, ἔπαθε αὐτὰ ποὺ ἐξιστόρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Συνεπῶς ἔχετε ὑποχρέωσιν νομίζω νὰ ἐρευνήσητε καὶ νὰ ἀναπτύξητε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὰ πραγματικὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἔφεραν τὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς τὴν σημερινὴν ἀθλιότητα.

§39Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι σεῖς κατεκρίνατε ὅλας τὰς Κυβερνήσεις καὶ τὴν ἰδικήν σας καὶ κατ’ ἀκολουθίαν εἶσθε καὶ σεῖς συνυπεύθυνοι. Δὲν ἔχετε συνεπῶς τὸ δικαίωμα νὰ ἀγανακτῆτε, ἔχετε μόνον τὸ δικαίωμα νὰ κάμνετε κρίσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου χωρὶς ὅμως καὶ νὰ λέτε ὅτι τίποτε δὲν κάμνει καὶ τίποτε δὲν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον.

§40Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἠγανάκτησα, κ. συνάδελφε, οὔτε κατηγόρησα. Ἐγὼ εἶπον διὰ τὴν ΕΡΕ, ὅτι δὲν ἐπέδειξεν ἰδιαιτέραν προσοχὴν διὰ τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως.

§41Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος, ἐκ Πειραιῶς, μᾶς ὑπενθύμισε τὴν φαῦλον κατάστασιν ἡ ὁποία ἐπεκράτει εἰς τοὺς Δήμους κατὰ τὴν περίοδον τῶν διαπυλίων τελῶν κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ καταχρασταὶ ἐδημιουργοῦντο καὶ ὑπάλληλοι ἐξηφανίζοντο καὶ οἱ Δῆμοι δὲν ἐνισχύοντο. Καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἡ ὁποία κατήργησε τὰ τέλη αὐτὰ διὰ τῶν ὁποίων ἐβαρύνετο ἡ οἰκονομία τῆς χώρας, χωρὶς νὰ ἐνισχύωνται οἱ ὀργανισμοὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀκόμη ἐνῷ ἀνέφερεν τὸν Ν. 1951, δὲν ἀνέφερεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου τοῦ 1950–52 δὲν ἀνεμίχθη οὐδόλως εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἄφησε νὰ λειτουργήσουν οἱ θεσμοὶ ἐλεύθεροι. Καὶ ἐλησμόνησεν, ὅτι ἀπὸ τὸ 1952 καὶ ἐντεῦθεν αἱ Κυβερνήσεις διὰ τῆς πολιτικῆς των ἔφερον τὴν φαυλότητα καὶ εἰς τοὺς Δήμους καὶ εἰς τὰς Κοινότητας. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης.

§42Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἠθέλησα διὰ τῆς ἀπαντήσεώς μου, νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀντιληφθῇ ὁποίαν προσπάθειαν κατέβαλεν ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις διὰ νὰ θολώσῃ τὰ νερὰ καὶ νὰ δώσῃ τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου εὐθύνεται διὰ τὸ σημερινὸν κατάντημα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ τονίσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἡ εὐθύνη εἶναι ἰδική της. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, πράγματι, βελτιώνει τὴν κατάστασιν καὶ τονώνει τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ βοηθεῖ ἐπιπροσθέτως διὰ κατάστασιν ἀκομμάτιστον καὶ ἀνεπηρέαστον, εἰς τὰς διοικήσεις τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν. Περαιτέρω τὸ νομοσχέδιον καθιερώνει μικτὸν ἐκλογικὸν σύστημα, ἐνῷ κατὰ τὴν γνώμην μου, ὡς ἀνέπτυξα, θὰ ἔπρεπε νὰ καθιερώσῃ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων. Κύριοι βουλευταί, αἱ ἐκλογαὶ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν πρέπει νὰ γίνουν τὸ ταχύτερον, διότι κάθε καθυστέρησις θὰ δυσχεράνῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς ριζικὴν δημοκρατικὴν ἀλλαγὴν εἰς τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας. Μᾶς ἱκανοποίησεν ἡ πρὸ ἡμερῶν γενομένη δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Μᾶς ἱκανοποιεῖ ἐπίσης ἡ σημερινὴ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν μελετημένου προγράμματος εἰς τὸν τομέα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει συλλάβει τὸ θέμα καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐλπίζομεν, συντόμως θὰ μᾶς προσκομίσῃ, θὰ ἐξυψωθῇ ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ὥστε οἱ ὀργανισμοὶ αὐτῆς νὰ ἀποκτήσουν τὴν δυνατότητα νὰ συμβάλλουν ἀποτελεσματικὰ εἰς τὸ βαρὺ ἔργον τῆς ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον ἐπωμίσθη ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ διασφαλισθῇ καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ὁ ὁμαλὸς πολιτικὸς βίος εἰς τὴν χώραν μας. (Χειροκροτήματα).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Τσιάρας.

§44Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἐδιάβασα τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν, ποὺ κατέθεσεν ἡ Κυβέρνησις, ὁμολογῶ ὅτι ἐδυσκολεύτηκα νὰ ἀναγνωρίσω τὴν πατρότητά του. Ἐνόμισα ὅτι εἶναι ἕνα νομοσχέδιον τῆς δεξιᾶς. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω, κύριοι συνάδελφοι, πῶς ἦτο δυνατὸν μία Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ τὴν πρόσφατον λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, νὰ λησμονήσῃ τὰς διακηρύξεις της διὰ τίμιον κράτος, τιμίας ἐκλογὰς καὶ τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα, συνθήματα ποὺ περιέχονται καὶ εἰς τοὺς ἑπτὰ ὅρους, ποὺ ἔθεσε προεκλογικῶς διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ δημοσίου βίου καὶ νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Σῶμα ἕνα τοιοῦτον νομοσχέδιον. Βεβαίως ὑπάρχουν μερικαὶ παραλλαγαί, εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, ἀπὸ τὸ παλαιότερον τοῦ κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ αἱ παραλλαγαὶ αὐταὶ δὲν ἀλλάζουν τὴν οὐσίαν καὶ τὸ περιεχόμενον ἐκείνου τοῦ νομοσχεδίου. Παρὰ ταῦτα ἐκτιμῶμεν τὴν θαρραλέαν δήλωσιν τῆς πρώτης Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπιθυμεῖ ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτὴν μὲ τὴν συμβολὴν ὅλων τῶν πτερύγων αὐτῆς, ὡς ἕνα νομοσχέδιον τέλειον κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ ἀπολύτως ἀκομμάτιστον. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, ἐχαρακτήρισε τὸ νομοσχέδιόν της, ὡς κατεπεῖγον καὶ ὡς τοιοῦτον συνιστᾷ τὴν ἐπιψήφισίν του εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον. Τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅμως ἐπὶ τῆς προτάσεώς της αὐτῆς δὲν συνεφώνησαν καὶ δικαίως, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ πρῶτον νομοθέτημα τῆς πρώτης Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν τὴν ταχυτάτην διαδικασίαν. Διεφώνησαν λοιπὸν τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐζήτησαν τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν, ὥστε νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ γίνῃ διεξοδικὴ καὶ οὐσιαστικὴ συζήτησις, οὕτως ὥστε ἡ αὐτοδιοίκησις νὰ καταστῇ πραγματικὴ καὶ οὐσιαστική. Θὰ πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ καταλάβωμεν ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις διὰ τὸν τόπον μας εἶναι συνυφασμένη μὲ αὐτὸ τοῦτο τὸ πολίτευμα τῆς Δημοκρατίας, διότι ἡ ἀληθινὴ Δημοκρατία ὑπάρχῃ, ὅταν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον συνεδριάζῃ, συζητῇ καὶ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τοῦ τρόπου ἀντιμετωπίσεως τῶν προβλημάτων τοῦ τόπου του χωρὶς καμμίαν ἐπίδρασιν διοικητικὴν ἢ κυβερνητικήν.

§45Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅταν ἐκλέγεται.

§46Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Βεβαίως. Κύριοι βουλευταί, πιστεύω, ὅτι τώρα ποὺ ἀνεβλήθησαν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀποσύρῃ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, κατόπιν μάλιστα ἀπὸ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν, ὅπου δὲν ὑπάρχει μάλιστα τὸ κατεπεῖγον ποὺ ἰσχυρίζετο ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ φέρῃ ἕνα ἄλλο νομοσχέδιον ὁλοκληρωμένον ποὺ θὰ περιλαμβάνῃ καὶ τὰ συμπεράσματα τῆς παρούσης συζητήσεως, καὶ νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι πράγματι ἀποβλέπει καὶ ἐνδιαφέρεται διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ διοικηθοῦν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες. Δυστυχῶς, κύριοι βουλευταί, οἱ λόγοι μας δὲν συμβαδίζουν μὲ τὰς πράξεις. Ἐδήλωσε, τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ ἐν καιρῷ νομοσχέδια διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀσχολῆται μὲ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ θὰ ὁλοκληρώνῃ ἕνα πρόγραμμα ποὺ θὰ ἱκανοποιῇ. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἱκανοποιεῖ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπογοητευθῆ ἀπὸ τὰς κατὰ καιροὺς τοιαύτας δηλώσεις τῶν ἑκάστοτε κ.κ. Ὑπουργῶν. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ ἐξυμνοῦμεν ὅλοι μας τὰς ἀρετὰς τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ ὁμολογοῦμεν ὅτι οἱ ἀρχαῖοι Δῆμοι ἐθεμελίωσαν τὴν βάσιν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν. Δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ ὑμνολογοῦμεν τὸν ρόλον καὶ τὴν δρᾶσιν τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως κατὰ τὰ χρόνια τῆς σκλαβιᾶς. Ἐκεῖνο ποὺ θὰ πρέπει νὰ προσέξουμε εἶναι μήπως οἱ μεγάλοι μας λόγοι διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως —ἀφίστανται πάρα πολὺ τῶν ἔργων μας— καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ ἐκλογαὶ τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων ἀνεβλήθησαν, ἔχει τὴν εὐχέρειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἀποσύρῃ καὶ νὰ φέρῃ εἰς τὸ Σῶμα ἕνα νομοσχέδιον ὡλοκληρωμένον ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Κύριοι βουλευταί, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν φιλοδοξίαν ὅπως δώσῃ εἰς τὴν Πολιτείαν ἕνα νόμον δημοκρατικὸν καὶ δίκαιον, πρὸς τοὺς πολίτας καὶ τὰ κόμματα ἕνα πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα, νὰ δύνανται νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν οἱ ἄριστοι ἐκ τῶν πολιτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅταν ἀπαγορεύωμεν εἰς ὡρισμένους συνδυασμούς, διότι ἀνήκουν εἰς μίαν ἄλλην κομματικὴν παράταξιν ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι δὲν ἔλαβον τὸ 10% τῶν ψήφων καὶ νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν Δημοτικῶν καὶ τῶν Κοινοτικῶν πραγμάτων. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου της δὲν εἶναι ἀληθές. Αὐτοὶ οἱ ἰσχυρισμοὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐπιδιώκει τὸ ἀκομμάτιστον, τὸ ἀχρωμάτιστον τῶν συνδυασμῶν, ὅτι δὲν εὐνοεῖ τὴν εἰσαγωγὴν καὶ τὸν κομματικὸν παραγοντισμὸν καὶ δὲν προβάλλει τὰς προσωπικὰς φιλοδοξίας, ἀντεγκλήσεις καὶ συμφέροντα κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν αἱρετῶν ὀργάνων καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς λειτουργίας τῶν Διοικήσεων τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων, εἶναι σκέψεις ἐξωγήϊνοι καὶ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν, μὲ τὴν ζωὴν καὶ τὴν πραγματικότητα. Καὶ ἐρωτῶ: Ποῦ θὰ βροῦμε ἀκομμάτιστον ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς αὐτῆς; Ποῖος δὲν ἀνήκει εἰς κἄποιο κόμμα; Ἑπομένως ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἀκομματίστων συνδυασμῶν δὲν λέγομεν τὴν ἀλήθειαν. Περαιτέρω ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ὁμιλεῖ ἀκόμη περὶ κομματικοῦ παραγοντισμοῦ. Ἀλλὰ μήπως αἱ πολιτικαὶ πεποιθήσεις ἑκάστου συμβούλου βλάπτουν τὴν αὐτοδιοίκησιν; Ἀντιθέτως ἡ πολιτικὴ εὐθύνη ἐκείνων ποὺ θὰ ἐκλεγοῦν ὡς σύμβουλοι, ἡ πολιτικὴ τοποθέτησις τοῦ αἱρετοῦ εἶναι καὶ χρήσιμος καὶ ἐπιβεβλημένη δι’ ὅλους τοὺς βαθμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι πρέπει νὰ ἀκούωνται εἰς τὰ Δημοτικὰ καὶ τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια ὅλαι αἱ γνῶμαι, ὅλων τῶν κομματικῶν παρατάξεων. Τὸ νομοσχέδιον, ἀκόμη φιλοδοξεῖ οἱ πολιτευόμενοι νὰ μὴ ἔχουν καὶ προσωπικὲς φιλοδοξίες. Ἀλλὰ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, σημαίνει ὅτι συζητοῦμεν πάρα πολὺ μακρὰν ἀπὸ τὴν πραγματικότητα τῆς ζωῆς. Ἐπίσης, τὸ νομοσχέδιον θεωρεῖ κατάρα τὴν ὕπαρξιν πολλῶν συνδυασμῶν. Ἀντιθέτως, τοῦτο ἐγὼ τὸ θεωρῶ εὐλογίαν, διότι ποῖοι θὰ ἡγηθοῦν τῶν πολλῶν συνδυασμῶν; Ἀσφαλῶς, θὰ ἡγηθοῦν αἱ προσωπικότητες τοῦ τόπου. Ἑπομένως, ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ κάμωμεν ἕνα συμβούλιον ἀπὸ τὰς προσωπικότητας αὐτάς, νομίζω, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐπιτύχει τὰ καταλληλότερα πρόσωπα νὰ διοικήσουν τὸν τόπον τους. Ὁ λαὸς δὲν φοβεῖται τὸν πολυτεμαχισμόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐφοβήθη καὶ φοβεῖται τοὺς ὀλίγους συνδυασμοὺς ποὺ δίδουν τὰς ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις, διότι ἔτσι ἐξασφαλίζεται δι’ αὐτῶν ἡ ἐξυπηρέτησις τῆς ὀλιγαρχίας καὶ ἐξυπηρετοῦνται τὰ ἄνομα συμφέροντά της. Μόνον τὰ ἄνομα συμφέροντα ἐκπροσωποῦνται ἀπὸ ἰσχυροὺς ἀλλὰ λίγους κομματικοὺς μηχανισμούς, γενικοὺς ἢ τοπικούς. Τοιούτου εἴδους κομματικοὶ σχηματισμοὶ ἀκριβῶς, ἐξυπηρετοῦν τὰ ἄνομα συμφέροντα καὶ αὐτοὶ ἐξυπηρετοῦν τὴν ὀλιγαρχίαν. Ἑπομένως, κάθε συσπείρωσις τῶν δυνάμεων εἰς τὰ ὀλιγώτερα κόμματα, εἶναι πάντοτε γεγονὸς εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον, ἐν συνεχείᾳ, ὁμιλεῖ καὶ περὶ κἄποιας ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως τῶν συνδυασμῶν, τοῦτο ὅμως, πιὸ κάτω ὀλίγον, μεταβάλλει τὸ νομοσχέδιον εἰς ὑπερενισχυμένην ποὺ πλησιάζει τὸ πλειοψηφικὸν καὶ δὲν γνωρίζω ποὺ τελικῶς καταλήγει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς ποίαν γενικὴν ἀρχὴν τοποθετεῖται, διότι δὲν εἶναι οὔτε ἀναλογικόν, οὔτε πλειοψηφικόν, μὰ οὔτε καὶ τίμιον, οὔτε καὶ δημοκρατικόν. Κύριοι συνάδελφοι, δι’ ἡμᾶς, ἓν εἶναι τὸ τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα. Εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, διότι εἰς αὐτὴν ἠμποροῦν νὰ ἐκπροσωποῦνται ὅλαι αἱ τάξεις. Κατὰ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι καὶ τὸ πλειοψηφικόν. Εἶναι καὶ αὐτό, πράγματι, ἕνα σύστημα ποὺ εἰς ἀρκετὰς χώρας ἐφαρμόζεται. Πέραν αὐτῶν τῶν δύο συστημάτων, ὅλα τὰ ἄλλα ποὺ προτείνονται ὡς ἐκλογικὰ συστήματα, εἶναι ἐκ τοῦ πονηροῦ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου πάντως, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλθησαν τὰ δημοκρατικὰ κόμματα κατὰ τὴν ἐκλογικὴν περίοδον καὶ μάλιστα κατὰ τὴν πορείαν τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος τῆς Ε.Κ. καὶ τῶν 7 ὅρων ποὺ ὑπεστήριξε. Θ’ ἀποροῦν διὰ τὴν σύνταξιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου οἱ ἀκολουθήσαντες τὰ δημοκρατικὰ κόμματα, ὅταν θὰ πεισθοῦν ὅτι τὸ ἠθικὸν σύστημα, τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἐν προκειμένῳ παραμερίζεται. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πιστεύει ὅτι, διὰ νὰ διοικηθῇ καλῶς ἕνας τόπος, θὰ πρέπει σιγὰ–σιγὰ νὰ πᾶμε εἰς τοὺς ὀλίγους συνδυασμούς. Αὐτὸ εἰσηγεῖται καὶ αὐτὸ ἐπιδιώκει διὰ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ ὁ συνάδελφος κ. Ζορμπᾶς, εἶπε μίαν ἀλήθειαν, ὁμιλήσας πρὸ ἡμερῶν. Εἶπεν, «τί τὰ θέλετε, κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον εἶναι κομματικόν, ἐξυπηρετεῖ τὰ κόμματα, ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, αἱ ἐκλογαὶ αἱ τελευταῖαι ἔχουν κατατάξει τὰ κόμματα εἰς τὰς δυνάμεις των». Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐξυπηρετεῖ τὰ δύο μόνον κόμματα, διὰ νὰ ἐναλλάσσωνται εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ θὰ ὑπάρχῃ καὶ μία μικρὰ ἐκπροσώπησις τῆς ἀριστερᾶς διὰ νὰ ἐλέγχῃ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀλλοίμονον ἐὰν ἡ πολιτικὴ ἐντοπισθῇ εἰς τὰ δύο μόνον κόμματα τῶν ἰσχυρῶν. Ἐὰν συμβῇ τοῦτο, τότε μοιραίως, ἢ τὸ θέλομεν εἴτε ὄχι, θὰ ἔχωμεν εἰς τὸν τόπον μας ἐπανάληψιν τοῦ καταραμένου διὰ τὸν τόπον μας διχασμοῦ. Ἐξ ἄλλου, αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς φυλῆς μας. Νομίζω, ὅτι οὔτε εἰς τὸν χαρακτῆρα, οὔτε εἰς τὴν ψυχολογίαν τῆς μεσογειακῆς φυλῆς μας εἶναι ἡ ὕπαρξις δύο συνδυασμῶν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Δύναται τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ διακομματικὸν νὰ εἶναι ἄριστον διὰ τοὺς Ἀμερικανούς, διὰ τοὺς Ἄγγλους καὶ δι’ ἄλλους λαούς, ἴσως, δι’ ἡμᾶς, ὅμως, εἶναι ἄκρως ἐπικίνδυνον. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θέλει νὰ εἶναι ἐλεύθερος. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι μέσα εἰς τὸ ἐλεύθερον καθεστὼς τῆς ἀληθινῆς Δημοκρατίας θὰ διαμορφώσῃ οὗτος τὰς πολιτικάς του καταστάσεις, εἰς κόμματα καὶ συνδυασμοὺς καὶ δι’ αὐτῶν, θὰ ἐπιτύχῃ τὰς καλλιτέρας δι’ αὐτοῦ λύσεις. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἔτυχεν τῆς ἐγκρίσεως ὅλων τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἀπὸ ὅ,τι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, τὸ ἀντίθετον ἀκριβῶς συμβαίνει. Οἱ μεγάλοι Δῆμοι Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης καὶ ἄλλοι πολλοί, διαμαρτύρονται καὶ ἐκφράζουν τὴν ἀντίθεσίν των μὲ ὑπομνήματά των. Μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι ἐπιτυγχάνει καὶ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα νὰ ἔχῃ καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἐπιτυγχάνῃ. Οἱ Δῆμοι ὅμως καὶ αἱ Κοινότητες, διαφωνοῦν ἀκόμη, ὅπως οἱ συνδυασμοὶ ποὺ θὰ ἔχουν δύναμιν 10% μὴ λάβουν μέρος εἰς τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν. Ἀποδέχονται δηλαδὴ τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις, ὅπως ὅλαι αἱ τάξεις συμμετέχουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν τοπικῶν καὶ τῶν κρατικῶν ὑποθέσεων, διότι οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἐγεννήθησαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὅπου ἐγεννήθη ἡ Δημοκρατία, θέλουν νὰ διοικοῦνται μὲ δημοκρατικὰς μεθόδους καὶ δὲν ἀποδέχονται μὲ διάφορα προσχήματα νὰ στραγγαλίζωνται τὰ δικαιώματα τῶν ἀνισχύρων συνδυασμῶν. Τὸ νομοσχέδιον, ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐπιθυμεῖ, ὅπως ὁ Δήμαρχος, ἐκλέγεται ἀμέσως ἀπὸ τὸν λαόν. Παρὰ κάτω, ὅμως ἀπὸ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν περιορίζει τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου μόνον εἰς τοὺς δύο μεγαλυτέρους συνδυασμούς, ὁπότε, ἐὰν δὲν λάβῃ ἕνας ἐξ αὐτῶν τὴν πλειοψηφίαν, τότε ἡ ἐκλογή, μετατρέπεται εἰς ἔμμεσον. Καὶ ἐρωτῶ: Πῶς θὰ ἀποτρέψητε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν συναλλαγήν; Δι’ ἐμέ, ἡ συναλλαγή, γίνεται μόνον, ὅταν γίνεται ἡ ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων μὲ τὸν ἔμμεσον τρόπον τῆς ἐκλογῆς ποὺ δὲν ἀποκλείεται ἐκ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον, πράγματι, περιορίζει κάπως τὴν συναλλαγήν, ἀλλὰ δὲν τὴν ἐξαφανίζει. Ἐκεῖνο ποὺ ἐξαφανίζει τὴν συναλλαγήν, εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ μόνον τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς.

§47Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Νομίζω τὴν συναλλαγήν, μόνον ἕνας τρόπος θὰ ἠδύνατο νὰ τὴν ἐξαφανίσῃ. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν ὁ Δήμαρχος νὰ ἔχῃ εἰς τὸ ψηφοδέλτιόν του πρόσωπα ἀπ’ εὐθείας συνεργάτας του, καὶ ὄχι ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ τοῦ δώσουν διὰ γνωστοὺς λόγους, νὰ ἐνισχύσουν τὸ ψηφοδέλτιον.

§48Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Τότε ἀρνούμεθα τὴν ἀναλογικήν. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται, ὅτι διὰ νὰ διοικῆται ὁ Δῆμος ἢ ἡ Κοινότης θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτοδύναμον τὸ ψηφοδέλτιον καὶ ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτοδυναμίαν. Ἀλλὰ τότε ποῦ ὁδηγούμεθα; Θὰ καταλήξωμεν νὰ ἔχωμεν μόνον ἀπολυταρχικὰς Κυβερνήσεις. Οἱ δημοκρατικοὶ ἄνθρωποι ἐπιθυμοῦν ὅλαι αἱ τάξεις νὰ ὑπάρχουν, νὰ συνεργάζωνται καὶ νὰ ἀποφασίζουν διὰ τὰ κοινά, περιωρισμένης, εἴτε ἐκτεταμένης περιοχῆς. Κύριοι συνάδελφοι, σέβομαι τὴν πεῖραν ποὺ ἔχετε εἰς τὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ ἂς ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ ἔχω πεῖραν τοὐλάχιστον ἀνάλογον λόγῳ τῶν ἐτῶν ποὺ ἔχω. Ὅσον μονοκομματικὴ εἶναι μία Κυβέρνησις καὶ ὅσον μονοκομματικὴ εἶναι ἡ σύνθεσις τῶν Συμβουλίων, τόσον εἶναι ἐπιρρεπὴς εἰς κάθε ἀτασθαλίαν, εἰς κάθε σκάνδαλον καὶ εἰς κάθε κατάχρησιν. Ἐάν, κάμωμεν μίαν σύγκρισιν τῶν ἀποτελεσμάτων ποὺ ἀποδίδουν τὰ διάφορα συστήματα, τὸ μόνον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡμερώνει τὸν λαόν μας εἶναι μόνον ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Ἐνῷ εἰς τὰ μονοκομματικὰ κατασκευάσματα τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας ἔχομεν πάντοτε ἀποτελέσματα θλιβερά. Κύριοι βουλευταί, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἠκολούθησαν τὰ Κόμματα τῆς Δημοκρατίας εἰς τοὺς ἀγῶνας των τῆς 3ης Νοεμβρίου 1963 καὶ τὴν 16ην Φεβρουαρίου 1964, ὅταν ἐδιάβασαν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀσφαλῶς θὰ ἀπεγοητεύθησαν. Καὶ ὀπαδοὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅσοι ἔχουν ὀλίγον πολιτικὸν κριτήριον, ἀσφαλῶς θὰ ἠσθάνθησαν αὐτὸ τὸ ὁποῖον τονίζω. Κύριοι συνάδελφοι, γιὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω, ἡ παράταξις μὲ τὴν ὁποίαν συνεργάζομαι — διότι ἐγὼ ὡς γνωστὸν εἶμαι ἀγροτικὸς ἀνεξάρτητος συνεργαζόμενος μὲ τὸ Κόμμα τῆς Ἀριστερᾶς — ἔχει κάμει ὑποδείξεις πολὺ χρησίμους καὶ πολὺ ἀντικειμενικὰς διὰ τὸ νομοσχέδιον. Θὰ παρεκάλουν τοὺς κ.κ. συναδέλφους νὰ τὰς προσέξουν πολὺ καὶ νὰ βοηθήσουν ὅλαι αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ γίνῃ ἐκεῖνο ποὺ ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ἀρχικὴν δήλωσίν της, ὅτι ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρέπει νὰ βγῇ ἕνα νομοσχέδιον, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν πεποιθήσεων, ἕνα νομοσχέδιον τέλειον. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν ὅμως περὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν, ὅταν γνωρίζωμεν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων; Οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες δὲν ἔχουν τὴν δύναμιν οὔτε τοὺς μισθοὺς τῶν γραμματέων των νὰ καταβάλλουν, διότι τοὺς ἔχουν ἀφαιρεθῆ ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, καὶ ἰδίως τῆς δεξιᾶς, ὅλοι οἱ πόροι καὶ τὰ πάντα ἔχουν συγκεντρωθῆ εἰς τὰς Ἀθήνας. Ὅλα τὰ ἔργα τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων δίδονται εἰς τοὺς ἡμετέρους ἐργολάβους, οἱ δὲ Δῆμοι νὰ ἀγνοοῦνται. Δὲν ἔφθασεν ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἀφῆκεν εἰς τοὺς Δήμους τοὺς φυσιολογικοὺς εἰς αὐτοὺς πόρους, ἀλλὰ τοὐναντίον ἠθέτησε καὶ τὴν δοθεῖσαν εἰς τοὺς Δήμους ὑπόσχεσιν, καταργηθέντων τῶν διαπυλίων τελῶν, ὅτι θὰ παρεχώρει τὸ ἥμισυ ποσὸν τὸ προερχόμενον ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ.

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ ἀείμνηστος Καρτάλης, ἦτο ἐκεῖνος ποὺ κατήργησε τοὺς κυριωτέρους πόρους τῶν Δήμων (...ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος...).

§50Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δώσω κομματικὸν τόνον εἰς τὴν συζήτησιν. Εἶπον ἁπλῶς, ὅτι διὰ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως πταίει περισσότερον ἡ Δεξιά, διότι αὐτὴ κυβερνᾷ τὸν τόπον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1935. Μὴ μοῦ ζητῆτε, λοιπόν, νὰ καθορίσω ἐγὼ τὸ ποσοστὸν τῆς εὐθύνης ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν κομμάτων. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸ περίφημον 3% τοῦ ἀγροτικοῦ φόρου ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τὶ εἶναι ὁ φόρος 3%; Ὅταν αἱ Κοινότητες ἀπεστερήθησαν ὅλων τῶν προσόδων των καὶ ἔμειναν χωρὶς οἰκονομικὰ μέσα, ἐθέσπισαν τὸ 3% ἐπὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων των, διὰ νὰ συντηρηθοῦν οἰκονομικῶς οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες. Κατὰ περίεργον ὅμως τρόπον αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ καὶ αὐτὸν τὸν πόρον τὸν ἀφῄρεσαν, διὰ νὰ τὸν ρίψουν καὶ αὐτὸν εἰς τὰ κρατικὰ ἔσοδα. Τελευταίως, τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν ἐκ τοῦ φόρου αὐτοῦ τὸ μετεβίβασαν ὡς ἔσοδον εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ ΟΓΑ, δηλαδὴ οἱ ἴδιοι οἱ ἀγρόται νὰ χρηματοδοτοῦν τὸν ἑαυτόν των. Δὲν ἀρκοῦν φαίνεται οἱ ἔμμεσοι φόροι, τοὺς ὁποίους πληρώνουν οἱ ἀγρόται. Διότι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐμπαίζωμεν τοὺς ἀγρότας, ὅτι δῆθεν αὐτοὶ δὲν πληρώνουν φόρους. Ὅταν τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους προέρχεται κατὰ ποσοστὸν 82% ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων, ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι ἡ συμμετοχὴ τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων εἰς τοὺς φόρους αὐτοὺς εἶναι μεγίστη ἀφαίμαξις. Συνοψίζων, κύριοι βουλευταί, τὰς προτάσεις μου, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου πρῶτον ὁ Δήμαρχος θὰ πρέπει νὰ ἐκλέγηται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λαόν. Δὲν πρέπει ὁ Δήμαρχος ἢ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος, νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς Συμβούλους. Τὴν ἄμεσον ἄλλωστε ἐκλογὴν καὶ τὴν ἀναλογικὴν μάλιστα ἐκπροσώπησιν ζητοῦν ὅλοι οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες. Συμφωνῶ ἀκόμη ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτός, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, νὰ ἐκλέγεται καὶ αὐτὸς ἀπὸ τὸν λαόν. Εἰς τοὺς μεγάλους Δήμους ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος θὰ δύναται νὰ ἔχῃ καὶ ὡρισμένα καθήκοντα, πέραν τῆς ἀναπληρώσεως τῶν Δημάρχων καὶ τῶν Προέδρων, εἰς τοὺς μικροὺς ὅμως Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας θὰ πρέπει νὰ ἀναπληροῖ τὸν Δήμαρχον ἢ τὸν Πρόεδρον ἀπόντα ἢ κωλυόμενον, ὥστε νὰ μὴ ἀναγκάζεται τὸ Συμβούλιον νὰ συνέρχεται διὰ νὰ ὁρίζῃ τὸν ἀναπληρωτὴν τοῦ Δημάρχου εἰς περίπτωσιν ἀπουσίας ἢ κωλύματός του.

§51Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ἀποφασίζει τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ποῖος ἀναπληροῖ τὸν ἀπόντα ἢ κωλυόμενον Δήμαρχον. Εἰς περίπτωσιν ἀπουσίας μέχρις ἑνὸς μηνός, αὐτὸς οὗτος ὁ Δήμαρχος ὁρίζει τὸν ἀναπληρωτήν του καὶ εἰς περίπτωσιν μακροτέρας περιόδου, τὸν ἀναπληρωτὴν τὸν ὁρίζει ὁ Νομάρχης. Δηλαδὴ τὸ Κράτος ὁρίζει ποῖος θὰ διοικῇ τοὺς Δήμους.

§52Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Ὅταν ὁ Νομάρχης τιμωρῇ τὸν Δήμαρχον, ὁρίζει ταὐτοχρόνως καὶ τὸν ἀναπληρωτήν του. Δηλαδή, Γιάννης κερνάει καὶ Γιάννης πίνει. Δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ Νομάρχης, ἐπιθυμῶν τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ Δημάρχου, θὰ εὕρῃ κἄποιον τρόπον νὰ τὸν τιμωρήσῃ καὶ νὰ ὁρίσῃ ὡς ἀναπληρωτήν του ἐκεῖνον ποὺ θέλει.

§53Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἀκόμη χειρότερον αὐτό. Αὐτὸ ἐνισχύει περισσότερον τὰς ἀπόψεις μου. Δεύτερον, αἱ ἐκλογαὶ θὰ πρέπει νὰ γίνουν μόνον μὲ τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Τρίτον, οἱ ἀποτυγχάνοντες ὡς Δήμαρχοι ἢ Πρόεδροι Κοινοτήτων, θὰ πρέπει νὰ συμμετέχουν τοῦ Συμβουλίου, ἐφ’ ὅσον ὁ συνδυασμὸς αὐτῶν λάβῃ τὴν βάσιν διὰ τὴν ἐκλογὴν Συμβούλου. Ὅταν εἷς ἄνθρωπος κατορθώνῃ καὶ συγκεντρώνῃ περὶ ἑαυτὸν ὡρισμένον ἀριθμὸν συμβούλων, θὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων τοῦ τόπου καὶ ὡς τοιοῦτος θὰ πρέπει νὰ συμμετέχῃ τοῦ Συμβουλίου. Ἀπὸ τὴν τοιαύτην σύνθεσιν τῶν Συμβουλίων, θὰ ἔχωμεν ἐπιτύχει τὴν συγκέντρωσιν τῶν ἀρίστων. Τέταρτον, συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι θὰ πρέπει νὰ καθορισθῇ κἄποια ἀποζημίωσις ὑπὲρ τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων. Συμφωνῶ ἐπ’ αὐτοῦ μὲ τὸν συνάδελφον κ. Κωνσταντῖνον Ράλλην. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ πρέπει αἱ συνεδριάσεις νὰ εἶναι περιωρισμέναι. Διὰ νὰ ἀσχοληθοῦν, κ. βουλευταί, οἱ ἄριστοι μὲ τὰ κοινά, θὰ πρέπει νὰ τύχουν κἄποιας ἀποζημιώσεως. Ὅταν ἀναγνωρίζωμεν ὡς δικαίωμα εἰς τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους νὰ λαμβάνουν πρόσθετον ἀμοιβὴν διὰ κἄποιαν πρόσθετον ἐργασίαν, δὲν θὰ πρέπει νὰ μᾶς ξενίζῃ ἡ σκέψις, ὅτι καὶ οἱ ἁπλοῖ πολῖται, ἀσχολούμενοι μὲ τὰ κοινὰ καὶ ἐργαζόμενοι διὰ λογαριασμὸν τοῦ συνόλου θὰ πρέπει νὰ λαμβάνουν καὶ αὐτοὶ κἄποιαν ἀποζημίωσιν. Ἡ φιλοδοξία ἑνὸς ἀτόμου, μὲ τὸν οἰκονομικὸν συνδυασμόν, ἐργαζόμενος εἰς τὰ κοινά, εἶναι στενώτατα συνδεδεμένος. Πέμπτον, διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τοῦ Συνδέσμου Δήμων καὶ Κοινοτήτων, θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ καὶ ἐδῶ ἡ καθολικὴ ἐκλογή. Ἐφ’ ὅσον καθιερώνομεν τὴν ἀνάδειξιν τῶν ἀρχόντων διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς, δὲν πρέπει, διὰ τὸν Πρόεδρον τοῦ Συνδέσμου τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, νὰ ἀκολουθήσωμεν ἄλλην ἀρχήν. Ἐπιτάσσεται τοῦτο ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς Δημοκρατίας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, λοιπόν, ὁ κ. Ζορμπᾶς νὰ διαφωνήσω μαζί του. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐκπροσωπῆται ὁ Σύνδεσμος Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀπὸ τὸν οἱονδήποτε Δήμαρχον τῶν Ἀθηναίων. Ὅλα θὰ πρέπει νὰ διέπωνται ἀπὸ τοὺς γενικοὺς κανόνας τῆς Δημοκρατίας. Θὰ ἦτο μόνον χρήσιμον εἰς τὸν Σύνδεσμον Δήμων καὶ Κοινοτήτων νὰ συμμετέχουν ἀριστίνδην εἰς τὸ Γενικὸν Συμβούλιον τῆς Ἑνώσεως οἱ Δήμαρχοι τῶν τριῶν μεγαλυτέρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος, Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης. Τοῦτο ἐγένετο ἄλλως τε καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν. Θὰ ἤθελα, μάλιστα, ὁ Πρόεδρος νὰ ἀναδεικνύεται ἐκ τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως ὅλων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§54Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ἐτόνισα τὴν ἄποψιν τῆς προεδρίας τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, διότι ἐπιθυμῶ νὰ τονισθῇ ἡ ἔννοια τῶν Ἀθηνῶν ὡς πόλεως ἱστορικῆς. Ἀλλὰ ἐπρότεινα περαιτέρω, ὅτι εἰς ἣν περίπτωσιν αἱ Ἀθῆναι δὲν ἀναδείξουν Δήμαρχον ἱκανόν, προσωπικότητα πανελληνίου κύρους, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ πρώτη Γενικὴ Συνέλευσις ποὺ θὰ ἐκλέγεται μετὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, νὰ τὸν ἐκλέγῃ.

§55Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ποῖος τὴν ἐμποδίζει;

§56Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αὐτὸ τὸ σύστημα ἐπρότεινα. Κατ’ ἀρχὴν ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Γενικὴ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ ἄλλως. Καὶ νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιμείνω εἶναι τὸ ὀρθότερον.

§57Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἀλλά, κ.κ. βουλευταί, διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως θὰ πρέπει κατὰ πρῶτον λόγον νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν οἰκονομικὴν αὐτοτέλειαν αὐτῆς. Περαιτέρω θὰ πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὰ δικαιώματα τοῦ Νομάρχου ἐπὶ τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ὁ Νομάρχης θὰ πρέπει μόνον τὴν νομιμότητα τῶν πράξεων νὰ ἐλέγχῃ καὶ οὐδὲν πλέον. Παρέλειψα νὰ εἴπω, ὅτι θὰ πρέπει καὶ οἱ Κοινοτάρχαι νὰ ἐκλέγωνται, ὅπως καὶ οἱ Δήμαρχοι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὁ παραγοντισμὸς δὲν ἔλειψεν ἀπὸ τὸ χωριὸ καὶ συνεπεία τούτου φοβεῖται, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Κοινοτάρχου νὰ ἀναδειχθῇ ὁ κοτζαμπάσης. Δὲν μοῦ καθησυχάζει τὴν ἀνησυχίαν μου ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Διατὶ τάχα αὐτὸς ὁ οἰκονομικῶς ἰσχυρὸς κοτζαμπάσης θὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς ψηφοφόρους, καὶ μάλιστα ὅταν πρόκειται περὶ ψηφοφόρων ἀγροτῶν; Διατὶ λοιπὸν θὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς ψηφοφόρους καὶ δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς ὀλίγους Κοινοτικοὺς ἢ τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους μὲ τὴν οἰκονομικήν του ἐπιρροήν; Τιμιώτερον λοιπὸν εἶναι νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἀγρότας τὴν γνῶσιν τῆς εὐθύνης τῶν πράξεών των καὶ οἱ ἴδιοι νὰ ἐκλέγουν τοὺς ἄρχοντάς των. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὅμως τοπικὴ αὐτοδ)σις, κ.κ. βουλευταί, θὰ πρέπει πρῶτον, νὰ ὑπάρξῃ ἀπολύτως ἐλευθέρα καὶ ἀνεπηρέαστος ἐκλογὴ τῶν ἀρίστων, διὰ νὰ μὴ παρίσταται ἀνάγκη νὰ διοικῆται τὸ χωριὸ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους τῶν μεγαλουπόλεων καὶ νὰ παριστάνωμεν ἔτσι τὸν εὐφυῆ. Δεύτερον, νὰ καταργηθοῦν ὅλαι αἱ νομαρχιακαὶ ἐπεμβάσεις, τῶν Νομαρχιῶν περιοριζομένων μόνον εἰς τὸν Διοικητικὸν ἔλεγχον, καὶ τρίτον νὰ ἐξασφαλισθοῦν πόροι εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν ἐπαναπατριζομένων τῶν πόρων τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων. Τὸ 50% τοῦ φόρου καπνοῦ ἀνῆκε καὶ πρέπει ν’ ἀνήκῃ εἰς τὴν Κοινότητα. Τὸ 3% τοῦ φόρου τῶν εἰσοδημάτων ἐπὶ τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, πρέπει νὰ ἐπαναπατρισθῇ εἰς τὰ δημοτικὰ ταμεῖα. Τὸ 10λεπτον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν αὐτοκινήτων εἰς τὰς πόλεις, πρέπει νὰ ἐπαναπατρισθῇ εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον καὶ νὰ μὴ ἔρχεται τὸ Κράτος, ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ Δήμου καὶ τῆς Κοινότητος νὰ λέγῃ «ἐγὼ κάμνω τὰ ἔργα». Τότε καὶ μόνον τότε εἶναι δυνατὸν καὶ αἱ Κοινότητες καὶ οἱ Δῆμοι νὰ προκόψουν καὶ ἡ Αὐτοδιοίκησις νὰ ἐξαρθῇ εἰς τὸ ὕψος της. (Χειροκροτήματα).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Σακαλῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§59Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὅταν κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως ὁ κ. Πρόεδρος σήμερον ἐξεφώνησε τὸν κατάλογον τῶν μελλόντων νὰ ὁμιλήσουν, εἴχομεν παρατηρήσει, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ λόγος καὶ ἀντίλογος. Τοῦτο σημαίνει, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ φωνὴ τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως. Ἤδη καλεῖται πάλιν κυβερνητικόν. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ἔχει ὑποστηρίξει κατὰ τὸν βασικώτερον τρόπον ὁ παριστάμενος κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας. Ἀφήσατε νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ φωνὴ τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ λόγος καὶ ἀντίλογος ὑπὲρ καὶ κατὰ αὐτὴν τὴν γραμμὴν ἀκολουθοῦμεν.

§61Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Θὰ πρέπει καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. ὡς μείζων Ἀντιπολίτευσις νὰ ἀκουσθῇ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Η. Σακαλῆς.

§63Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀσφαλῶς θὰ εἶχεν δίκαιον ὁ κ. συνάδελφος νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ ὅσα ὑπεστήριξεν, ἀλλὰ ἐλησμόνησεν, ὅτι πρὸ τοῦ ἀντιλόγου ἴσως ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ λέγεται καὶ ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια, διότι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔχουν λεχθῆ κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἀρκετὰ καὶ πολὺ μεγάλα ψέματα.

§64Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπε πράγματα, τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐπαναλάβῃ, διότι ἐγὼ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δὲν γνωρίζω ἐκ τῶν προτέρων τί θὰ εἴπῃ. Προεξοφλεῖ, κ. Πρόεδρε, τὴν γνώμην μου, αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον.

§65Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὁμιλοῦμεν Ἑλληνικά, καὶ εἶπον, ἐλέχθησαν μεγάλα ψέματα, δὲν εἶπον τί θὰ εἴπητε, θὰ σᾶς προφυλάξω νὰ μὴ τὰ εἴπητε καὶ σεῖς αὐτά.

§66Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ σᾶς ὀφείλω χάριτας δι’ αὐτό.

§67Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡμιλήσατε περὶ λόγου καὶ ἀντιλόγου. Ὅταν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὑπάρχουν 3 κόμματα πῶς θέλετε ἕνας ἀντιπολιτευόμενος νὰ προεξοφλῇ τὴν γνώμην τῶν ἄλλων κομμάτων; Ὡμίλησεν ὁ κ. Τσιάρας, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἔληξεν ἡ ὑπόθεσις τοῦ ἀντιλόγου, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἄλλα δύο κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ ἔχουν ἀντίλογον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου; Πρέπει, ἑπομένως, ἡ ἔννοια τοῦ ἀντιλόγου νὰ μὴ καλυφθῇ ὑπὸ τὴν ἐντελῶς τυπικὴν ἔννοιαν, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς, νὰ ἀκουσθοῦν πράγματι αἱ διαφορετικαὶ ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἐκφράζονται ἀπὸ τὰ παριστάμενα κόμματα εἰς τὴν Βουλήν.

§68Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὕμνοι πολλοὶ ἠκούσθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ μὲ ἱστορικοφιλοσοφικὸν περιεχόμενον καὶ μάλιστα ἀπὸ ρήτορας, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὴν παράταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία κατέπνιξε τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Δὲν θὰ ἀποτολμοῦσα νὰ ἐξυμνήσω καὶ ἐγὼ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, διότι θὰ πρέπει νὰ ὑπερακοντίσω τοὺς ρήτορας αὐτούς, καὶ θὰ ἀρκεσθῶ μόνον νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐξυμνῶ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν ἐργαζόμενος διὰ τὸν Δῆμον Πειραιῶς καὶ τελετουργῶν δι’ αὐτὸν μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου, τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς πράξεως. Ἐπειδὴ ὁμολογουμένως πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ πολλὰ ἀπεκαλύφθησαν ἐπὶ τῶν ἰδίων πραγμάτων, θὰ προσπαθήσω, κ.κ. βουλευταί, νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερος εἰς τὴν οὐσίαν καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν εἰλικρινέστερος καὶ κατὰ κἄποιον τρόπον πλέον ἐκτεταμένος προκειμένου νὰ καυτηριάσω τὰ ὅσα εἶπον προηγουμένως ὡς ψέματα. Κύριοι συνάδελφοι, εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται εἰς τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος τὸ πρῶτον θὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸ ψηφοδέλτιον, ἐνῷ ἄλλοτε ἀνεφέρετο μόνον εἰς τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν καὶ ἄλλοτε ἐθεσπίζετο ἐκ τῶν ἰδίων τῶν ὑποψηφίων Δήμαρχοι, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζοντο εἰς τὴν ἐκλογὴν ὡς Ἀρχηγοὶ τῶν συνδυασμῶν. Ὁμιλοῦντες περὶ τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου, ἀσφαλῶς ἀναφερόμεθα καὶ εἰς τὸν βουλευτὴν Δήμαρχον, καὶ αἱ ἐπιδιώξεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐπιδιώξεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν εἰς σημαντικὸν βαθμὸν ἀνεπτυγμένην τὴν ἕλξιν τῶν ἀρίστων ὑποψηφίων. Ἡ μέχρι τοῦδε ἐπιδειχθεῖσα συμπεριφορὰ ἀπὸ μέρους τῆς ἀπελθούσης Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε μία μεγάλη ἀπογοήτευσις καὶ μία ἔλλειψις ἐνθαρρύνσεως δι’ ὅλους ὅσους θὰ ἐφιλοδόξουν νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν πόλιν τὴν ὁποίαν ἠγάπησαν, ὑπῆρξεν λέγω μία συμπεριφορὰ τῆς ἀπελθούσης Κυβερνήσεως ἀποθαρρυντική. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀσχοληθῶμεν καὶ δι’ ὀλίγων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάγκην τῆς προσφορᾶς ἐνθαρρύνσεως, εἰς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἱκανὰ καὶ κατάλληλα καὶ τὰ ὁποῖα ἀποφεύγουν τὴν προβολήν των κυρίως διὰ τρεῖς λόγους. Ὁ βασικώτερος, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, εἶναι, ὅτι πάντοτε παρεμβαίνουν τὰ κόμματα καὶ ἐπειδὴ τὰ κόμματα παρεμβαίνουν, ἀδυνατοῦν νὰ ἔλθουν εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην ὥστε οὐσιαστικῶς νὰ διεκδικήσουν τὴν θέσιν τοῦ Δημάρχου. Ὁ δεύτερος εἶναι ἡ ἔλλειψις τῆς οἰκονομικῆς αὐτοτελείας ὡς πρὸς τοὺς παγίους πόρους τῶν Δήμων, καὶ φαντάζομαι, ὅτι ὅλοι θὰ συνομολογήσωμεν, ὅτι Δῆμος χωρὶς Δήμαρχον ἠμπορεῖ νὰ λειτουργήσῃ, ἀλλὰ Δῆμος χωρὶς ταμεῖον δὲν θὰ λειτουργήσῃ ποτέ. Καὶ ὁ τρίτος εἶναι ἡ ἀνάγκη ἀνεξαρτησίας τῶν Δημοτικῶν ἀρχόντων, σύμφωνα πρὸς τοὺς παγίους θεσμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἔναντι τῆς πολιτείας. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ προχωρήσω εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς αὐτοτελείας τῶν Δήμων, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διαπιστωθῇ, ὅτι οἱ Δῆμοι ὄντως ἔχουν χάσει τὴν οἰκονομικήν των ὀντότητα. Οἱ Δῆμοι θὰ πρέπει νὰ γνωρίζουν ποῖοι εἶναι οἱ οἰκονομικοί των πόροι, ὥστε νὰ δύνανται ἀνάλογα νὰ κινοῦνται περὶ τὸ ἔργον των. Ἡ Κυβέρνησις ἐβεβαίωσε διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι θὰ ἐπακολουθήσουν καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τὰ τόσον ἀπαραίτητα καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ μέτρα θὰ ἐξαγγελθοῦν πρὶν ἢ ἀκόμη λήξουν αἱ τελευταῖαι προθεσμίαι τῆς ὑποβολῆς τῶν ὑποψηφιοτήτων. Ἡ Κυβέρνησις ἀσφαλῶς θὰ ἐνισχύσῃ τοὺς Δήμους, δικαίως, ἐκ τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ θὰ δώσῃ καὶ εἰς τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Δήμων τὸ δικαίωμα νὰ ἀνεύρουν καὶ εἰδικοὺς πόρους, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἄγνωστοι ἢ ἀνεπαρκῶς παρέχονται. Παράδειγμα: Ἡμεῖς εἰς τὸν Πειραιᾶ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἕνα τεράστιον πόρον ἀπὸ τὸν λιμένα καὶ ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ προσφορά, ἡ ὁποία μᾶς δίδεται, δίκην ἐπαιτείας, τῶν δύο ἑκατομμυρίων μᾶς δίδεται μὲ πλείστους ὅσους περιορισμοὺς ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τούτου. Ὁ Δῆμος Πειραιῶς ἠναγκάσθη νὰ συνάψῃ δάνειον 30.000.000 δραχμῶν, διότι, ὡς θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ περαιτέρω, ἡ αὔξησις τῶν πόρων μεταξὺ τοῦ 1956 καὶ τοῦ 1961 δὲν ὑπερβαίνει οὔτε κἂν τὸ 40%. Ἴσως αὐτὸ θὰ σᾶς φανῇ περίεργον, διότι ἠκούσατε ἕνα μαθηματικὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἐμπείρου περὶ τὰ τοιαῦτα κ. Γεωργίου Ράλλη, ὅτι οἱ πόροι τῶν Δήμων ηὐξήθησαν κατὰ 250% καὶ ὁμολογῶ, ὅτι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἔμεινα ἄναυδος ἐπὶ τοῦ καθίσματός μου, διότι οὔτε κἂν ἠδυνάμην νὰ ἀντιληφθῶ πῶς ηὐξήθησαν οἱ πόροι τῶν Δήμων κατὰ 250%, ὅταν ὁ Δῆμος τοῦ Πειραιῶς εἶναι γεγονός, ὅτι δὲν ἔλαβεν οὔτε 40% αὔξησιν κατὰ τὴν πενταετίαν αὐτήν. Εἶμαι εὐτυχής, διότι μοῦ δίδεται ἡ ἀφορμὴ νὰ θίξω τὸ θέμα αὐτὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις του καὶ τὴν συνεισφοράν του πρὸς τὸν Δῆμον, διότι νομίζω, ὅτι ὁ λιμὴν πρέπει νὰ προσφέρῃ τὰ ὅσα ὀφείλει εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς καὶ νομίζω, ὅτι ἡ προσφορὰ αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἀνταποδοτικὴ καὶ σεβαστή. Εἶναι ἀπαράδεκτον, κ.κ. συνάδελφοι, ὁ Δῆμος τοῦ Πειραιῶς νὰ δέχεται ἐνίσχυσιν καὶ μάλιστα δυνητικὴν 2.000.000 δραχμῶν μὲ πλείστους ὅσους περιορισμοὺς καὶ εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς Λιμένος Πειραιῶς ἐτησίως συντάσσει προϋπολογισμὸν τῆς τάξεως τῶν 400.000.000 δραχμῶν καὶ ὁ Δῆμος τοῦ Πειραιῶς νὰ μὴ τολμᾷ νὰ ἐγγίσῃ οὔτε αὐτὰ τὰ 100.000.000 δραχμῶν. Κύριοι βουλευταί, νομίζω καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἁδροτάτη πρέπει νὰ εἶναι ἡ εἰσφορὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ μάλιστα νὰ ὑπάρξῃ ἀναδρομικὴ καταβολὴ τῶν καθυστερουμένων, διὰ νὰ ἐξοφλήσῃ ὁ Δῆμος τὸ ἐκ 30.000.000 δραχμῶν δυσβάστακτον δάνειόν του καὶ νὰ ἀποκτήσωμεν μελλοντικὸν θετικὸν πόρον, πόρον τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ δίδῃ ὁ λιμὴν καὶ νὰ λαμβάνῃ ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς. Κύριοι συνάδελφοι, ἤκουα ἀπὸ παιδί, πότε λέγονται τὰ μεγάλα ψέματα. Μοῦ ἔλεγεν ὁ πατέρας μου, ὅτι ὅταν εὑρισκώμεθα πλησίον ἐκλογῶν, ὅτι τὰ μεγάλα ψέματα κατὰ τὸν Βίσμαρκ ἐλέγοντο πρὸ τῶν ἐκλογῶν, μετὰ τὸ κυνῆγι καὶ κατὰ τὸν πόλεμον. Διεπιστώθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι λέγονται καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἠκούσαμεν, ὅτι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἔχει ἔσοδα 2 δισεκατομμύρια 260 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς προσεγγίζει κἄποιαν πραγματικότητα, ἴσως δὲ καὶ νὰ ὑστερῇ κατὰ 300.000.000, διότι τὸ ἄθροισμα τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων πόρων τῶν Δήμων κατὰ τὸ 1961 εἶναι δύο δισεκατομμύρια 500.000.000 δραχμῶν. Ἀλλά, ἂς δεχθῶμεν, διὰ νὰ μὴ διαψεύσωμεν καὶ εἰς τὸ κονδύλιον αὐτὸ τὸν κ. Γεώργιον Ράλλην, ὅτι τὰ ἔσοδα εἶναι 2 δισεκατομμύρια 260 ἑκατομμύρια. Ἔσοδα δυνάμεθα νὰ παραδεχώμεθα, ὅτι εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται εἰς τὰ ταμεῖα τῶν Δήμων, εἴτε ἐκ τῶν ἰδίων των πόρων, εἴτε ἐκ δικαίων καὶ ἴσων χορηγήσεων τῶν Κυβερνήσεων. Λοιπόν, ἀγαπητοί μου φίλοι, τὸ ψέμα ἀνέρχεται καὶ διατιμᾶται εἰς 700.000.000 δραχ. Τί εἶναι δὲ αὐτὸ τὸ ψέμα, ὅτι πρόκειται περὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐπραγματοποιήθησαν διὰ τὰς κοινότητας ὡς μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα ἢ καὶ ἴσως ὀλίγον μεγαλύτερα καθ’ ὑπόδειξιν τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ εἰς τὰς ἡμετέρας Κοινότητας καὶ εἰς τοὺς ἡμετέρους Δήμους. Αὐτὸ τὸ κονδύλιον εἶναι ἀπαράδεκτον ὅταν συζητοῦμεν περὶ ἐνισχύσεως τῶν Δήμων νὰ συμπεριλαμβάνεται εἰς τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων. Συνεπῶς, δὲν δεχόμεθα, ὅτι τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων κατὰ τὸ 1961 εἶναι 1½ δισεκατομμύριον. Ἐπίσης, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος καὶ συμπολίτης κ. Ἀνδριανόπουλος ἀνεφέρθη χθὲς εἰς τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἀπὸ τῆς θέσεώς του ὡς Προέδρου τοῦ Ο.Λ.Π. πρὸς τὸν Δῆμον, νὰ εἴπω καὶ μίαν ἀλήθειαν, διότι καὶ ἐδῶ ἐλέχθη ἕνα μικρὸν ψέμα, μία μικρὰ ἀναλήθεια, διὰ νὰ μὴ λέγω ψέμα. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν καὶ ἐγὼ ἠκολούθουν τὸν ἀείμνηστον ἐθνικὸν ἡγέτην, τὸν Στρατάρχην Ἀλέξανδρον Παπάγον, ὡς βουλευτής του, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἶχα καὶ ἐγὼ συμβάλλει εἰς τὸ νὰ δοθοῦν εἰς τὸν Δῆμον τοῦ Πειραιῶς τὰ 2.000.000 δραχμῶν. Ἀλλὰ ἡ πρωτοβουλία ἀνῆκε βεβαιότατα εἰς τὸν τότε Δήμαρχον τοῦ Πειραιῶς, τὸν κ. Γ. Ἀνδριανόπουλον. Παρεπονέθη ὁ κ. Ἀνδριανόπουλος χθές, ὅτι ἐγὼ διὰ τοῦ Τύπου τοῦ ἐπετέθην. Εἶναι ἀληθές, διότι τότε ὡς βουλευτὴς τοῦ Στρατάρχου Ἀλεξάνδρου Παπάγου τὸν ἐπεσκέφθην ὅταν πλέον δὲν ἦτο Δήμαρχος τοῦ Πειραιῶς, ἀλλὰ Πρόεδρος τοῦ Ο.Λ.Π. καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι, διατὶ ἀποστερεῖτε τοὺς πόρους αὐτοὺς ἀπὸ τὸν Δῆμον τοῦ Πειραιῶς; Καὶ ἡ ἀπάντησις ἦτο, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ δοθοῦν πόροι εἰς τὸν Δήμαρχον Σαπουνάκην. Καὶ ἐγὼ τοῦ ἀντεῖπον, ὅτι ὄχι μόνον δύο, ἀλλὰ δέκα ἑκατομμύρια ἔπρεπε νὰ δώσετε, διότι δὲν τὰ δίδετε εἰς τὸν Δήμαρχον, ἀλλὰ εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς.

§69Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπίσκεψίς σας δὲν ἀφεώρα καὶ παράπονά σας εἰς τὸ θέμα τῆς ἐνισχύσεως τοῦ Δημάρχου Σαπουνάκη, ἀλλ’ εἰς τὸ ὅτι πράγματι ὁ Ο.Λ.Π. δι’ ἐμοῦ ἐδημιούργει ἔργα ὁδοποιΐας εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς καὶ σᾶς ἀπήντησα, ὅτι ἐγώ, ὡς νομικός, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἑρμηνεύσω τοὺς νόμους κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐνισχύσω καὶ τὸν Δῆμον τοῦ Πειραιῶς. Καὶ ἔδωσα πράγματι μίαν ἑρμηνείαν ὀρθοτάτην, κατὰ τὴν κρίσιν μου, διότι ὅλαι αἱ κεντρικαὶ ἀρτηρίαι καὶ ὅλοι οἱ δρόμοι, οἱ ὁποῖοι δέχονται τὸ μεγαλύτερον βάρος τῶν φορτηγῶν αὐτοκινήτων, μὲ τὰ ἐμπορεύματα καὶ τὸν μεγάλον ἀριθμὸν τῶν τουριστῶν, ὑφίστανται ζημίας καὶ ἔδωσα τὴν ἑρμηνείαν ὅλοι αὐτοὶ οἱ δρόμοι, οἱ ὁποῖοι χρησιμοποιοῦνται κατὰ κύριον λόγον ἀπὸ τὸν Ὀργανισμὸν Λιμένος Πειραιῶς διὰ νὰ διοχετεύωνται ἐμπορεύματα καὶ τουρίσται, πρέπει νὰ κατασκευάζωνται ἀπὸ τὸν Ο.Λ.Π. Εἰς αὐτὸ ἀντετάχθη ὁ κ. Σακαλῆς καὶ μοῦ εἶπεν ὁ ἐκλεκτὸς συνάδελφος πράγματι, Δημοτικὸς Σύμβουλος κατ’ ἐπανάληψιν καὶ προσωπικός μου φίλος, ὅτι δὲν εἶσαι Δήμαρχος, εἶσαι Ο.Λ.Π. Καὶ τοῦ ἀπάντησα, πρέπει νὰ χαίρεσαι δι’ αὐτό, διότι δίδω τοιαύτην ἑρμηνείαν, ὥστε νὰ συνεχίζῃ ὁ Ο.Λ.Π. νὰ ἐπισκευάζῃ τὰς κεντρικάς μας ἀρτηρίας καὶ νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ὁ κ. Σακαλῆς θὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1955, ὅταν προήδρευα, μέχρι καὶ σήμερον, ὁ Ὀργανισμὸς Λιμένος Πειραιῶς δαπανᾷ περὶ τὰ 5.000.000 κατ’ ἔτος καὶ ἔχει δημιουργήσει πράγματι ἀρτηρίας κεντρικωτάτας καὶ δρόμους ἐμπορικούς, ποὺ εἶναι ἀπὸ πάσης πλευρᾶς τέλειοι καὶ πολιτισμένοι. Συνεπῶς, τὸ παράπονόν μου ἦτο, ὅτι ἦλθε νὰ παρεμποδίσῃ ἐκτέλεσιν ἔργων ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς πόλεως καὶ τοῦ Πειραϊκοῦ λαοῦ.

§70Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εὐχαριστῶ τὸν κ. Ἀνδριανόπουλον διὰ τὴν παρέμβασιν, διότι ἐνεθυμήθη τὴν ἐπίσκεψίν μου. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ παρεδέχθην καὶ οὔτε ἀκόμη παραδέχομαι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἐκχώρησις ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Δῆμος, μιᾶς ἁρμοδιότητος, ἡ ὁποία μάλιστα εἰς τὸν Κώδικα ἀποκαλεῖται καὶ ἀποκλειστική. Καὶ ἰδοὺ ἐδῶ ὁ παρεμβατισμὸς ὁ κυβερνητικὸς καὶ μάλιστα ὁ κυβερνητικὸς τοῦ ἐν Πειραιεῖ ὑποκαταστήματός του, τοῦ Ο.Λ.Π. Κύριοι, γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι εἶναι ἀποκλειστικὴ ἁρμοδιότης τοῦ Δήμου ἡ κατασκευὴ καὶ ἡ συντήρησις τῶν κεντρικῶν ὁδῶν καὶ πλατειῶν κλπ. Εἶναι, ὁμολογῶ, αὐτὴν τὴν στιγμὴν, δι’ ἐμὲ ἀπαράδεκτον νὰ ὑπάρχουν Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι νὰ δέχωνται τὸν παρεμβατισμὸν αὐτὸν λόγῳ ταμειακῆς ἀνεχείας καὶ νὰ μεταβάλλωνται εἰς πτωχὸν ἀδελφόν.

§71Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρέμβω, διότι θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ἀλλὰ καὶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου, ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὅσα λέγονται εἶναι ἄσχετα μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Σᾶς τιμῶ, χαίρω διότι εἶσθε ἀγωνιστής, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, εἴτε διὰ τῆς εὐθείας, εἴτε διὰ τῆς καμπύλης, νὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὸ τί ἔγινεν εἰς τὸν Πειραιᾶ πρὸ δεκαετίας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ παρέμβῃ εἰς τὴν συζήτησιν.

§72Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν παρέμβασιν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αὐτὰ θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπητε εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὴν ἔναρξιν παρομοίας συζητήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ τὸ Σῶμα μὲ πεπλανημένας ἐντυπώσεις, ὅπως δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν περὶ τῶν 700.000.000 ἢ καὶ διὰ τὸν Δῆμον Πειραιῶς.

§73Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτά, κ. συνάδελφε, ἀποτελοῦν ἀντικείμενον ἐρωτήσεως, ἡ ὁποία ἐπὶ τέλους ἀποτελεῖ ἔλεγχον καὶ θὰ ἠδύνασθο καταθέτοντες ἐρώτησιν, νὰ πληροφορηθῆτε σχετικῶς.

§74Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὴ ἡ ἀρωγὴ πρὸς τὸν Δῆμον ἐδόθη ἐπὶ τῆς δημαρχίας τοῦ κ. Ντεντιδάκη. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ, γνωρίζω, ὅτι τὸ 1951 ὅταν ἀνήρχετο εἰς 688 ἑκατομμύρια, ἐδόθησαν ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Καρτάλην 240 ἑκατομμύρια καὶ ὅταν τὸ 1963 ἀνήρχετο εἰς 2.150.000.000, ὅταν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. κατήργησε τὸ 50%, κατὰ τὸ προπαρελθὸν ἔτος, ἔδωσεν ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ μόνον 440 ἑκατομμύρια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ἡ αὔξησις ἦτο 100% καὶ ὄχι 250%, ὅπως ὡρισμένοι συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶπον. Καὶ τώρα θὰ ἔλθω εἰς τὸ θέμα τῶν Δήμων ἐν σχέσει μὲ τὸν παρεμβατισμὸν τῶν Ὑπουργῶν, τῶν Νομαρχῶν καὶ τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπεδείχθη, ὅτι ἐκ τῆς διαθέσεως τῶν 700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν μικρῶν κοινωφελῶν ἔργων, ὅτι ὑπάρχουν Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ζοῦν εἰς τὸν παράδεισον καὶ Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ζοῦν εἰς τὴν κόλασιν. Καὶ παραδόξως, ὅσοι ἐκ τῶν Δήμων ζοῦσαν εἰς τὸν παράδεισον, ἦτο διότι εἶχον ἀγαθὰς σχέσεις μὲ παράγοντας τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀλλά, ἐπὶ τέλους, πρέπει κἄποτε νὰ σταματήσῃ αὐτὸς ὁ παρεμβατισμὸς καὶ ἡ κατανομὴ νὰ γίνεται ἐπὶ δικαίων βάσεων. Ὑπάρχει ἐπίσης σωρεία αὐθαιρεσιῶν. Εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας τόμοι ὁλόκληροι ἀναφέρονται εἰς ἀνατραπείσας ἀποφάσεις αὐθαιρετούντων Νομαρχῶν. Κἄποτε εἰς τὸν Δῆμον Πειραιῶς, ἠναγκάσθημεν νὰ χορεύσωμεν χορὸν ὀπερέττας, διότι ὁ κ. Νομάρχης ἐπανειλημμένως ἀνέτρεπεν ἀποφάσεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ διαθέσεως τοῦ Δημοτικοῦ Θεάτρου Πειραιῶς. Ἀλλὰ καὶ ὁ παρεμβατισμὸς τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ παύσῃ. Εἶναι γνωστὴ ἡ θλιβερὰ ὑπόθεσις τῶν δανείων τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης καὶ ἡ ἀπόφασις αὕτη ἔχει ἐνισχυθῆ καὶ ἀπὸ ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Δι’ ἐπερωτήσεώς μου εἶχον θέσει τὸ θέμα αὐτό, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν ἠδιαφόρησε καὶ ἀπεναντίας ἐξέδωσε καταπιεστικὴν ἐγκύκλιον. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Κεφαλληνὸς εἰς τὴν χθεσινὴν ὁμιλίαν του, ἔθιξε τὸ θέμα τῆς ἐλευθέρας γνώμης, τῆς ἐλευθέρας σκέψεως τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων, διὰ τὴν ἔκφρασιν τῶν πολιτικῶν των πεποιθήσεων. Δὲν νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει οἱ Δημοτικοὶ καὶ Κοινοτικοὶ ἄρχοντες νὰ στεροῦνται τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκφράζουν ἐλευθέρως τὰς πολιτικάς των πεποιθήσεις.

§75Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι ἕνα σοβαρὸν θέμα αὐτὸ ποὺ ἐθίξατε. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως, ὅτι ὁ Δήμαρχος καὶ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδηλώνουν τὸ πολιτικόν των φρόνημα, ὅπως ὅλοι οἱ ἄλλοι πολῖται.

§76Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Βεβαίως.

§77Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Συμφωνῶ μαζί σας. Ἀλλὰ μέχρι σήμερον, ἔχει, νομίζω, παρερμηνευθῆ τὸ θέμα τῆς ἀναμίξεως εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι εὐκαιρία νὰ ὑπάρξῃ μία σαφὴς διάταξις εἰς τὸν νόμον αὐτόν, ἐφ’ ὅσον τὸ ἐθίξατε καὶ νὰ ἀποσαφηνισθῇ τί ἐστὶ ἀνάμιξις τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων εἰς τὴν πολιτικήν. Εἶναι τὸ νὰ κάμνουν χρῆσιν καὶ νὰ ἐκφράζωνται ὡς ἐλεύθεροι πολῖται, ἢ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ νομίζω ἐγὼ καὶ ἴσως τὸ πιστεύητε καὶ σεῖς, ὅτι εἶναι τὸ νὰ κάμνουν κατάχρησιν τῶν δικαιωμάτων ποὺ ἔχουν ὡς δημοτικοὶ ἄρχοντες καὶ κάμνοντες κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας αὐτῆς, νὰ ὑποστηρίζουν τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο πολιτικὸν Κόμμα; Ὑποθέτω, ὅτι θὰ συμφωνῆτε ὅτι τὸ δεύτερον θ’ ἀπετέλει μὴ ἐπιτρεπομένην ἀνάμιξιν εἰς τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ τὸ νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του ἕνας Δήμαρχος ἢ ἕνας δημοτικὸς σύμβουλος αὐτὸ εἶναι καταφανές, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀνάμιξιν εἰς τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ εἶναι μία χρῆσις δικαιώματος καθαρὰ πολιτική. Ἐὰν συμφωνῆτε καὶ ἐφ’ ὅσον προέρχεται ἀπὸ κυβερνητικὸν βουλευτὴν ἡ σκέψις καὶ βλέπετε, ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς μας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σκεπτόμεθα, θὰ πρέπει νὰ τεθῇ μία σαφὴς διάταξις εἰς τὸν νόμον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ ἡ ὁποία νὰ ξεκαθαρίζῃ τὸ θέμα.

§78Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Τὸ θέμα εἶναι ἐνδιαφέρον, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, δὲν εἶναι ὅμως θέμα τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ ρυθμισθῇ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νόμου. Πληροφορῶ τὸν ἐκ Κυκλάδων ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὅτι τὸ θέμα μελετᾶται αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ θὰ τεθῇ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἕνα πρᾶγμα θέλω νὰ εἴπω καὶ καλὸν εἶναι νὰ γραφῇ μετὰ προσοχῆς, διότι θ’ ἀποτελέσῃ ἴσως καὶ ἑρμηνείαν. Ὁμιλοῦμεν περὶ κομματικῆς ἀναμίξεως. Ἡ λέξις ἀποδίδει τὴν πρᾶξιν. Βεβαίως ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ Κοινοτάρχης καὶ ὁ Σύμβουλος ὡς Ἕλληνες πολῖται ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἔχουν τὰς πολιτικάς των πεποιθήσεις καὶ ἔχουν ἐπίσης τὸ δικαίωμα εἰς μίαν δεδομένην συζήτησιν νὰ ἐκφράσουν τὰς ἀπόψεις των. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐκφράσουν τὰς ἀπόψεις των κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἐπηρεάσουν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐξαρτῶνται ἀπὸ αὐτούς, τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἡμερομισθίους τοῦ Δήμου καὶ ἑπομένως νὰ κατευθύνουν μάζας ἀνθρώπων πρὸς τὴν Αʹ ἢ Βʹ κομματικὴν ἐκδήλωσιν σύμφωνα μὲ τὰς ἀπόψεις τοῦ Δημάρχου, ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ λέγω ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀνάμιξιν. Μίαν γνώμην ἐὰν διατυπώσῃ, ὅτι ἐγὼ θὰ ψηφίσω Ε.Ρ.Ε., ἢ Ἕνωσιν Κέντρου, ἢ Ε.Δ.Α., αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ἀνάμιξιν, ἀλλὰ ὅταν τὸ λέγω καὶ μὲ ἀκούσουν οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ἡμερομίσθιοι καὶ ἑπομένως οἱ ἄνθρωποι τῶν ὁποίων ἡ ζωὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ, τότε ἐπηρεάζω καὶ ἀναμιγνύομαι εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ κατευθύνω κομματικὰς καταστάσεις. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Εἶναι ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ὀρθῶς πιστεύω ὅτι θὰ διατυπωθῇ. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ προφθάσωμεν εἰς τὸν νόμον αὐτὸν νὰ τὸ διατυπώσωμεν καὶ τοῦτο διότι, νομίζω ὅτι, εἶναι θέμα κώδικος καὶ θὰ ἤθελα νὰ τεθῇ εἰς τὸν Κώδικα καὶ νομίζω ὅτι ἡ δήλωσίς μου καὶ ἡ γνώμη τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Κυκλάδων θὰ βοηθήσῃ εἰς τὸ νὰ διατυπωθῇ μία ἑρμηνεία σαφεστέρα ἐπὶ τοῦ θέματος.

§79Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ νὰ ἐκφράζῃ ὁ Δήμαρχος, ὁ Κοινοτάρχης, ὁ δημοτικὸς ἢ κοινοτικὸς σύμβουλος, τὰς πεποιθήσεις του, τὰς γνώμας του, τὸ φρόνημά του τὸ πολιτικόν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς ἐξαρτωμένους ἀπὸ αὐτόν. Ἀλλὰ τότε εἰς πᾶσαν περίπτωσιν θὰ εἴπῃ, ὅτι ἀναμιγνύεται εἰς τὴν πολιτικὴν διότι ὅταν καθήσῃ εἰς τὸ καφενεῖον, μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰς μεγάλας πόλεις, ἀλλὰ καὶ τὰ χωρία, ὅπου τὸ καφενεῖον εἶναι ἡ λέσχη ποὺ συναντῶνται οἱ κάτοικοι καὶ ἐκεῖ μέσα συζητοῦν, ἐκεῖ θὰ εἴπῃ ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ Κοινοτάρχης ὅτι ἐγὼ θὰ ψηφίσω Ε.Ρ.Ε., ἢ Ἕνωσιν Κέντρου, ἢ Ε.Δ.Α., ἢ Κόμμα Προοδευτικῶν καὶ θὰ τὸ πληροφορηθοῦν οἱ ὑφιστάμενοί του, σημαίνει κατὰ τὴν γνώμην σας, ὅτι εἶναι ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ Δημάρχου, ἢ τοῦ Κοινοτάρχου; Ἐλπίζω ὄχι. Ἄλλη εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ περίπτωσις τῆς ἀναμίξεως, ὅταν φωνάζῃ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτόν, εἴτε διότι ἔχει μίαν βοσκήν, ἢ διότι εἶναι ὑπάλληλος καὶ τοῦ εἴπῃ ἄκουσε, ἐδῶ, ἢ ψηφίζεις τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν μου, ἢ σὲ ἀπολύω, αὐτὸ εἶναι ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικήν.

§80Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὅπως ἐγένετο μέχρι τώρα.

§81Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐγένετο, τώρα τί πρέπει νὰ γίνῃ;

§82Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀνάμιξις, εἶναι ἐκβιασμός, εἶναι περαιτέρω τοποθέτησις ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐθέσατε εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν. Ὅπως εἴπατε ἐὰν ἐμφανισθῇ ἕνας Δήμαρχος ἢ ἕνας Κοινοτάρχης ἄρχων καὶ εἴπῃ αὐτὰ, εἶναι ἐκβιασμὸς καθαρὸς, δὲν εἶναι ἀνάμιξις. Ἐὰν συζητῇ εἰς τὸ σπίτι του καὶ ἐκφράζῃ γνώμην καὶ ἐνώπιον ἄλλης παρατάξεως προσώπων δὲν ἀποτελεῖ αὐτὸ ἀνάμιξιν. Ἐὰν ὅμως ὑπάγῃ εἰς τοῦ «Ζαχαράτου» καὶ ἀρχίσῃ νὰ λέγῃ, ὅταν εἶναι Δήμαρχος Ἀθηναίων, αὐτὸ καὶ τοῦτο, τότε ἐπηρεάζει.

§83Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶμαι αὐτῆς τῆς γνώμης ἐγώ, διότι τότε τοποθετοῦμεν τὸν Δήμαρχον, τὸν δημοτικὸν καὶ κοινοτικὸν ἄρχοντα εἰς μοῖραν κατωτέραν ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον πολίτην. Καὶ ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην τὰς ἀπόψεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τοῦ βήματος συναδέλφου, τὸ ἴδιον λέγει καὶ αὐτός: Ὅτι δηλαδή, ἠμπορεῖ ὁ Δήμαρχος καὶ δημοσία, χωρὶς νὰ προκαλῇ, χωρὶς νὰ βγάζῃ λόγον, νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του ὅπως κάθε πολίτης. Ἀρκεῖ νὰ μὴ χρησιμοποιήσῃ τὰ δικαιώματά του, τὰ ὁποῖα ἔχει ὡς Δήμαρχος, διὰ νὰ ὑποχρεώσῃ ὡρισμένους πολίτας νὰ ἀκολουθήσουν τὸ ἰδικόν του κόμμα. Ἀλλοίμονον ἐὰν τὸ νὰ εἶσαι Δήμαρχος, τὸ νὰ εἶσαι Κοινοτάρχης σημαίνει, ὅτι εἶσαι κατωτέρας ποιότητος πολίτης. Ἀλλοίμονον.

§84Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε συνάδελφε, συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Τοὺς τοποθετοῦμεν εἰς ἀνωτέραν μοῖραν. Καὶ εἶναι ἀνωτέρα μοῖρα ὅταν θεωροῦμεν, ὅτι μὲ μίαν λέξιν των εἶναι δυνατὸν νὰ κατευθύνουν καὶ ἀλλοιώσουν ὡρισμένα κομματικὰ ρεύματα. Ἑπομένως, τοὺς βάζομεν εἰς πλεονεκτικὴν θέσιν. Τοὺς δίδομεν δηλαδή, τὴν θέσιν τοῦ Καίσαρος. Ἀλλὰ ἡ γυνὴ τοῦ Καίσαρος δὲν ἀρκεῖ νὰ εἶναι τιμία. Πρέπει καὶ νὰ φαίνεται τιμία. Συνεπῶς ἐφ’ ὅσον τοὺς ἀνεβάζομεν τόσον ὑψηλά, πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. Νὰ ἔχουν τὰς πεποιθήσεις των, ἀλλὰ νὰ μὴ κάμουν χρῆσιν τῆς δυνάμεως τοῦ ἀξιώματός των.

§85Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἕτερον ἑκάτερον.

§86Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.)... καὶ τῆς ἐπιρροῆς ποὺ τοὺς δίδει τὸ ἀξίωμά των. Θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἐπιρροήν.

§87Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ θέλω νὰ ἀποσαφηνισθῇ: Ἐὰν δηλαδή, τὸ νὰ ἐκφράσῃ ἕνας δημοτικὸς ἢ κοινοτικὸς ἄρχων γνώμην εἰς τὸ καφενεῖον, ἐὰν αὐτὸ ἀποτελῇ ἀνάμιξιν ἢ ἐὰν ἀνάμιξις εἶναι αὐτὸ ποὺ λέγω ἐγώ. Πρέπει νὰ ἀποσαφηνισθῇ, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν γνώμην μου αὐτὸ καὶ χαίρω διότι ἔφερε τὸ θέμα ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς.

§88Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Μὲ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον παρηκολούθησα τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων συνάδελφος κ. Πρωτοπαπαδάκης διὰ τὸ ζήτημα τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς κομματικῆς ἐπεμβάσεως ἢ θέσεως τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ὁμολογῶ, ὅτι μὲ ἐξέπληξεν ἡ παρατήρησίς του διὰ πολλοὺς λόγους. Πρῶτον: Ὡς πρὸς τὸν χρόνον, διότι ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη καὶ ὅπως γνωρίζομεν, ὅτι ἐκλογικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν ἐδῶ, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐψηφίσθησαν ἐπὶ Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἐκεῖ θὰ ἔδει νὰ τεθῇ ἡ διάταξις. Ὀρθῶς δὲ δὲν ἐτέθη. Δι’ ἕνα δεύτερον λόγον μὲ ἐξέπληξεν ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, διότι εἶναι φυσικὸν ἕκαστος βουλευτὴς νὰ ἀντλῇ τὴν ἐμπειρίαν τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τὴν περιοχήν, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ. Καὶ γνωρίζει καλῶς ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὁ ὁποῖος πάντοτε ὅλως ἰδιαιτέρως παρακολουθεῖ τὰ ζητήματα τὰ πολιτικὰ τῶν Κυκλάδων, ὅτι προχθὲς ἀκόμη ὁ Πρόεδρος Κοινότητος Σερίφου κατεδικάσθη ὄχι διὰ τὴν ἔκφρασιν γνώμης, ἀλλὰ διὰ τὰς φοβερὰς ἐπεμβάσεις του εἰς τὴν πολιτικήν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀναφέρω καὶ ἄλλα παραδείγματα. Τρίτον: Ἐξεπλάγην, διότι φοβοῦμαι μήπως προχωροῦντες κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν θὰ ὑπερβῶμεν ὡρισμένα ἐσκαμμένα. Εἶναι γνωστόν, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἑλλάδα ἐγένοντο τὰ συνέδρια τῶν ἀμφικτυονίων καὶ ἐλαμβάνοντο ἐκεῖ ὡρισμέναι ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι καθώριζον, ὅτι ὡρισμένοι κανόνες εἶναι σεβαστοὶ καὶ εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δύο Κράτη, δύο Πολιτεῖαι τότε ποὺ ἀπετέλουν ἴδια Κράτη, εὑρίσκονται εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν. Ἕνας τοιοῦτος κανὼν ἦτο π.χ. ἡ μὴ διακοπὴ τῶν ὑδραγωγείων. Φοβοῦμαι, λοιπόν, μήπως δίδοντες ἕναν τοιοῦτον χαρακτηρισμόν, φθάσομεν εἰς τοιαύτας κυρώσεις καὶ ἀποθρασυνθοῦν εἰς τοιοῦτον σημεῖον τὰ κοινοτικὰ ὄργανα, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἕνας ἐπηρεασμὸς ἀνελεύθερος εἰς τοὺς ψηφοφόρους, διότι καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις καὶ πρὸς τιμήν της εἶναι ὅτι θέλει ἀκριβῶς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἀνεπηρέαστον τῆς γνώμης τοῦ ψηφοφόρου διὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν κοινοτικῶν ἀρχόντων.

§89Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, τὸ ὄνομά μου σχετικῶς μὲ τὴν Κοινότητα τῆς Σερίφου καὶ ἤθελον νὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὴν μόνην νῆσον τῶν Κυκλάδων τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἐπεσκέφθην, εἶναι ἡ Σέριφος. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ ἀποδίδετε μομφὴν ὅτι...

§90Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν τὸ λέγω δι’ ἐσᾶς, ἀλλὰ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος εἶναι τῆς Ε.Ρ.Ε.

§91Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. .. ὅτι ἐνδεχομένως ἐγὼ εἶπον ὅσα εἶπον, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου ὡρισμένας περιπτώσεις. Ἐγὼ ζητῶ νὰ ἀποσαφηνισθῇ τί θὰ εἴπῃ ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικήν, διότι ὁ κόσμος, ἰδίως εἰς τὸ χωριό, δὲν ἀντιλαμβάνεται περὶ τίνος πρόκειται καὶ ἔχουν καταντήσει νὰ τρομοκρατηθοῦν ὅλοι οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες ὅλων τῶν παρατάξεων καὶ ἔχουν καταντήσει νὰ εἶναι οἱονεὶ εἰς θέσιν πολίτου βʹ τάξεως.

§92Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετ’ εὐχαριστήσεως διεπίστωσα, ὅτι ὅλοι εἴμεθα ἐκτὸς θέματος. Διότι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον συζητεῖται δὲν εἶναι κἂν θέμα τοῦ δημοτικοῦ καὶ τοῦ κοινοτικοῦ κώδικος. Ἀναφέρεται εἰς τὸν κώδικα περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἐκεῖ ρυθμίζονται θέματα ἀναμίξεως τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβουλίων. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις θὰ μᾶς φέρῃ νόμον περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν, τότε θὰ ἔχωμεν τὴν εὐκαιρίαν, διότι πράγματι μὲ τὰς ἐγκυκλίους ποὺ ἐξεδόθησαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Νοεμβρίου καὶ τοῦ Φεβρουαρίου ὑπῆρξε σύγχυσις ἂν δικαιοῦνται οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ σύμβουλοι νὰ ἀναμιχθοῦν καὶ μέχρι ποίου σημείου. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη διάταξις τὴν ὁποίαν ἐὰν συζητοῦμεν, εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος, εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 132 τοῦ κώδικος ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἄλλο θέμα.

§93Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶσθε ὁ κατασκευαστὴς καὶ ὁ ἐφαρμοστὴς τῆς διατάξεως.

§94Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὴν κατεσκεύασα καὶ δὲν τὴν ἐφήρμοσα ἐγὼ τὴν διάταξιν αὐτήν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι ἀφ’ ἧς ἐψηφίσθη δὲν ἀνέβηκα πάρα πάνω ἀπὸ τὸ ταπεινὸν ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ.

§95Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶσθε Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τότε.

§96Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ μνήμη τοῦ κ. συναδέλφου, πρὸς στιγμὴν τὸν ἐπρόδωσε, διότι ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον τοῦ 1959 ὅτε ἤμουν βουλευτής. Ἂν θέλετε, ἤμουν εἰσηγητής, ἀλλὰ ὄχι κατασκευαστὴς τῆς διατάξεως. Ὑπάρχει ὅμως, μία διάταξις τοῦ ἄρθρου 132 τοῦ κώδικος, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη τὸ 1959 καὶ ἀναφέρεται εἰς τὸ ὅτι οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες δὲν πρέπει νὰ κάμνουν χρῆσιν τῆς ἰδιότητός των καὶ νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὴν πολιτικήν. Ἀλλά, ἂς ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει καὶ ὀρθῶς δὲν περιελήφθη ἡ διάταξις εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀναφέρομαι εἰς τὸ θέμα, διότι ἤδη ἐδημιουργήθη ἕνα εἶδος νομολογίας, πῶς πρέπει νὰ ἑρμηνεύεται αὐτὴ ἡ διάταξις. Καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴν ἔχουν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§97Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Γεωργίου Παπανδρέου, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δοθῇ εἰς τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας ἡ ἐλευθερία, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκδήλωσιν τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων.

§98Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Πρέπει νὰ τοποθετήσωμεν τὸ θέμα εἰς τὴν θέσιν του. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου δὲν προτίθεται νὰ ἀφήσῃ ἀσυδότους τοὺς Δημάρχους εἰς τὸ νὰ ἐκφράσουν τὰς πολιτικάς των πεποιθήσεις κατὰ τρόπον ποὺ νὰ ἐπηρεάζουν κομματικῶς τοὺς δημότας των. Προσέξατέ το αὐτό. Αὐτὸ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν ἐλευθερίαν, τὸ νὰ ἐμποδίσῃ τὸν ἄλλον νὰ κομματισθῇ.

§99Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἀναφέρομαι εἰς τὸν κώδικα καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 132. Ἡ ἄποψίς μου ἀναφέρεται εἰς τὸν κώδικα. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ὑπόθεσις τῆς Ε.Ρ.Ε.

§100Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ ἐὰν εἶναι δική μας ἡ διάταξις αὐτή, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι σαφής. Ἐγὼ ζητῶ ἀποσαφήνισιν καὶ ἐθεώρησα ὅτι ἐπειδὴ σεῖς τὸ φέρατε τὸ θέμα νὰ σᾶς διακόψω.

§101Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ πρῶτον θέμα, δηλαδὴ τό τί θὰ πράξῃ ἡ Πολιτεία διὰ νὰ ἐνθαρρύνῃ τοὺς πολίτας νὰ προσέλθουν εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς. Εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι κομματικῶς ἀχρωμάτιστον. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀποποιεῖται τὸ 53% τῶν ψήφων ποὺ ἔλαβε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16 Φεβρουαρίου καὶ διετύπωσεν ἕνα νομοσχέδιον, ὡς αὐτὸ ποὺ ἔχομεν ἐνώπιόν μας πρὸς συζήτησιν. Ἡ Κυβέρνησις προσφέρει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν ἓν νομοσχέδιον ποὺ παραχωρεῖ τὴν δημοτικὴν ἐξουσίαν καὶ εἰς τοὺς λαμβάνοντας τὸ 11% τῶν ψηφισάντων. Ἡ δική μου ἀντίληψις, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι, ὅτι εἶναι μεγάλη παραχώρησις τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἄμεσον ἐκλογήν, διότι πιστεύω, ὅτι ὁ θεσμὸς ὁ ἤδη θεσπιζόμενος, τοῦ κάτω τοῦ 10%, δὲν θὰ ἀποτελέσῃ ποτὲ ἐμπόδιον ἢ παρεμπόδισιν προβολῆς τῶν ὑποψηφιοτήτων εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρχῃ Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος νὰ νομίζῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλῃ ὑποψηφιότητα καὶ νὰ μὴ εἶναι πεπεισμένος ὅτι θὰ πάρῃ καὶ τὸ 100% τῶν ψήφων. Καὶ δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι ἡ παραχώρησις αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν ὁποίαν κάνει ἡ Κυβέρνησις εἶναι μία παραχώρησις διὰ νὰ ἔχωμεν ἀχρωματίστους ἐκλογάς. Ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι αὐτὸ δὲν πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ καὶ θὰ διαψευσθοῦν αἱ προσδοκίαι τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὸ φοβοῦμαι διότι ἠκούσθησαν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἐμπειροτάτου συναδέλφου τοῦ κ. Γ. Ράλλη, λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς πείθουν ὅτι θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς κομματικὰς ἐκλογάς. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι διὰ τὸν λόγον του αὐτόν, τὸν κ. Ράλλην κατελθόντα τοῦ βήματος συνεχάρη ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. κ. Κανελλόπουλος. Εἶπεν ὁ κ. Ράλλης... (ἀναγινώσκει). Τί σημαίνει αὐτό; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτολμήσουν φιλοδοξοῦντες ὑποψήφιοι Δήμαρχοι τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ ἐκθέσουν ὑποψηφιότητα, ὅταν γνωρίζουν ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι θὰ κρίνῃ ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Ρ.Ε. ποῖος εἶναι ὁ καταλληλότερος; Τὸ νομοσχέδιον πάντως θὰ παραμείνῃ κομματικῶς ἀχρωμάτιστον, ἀλλ’ ὅμως δὲν θὰ παραμείνῃ καὶ εἰς τὴν ἐφαρμογήν του τοιοῦτον. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς ἐκούρασα καὶ θὰ κατέλθω τοῦ βήματος, ἀφοῦ θίξω ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον θεωρῶ σημαντικόν. Πρόκειται διὰ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον. Νομίζω ὅτι, ὁ Δήμαρχος ἐφ’ ὅσον θὰ παραδίδῃ μέρος τῶν ὑποχρεώσεών του πρὸς τὸν Δῆμον εἰς τὸν ἀναπληρωτήν του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρῇ τὰ δικαιώματά του εἰς ἄλλον τινά, παρὰ μόνον εἰς πρόσωπον τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ, ὅτι θὰ δύναται ἕνας Δήμαρχος νὰ ἔχῃ ὡς συνεργάτην του ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἔχῃ ἐπιλέξει ὁ ἴδιος. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος νὰ ὑποδεικνύεται ἐκ τῶν προτέρων εἰς τὸ ψηφοδέλτιον ὑπὸ τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου, καὶ νὰ ἐκλέγεται μαζὶ μὲ τὸν Δήμαρχον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐργασθῇ καλλίτερον καὶ ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ ἀναπληρωτής, ὁ ὁποῖος θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὴν θέσιν του εἰς τὸ ψηφοδέλτιον. Αὐτό, νομίζω, ὅτι εἶχα ὑποχρέωσιν νὰ ἐπισημάνω, διότι θὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν ὑποψηφιοτήτων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔφερε πρώτη τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Καὶ μὲ ἐξέπληξεν πῶς πολλοὶ συνάδελφοι τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως ἠθέλησαν νὰ ἐρωτήσουν διὰ ποῖον λόγον προτάσσεται τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν προτάσσονται φερ’ εἰπεῖν τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια. Ἀπορῶ, διότι ἠκούσθη τοῦτο εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατὶ μᾶς ἐπικρίνουν ὅτι ἐφέραμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου, ἵνα ἐπιτευχθῇ τὸ ἀχρωμάτιστον τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ὡς πρῶτον μέλημα τῆς Κυβερνήσεως ἔθιξε τὴν ἐνίσχυσιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι μέχρι τῶν ἐκλογῶν θὰ ἔχουν πεισθῇ, ὅσοι θὰ ἔχουν τὴν φιλοδοξίαν νὰ διοικήσουν τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ δείξῃ ἰδιαιτέραν στοργὴν εἰς τοὺς Δήμους, ὥστε οἱ Δῆμοι νὰ ἔχουν τὴν φροντίδα πρὸς τὸν δημότην ὡς ὁ ἐξέχων Δήμαρχος καὶ μέγας πολίτης Ἐρριὼ εἶχε καθορίσει.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡ Ἡλιοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§103Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν 12ετίαν ἀπὸ θέσεως ἀντιπολιτεύσεως, ἡ παράταξις Κέντρου συνεζήτησεν 8 ἐκλογικοὺς νόμους. Δύο νόμους περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ 6 περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Κοινὸς τόνος εἰς τὰ χείλη ὅλων τῶν στελεχῶν τῆς ἡγεσίας τῆς παρατάξεως τοῦ Κέντρου, ἦτο ὅτι ἐκλογικὰ νομοσχέδια κατατιθέμενα εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, εἶναι ἀφ’ ἑαυτοῦ πολιτικῶς ἀνέντιμα, ἀνήθικα καὶ ἕνα σωρὸ ἄλλοι βαρύτατοι χαρακτηρισμοί, οἵτινες ἠκούοντο ἀπὸ τὰ χείλη τῶν ἡγετικῶν στελεχῶν τοῦ Κέντρου. Μάλιστα, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡγούμενος τότε, μικροῦ Κόμματος, κατὰ τὰς ἐργασίας τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος εἶχε ζητήσει νὰ περιληφθῇ διάταξις εἰς τὸ Σύνταγμα, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι, ἐκλογικὸς νόμος ψηφιζόμενος, δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν εἰς τὰς ἀμέσως μετὰ τὴν ψήφισίν του ἐκλογάς, ἀλλὰ εἰς τὰς μεθεπομένας, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ πρακτικὴ σκοπιμότης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ εἶναι μόνιμος. Καὶ δι’ αὐτὸ ὅλα τὰ κόμματα, πλὴν τῆς ΕΔΑ, ἡ ὁποία εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, καὶ ὅταν τὴν συμφέρῃ καὶ ὅταν δὲν τὴν συμφέρῃ, ἀκολουθεῖ ἀρχὰς καὶ πιστεύει εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἔχουν τόσον πολὺ ἀλλάξει τὰς θέσεις των ἀναλόγως τῶν σκοπιμοτήτων τῆς ἐν ὄψει ἐκλογῆς, ὥστε συνήθως εὐχερέστατα ὁ ἀντιπολιτευόμενός των τοὺς ἀντικρούει, παραθέτων ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα οἱ ἴδιοι εἶχον εἴπει εἰς προγενεστέραν ἐποχήν. Ὁπωσδήποτε, μετὰ τὰς γενικὰς αὐτὰς παρατηρήσεις, θὰ ἤθελον νὰ προχωρήσω, διότι φοβοῦμαι ὅτι δὲν ἔχει μετανοήσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι εἰσήγαγε πραγματικὰ ἕνα πολὺ κακὸν νομοσχέδιον. Κακὸν καὶ ὡς πρὸς ἐκεῖνα ποὺ παραλείπει καὶ ὡς πρὸς ἐκεῖνα ποὺ ρυθμίζει. Ὡς πρὸς τὰς παραλείψεις τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ τὰς παραλείψεις τῶν ἐνδεχομένων μεταρρυθμίσεων ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν καὶ τὸ περιεχόμενον τοῦ θεσμοῦ τῆς Αὐτοδιοικήσεως, βεβαίως θεωρητικῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαχωρισθῇ ἡ ὕλη ἡ ἐκλογική, ἀπὸ τὴν ὕλην τοῦ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου, ὅμως πρέπει νὰ παρατηρηθῇ ὅτι ἐὰν χρειάζεται κἄτι μεταρρύθμισιν, ἐὰν πάσχῃ κἄτι, αὐτὸ εἶναι ὁ θεσμὸς τῆς Αὐτοδιοικήσεως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου περισσότερον καὶ ὄχι αἱ διατάξεις περὶ ἐκλογῆς Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν. Ὁ Δημοκρατικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἠγωνίσθη καὶ ἔφερε τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο τελευταίων ἐκλογῶν ἐπερίμενε καὶ ἀξιώνει τὴν δημοκρατικὴν στροφὴν νὰ ἐκδηλωθῇ καὶ εἰς τὸν κρίσιμον τομέα τῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅμως ὅτι μὲ τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις ἑνὸς ἀνέμου μεταπολιτεύσεως, ἑνὸς ἀνέμου οὐσιαστικῆς ἀλλαγῆς, ἀλλὰ βλέπομεν μέσα ἀπὸ τὰς διατάξεις καὶ τὰς αἰτιολογήσεις του μίαν ὑποτονικότητα καὶ μίαν ἀκολούθησιν τῆς λεγομένης ρουτίνας, ὡσὰν νὰ ἔχῃ μὲν ἀλλάξει ὁ πηδαλιοῦχος τοῦ κρατικοῦ σκάφους, ἀλλὰ νὰ τοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀλλάξῃ τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ὁ προηγούμενος πηδαλιοῦχος εἶχε χαράξει. Ἐπειδή, λοιπόν, ὁ τομεὺς τῆς Αὐτοδιοικήσεως εἶναι μέγας καὶ ὡς δημοκρατικὸς θεσμὸς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανωτικῆς τῆς διοικήσεως καὶ ἐπειδὴ ἔχουν παραβιασθῆ καὶ ἐνοθεύθησαν αἱ δημοκρατικαὶ ἀρχαὶ καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς Αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ καὶ ὁ θεσμὸς ἀπεδυναμώθη κατὰ τὴν 21ετίαν τῶν Κυβερνήσεων τῆς Δεξιᾶς, ὁ λαὸς ἐνδιαφέρεται περισσότερον διὰ τὴν οὐσίαν, τόσον μᾶλλον καθ’ ὅσον ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων προτείνεται κἄτι τί ὄχι τὸ καλύτερον ἀπὸ ὅ,τι ὑπῆρχεν, ἀλλὰ τὸ οὐσιαστικώτερα χειρότερον. Ἐὰν τὸ 1959 ἔγιναν καὶ ἔγιναν ἐπαίσχυντοι ἐκλογαὶ δημοτικῶν ἀρχόντων, αὐτὸ δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, διότι καθιερώθη τότε ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, σύστημα κατ’ ἀρχὴν τίμιον, σύστημα ἀντιπροσωπευτικόν. Βεβαίως, τὴν ἁπλὴν ἀναλογικὴν πάντοτε τὴν ἀπέφευγεν ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ δὲν τὴν ἐθέσπισεν ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως, ἀλλὰ πρὸ ὀλίγων μηνῶν εἶχον μεσολαβήσει αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Μαΐου τοῦ 1958, τὸ ποσοστόν της εἶχε περιορισθῆ εἰς 40% καὶ ἐφοβεῖτο καὶ ἤθελε νὰ ἀποφύγῃ τὴν συμπαράταξιν τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων ἐναντίον της, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἰδίως εἰς τὰς πόλεις θὰ ἀπέβαινεν εἰς συντριπτικήν της ἧτταν. Ἑπομένως μὲ πολιτικὴν δολιότητα, ἀλλὰ μὲ θεσμοὺς καθ’ ἑαυτοὺς ὀρθούς, ἐνομοθέτησε τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἡ ἐλεεινότης τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων ὠφείλετο εἰς τὴν βίαν, εἰς τὴν ἀστυνομικὴν παρέμβασιν, εἰς ἕνα ὄργιον τοῦ ὁποίου τὴν ἔκτασιν εἶναι περιττὸν νὰ διεκτραγῳδήσῃ κανεὶς σήμερον, διότι τὴν γνωρίζει ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος. Ἀλλὰ φέρων ὡς πρῶτον ἐπιχείρημα ὅτι τὸ σύστημα τοῦ 1959 ὡδήγησεν εἰς συναλλαγάς, κατὰ τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, ὁ εἰσηγητὴς ἐκ μέρους τῆς παρατάξεώς μας συνάδελφος κ. Μπριλλάκης, ἀνέπτυξε καὶ νομίζω, ὅτι ἦτο πειστικώτατος εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὅπως καὶ εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς εἰσηγήσεώς του, ἀνέπτυξεν ὅτι δημοκρατικωτέρα δὲν ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ ἡ ἄμεσος, ἢ ἡ ἔμμεσος ἐκλογή, ὅτι καὶ ὁ ἕνας, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄλλος τρόπος ὀρθῶς ἐφαρμοζόμενοι ἠμποροῦν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὴν Δημοκρατίαν καὶ εἰς ὅλας τὰς Δημοκρατίας— ἐκ τῶν ἐρευνῶν ποὺ ἔκαμον δὲν ξεύρω ἐξαίρεσιν— καὶ Δυτικοῦ καὶ Ἀνατολικοῦ τύπου συμβαίνει οἱ Δήμαρχοι νὰ ἐκλέγωνται ἐμμέσως ἀπὸ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὴν Ρωσίαν καὶ εἰς τὴν Ρουμανίαν καὶ εἰς τὴν Πολωνίαν. Δηλαδή, τὸ ἔμμεσον δὲν σημαίνει, ὅτι εἶναι ἀντιδημοκρατικὸν καθ’ ἑαυτό, ὁπωσδήποτε. Ἀναφέρονται βεβαίως καὶ περιπτώσεις τινὲς συναλλαγῶν. Ἐπὶ 6.150 Δήμων καὶ Κοινοτήτων τοῦ Κράτους ὑπάρχουν 4–5 περιστατικά, τῆς Ἀμαλιάδος, τῆς Μαγκουφάνας, τῆς Ζακύνθου καὶ μία–δύο ἄλλες.

§104Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ὑπάρχουν περισσότεροι.

§105Η. ΗΛΙΟΥ. Θέλετε νὰ εἶναι ὄχι 4–5, ἀλλὰ νὰ εἶναι 400–500; Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὡδήγησεν ἐκεῖ πέρα, ἀλλὰ εἶναι ἡ διάβρωσις καὶ ἡ πίεσις τοῦ ἀστυνομικοῦ κράτους, ἡ ὁποία συνέβαλεν εἰς τὴν διαμόρφωσιν αὐτῶν τῶν συναλλαγῶν. Ὑπὸ οἱονδήποτε σύστημα ἐκλογικαὶ συναλλαγαὶ αὐτοῦ τοῦ εἴδους καὶ ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἄλλωστε ἐτάχθημεν καὶ ἐμμένομεν, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν. Ἑπομένως, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἐπερίμενε προκειμένου περὶ Δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιδοθῇ εἰς μίαν ἁπλῆν ἐκλογομαγειρίαν καὶ κακίστην, πιστεύω, ἀλλὰ ἐπερίμενεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ ἀναστηλώσῃ τὴν Αὐτοδιοίκησιν, νὰ δώσῃ πνοὴν εἰς ἕνα θεσμόν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπὶ αὐταρχικῶν καθεστώτων τῆς Δεξιᾶς πληγῆ θανασίμως. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ ἐπιμείνω, ὅτι αὐτὸ ἐπερίμενεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι πράγματι ἡ Αὐτοδιοίκησις εἶναι ἕνας θεμελιώδης θεσμὸς τοῦ Δημοσίου βίου τῶν Ἑλλήνων καὶ χαρακτηρίζεται ἀπὸ πολλοὺς συγγραφεῖς ὡς θεσμὸς ἀμέσου Δημοκρατίας, ὄχι ἴσως μὲ τὴν νομικὴν κυριολεξίαν τοῦ ὅρου, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δίδει τὴν συναίσθησιν εἰς τὸν πολίτην, ὅτι δὲν εἶναι ὑπήκοος, ἀλλὰ ὅτι ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα ἐξ ἰδίου δικαίου καὶ ὄχι κατὰ παραχώρησιν νὰ κυβερνᾷ καὶ νὰ διοικῇ τὰς τοπικάς του ὑποθέσεις. Διότι εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι οἱαδήποτε σοφὴ συγκεντρωτικὴ καὶ γραφειοκρατικὴ διοίκησις τῶν τοπικῶν ὑποθέσεων καὶ οἱαδήποτε χρηστὴ καὶ ἀκομμάτιστος καὶ ἀνεπίληπτος διαχείρισις ἀπὸ τὸ κέντρον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνταγωνισθῇ τοὺς τοπικοὺς ἄρχοντας εἰς τὴν ὀρθὴν ἐπισήμανσιν τοῦ ποῖαι εἶναι οἱ τοπικαὶ ἑκάστοτε ἀνάγκαι καὶ πῶς ἠμπορεῖ νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ τοῦ ἀμέσου δημοκρατικοῦ ἐλέγχου χρηστοτέρα ἡ διαχείρισις. Ἑπομένως, τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοθετήματος θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ὅτι οἱ τοπικοὶ ἄρχοντες εἶναι ἁρμοδιώτεροι ἀπὸ κάθε ἄλλον διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν τοπικῶν ὑποθέσεων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἱεραρχήσεως καὶ σχεδιασμοῦ καὶ ἐπισημάνσεως τῶν ἀναγκῶν καὶ ἱκανοποιήσεώς των, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀσκήσεως δημοκρατικοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν χρηστὴν της διαχείρισιν. Ἔπρεπε νὰ προκύπτῃ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις εἶναι αὐτόχρημα ἕνας τομεὺς τῆς διοικήσεως, ἕνας τομεὺς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τοῦ ὁποίου ἡ ἄσκησις ἀνήκει εἰς τοὺς τοπικοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας, κατὰ τὸ ἀξίωμα ἀπὸ τὸν λαὸν διὰ τὸν λαόν. Ἀπεναντίας εἶχε περιαχθῆ εἰς τὸ κατάντημα ὥστε ἡ συγκεντρωτικὴ γραφειοκρατία ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Γεν. Γραμματέως καὶ τοῦ Νομάρχου μέχρι τοῦ τελευταίου Χωροφύλακος, ἐνόμιζεν, ὅτι δὲν ἀσκεῖ διοίκησιν διὰ λογαριασμὸν καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἐξουσίαν ἐπὶ ὑπηκόων, καὶ μέσα σ’ αὐτοὺς τοὺς ὑπηκόους κατέτασσε τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ἄρχοντας καὶ τοὺς συνέθλιβε ὑπὸ παντοίας εἴτε νομίμους, εἴτε παρανόμους φατριακὰς καὶ φαυλοκρατικὰς πιέσεις. Τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον τῶν ὀρθῶν περὶ Αὐτοδιοικήσεως ἀντιλήψεων εἶναι πρῶτον, ὅτι οἱ τοπικοὶ αἱρετοὶ ἄρχοντες ἔχουν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα διοικήσεως τῶν τοπικῶν ὑποθέσεων, ὅπως αὐτοὶ κρίνουν καὶ ὄχι ὅπως ἡ Κεντρικὴ Διοίκησις θέλει. Ὅτι εἶναι ἄρχοντες καὶ δὲν ὑπόκεινται εἰς κανένα πειθαρχικὸν ἔλεγχον ἀλλὰ μόνον εἰς πολιτικὰς εὐθύνας ἔναντι τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος τοὺς ἐπανεκλέγει ἢ τοὺς καταψηφίζει καὶ εἰς ποινικὰς ἐνδεχομένως εὐθύνας ἢ εὐθύνας ἀστικῆς ἀποζημιώσεως ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ὅτι εἶναι πολῖται ηὐξημένου κύρους, περιβεβλημένοι μὲ τὴν ἔγκρισιν καὶ τὴν ἀναγνώρισιν σημαντικῆς μερίδος τῶν συμπολιτῶν των, καὶ ἕκαστος αὐτῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ καὶ νὰ ἐκφράζῃ πολιτικὰς γνώμας ὄχι μόνον ὡς ἰδιώτης, ἀλλὰ καὶ ὡς συγκεκροτημένα συμβούλια δημοτικὰ ἢ κοινοτικά, νὰ ἐκφράζουν ἀπόψεις καὶ εὐχὰς περὶ τῶν κοινῶν. Εἶναι ἕνας ἄλλος δρόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἡ φωνὴ τοῦ λαοῦ φθάνει εἰς ἐκείνους ποὺ ἀποτελοῦν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐτέθη πρὸ ὀλίγου τὸ ζήτημα εἰς μίαν διαλογικὴν συζήτησιν μεταξὺ τοῦ πρὸ ἐμοῦ κατέχοντος τὸ βῆμα κ. Σακαλῆ, τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Βεβαίως, οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ ὅτι ἐξ ἀφελείας καὶ ἀγνοίας ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἐρωτοῦσε, τέλος πάντων τί εἶναι ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ τί δὲν εἶναι. Διὰ τὸν κώδικα τὸν ὁποῖον ἐφήρμοζεν ἡ Ε.Ρ.Ε., παροχὴ πιστοποιητικοῦ ὅτι ὁ κ. Μακρῆς ἢ ὁ κ. Θεμελῆς δὲν εἶχον ἀνάμιξιν εἰς τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν, ἢ παροχὴ πιστοποιητικοῦ ὅτι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1961 δὲν διεξήχθησαν ὑπὸ συνθήκας πραξικοπήματος δὲν ἦτο ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικήν, ἦτο πρᾶξις ἐπαινετή. Καὶ ἡ ἔκφρασις γνώμης περὶ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου, περὶ εἰρήνης, περὶ ἀποτροπῆς ἐγκαταστάσεως βάσεως πυραύλων ἦτο ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικήν, ἐπαγομένη τιμωρίας, καθαίρεσιν κλπ. Νομίζω, ὅτι ὅλα αὐτὰ ἠμποροῦν νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν μέσην. Ἀλλὰ καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν βέβαια μὲ ἀντικειμενικώτερον τρόπον ἀλλὰ ἀπὸ παραπλησίαν ἀφετηρίαν προσδιώρισε τὸ τὶ εἶναι καὶ τὶ δὲν εἶναι ἀνάμιξις διότι εἶπεν ὅτι ὁ Δήμαρχος διότι εἶναι Δήμαρχος ὅταν δὲν ἠμπορεῖ κἂν νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του περὶ ἑνὸς ἢ ἄλλου ὑποψηφίου, διότι θὰ ἐπηρεάσῃ, τὸ αὐτὸ ἰσχύει διὰ κάθε ἔγκριτον καὶ ἔντιμον πολίτην οἱασδήποτε κοινωνικῆς τάξεως καὶ ἱεραρχήσεως. Δὲν ἠμπορεῖ οἱ Δήμαρχοι νὰ εἶναι πολῖται ἠλαττωμένων δικαιωμάτων. Βεβαίως ἡ κατάχρησις τῆς ἐξουσίας ἡ ὁποία εἶναι ἐμπιστευμένη πρὸς τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας πρὸς κομματισμόν, πρὸς ψηφοθηρίαν, ἢ κατάχρησις τῆς ἐξουσίας αὐτῆς εἶναι κἄτι ἐπὶ τοῦ ὁποίου κανεὶς δὲν θὰ διεφώνει ὅτι εἶναι ἀπαγορευτέον. Ἀλλὰ ἡ ἔκφρασις γνώμης ὄχι. Ἄλλως τε θὰ ἤθελα νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς μίαν ἐκδοχὴν ἡ ὁποία θὰ ἐχειροτέρευε τὴν κατάστασιν ἀπ’ ὅ,τι ἁκόμη καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεων ΕΡΕ ὑπῆρχεν, ὅτι ναὶ μὲν ἡ πιεστικότης, ἡ καχυποψία καὶ ὁ ζῆλος τοῦ ἀστυνομικοῦ Κράτους, παρέπεμπεν εἰς δίκας δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ἄρχοντας, διότι παρέστησαν εἰς τὴν δεῖνα πολιτικὴν συγκέντρωσιν, διότι ἐθεάθησαν συνομιλοῦντες μὲ τὸν δεῖνα Ἀρχηγὸν Κόμματος, ἢ μὲ τὸν δεῖνα βουλευτὴν καὶ δὲν ξεύρω τί ἄλλο, ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ κώδικος, αἱ παραβάσεις αὐταὶ εἶναι ἀξιόποινα ἀδικήματα, ἡ νομολογία τῶν δικαστηρίων ὁμοφώνως ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τῆς Ἑλλάδος μέχρι τοῦ ἄλλου ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀθέμιτον ἀνάμιξιν τὸ πρᾶγμα αὐτό. Ἀθέμιτος ἀνάμιξις εἶναι κατάχρησις τῶν ἐξουσιῶν ποὺ ἔχει ὁ Δήμαρχος ἢ ἐνδεχομένως ὁ δημοτικὸς σύμβουλος, ἐξουσιῶν τὰς ὁποίας ἀσκεῖ τυχὸν πρὸς ψηφοθηρίαν δι’ ἀνταλλαγμάτων ἢ ὑποσχέσεων, ἢ ἀπειλῶν ὀφειλομένων εἰς τὴν ἰδιότητα τοῦ δημοτικοῦ ἄρχοντος. Τὸ τρίτον οὐσιαστικὸν μιᾶς πραγματικῆς Αὐτοδιοικήσεως εἶναι ἡ ἐξασφάλισις οἰκονομικῆς αὐτοδυναμίας εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ὁ τομεὺς δράσεως τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων, πάλιν ἐπαναλαμβάνω, καὶ εἰς τὸν Ἀνατολικὸν καὶ εἰς τὸν Δυτικὸν κόσμον ὁλονὲν ἀναπτυσσόμενος εἶναι πελώριος. Διὰ τοὺς συναδέλφους ποὺ παρακολουθοῦν, τὸ ἀναφέρω, διότι ξαίρω, ὅτι πάρα πολλοὶ ἀπὸ τοὺς συναδέλφους παρακολουθοῦν τὸ ἑβδομαδιαῖον γαλλικὸν περιοδικὸν «Ἐξπρὲς», ἤθελα νὰ συστήσω νὰ προσέξουν εἰς τὸ σημερινὸν φύλλον φωτογραφίας πελωρίων πολυκατοικιῶν ποὺ φροντίδι τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς εἰς τὴν Μασσαλίαν ἔχουν κατασκευασθῆ διὰ τὴν λύσιν τοῦ στεγαστικοῦ προβλήματος. Εἰς τὸν τομέα ὑγείας, εἰς τὸν τομέα μορφώσεως, εἰς τὸν τομέα δημοτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς ἐπεκτείνεται ὁλονὲν ἡ δραστηριότης τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ξέρετε, εἰς αὐτὸν τὸν τομέα δὲν ἀνταποκρίνονται τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων τῆς σήμερον. Προπολεμικῶς ὑπῆρχεν ἕνας εὐρύτατος χῶρος βάσει διατάξεων τοῦ νόμου ΔΝΖʹ ἀσκήσεως φορολογικῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὰ δημοτικὰ καὶ κοινοτικὰ συμβούλια. Εἶναι λογικόν, ὅτι σήμερον δημιουργοῦνται εὐρύτερον οἰκονομικοὶ χῶροι, ὅτι ὑπάρχει μία τάσις ἐνισχύσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου γενικῶς πρὸς πάσας τὰς κατευθύνσεις. Μὲ τὸ νὰ ὑπάρχουν φεουδαρχικῆς φύσεως διαπύλια ἢ ἄλλα δασμολόγια, τρόπον τινὰ ἐσωτερικὰ τείχη, ἐδυσχέραινον τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, τὴν γενικωτέραν, καὶ τελικῶς αὐτό, ἐβάρυνε καὶ τοὺς φορολογοῦντας Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, οἱ ὁποῖοι ἠμπορεῖ νὰ εἰσέπραττον ἐπί τι χρονικὸν διάστημα ηὐξημένας προσόδους, ἀλλὰ τελικὰ διεμόρφωναν ὑψηλὸν κόστος εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν ἔναντι ἄλλων ποὺ δὲν ἐπέβαλλον τὰ φορολογικὰ αὐτὰ βάρη. Καὶ εἶναι νοητόν, ὅτι τὸ Κράτος τοῦ 1951, ὑποθέτω, κατήργησεν αὐτὰ τὰ δικαιώματα ἐπιβολῆς ἐμμέσων φόρων. Ἀλλὰ τὰ κατήργησεν ὑπὸ μίαν ἔννοιαν: Ὅτι ἐνῷ ἕως τότε κατὰ τρόπον ἀνόμοιον αὐτοσχεδιάζοντας κάθε δημοτικὸν καὶ κάθε κοινοτικὸν συμβούλιον ἐπέβαλεν αὐτὸν ἢ ἐκεῖνον τὸν ἔμμεσον φόρον ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων κλπ., τὸ Κράτος πλέον ἐπωμίσθη τὴν εὐθύνην νὰ ἀσκῇ τὴν φορολογικὴν ἐξουσίαν ὄχι μόνον διὰ λογαριασμόν του, ἀλλὰ καὶ διὰ λογαριασμὸν τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ λοιπὸν εἰς τὸ Κράτος ἡ συνείδησις ὅτι εἰς αὐτὸν τὸν τομέα, κατὰ ἕνα δηλαδὴ ὡρισμένον ποσοστὸν διαχειρίζεται ὄχι δικά του χρήματα, τὰ ὁποῖα τἄχα χαρίζει εἰς τὴν Αὐτοδιοίκησιν, ἀλλὰ διαχειρίζεται καὶ εἰσπράττει χρήματα προωρισμένα διὰ τὴν Αὐτοδιοίκησιν, τὰ ὁποῖα ὑπόχρεον εἶναι νὰ τὰ κατανέμῃ ἐπὶ τῇ βάσει κανόνων, ἐκ τοῦ νόμου, μὲ κριτήρια ἀντικειμενικὰ καὶ μὴ ἀφήνοντα περιθώρια εἰς κομματικὰς πιέσεις καὶ συναλλαγάς, εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τῆς λειτουργίας των. Θέλω νὰ σᾶς ἐνθυμίσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι προπολεμικῶς τὸ ὕψος τῶν ἐσόδων τῶν προϋπολογισμῶν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀνήρχετο εἰς τὸ 15% τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου προϋπολογισμοῦ. Αὐτὸ θὰ ἐσήμαινε σήμερον περίπου 3½ δισεκατομμύρια δραχμάς. Σήμερον ὅμως ἔχει πέσει πολὺ κάτω τοῦ τρίτου τοῦ ποσοῦ τούτου. Ἕνας δεύτερος πόρος, ὁ ὁποῖος πράγματι ὑπάρχει ἀκόμη, εἶναι τὰ ἀνταποδοτικὰ τέλη διὰ παρεχομένας ὑπηρεσίας ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν Δυτικὸν καὶ εἰς τὸν Ἀνατολικὸν κόσμον εἰς τοὺς μεγάλους Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων εἶναι αἱ δημοτικαὶ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι καταλαμβάνουν ὅλους τοὺς τομεῖς ἐπιχειρήσεων καὶ ὑπηρεσιῶν κοινῆς ὠφελείας τῶν ἀσκουμένων ἐντὸς τῶν ὁρίων ἑνὸς Δήμου ἢ Κοινότητος ἢ ἐκείνους ποὺ ἐνδιαφέρουν περισσότερον τοῦ ἑνὸς γειτονικοὺς Δήμους ἢ Κοινότητας ὁπότε γίνονται συνεταιρισμοὶ Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων πρὸς ἐξυπηρέτησιν κοινῶν συμφερόντων διὰ τῆς ἀπὸ κοινοῦ ἀσκήσεως τῶν δημοτικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐπειδή, ὅμως τὰ προβλήματα τοπικῆς σημασίας δὲν παρουσιάζονται μόνον εἰς τὰς πόλεις καὶ εἰς τὰ χωρία ἀλλὰ καὶ εἰς εὐρυτέρας περιοχάς, ἐπερίμενεν ὁ λαὸς νὰ ἴδῃ τὴν ἀνανεωτικὴν ὁρμὴν τὴν ὁποίαν δὲν διαπιστώνει εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον περὶ Αὐτοδιοικήσεως, μὲ τὴν καθιέρωσιν τοῦ θεσμοῦ Αὐτοδιοικήσεως τοῦ δευτέρου βαθμοῦ κατὰ νομοὺς ἢ ἄλλας ὀρθολογιστικώτερον προσδιοριζομένας περιοχάς. Κατὰ σύμπτωσιν ἡ αὐτοδιοίκησις τοῦ δευτέρου βαθμοῦ δὲν ἐφηρμόσθη μὲν ἀλλὰ εἶχε ψηφισθῆ καὶ παρ’ ἡμῶν ἀπὸ τὸ 1924 κατ’ εἰσήγησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον ἔχομεν τὸ ἑξῆς φαινόμενον. Τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια ἀποτελοῦνται ἀπὸ 13–14 μανδαρίνους. Τὸν Εἰσαγγελέα, τὸν Ἀστυνόμον, τὸν Ἔφορον, τὸν Ἐπιθεωρητὴν Σχολείων, τὸν Ἐπιθεωρητὴν Ὑγιεινῆς, τὸν Ἐπιθεωρητὴν Δασῶν ἢ Γεωργίας καὶ δύο ἢ τρεῖς ἢ 4 ἐπαρχιακοὺς συμβούλους αἱρετοὺς κατὰ τὸν ἔμμεσον τρόπον, ποὺ δὲν ἐξασφαλίζουν ἀντιπροσωπευτικότητα. Εἰς τὰ συμβούλια αὐτὰ εἰσηγουμένου ἑνὸς ἁρμοδίου προσώπου συγκατανεύουν 15 ἀναρμόδιοι, διότι τὸ εἰσηγούμενον θέμα ὑπὸ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Ὑγείας ἢ Γεωργίας εἶναι γνωστὸν φυσικὰ εἰς αὐτόν, οὐχὶ ὅμως εἰς τὰ λοιπὰ μέλη αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ἀποφασίζουν, χωρὶς νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὸ βάρος τῶν ἀπόψεων τοῦ λαοῦ τοῦ ἀμέσως ἐνδιαφερομένου καὶ ἁρμοδιωτέρου παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας καὶ νὰ ἐποπτεύῃ τὴν χρηστότητα τῆς διαχειρίσεως. Ἡμεῖς ἐπεριμέναμεν αὐτὰ ποὺ εἶπα προηγουμένως νὰ ἴδῃ ὁ λαὸς εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀντὶ τούτου βλέπομεν ἕνα ἐκλογικομαγειρικὸν νομοσχέδιον καὶ δὴ κάκιστον. Τὰ χαρακτηριστικὰ αὐτοῦ εἶναι ἡ παραβίασις τῆς ἀρχῆς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Εἰς ἕνα σημεῖον εἶναι ἐνισχυμένη, τὸ 40% γίνεται 66%, εἰς ἄλλο σημεῖον εἶναι ὑπερενισχυμένη, τὸ 50% γίνεται 75% καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον ὑπερεξασθενισμένη, τὸ 10% δὲν ἔχει δικαίωμα ἐκπροσωπήσεως, ἐνῷ τὸ 10% σημαίνει ἀνάδειξιν τριῶν δημοτικῶν συμβούλων εἰς τὰς μεγάλας πόλεις ποὺ διοικοῦνται ἀπὸ συμβούλιον μὲ 31 μέλη. Καθὼς ἀντιλαμβάνεσθε δὲν εἶναι ἀσήμαντος ὑπόθεσις ἡ ἀνάδειξις τριῶν συμβούλων. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ νὰ ἐκλέγωνται βάσει τῆς ἀναλογικῆς καὶ ὅλαι αἱ δημοτικαὶ τάσεις νὰ ἐκπροσωποῦνται. Καὶ εἴμεθα ἀνυπαναχώρητοι εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτήν. Διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ Κόμματός μας ὅμως ἐτονίσαμεν ὅτι ἂν πράγματι ὑπῆρξε μία εἰλικρινὴς πρόθεσις εἰς τὰς δικαιολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι θέλει νὰ θεσπισθῇ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν συμβούλων, διότι ἂν ὁ Δήμαρχος πάρῃ ἄνω τῶν 50% θὰ ἔχῃ οὕτως ἢ ἄλλως πλειοψηφίαν. Καὶ ἂν φυσικὰ πάρῃ 60% θὰ ἔχῃ μεγαλυτέραν. Ἂν ὅμως πάρῃ μεταξὺ 30–50% θὰ εἶναι Δήμαρχος τῆς μειοψηφίας. Πρὸς ἀπόδειξιν τῆς καλῆς διαθέσεως τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ βοηθήσῃ τὸ ἔργον τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, ἐξασφαλίζουσα συνεργασίαν Δημάρχου καὶ Συμβούλων θὰ πρέπει νὰ δώσῃ εἰς τὸν Δήμαρχον τῆς μειοψηφίας τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν συμβούλων. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ εἰς τὸν Δήμαρχον τῆς μειοψηφίας τὰ δύο τρίτα τῶν συμβούλων. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι ἐκ τοῦ πονηροῦ. Ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν παρέμβασίν του εἶπεν ὅτι νομικὸς δὲν εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νομοτεχνικῶς κἄποιος ἄλλος κατήρτισε, τὸ ἐνεπνεύσθη ἀπὸ τὸ φασιστικὸν νομοσχέδιον τοῦ Μουσσολίνι τὸ 1926, τὸ ὁποῖον καθιερώνει, ὅτι ἐὰν ἕνα κόμμα ἔπαιρνε τὸ 40% καὶ ἦτο τὸ πρῶτο κόμμα ἔπαιρνε τὸ 75% τῶν ἑδρῶν. Ἐὰν θέλωμεν νὰ δίδωμεν ἀληθινὸν περιεχόμενον εἰς τὰ διάφορα συνθήματα, δὲν ἠμποροῦμεν πλέον μὲ νομοσχέδια ὡς τὸ συζητούμενον, νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ Δημοκρατία ἐνίκησεν. Ἡ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ, αὐτὸ εἶναι σωστὸ σύνθημα, ἀλλὰ παύει νὰ εἶναι ἀληθὲς τὸ σύνθημα «ἡ Δημοκρατία ἐνίκησεν ἤδη», ὅταν ἡ Κυβέρνησις δίδει εἰς τὸ 40% τῶν ψήφων τὸ 66% τῶν ἑδρῶν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ κραυγαλέαν ἀντίφασιν. Μὴ ἀπατᾶσθε ἐξ ἄλλου ἐκ τῆς συγκεντρώσεως τοῦ 53%, ὅτι εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἕνα ψηφοδέλτιον ἠμπορεῖ εὔκολα νὰ συγκεντρώσῃ ποσοστὸν ἄνω τοῦ 40%. Γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι αὐτὸ σπανιώτατα θὰ συμβῇ. Ἀλλὰ τότε ἔχομεν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ λειτουργήσῃ ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως θὰ ἀναγκασθῇ νὰ συνεργασθῇ ὁ Δήμαρχος μὲ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ποὺ δὲν ἀνήκει κατὰ πλειοψηφίαν εἰς τὸ ψηφοδέλτιόν του. Ἐν τοῖς πράγμασι θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ εἰς τὰς περισσοτέρας περιπτώσεις καὶ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν συνεργασίαν. Θὰ δυνηθῇ δηλ. καὶ τότε νὰ λειτουργήσῃ ἡ αὐτοδιοίκησις ἔστω καὶ ἂν χρεισθῇ, —κἄπως εἶναι ὀρθὸν— νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει καὶ ἡ γνώμη ἄλλων παρατάξεων καὶ νὰ ἐπιτυγχάνεται γενικωτέρα σύμπτωσις ἀπόψεων. Ὡς πρὸς τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν Δημάρχου τὴν υἱοθετοῦμεν. Ἀλλ’ ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ προϋποθέτει τὸ 50% τῶν ψήφων. Καὶ ἐὰν δὲν τὸ συγκεντρώσῃ κανεὶς θὰ πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ τὸ μπαλοτὰζ δηλαδὴ ἡ ἐπανάληψις τῆς ἐκλογῆς τὴν ἑπομένην Κυριακήν, ἐφ’ ὅσον ὅμως τηρηθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, οὐδεμία βλάβη ἐπέρχεται εἰς τὴν δημοκρατικὴν ἀρχήν, ἂν οἱ ἀναδεικνυόμενοι σύμβουλοι ἐκλέγουν ἐμμέσως τὸν Δήμαρχον. Ἄν ὅμως θέλετε ἄμεσον ἐκλογήν, δὲν ἠμπορεῖτε μὲ τὸ 40%, 50% καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα μπαλοτάζ, ἂν οὐδεὶς συγκεντώσῃ τὸ 50% καὶ μάλιστα ὄχι μεταξὺ τῶν δύο πρώτων. Θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἰπῇ κανεὶς μεταξὺ τόσων, ὥστε τὸ ἄθροισμα τῶν ποσοστῶν των νὰ καλύπτῃ τὸ 50%, διότι δὲ μίαν περίπτωσιν μεγάλης διασπορᾶς τῶν ψήφων, ἂν ὁ πρῶτος ἔχῃ πάρει 20% καὶ ὁ ἄλλος 15%, αὐτὸ σημαίνει ὅτι τὸ 65% θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ἐκλέξῃ ἕνα ἀπὸ τοὺς δύο, οἱ ὁποῖοι, οἱ δύο μαζί, μάζεψαν 35%. Ἑπομένως, θὰ ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τόσων, ὥστε νὰ καλύπτεται τοὐλάχιστον τὸ 50%. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἔφερε μερικὰ παραδείγματα περὶ τοῦ τὶ συμβαίνει μὲ τὸ πλειοψηφικὸν εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Πρῶτα πρῶτα, αὐτὰ τὰ παραδείγματα περὶ πλειοψηφικοῦ, μοῦ θυμίζουν πάλιν, ὅτι ἑκάστοτε, ἀναλόγως τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ κόμματα, πλὴν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἀλλάσσουν τοποθέτησιν ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν ζητημάτων καὶ δύνανται νὰ ἀντικρουσθοῦν μὲ ὅσα τὰ ἴδια ὑπεστήριζον εἰς προηγουμένην περίοδον. Μοῦ ἐπαναφέρει εἰς τὴν μνήμην, ὁμιλίες τόσον σπάνιες καὶ δι’ αὐτὸ τόσον περισσότερον χαραγμένες εἰς τὴν μνήμην, τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ περισσότερες ὁμιλίες τοῦ κ. Κ. Ράλλη καὶ τοῦ κ. Γ. Ράλλη καὶ τῶν ἄλλων, περὶ τὰ ἐκλογικὰ ἐντριβόντων στελεχῶν τῆς ΕΡΕ. Ἀλλὰ ὁπωσδήποτε, ἐδῶ παρομοιάζετε ἀνόμοια πράγματα. Μὴ τὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι δὲν εἶναι ἀκριβῆ καὶ εἰς τὸ τέλος καταλήγει καὶ ἡ συζήτησις νὰ μὴ εἶναι πολὺ σοβαρά. Ὑπάρχει μία παγκοσμίως, πλὴν τῆς Ἑλλάδος, ἀνεγνωρισμένη ἀρχή, ὅτι ἐκεῖ ποὺ ἰσχύει τὸ πλειοψηφικόν, ἰσχύει ἡ στενωτάτη δυνατὴ περιφέρεια καὶ ἐκεῖ ποὺ ἰσχύει ἡ ἀναλογική, ἰσχύει ἡ εὐρυτάτη δυνατὴ περιφέρεια. Ἐδῶ κάμνομεν ἀναλογικὴν μὲ μονοεδρικές, διεδρικὲς καὶ τριεδρικὲς περιφέρειες καὶ φθάνομεν στὸ σαρδανάπαλον ἀποτέλεσμα νὰ κάμωμεν πλειοψηφικὸν μὲ εὐρυτάτην περιφέρειαν. Πράγματι, ὑπάρχει τὸ πλειοψηφικὸν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἡμεῖς, ὅμως εἰς ὅλον τὸ διοικητικὸν καὶ ὀργανωτικόν μας σύστημα, διαπνεόμεθα μᾶλλον ἀπὸ τὸ ὑπόδειγμα καὶ ἀπὸ τὸ δίκαιον τῆς Ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ τὴν ἀναλογικήν, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Ἀμερικὴν τὸ πλειοψηφικὸν συνοδεύεται μὲ τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν καὶ ἔτσι ἐνῷ ἐπλειοψήφισαν εἰς Λονδῖνο, κατὰ τὰς προσφάτους δημοτικὰς ἐκλογάς, οἱ Ἐργατικοί, μὲ τὸ μονοεδρικόν, σὲ 62 περιφέρειες ποὺ ἦλθε πρῶτον τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα ἔχει 62 συμβούλους καὶ σὲ 38 ποὺ ἦλθε πρῶτον τὸ Συντηρητικὸν Κόμμα, ἔχει 38 συμβούλους. Ἔτσι ὑπάρχουν ἐκπρόσωποι ὅλων τῶν τάσεων. Ἐνῷ ἐδῶ σὲ ἡμᾶς ἔχομεν ἐκλογίμους 31 Δημοτικοὺς συμβούλους εἰς ἑνιαίαν εὐρυτάτην περιφέρειαν καὶ κάμνομεν, βάσει Ἀγγλικῶν παραδειγμάτων, συλλογισμοὺς τὶ θὰ ἐγίνετο μὲ τὸ πλειοψηφικόν. Παραβάλλετε ἔτσι ἀνόμοια πράγματα ἂν θέλετε νὰ στηριχθῶμεν σὲ προηγούμενα τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Τρίτον σημεῖον κακόν, κάκιστον, ἡ μονοσταυρία. Ὁ κάθε ψηφοφόρος, κ. Ὑπουργέ, προσδοκᾷ ὅτι διὰ τῆς ψήφου του, διὰ τοῦ ψηφοδελτίου, τὸ ὁποῖον ψηφίζει, θὰ ἐκλέξῃ μεγαλύτερον ἀριθμὸν συμβούλων. Ἐνδεχομένως ἐὰν ἡ ὑπερενισχυμένη ἐγκριθῇ τελικῶς, ἐνδεχομένως μέχρι τῶν ¾ δηλ. ὁ κάθε ψηφοφόρος ἀποφασίζει διὰ τῆς ψήφου του νὰ ἐκλέγῃ ἐνδεχομένως 23 ἐπὶ 31, ἀλλὰ περιορίζεται τὸ ἐκλογικόν του δικαίωμα εἰς τὸ νὰ βάλῃ ἕνα σταυρόν. Μὴ νομίζετε ὅτι εἶναι σωστὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ μὴ νομίζετε ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἀνάδειξιν τῶν καλυτέρων. Ἐξαιρέσεις ὑπάρχουν, εἶμαι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος συμφωνῶ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ πολυσταυρία εἰς τὰς περιοχὰς τὰς δύο τῶν Ἀθηνῶν ἀπέδειξεν ὅτι ἀπὸ ὅλας τὰς παρατάξεις ἐκλέγονται τὰ γενικὰ στελέχη κἄποιου κύρους καὶ ὄχι οἱ κομματάρχισκοι ἐξαιρέσεις ὑπάρχουν. Δὲν λέγω ὅτι ἡ μονοσταυρία ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀντίθετον, πρὸς Θεοῦ, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε ὁ παράγων ὁ προσωπικός, ὁ παράγων τῆς κουμπαριᾶς, ὁ παράγων τῆς συναλλαγῆς, ὁ παράγων χρῆμα καὶ ἕνα σωρὸ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι δεσμεύουν ἀτομικῶς τὸν ψηφοφόρον μὲ ἕνα τῶν πολιτευομένων, ἐξοβελίζονται πρὸς ὄφελος τῆς ποιότητος διὰ τῆς πολυσταυρίας.

§106Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. 20.000 λίρες ἐδαπάνησεν ἕνας ὑποψήφιος.

§107Η. ΗΛΙΟΥ. 20.000 λίρες καὶ ἡ ἀποτυχία ὑπῆρξε χειροτέρα τῆς προηγουμένης, ἐξ αἰτίας τῆς πολυσταυρίας. Ἐὰν ἦτο μονοσταυρία, θὰ ἦτο ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1 βουλευτὴς τὸ πρόσωπον τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, τὸ ὁποῖον ὑπαινίσσεσθε.

§108Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Διατὶ λησμονεῖτε ὅτι ἡ πολυσταυρία ἐβοήθησε τὸν πολιτικὸν φεουδαρχισμόν; Διότι ὁ πολιτικὸς φεουδαρχισμὸς τῶν τελευταίων ἐτῶν εὑρῆκε θάλψιν ἀπὸ τὴν πολυσταυρίαν, διατὶ τὸ λησμονεῖτε, τὸ ἔχετε δεδομένον ὡς ἀποτέλεσμα.

§109Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐγὼ τὸ ἀμφισβητῶ ἀπολύτως, δὲν ξέρω ἐὰν ὅταν τὴν ἀτομικήν σας περίπτωσιν ἀνάγετε εἰς κανόνα πρὸς συναγωγὴν γενικῶν συμπερασμάτων πρέπει νὰ συμφωνήσω μαζί σας. Ἀλλὰ ἔφερε πρὸ ὀλίγου ὁ συνάδελφος ἐκ Σερρῶν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι πειστικώτατον καὶ εὐγλωττότατον. Κύριοι συνάδελφοι, ἕνα ἄλλο τρομερὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν ἀσυνέπειάν του εἶναι ὁ ἀποκεφαλισμὸς τῶν συνδυασμῶν ἐκείνων ποὺ δὲν ἀνέδειξαν Δήμαρχον, διὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ τῆς ἐκπαραθυρώσεως τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου. Εἶναι φυσικόν, ὅτι σὲ κάθε πόλιν, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εὐτυχεῖ νὰ ἡγηθῇ ἑνὸς συνδυασμοῦ 25 ἢ 31 εὐϋπολήπτων συμπολιτῶν του, εἶναι ἕνα πρόσωπον πάρα πολὺ διακεκριμένον καὶ ἀνεγνωρισμένον ἀπὸ σημαντικὴν τοῦ λαοῦ μερίδα ὡς ἱκανὸν νὰ συμβάλῃ ἐπιτυχῶς εἰς τὴν διοίκησιν τῆς πόλεως. Αὐτὸς θὰ ἀποκεφαλισθῇ, εἶναι καταπληκτικὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, αὐτὸς ἐπήγαινε διὰ Δήμαρχος ἄρα δὲν κάμνει νὰ εἶναι δημοτικὸς σύμβουλος. Μεταφέρατε κύριοι εἰς τὰ κοινοβουλευτικά, ὅλα τὰ κόμματα πᾶνε διὰ τὴν ἐξουσίαν καὶ ὅλοι οἱ ἡγέται διὰ πρωθυπουργοί. Θὰ ἔπρεπεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μὴ εἶναι ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ κ. Πασαλίδης καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης βουλευταὶ ἀφοῦ δὲν ἠμπόρεσαν νὰ γίνουν πρωθυπουργοὶ καὶ θὰ ἔπρεπε εἰς προηγουμένην Βουλὴν νὰ μὴ εἶναι ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ μακαρίτης Βενιζέλος καὶ ὁ μακαρίτης Καρτάλης βουλευταί. Εἶναι πράγματα τρομερά, ἐπειδὴ ἐπήγαινες γιὰ Δήμαρχος καὶ δὲν ἔγινες Δήμαρχος. Ὁ Δήμαρχος εἶναι ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, εἶναι ἡ Βουλή. Εἶναι ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ τείνῃ εἰς μεγάλον ποιοτικὸν ὑποβιβασμὸν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων. Ἂν θεωρηθῇ ὀρθὸν ὅτι τέλος πάντων ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν παραλογίζεται ὅταν ψηφίζῃ καὶ ἑπομένως, ὅταν θέτῃ μία παράταξις ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ψηφοδελτίου της ἕνα πρόσωπον, τὸ πρόσωπον αὐτὸ ἀσφαλῶς θὰ πρέπει κατὰ τεκμήριον νὰ εἶναι ἱκανώτερον καὶ τὸ πλέον διακεκριμένον μέσα εἰς τὴν παράταξίν του διὰ τὴν διοίκησιν τῶν τοπικῶν ὑποθέσεων. Μία ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία ἄγει σὲ κακὸν ἀποτέλεσμα —δὲν τὴν χαρακτηρίζω ὡς τὰς προηγουμένας ὡς σκανδαλώδη— εἶναι ὁ περιορισμὸς τῆς ἐκλογιμότητος εἰς μόνους τοὺς δημότας ὅταν ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς τέως διοικήσεως πρωτευούσης καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Θεσσαλονίκης, κατατετμημένης καὶ αὐτῆς εἰς πολλοὺς Δήμους. Ὅταν ξέρετε, ὅταν εἶναι βέβαιον, ὅτι διὰ λόγους καθαρῶς στεγαστικούς, διὰ λόγους ὑγείας πολλὲς φορές, διὰ λόγους οἰκονομικοὺς ἢ ἄλλους οἱουσδήποτε, οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὴν περιοχὴν πρωτευούσης, οἱ ἐργαζόμενοι εἰς Θεσσαλονίκην, ἀλλοῦ ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν τὴν κατοικίαν των καὶ ἑπομένως νὰ ἔχουν ἐγγραφῆ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ ἀλλοῦ νὰ ἀσκοῦν τὸ ἐπάγγελμά των καὶ νὰ στρέφεται τὸ ἐνδιαφέρον των. Εἶναι ἀδιανόητον ἐπειδὴ ἕνας Ἀθηναῖος ἐνδεχομένως διὰ λόγους ὑγείας ἢ διότι ἔχει ἰδιόκτητον ἢ προικῶαν κατοικίαν καὶ παραμένει εἰς τὴν Κηφισσιὰ ἢ εἰς τὸ Φάληρον νὰ ἀποκλείεται ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι ὑποψήφιος δημοτικὸς ἄρχων Ἀθηνῶν. Νομίζω, ὅτι ἐξαίρεσις ὡς πρὸς τὴν περιοχὴν τῆς τέως διοικήσεως πρωτευούσης καὶ τὴν περιοχὴν τοῦ τέως Δήμου Θεσσαλονίκης τοῦ κατατμηθέντος μετέπειτα εἰς πολλοὺς δήμους πρέπει νὰ ὑπάρξῃ. Τώρα ὁλόκληρος ἡ ἐπιχειρηματολογία διὰ νὰ φθάσω εἰς τὰ συμπεράσματα, ὁλόκληρος ἡ ἐπιχειρηματολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς πλειονότητος τῶν κυβερνητικῶν ρητόρων ὡς καὶ ἡ ἐπιχειρηματολογία τῶν κυρίων ρητόρων τῆς ΕΡΕ εἶναι ὅτι ὅλαι αὗται αἱ ρυθμίσεις εἰς τὸν ἐκλογικὸν τομέα τῆς νομοθεσίας περὶ αὐτοδιοικήσεως γίνονται μὲ ἕνα καὶ μοναδικὸν σκοπόν. Νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ πολιτικὴ ἀπὸ τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ὑποθέσεις. Διερωτῶμαι: ὑπάρχει τἄχα τόση ἀφέλεια; Ἢ ὑπάρχει —ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀφέλεια— τόσος φαρισαϊσμός; Κύριοι βουλευταί, ἀποτελοῦμεν μέλη ἑνὸς πολιτικοῦ Σώματος καὶ ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς πολιτικῆς ὡς μιᾶς ἀπὸ τὰς πλέον ἐπονειδίστους ἰδιότητας, ὡς λέπρας τινὸς ἢ ἀτιμίας, ἐνῷ εἶναι φανερόν, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὰ δημοτικὰ πράγματα, τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὰς τοπικὰς ὑποθέσεις εἶναι ἐνδιαφέρον πολιτικῆς φύσεως καὶ ὄχι ἰδιωτικῆς. Ἀκριβῶς δὲ καὶ ἡ ἔννοια καὶ ὁ ὅρος πολιτικὴ ἐκ τοῦ «πόλις» ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὸν Ἀριστοτέλην. Γενικῶς εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον ἡ ἐνασχόλησις μὲ τὰς τοπικὰς ὑποθέσεις ἀποτελεῖ μίαν σοβαρὰν προπαίδευσιν διὰ τὴν διεκδίκησιν εὐρυτέρας ἐκπροσωπήσεως μέσα εἰς τὸ Σῶμα τὸ πολιτικὸν τοῦ Ἔθνους. Σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι σήμερον εὐρυτάτη παράταξις περιλαμβάνουσα σειρὰν κομμάτων ἀπὸ τοῦ Καθολικοῦ καὶ τοῦ Ριζοσπαστικοῦ μέχρι τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος εἰς τὴν Γαλλίαν, στρεφομένη κατὰ τῆς προσωπικῆς ἐξουσίας τοῦ Προέδρου Ντὲ Γκὼλ ἀποβλέπει εἰς τὸν Δήμαρχον Μασσαλίας ὡς τὸν δυνατὸν ἀντίπαλόν του εἰς τὰς προσεχεῖς Προεδρικὰς ἐκλογάς, εἰς τὸν Ντεφέρ. Νομίζω, ὅτι κάθε πολιτικὴ παράταξις ἀξία τοῦ ἑαυτοῦ της ἔχει ἕνα δημοτικὸν πρόγραμμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοήσωμεν τὴν δημοτικὴν ἐξουσίαν ἔξω καὶ μακρὰν ἀπὸ τὴν πολιτικήν. Ἀκόμη καὶ ἡ ἱεράρχησις, ἡ ἐπιλογὴ καὶ ὁ προσδιορισμὸς τῆς προτεραιότητος τῶν Δημοτικῶν ἔργων εἶναι ζήτημα πολιτικῆς ἐκλογῆς. Ἔχει ἕνας Δῆμος ἓν ἑκατ. δρχ. διὰ νὰ κάμνῃ ἔργα. Μὲ αὐτὰ ἠμπορεῖ ἐνδεχομένως νὰ κάμῃ τὴν ἀποχέτευσιν σὲ μιὰ φτωχογειτονιὰ ἢ νὰ κάμῃ καλλωπιστικὰ ἔργα εἰς μία πολυτελῆ λεωφόρον πλουσίας συνοικίας ἢ νὰ κάμῃ δημοτικὰ λουτρὰ ἢ νὰ κάμῃ νυκτερινὰ σχολεῖα ἢ ἄλλα ἔργα. Ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἕνα ἀπ’ ὅλα, τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Ὄχι καὶ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο. Καὶ ἡ ἐπιλογὴ μεταξὺ περισσοτέρων δυνατοτήτων εἶναι ζήτημα δημοτικῆς πολιτικῆς. Ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ ἀναλόγως τοῦ προγράμματός της θὰ ἱεραρχήσῃ ὅτι προηγεῖται αὐτὸ τὸ ἔργον καὶ ὅτι ἕπεται ἐκεῖνο. Καὶ θὰ ἀποφασίσῃ μὲ πολιτικὸν κριτήριον. Ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν καθαρὰν πολιτικήν. Καὶ τὸ παράδειγμα τὶ συμβαίνει παντοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μᾶς πείθει ὅτι ἡ διοίκησις τῶν τοπικῶν ὑποθέσεων εἶναι διοίκησις καθ’ ἑαυτὸ πολιτική. Οὔτε ἀπόβλητος, οὔτε ἀποβλητέα εἶναι λοιπὸν ἡ πολιτική, ὅταν ἀντλοῦμεν παραδείγματα ὅπως τὰ ἀντλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Γαλλίαν ὅπου εἶναι γνωστὴ ἡ σύνδεσις πολιτικῆς δήμων καὶ γενικῆς πολιτικῆς, ὅπου τὰ ἀποτελέσματα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀποτελοῦν τρόπον τινα πρόκριμα, εἴτε στοιχεῖον προγνώσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἑπομένων βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ καθιερωθῇ κανενὸς εἴδους ἀσυμβίβαστον διὰ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ ὡς Δημοτικοῦ Συμβούλου. Ἀλλὰ πέραν τούτου θέλω νὰ προχωρήσω καὶ νὰ ὑπενθυμίσω τὶ σημαίνει αὐτὸ τὸ νὰ κρατήσωμεν ἔξω τῆς πολιτικῆς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Πιστεύω ὅτι ὑποκρινόμεθα. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις εἰσάγῃ τὴν διάταξιν ποὺ ἀποκλείει, τὴν ἐκπροσώπησιν ὁμάδος πολιτῶν 10%, δηλαδὴ τρεῖς δημοτικοὺς συμβούλους, εἶναι φανερόν, ὅτι ἀποβλέπει εἰς ὡρισμένους μεγάλους Δήμους καὶ θέλει νὰ συσπειρώσῃ παρατάξεις Κυβερνητικῶν ὑποψηφίων —ἠμποροῦν νὰ ὀνομασθοῦν, δὲν θέλω νὰ τοὺς ὀνομάσω ἐγώ, ἀλλὰ τοὺς γνωρίζουν καὶ τοὺς ξεύρουν στὴν Ἀθήνα, Θεσσαλονίκη καὶ Πειραιᾶ— ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ διασπορὰ λόγῳ διαφορετικῶν δημοτικῶν προγραμμάτων. Ὅταν ὁ κ. Γ. Ράλλης, ὡμίλει διὰ μακρῶν περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε αὐτοὶ οἱ ἐπικατάρατοι ἀριστεροὶ νὰ κρατηθοῦν ἔξω ἀπὸ τὴν διοίκησιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὶ ἄλλο ἔκαμε παρὰ μίαν πολιτικὴν τοποθέτησιν. Καὶ δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ παραπονεθῶ. Πολὺ σωστά. Ἔτσι πιστεύει. Εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἀντιαριστερός, ἀνήκει εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν ἀντίδρασιν καὶ δὲν θέλει νὰ ἴδῃ τοὺς ἀριστεροὺς εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ἀλλὰ ὅταν τὸ λέγῃ αὐτό, κάμνει πολιτικοὺς συλλογισμοὺς καὶ συμπεραίνει ὕστερα ἐπὶ λέξει: «Δέον νὰ εἶναι μακρὰν τῆς πολιτικῆς οἱ Δημοτικοὶ Ἄρχοντες». Ὑποκρισία. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς τονίσω τὰ ἀκόλουθα: Εἶχον εἴπει διὰ τοὺς Βουρβώνους μετὰ τὴν παλινόρθωσιν τοῦ 1815, καὶ ἀφοῦ ἐμεσολάβησεν ἡ Γαλλικὴ ἐπανάστασις καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι γνωσταὶ μεταβολαί. Διευθυντήριον, Ὑπατία, Αὐτοκρατορία Ναπολέοντος καὶ παλινορθώθησαν τὸ 1815, εἶπα δι’ αὐτοὺς ὅτι τίποτε δὲν ἐδιδάχθησαν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ τίποτε δὲν ἐλησμόνησαν. Εἶναι δι’ ἐμὲ φανερόν, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀρχὴ ἐφαρμόζεται ἀτυχῶς —τὸ λέγω μὲ εἰλικρινῆ συντριβὴν— καὶ ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Ἡ Ε.Κ. ἐπῆρε τὴν ἐξουσίαν τὸ 1950– 52 καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι τότε ἀνεξαρτήτως τοῦ πῶς διετάχθησαν αἱ δυνάμεις εἰς πολλὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, τῆς ἀριστερᾶς, ἡ μάχη καὶ τότε ἐδίδετο ἐναντίον τῆς φασιστικῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς. Καὶ μὲ κοινὸν στόχον ἐκερδήθη, ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας. Ἀφοῦ ἐκερδήθη μὲ κοινὸν στόχον ἔγινεν ἀπὸ τὴν Ε.Κ., ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῶν ἑτεροδημοτῶν, ἡ διαγραφὴ δεκάδων χιλιάδων ψηφοφόρων τῆς ἀριστερᾶς, ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ, τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ὕστερα διεκηρύχθη. Πρέπει νὰ κρατήσωμε τοὺς Δήμους μακρὰν τῆς πολιτικῆς. Δηλαδή, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποδεδειγμένως δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ πράγματα σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ σπάσωμεν τὴν παλαιὰν συμπαράταξιν τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων καὶ νὰ κάμωμεν συμπαράταξιν Δεξιᾶς καὶ συντηρητικῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων, ἄνευ καὶ ἐναντίον τῆς Ἀριστερᾶς. Νὰ σπάσωμεν τὸ ἕνα μέτωπον καὶ νὰ δημιουργήσωμεν ἓν ἄλλο μέτωπον. Καὶ ἐφθάσαμεν μέχρι τῆς προτάσεως ἐκ μέρους τῆς παρατάξεως Κέντρου νὰ ψηφισθῇ ὁ μακαρίτης ὁ Κοτζιᾶς τῆς 4ης Αὐγούστου, ὡς Δήμαρχος. Καὶ ἐξελέγη. Ἦταν ἡ αὐτοχειρία ἐκ μέρους τῆς Ἀριστερᾶς καὶ τοῦ Κέντρου εἰς τὸν τομέα τῆς εἰρήνης, τῆς ἀμνηστίας, ἡ ὁποία ἦτο γενικὸν σύνθημα ὅπου ἐπλειοδοτοῦσε τὸ Κέντρον ἀπὸ τὴν ἄκραν Ἀριστεράν, γενικὸν σύνθημα ὅλων τῶν ἡγετῶν τοῦ Κέντρου, αὐτοχειρία εἰς τὴν κοινωνικὴν πολιτικὴν καὶ ἤχθημεν εἰς τὸ 1952 ἕως 1964. Κύριοι, μὴ λέγετε, ὅτι θέλετε νὰ βγάλετε τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τὶς δημοτικὲς ἐκλογές. Θέλετε νὰ σπάσετε τὴν ἀντίθεσιν Ε.Ρ.Ε. καὶ Ἑνώσεως Κέντρου εἰς τὸ ζήτημα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Θέλετε νὰ δημιουργήσετε εὐκαιρίες συνεργασίας μὲ τοὺς καταδικασθέντας τῆς 3ης Νοεμβρίου καὶ τῆς 16ης Φεβρουαρίου ἐν ὀνόματι τῆς ἀπολιτικοποιήσεως. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀνταλλαγὴ φιλοφρονήσεων καὶ υἱοθέτησις τροπολογιῶν μεταξὺ τῶν δύο μαγειρείων, τῶν ἐκλογικῶν, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Γ. Ράλλη, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄκρως ἀποδεικτική. Ἀλλὰ μὲ τὸν Κοτζιᾶ καὶ τὶς ἄλλες αὐτοχειρίες ἐφθάσαμεν εἰς τὴν 12ετίαν τῆς Δεξιᾶς καὶ τὴν ἐπλήρωσε σκληρότατα ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§110Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Τὸ 1952 ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ὁ Κοτζιᾶς ἐπεβλήθη χάρις εἰς τὸ ὅτι....

§111Η. ΗΛΙΟΥ. Εἰς τὸ ὅτι σεῖς τὸν ὑπεστηρίξατε.

§112Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Ἀντιθέτως, σεῖς ἡ Ἀριστερά, ἐδώσατε Δήμαρχον εἰς τὸν Πειραιᾶ τὸν κ. Ἀνδριανόπουλον, εἰς τὰ Σφαγεῖα τὸν Κατσιγιάννην κλπ.

§113Η. ΗΛΙΟΥ. Σεῖς τοὺς ἐβγάλατε, διότι ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἑνότητος τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων καὶ ἐζητήσαμεν πρόγραμμα κοινὸν καὶ σύμπραξιν ἀνοικτήν. Ἐφθάσατε μέχρι τοῦ Κοτζιᾶ ἢ εἰς τὸ νὰ ἀδιαφορήσετε ἐὰν ἡ διάσπασις τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων θὰ ἔφερεν εἰς τὴν Δημαρχίαν, αὐτοὺς τοὺς ὁποίους ὠνομάσατε. Ἐφθάσατε εἰς τὸ νὰ ἀδιαφορήσετε, ἀρκεῖ νὰ μὴ ὑπάρχῃ συμπαράταξις τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων. Ὅλη σας ἡ πολιτικὴ καὶ τὸ 1952 καὶ τώρα εἶναι νὰ σπάζετε τὰ μέτωπα, τὰ ὁποῖα εἶχον σχηματισθῆ ἐναντίον τῆς Δεξιᾶς ἀπὸ τὸν δημοκρατικὸν λαὸν καὶ νὰ δημιουργῆτε δυνατότητα συνεργασίας σας μὲ τὴν Δεξιάν, πρᾶγμα ποὺ ὡδήγησε τότε εἰς τὴν 12ετίαν τοῦ 1952–64. Ἀναμνησθεῖτε τῶν εὐθυνῶν σας ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς ἀναθυμίζω τὸ ἀπόφθεγμα περὶ τῶν Βουρβώνων. Φοβοῦμαι, ὅτι τίποτε δὲν ἐδιδάχθητε καὶ τίποτε δὲν ἐλησμονήσατε. Παρὰ ταῦτα, ἀφοῦ ἐξεθέσαμεν τὰς ἀρχάς μας τώρα, πραγματικῶς τί ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ; Ἔχομεν ἕνα χείριστον ἐκλογικὸν νόμον, ἀντίγραφον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ Μουσολίνι. Ἔχομεν τὰς ἀπόψεις μας καὶ σεῖς τὰς ἀπόψεις σας. Πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς κἄτι καλύτερον. Διεκηρύξαμεν τὰς ἀπόψεις μας. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, τὸ διανεμηθὲν καὶ γνωστὸν εἰς ὅλους μας ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων, ποὺ ἔχει ὡς ἀκολούθως: «... (ἀναγινώσκει)...». Μοῦ κάνει κατάπληξιν, ὅτι ἄνθρωποι ἐπὶ 5 χρόνια εἰς τὸν μεγαλύτερον Δῆμον τῆς χώρας, ποὺ ἀνήκουν εἰς τὴν ΕΡΕ, εἰς τὴν ΕΔΑ, εἰς τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, διότι ἐκπροσωποῦνται καὶ αἱ τρεῖς ἀποχρώσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀνήκουν καὶ εἰς τὴν Ε. Κ., ἀπὸ κοινοῦ, καὶ ὃν ὁμοφωνίᾳ, ἀξιοποιοῦντες τὴν πεῖραν καὶ τὰ πορίσματα τῆς 5ετοῦς ἐμπράκτου ἀσκήσεως καὶ ἀντιμετωπίσεως τῶν συγκεκριμένων δημοτικῶν προβλημάτων, κατέληξαν εἰς τὸ νὰ παρουσιάσουν μίαν πρότασιν, πρότασιν συμβιβαστικήν, πρότασιν, ἡ ὁποία δὲν καλύπτει εἰς τὸ σύνολον τὰς ἀπόψεις μας, ἀλλὰ μίαν πρότασιν γεμάτην ὀρθοφροσύνην, ἡ ὁποία θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ὅπως ἔγινεν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ ἀπὸ τὰς 4 παρατάξεις ὁμοφώνως ἀποδεκτὴ νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ καὶ ἐδῶ, ὡς βάσις τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος τῶν περὶ αὐτοδιοικήσεως διατάξεων. Ἡμεῖς διεκηρύξαμεν ἀρχὰς ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῆς Πρωτευούσης, μὲ πλειοψηφίαν κεντρώαν, μὲ συμμετοχὴν καὶ Ἀριστερᾶς καὶ Δεξιᾶς ΕΡΕ καὶ Προοδευτικῶν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἕνα κοινὸν πρόγραμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἱκανοποιοῦνται βασικαὶ ἀξιώσεις τῆς δημοκρατικῆς διοικήσεως καὶ εἰς τὸ τέλος θὰ ἐπέρχεται ὁμοφωνία ὅλων τῶν παρατάξεων, μία πλατφόρμα δηλ. ἐπὶ τῆς ὁποίας ἠμποροῦν ὅλοι νὰ συμφωνήσουν, νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ σχέδιον ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν καὶ τὸ περιεχόμενον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Αὐτό, τελικῶς, προτείνομεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ υἱοθετήσῃ ἀντὶ τοῦ πράγματι κακοῦ, κακίστου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγε πρὸς ψήφισιν. (Χειροκροτήματα).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ἔχει τὸν λόγον.

§115Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ κατάλληλος ἀριθμὸς βουλευτῶν;

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συνεχίσωμεν, διὰ νὰ τελειώνωμεν.

§117Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Διαπιστώνετε τὴν ὕπαρξιν ἀπαρτίας;

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἔνστασις, κύριε συνάδελφε.

§119Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἡ ἔνστασις ὑποβάλλεται ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάρχει διαφωνία μεταξὺ τοῦ Προεδρείου καὶ τῶν βουλευτῶν. Ἂν θέλετε, τὴν ἔχομεν ἕτοιμην. Τὸ θέμα εἶναι ἂν σεῖς διαπιστώνετε ὕπαρξιν ἀπαρτίας.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ εἶναι ἐντὸς τῆς Βουλῆς.

§121Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἔχει πολὺ περισσότερον χρόνον ἀπὸ ἐμὲ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐὰν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ συζητοῦμεν μὲ τέτοιον ἀριθμὸν βουλευτῶν. Εἶναι ἡ πρώτη φορά;

§122Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά. Ἀλλά, δὲν ὑπῆρχον τόσον σοβαρὰ νομοσχέδια.

§123Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τώρα νὰ σταματήσωμεν καὶ νὰ διαιωνίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὸν πρῶτον νόμον ποὺ ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις, ἐπιθυμεῖτε τὴν κωλυσιεργίαν. Κάμετέ την, εἶναι δικαίωμά σας νὰ τὴν κάμετε.

§124Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶμαι μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φιλοδοξοῦν νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ δὲν μοῦ εἶναι εὐχάριστον νὰ ὁμιλῶ ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων.

§125Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι 2–4 ἀκόμη νὰ ὁμιλήσουν. Ἐὰν δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν θὰ παρεκάλουν νὰ ὁμιλήσουν καὶ νὰ τελειώσωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 καὶ νὰ γίνῃ δεκτόν.

§126Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, κύριε Ὑπουργέ. Νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ἄρθρον 1.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ἔχει τὸν λόγον.

§128Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι εἰς τὴν πρόθεσίν μου νὰ εἰσέλθω εἰς θεωρητικὰς ἀναλύσεις περὶ τοῦ καλυτέρου συστήματος ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, οὔτε καὶ νὰ ἀναδράμω εἰς τὴν παλαιοτέραν ἢ καὶ πρόσφατον ἱστορίαν τῶν διαφόρων, κατὰ καιρούς, ἰσχυσάντων ἐκλογικῶν συστημάτων. Πρόθεσίς μου εἶναι νὰ προσπαθήσω, ὅσον δύναμαι, νὰ δώσω πρὸς τὸ σῶμα μίαν γενικὴν καὶ ἀντικειμενικὴν εἰκόνα τῶν διατάξεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὴν κρίσιν μου, εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν προβλήματα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσουν δυσμενῶς τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα τῶν ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ὡς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοθετήματος, ἀναγράφεται, σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ εἰσηγουμένου τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως τοῦ κομματικοῦ παραγοντισμοῦ καὶ τῆς κομματικῆς ἐπιτροπῆς. Ὑπεστηρίχθη διὰ μακρῶν, μόλις προηγουμένως, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες πρέπει νὰ ἀφίενται ἐλεύθεροι εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῶν πολιτικῶν των πεποιθήσεων. Ἡ ἄποψις αὕτη μὲ εὑρίσκει ἀντίθετον. Διότι, πιστεύω, ὅτι ὁ κομματισμὸς καὶ ἡ πολιτικολογία τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, ἀποτελεῖ θανάσιμον πλῆγμα εἰς βάρος τῶν ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Τοῦτο, βεβαίως, δὲν σημαίνει, ὅτι οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες δὲν πρέπει νὰ ἔχουν πολιτικὰς πεποιθήσεις ἢ δὲν πρέπει νὰ ἀνήκουν εἰς πολιτικὰ κόμματα· θὰ ἦτο δυνατόν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς θητείας των, νὰ ἀναστείλουν τὰς πολιτικάς των ἐκδηλώσεις, χάριν τῶν ὀργανισμῶν, τοὺς ὁποίους ἐτάχθησαν νὰ ὑπηρετήσουν. Διότι ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν δὲν ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν ἀνάδειξιν πολιτικῶν προσώπων, ἀλλὰ δημοτικῶν ἀρχόντων. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι ὅπως ἀποτελεῖ χίμαιραν ἡ ἀναζήτησις ἰδανικοῦ καὶ ἀντικειμενικοῦ δικαίου ἐκλογικοῦ συστήματος, διότι οὔτε θεωρητικῶς, οὔτε, πολλῷ μᾶλλον, πρακτικῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνευρεθῇ σύστημα ἀποδίδον τὰς εἰς τὰ δημοκρατικὰ πολιτεύματα ἐκδηλουμένας διαφόρους πολιτικὰς τάσεις οὕτω δὲν εἶναι δυνατόν, δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου, ὅσον τέλειον καὶ ἂν εἶναι αὐτό, νὰ νομίζωμεν, ὅτι ἀπομακρύνεται ἡ πολιτικὴ ἀπὸ τοὺς Δήμους. Ὅταν ἐπὶ σειρὰν ἐκλογῶν ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἀδιαφοροῦσα διὰ τὰς ὀλεθρίας ἐπιπτώσεις εἰς βάρος τῶν ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, ἔθετε πολιτικὸν θέμα κατὰ τὰς ἐκλογὰς αὐτῶν, δὲν νομίζω, ὅτι δικαιοῦται νὰ πιστεύῃ, ὅτι δι’ ἑνὸς καὶ μόνον νομοσχεδίου θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν κομματισμὸν ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ἐν πάσῃ, ὅμως, περιπτώσει, ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ὑπ’ αὐτὸν κόμμα δὲν πρόκειται νὰ θέσῃ πολιτικὸν θέμα κατὰ τὰς μελλούσας ἐκλογάς, ἀποτελεῖ ἀσφαλῶς μίαν ἐλπίδα, ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν φυσικόν των προορισμόν, τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν δηλονότι τῶν τοπικῶν των ὑποθέσεων. Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, πάντων τούτων, μὲ εὑρίσκει ἄντικρυ ἀντίθετον ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταβάλλεται τῆς προσεγγίσεως τῶν δύο συστημάτων, τῆς ἀμέσου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς ἐμμέσου ἀφ’ ἑτέρου ἐκλογῆς. Πιστεύω ἀπολύτως, ὅτι ὅλαι αἱ νομικαὶ κατασκευαὶ διὰ τῶν ὁποίων εἴτε κατὰ τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν, εἴτε κατὰ τὰς ἐκλογὰς πρὸς ἀνάδειξιν ἀρχόντων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, προσπαθεῖται ὁ συγκερασμὸς τῶν γνησίων, ἀλλὰ καὶ ἀκραίων ἐκλογικῶν συστημάτων, ὁδηγεῖ εὐθέως εἰς ἀδικίας καὶ ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει εἰς πλήρη ἄρνησιν τῶν βασικῶν ἀρχῶν τοῦ δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος. Καὶ θὰ ἦτο δυνατόν, βεβαίως, πᾶς τις, πολλὰ ἐπιχειρήματα νὰ ἀνεύρῃ, διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 8 παρ. 1 καθ’ ἣν, δήμαρχος ἐκλέγεται ὁ ὑποψήφιος, ὁ λαβὼν τὰ 40% τοῦ συνόλου τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι αἱ λοιπαὶ διατάξεις τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 8, ὡς καὶ αἱ τοῦ ἄρθρου 7, καταλύουν πᾶσαν ἔννοιαν ἀληθοῦς Δημοκρατίας. Διότι, κατὰ ποίαν δημοκρατικὴν ἀρχὴν θὰ περιορίσητε, κ. Ὑπουργέ, ἐν περιπτώσει ἐμμέσου ἐκλογῆς, τὴν ἐκλογὴν μεταξὺ τῶν δύο λαβόντων περισσοτέρας ψήφους ὑποψηφίων δημάρχων; Καὶ κατὰ ποίαν δημοκρατικὴν ἔννοιαν θὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν διατήρησιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 6 παρ. 1 ἐδαφ. 2, δι’ ἧς ἀπαιτεῖται ἡ συγκέντρωσις τοῦ 10% τοῦ συνόλου τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων, διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν; Δὲν νομίζετε, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ διάταξις αὐτή, κατ’ ἐξοχὴν ἀντιδημοκρατική, ὁδηγεῖ εἰς ἀποκλεισμὸν εὐρυτάτων ὁμάδων ψηφοφόρων —30.000 περίπου Ἀθηναῖοι ψηφοφόροι ἀποτελοῦν τὸ 10%— αἱ ὁποῖαι θὰ στερηθοῦν ἀντιπροσωπεύσεως; Ἡ μόνη ἐπιβεβλημένη λύσις εἶναι νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ ἐν λόγῳ διάταξις καὶ νὰ παραμείνῃ ἐν ἰσχύϊ ἡ παλαιὰ τοιαύτη τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Καὶ κατὰ ποίαν ἀρχὴν τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας, μεταβάλλετε τὸ 40% τῶν ψήφων εἰς 66% τῶν ἑδρῶν καὶ τὸ 50% τῶν ψήφων εἰς 75% τῶν ἑδρῶν; Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, γνωρίζω παρὰ πολὺ καλῶς τὴν βαθεῖάν σας πίστιν καὶ προσήλωσιν εἰς τὰς βασικὰς ἀρχὰς τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας. Χάριν τῶν ἀρχῶν αὐτῶν πιστεύω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ προβῆτε εἰς ριζικὰς τροποποιήσεις τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 7 καὶ 8. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 8 παρ. 13 ἐδ. βʹ, ἡ ὁποία ἀπαγγέλλει ἀπώλειαν τῆς ἰδιότητος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβούλου, τῶν μὴ καταλαβόντων τὸ δημαρχιακὸν ἀξίωμα Δημοτικῶν Συμβούλων. Ἤκουσα μετὰ μεγίστης προσοχῆς, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, τὴν ἀγόρευσίν σας, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐθίξατε καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Ἡ ἀναδρομή, βεβαίως, εἰς τὴν ἱστορίαν εἶναι πάντοτε σχεδὸν πολὺ χρήσιμος, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, δυνατὸν νὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τοῦ θεσμοῦ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, διότι στερεῖ τὴν παρουσίαν ἀπὸ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀπολαύουν ἐκτιμήσεως εἰς τὸν Δῆμον, ἐφ’ ὅσον ἐνεφανίσθησαν ὡς ἡγέται συνδυασμῶν, ἀλλὰ προσέτι καὶ πεπειραμένων καὶ κατὰ τεκμήριον ἱκανῶν. Οἱ πλεῖστοι δὲ αὐτῶν ἔχουν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἀσχοληθῆ μὲ τὴν τοπικὴν πολιτικήν, ἔχουν δὲ καὶ διατελέσει δήμαρχοι. Τὰ λίαν ἱκανὰ καὶ πεπειραμένα ταῦτα πρόσωπα, ἀποκεφαλίζονται διὰ τῆς διατάξεως ταύτης. Ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ θίξω, εἶναι τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν σταυρῶν προτιμήσεως. Ἀποτελεῖ βαθεῖαν μου πίστιν, ὅτι ἡ καθιέρωσις ἑνὸς καὶ μόνον σταυροῦ προτιμήσεως, ἀπομακρύνει ἀπὸ τὸν πολιτικὸν βίον γενικώτερον καὶ ἀπὸ τὴν Τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν εἰδικώτερον, προσωπικότητας ηὐξημένης ἀκτινοβολίας, δοθέντος, ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα στεροῦνται ὠργανωμένης κομματικῆς δυνάμεως. Ὅταν ὁ Δῆμος Ἀθηναίων ἐκλέγῃ τριάκοντα ἕνα δημοτικοὺς συμβούλους, μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι τοὐλάχιστον παράδοξον νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἑνὸς καὶ μόνον σταυροῦ προτιμήσεως. Ἐγὼ προσωπικῶς τάσσομαι ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας γενικῶς, ἄνευ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν σταυρῶν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἐκλογὴ ἀποδεσμεύεται ἐν μέρει ἀπὸ προσωπικοὺς δεσμοὺς καὶ πιθανολογεῖται ἡ ἐκλογὴ τῶν καλυτέρων. Δύνασθε, ὅμως, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἀκολουθήσητε τὴν μέσην ὁδὸν τῆς κλιμακώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν σταυρῶν, ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Ἐμμονή, πάντως, εἰς τὴν διάταξιν τῆς μονοσταυρίας, ὁδηγεῖ εὐθέως καὶ ἀσφαλῶς εἰς ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, προσώπων, ἱκανῶν καὶ χρησιμωτάτων εἰς αὐτά. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσάγεται ὁ θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Εἴμεθα κατ’ ἀρχὴν σύμφωνοι, ὡς πρὸς τὸν θεσμόν, εἰς δύο σημεῖα ἔγκειται ἡ διαφωνία μας. Πρῶτον, ὡς πρὸς τὸν τρόπον ἐκλογῆς καὶ δεύτερον, ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῶν ἁρμοδιοτήτων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ τὸ Σῶμα νὰ ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων τὴν ἄποψίν μου ἐπὶ τῶν δύο τούτων σημείων, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχω καταθέσει καὶ σχετικὴν τροπολογίαν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ σχεδίου νόμου προεβλέπετο ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, μεταξὺ δύο προτεινομένων Συμβούλων ἐξ ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν δύο σχετικῶς πλειοψηφησάντων ψηφοδελτίων. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοθετήματος, ἐτροποποίησε τὸ σχέδιον καὶ προτείνει ὅπως ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος ἀναδεικνύεται αὐτοδικαίως, ὁ λαβὼν τοὺς περισσοτέρους σταυροὺς προτιμήσεως, ὑποψήφιος Δημοτικὸς Σύμβουλος ἐκ τοῦ ψηφοδελτίου τοῦ τελικῶς ἀναδειχθέντος Δημάρχου. Ὡς πρὸς τὸν ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς προτεινόμενον τρόπον ἀναδείξεως τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, ἀντιτιθέμεθα ζωηρῶς διὰ τοὺς ἀκολούθους λόγους: Πρῶτον, διότι, ὡς γνωρίζετε, καλύτερον ἐμοῦ, κ. βουλευταί, ἡ συγκέντρωσις μεγάλου ἀριθμοῦ σταυρῶν προτιμήσεως, ἐξαρτᾶται ἐκ πολλῶν παραγόντων, δὲν εἶναι δὲ καὶ τεκμήριον συγκεντρώσεως γνώσεων ἢ ἱκανοτήτων διὰ τὴν κατάληψιν τοῦ ἀξιώματος τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Δεύτερον, δὲν ἀποτελεῖ τεκμήριον ὅτι ὁ ἐκλογεύς, ὁ ὁποῖος ἐξεδήλωσε τὴν προτίμησίν του ὑπὲρ ἑνὸς ἐκ τῶν ὑποψηφίων συμβούλων, θὰ ἔπραττεν τὸ αὐτό, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κρίνῃ, ποῖος εἶναι ὁ καταλληλότερος διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Τρίτον, τέλος, ἐπιχείρημα, κατὰ τῆς αὐτομάτου ἀνακηρύξεως τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου εἶναι, ὅτι δὲν ἀποκλείεται ὁ λαβὼν τὰς περισσοτέρας ψήφους δημοτικὸς σύμβουλος, καίτοι ἐξελέγη ἐκ τοῦ ψηφοδελτίου τοῦ Δημάρχου, νὰ μὴ δύναται νὰ συνεργασθῇ ἁρμονικῶς μετ’ αὐτοῦ, μὲ θλιβερὰς καὶ δυσμενεῖς συνεπείας εἰς βάρος τῆς λειτουργίας τοῦ Δήμου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, φρονῶ, ὅτι συνεπέστερον πρὸς τὴν ὅλην διατύπωσιν τοῦ νόμου εἶναι ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου νὰ γίνεται ἐκ τῶν προτέρων ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ, κατὰ τὸν αὐτὸν ἀπολύτως τρόπον, καθ’ ὃν καὶ ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος. Διότι, πράγματι, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, διατί ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, θὰ ἀσκῇ περισσότερον καθήκοντα Δημάρχου παρὰ συμβούλου, θὰ ἐκλέγεται κατὰ τρόπον διάφορον ἀπὸ τὸν τρόπον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐκλέγεται ὁ Δήμαρχος. Νομίζω, ὅτι τὴν ἄποψιν ταύτην ὑπεστήριξε καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, φίλος κ. Ἀλαβάνος.

§129Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ναί, αὐτὰ ὑπεστήριξα ἐν τῇ εἰσηγήσει μου. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον. Ἀλλὰ εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον ὅτι αὐτὰ ὑποστηρίζει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δηλαδὴ τὴν ἄμεσον ἐκλογήν. Ἀνέγνωσα τὴν ἐμπεριστατωμένην τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον, ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ἀμοιβὴν αὐτοῦ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἡ ἀμοιβὴ αὐτοῦ θὰ εἶναι τὸ ἥμισυ τῶν ἀποδοχῶν τοῦ Δημάρχου.

§130Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Χαίρω ἀκούων, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, δέχεται τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα. Ἡ δευτέρα παρατήρησίς μου ἀναφέρεται εἰς τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Φρονῶ, ὅτι ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ μεταβάλωμε τὸν θεσμὸν εἰς ἁπλοῦν τιμητικὸν τίτλον, τότε θὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρίζωνται εἰς αὐτὸν ἐκ τοῦ νόμου ἴδια αὐτοτελῆ καθήκοντα ἀνεξαρτήτως τῶν ὅσων ὁ Δήμαρχος ἤθελε παραχωρήσει εἰς αὐτόν. Νομίζω δέ, ὅτι αὐτονόητος εἶναι ἡ λῆψις ἀποζημιώσεώς τινος τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου ὑπὸ μορφὴν ἐξόδων παραστάσεως.

§131Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δηλαδὴ ἡ τελευταία σας φράσις σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀναπληρωτὴς εἰς ὅλους τοὺς Δήμους τῆς Ἑλλάδος;

§132Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς ὅλους τοὺς Δήμους τῆς χώρας, μὲ τὴν ἑξῆς ὅμως διάκρισιν. Θὰ ἀσκῇ ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος ἴδια καὶ αὐτοτελῆ καθήκοντα ἐκ τοῦ νόμου ὁριζόμενα εἰς τὰς μεγάλας μόνον πόλεις, ἐνῷ εἰς τὰς λοιπὰς θὰ ἀναπληροῖ τὸν Δήμαρχον ἀπόντα ἢ κωλυόμενον. Δηλαδή, ἀντὶ τὸν ἀναπληροῦντα τὸν Δήμαρχον νὰ τὸν ὁρίζῃ ὁ Δήμαρχος ἢ ὁ Νομάρχης νὰ τὸν ἐκλέγῃ ὁ λαός. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τοῦ τρόπου ἀναδείξεως τοῦ Προέδρου τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην συμπληρωματικὴ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι Πρόεδρος καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς Ἑνώσεως καθίστανται ἐκ τοῦ νόμου οἱ Δήμαρχοι Ἀθηναίων καὶ Θεσσαλονίκης ἀντιστοίχως εἶναι τοὐλάχιστον μειωτικὸς διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ ἀντιδημοκρατικὸν τῆς διατάξεως ὡς ἄλλοι συνάδελφοι τῆς παρατάξεώς μου ἔπραξαν διότι ἁπλούστατα πιστεύω ὅτι διάταξις διὰ τῆς ὁποίας ἐκ τῶν προτέρων, ἄνευ γνώσεως τῶν συγκεκριμένων προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκλεγοῦν καθορίζεται ἡ EX OFFICIO κατάληψις ὡρισμένων θέσεων. Δὲν εἶναι ἀντιδημοκρατική. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ ποιούμεθα διάκρισιν μεταξὺ κέντρου καὶ ἐπαρχίας. Ἀπὸ τὸ σχετικὸν ὑπόμνημα τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐπληροφορήθην ὅτι ὁ πάλαι ποτὲ Δήμαρχος Ἀθηναίων καὶ νῦν Ὑπουργὸς Κοιν. Προνοίας στρατηγὸς κ. Π. Κατσώτας, ἐνῷ ἦτο ἐκ τοῦ νόμου Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως, ἐζήτει πάντοτε τὴν ἀνάδειξίν του εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦτο, διὰ τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως. Ἀνεξαρτήτως τῆς νομιμότητος τῆς ἐνεργείας του ἐκείνης ἡ πρᾶξις του αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν τὸν τιμᾷ καὶ θὰ πρέπει πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν ἀναντιρρήτως νὰ κινηθῇ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ διὰ νὰ τελειώνω μὲ τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον καὶ ἄχαρες εἶναι καὶ δι’ ἐμὲ δυσάρεστον. Ἐγὼ προσωπικῶς τάσσομαι ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως ὑπὸ τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν αἱρετῶν ἀντιπροσώπων τῶν κατὰ Νομὸν τοπικῶν ἑνώσεων, διδομένης οὕτω πλατυτέρας βάσεως ἐκλογῆς. Καὶ ἔρχομαι τώρα, κ. βουλευταί, εἰς ἓν ἄλλο σοβαρὸν θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει μία ἀπολύτως κατατοπιστική, καὶ πλήρως ᾐτιολογημένη εἰσήγησις τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τὸ θέμα ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐξομοίωσιν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων μὲ τοὺς Δημάρχους. Ἡ προσωπική μου ἄποψις συνίσταται εἰς τὸ ὅτι καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος εἰς τὰς πλέον πολυαρίθμους τοὐλάχιστον, θὰ πρέπει νὰ ἐκλέγεται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λαόν. Μοῦ εἶναι ἀληθῶς ἀδιανόητον νὰ ἀντιληφθῶ διατὶ εἰς μικροὺς Δήμους τῶν 1.000 π.χ. κατοίκων ὁ Δήμαρχος θὰ ἐκλέγεται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ εἰς κοινότητας ἀρκετῶν χιλιάδων κατοίκων, ὡς εἶναι ὅλαι αἱ κοινότητες αἱ περιλαμβανόμεναι εἰς τὴν βʹ ἐκλογικὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν μεγάλην τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου θὰ εἶναι ἔμμεσος. Διὰ τὸν λόγον ἀκριβῶς αὐτὸν προτείνω ὅπως μεταβληθῇ τὸ σύστημα ἐκλογῆς Προέδρων Κοινοτήτων καὶ προσαρμοσθῇ πρὸς τὸ τοιοῦτον τῆς ἐκλογῆς Δημάρχου διὰ τὰς κοινότητας τὰς ἀριθμούσας ἄνω τῶν 5.000 κατοίκων. Κύριοι βουλευταί, αὗται ἦσαν αἱ γενικῆς φύσεως παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοθετήματος. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἐκθέσω τὰς μερικωτέρας ἀπόψεις μου κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν κατ’ ἰδίαν ἄρθρων. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος θὰ ἤθελα νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, εἰς τὰς ἱκανότητας καὶ τὸ ἦθος τοῦ ὁποίου ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην καὶ νὰ τοῦ εἴπω: Κύριε Ὑπουργέ, τὸ πράγματι μεγάλον καὶ σοβαρὸν θέμα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἔχει ἀνάγκην βαθείας, ἐνδελεχοῦς καὶ ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ εἰσηγηθῆτε πρὸς τὸ Σῶμα τὴν σύστασιν διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία μὲ πλήρη ἄνεσιν χρόνου θὰ ἐρευνήσῃ τὸ ὅλον θέμα καὶ θὰ προβῇ εἰς τὴν σχετικὴν εἰσήγησίν της πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι ὅτι ἓν τοιοῦτον νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποστῇ ἐν συνεχείᾳ τὴν βάσανον τῶν ἐπ’ αὐτοῦ συζητήσεων τῆς Βουλῆς εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἐξέλθῃ πλῆρες καὶ ἄρτιον, ὠφελημένον ἀπὸ τὴν ἐπιστημονικὴν ἐμβρίθειαν, τὴν φωτεινὴν πεῖραν καὶ τὴν σώφρονα σύνεσιν τοῦ Σώματος. Ἴσως ἡ πρότασίς μας αὕτη θεωρηθῇ ὡς μὴ ρεαλιστική, ὡς ἀποτελοῦσα αὐτὸ τοῦτο χίμαιραν. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα, τὸ κατ’ ἐξοχὴν διὰ τὴν πορείαν τοῦ ἀνθρώπου πρόβλημα εἶναι τοῦτο ἀκριβῶς τὶ εἶναι χίμαιρα! Καὶ πολλαὶ συμφοραὶ ἀνθρώπων καὶ λαοῦ ὀφείλονται εἰς τὴν πλάνην ἀκριβῶς αὐτήν, ἡ ὁποία τοὺς ὡδήγησε νὰ παραδοθοῦν εἰς τὴν χίμαιραν, τάχα φεύγοντες αὐτήν. Καὶ ἐν προκειμένῳ ἐρωτᾶται: Τὶ εἶναι ἄρα γε χίμαιρα τὸ νὰ προσπαθοῦμεν νὰ ἐμφυσήσωμεν εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν πνεῦμα ἀπηλλαγμένον κομματικῶν καὶ πολιτικῶν παθῶν ἢ νὰ προσδοκῶμεν ὅτι θὰ δυνηθῇ τάχα ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις νὰ νικήσῃ εἰς τὴν δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν διέρχεται χωρὶς τὴν ἀπολύτρωσίν της ἀπὸ τὰ πολιτικὰ συμφέροντα; Θὰ ἀποσοβηθῇ ὅμως ἡ κρίσις τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως; Θὰ ἐξαρθῇ αὕτη εἰς τὰς πράγματι κρισίμους περιστάσεις, τὰς ὁποίας διερχόμεθα; Θὰ καταστῇ ἆρά γε ἔμψυχος ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις; Δὲν εἶναι ἔργον ἡμῶν νὰ προφητεύωμεν. Δικαίωμά μας εἶναι καὶ ἴσως χρέος μας εἶναι νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι ἐφαρμοζομένης τῆς προτάσεώς μας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθῃ ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἀπὸ τὸ τέλμα, τὸ ὁποῖον ἔχει περιέλθει. Ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνῃ. (Χειροκροτήματα).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλᾶτος, ἔχει τὸν λόγον.

§134Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἀνεπτύχθησαν διὰ μακρῶν, κ. συνάδελφοι, αἱ ἑκατέρωθεν ἀντιμαχόμεναι ἀπόψεις ὑπὸ τῶν προλαλησάντων ἱκανωτάτων συναδέλφων, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ μακρηγορήσω, ἀναπτύσσων καὶ ἐγὼ τὰς ἀπόψεις μου. Θὰ ἠδυνάμην, μάλιστα, καὶ νὰ παραιτοῦμην τοῦ λόγου μου, ἀλλὰ ἐξομολογοῦμαι. Ἐπειδή, τὸ μέν, διότι διὰ πρώτην φοράν, μετὰ δεκαετεῖς ἀγῶνας ἀντιπολιτευτικοὺς καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, τὸ πρῶτον μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ χαρῶ καὶ ἐγώ, ἔστω καὶ δι’ ὀλίγον, τὸ γνώριμον αὐτὸ βῆμα, ὡς Κυβερνητικὸς βουλευτής.

§135Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Νὰ ἴδωμεν, ἐὰν θὰ ἐπιτύχετε εἰς τὸν ρόλον τοῦ συμπολιτευομένου.

§136Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ μὲ κρίνετε. Τὸ δὲ διότι διετέλεσα ἐπὶ μίαν πενταετίαν καὶ δημοτικὸς σύμβουλος Ἀθηναίων, ἐνόμισα, ὅτι πρέπει νὰ ἀναμιχθῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν συζήτησιν, καίτοι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη καὶ τὰ ἕδρανα εἶναι κενὰ καὶ ὅσοι ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἀκούσετε, εἶσθε καταπεπονημένοι. Τὸ νομοσχέδιον, ἀληθῶς, ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ὁ νόμος 3968)59, ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς νόμος καὶ τόσον ἐπιζήμιος ἀποδειχθείς. Εἶναι ἐπαινετὴ ἡ προσπάθεια τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπέβλεψε διὰ τοῦ συγκερασμοῦ τῶν δύο γνωστῶν συστημάτων, πλειοψηφικοῦ ἢ ἀναλογικῆς, νὰ ἐνισχύσῃ ἀφ’ ἑνὸς τοὺς κοινοτικοὺς καὶ δημοτικοὺς ἄρχοντας καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ὅσον εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατόν, νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν ἀπαράδεκτον συναλλαγὴν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων ἐν τοῖς συμβουλίοις, παραδείγματα πολλὰ τῶν ὁποίων ἠκούσατε καί τινα τὰ ὁποῖα γνωρίζω καὶ ἐγώ, κατέρριψαν τὴν ἀνθρωπίνην ἀξιοπρέπειαν. Καὶ ἡ μὲν ἄκρα Δεξιὰ ἐκ τῶν ὑστέρων φαίνεται εὐλαβουμένη τὸ ἀξίωμα «ὁ τρώσας καὶ ἰάσεται» ἐπειδὴ ἀπεστράγγισε τὴν αὐτοδιοίκησιν ἀπὸ ὅλους τοὺς πόρους, θὰ ἐπροτιμοῦσε νὰ μὴ ἤρχετο αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ ἄλλο, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων, νὰ ἐπιδώσωμεν τὸ ἥμισυ τοῦ καπνοῦ, ὑπεστηρίχθη μὲ θέρμην πολλὴν ἀπὸ ἀξιολόγους συναδέλφους καὶ νὰ ἐπιστρέψωμεν καὶ τὸ εἰκοσάλεπτον. Ἡ δὲ ἄκρα Ἀριστερά, ἤθελε τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ δημοκρατικωτέραν καὶ μάλιστα κατάπληκτος ἤκουσα τὸν ἐκλεκτὸν συνάδελφον κ. Ἠλιοῦ, ὅταν ἀνέπτυσσε τὰς ἀπόψεις του νὰ παραπονῆται, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄνεμος δημοκρατικός, δὲν βλέπει Δημοκρατίαν ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ἐλησμόνησεν, ὅτι ἦτο δύσκολον καὶ ἐφημερίδα νὰ διαβάζῃ, δὲν βλέπει καὶ δὲν αἰσθάνεται, ὅτι ἀναπνέομεν ὅλοι ἐλεύθερα, συζητοῦμεν τὰς γνώμας μας, διατυπώνομεν χωρὶς νὰ κυττάξωμεν δεξιὰ ἢ ἀριστερά, διότι εἶχε καθιερωθῆ ἀπὸ τὴν ἄλλην παράταξιν ἡ παρακολούθησις τῶν πολιτῶν, ἡ ὁποία καὶ ἐκείνη ἐκόπτετο καὶ κόπτεται ἐξ ἴσου ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας; Θέλω, ὅμως, νὰ εἴπω εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην, ὅτι ἀδικεῖ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, διότι ἔπρεπε νὰ ἀναγνωρίζῃ, ὅτι χάρις εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξήγαγεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, ἐπετεύχθη ἡ ἀπαλλαγὴ τῆς χώρας ἀπὸ τὸ καθεστὼς τῆς ΕΡΕ, τὸ ὁποῖον ἔτεινε νὰ γίνῃ ἰσόβιον καὶ δεύτερον, σήμερον καὶ ἐκεῖνοι δύνανται νὰ σκέπτωνται, νὰ κινοῦνται, νὰ πολιτεύωνται ἀληθῶς κατὰ τρόπον δημοκρατικόν. Ἀλλὰ ἐλησμόνησαν καὶ αἱ δύο παρατάξεις, ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν εἶμαι ἱκανὸς νὰ πιστεύσω, ὅτι δὲν ἀνέγνωσαν καὶ τὸν τίτλον. Λέγει ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Πῶς ἔρχεσθε, ἀξ)με κ. Ἠλιοῦ, καὶ παραπονεῖσθε, διότι δὲν λαμβάνονται μέτρα, ὥστε νὰ διοικοῦνται οἱ Δῆμοι δημοκρατικώτερα, νὰ πνεύσῃ ἄνεμος ἰσοπολιτείας καὶ Δημοκρατίας κατὰ τὴν διοίκησιν τῶν Δήμων; Ὅταν αὐτὸ ἀσφαλῶς θὰ τὸ μελετήσωμεν εἰς ἄλλο νομοσχέδιον καὶ θὰ τὸ συζητήσωμεν, πῶς ἔρχεσθε σεῖς, κύριοι τῆς ἄκρας Δεξιᾶς, οἱ ὁποῖοι θέλετε τώρα νὰ προστατεύσετε τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων, τὰ ὁποῖα ἀληθῶς κατεβαραθρώσατε; Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ φέρω μερικὰ παραδείγματα, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον τροποποιοῦμεν, ἦτο ἀληθῶς, ὅπως ἀπεκλήθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, φαῦλος, λέγω ἐπιζήμιος, λέγω κατασκεύασμα ἀποσκοποῦν τάχα μὲ τὸν ἐπενδύτην τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, κυρίως ὅμως καὶ διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐπικράτησις ἐπὶ τῶν Δήμων καὶ ἐκ τοῦ φόβου μήπως τιθεμένου πολιτικοῦ ζητήματος κατὰ τὸ 1959, μετὰ μάλιστα τὰς προδοτικὰς συνθήκας Ζυρίχης καὶ Λονδίνου, ὑφίστατο δεινὴν ἧτταν ἡ ΕΡΕ καὶ μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ δυνηθῇ διὰ τῆς κατατμήσεως τῶν δυνάμεων νὰ ἀποσοβήσῃ τὴν πανωλεθρίαν της καὶ ἐπὶ πλέον μὲ τὰ γνωστὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διέθετε, τῆς παρακολουθήσεως, τῆς φοβίας, τῆς ἐπεμβάσεως, ὅτι θὰ ἐξησφάλιζεν ἐκείνη τὴν κυριαρχίαν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Δὲν θέλω νὰ ἀναξέσω πληγάς, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, μόνον σχεδὸν ἀπεφύγαμεν τὰς ἐπεμβάσεις. Τί ἔγινεν εἰς τὴν Δάφνην; Τοὺς περισσοτέρους κοινοτικοὺς συμβούλους τοὺς ὑπεδείκνυεν ὁ ἀστυνόμος, ὁ ὁποῖος περιεφέρετο μὲ τὰ ψηφοδέλτια τὴν νύκτα καὶ ἐπέβαλε τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅπως μοῦ κατηγγέλθη, εἰς μίαν συνεδρίασιν εἰς τὸν Δῆμον Δάφνης, διὰ τὴν προστασίαν τῶν κατοίκων ἀπὸ τὸ περίφημον ρεῦμα «Καλογήρων», ἐνεργουμένων τώρα ἐκλογῶν, πρὸς ἀνάδειξιν μελῶν Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου ἢ κάποιου συλλόγου ἐκεῖ, ὁ κ. ἀστυνόμος τῆς Δάφνης, δὲν ἐλησμόνησε τὸ κακὸν παρελθόν, καὶ περιήρχετο τὴν νύκτα καὶ ἐμοίραζε ψηφοδέλτια. Τὸν νόμον, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, τῆς ἄκρας Ἀριστερᾶς, τὸν ὁποῖον ἐνοσταλγήσατε, περὶ ἁπλῆς ἀναλογικῆς, τὸν καθιέρωσε τότε τὸ καθεστὼς τῆς ΕΡΕ, διὰ δύο λόγους, ὅπως ἐτόνισα. Διότι, ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ἐφοβεῖτο τὴν πανωλεθρίαν καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἤλπιζε διὰ τῆς κατατμήσεως τῶν δυνάμεων καὶ τῆς διαφθορᾶς νὰ ἐπικρατήσῃ. Καὶ θὰ σᾶς φέρω παράδειγμα. Ἐξελέγην τότε δημοτικὸς σύμβουλος καὶ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων, ΕΡΕ 9 σύμβουλοι, ΕΔΑ 10, ὁ κ. Κατσώτας 7 νομίζω, 2 Προοδευτικοί, 2 Φιλελεύθεροι. Τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν, ἔχει ὅλος ὁ τύπος ἀναγράψει, ὅ,τι σᾶς λέγω εἶναι αὐθεντικόν, ἔχω ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν ἐδῶ, ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκάλεσε τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους τῆς ΕΡΕ καὶ τὸν κ. Κατσώταν καὶ τοὺς εἶπε, ἐπειδὴ μόνον ἡμεῖς εἴμεθα ἐθνικόφρον κόμμα, ἐπιβάλλεται νὰ συνεννοηθῆτε καὶ νὰ ἐκλέξετε ἕνα δήμαρχον. Καὶ τὸ ἀνέγραψε καὶ ἡ «Καθημερινὴ» καὶ διεμαρτυρήθη τὸ «Ἔθνος» καὶ τὸ ἀνέγραψε καὶ ὁ συμπολιτευόμενος καὶ ἀντιπολιτευόμενος τύπος καὶ ἠναγκάσθην τὴν ἑπομένην νὰ ἀνεβῶ εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ εἴπω: «Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ γνωρίζω, ἐὰν θὰ δώσετε τὴν ψῆφον σας κατὰ συνείδησιν ἢ κατ’ ἐπιταγὴν Κυβερνητικήν, καὶ κατήγγειλα ὡς ἐθνοκάπηλον τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι μόνον ἡ ΕΡΕ εἶναι ἐθνικόφρον κόμμα». Ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι ἀπέτυχεν ἡ πρώτη ψηφοφορία, ἀνεβλήθη διὰ τὴν ἑπομένην Κυριακὴν καὶ τότε τὴν παραμονὴν αὐτῆς τῆς Κυριακῆς, ἔγιναν αἱ περίφημοι αὐταὶ δηλώσεις καὶ ἡ ὁμὰς τῆς ΕΡΕ εἶπε δημοσίᾳ καὶ εἶναι μαγνητοφωνημένον εἰς τὰ πρακτικά: «Ἐπιθυμοῦμεν νὰ δημαρχεύσῃ τὴν πρώτην διετίαν ὁ κ. Βρανόπουλος καὶ τὴν δευτέραν ὁ κ. Κατσώτας». Βεβαίως, ὁ κ. Κατσώτας, μὲ τὴν λεβεντιάν, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει, ἀπέρριψε τὰς προτάσεις αὐτὰς καὶ ἔτσι, ἐξελέγη Δήμαρχος ὁ κ. Τσουκαλᾶς. Ἡ Κυβέρνησις, βαρέως φέρουσα τὸ ὅτι δὲν ἐξελέγη Δήμαρχος ἐκλεκτός της, ἤρχισε τὴν καταδρομὴν ἐναντίον τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, μὲ τὰς γνωστὰς συνεπείας τῆς τακτικῆς αὐτῆς. Ἐπειδή, κύριοι συνάδελφοι, ἐτονίσθη ἀπὸ τὸν κ. Ἀνδριανόπουλον, ὅτι ἡ ΕΡΕ ἐνίσχυσε τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, ἔχω νὰ ἀναφέρω μερικὰς τοιαύτας δωρεὰς εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων καὶ τοὺς λοιποὺς Δήμους. Κατηργήθησαν τὰ διαπύλια τέλη, διότι διὰ τῶν τελῶν ἐκείνων ἐγένετο μία ἄνευ προηγουμένου καταλήστευσις τῶν πολιτῶν καὶ ἦτο, ὅπως καὶ τὰ διόδια, τυραννία. Εἰς ἀντάλλαγμα τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐψήφισε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπεδίδοντο εἰς τοὺς δήμους τὸ ἥμισυ ἐκ τῶν ἐσόδων τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Τὸ ἔτος ἐκεῖνο, τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἀνήρχοντο εἰς 500 περίπου ἑκατομμύρια. Ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ σχετικοῦ νόμου, ἐπροχώρησε καὶ ἔδωσε τὰ 240 ἑκατομμύρια πρὸς τοὺς δήμους. Ἀτυχῶς, μετ’ ὀλίγον ἔπιπτεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου καὶ ἀνήρχετο εἰς τὴν ἐξουσίαν — παραμένουσα ἔκτοτε συνεχῶς εἰς τὴν ἀρχὴν–Κυβέρνησις τῆς Δεξιᾶς. Ἔκτοτε, συνεχῶς, ἀνήρχοντο τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ, ἔκλεβον τοὺς δήμους καὶ δὲν ἔδιδον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦντο, καθιερώσασα πάγιον ποσόν, τὸ τῶν 240 ἑκατομμυρίων καὶ ὅταν τὸ ἔσοδον ἔφθασε τὰ δύο δισεκατομμύρια καὶ ἡ ἀναλογία ἔπρεπε νὰ εἶναι ἕνα δισεκατομμύριον. Ἐπειδή, κύριοι συνάδελφοι, τὸ εἰκοσάλεπτον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων ποὺ εἶχε νομοθετηθῆ ὑπὲρ τῶν δήμων, τὸ ἀφήρεσεν ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἀπὸ τοὺς δήμους καὶ τὸ ἐνεπιστεύθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀπὸ αὐτὰ δὲ τὰ χρήματα κατεσκευάσθη ἡ Ὁμόνοια καὶ αἱ κυλιόμεναι κλίμακες. Καὶ συνέβη καὶ τότε τοῦτο τὸ καταπληκτικόν, κύριοι συνάδελφοι. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων εἰσήλασεν εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων καὶ κατεσκεύασεν, ἐξυπηρετῶντας πολιτικοὺς κομματικοὺς του φίλους, 18 δρόμους καὶ σοκάκια εἰς Παγκράτι. Καὶ δὲν ἔφθανε τὸ τί ἔπραξεν ὁ κομματικὸς ἐκεῖνος Ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐν συνεχείᾳ ὑπηρεσιακὸς Ὑπουργὸς κ. Μαρκάκης, ἴσως κατ’ ἐντολὴν ἐκείνου ἐνεργῶν, μᾶς ἔστειλεν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς ἐγνώριζεν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον θὰ κατασκευάσῃ ἄλλους 19 δρόμους, ἁρμοδιότητος Δήμου Ἀθηναίων, διὰ κομματικοὺς καὶ μόνον λόγους. Τὸ 1959, ὅτε Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ ἦτο ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τούτου, ὁ τότε Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου κ. Λαμπροῦκος, τὸν ὁποῖον, δυστυχῶς, καὶ ἡμεῖς διατηροῦμεν καὶ σήμερον εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, ἐμονογράφησε σύμβασιν διὰ νὰ παραδοθοῦν τὰ σκουπίδια τοῦ Δήμου Ἀθηναίων εἰς ἕνα τυχοδιώκτην, ὀνομαζόμενον Κωσταρίναν. Ὅταν ἀντελήφθημεν τὸ γεγονὸς τοῦτο, τὸ κατηγγείλαμεν ἀμέσως εἰς τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην, ὁ ὁποῖος, πρὸς τιμήν του, ἔσχισε τὴν μονογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ σύμβασιν, διότι πρωταγωνιστὴς ἦτο ὁ διαβόητος Κωβαῖος τῆς Μερκαντίλλε. Καὶ διὰ τὰ σφαγεῖα ἀκόμη, κ.κ. συνάδελφοι, εἶχον ἀρχίσει νὰ γίνωνται προσπάθειαι, νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων. Ὁ κ. Γεώργιος Ράλλης, τὸ 1958, Ὑπουργὸς ὢν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅταν ἡ Ἑταιρεία Μεταφορῶν ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ἐγκατέλειπε τὰς πέντε γραμμάς, ἔσπευσε νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν γραμμῶν ἐκείνων εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων καὶ ἔστειλεν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγνώριζεν εἰς τὸν Δῆμον ταῦτα. Καὶ ἐνῷ ἡμεῖς ἠλπίζαμεν, ὅτι ἐπὶ τέλους, ὁ Δῆμος θὰ ἀναλάβῃ μέρος τῶν γραμμῶν συγκοινωνίας — ὅπως θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καὶ τὴν ὕδρευσιν καὶ ἄλλας ἐκμεταλλεύσεις — αἰφνιδίως, ὅταν τὸν κ. Ράλλην διεδέχθη ἄλλος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφῄρεσε τὸ προνόμιον αὐτό, ποὺ θὰ ἦτο σπουδαῖον, ἀπὸ οἰκονομικῆς πλευρᾶς, διὰ τὸν Δῆμον, καὶ ἵδρυσε τὴν ΑΣΠΑ. Κυριολεκτικῶς, κ.κ. συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἐφαλκίδευσε πάντα τὰ δικαιώματα τοῦ Δήμου, ἀφοῦ καὶ τὰς πλατείας ἀκόμη, αἱ ὁποῖαι εἶναι δημοτικαὶ περιουσίαι, ὡς κοινόχρηστοι χῶροι, ἠθέλησε νὰ τὰς ἀπαλλοτριώσῃ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ὅτι τάχα εἶναι ἐθνικὰ πάρκα. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἐγερθῶμεν ὡς ἄνθρωποι εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων διὰ νὰ καταγγείλωμεν τὰ σκάνδαλα. Ὁ τότε Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ ἔκαμε μία λάθρα δημοπρασίαν καὶ μία ἑταιρία ἀνελάμβανε νὰ κατασκευάσῃ γκαρὰζ εἰς τὴν πλατεῖαν Κλαυθμῶνος. Ὕστερα ὅμως ἀπὸ τὴν κατακραυγὴν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, ἠναγκάσθη ὁ τότε Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ νὰ σχίσῃ καὶ αὐτὴν τὴν σκανδαλώδη σύμβασιν. Οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της ἐπιστημονικὰς γνώμας ἀνωτάτων τεχνικῶν τοῦ Δήμου, ὡς θὰ ἦσαν αἱ σοφαὶ ὁδηγίαι ἑνὸς πολεοδόμου, τοῦ ἀναστήματος τοῦ κ. Μπίρη. Καὶ ἕτερον παράδειγμα ἀποδεικνύει τὴν περιφρόνησιν τῆς τότε Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Δῆμον, ἀλλὰ καὶ τὴν κακοποίησιν τῆς πόλεως. Ἐνῷ εἰς τὴν πλατεῖαν Συντάγματος τὰ ὕψη τῶν οἰκοδομῶν εἶναι τριάκοντα μέτρα, εἰς τὸ πασίγνωστον κτίριον τοῦ Βούρου, ὅσον ἦτο τὸ καφενεῖον τοῦ Ζαχαράτου, ἐπέτρεψαν, χαριζόμενοι εἰς τὸν κ. Λέφαν–Τετενέν, νὰ προσθέσῃ δύο ὀρόφους ἐπὶ πλέον. Καὶ ἐνῷ τὸ ἀπέναντι κτίριον Ἐλευθερουδάκη θὰ ἔχῃ ὕψος 30 μέτρα τὸ κτίριον Τετενὲ θὰ ἔχῃ ὕψος 37 μέτρα, τὸ ὁποῖον μεταφράζεται εἰς δύο ἐπὶ πλέον ὀρόφους, ἤτοι 50.000 λίρες χρυσὲς καὶ ἡ ἀσχημία τῆς πόλεως πρὸς δόξαν τῶν ὑπευθύνων. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων ἤσκησε προσφυγὴν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ πιστεύομεν νὰ ἀποσοβηθῇ τὸ αἶσχος.

§137Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁμιλῆτε ὡς συμπολιτευόμενος τοῦ Κέντρου, ἢ ὡς ἀντιπολιτευόμενος τῆς Ε.Ρ.Ε. Δύνασθε, ἐὰν θέλετε, διὰ σχετικῆς ἐρωτήσεως, ἢ ἐπερωτήσεως, νὰ κατακρίνητε τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε.

§138Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὁμιλῶ διὰ τὸ κατάντημα ποὺ ἤγαγε τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω πόσον ἀτυχὴς ἦτο ὁ νόμος τοῦ 1959.

§139Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀγαπητὲ κύριε Λύχνο, εἶναι πολὺ ἁπλοῦν τὸ πρᾶγμα. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς σας ἐξετοξεύθησαν ἐπιθέσεις διὰ τὸ ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν συνέλαβε καὶ δὲν καταπιάστηκε μὲ τὸ θέμα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ ἐπάνω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφος λέγει καὶ ἐξιστορεῖ τὶ συνέβη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῇ ἡ Ε.Ρ.Ε. περὶ μὴ λήψεως μέτρων διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν, ὅταν ἐπὶ τόσα ἔτη, οὖσα εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἔπραξεν αὐτὰ ποὺ ἔπραξεν.

§140Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἐὰν νομίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Βασιλάτου προάγει τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου σας, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§141Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Διαφωτίζεται ὁ λαός.

§142Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὑπεστηρίχθη, κ. συνάδελφοι, κυρίως ἀπὸ τὴν ἄκραν Ἀριστεράν, ὅτι πρέπει νὰ προστατευθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις ἀπὸ τὰς ἐπεμβάσεις. Ὁμολογῶ, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ καθορίσῃ κανεὶς τὴν ὁροθετικὴν γραμμήν, πότε οἱ Δημοτικοὶ ἢ Κοινοτικοὶ ἄρχοντες κομματίζονται καὶ πότε ὡς ἐλεύθεροι ἄνθρωποι ἐκφράζουν δικαιωματικῶς τὰς σκέψεις καὶ τοὺς συλλογισμούς των. Ἄποψίς μου εἶναι, ὅτι, ὅταν κάμνῃ κατάχρησιν τοῦ ἀξιώματός του διὰ κομματικοὺς σκοπούς, πρέπει νὰ ὑπέχῃ πειθαρχικὴν δίωξιν. Ἀναφέρω ὡς παράδειγμα, ὅτι εἰς τὸν Δῆμον τῶν Ἀθηναίων ἐλήφθη ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου διετάσσοντο οἱ Σύμβουλοι νὰ περιορισθοῦν εἰς τὰ αὐστηρῶς δημοτικά των καθήκοντα καὶ ἠπειλοῦντο κυρώσεις. Ἐπειδὴ ἡ αὐτοδιοίκησις δὲν εἶναι ὑποτεταγμένη εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἔλαβον τὸν λόγον, ἀνεφέρθην εἰς σωρείαν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἀπέρριψεν ὡς ἀπαράδεκτον τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅστις δὲν ἐτόλμησε νὰ προβῇ εἰς κυρώσεις. Τὸ ψήφισμα αὐτὸ ὑπῆρξε θαρραλέον καὶ ἀποδεικνύεται ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἔχει τὸ δικαίωμα μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῶν νόμων, νὰ ἐκφράζῃ τὰς ἀπόψεις του. Εἶναι γνωστὸν ὅτι κατεδιώχθη ἐξαίρετος δημοτικὸς σύμβουλος τοῦ Πειραιῶς καὶ ὅτι κατεδιώχθησαν δημοτικοὶ σύμβουλοι τῆς Καισαριανῆς, οἱ ὁποῖοι δι’ ὑπομνήματός των, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνον εἰς τὸν Μακαριώτατον Ἀρχιεπίσκοπον, ἐζήτησαν νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰς Κυβερνήσεις τῶν μεγάλων Ἐθνῶν, διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ὁ πόλεμος ἐξ αἰτίας τῆς Κούβας. Ἡ πρᾶξις των, νὰ ἀπευθυνθοῦν εἰς τὸν Ἀρχιεπίσκοπον ἐθεωρήθη ὡς κομματικὴ ἀνάμιξις καὶ ἐτιμωρήθησαν. Σωστὸν εἶναι καὶ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, νὰ τιμωρηθοῦν δημοτικοὶ σύμβουλοι, ἐὰν διαπιστωθῇ ὅτι πράγματι προέβησαν εἰς πολιτικὰς ἐνεργείας ὑπὲρ ἑνὸς Κόμματος. Ὁ κ. Ἡλιοῦ καὶ ὁ κ. Βαρβιτσιώτης εἶπον ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφευχθῇ ἡ πολιτικὴ χροιὰ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τοῦ μακαρίτη Κοτζιᾶ. Ὁ μακαρίτης Κοτζιᾶς ὅταν ἔθεσεν ὑποψηφιότητα διὰ Δήμαρχος Ἀθηναίων, ἐψηφίζετο ἀπὸ ὅλας γενικῶς τὰς παρατάξεις καὶ τοῦτο, διότι εἶχον πιστεύσει οἱ Ἀθηναῖοι ὅτι ὁ μακαρίτης Κοτζιᾶς ἦτο ἄξιος νὰ ἀναλάβῃ τὴν δημαρχίαν τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐπίστευον ὅτι ἐπὶ δημαρχίας του θὰ ἀνεμορφοῦτο ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Τὸ 1950 κατῆλθεν εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, δὲν ἐξελέγη βουλευτὴς καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951, ὅτε ἔθεσε καὶ πάλιν ὑποψηφιότητα εἶχε καταπληκτικὴν ἐπιτυχίαν. Βλέπομεν συνεπῶς, ὅτι ἄλλη νοοτροπία ὑφίσταται εἰς τὸν λαὸν κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ ἄλλη νοοτροπία ὑφίσταται κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Δι’ αὐτὸ καὶ σήμερον ἀκόμη, θὰ τοὺς παρουσίαζα μίαν φωτογραφίαν ἑνὸς ὑποψηφίου ὁ ὁποῖος ἐξελέγη διότι ἐδημοσίευσε φέϋ–βολλάν, ὅτι αὐτὸς κατεσκεύασε τὸν ἄλφα ἢ βῆτα δρόμον καὶ εἰργάσθη διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν. Ἔχω καὶ σήμερον τὴν γνώμην ὅτι καὶ εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ἐὰν θελήσωμεν νὰ δώσωμεν πολιτικὴν χροιὰν καὶ ἐὰν θέσωμεν θέμα πολιτικὸν δὲν θὰ πειθαρχήσουν ὅλοι. Κατ’ ἄλλον τρόπον, σκέπτονται οἱ δημόται διὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν βουλευτῶν, καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον διὰ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας. Δι’ αὐτὸ εἶναι ἀξιέπαινος ἡ προσπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ δυνηθῇ διὰ τοῦ συγκερασμοῦ τῶν δύο συστημάτων νὰ φέρῃ ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συντελέσῃ εἰς ἀκομμάτιστον ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων. Βέβαια, ὡς ἄνθρωποι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τέλειοι, ἀλλὰ ἡ πρόθεσις εἶναι ἀγαθὴ καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι θὰ ἀποδώσῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει συγκρινόμενος πρὸς τὸν νόμον ἐκεῖνον, τὸν ὀλέθριον, τοῦ 1959, εἶναι προτιμότερος ὁ σημερινὸς νόμος καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τὸν ψηφίσωμεν. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ οὔτε μὲ τὸ θέμα τοῦ ἀναπληρωτοῦ, Δημάρχου, οὔτε μὲ τὰς ἄλλας λεπτομερείας. Ἕνα ὅμως θέμα, θέλω νὰ τονισθῇ τὸ ὁποῖον πάλιν ἀπησχόλησεν καὶ τὴν ἀριστερὰν καὶ τὴν δεξιάν. Πρόκειται περὶ τοῦ θέματος τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου καὶ ἰδίᾳ τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἀπὸ τοῦ 1929 πάντοτε ὡρίζετο ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων ὡς Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Δὲν εἶναι δημοκρατικὸς ὁ τρόπος, ποὺ νομοθετικῶς ἐπεβλήθη, λέγουν οἱ ἀντιλέγοντες, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται σήμερον μὲ τὴν Δημοκρατίαν, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη καὶ ὑπάρχει Δημοκρατία χάρις εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Τὶ θὰ εἴπῃ Δημοκρατία; Θὰ εἴπῃ κράτος δικαίου, δικαιοσύνη, ἰσότης καὶ ἰσοπολιτεία. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων νὰ ἔχῃ μίαν ψῆφον καὶ μίαν ψῆφον νὰ ἔχῃ καὶ ὁ Δήμαρχος οἱασδήποτε ἐπαρχίας. Λέγουν οἱ ἀντίθετοι ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ μία δεσπόζουσα φυσιογνωμία, πῶς θὰ τῆς στερήσωμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, νὰ διευθύνῃ τὴν Ἕνωσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἀλλά, ἐὰν ὑπάρχῃ μία τοιαύτη φυσιογνωμία, δὲν θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἀλλὰ θὰ βγῇ βουλευτὴς ἢ καὶ θὰ γίνῃ καὶ Ὑπουργός, ἐὰν εἶναι τόσον ὑπερέχουσα φυσιογνωμία, ὅπως ἕνας ERRIOT, ὁ ὁποῖος ἔγινεν καὶ Ἀρχηγὸς κόμματος. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν συμφέρει εἰς τὴν Ἕνωσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Θὰ εἴπω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, πῶς διεπράχθησαν ἀπὸ τὴν νῦν καὶ ὑπάρχουσαν διοίκησιν, ἐλέῳ τῆς Κυβερνήσεως, ὅλα τὰ εἰς βάρος τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὅταν ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ εἶναι Δήμαρχος ἄλλης πόλεως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὸ ἕνα πόδι εἰς τὴν Ἀθήνα καὶ τὸ ἄλλο εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του περιφέρειαν ἢ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως, ἡ ὁποία τὸν ἀνέδειξεν Δήμαρχον, θὰ παραβλάπτωνται ἢ θὰ παραμελοῦνται τὰ συμφέροντα τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Κατὰ καλὴν συγκυρίαν, ἦτο ὁ Δήμαρχος, γενικὸς γραμματεὺς καὶ ἀνεπλήρου συνεχῶς τὸν Δήμαρχον Λαρίσης καὶ ἔτσι ἔστεκε ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἐπὶ πλέον, ποία εἶναι ἡ δαπάνη; Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ φέρῃ τὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ ἴδητε πόσον δαπανηρὰ ἦτο ἡ κατάκτησις τῆς προεδρίας ἀπὸ δημάρχους μακρὰν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ δὲν εἶναι πλέον ἐπιτρεπτόν, ὅταν κατὰ τεκμήριον ὁ Δήμαρχος τῆς πρωτευούσης, ποὺ ἔχει 1.000.000 πληθυσμόν, νὰ εἶναι κατὰ τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς, ἰσότιμος πρὸς τοὺς ἄλλους δημάρχους, ἀλλὰ ἐπειδὴ εἶναι ἀδύνατον καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἄκρατον ἰδεολογίαν τοῦ κομμουνισμοῦ, νὰ ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἰσότης, εἶναι δυνατόν, ὁ ἀναγεγραμμένος εἰς τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ἁπλοῦς κομμουνιστής, νὰ εἶναι ἰσότιμος μὲ τὸν Κρουστσώφ, ἢ ἄλλος μεγαλύτερος τοῦ δημοκρατικοῦ κόσμου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἰσότιμος ὁ Δήμαρχος Ἀθηνῶν, μὲ οἱονδήποτε ἄλλον μιᾶς μικρᾶς πόλεως. Καὶ ἐπὶ πλέον, ὅταν ὁ Δήμαρχος Ἀθηνῶν, εὑρισκόμενος εἰς Ἀθήνας, δύναται νὰ πληροφορήσῃ τὰς ὑπηρεσίας ἀποτελεσματικώτερον καὶ ἐκεῖ εἶναι τὸ μεγαλύτερον ἐπιχείρημα, ὅτι πρέπει ὁ Πρόεδρος νὰ εἶναι ὁ ἱκανώτερος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποδώσῃ καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὅταν θὰ μειονεκτῇ ὁ ἐκλεγόμενος Πρόεδρος, ποίαν ἐγγύησιν θὰ ἔχωμεν; Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ προχωρήσω περαιτέρω, καὶ δὲν εἶναι καὶ ἐνθαρρυντικόν, ὅταν ἡ Βουλὴ εἶναι καταπονημένη. Τὸ νομοσχέδιον ἐπιβάλλεται νὰ ψηφισθῇ. Βεβαίως, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν ὑπάρξουν μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἐπισημαίνουν οἱ καλῆς πίστεως συζητηταί, θὰ τὰ συζητήσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἕκαστον νομοσχέδιον, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του, θὰ ἀποδείξῃ καὶ τὰ προτερήματα καὶ τὰ μειονεκτήματά του. Συγκεκριμένα πρὸς ἐκεῖνον τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος εἰσάγει καὶ βάσει τοῦ ὁποίου ἔγιναν αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαὶ τοῦ 1959, εἶναι ἀσυγκρίτως καλύτερος καὶ θὰ συντελέσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς τὴν ἀκομμάτιστον ἀνάδειξιν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων καὶ θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν αὐτῶν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἕρμαιοι τῶν συναλλαγῶν καὶ τῶν ἐκβιασμῶν, ποὺ πολλὲς φορὲς τὸ διῃσθάνθην χωρὶς νὰ ἔχω ἰδίαν ἀντίληψιν. Ἕνα θέμα εἶναι, ὅτι περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον τὴν διάταξιν, ὅτι ἐὰν ἕνας συνδυασμὸς δὲν λάβῃ τὸ 10% τῶν ψήφων, πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ. Ἀλλά, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναχωρεῖ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὴν σκέψιν αὐτήν, ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ ὁ Δήμαρχος καὶ νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὰς συναλλαγὰς καὶ τοὺς ἐκβιασμούς, ὑφ’ ἃς ἐξεκίνησε τὸ νομοσχέδιον, μὲ τὸν σκοπὸν νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐπιτελέσουν τὴν μεγάλην των ἀποστολὴν καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὴν ἐγγύησιν, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου θὰ ἐνισχύσῃ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας καὶ μὲ οἰκονομικὰ μέσα, ἀλλὰ κυρίως σεβομένη τὴν αὐτοτέλειαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, δὲν εἶναι ὀρθὸν ἕνας μικρὸς ἀριθμὸς δημοτικῶν ἀρχόντων, νὰ εἶναι ρυθμιστὴς τῆς καταστάσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, φερ’ εἰπεῖν, νὰ ἔχῃ 15 ὁ ἐκλεγόμενος Δήμαρχος καὶ οἱ δύο σύμβουλοι νὰ εἶναι ρυθμισταὶ τῆς καταστάσεως. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἁρμόζει πρὸς τὰς σημερινὰς συνθήκας καὶ κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ψηφίσεώς του. (Χειροκροτήματα).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κασιμάτης, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών, διαγράφεται. Ὁ κ. Δ. Μυλωνᾶς, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών, διαγράφεται. Ὁ κ. Ι. Παπασπύρου, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών, διαγράφεται. Ὁ κ. Ι. Σεργάκης, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών, διαγράφεται. Ὁ κ. Χ. Τούντας, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών, διαγράφεται. Ὁ κ. Κ. Ράλλης, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών, διαγράφεται. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1;

§144Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ ΚΑΙ Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§145ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς τελικῶς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.10′ π.μ.)