1964.04.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13η

Δευτέρα 13 Ἀπριλίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεύς, κ. Λ. Λαγάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Λ. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Ε. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ γίνῃ μία διόρθωσις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, νὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ διόρθωσις. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Ι. Χαραλαμπόπουλος, ζητεῖ 40ήμερον ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Θὰ ἤθελα, κύριοι βουλευταί,— ὁμιλῶ ὄχι διὰ τοὺς παρόντας, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἀπόντας,— νὰ παρακαλέσω θερμότατα, ὅπως εἴμεθα τακτικώτεροι κατὰ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος. Ἡ ὥρα εἶναι 7.15′ καὶ μετὰ λύπης ἐπληροφορήθην αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι εἰς τὰς τρεῖς Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ συνέλθουν δι’ ἀρχαιρεσίας, δὲν κατωρθώθη νὰ ὑπάρξῃ ἀπαρτία. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρακαλέσω, ὅπως προσερχώμεθα ἐγκαίρως εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος καὶ τῶν Ἐπιτροπῶν. Εἶναι καθῆκον μας, βασικόν.

§7Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἡ Δευτέρα εἶναι δύσκολη, κύριε Πρόεδρε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ γνωρίζω. Πράγματι, οἱ ἐπαρχιῶται βουλευταί, δὲν προλαμβάνουν νὰ ἐπανέλθουν τὴν Δευτέραν. Καὶ γνωρίζω πολὺ καλά, ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια αἱ ἐργασίαι ἀρχίζουν ἀπὸ τῆς Τρίτης. Ὅπως, ἐπὶ παραδείγματι, εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅπου διακόπτονται αἱ ἐργασίαι τοῦ Κοινοβουλίου τὴν μεσημβρίαν τῆς Παρασκευῆς καὶ ἐπαναλαμβάνονται τὴν Τρίτην. Ἀναντιρρήτως, ἡ ἐπικοινωνία τῶν κυρίων βουλευτῶν μετὰ τῶν ἐπαρχιῶν των, εἶναι ἐξ ἴσου ἀναγκαία, ὡς εἶναι ἡ παρουσία αὐτῶν καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου Κανονισμοῦ, νὰ εἰσηγηθῶ τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἔστω καὶ ἐὰν ἔχωμεν μίαν ἢ δύο πρωϊνὰς συνεδριάσεις καθ’ ἑβδομάδα, ὅπως συμβαίνῃ καὶ εἰς ἄλλας Βουλάς.

§9ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι εὑρίσκει ἀναγνώρισιν καὶ ἐπιδοκιμασίαν ἡ γνώμη μου αὐτή. Παρακαλῶ τὸν κ. Δημ. Παπαδόπουλον, νὰ ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ., διότι οἱ κύριοι Γραμματεῖς, εἶναι ἀπησχολημένοι.

§11Δ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. «... (ἀναγινώσκει) ....». Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σκορδίλης, καταθέτει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς, αἰτουμένου σύστασιν Νομοῦ Πειραιῶς, περιλαμβανομένης καὶ τῆς Νήσου Σαλαμῖνος. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κοινοτήτων περιφερείας Βορείου Κερκύρας, αἰτουμένων τὴν ἵδρυσιν Γυμνασίου εἰς τὴν ἐν λόγῳ περιοχὴν μὲ ἕδραν τὴν κωμόπολιν Βελονάδων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σακελλάρης, Μ. Καραγιώργη, Δ. Παπανικολάου, Ν. Σκοπούλης, Α. Τσιάρας, Γ. Πανάγος, Β. Ἐφραιμίδης, Π. Δούκας, καταθέτουν τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς καὶ ὑπομνήματα τῶν Κοινοτήτων Κρυονερίου, Λαγκαδᾶ, Δήμου Σωχοῦ Θεσσαλονίκης, Γ. Π. Συνεταιρισμῶν «Μέλισσα» καὶ «Πρόοδος» Κρηνίδος Σερρῶν καὶ ἑτέρων Σωματείων καὶ Ὀργανώσεων, αἰτουμένων ἐξασφάλισιν ἱκανοποιητικῆς τιμῆς ἀγορᾶς καπνῶν κλπ. Ἡ βουλευτὶς Μαγνησίας κ. Μαρία Γυφτοδήμου Καραγιώργη, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν ἐφαπαξιούχων ὑπερηλίκων καπνεργατῶν, αἰτουμένων τὴν συνταξιοδότησίν των. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Σιδηροδρομικῶν, αἰτουμένης τροποποίησιν τοῦ Ὀργανισμοῦ Σιδηροδρόμων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Σιδηροδρομικῶν, αἰτουμένων θέσπισιν διοικητικῆς αὐτοτελείας ἐλεγκτικοῦ προσωπικοῦ ἁμαξοστοιχιῶν Σ.Ε.Κ. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως Ἱδρυτῶν Ἰδιωτικῶν Τεχνικῶν καὶ Ἐπαγγελματικῶν Σχολῶν, αἰτουμένων ἐπίλυσιν αἰτημάτων ἀφορώντων τὰς Σχολὰς Ξένων Γλωσσῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ὑπομνήματα τοῦ Συλλόγου Συνταξιούχων ἀναπηρίας Ι.Κ.Α., Τ.Ε.Α.Μ.Κ. καὶ Βιομηχανίας Καπνοῦ, αἰτουμένων νομοθετικὴν ρύθμισιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1549)Ε)192)63 ἀποφάσεως τοῦ τέως Ὑπουργοῦ Ἐργασίας, δι’ ἧς ηὐξήθησαν αἱ εἰσφοραὶ τῶν ἐργαζομένων καὶ ἐργοδοτῶν κατὰ 1% ὑπὲρ τοῦ Ταμείου Ἐξόδου καὶ Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως Μισθωτῶν Βιομηχανίας Καπνοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Συλλόγου Οἰκογενειῶν Πολιτικῶν Κρατουμένων, Ἐξορίστων καὶ Φυλακισμένων, αἰτουμένου τὴν ἐκ τῶν φυλακῶν καὶ τόπων ἐξορίας ἀπόλυσίν των. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἰωαννίνων, αἰτουμένου τὴν ἐπίσπευσιν κατασκευῆς ὁδικοῦ τμήματος Ναυπάκτου–Γαλαξιδίου–Ἰτέας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Δ. Δαβάκης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Κοινότητος, Τουριστικῆς Ἐπιτροπῆς, Ἐμπόρων, Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ καὶ Ἐργατῶν Θαλάσσης Μονεμβασίας, αἰτουμένων τὴν ἵδρυσιν Γυμνασίου εἰς τὴν ὡς ἄνω πόλιν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ψήφισμα τῶν ἀμπελουργῶν κωμοπόλεως Ραψάνης, αἰτουμένων ἀναθεώρησιν τῆς περὶ ἀμβύκων νομοθεσίας. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως Σπουδαστῶν Δημοσίας Τεχνικῆς Σχολῆς Ἐργοδηγῶν–Τεχνικῶν Βοηθῶν Σερρῶν, αἰτουμένης κατοχύρωσιν τῶν ἐπαγγελματικῶν δικαιωμάτων τῶν σπουδαστῶν, διαμόρφωσιν τοῦ ἰσχύοντος προγράμματος μαθημάτων διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ὡρῶν τεχνικῶν μαθημάτων καὶ μειώσεως τῶν ἐπουσιωδῶν τοιούτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ὑπόμνημα Γονέων καὶ Κηδεμόνων τοῦ Ἰδιωτικοῦ Γυμνασίου Στρυμονικοῦ, αἰτουμένων μετατροπὴν τοῦ ὡς ἄνω ἰδιωτικοῦ Γυμνασίου εἰς Δημόσιον. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν κατοίκων κωμοπόλεως Νέου Σκοποῦ Σερρῶν, αἰτουμένων τὴν ἵδρυσιν Γυμνασίου ἐν τῇ ὡς ἄνω κωμοπόλει. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Χαραυγῆς Φιλιατῶν, αἰτουμένου οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῆς Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων Νομαρχιακῶν Ταμείων τοῦ Κράτους, αἰτουμένων νομοθετικὴν ρύθμισιν καὶ ἱκανοποίησιν τῶν ἀπασχολούντων τὸν κλάδον των αἰτημάτων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Μερωπείου Φιλανθρωπικοῦ Ἱδρύματος, αἰτουμένου φορολογικὴν ἀπαλλαγήν. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἀνεγνωρισμένων Ἐργατικῶν Σωματείων Ὀρεστιάδος, αἰτουμένων ἀκύρωσιν τῶν ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐργατικῆς Κατοικίας ἐγκριθέντων δανείων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει ψήφισμα τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως Πτυχιούχων τῆς Δημοσίας Μέσης Τεχνικῆς Σχολῆς Ἐργοδηγῶν Τεχνικῶν Βοηθῶν Ἰωαννίνων, αἰτουμένων τὸν καθορισμὸν πλήρους ἰσχύος τοῦ πτυχίου των, ἐν μέσῳ τοῦ τεχνικοῦ δυναμικοῦ τῆς χώρας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀλεξανδρουπόλεως, αἰτουμένου καταβολὴν ἀποζημιώσεως παρὰ τοῦ Βουλγαρικοῦ Κράτους διὰ τὰς προξενηθείσας ζημίας κατὰ τὴν Βουλγαρικὴν κατοχήν. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Αἰκατερίνης Λευτεριώτου, κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένης ἐνημέρωσίν της παρὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ἐπὶ πολεοδομικῶν καὶ τεχνικῶν θεμάτων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Σωματείου Οἰνοπωλῶν Ἀθηνῶν, αἰτουμένων ἀναπροσαρμογὴν τοῦ τιμολογίου ἐνίων εἰδῶν φαγητῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Προέδρων: Κοινότητος Ἀστακοῦ, Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, Πολυτέκνων, Ἀναπήρων Πολέμου, Σωματείων Θαλάσσης, Ἐκτελωνιστῶν, Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν κλπ., αἰτουμένων τὴν προσέγγισιν ἀτμοπλοίου ἀγόνου γραμμῆς. Οἱ βουλευταὶ Λαρίσης κ.κ. Τ. Γεωργίου καὶ Χ. Γραμματίδης, καταθέτουν ψήφισμα τῶν Δ. Σ. Μυλεργατῶν, Ἀρτεργατῶν, Μακαρονοτεχνιτῶν κλπ. Λαρίσης καὶ Βόλου, αἰτουμένων ἐπίλυσιν τῆς μεταξὺ αὐτῶν καὶ Ἰατρικῶν Συλλόγων ὑπαρχούσης διαφορᾶς. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων Δημοσίου, Ν.Π.Δ.Δ. κλπ., αἰτουμένης τὴν ἐπαναπρόσληψίν των. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν καπνεργατῶν καὶ καπνεργατριῶν Ἀγρινίου, αἰτουμένων ἀναγνώρισιν τῶν ἡμερομισθίων ἀποζημιωθέντων καὶ μή, συνταξιοδότησιν διὰ νόμου τῶν παλαιῶν καπνεργατῶν καὶ καπνεργατριῶν τέως Τ.Α.Κ. καὶ ἀπὸ 50 ἐτῶν καὶ ἄνω κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Δ. Δαβάκης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τοῦ τετραταξίου Ἑσπερινοῦ Γυμνασίου Γυθείου, αἰτουμένης οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν διὰ κάλυψιν μισθοδοσίας καθηγητῶν τοῦ ὡς ἄνω Γυμνασίου. Ὁ Νικόλαος Κωνσταντουράκης, συνταξιοῦχος Τελώνης αʹ τάξεως, κάτοικος Ἀθηνῶν, παραπονεῖται διὰ προσγενομένην αὐτῷ ἀδικίαν καὶ αἰτεῖ βαθμολογικὴν ἀποκατάστασιν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν καπνοπαραγωγῶν περιοχῆς Συκουρίου, αἰτουμένων τὴν ἀντικατάστασιν τῶν σπόρων καπνοῦ Νο 26 διὰ ποικιλίας «μαῦρα». Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Λαρίσης, αἰτουμένου τὴν δημιουργίαν βιομηχανικῆς ζώνης, τὴν καλυτέραν διεξαγωγὴν τῆς συγκοινωνίας ἐν τῇ πόλει κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 240711) 9.10.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταχυδρομικὸν Ταμιευτήριον διὰ τὴν δανειοδότησιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου Αἰτωλοακαρνανίας μέχρι ποσοῦ δραχμῶν 6.200.000. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 241669) 4.10.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν Ἑλλάδος, διὰ τὴν ὑπὸ ταύτης, χρηματοδότησιν τοῦ Α.Σ.Ο. καὶ μέχρι ποσοῦ δραχμῶν 254.000.000 διὰ τὴν συγκέντρωσιν Κορινθιακῆς σταφίδος, ἐσοδείας 1963. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 214724) 16.10.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, μέχρι ποσοῦ δραχμῶν 60.000.000, διὰ τὴν παρ’ αὐτῆς χορήγησιν δανείου δραχμῶν 120.000.000 διὰ τὴν Βιομηχανικὴν καὶ Ἐμπορικὴν Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν «Ἀλουμίνιον τῆς Ἑλλάδος». Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Δημοσίων Ὑπαλλήλων, πρώην Κοινοτικῶν, αἰτουμένων ἀναγνώρισιν ὡς συνταξίμου τῆς προϋπηρεσίας εἰς Κοινότητας. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 288803) 27.11.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησίν του περὶ τροποποιήσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 214724)16.10.63 ἀποφάσεως περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος μέχρι ποσοῦ 60.000.000 διὰ τὴν ὑπ’ αὐτῆς χορήγησιν δανείου ἐκ δραχμῶν 120.000.000 εἰς Βιομηχανικὴν καὶ Ἐμπορικὴν Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν «Ἀλουμίνιον τῆς Ἑλλάδος». Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 49566) 29.3.64 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν δανειοδότησιν τῆς Ἑλληνικῆς Βιομηχανίας Σακχάρεως Α.Ε. πρὸς ἐξόφλησιν ὑπολοίπου ὀφειλῆς της πρὸς οἴκους τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 240710) 9.10.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταχυδρομικὸν Ταμιευτήριον, διὰ τὴν παρ’ αὐτοῦ δανειοδότησιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου Εὐβοίας, μέχρι ποσοῦ 8.000.000. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 240709) 9.10.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταχυδρομικὸν Ταμιευτήριον διὰ τὴν δανειοδότησιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου Ἀρκαδίας, μέχρι ποσοῦ δραχμῶν 440.000. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει 1) πρότασιν νόμου «περὶ χορηγήσεως τιμητικῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ Γενικοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως Ε.Ο.Ε.Α. — Ε.Δ.Ε.Σ. στρατηγοῦ Ναπ. Ζέρβα» καὶ 2) τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Τσαλδάρης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Βασματζίδης, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μπαρότσης, Χ. Ἀβραμίδης, Κ. Πετρόπουλος καὶ Ι. Σπηλιόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Παπασπύρου, Γ. Βασιλᾶτος καὶ Χ. Βασματζίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ράλλης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ἀπαντήσεις τῶν Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ.κ. βουλευτῶν. Ι) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Καρατζένη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. πρωτ. 892)24.3.64 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 39 ἐρωτήσεως, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ὁ μὲν Ἀνθ)στὴς Μαυρογόνατος Γεώργιος ἠλέγχθη ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγείου Βασ. Χωροφυλακῆς διὰ 150ημέρου ἁπλῆς κρατήσεως, μὴ ἀπομακρυνθεὶς τῆς θέσεώς του, ὡς μὴ συντρέχοντος ἀποχρῶντος λόγου, ὁ δὲ χωροφύλαξ Νουσούντας Ἀπόστολος ἠλέγχθη διὰ 15θημέρου ἁπλῆς φυλακίσεως, ἀνακληθεὶς προσωρινῶς εἰς τὴν ἕδραν τῆς Διοικήσεως Χωροφυλακῆς Ἄρτης μέχρι πέρατος τῶν ἐκλογῶν τῆς 16.2.1964, ὅτε καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὴν θέσιν του κανονικῶς, ληξάσης τῆς προσωρινῆς ἀνακλήσεώς του. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ

II) Τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Μπριλλάκη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1387 ἐ.ἔ. ὑμέτερον ἔγγραφον καὶ τὴν διὰ τούτου διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἐρώτησιν, τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Μπριλλάκη, νὰ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν, ὅτι,—ὡς ἐγνωρίσαμεν ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν κ. βουλευτήν, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 27927 ἐ.ἔ. ἡμετέρου ἐγγράφου, ἐφ’ ὅσον τοῦ θέματος ἐπελήφθη ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναμιχθῇ ἡ τακτικὴ δικαιοσύνη τῆς χώρας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 1857)1963 ὑμετέραν ἐρώτησιν καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἀπάντησιν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, τὸ θέμα τοῦτο τυγχάνει τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Μπριλλάκη, Λ. Κύρκου, Β. Ἐφραιμίδη καὶ Μ. Θεοδωράκη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1426 ἐ.ἔ. ὑμέτερον ἔγγραφον καὶ τὴν διὰ τούτου διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Μπριλλάκη, Λ. Κύρκου, Β. Ἐφραιμίδη καὶ Μ. Θεοδωράκη, νὰ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν, ὅτι ὡς ἐγνωρίσαμεν ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν ἐξ αὐτῶν κ. Α. Μπριλλάκην, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 27927 ἐ.ἔ. ἐγγράφου ἡμῶν, ἐφ’ ὅσον τοῦ θέματος ἐπελήφθη ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμιχθῇ ἡ τακτικὴ δικαιοσύνη τῆς χώρας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 1857)1963 ὑμετέραν ἐρώτησιν καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἀπάντησιν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, τὸ θέμα τοῦτο τυγχάνει τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ

III) Τοῦ Ὑπ. Ἐθνικῆς Παιδείας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Μ. Θεοδωράκη, Μ. Καραγιώργη καὶ Λ. Κύρκου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1098)628)30.3.64 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 66 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Μ. Θεοδωράκη, Μ. Καραγιώργη καὶ Λ. Κύρκου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως πληροφορήσητε τοὺς ἐρωτῶντας κ.κ. συναδέλφους ὅτι τὸ Γυμνάσιον Παιανίας λειτουργεῖ ἄνευ οὐδεμιᾶς περικοπῆς ὡρῶν διδασκαλίας καὶ συμφώνως πρὸς τὸ ἰσχῦον ὡρολόγιον πρόγραμμα τῶν Γυμνασίων. Τὸ γεγονὸς ὅτι μαθήματά τινα διδάσκονται ὑπὸ καθηγητῶν ἑτέρων εἰδικοτήτων ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Διευθυντὴς τοῦ σχολείου μεταξὺ τῆς περικοπῆς 25 ὡρῶν διδασκαλίας ἐπὶ ὑπερδιακοσίων συνολικῶς ἐλλείψει καθηγητῶν τῆς οἰκείας εἰδικότητος καὶ τῆς ἀναθέσεως τῶν ὑπὸ περικοπὴν ὡρῶν εἰς καθηγητὰς ἑτέρας εἰδικότητος, ἐπροτίμησε τὴν δευτέραν λύσιν. Διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἡμιτελοῦς κτιρίου καὶ τὴν ἀνέγερσιν τῆς νέας πτέρυγος διετέθησαν 920.000 δραχμῶν. Ἡ ἀρχιτεκτονικὴ μελέτη ἤδη κατηρτίσθη. Μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς οἰκονομικῆς μελέτης θὰ ἐνεργηθῇ ἡ δημοπράτησις, ὥστε ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν νὰ συμπέσῃ μὲ τὴν λῆξιν τῶν μαθημάτων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 9 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Τσιάρα, καὶ Γ. Πανάγου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1443)859)3.4.64 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 115 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ἀν. Τσιάρα καὶ Γ. Πανάγου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τοὺς ἐρωτῶντας κ.κ. συναδέλφους, ὅτι ἡ ἵδρυσις νέων Γυμνασίων πλήρων ἢ πρώτης βαθμῖδος θὰ ἀποφασίζεται τοῦ λοιποῦ ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς ἱεραρχήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας περὶ ὧν θὰ προβλέπῃ ὁ καταρτιζόμενος Ἐκπαιδευτικὸς Χάρτης καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξασφαλίζονται αἱ προϋποθέσεις (διδακτικοῦ προσωπικοῦ, διδακτηρίων κλπ.) τῆς ὁμαλῆς καὶ ἀποδοτικῆς λειτουργίας τῶν νέων σχολείων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 9 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Λυμπέρη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1389)811)2.4.64 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 104 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Λυμπέρη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα κ. συνάδελφον, ὅτι ἡ ἵδρυσις νέων Γυμνασίων πλήρων ἢ πρώτης βαθμῖδος θὰ ἀποφασίζεται τοῦ λοιποῦ ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς ἱεραρχήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας, περὶ ὧν θὰ προβλέπῃ ὁ καταρτιζόμενος Ἐκπαιδευτικὸς Χάρτης καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξασφαλίζονται αἱ προϋποθέσεις (διδακτικοῦ προσωπικοῦ, διδακτηρίων κλπ.) τῆς ὁμαλῆς καὶ ἀποδοτικῆς λειτουργίας τῶν νέων σχολείων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 9 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

IV) Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Σκοπούλη καὶ Ε. Σακελλάρη. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1221)31.3.1964 ἐγγράφου διαβιβασθείσης ὑπ’ ἀριθ. 88)1964 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Σκοπούλη καὶ Ε. Σακελλάρη, ἀνακοινοῦμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Τὰ τῆς διαθέσεως τῶν ἀποστραγγισθεισῶν γαιῶν τῆς τέως Λίμνης Λαψίστης Ἰωαννίνων, πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῆς περιοχῆς, διέπονται ὑπὸ τῶν διατάξεων τῆς εἰδικῆς περὶ ἀποστραγγιζομένων γαιῶν νομοθεσίας, ἤτοι τοῦ Κώδικος Α. νόμου 2556)1961. Πρὸς τοῦτο, συμφώνως πρὸς τὰς κειμένας διατάξεις τῆς εἰδικῆς ταύτης νομοθεσίας (ἄρθρον 194 τοῦ ἀνωτέρω Κώδικος) προαπαιτεῖται, πρωτίστως, ὁ δι’ ἀποφάσεως ἡμῶν καθορισμὸς τῶν δικαιούχων συνοικισμῶν ἢ χωρίων, ὧν μόνιμοι κάτοικοι ἀκτήμονες καλλιεργηταί, κεκτημένοι καὶ τὰ λοιπὰ κατὰ νόμον προσόντα, θὰ τύχωσι γεωργικῆς εἰς τὰς ὑπ’ ὄψει γαίας ἀποκαταστάσεως. Ἀκολούθως, μετὰ τὸν κατὰ τὰ ἐν ἄρθρῳ 39 τοῦ ἰδίου ὡς ἄνω Κώδικος καθορισμὸν τοῦ βιωσίμου κατὰ πενταμελῆ οἰκογένειαν κλήρου, ἔτι δὲ καὶ τὴν τήρησιν τῆς λοιπῆς κατὰ νόμον προδικασίας, θὰ ἐπιληφθῇ ἡ οἰκεία Ἐπιτροπὴ Ἀπαλλοτριώσεων, ἥτις, ὡς κατὰ νόμον ἁρμοδία θὰ προβῇ εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν καθ’ ἕκαστον δικαιουμένων γεωργικῆς αὐτόθι ἀποκαταστάσεως κατοίκων πάντοτε τῶν κατὰ τὰ ἀνωτέρω προκριθησομένων ὡς δικαιούχων συνοικισμῶν. Μέχρι τοῦδε δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ λῆψις ἀποφάσεως περὶ καθορισμοῦ τῶν κατὰ ὡς ἄνω δικαιούχων καὶ ἡ πρόοδος τῆς περαιτέρω διαδικασίας ὁριστικῆς διαθέσεως τῶν ὑπ’ ὄψιν ἐκτάσεων πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καθ’ ὅσον προέκυψε θέμα τῆς εἰς τὰς ἐκτάσεις ταύτας ἐξοικονομήσεως καὶ τῶν ἀγροτῶν κατοίκων τῶν κατολισθαινόντων συνοικισμῶν Δρίσκου, Μπαουσιῶν, Ἀσπροχωρίου καὶ Ραφταναίων τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων. Σχετικῶς ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 79 ἀπὸ 14.5.1963 πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ ἧς ἀπεφασίσθη ὅπως τὰ ⅔ τῶν ἀποστραγγισθεισῶν γαιῶν τῆς Λίμνης Λαψίστης διατεθῶσι διὰ τὴν γεωργικὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν κατοίκων τῶν ὡς ἄνω κατολισθαινόντων χωρίων, βάσει δὲ παρασχεθείσης διὰ τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἁρμοδιότητος, ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. Ε)27067)1963 ἀπόφασις ἡμῶν, δι’ ἧς διετέθη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 256, ἐκτάσεως 677 στρεμμάτων, κοινόχρηστον τεμάχιον τοῦ ὁμόρου πρὸς τὴν Λίμνην Λαψίστης ἀγροκτήματος Πετσάλης, διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ νέου συνοικισμοῦ, εἰς ὃν ἀπεφασίσθη, ἁρμοδίως, νὰ μετακινηθῶσι καὶ ἐγκατασταθῶσιν οἱ κάτοικοι τῶν ὡς ἄνω κατολισθαινόντων χωρίων. Ἐν τῷ μεταξὺ μέχρι τῆς πραγματοποιήσεως τῆς μετακινήσεως καὶ ἐγκαταστάσεως τῶν ἀνωτέρω εἰς Πετσάλην διὰ τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ νέου οἰκισμοῦ, θὰ πρέπει ὡς εἰκός, νὰ ἐξακολουθήσῃ, ὡς μέχρι τοῦδε, ἡ δι’ ἀποφάσεων τοῦ Δ)ντοῦ Γεωργίας καὶ τοῦ Νομάρχου Ἰωαννίνων προσωρινὴ παραχώρησις πρὸς καλλιέργειαν τῶν ἀποστραγγισθεισῶν τούτων ἐκτάσεων εἰς τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητάς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς κατεχομένας καὶ καλλιεργουμένας παρὰ διαφόρων περιοίκων γαιοκτημόνων ἐκτάσεις ἐν τῶν ὑπ’ ὄψιν ἀποστραγγισθεισῶν τοιούτων, γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι αἱ ἐκτάσεις αὗται διεκδικοῦνται ὑπὸ τούτων ὡς ἰδιοκτησίαι καὶ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀπαλλοτριώσεων Ἰωαννίνων ὡς ἁρμοδία, βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Ν. Δ. 2535)1953, θὰ κρίνῃ καὶ θὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν καὶ ἐκδικαζομένων ἤδη ὑπ’ αὐτῆς αἰτήσεων τῶν ἀνωτέρω περὶ ἀναγνωρίσεώς των ὡς ἰδιοκτητῶν, ἐξαιροῦσα τῆς διαθέσεως εἰς ἀκτήμονας μόνον ὅσας ἐκ τῶν κατεχομένων ἐκτάσεων κεῖνται ἔσωθεν τῆς ὁριογραμμῆς τῆς ἀνωτάτης στάθμης καὶ μέχρι τῆς κατωτάτης τοιαύτης, αἵτινες ἤθελον ἀποδειχθῆ, ὅτι ἀνήκουν πράγματι εἰς τοὺς γαιοκτήμονας τούτους κατὰ κυριότητα, διαθέτουσα δὲ ἁπάσας τὰς ὑπολοίπους πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Λαυρεντίδη. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1045)623)28.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου, σχετικοῦ μὲ τὸ ἐν ἐπικεφαλίδι θέμα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 225)3.4.1964 πράξεως τῆς Κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς Καπνοῦ, παρεσχέθη εἰς καπνοπαραγωγοὺς καλλιεργήσαντας νομίμως καπνὰ κατὰ ἕνα τῶν ἐτῶν ἀπὸ τοῦ 1960 συμπεριλαμβανομένου καὶ ἐφεξῆς ἀπωλέσαντας δὲ τὸ δικαίωμά των δι’ οἱονδήποτε λόγον, δικαίωμα καλλιεργείας καπνοῦ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος (1964) καὶ εἰς ἔκτασιν ἴσην πρὸς τὴν ὑπ’ αὐτῶν ὁριστικῶς δηλωθεῖσαν, κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς καλλιεργείας των. Βάσει τῶν ἀνωτέρω, παρέχεται δικαίωμα καπνοκαλλιεργείας κατὰ τὸ τρέχον ἔτος εἰς τοὺς ἐπιστρέψαντας ἢ τυχὸν ἐπιστρέφοντας ἐκ Γερμανίας, παραγωγοὺς καὶ εἰς τοὺς μὴ καλλιεργήσαντας τὸ ἔτος 1962 ἢ 1963 λόγῳ ἀσθενείας, ἐφ’ ὅσον οἱ παραγωγοὶ τῶν ἀνωτέρω κατηγοριῶν ἐκαλλιέργησαν κατὰ ἕνα τῶν ἐτῶν ἀπὸ τοῦ 1960 καὶ ἐφεξῆς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Πανάγου καὶ Α. Τσιάρα. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1097)30.3.1964 ἐγγράφου ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐν ἀντιγράφῳ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 65 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Πανάγου καὶ Α. Τσιάρα, ἀναφορικῶς μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων Νομοῦ Κιλκίς, ὡς καὶ περὶ τοῦ θέματος τῶν ἀκτημόνων οἵτινες ἀπεκλείσθησαν ἢ ἀποκλείονται αὐτῆς ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὑφίσταται ἀντίρρησις, ὑπαγορευομένη ἐκ λόγων ἐθνικῆς ἀσφαλείας, γνωρίζομεν τὰ κάτωθι: α) Ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος, ἀπηυθύναμεν ταὐτάριθμον καὶ ὑπὸ ἰδίαν ἡμερομηνίαν διαταγὴν πρὸς τὴν Διεύθυνσιν Γεωργίας Κιλκίς, προκειμένου νὰ ἐξετασθῇ ἡ δυνατότης ἐξευρέσεως ἐκτάσεων τοῦ Δημοσίου, οἱασδήποτε μορφῆς, δυναμένων νὰ διατεθοῦν διὰ τὸν περὶ οὗ πρόκειται σκοπόν, τῆς ὁποίας διαταγῆς διαβιβάζομεν ἀντίγραφον. β) Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ζητήματος σημειοῦμεν ὅτι, συμφώνως πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 1209)54 πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κυρωθεῖσαν διὰ τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ Νόμου 3194)1955, διὰ τὴν εἰς τὰς παραμεθορίους περιοχὰς ὡς εἶναι καὶ ὁ Νομὸς Κιλκίς, ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν ἀπαιτεῖται καὶ βεβαίωσις τῆς ἁρμοδίας ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ὑπαγορευομένη ἐκ λόγων ἐθνικῆς ἀσφαλείας. Συνεπῶς, διὰ ν’ ἀποκατασταθοῦν ἀκτήμονες ἀποκλεισθέντες ἢ ἀποκλειόμενοι διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐβεβαιώθη ἢ βεβαιοῦται ὅτι ὑφίσταται τοιαύτη ἀντίρρησις, ἀπαιτεῖται λῆψις νομοθετικοῦ μέτρου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΗ Δ)ΝΣΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

Ἀριθ. Πρωτ. Ε)11947. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἀπριλίου 1964 Πρὸς Τὴν Διεύθυνσιν Γεωργίας Τμῆμα Διοικητικὸν Εἰς Κιλκὶς Ἀποστέλλομεν ὑμῖν συνημμένως, ἐπὶ ταχείᾳ ἐπιστροφῇ, τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1097)30.3.1964 ἐγγράφου τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Πανάγου καὶ Α. Τσιάρα, ἐν σχέσει μὲ τὴν γεωργικὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐν τῷ Νομῷ Κιλκὶς ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ ἀποκλειομένων αὐτῆς, ἐπίσης ἀκτημόνων ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὑφίσταται ἀντίρρησις ὑπαγορευομένη ἐκ λόγων ἐθνικῆς ἀσφαλείας καὶ παρακαλοῦμεν, ὅπως, ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος, ἐξετάσητε καὶ ἀναφέρητε ἡμῖν: α) Πόσαι καὶ ποῖαι αἱ ἐν ἑκάστῳ ἀγροκτήματι τοῦ Νομοῦ ὑφιστάμεναι, κοινόχρηστοι, διαθέσιμοι ἢ εἰς τὸ δημόσιον ἀνήκουσαι ἐκτάσεις, αἵτινες δύνανται ν’ ἀποδοθοῦν εἰς μόνιμον γεωργικὴν καὶ δενδροκομικὴν ἐκμετάλλευσιν. β) Πόσοι οἱ ἐν ἑκάστῳ ἀγροκτήματι ὑπάρχοντες καλλιεργηταί, δεόμενοι τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ γ) πόσαι ἐκ τῶν ὡς ἄνω ὑφισταμένων γαιῶν ἑκάστου ἀγροκτήματος ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν γεωργικὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τοῦ εἰς ὃν ὑπάγεται τὸ ἀγρόκτημα συνοικισμοῦ. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω στοιχείων, θ’ ἀναφέρητε ἡμῖν ἐὰν ἐκ τῆς διαθέσεως τῶν περὶ ὧν πρόκειται ἐκτάσεων ἐπέρχηται οἱαδήποτε βλάβη εἰς τὴν χωρικὴν κτηνοτροφίαν ἐν ἑκάστη συγκεκριμένῃ περιπτώσει καί, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ κτημάτων τῆς τέως Ε.Α.Π., θὰ ὑποβάλητε καὶ γνωμοδότησιν τοῦ οἰκείου Κοινοτικοῦ (ἢ Δημοτικοῦ) Συμβουλίου, εἰς ἣν νὰ ἐκτίθενται αἱ ἀπόψεις αὐτοῦ ἐπὶ τῆς διὰ τῶν περὶ οὗ πρόκειται σκοπὸν διαθέσεως, τῶν ἐκτάσεων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, σχετικαὶ τυγχάνουν καὶ αἱ ὑπ’ ἀριθ. 19)1956 καὶ 17)1960 ἐγκύκλιοι διαταγαὶ τοῦ Ὑπουργείου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ

V) Τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Λαυρεντίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1045)28.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ καταχωρηθεῖσα ὑπ’ ἀριθ. βιβλίου ἐρωτήσεων 62 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Λαυρεντίδη, δι’ ἧς ἐρωτῶνται οἱ Ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν, Ἐμπορίου καὶ Γεωργίας, ἐὰν προτίθενται νὰ τροποποιήσωσι τὴν ὑπ’ ἀριθμ. 208)1963 πρᾶξιν τῆς Κ.Ε.Κ., διὰ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ καλλιέργεια καπνοῦ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος εἰς τοὺς ἐπιστρέφοντας ἐκ Γερμανίας καὶ εἰς τοὺς μὴ καλλιεργήσαντας καπνὸν κατὰ τὰ ἔτη 1962 ἢ 1963, λόγῳ ἀσθενείας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τῆς προσφάτως ἐκδοθείσης ὑπ’ ἀριθ. 225)3.4.1964 πράξεως τοῦ Κ.Ε.Κ., ἐπετράπη ἡ ἐπαναχορήγησις ἀδειῶν καπνοκαλλιεργείας εἰς τὰς ὡς ἄνω κατηγορίας καλλιεργητῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΜΑΡΗΣ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τῆς κατατεθείσης εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων ὑπ’ ἀριθ. 13 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ, σχετικῶς μὲ τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων τοῦ Τελωνείου Χίου διὰ τοῦ ἀπαραιτήτου προσωπικοῦ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Πράγματι, εἰς τὴν Διεύθυνσιν Βʹ τάξεως Τελωνείου Χίου ὑφίστανται δύο κεναὶ θέσεις ἐλεγκτῶν βʹ τάξεως. Πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν τούτων, ἡ καθ’ ἡμᾶς ὑπηρεσία μετέθεσεν ἕνα ἐλεγκτὴν καὶ ἕνα εἰσηγητὴν τελωνείων. Ἐξ αὐτῶν, ὁ μὲν εἰσηγητὴς μετέβη καὶ ἀνέλαβεν ὑπηρεσίαν παρὰ τῷ ὡς ἄνω τελωνείῳ τὴν 31.3.1964, ὁ δὲ ἐλεγκτὴς παρεπέμφθη, τῇ αἰτήσει του, εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν, περὶ χορηγήσεως ἢ μὴ αὐτῷ ἀναρρωτικῆς ἀδείας. Εἰς ἣν περίπτωσιν ὁ ἀνωτέρω ἐλεγκτὴς τύχῃ μακρᾶς ἀναρρωτικῆς ἀδείας, ἡ καθ’ ἡμᾶς ὑπηρεσία θὰ προβῇ εἰς ἀντικατάστασιν τούτου δι’ ἑτέρου ἐλεγκτοῦ. Ἐπὶ τούτοις, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὡσαύτως, ὑμῖν, ὅτι ἅπασαι αἱ μεγάλης κινήσεως τελωνειακαὶ ἀρχαὶ τοῦ Κράτους λειτουργοῦσι μὲ ἐλλιπὲς προσωπικόν, λόγῳ τοῦ ἀνεπαρκοῦς ἀριθμοῦ τῶν ὑπηρετούντων τελωνειακῶν ὑπαλλήλων, δι’ ὃν λόγον μελετᾶται παρὰ τῆς καθ’ ἡμᾶς Ὑπηρεσίας ἡ δυνατότης τῆς αὐξήσεως τῶν ὀργανικῶν θέσεων τοῦ προσωπικοῦ τῶν Τελωνείων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ

VI) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Βρανοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1554)7.4.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐπὶ τῆς διὰ τούτου διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 139 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Βρανοπούλου, ἐν σχέσει πρὸς τὸ θέμα προσμετρήσεως τοῦ χρόνου ἀσφαλίσεως εἰς τὸ Ι.Κ.Α. τῶν ἰδιωτικῶν ἐκπαιδευτικῶν, τῶν διορισθέντων ἐν συνεχείᾳ εἰς τὴν Δημοσίαν Ἐκπαίδευσιν, ὡς τοιούτου συντάξεως παρὰ τῷ Δημοσίῳ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν ὑμῶν, ὅτι ἡ τροποποίησις τῆς νομοθεσίας περὶ συνταξιοδοτήσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀνάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 10 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Σπύρου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 895)24.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐπὶ τῆς δι’ αὐτοῦ ὑποβληθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Σπύρου, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἔκτακτον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν βυρσοδεψεργατῶν Καρλοβασίου–Σάμου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 22590)4190)2.4.1964 ἡμετέρου ἐγγράφου πρὸς τὸν Ὀργανισμὸν Ἀνεργίας, ἐζητήθη ἡ ὑπὸ τοῦ Ν.Δ. 2961)54 (ἄρθρον 17 παρ. 3) προβλεπομένη γνωμοδότησις τοῦ Δ. Συμβουλίου τοῦ Ὀργανισμοῦ τούτου ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω ζητήματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§13Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι βαθύτατα ριζωμένος εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἔθνους. Καὶ εἰς τὴν ἀρχαίαν ἐποχὴν ἦτο κέντρον καὶ πολιτικῆς ἐξουσίας καὶ πολιτιστικῆς ἐργασίας καὶ οἱ Δῆμοι ἦσαν τὰ κέντρα ἐκεῖ ὅπου ἐθεμελιώθη καὶ ἀνεπτύχθη ὁ περίλαμπρος καὶ περιλάλητος Ἑλληνικὸς πολιτισμός. Καὶ εἰς τὴν Βυζαντινὴν ἐποχὴν ἐπίσης, ὁ ρόλος τῶν Δήμων ἦτο μέγας καὶ Ἐθνικός. Ἐκεῖ ὅμως ποὺ ἔπαιξαν μεγάλον ρόλον καὶ ἐβοήθησαν τὸ Γένος ἡμῶν νὰ διατηρήσῃ καὶ τὴν πολιτικήν του συνείδησιν καὶ ἓν αἴσθημα ἐλευθερίας, ἦτο κατὰ τὴν περίοδον τῆς Τουρκοκρατίας. Αἱ Δημογεροντίαι μαζὶ μὲ τὴν Ἐκκλησίαν, ἦσαν οἱ δύο θεσμοί, οἱ ὁποῖοι ἐκράτησαν ἄσβεστον εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Γένους, εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν φλόγα τῆς ἐλευθερίας, τὴν πολιτικήν του συνείδησιν καὶ τὸν ἐβοήθησαν εἰς τὸ νὰ προετοιμάσῃ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ 1821. Οὐδεὶς ἱστορικὸς τῆς μεταβυζαντινῆς ἐποχῆς θὰ μὲ διαψεύσῃ εἰς τὸν μεγάλον, ἱστορικὸν καὶ Ἐθνικὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον ἔπαιξαν εἰς τὴν διαδρομὴν τῶν αἰώνων καὶ τῆς σκληρᾶς δουλείας αἱ Δημογεροντίαι εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Γένους. Καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ 1821 φυσικὸν ἦτο τὸ νέον Κράτος νὰ ἐνδιαφερθῇ καὶ νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Τούτου δοθέντος ἐκ τῆς ἱστορικῆς ἀναδρομῆς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ τὸν προσέξωμεν, νὰ τὸν βοηθήσωμεν νὰ τὸν στερεώσωμεν, διότι εἶναι χρήσιμος θεσμός, εἰς πᾶσαν ἐποχὴν καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου. Παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειαν τὴν νομοθετικήν, κυρίως τοῦ νόμου Δ.Ν.Ζ. παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειαν τῆς πολιτείας, δυστυχῶς ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, κατὰ τὸν παρόντα τοὐλάχιστον αἰῶνα δὲν παρουσίασε τὴν πρόοδον ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔπρεπε. Ἀφ’ ἧς ἐποχῆς τοὺς Δημάρχους τῶν μεγάλων πόλεων ἤρχισαν νὰ τοὺς συνοδεύουν οἱ περίφημοι μαγκουροφόροι, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἡ πολιτεία, τὸ Κράτος, ἤρχισε νὰ ἀφαιρῇ καὶ ἁρμοδιότητας καὶ πόρους ἀπὸ τοὺς Ὀργανισμοὺς τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, ὁ θεσμὸς ἤρχισε νὰ παρακμάζῃ. Καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν δωδεκαετίαν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ πρόγραμμα τῶν μικρῶν κοινωφελῶν ἔργων, τὸ ὁποῖον ἀνεπτύχθη ἐν εὐρύτητι, εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ πράγματι εὐλογίαν θεοῦ διὰ τοὺς κατοίκους τῆς ὑπαίθρου καὶ ἐνῷ ἔπρεπε νὰ βοηθήσῃ τὰς Κοινότητας νὰ ἀναπτύξουν τὴν δραστηριότητά των καὶ νὰ ἐξυψωθῇ ὁ θεσμός, δυστυχῶς τὸ ἐμπόριον ἀπὸ τὰ μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα συνετέλεσεν ὥστε εἰς μεγάλην ἔκτασιν οἱ ὀργανισμοὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ κυρίως αἱ κοινότητες, νὰ παρουσιάσουν διαφθορὰν συνειδήσεων. Οἱ Κοινοτάρχαι, ἀντὶ νὰ ἀποφασίσουν στηριζόμενοι εἰς τὸ πρόγραμμα νὰ ἀναπτύξουν δραστηριότητα, νὰ ἀναπτύξουν πρόγραμμα ἐκπολιτιστικῶν ἔργων καὶ νὰ ἀναδειχθοῦν βαθμιαίως ἀπὸ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ ὡς πραγματικοὶ ἄρχοντες τῆς ὑπαίθρου, ἄρχοντες τῶν Κοινοτήτων, ἐπωφελήθησαν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ διὰ νὰ πλουτίσουν. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ δικαιοσύνη καὶ πολλὰ Πρωτοδικεῖα ἀσχολοῦνται εἰς ἔκτασιν μὲ τὰς ἀτασθαλίας αὐτὰς τῶν Κοινοτικῶν ἀρχόντων. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὑρίσκεται σήμερον ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐπικρατεῖ εἰς εὐρυτάτην ἔκτασιν ἀνὰ τὴν χώραν. Καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι συζητοῦντες νομοσχέδιον ποὺ ἀφορᾷ τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, νὰ ἐπισημάνωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, τοὐλάχιστον νὰ γίνῃ γνωστόν, ὅτι ὑπάρχει συνείδησις αὐτῆς τῆς καταπτώσεως, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν ὅλοι ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ καὶ τὸ Κράτος ἐν τῇ διοικήσει, νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ, ἡ ἐκ προοιμίου δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἰσάγουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἱκανοποίησιν κομματικῶν ἢ πολιτικῶν σκοπῶν, ἀλλὰ ἐνδιαφέρεται μόνον καὶ ἀγωνίζεται νὰ στερεώσῃ καὶ ἀνυψώσῃ τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ σοβαρὰ εἶναι καὶ βαρυσήμαντος καὶ μᾶς ὑποβοηθεῖ εἰς τὸ νὰ μελετήσωμεν καλύτερον ὥστε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἀποδειχθῇ ὡς νόμος, ἱκανὸν νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν, στερέωσιν καὶ πρόοδον τοῦ θεσμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Λόγῳ τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ κυρίως εἰς τὰς Κοινότητας τῆς ὑπαίθρου καὶ τῆς διαφθορᾶς ἡ ὁποία παρουσιάσθη κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος τῶν μικρῶν κοινωφελῶν ἔργων, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ ἀναδειχθοῦν ταχύτατα εἰς τὰς Κοινότητας καὶ εἰς τοὺς Δήμους οἱ νόμιμοι ἄρχοντες τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλεγοῦν βάσει τοῦ νόμου, ὥστε νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι σήμερον τάξις δὲν ὑπάρχει. Ἤδη, ἀπὸ ἑνὸς ἔτους τὰ δημοτικὰ καὶ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια ἔχουν παραλύσει, οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν κοινοτήτων μὲ τὴν ἀβεβαιότητα τοῦ χρόνου, πότε θὰ γίνουν ἢ ὄχι αἱ ἐκλογαί, ἐχαλάρωσαν τὴν ἐπίδοσίν των καὶ οἱ ὀργανισμοὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως αὐτὴν τὴν ὥραν εὑρίσκονται εἰς μίαν κατάστασιν ἀκινησίας σχεδόν, χωρὶς νὰ ἐκτελοῦν τὸν μέγα προορισμόν των. Αὐτὸ εἶναι κακὸν διὰ τὸν θεσμὸν τὸν ὁποῖον θέλομεν καὶ ἐπιθυμοῦμεν ὅλοι νὰ ἀνυψώσωμεν. Ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ εἶχε δίκαιον ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἐζήτει ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφισθῇ ἐπειγόντως τὸ νομοσχέδιον αὐτό, νὰ ἀποδοθῇ ταχύτατα ὡς νόμος τοῦ Κράτους διὰ νὰ σπεύσῃ, ἐφ’ ὅσον ὁ καιρὸς εὐνοεῖ, ἐφ’ ὅσον αἱ περιστάσεις εὐνοοῦν νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ὀργάνωσιν καὶ διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν πρὸς ἀνάδειξιν τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις καὶ ἡ νομιμότης εἰς τὰς κοινότητας καὶ εἰς τοὺς δήμους. Καὶ νομίζω ὅτι ἦτο λάθος, θὰ μοῦ συγχωρήσουν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ἦτο λάθος ἡ τακτική των τῆς κωλυσιεργείας, ἡ τακτικὴ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία παρατείνει τὰς συζητήσεις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἦτο δυνατὸν καὶ ἐπιβάλλεται εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς νὰ γίνωνται πολλὲς φορὲς αἱ προτάσεις αὐταὶ τῆς ψηφίσεως τῶν νόμων εἰς τὰ κατὰ τὸ Σύνταγμα στάδια, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπεν οἱ κ. συνάδελφοι νὰ ἀναμείνουν ἄλλην εὐκαιρίαν διὰ νὰ ἀσκήσουν αὐτὸ τὸ ἐκ τοῦ Συντάγματος δικαίωμά των. Εἰδικῶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἑνὸς νόμου ἐπείγοντος ἔπρεπε νὰ μὴ ἀσκήσουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅλοι ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη καὶ ὁ νόμος νὰ ψηφισθῇ ταχύτατα καὶ αἱ ἐκλογαὶ νὰ διενεργηθοῦν ταχύτατα, διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ νομιμότης εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν παραλύσει ἤδη ἀπὸ ἑνὸς ἔτους. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν εἶμαι ἀντίθετος μὲ τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τῶν κ. συναδέλφων τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρότασιν διὰ τὸν τρόπον ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἀντιθέτως, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιταχυνθῇ ὁ ρυθμὸς τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον νομίζω ὅτι εὑρίσκεται εἰς συνάφειαν μὲ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησεν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἰς τὸν ἐκλογικὸν παρ’ ἡμῖν νομοθέτην. Προσπάθεια τῶν ἐκλογικῶν νόμων τοῦ παρελθόντος ἦτο αἱ κατάσπαρτοι πολιτικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας νὰ συγκεντρωθοῦν καὶ νὰ τεθοῦν εἰς τὸν φυσικόν των ροῦν, ὥστε νὰ σχηματισθοῦν αἱ τρεῖς παρατάξεις αἱ πολιτικαὶ διὰ νὰ λειτουργήσῃ εὐρύθμως τὸ Κοινοβουλευτικὸν μας πολίτευμα καὶ ἡ Δημοκρατία. Καὶ νομίζω ὅτι ἅπαντες πρέπει αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ ἐκτιμήσωμεν τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ τέλους ἔπειτα ἀπὸ πολλὰς ταλαιπωρίας καὶ ταλαντεύσεις ἡ χώρα μας εἰσῆλθεν εἰς τὸν φυσιολογικόν της ρυθμὸν καὶ αἱ πολιτικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας ἐπῆραν τὴν φυσικήν των θέσιν, αἱ πολιτικαὶ δυνάμεις κατετμήθησαν εἰς τὴν δεξιάν, τὴν ἀριστερὰν καὶ τὸ Κέντρον. Ἐσχηματίσθησαν δύο μεγάλοι πολιτικοὶ σχηματισμοὶ καὶ δύο μεγάλα πολιτικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ διαδέχωνται ἄλληλα εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ὑπάρχει καὶ ἡ θέσις τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ἰδικῆς της Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία θὰ κρατῇ ἐν ἐγρηγόρσει καὶ τὰ δύο κόμματα τῆς Δεξιᾶς καὶ τοῦ Κέντρου καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ κρατῇ ἐν ἐγρηγόρσει καὶ τὰς Κυβερνήσεις διὰ νὰ ἀσκοῦν καλύτερον τὴν πολιτικήν των. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς συνάφειαν μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ ἐκλογικοῦ νομοθέτου, διότι ἐὰν ἀναλύσωμεν τὴν ψυχολογίαν καὶ τὴν φιλοσοφίαν τὴν ὁποίαν διατυπώνει εἰς τὰς διατάξεις του, θὰ ἴδωμεν ὅτι αὐτὴν τὴν τάσιν, αὐτὴν τὴν ροπὴν δίδει ὁ ἐκλογικὸς νομοθέτης εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ πρὸς τὰς παρατάξεις τὰς δημοτικάς, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ κατάτμησις δυνάμεων καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ νὰ γίνῃ μία συγκέντρωσις δυνάμεων εἴτε μὲ κριτήρια πολιτικὰ καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ κατάτμησις αὐτὴ τῶν δυνάμεων θὰ γίνῃ μὲ πολιτικὰ κριτήρια παρ’ ὅλον ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε σαφῶς, ὅτι τὸ κόμμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀποδώσῃ πολιτικὴν ἢ κομματικὴν σημασίαν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐκπρόσωπος τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν σαφῶς ὅτι ἡ ΕΡΕ δὲν θὰ δώσῃ πολιτικὴν ἢ κομματικὴν σημασίαν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐκλογῶν νομίζω, ὅτι ἐκ τῆς βάσεως θὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ χροιὰ καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ γίνῃ ἡ κατάτμησις τῶν δυνάμεων βάσει τῶν κομματικῶν κριτηρίων. Θὰ ἦτο εὐχάριστον καὶ εὐτυχὲς τὸ γεγονὸς χάριν τοῦ θεσμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ ἀποκτήσουν συνείδησιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναδειχθοῦν ἐκ τῶν ἐκλογῶν, οἱ μέλλοντες ἄρχοντες τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων τῆς χώρας, θὰ ἦτο εὐχάριστον τὸ γεγονός, κατὰ τὸ ὁποῖον πέραν τῶν πολιτικῶν διαφορῶν, πέραν καὶ πολιτικῶν κατατμήσεων τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος τῆς χώρας, νὰ σχηματισθοῦν ἄλλα ρεύματα καὶ ἄλλοι σχηματισμοὶ μὲ κριτήρια καθαρῶς δημοτικὰ καὶ νὰ σχηματισθοῦν διὰ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν ἰδιαίτεροι σχηματισμοὶ μὲ ἄλλα ἰδανικά, μὲ ἄλλους σκοποὺς καὶ ἐπιδιώξεις αἱ ὁποῖαι θὰ περιορίζονται εἰς τὴν κοινότητα καὶ εἰς τὸν δῆμον καὶ εἰς τὰς ἐπιδιώξεις αὐτὰς θὰ δύνανται νὰ συνεργασθοῦν ἄνθρωποι πάσης πολιτικῆς τοποθετήσεως ἐφ’ ὅσον συμφωνοῦν εἰς ἕνα ὡρισμένον πρόγραμμα. Εἴτε ὅμως κομματικὰ κριτήρια ἐπηρεάσουν τὴν ἐκλογὴν αὐτήν, τὰ ὁποῖα θὰ προέλθουν ἐκ τῆς βάσεως καὶ ὄχι ἐκ τῆς ἡγεσίας, ἐφ’ ὅσον τὰ δύο μεγάλα πολιτικὰ κόμματα ἐδήλωσαν ὅτι δὲν θὰ δώσουν πολιτικὴν ἢ κομματικὴν χροιὰν εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτάς, εἴτε δημοτικὰ ἢ κοινοτικὰ κριτήρια ἐπικρατήσουν κατὰ τὴν διενέργειαν τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν, νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅπως εἶναι διατυπωμένον, διευκολύνει εἰς τὸν σχηματισμὸν ἰσχυρῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν παρατάξεων καὶ εἰς συγκέντρωσιν δυνάμεων διὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν τῶν ἐκλογῶν. Ὅταν π.χ. τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ καὶ ἐπιτάσσῃ ὅτι ἕνας συνδυασμός, ὁ ὁποῖος θὰ λάβῃ τὸ 40% τῶν ψήφων θὰ ἔχῃ μίαν πριμοδότησιν ὡς πρὸς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους καὶ ὅταν λάβῃ τὸ 50% θὰ τύχῃ ἑτέρας πριμοδοτήσεως, νομίζω ὅτι αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ κίνητρο ποὺ θὰ ἀναγκάσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ αὐτὰ πιστεύουν καὶ τὰ αὐτὰ ἀκολουθοῦν εἴτε εἰς τὰς πολιτικὰς εἴτε εἰς τὰς δημοτικὰς ἢ κοινοτικὰς ἐπιδιώξεις, θὰ συγκεντρωθοῦν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ σχηματισθοῦν τρεῖς ἰσχυροὶ συνδυασμοί, οἱ ὁποῖοι θὰ διεκδικήσουν τὴν ἐκλογήν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τὸ νομοσχέδιον εὑρίσκεται εἰς συνάφειαν πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ἐκλογικοῦ νομοθέτου, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησε κατὰ τοὺς τελευταίους ἐκλογικοὺς νόμους. Νομίζω ὅμως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐπιβάλλει ὡρισμένους περιορισμοὺς εἰς τοὺς πολίτας, ὁ περιορισμὸς τῶν σταυρῶν εἰς ἕναν, εἶναι πιεστικός. Νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ εἴμεθα ἐλευθεριώτεροι εἰς τὴν παροχὴν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ δώσωμεν καὶ τὴν ἄνεσιν καὶ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς πολίτας νὰ ἐπιλέξουν ἀναλόγως δύο ἢ τρεῖς ἀπὸ τοὺς ὑποψηφίους τῶν ψηφοδελτίων. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἰς τὸ θέμα τῶν σταυρῶν θὰ πρέπει καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ δώσουν τὸ δικαίωμα καὶ τὴν εὐχέρειαν εἰς τοὺς πολίτας νὰ κάμουν πραγματικὴν ἐκλογὴν καὶ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν σοβαρῶς διὰ νὰ παράσχωμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα.

§14Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Βεβαίως αἱ πλειοψηφίαι αἱ ἰσχυραὶ εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας πράγματι πρέπει νὰ ὑπάρξουν, διὰ νὰ διοικηθοῦν κατὰ τρόπον καλύτερον. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ ὁποῖον ἀποφεύγει νὰ θίξῃ, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐξουσιάσεως τῶν Νομαρχῶν, ἐπὶ τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν συμβουλίων, διότι οἱ Νομάρχαι, σήμερον ὅπως ἀσκοῦν τὸ δικαίωμά των αὐτό, ἀποτελοῦν μία τροχοπέδη καὶ σταματοῦν τελευταίως τὴν λειτουργίαν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. βουλευταὶ πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των, ὅτι ὁ λόγος δίδεται μόνον ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Λέγω τοῦτο διότι βλέπω νὰ παρατηρῆται κἄποια ἕξις εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, νὰ ζητοῦν συγνώμην ἀπὸ τὸν ὁμιλοῦντα καὶ νὰ προβαίνουν εἰς διακοπάς, χωρὶς νὰ ζητοῦν τὴν ἄδειαν τοῦ Προέδρου. Αὐτὸ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸν Κανονισμὸν καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ ἐπεισόδια ἄνευ λόγου. Παρακαλῶ, λοιπόν, ὅπως οἱ κ.κ. βουλευταί, προκειμένου νὰ διακόψουν τὸν ρήτορα, νὰ ζητοῦν τὸν λόγον ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Σώματος.

§16Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Μοῦ τὸ ἐπέτρεψεν ὁ ρήτωρ.

§17Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν διακόψαντα κ. συνάδελφον ὅτι ὁ τίτλος τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἶναι «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν διατάξεων». Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ θέματος τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἄλλωστε ἐδήλωσα ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις μελετᾶται καὶ θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ σύνολόν της. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐθίξατε εἶναι βεβαίως ζωτικὸν θέμα, ἀλλὰ δὲν ἔχει ὅμως καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§18Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ συνάδελφος κ. Λυμπέρης μὲ ἐπρόλαβεν. Ἔχω σημειώσει νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρθη, διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει δίκαιον. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἀναφέρεται εἰς ὡρισμένας μόνον συνεπείας καὶ δὲν λύει ὅλα τὰ προβλήματα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Δὲν νομίζω ὅτι ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτοῦ μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλήσωμεν ἐφ’ ὅλων τῶν σχετικῶν μὲ τὴν αὐτοδιοίκησιν θεμάτων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξυψώσωμεν τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως θὰ πρέπει νὰ περιβάλωμεν μὲ κῦρος τοὺς Δημοτικοὺς καὶ Κοινοτικοὺς ἄρχοντας καὶ πρὸ πάντων νὰ τοὺς καταστήσωμεν κυρίους τοῦ οἴκου των, νὰ συνειδητοποιήσωμεν εἰς τούτους τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης περὶ τὴν διοίκησιν τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν πραγμάτων. Διότι τώρα μὲ τὴν παρέμβασιν τῶν Νομαρχῶν, μὲ τὸ συναίσθημα ὅτι οἱ Νομάρχαι ἐλέγχουν καὶ τὴν οὐσίαν τῶν ἀποφάσεων τῶν Συμβουλίων, δὲν παρατηρεῖται μεταξὺ τῶν Κοινοτικῶν καὶ Δημοτικῶν Συμβουλίων αἴσθημα εὐθύνης καὶ λέγουν, ἂς λάβωμεν μίαν ἀπόφασιν καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ἔχει καλῶς, θὰ τὴν ἐγκρίνῃ ὁ Νομάρχης, ἂν δὲν ἔχει καλῶς, ἂς τὴν ἀκυρώσῃ. Ἂν δι’ ἄλλου νομοσχεδίου ἐλαμβάνετο πρόνοια καὶ ἀνεπτύσσετο τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης εἰς τοὺς Δημοτικοὺς καὶ Κοινοτικοὺς Συμβούλους, εἶναι βέβαιον ὅτι αἱ ἀποφάσεις θὰ ἐλαμβάνοντο μετὰ προσοχῆς καὶ δὲν θὰ ἐκαλεῖτο ἑκάστοτε ὁ Νομάρχης νὰ ἀκυρώσῃ τὰς ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ Νομάρχου, διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης εἰς τοὺς Δημοτικοὺς καὶ Κοινοτικοὺς Συμβούλους. Αἱ εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον καινοτομίαι εἶναι δύο κυρίως. Πρῶτον ἡ καινοτομία τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι εἰς πολλοὺς Δήμους τῆς χώρας, ἰδίως εἰς τοὺς μεγάλους εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐφαρμογὴ τῆς καινοτομίας αὐτῆς, διὰ τὸν λόγον ὅτι γίνεται κατανομὴ ἐργασίας καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἀφίεται ἀπερίσπαστος ὁ Δήμαρχος διὰ τὰς πλείστας ὅσας, ἐντὸς τῆς δικαιοδοσίας καὶ τῆς περιφερείας τοῦ Δήμου, ἀσχολίας του. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πλήρης. Ἂν θέλωμεν ἡ καινοτομία αὐτὴ νὰ ἔχῃ ἀπόδοσιν, πρέπει νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν εἰς Δήμους ἔχοντας τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας καὶ πρέπει ἐπίσης, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ καθορίσωμεν καὶ τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, διότι σήμερον ὡς εἶναι γνωστόν, ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ Νομάρχης δύνανται νὰ καθορίσουν τὸν ἀντικαταστάτην τοῦ Δημάρχου. Θέλει τὸ νομοσχέδιον κατ’ οὐσίαν νὰ ἀφαιρέσῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα καὶ ἀπὸ τὸν Δήμαρχον καὶ ἀπὸ τὸν Νομάρχην καὶ ὁ λαὸς νὰ ἐκλέγῃ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον. Αὐτὸ εἶναι ὀρθόν, διότι ὁ λαὸς ἐκλέγει, ἀλλὰ ὁ θεσμὸς δὲν θὰ ἐπιτύχῃ, καὶ δὲν θὰ προσφέρῃ πολλὰ εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν ἐὰν δὲν κατοχυρωθῇ καὶ αὐτὸ θὰ γίνῃ ἐὰν προβλέψωμεν ὑποχρεωτικὴν παραχώρησιν ἁρμοδιοτήτων, τοὐλάχιστον διὰ τοὺς μεγάλους δήμους εἴτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχεν εἰς τὸ παρελθὸν ὁ Πάρεδρος, εἴτε τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν ἢ παρεχωρήθησαν ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τοὺς Δήμους καὶ νὰ προβλέψωμεν καὶ μίαν ἀμοιβήν.

§19Ν. ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε μοῦ ἐπιτρέπετε; Θὰ πρέπει ἀσφαλῶς νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν Δήμαρχον ἀπὸ τὰς πράγματι πολλὰς ἀσχολίας του μεταφέροντας τμῆμα τούτων εἰς τὸν ἀναπληρωτήν. Ὁ Δήμαρχος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσῃ τὸν ἀντικαταστάτην του οἷον αὐτὸς νομίζει. Ἀλλά, διατὶ νὰ περιορίσωμεν εἰς δύο μόνον Δήμους τὴν ἐκλογὴν ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου;

§20Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἡ κειμένη νομοθεσία ὁρίζει ὅτι τοῦ Δημάρχου ἀπουσιάζοντος πέραν τῶν 3 ἡμερῶν, τὴν ἀντικατάστασίν του καὶ τὸ πρόσωπον ποὺ θὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ ὁρίζει ὁ Νομάρχης. Τοῦτο εἶναι δημοκρατικοτάτη νομίζω λύσις.

§21Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατύπωσις τῆς διατάξεως περὶ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου ἀπαλλάσσει τὴν κειμένην νομοθεσίαν ἀπὸ τὸ ἐλάττωμα τοῦ νὰ διορίζῃ ὁ Νομάρχης ἢ ὁ Δήμαρχος τὸν ἀντικαταστάτην τοῦ ἀπουσιάζοντος δι’ οἱονδήποτε λόγον Δημάρχου. Τὸ ὀρθὸν ὅμως εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀντικαθιστᾷ τὸν Δήμαρχον, πρέπει νὰ ἐκλέγεται ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Ἡ ἐκλογή του μάλιστα εἶναι πλέον ἢ ἐμφανὴς καὶ ἀπὸ τὴν τοῦ Δημάρχου, διότι ἐνῷ διὰ τὸν Δήμαρχον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ ρεῦμα καὶ ἡ συμβολὴ τῶν συνεργατῶν τῶν ὑποψηφίων Δημοτικῶν Συμβούλων συνετέλεσαν νὰ ἐκλεγῇ αὐτός, διὰ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον, ὅστις θὰ εἶναι ὁ λαμβάνων τοὺς περισσοτέρους σταυροὺς προτιμήσεως ἡ ἐκλογὴ θὰ ἀποδεικνύεται ἐμφανῶς. Ἐνῷ ὅμως τὸν καλοῦμεν καὶ τοῦ ἀναθέτομεν νὰ διορθώσῃ τὰ κακῶς ἔχοντα, τὸν ἀφήνομεν τελείως ἀπροστάτευτον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὡρισμένων ἁρμοδιοτήτων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποιᾶς τινος ἀμοιβῆς. Διότι ἂν μὲν ἔχῃ κἄποιο ἐπάγγελμα ἢ τὸ ἐπάγγελμά του θὰ προστατεύσῃ, ἀσκῶν κατ’ ἀνάγκην πλέον οὐχὶ καλῶς τὰ καθήκοντά του ἐν τῇ Δημαρχίᾳ ἢ τὸ ἐπάγγελμά του θὰ ἐγκαταλείψῃ εἰς βάρος τῶν συμφερόντων του. Ἐνῷ δηλαδὴ καλῶς προχωροῦμεν νὰ θεσπίσωμεν τὸ νέον μέτρον σταματῶμεν εἰς ἕνα σημεῖον καὶ δὲν τὸ ὁλοκληρώνομεν. Ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι θὰ προβλέψῃ διὰ τὴν ἀμοιβὴν εἶναι σοβαρά, ἀλλὰ πρέπει νὰ προβλεφθοῦν καὶ αἱ ἁρμοδιότητες τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου κατὰ τὸν χρόνον τῆς μὴ ἀπουσίας τοῦ Δημάρχου διὰ νὰ ἀφήσωμεν ἀπερίσπαστον εἰς τὸ ἔργον του τὸν Δήμαρχον. Διότι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀγνοήσωμεν ὅτι ὁ Δήμαρχος ἐκτὸς τῶν κυρίως καθηκόντων του εἰς τὴν σφαῖραν τῆς δικαιοδοσίας του πρέπει νὰ εἶναι ὡς κεντρικὴ δύναμις τῆς πόλεως ποὺ θὰ κινεῖ πᾶσαν ἐκπολιτιστικήν, πνευματικήν, προοδευτικὴν καὶ φιλανθρωπικὴν δρᾶσιν. Ἡ διάταξις περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους ἔχει καὶ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά. Τὰ ὑπὲρ εἶναι, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀσχολοῦνται μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Δήμου καὶ —εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων εἶναι βιοπαλαισταὶ— νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος καταβολῆς ἐπιδόματος τινὸς διὰ τὰς ἡμέρας τῶν συνεδριάσεων τοῦ Δημ. Συμβουλίου, ὡς συμβαίνει καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἀσχολουμένους εἰς τὰ Κρατικὰ Ὑπηρεσιακὰ Συμβούλια μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ μετὰ προσοχῆς διὰ νὰ μὴ γίνῃ κατάχρησις τῆς περιπτώσεως καὶ δι’ ἀσημάντους λόγους νὰ συνέρχεται τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ὄχι πλέον διὰ τὸ καλὸν τῆς πόλεως καὶ τοῦ Δήμου, ἀλλὰ διὰ τὰς ἀπολαυὰς τῶν Συμβούλων. Νομίζω, ὅτι τὸ ἐπίδομα αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι κλιμακωτὸν καὶ διὰ τὰς μὲν μικρὰς πόλεις νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὰς 50–100 δρχ. κατὰ συνεδρίασιν καθοριζομένων καὶ συνεδριάσεων ποὺ θὰ λαμβάνουν ἐπίδομα μέχρι τριῶν κατὰ μῆνα. Ἀναλόγως θὰ εἶναι καὶ ὁ καθορισμὸς τοῦ ἐπιδόματος διὰ τὰ Δ. Σ. τῶν μεγάλων πόλεων.

§22Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐθίξατε ἓν ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀκριβῶς θὰ ἤθελον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ, διότι ἔχω σκοπὸν νὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν, καὶ διὰ νὰ εἶναι ἕτοιμος θὰ ἤθελα νὰ τὴν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του. Πρὶν φθάσω ἐκεῖ ἤθελα νὰ διαλύσω μία παρεξήγησιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη παρ’ ὅλον, ὅτι εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, τῆς περασμένης Τετάρτης, ἐτάχθην σαφῶς, ὑπὲρ τῆς παροχῆς τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῆς εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους. Δὲν ξέρω πῶς ἔμειναν οἱ σύμβουλοι τῆς περιφερείας μου μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἀντετάχθην εἰς τὴν χορήγησιν τοῦ ἐπιδόματος αὐτοῦ. Δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ ἐπανορθώσω τὰ πράγματα, παρ’ ὅλον ὅτι ἡ ἀγόρευσίς μου εἶναι σαφής. Θὰ ἤθελον ἐπίσης καὶ τὸ ἑξῆς νὰ εἴπω: Ἐπειδὴ γεννᾶται τὸ ζήτημα νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ μικροὶ δῆμοι, μήπως θὰ ἦτο πλέον σύμφωνον μὲ τὴν ἀρχὴν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, νὰ μὴ ἐπιβάλλωμεν ἡμεῖς εἰς τοὺς δήμους, ἀλλὰ νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθερίαν εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια, νὰ καθορίζουν τὴν ἀποζημίωσιν, ὄχι ὅμως καὶ τὸ ὕψος καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν συνεδριάσεων, τὰ ὁποῖα θὰ ὁρίζῃ ὁ νόμος; Τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματος ἀποζημιώσεως τῶν δημοτικῶν συμβούλων, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι πλέον σύμφωνον, πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐὰν τὴν ἀφήσωμεν εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια. Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι τὰ δημοτικὰ συμβούλια, προκειμένου νὰ ἐκδώσουν τοιαύτην ἀπόφασιν θὰ σταθμίσουν προηγουμένως τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δήμου, ἀνεξαρτήτως ἐὰν πρόκειται περὶ μικροῦ ἢ μεγάλου Δήμου, διότι ἐὰν ἡμεῖς ὁρίσωμεν διὰ τοῦ Νόμου ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνουν οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι 300 δραχμὰς κατὰ συνεδρίασιν, θὰ ὑπάρξουν μεγάλοι Δῆμοι οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχουν τὴν σχετικὴν οἰκονομικὴν εὐχέρειαν, ἐνῷ ἀντιθέτως θὰ εὑρεθοῦν μικροὶ Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταβάλλουν τὴν κατὰ συνεδρίασιν ἀποζημίωσιν. Εἶμαι εὐτυχὴς διότι παρίσταται καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ τύχω ἀπαντήσεως ἐπὶ τῆς τροπολογίας μου κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀποζημίωσις θὰ καθορίζεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ οἰκείου δημοτικοῦ συμβουλίου, μὴ δυναμένη νὰ ὑπερβῇ τὰς 200 δραχμὰς κατὰ συνεδρίασιν, οὐδὲ τὰς 5 συνεδριάσεις κατὰ μῆνα.

§23Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσ.). Εἶμαι σύμφωνος, κ. συνάδελφε, διότι θεωρῶ λογικὸν τὸ αἴτημά σας. Παρακαλῶ διατυπώσατε σχετικὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν καὶ θὰ μελετήσω.

§24Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἔρχομαι τώρα, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ θέμα τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τὸν θεσμὸν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων θεωρῶ ἄριστον καὶ πιστεύω, ὅτι δύναται νὰ ἀποδώσῃ πολλὰ ὠφέλη εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν τῆς χώρας καὶ δι’ αὐτὸ ὀφείλομεν νὰ τὸν προσέξωμεν. Ὁ θεσμὸς αὐτὸς παρέχει τὴν δυνατότητα ὥστε οἱ Δήμαρχοι καὶ Κοινοτάρχαι τῆς χώρας νὰ γνωρίζωνται μεταξύ των, νὰ ἀνταλλάσσουν τὰς σκέψεις των καὶ νὰ ἐπικρατῇ τοιουτοτρόπως ἑνιαῖον πνεῦμα διοικήσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας. Πρέπει λοιπὸν νὰ τονώσωμεν ὅσον δυνάμεθα τὸν θεσμὸν αὐτόν. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, θὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ἡ ΕΡΕ ἐπειδὴ ὁ ἐκλεγεὶς Δήμαρχος Ἀθηναίων δὲν ἦτο τῆς ἀρεσκείας της ἐτροποποίησε τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Καὶ ἐκ τούτου ἐπέφερε τὸ πρῶτον πλῆγμα κατὰ τοῦ θεσμοῦ. Νομίζω, ἐκ λόγων ἱστορικῶν, ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἑκάστοτε Δήμαρχος Ἀθηναίων, λόγῳ σεβασμοῦ πρὸς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ὁποία εἰς τὴν μακραίωνα ἱστορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους πολλὰ προσέφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κάθε ἄνθρωπος καὶ κάθε τόπος ἀκολουθεῖ τὴν μοῖραν του. Ἡ μοῖρα τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν εἶναι νὰ εἶναι πάντα τὸ χαϊδεμένο παιδὶ τῆς Ἑλλάδος, ὅλοι νὰ φροντίζουν δι’ αὐτήν, ὅλοι νὰ προσπαθοῦν νὰ τὴν ὑπηρετήσουν διὰ νὰ τὴν ἐξυψώσουν. Εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Ἀθηνῶν κατὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ναοῦ τῆς Παλλάδος ἀναφέρεται ὅτι ἔλαβον μέρος καὶ Χῖοι καλλιτέχναι, ἀλλὰ ἐνῷ ἐμφανῶς ἀναφέρονται καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ὁ Περικλῆς, ὁ Φειδίας, ὁ Ἰκτῖνος, οἱ Χῖοι καλλιτέχναι ἀποσιωπῶνται. Ἑπομένως, ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων αἱ Ἀθῆναι ἐβοηθοῦντο ἀντιστοίχως ἐξ ὅλων τῶν Ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ σήμερον ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν πράττοντες τὸ ἴδιον, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ μειώσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν. Καὶ ἂν προσπαθήσωμεν, κ. συνάδελφοι, νὰ ἐξυψώσωμεν τὰς Ἀθήνας εἰς σημεῖον περιωπῆς τοῦτο θὰ ἀντανακλᾷ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἑπομένως, μείωσις τῆς ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχει ἀφοῦ ἄλλωστε ἐξακολουθοῦμεν προγονικὴν παράδοσιν. Ἔρχεται ὅμως ἡ ἄποψις τῆς ἐφαρμογῆς τῆς δημοκρατικῆς ἀρχῆς καθ’ ἣν δι’ ἐκλογῶν ἀναδεικνύονται εἰς τὰ ἀξιώματα οἱ ἄρχοντες. Καὶ ἐκ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς φαίνεται παράξενον, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐξ ὀφιτσίου, νὰ διορίζεται ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως ταύτης εἰς ὅλας ὅμως τὰς ἄλλας περιπτώσεις οἱ ἄρχοντες ἀναδεικνύονται δι’ ἐκλογῶν, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, τῆς Ἀκαδημίας, τῶν Πρυτάνεων, κλπ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος συγκερασμοῦ τῶν δύο προεκτεθεισῶν ἀπόψεων. Θὰ πρέπει κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ ὁρισθῇ ἐκ τοῦ νόμου ὅτι Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ ὁρίζεται ὁ ἑκάστοτε Δήμαρχος Ἀθηναίων, ἐκτὸς ἐὰν ἡ συνέλευσις τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν αὐτῆς, μετὰ τὰς γενικὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ὁρίσῃ ἄλλως. Τοῦτο θ’ ἀποτελέσῃ καὶ κίνητρον, διὰ τοὺς δημότας τῶν Ἀθηνῶν, ἵνα ψηφίσουν ὡς Δήμαρχον τὸν ἄριστον, νὰ ψηφίζουν προσωπικότητας πανελληνίου κύρους, ἀξίους νὰ προΐστανται τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Καὶ ἂν πράγματι, ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων εἶναι τοιαύτη προσωπικότης, ποῖος θὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν θέσιν του; Ἀναφέρω χαρακτηριστικῶς τὸ παράδειγμα τοῦ κ. Π. Κατσώτα. Εἶπεν ὁ κ. Κατσώτας, ὅταν τοῦ ἐπροτάθη ἡ προεδρία τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὅτι δὲν ἀναλαμβάνει, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ὑπὸ τῶν συμβούλων τῆς Ἑνώσεως. Καὶ πράγματι ἐξελέγη παμψηφεί, διότι ἦτο πράγματι ἐπιβαλλομένη προσωπικότης. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ὡς τὴν πρώτην πόλιν τῆς χώρας διατηροῦμεν καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐκλογῆς νὰ τηρήσωμεν ἐν προκειμένῳ. Ἐξυψοῦντες τὰς Ἀθήνας, ἐξυψοῦμεν τὴν Ἑλλάδα. Ἀθῆναι εἶναι Ἑλλάς, ὅπως Παρίσι εἶναι Γαλλία, Λονδῖνον Ἀγγλία κλπ. Ἂς σκεφθοῦμε τὴν πρότασιν αὐτήν, ὥστε καὶ μὲ τὰς δημοκρατικὰς ἀρχὰς νὰ εἴμεθα σύμφωνοι καὶ ἀπὸ τὴν παράδοσιν διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν νὰ μὴ ἀφιστῶμεν. Περαίνων ἔχω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις διὰ τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ συνδυασμὸς ποὺ θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 40% τῶν ψήφων θὰ λάβῃ τὰ ⅔ τῶν δημοτικῶν συμβούλων. Καὶ ἐκεῖνος ποὺ θὰ λάβῃ τὸ 50% τῶν ψήφων θὰ λάβῃ μεγαλύτερον ποσοστὸν συμβούλων. Ἐὰν γίνῃ συγκέντρωσις τῶν δυνάμεων τῶν ἐκλογέων καὶ καταρτισθοῦν τρεῖς συνδυασμοὶ κατὰ Δῆμον, ὁ νόμος θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀνέτως. Ἐὰν οἱ φιλοδοξοῦντες νὰ εἶναι ὑποψήφιοι Δήμαρχοι ἀντιληφθοῦν τὴν θέλησιν τοῦ νόμου τούτου, ποὺ ζητᾷ συγκέντρωσιν δυνάμεων, καὶ οὕτω πολιτευθοῦν δὲν θὰ προκύψῃ ζήτημα. Ἐὰν ὅμως φιλοδοξίαι ἢ συμφέροντα διασκορπίσουν τὰς δυνάμεις μιᾶς παρατάξεως, τότε θὰ παρουσιασθῇ μία παράταξις νὰ ἔχῃ ἐν διασπορᾷ τὸ 40% ἢ καὶ 50% τῶν ψήφων καὶ ἐν τούτοις νὰ μὴ ἐκλέξῃ Δήμαρχον, διότι τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει ὅτι τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου θὰ μετάσχουν μόνον οἱ ὑποψήφιοι Δήμαρχοι τοῦ αʹ καὶ βʹ μόνον συνδυασμοῦ. Ἐὰν παρουσιασθῇ ἡ περίπτωσις αὕτη, τότε καὶ ἡ παράταξις, ἧς θὰ διασκορπισθοῦν αἱ δυνάμεις, θὰ ἀδικηθῇ καὶ ἡ πόλις εἰς ἣν θὰ συμβῇ, θὰ ἀδικηθῇ, διότι ἄλλον Δήμαρχον ἤθελε καὶ ἄλλος ἀνεδείχθη. Διὰ νὰ προλάβωμεν τὴν ἀδικίαν ταύτην, θὰ πρέπει εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ προβλέψωμεν ὅτι εἰς ἣν περίπτωσιν οὐδεὶς συνδυασμὸς ἐπιτύχει τὸ 40% ἢ 50% τῶν ψήφων, ἡ ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων θὰ γίνεται μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων Δημάρχων τῶν τριῶν πρώτων συνδυασμῶν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ προτείνω τὴν ἀνάλογον τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὰ ἄλλα νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὀρθὰς βάσεις. Καὶ νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ τὸ ψηφίσωμεν καὶ δὴ ταχέως, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἕνα νομοθετικὸν ὅπλον, διὰ νὰ σπεύσῃ τάχιστα εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν. Διότι πρέπει ἐντὸς ὀλίγων προσεχῶν μηνῶν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας νὰ εἰσέλθουν οἱ νόμιμοι ἄρχοντες, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπὸ 5ετίας ἔχουν ἐγκατασταθῆ, ἢ ἔχουν κουρασθῆ καὶ ἀδιαφοροῦν ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει μὲ τὴν σκέψιν τῶν ἐκλογῶν τὰ ἔχουν ἐγκαταλείψει καὶ οἱ ὀργανισμοὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀφ’ ἑνὸς ἔτους εὑρίσκονται ἐν παραλύσει. Χρέος τοῦ Κράτους, χρέος ὅλων μας εἶναι ταχύτατα νὰ βοηθήσωμεν νὰ εἰσέλθουν εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, οἱ νόμιμοι ἄρχοντες διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐργασθοῦν καὶ νὰ ἀποδώσουν διὰ τὸ καλὸν τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν. (Χειροκροτήματα).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ μέρους τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ βουλευτῶν τοῦ προβλεπομένου ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ὑπεβλήθη πρότασις πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἔχουσα οὕτω: «Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως περιορισθῇ ὁ χρόνος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἰς 15 λεπτὰ συμφώνως πρὸς τῷ ἄρθρῳ τοῦ Κανονισμοῦ. Οἱ προτείνοντες βουλευταί».

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν εἶναι παρόντες.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω. (Ἀναγινώσκονται τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν κ.κ. βουλευτῶν καὶ διεπιστώθη, ὅτι δὲν ἦσαν ἅπαντες παρόντες). Συνεπῶς, δὲν ὑφίσταται πρότασις ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι παρόντες ἅπαντες οἱ ὑπογράψαντες τὴν πρότασιν βουλευταί. Ὁ κ. Χ. Κιτσίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§28Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσ.). Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὡμίλησεν εἷς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ θεσπίσητε τὸ μέτρον. Πρέπει νὰ ἀναμένετε νὰ ὁμιλήσῃ καὶ εἷς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ κατόπιν νὰ τὸ ἐφαρμόσητε. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθόν.

§29Ε. ΒΑΝΤΑΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς αἰτήσεως, κ. Πρόεδρε;

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀριθμὸς 20 βουλευτῶν προτεινόντων, δὲν ὑπάρχει θέμα.

§31Ε. ΒΑΝΤΑΛΗΣ. Πιθανόν, κ. Πρόεδρε, ἐκ τῶν παρόντων κ. συναδέλφων, νὰ προσέλθουν πρὸς ὑπογραφήν. Πάντως, ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε συζητήσεων τὸ θέμα ἔχει πλήρως φωτισθῆ...

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς ρητῶς τὸ ἀναφέρει. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις.

§33Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, θέλω νὰ εἴπω μίαν λέξιν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναμένατε νὰ ὁμιλήσῃ εἷς ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ κατόπιν νὰ τεθῇ τὸ θέμα. Βεβαίως ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ γίνῃ ἡ σύγχυσις, ὅτι ὅταν ὁμιλῇ εἷς ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅταν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὑπάρχουν τρία Κόμματα, ἐξαντλεῖται τὸ θέμα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Κιτσίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§35Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Δυστυχῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, παρὰ τὴν πρόθεσιν, ἡ ὁποία σαφῶς διαφαίνεται εἰς αὐτό, ὅπως βελτιώσῃ τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, ἀκολουθεῖ τὴν ὁδόν, εἰς τὴν ὁποίαν βαδίζουν πλεῖστα τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα κατατίθενται εἰς τὴν Βουλήν. Συγκεκριμένως τὸ νομοσχέδιον αὐτό, σκοπεῖ τὴν ρύθμισιν ἑνὸς οὐσιώδους θέματος, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς ἕνα βασικὸν θεσμὸν τῆς λειτουργίας τῆς πολιτείας μας, τὴν αὐτοδιοίκησιν. Καὶ παραγνωρίζει τὴν ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν θὰ ὑφίστατο ἡ ρύθμισις αὕτη ἂν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ λοιπὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα συνθέτουν τὸ πρόβλημα «Αὐτοδιοίκησις ἐν Ἑλλάδι». Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἀποτελεῖ μίαν βελτίωσιν τῆς ἰσχυούσης ἐκλογικῆς νομοθεσίας, καὶ γενικώτερον δεικνύει μίαν προσπάθειαν καλοπίστου ἀντιμετωπίσεως τοῦ θέματος, ἀκολουθεῖ δυστυχῶς καὶ αὐτὸ τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν τὰ πλεῖστα νομοσχέδια.

§36Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσ.). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, κ. συνάδελφος, κάνει τὴν παρθενικήν του ἀγόρευσιν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιστήσετε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ νὰ τὸν ἀκούσῃ μετὰ προσοχῆς. Συγκεκριμένως ἡ αὐτοδιοίκησις ἐν Ἑλλάδι ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ πλεῖστα ὅσα βασικὰ θέματα, τῶν ὁποίων ἡ ἐπίλυσις εἶναι συνυφασμένη μὲ τὴν πρόοδον τῆς μεγαλυτέρας καὶ ἰσχυροτέρας μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ θὰ ἐρωτήσῃ κανεὶς ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα συνθέτουν τὸ πρόβλημα τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐν Ἑλλάδι. Τὸ πρῶτον στοιχεῖον εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ ἑνιαῖος τρόπος ἀναγνωρίσεως τῶν ὀργανισμῶν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἕνας τρόπος χαρακτηρισμοῦ καὶ κατατάξεως αὐτῶν. Τὸ δεύτερον στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον συνθέτει τὸ πρόβλημα τῆς Ἑλληνικῆς αὐτοδιοικήσεως, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια διὰ τὴν κατάργησιν τῶν μικρῶν κοινοτήτων, τῶν μικρῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζουν καὶ οἰκονομικὴν ἀνεπάρκειαν καὶ πληθυσμιακὴν καχεξίαν, μίαν καὶ γενικώτερον διοικητικὴν ἀδυναμίαν διὰ νὰ ρυθμίσουν τὰ θέματα τῶν μικρῶν ὁμάδων ποὺ τοὺς συγκροτοῦν.

§37Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Τὸ 60% τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως τῆς Ἑλλάδος δὲν διαθέτει ἐπαρκεῖς πόρους, οὔτε ἔχει ἐπαρκεῖς δυνατότητας διὰ νὰ προαγάγῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς τοὺς ὑψηλοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους αὐτὴ εἶναι προωρισμένη νὰ ἐπιτελέσῃ. Θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ δοθοῦν νέαι ἁρμοδιότητες εἰς τὰ διοικητικὰ συμβούλια καὶ εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοδιοικήσεως. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα παλαιότατον αἴτημα τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως τῆς χώρας καὶ θὰ πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ δοθῇ μία λύσις καὶ μία δυνατότης εἰς τὸ νὰ ἠμπορέσουν οἱ ὀργανισμοὶ αὐτοδιοικήσεως νὰ ἐπιτελέσουν τὸ ἔργον εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι τεταγμένοι. Θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ δοθῇ εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας πληρεστέρα διοικητικὴ καὶ οἰκονομικὴ ἀποκέντρωσις διὰ νὰ δύναται ἡ περιφερειακὴ διοίκησις νὰ ἐκτελῇ καλύτερα τὸ ἔργον της. Θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ δοθῇ μία νέα μορφὴ εἰς τὰς διοικητικὰς μονάδας, καθὼς καὶ εἰς τὴν ἐξάρτησιν τῶν περιφερειακῶν ὑπηρεσιῶν ἐξ αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις τῆς ὁποίας ἡγεῖται ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔχει ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ κἄποια ἱστορίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔχει λησμονήσει ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἡ ἱστορία εἶναι, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶχεν ἀρχίσει μία προσπάθεια διὰ τὴν ἐγκατάστασιν αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ, ὁ δὲ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὑπῆρξεν εἷς ἐκ τῶν κυρίων ἐμπνευστῶν τῆς προσπαθείας αὐτῆς. Πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν αὐτοδιοίκησιν τὴν δυνατότητα νὰ ἐκφράζεται καὶ ἐπὶ γενικωτέρων περιφερειακῶν προβλημάτων τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας καὶ τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἐὰν ἡ αὐτοδιοίκησις ἀναδειχθῇ εἰς δευτέρου βαθμοῦ. Πρέπει νὰ δοθῇ οἰκονομικὴ αὐτοτέλεια καὶ νὰ ἀναπτυχθοῦν οἱ πόροι τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως δοθέντος ὅτι μέχρι σήμερον τὸ Κράτος καὶ αἱ κρατικαὶ ἀρωγαὶ καὶ νὰ δάνεια ὑπῆρξαν οἱ κύριοι πόροι ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἤντλουν οἱ ὀργανισμοὶ τὴν δυνατότητα ἀναπτύξεώς των, ἐπωφελοῦς δράσεως αὐτῶν. Τέλος, οἱ ὀργανισμοὶ αὐτοδιοικήσεως θὰ πρέπει νὰ ἐξοπλισθοῦν μὲ τὴν κατάλληλον διοικητικὴν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν καλυτέραν καὶ ταχυτέραν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα κατὰ κύριον λόγον προώρισται νὰ ἐκτελῇ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ βελτίωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν κατοίκων τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου. Κύριοι βουλευταί, ἡ αὐτοδιοίκησις ὑπῆρξεν διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ μητρικὴ κοιτὶς ἐκ τῆς ὁποίας ἐγεννήθησαν αἱ ἰδέαι τῆς Δημοκρατίας, καὶ τὸ πνεῦμα τῶν συγχρόνων πολιτιστικῶν ἀξιῶν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς τὴν κοινότητα, τὴν μικρὰν κοινότητα καὶ τὸν χωρικὸν δῆμον ἐσφυρηλατήθη ὁ τύπος τοῦ Ἕλληνος πολίτου, ὁ ὁποῖος ἦτο φορεὺς τῶν Ἑλληνικῶν δημοκρατικῶν ἰδεωδῶν. Ἀλλὰ σήμερον ἡ Ἑλληνικὴ κοινότης σπαράσσεται ἀπὸ τὸν ἐγωϊσμὸν καὶ τὰ πάθη καὶ ἔπαυσε νὰ ἀποδίδῃ πλήρως ὡς πηγὴ ἠθικῶν καὶ πνευματικῶν δυνάμεων τοῦ ἔθνους. Ὀφείλομεν νὰ στερεώσωμεν τοὺς ἁρμοὺς τῆς μεγάλης αὐτῆς δεξαμενῆς τῶν ὑλικῶν καὶ πνευματικῶν δυνάμεων. Πρέπει τὸ σύνολον τῆς νομοθεσίας τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν συγκρότησιν καὶ τὴν λειτουργίαν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, νὰ τοὺς δώσῃ τὴν δυνατότητα νὰ ἀναπτύξουν καὶ πάλιν τὸν τύπον τοῦ πολίτου, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν καὶ ὁ δημιουργὸς καὶ ὁ φορεὺς τῶν ἰδεωδῶν τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ συγχρόνου Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Αὐτὰ εἶναι τὰ σπουδαιότερα θέματα, τὰ ὁποῖα συνθέτουν τὸ πρόβλημα τῆς αὐτοδιοικήσεως τῆς Ἑλλάδος. Καὶ διαφωνῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἠθέλησεν ὡς πρῶτον, νομοσχέδιον νὰ φέρῃ τὸ θέμα τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε πρωτίστως ἢ παραλλήλως νὰ ρυθμίσῃ τὸ θέμα τῆς λειτουργίας τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τῆς χώρας. Πρότασίς μου εἶναι, ὅπως τὰ θέματα τῆς αὐτοδιοικήσεως ἀντιμετωπίζωνται κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ μὴ δύναται νὰ ὁδηγήσῃ εἰς σκέψιν ὅτι ἀντιμετωπίζονται μὲ πολιτικὰ ἢ κομματικὰ κριτήρια. Τὰ θέματα τῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι θέματα τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἐπιβίωσιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν ἑνὸς μεγάλου τμήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ καὶ συνεπῶς φρονῶ, ὅτι τὰ θέματα αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζωνται διακομματικῶς καὶ ὑποβάλλω τὴν πρότασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συστήσῃ διακομματικὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία νὰ συντάξῃ καὶ νέον Κώδικα Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἢ νὰ βελτιώσῃ τὸν ὑπάρχοντα εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὀργανώσῃ καὶ νὰ διαρθρώσῃ τὴν Ἑλληνικὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν κατὰ τὸν πλέον προσήκοντα τρόπον. Ἡ πρότασίς μου αὐτὴ στηρίζεται καὶ εἰς ἱστορικὰ καὶ εἰς σύγχρονα γεγονότα. Ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων, ὡς ἀνέφερον, ὑπῆρξεν ἡ μητρικὴ κοιτὶς τῶν Ἑλληνικῶν καὶ δημοκρατικῶν ἰδεωδῶν. Εἰς τοὺς ἀρχαίους Δήμους πρῶτον ἐγεννήθησαν καὶ ἀνεπτύχθησαν αἱ ἰδέαι περὶ Δημοκρατίας, περὶ ἀξιοπρεπείας τοῦ ἀνθρώπου καὶ περὶ ἠθικῆς τοῦ πολίτου, αἱ ὁποῖαι συγκινοῦν ὅλον τὸν πολιτισμένον κόσμον. Ἀργότερον ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις, ὅταν τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ὑπεδουλώθη εἰς τὸν ἐχθρὸν προσέφερεν μεγίστας ὑπηρεσίας. Τὸ δουλωθὲν ἔθνος διεσπάρη καὶ ἀνῆλθον εἰς τὰ ὄρη ἢ κατέφυγον εἰς τὰς νήσους καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἐξαπέλυσαν ἀνηλεῆ ἀνταρτοπόλεμον ἐναντίον τοῦ ἐχθροῦ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κοινότης ὁμοῦ μετὰ τῆς Ὀρθοδοξίας ὑπῆρξαν αἱ φωλεαὶ τῶν χριστιανικῶν ἰδεωδῶν, αἱ φωλεαὶ τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως τῶν Ἑλλήνων. Ἡ Ἑλληνικὴ κοινότης εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐνδυνάμωσε τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος καὶ τὸ κατέστησεν ἱκανὸν ν’ ἀγωνισθῇ καὶ ν’ ἀποκτήσῃ τὴν ἐλευθερίαν. Εἰς αὐτὴν ἐλειτούργησαν αἱ Σχολαὶ τοῦ Γένους, ἀπὸ αὐτὴν προῆλθον οἱ μεγάλοι εὐεργέται τοῦ ἔθνους, εἰς αὐτὴν διετηρήθησαν ἡ Ἑλληνικὴ συνείδησις καὶ αἱ ἀξίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Εἰς αὐτὴν τὴν Ἑλληνικὴν κοινότητα ἠνδρώθησαν καὶ ἠσκήθησαν οἱ καπεταναῖοι καὶ ἀγωνισταί, οἱ ὁποῖοι ἀργότερον ἔδωσαν μὲ τὸ αἷμα των τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἑλλάδος. Δυστυχῶς ἀργότερον ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία παρεγνώρισεν ἐντελῶς τὰ θέσμια, τοὺς αὐτοφυεῖς θεσμούς, οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύχθησαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινότητα. Παρεγνώρισεν ὅλα αὐτὰ καὶ ἐγκατέστησε μίαν νομοθεσίαν κατὰ μίμησιν ξένων προτύπων. Οὕτω ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἡ Ἑλληνικὴ κοινότης ἦτο ἕνας ἄχρηστος καθαρὰ διοικητικὸς ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος δὲν ηὐνόει τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ «χωριάτικου ἐγωϊσμοῦ» καὶ τοῦ κοτσαμπασισμοῦ. Ἔπρεπε νὰ συμβοῦν τὰ τραγικὰ γεγονότα τῆς 10ετίας 1940–1950, νὰ γίνῃ ἡ καταστροφή, ἡ ἐκρίζωσις, ὁ ἀφανισμὸς τῶν πηγῶν τοῦ ἔθνους, νὰ καταστραφῇ τὸ «Ἑλληνικὸ χωριό» διὰ ν’ ἀρχίσῃ ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις ν’ ἀναλαμβάνῃ καὶ σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸν δημιουργικόν της ρόλον ἀγωνιζομένη διὰ τὴν ζωὴν τοῦ ἔθνους. Πράγματι, κ. βουλευταί, ἡ δρᾶσις τῆς Ἑλληνικῆς αὐτοδιοικήσεως ὑπῆρξεν ἄκρως ἀποδοτική, ἄκρως συμφέρουσα διὰ τὸ ἔθνος καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις συνετέλεσεν οὐσιωδῶς, ὥστε τὰ δυσχερῆ ἔτη 1948–1952, ὁ Ἑλληνικὸς ἀγροτικὸς λαὸς νὰ κερδίσῃ τὴν μάχην διὰ τὴν ζωήν του. Ἡ ἀνοικοδόμησις, ἡ ἀνασυγκρότησις, ἡ κατασκευὴ δρόμων, ἡ ἀνέγερσις τῶν σχολείων, ὑπῆρξεν ἔργον τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἑλληνικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀργότερον δέ, κατὰ τὰ ἔτη 1954 καὶ ἐντεῦθεν ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις— καὶ διαφωνῶ πρὸς τοῦτο μὲ πάρα πολλοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι κατεφέρθησαν κατ’ αὐτῆς καὶ εἶπον μάλιστα τὴν φράσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει αὐτοδιοίκησις— ὑπῆρξεν ἀληθὴς δημιουργὸς καὶ συντελεστὴς τῆς ἐπιτυχίας τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας εἰς τὸν μεγάλον ἀγῶνα διὰ τὴν ἐπιβίωσιν καὶ ἀνάπτυξιν ἰδίᾳ τοῦ ἀγροτικοῦ μας πληθυσμοῦ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὰ ἔτη 1954–60 ἤρχισεν ἡ δρᾶσις διὰ τὴν δημιουργίαν, τὴν πρόοδον, τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ χωριοῦ μας καὶ τοῦ χωρικοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ ἡ προσπάθεια αὐτὴ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἦτο ὁλονὲν περισσότερον μεγαλυτέρα καὶ πλέον ἔντονος καὶ πλέον ἀποδοτική. Τὸ ἔτος 53–54 οἱ ὀργανισμοὶ αὐτοδιοικήσεως διέθετον 721 ἑκατομ. δραχ., τὸ ἔτος 1961 τὰ ἔξοδα τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως ἀνῆλθον εἰς 2.226 ἑκατομ. δραχ. Παραλλήλως ἡ προσπάθεια αὐτὴ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως ἐχρηματοδοτήθη ἰδιαιτέρως ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ μάλιστα ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε. Οὕτω, κατὰ τὰ ἔτη 1953 –54 62 ἑκατ. μόνον ἐδόθησαν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων εἰς τὰς κοινότητας. Τὸ 1960 613 ἑκατ. ἐδόθησαν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων προόδου καὶ πολιτισμοῦ εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοδιοικήσεως. Εἰς τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ δὲν συμπεριλαμβάνονται καθόλου αἱ ἐπιχορηγήσεις τοῦ Κράτους καὶ ἡ προσπάθειά του, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὴν ἵδρυσιν καὶ δημιουργίαν εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἄλλων σπουδαιοτάτων δημοτικῶν καὶ πολιτιστικῶν ἔργων, ὅπως τῶν σχολείων, κοινοτικῶν καταστημάτων, ἀγροτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἰατρείων, καὶ ἄλλων χρησίμων ἱδρυμάτων, ἀλλὰ καὶ ἔργων ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀγροτικοῦ μας πληθυσμοῦ. Τὰ δισεκατομμύρια δὲ αὐτά, δὲν διετέθησαν εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ὑπῆρξα ἐπὶ 14 ἔτη Νομάρχης καὶ ὑπηρέτησα εἰς μεγάλας καὶ δυσκόλους περιφερείας. Ἀπὸ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ ἀπὸ τὴν παρακολούθησιν ποὺ ἔκαμα τόσον εἰς τὰ συνέδρια τῶν Νομαρχῶν, ὅσον καὶ εἰς τὰ συνέδρια τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχόντων, δὲν διεπίστωσα, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ διετέθησαν κατὰ τρόπον ἀνώμαλον ἢ ἰδιοτελῆ. Τοὐναντίον, αἱ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις δὲν ὑπῆρξεν ἀξία τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Πολιτείας εἶναι ἐλάχισται. Τόσον ἐλάχισται, ὅσον εἰς καμμίαν ἄλλην περίπτωσιν ἐκτελέσεως ἔργων εἰς τὴν χώραν. Οὕτω, διὰ τῶν ἑκατομμυρίων αὐτῶν ἐξετελέσθησαν μόνον τὸ ἔτος 1960 ἔργα ὁδοποιΐας 400.000.000 δραχμῶν περίπου, ἔργα ὑδρεύσεως 230.000.000 δρχ., ἔργα ἐγγειοβελτιωτικὰ 220.000.000 δραχ. καὶ ἔργα διάφορα 160.000.000 δρχ. Καὶ τὰ ἔργα αὐτὰ ἐξετελέσθησαν ἐκ πόρων μόνον τῶν κοινοτήτων ἀνερχομένων εἰς 203.000.000 δραχ. καὶ δανείων καὶ ἐπιχορηγήσεων τοῦ Κράτους εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα ἀνερχομένων εἰς 700.000.000 δραχ. ἐκ δωρεῶν ἀνερχομένων εἰς 14.000.000, καὶ ἐκ προσωπικῆς ἐργασίας— πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δεικνύει τὴν ἔφεσιν τῶν δημοτῶν τῶν μικρῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τὸ ἐνδιαφέρον των διὰ τὰ κοινὰ— ἀνερχομένης εἰς 100.000.000 δραχμῶν. Αὐτὸς εἶναι ἕνας σύντομος ἀπολογισμὸς τοῦ ἔργου τῆς συγχρόνου Ἑλληνικῆς αὐτοδιοικήσεως, ὁ ὁποῖος μετατρέπεται, μεταφράζεται εἰς διάνοιξιν δεκάδας χιλιάδων χιλιομέτρων ἀγροτικῶν καὶ κοινοτικῶν ὁδῶν, εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδων χιλιομέτρων δικτύων ὑδρεύσεως καὶ ἀρδεύσεων καὶ εἰς μεγάλον ἀριθμὸν πολιτιστικῶν ἔργων καὶ ἔργων ὑγείας καὶ βελτιώσεως τῆς ζωῆς τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ. Ποτὲ ἄλλοτε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς αὐτοδιοικήσεως τῆς χώρας δὲν παρουσιάσθη τόση δημιουργικότης καὶ τόση δύναμις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν αὐτοδιοίκησιν. Αὕτη τὸ 1954 ἀνεζήτει ἕνα μηχάνημα διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ ἕνα κακὸν δρόμον εἰς λειτουργίαν, ὁ ὁποῖος εἶχε καταστραφῆ εἴτε λόγῳ τοῦ χειμῶνος, εἴτε λόγῳ ὑπερμέτρου χρήσεως καὶ δὲν τὸ ἀνεύρισκεν. Ὅμως σήμερον εἶναι ἐξωπλισμένη μὲ 710 μεγάλα μηχανήματα ὁδοποιίας ἀξίας ἄνω τῶν 300.000.000 δραχ. Βεβαίως, δὲν ὑποστηρίζω ὅτι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐξετέλεσεν ἡ αὐτοδιοίκησις ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀρκετὸν καὶ δὲν ὑποστηρίζω ἀκόμη ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ ἔργον αὐτὸ νὰ σταματήσῃ ἐδῶ. Ὑποστηρίζω ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον: Ὅτι δηλαδή, ἐκ τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἶναι δυνατὸν νὰ συνάγῃ κανείς, ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις ἐν Ἑλλάδι καὶ ὡς θεσμὸς καὶ ὡς λειτουργία ἀπέδωσε καὶ παρέχει τεραστίας καὶ μεγάλας καὶ ὠφελίμους δυνατότητας διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς τύχης τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας καὶ ἀκόμη περαιτέρω διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ πολιτισμοῦ εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ τῆς βελτιώσεως τῶν ὅρων ζωῆς.

§38ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὸ θέμα, κ. συνάδελφε.

§39Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνέφερον τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς διότι ἐπανειλημμένως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀφ’ ἧς συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἠκούσθησαν κατηγορίαι κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἠκούσθησαν ἐπὶ πλέον καὶ κατηγορίαι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ καὶ τῆς περιφερειακῆς διοικήσεως τῆς χώρας. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι αἱ κατηγορίαι αὐταὶ ἔπρεπε νὰ μείνουν ἀναπάντητοι ἀπὸ ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ καὶ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ ἱστορίαν, τότε συμφωνῶ καὶ δέχομαι τὴν παρατήρησιν, καὶ ζητῶ συγγνώμην. Ἐὰν ὅμως νομίζετε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ διακόψετε καὶ τοὺς ἄλλους ὁμιλητάς, οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις κατεχράσθη, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις, δὲν ἐφάνη ἀξία τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Κράτους, καὶ ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ οὐδὲν ἔπραξαν διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν τῆς Ἑλλάδος, τότε νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ διαμαρτύρεσθε. Ἀλλὰ ἐὰν ἀνέπτυξα ὅλας τὰς ἀπόψεις αὐτὰς τὸ ἔπραξα διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου εἶπον, ὅτι θὰ ἔπρεπε τὰ θέματα τῆς Ἑλληνικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐπειδὴ ἐνδιαφέρουν ἕνα μεγάλο τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα τῆς Ἑλλάδος θεωρεῖ τὴν αὐτοδιοίκησιν ὡς θεμέλιον λίθον τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους, δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως γενικώτερον τὸ θέμα τῆς διοικήσεως τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεων καὶ τὰ συναφῆ θέματα τῆς λειτουργίας αὐτῆς ὁμοῦ μετὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου συζητηθοῦν ὑπὸ εἰδικῆς διακοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀποτελέσουν ὄχι ἀντικείμενον εἴτε κομματικῆς προβολῆς, εἴτε πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλὰ ἀντικείμενον ἐθνικῆς καὶ καλοπίστου ἐρεύνης ὅλων τῶν κομμάτων πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ συνταχθῇ ἕνας νέος συγχρονισμένος βελτιωμένος καὶ προσήκων πρὸς τὰς δυνατότητας καὶ τοὺς σκοποὺς τῆς Ἑλληνικῆς αὐτοδιοικήσεως καταστατικὸς χάρτης. Μέσα εἰς αὐτὸν θὰ πρέπει νὰ καθιερωθῇ καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα, δοθέντος, ὅτι ἂν θελήσωμεν νὰ ἔχωμεν ὄχι πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα, θὰ εἴμεθα δέσμιοι αὐτοῦ καὶ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ κάνωμεν τὰς ρυθμίσεις εἰς τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ μία ἐπιμελημένη καὶ ἐνδελεχὴς ἐξέτασις τοῦ προβλήματος τῆς Ἑλληνικῆς αὐτοδιοικήσεως. Κύριοι βουλευταί, τὸ σχέδιον νόμου, δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα εἶναι τὸ πλέον προσῆκον σύστημα διὰ τὴν λειτουργίαν καὶ τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως. Ἐνῷ, τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ὅταν πρόκειται νὰ ρυθμίσῃ θέματα γενικῶν ἐκλογῶν, ἔχει τόσα μειονεκτήματα, τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ὅταν πρόκειται νὰ ἐκφράσῃ τὴν θέλησιν τῶν δημοτῶν διὰ τὴν καλυτέραν διοίκησιν τοῦ μικροῦ ἰδίᾳ Δήμου, εἶναι τὸ πλέον προσῆκον, διότι εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς αὐτοδιοικήσεως ἡ προσωπικότης τῶν πολιτῶν εἶναι περισσότερον γνωστὴ καὶ ἡ ἐπίδρασις τῆς προσωπικότητος εἶναι ἰσχυροτέρα ἀπὸ τὴν ἐπίδρασιν, τὴν ὁποίαν ἀσκοῦν τὰ γενικώτερα πολιτικὰ πάθη εἰς τὴν ἀνάδειξιν καὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εὐνοεῖ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κοτσαμπασισμοῦ, τοὐναντίον, ὁ κοτσαμπασισμὸς ἦτο συνυφασμένος μὲ τὸ σύστημα τῶν ἐκλεκτόρων καὶ ὄχι μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀναδείξεως τοῦ ἡγέτου τῆς Κοινότητος ἢ τοῦ μικροῦ Δήμου, ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λαόν. Τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, εἶναι ἐπίσης τὸ πλέον προσῆκον διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἔκφρασιν εἰς τὰς διαφόρους μερίδας τῆς μικρᾶς κοινότητος ἢ τοῦ μικροῦ χωρικοῦ δήμου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀντὶ τὰ πάθη νὰ ὁδηγοῦν εἰς ἄγονον καὶ στεῖραν πολιτικὴν θὰ δώσωμεν τὴν δυνατότητα νὰ ἐκφρασθοῦν ἐπισήμως καὶ ὑπευθύνως εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ φθάσουν εἰς τὰς ὑπερβολὰς εἰς τὰς ὁποίας ὁδηγεῖ ἡ ἀνεύθυνος καὶ ἡ ἀνεπίσημος κριτική. Εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐτυχὴς καὶ συγχαίρω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ὑπουργόν, διότι ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν ὅπως ἐκλέγωνται ἀπ’ εὐθείας καὶ οἱ πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων. Πράγματι ὑπῆρξε παλαιὸν αἴτημα ὅλων τῶν συνεδρίων τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων ἡ καθιέρωσις τῆς ἀπ’ εὐθείας, τῆς ἀμέσου ἀναλογικῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων.

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶπε τέτοιο πρᾶγμα.

§41Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι τὸ ἐπιθυμεῖ, πάντως ἀποτελεῖ ἀνάγκην καὶ παλαιότερον αἴτημα τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως τῆς χώρας. Ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τὴν δυνατότητα εἰς τὸ νὰ ἐπανεύρῃ τὸ Ἑλληνικὸν χωρίον καὶ νὰ ἀποκτήσῃ προσωπικότητας, αἱ ὁποῖαι θὰ δύνανται νὰ φανοῦν ἄξιοι νὰ διοικήσουν τοὺς μικροὺς ὀργανισμοὺς αὐτοδιοικήσεως ἀπὸ τοὺς ὁποίους τόσας μεγάλας ἀπαιτήσεις θὰ ἔχῃ σήμερον ὁ ἀγροτικός μας πληθυσμός. Ὀρθὴ εἶναι ἡ διάταξις περὶ καθορισμοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Ὑποστηρίζομεν ὅμως τὴν ἄποψιν ὅτι ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος πρέπει νὰ ἐκλέγεται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν δημοτῶν καὶ οὐχὶ νὰ ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ Δημάρχου. Τοῦτο νομίζω, ὅτι τελικῶς ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ τὸ κάμῃ ἀποδεκτόν. Ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος εἶναι θεσμὸς καθιερωμένος εὐρύτερον εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην καὶ εἰδικώτερον μὲ τὰ κενὰ καὶ τὰς ἀτελείας τὰς ὁποίας παρουσιάζει σήμερον ὁ ἰσχύων κῶδιξ Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἶναι ἕνας θεσμὸς ἀπαραίτητος ὄχι μόνον διὰ τὰς μεγάλας ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς μικρὰς πόλεις. Εἰς τὰς μικρὰς πόλεις ἡ αὐτοδιοίκησις δὲν εἶναι καθόλου ἄμοιρος οὔτε εὐθυνῶν, οὔτε δυσεπιλύτων προβλημάτων. Οἱ Δήμαρχοι τῶν μικρῶν πόλεων δὲν εἶναι ὀλιγώτερον ἀπησχολημένοι ἀπὸ τοὺς Δημάρχους τῶν μεγάλων πόλεων. Οἱ Δήμαρχοι τῶν μεγάλων πόλεων ἔχουν μεγάλα προβλήματα ἀλλὰ καὶ μεγάλας δυνατότητας. Οἱ Δήμαρχοι τῶν μικρῶν πόλεων ἔχουν μικρότερα προβλήματα ἀλλὰ καὶ πολὺ μικροτέρας δυνατότητας. Ὁ θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως σύμφωνον, διαφωνῶ μόνον ὡς πρὸς τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία καθιερώνει ὅτι ἀπέρχονται, παύουν νὰ συμμετέχουν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν συνδυασμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπέτυχον. Δὲν τὸ νομίζω τοῦτο οὔτε δημοκρατικὸν οὔτε συνεπὲς πρὸς τὴν γενικὴν δομὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Δὲν εἶναι πρέπον νὰ στερήσωμεν τοὺς ἡγέτας τῶν συνδυασμῶν τῆς δυνατότητος νὰ ἐκφράζουν ἐπισήμως τὴν γνώμην των καὶ νὰ ἀσχολοῦνται ὑπευθύνως μὲ τὰ κοινά. Ἔχω, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μίαν προσωπικὴν περίπτωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Δήμαρχος ἀποτυχὼν καὶ παραιτηθεὶς ἀπὸ δημοτικὸς σύμβουλος, ὑπῆρξεν ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου ἑνὸς μικροῦ δήμου τῆς Μεσσηνίας, διότι ἀνευθύνως κατήγγελλε, ἀνευθύνως ὡμίλει καὶ ἀνευθύνως ἔκαμε μικροπολιτικὴν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ποὺ εὑρίσκετο ἐκτὸς τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Ἄλλως τε, ἡ διοίκησις ἠμπορεῖ νὰ ἀσκήσῃ ἐποπτείαν καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς παρεκτρεπομένους ἡγέτας τῶν συνδυασμῶν εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος. Τέλος, διαφωνῶ ἀπολύτως πρὸς τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία καθιερώνει, κύριοι βουλευταί, τὸν Δήμαρχον Ἀθηναίων Πρόεδρον τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἄνευ ἐκλογῆς. Ὑπάρχει μία ἀντίφασις εἰς τὸν νόμον. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἑκάστου νομοῦ, ἐκλέγεται ἀπὸ τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοδιοικήσεως τῆς περιφερείας, διατὶ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως νὰ μὴ ἐκλέγεται καὶ αὐτὸς ἀπὸ τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοδιοικήσεως;

§42Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔγινε διὰ πράξεως κυβερνητικῆς ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἀλλὰ κατόπιν ἀποφάσεως τῆς πρώτης συνελεύσεως τοῦ 1930. Συνεπῶς, ἡ συνέλευσις τῶν Δημάρχων θὰ πρέπει νὰ συνέλθῃ καὶ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Ἐξήγησα προχθὲς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐλήφθη ἡ τοιαύτη ἀπόφασις. Διότι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων παραμένει εἰς Ἀθήνας καὶ ἠμπορεῖ νὰ προσφέρῃ τὰ ¾ τῶν ἐξόδων διὰ τὴν συντήρησιν τῆς Ἑνώσεως καὶ ἐπὶ πλέον, διὰ λόγους ἱστορικούς, ὅπως λ.χ., εἰς τὴν Ἰταλίαν ὁ Δήμαρχος τῆς Ρώμης εἶναι Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως.

§43Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἀλλὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὴν κοιτίδα τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν πρέπει νὰ μιμηθῶμεν τὴν Ρώμην, τὴν κοιτίδα τῆς δεσποτείας καὶ τοῦ ἀπολυταρχισμοῦ.

§44Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὴν ἱστορίαν τῆς Ρώμης, ὅπως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὴν ἱστορίαν τῶν Ἀθηνῶν.

§45Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀμφισβητεῖ τὴν ἱστορίαν τῆς Ρώμης. Ἀλλὰ ἐπιτραπήτω μοι νὰ νομίζω, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ θεμάτων τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν αὐτοδιοίκησιν, ἀμφισβητῶ εἰς τὴν Ρώμην τὴν δημοκρατικότητα καὶ τὴν προσφοράν της εἰς τὰς ἰδέας εἰς τὰς ὁποίας οἱ πλεῖστοι τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων πιστεύουν. Ὅ,τι γίνεται εἰς τὴν Ρώμην, θὰ πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μία ἀπόφασις τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τοῦ 1930 δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν, ἡ ὁποία θὰ στηρίξῃ μίαν ἐπιχειρηματολογίαν, ἐντελῶς ἀντίθετον ἀπὸ ὅ,τι κατὰ καιροὺς ὑπεστηρίχθη εἰς ὅλα τὰ συνέδρια τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως καὶ ἐφεξῆς. Εἶναι καθολικὸν αἴτημα τῆς Ἑλληνικῆς Αὐτοδιοικήσεως νὰ μὴ διορίζεται ἐξ ὀφίτσιο ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως. Ἀναγνωρίζω εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν τὴν ἱστορίαν της, ἀλλὰ τὸ σύγχρονον κοινοτικὸν πνεῦμα οὐδέποτε ἐρρίζωσεν εἰς τὰ μεγάλα ἄστεα. Τὸ Κοινοτικὸν πνεῦμα ἀναπτύσσεται καὶ εἶναι συνυφασμένον μὲ τοὺς μικροὺς Δήμους καὶ μὲ τὰς μικρὰς ἀγροτικὰς κοινότητας. Εἰς αὐτὰς εἶναι ἀνεπτυγμένος περισσότερον ὁ τύπος τοῦ δημότου τοῦ ἐνδιαφερομένου διὰ τὰ κοινά, εἰς αὐτὰς εἶναι ἐμπιστευμένα μικρὰ ἀλλὰ οὐσιώδη συμφέροντα τῶν πτωχῶν δημοτῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν σήμερον θέλωμεν νὰ ἀναζητήσωμεν τὸν κοινοτισμὸν δὲν θὰ τὸν εὕρωμεν εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα οὔτε εἰς τοὺς ἐκπροσώπους αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι πλειστάκις ἀπεμακρύνθησαν τοῦ προορισμοῦ των, ἀλλὰ εἰς τοὺς δημότας καὶ τοὺς ἄρχοντας τῶν μικρῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις θὰ ὑποστῇ πλῆγμα ἐὰν καθιερωθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις ὅτι Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως θὰ εἶναι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσα, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ περιφερειακὴ αὐτοδιοίκησις διαθέτει καὶ προσωπικότητας καὶ δημοτικὴν συνείδησιν καὶ ἐνδιαφέρον διὰ τὰ κοινὰ τόσον, ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεύρῃ κανεὶς εἰς τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας καὶ τοὺς δημότας τῆς πόλεως αὐτῆς.

§46Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶπον, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἀπεφασίσθη Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως πρέπει νὰ εἶναι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, ἀλλ’ ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς συνελεύσεως τοῦ 1930 πρέπει πάλιν μὲ ἀπόφασιν τῆς συνελεύσεως νὰ ἀνακληθῇ.

§47Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν ἔτει 1954 ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων καὶ νῦν Ὑπουργὸς Προνοίας κ. Κατσώτας, δὲν ἐδέχθη νὰ ὁρισθῇ αὐτοδικαίως Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως, ἀλλὰ ἐζήτησε νὰ ἐκλεγῇ ὑπὸ τῆς συνελεύσεως.

§48Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἑκατέρωθεν ἡ συζήτησις ἐξέφυγε ἀπὸ τὸ πρέπον. Οὔτε συντακτικὰ δικαιώματα, εἶχε ἡ Ἕνωσις τῶν Δήμων εἰς τὰ 1930 νὰ κάμῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ μεταβάλλεται οὔτε ὁ κ. Κατσώτας εἶχε δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἐκλογήν, οὔτε ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἶχε δικαίωμα νὰ εἴπῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Ὁ κ. Κατσώτας ἦτο ἐκ τοῦ νόμου Πρόεδρος καὶ ἐὰν ἐξ ἁβρότητος ἢ ἐξ ἄλλου λόγου ἐζήτησε τὴν συγκατάθεσιν τῆς συνελεύσεως, ἡ συνέλευσις δὲν ἠμποροῦσε νὰ τοῦ εἴπῃ ὄχι. Ἡμεῖς νόμον κάμνομεν σήμερα καὶ εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ ἀποφασίσωμεν ὅ,τι κρίνομεν ὡς σοφώτερον καὶ καλύτερον.

§49Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, περαίνων ἔχω νὰ ἀναφέρω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἐπαρχία καὶ ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις καὶ ὁ ἀγροτικός μας πληθυσμὸς ἔχουν ἀποστερηθῆ πολλῶν δικαιωμάτων ἀπὸ τὸ Ἄστυ καίτοι τὰ δικαιώματα αὐτὰ εἰς μίαν Δημοκρατίαν πρέπει νὰ εἶναι ἀπολύτως ἐνεργὰ δι’ ὅλους τοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι διαβιοῦν ὑπ’ αὐτήν. Ὑπάρχει, παρὰ τὰς προσπαθείας τῆς Ε.Ρ.Ε. συγκέντρωσις διοικητική, οἰκονομική, πολιτιστικὴ εἰς τὰς Ἀθήνας. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπομείνει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Αὐτοδιοίκησιν εἶναι τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζῃ τὴν θέλησίν της καὶ νὰ ἐκλέγῃ αὐτὴ τὸν Πρόεδρον τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἀφαιρεῖ καὶ τὸ τελευταῖον δικαίωμα ποὺ τῆς εἶχε ἀπομείνει. Κύριοι βουλευταί, σᾶς εὐχαριστῶ. (Χειροκροτήματα).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη εἰς τὸ Προεδρεῖον πρότασις ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν ὑπογεγραμμένη, περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὸ ¼ τῆς ὥρας.

§51Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν λῆψιν τῆς σχετικῆς ἀποφάσεως δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγώ, κ. Ράλλη, διαπιστῶ ὅτι ὑπάρχει ἀπαρτία. Ἐὰν σεῖς νομίζετε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία δύνασθε νὰ ἀσκήσητε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ.

§53Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν καὶ σχετικὴν πρότασιν περὶ μὴ ὑπάρξεως ἀπαρτίας.

§54Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν συμβάλλει οὔτε εἰς τὴν καλὴν συζήτησιν, οὔτε εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἡ χρῆσις, κατ’ ἀπόλυτον τρόπον, δικαιωμάτων. Ὑπαινίσσομαι ἐν προκειμένῳ τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχουν 20 βουλευταὶ νὰ ζητήσουν περιορισμὸν τοῦ χρόνου τῆς ἀγορεύσεως. Ἄν θέλετε, ἄς προχωρήσωμεν. Ἀλλὰ τότε, ἀμυνόμενοι καὶ ἡμεῖς, θὰ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχομεν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐκάμαμεν μέχρι τώρα, χρῆσιν τῆς ἐλλείψεως ἀπαρτίας. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν 100 βουλευταί. Δὲν ὑπάρχουν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Προηγουμένως, ὅταν ἠθελήσατε νὰ ἀναγνώσητε τὴν πρότασιν σᾶς τὸ εἶπον. Ἀφήσατε νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ὅπως πρέπει.

§55Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε. Νομίζω, ὅτι ἡ στάσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἶναι ἀπαράδεκτος. Πρόκειται περὶ ἑνὸς σοβαρωτάτου νομοθετήματος, τοῦ ὁποίου, πράγματι, ἡ ψήφισις ἐπείγει. Νομίζω ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ὅλοι οἱ ὁμιλήσαντες ἐξήντλησαν τὸ θέμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπιβάλλεται νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ὁμιλήσουν. Θὰ ἐπρότεινον, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ δεχθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅπως ἐκάμαμεν καὶ ἡμεῖς τότε, νὰ διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις, νὰ δεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, χωρὶς περιορισμόν.

§56Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν ἐπιμένουν οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων, καὶ ἡμεῖς δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὴν πρότασίν μας.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι ἡ συζήτησις πλέον μετὰ τὴν γενομένην συμφωνίαν συνεχίζεται κανονικῶς. Αἱ προτάσεις καὶ αἱ δύο θεωροῦνται ὡς μὴ ὑπάρχουσαι. Ὁ κ. Γ. Πανάγος, ἔχει τὸν λόγον.

§58Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι θέμα, ὅπως ἐτονίσθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ὁμιλητάς, ἐθνικόν. Ὅταν ἡ αὐτοδιοίκησις δέχεται πλήγματα ἀπὸ ἀσπόνδους φίλους της, τότε ἀρχίζει καὶ ἡ φθορὰ τῆς Δημοκρατίας. Μία μικρὰ ἀναδρομὴ εἰς τὴν πρόσφατον ἱστορίαν ὅτι κάθε φορὰ ποὺ καταβάλλεται προσπάθεια καταλύσεως τῆς Δημοκρατίας, αὐτὴ ἡ προσπάθεια ἄρχισε ἀπὸ τὴν κατάλυσιν τῆς Αὐτοδιοικήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀρκεῖ νὰ ἀποδυώμεθα εἰς θεωρητικὰ σχήματα. Θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπόφασις πλήρους καὶ ὁλοκληρωτικῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Αὐτοδιοικήσεως. Αὐτὸ ποὺ ὑπάρχει σήμερον αὐτὸ ποὺ ὑπῆρξεν εἰς τὸ πρόσφατον παρελθὸν ἦτο σκιὰ σκιᾶς. Καὶ τὸ σχέδιον νόμου, ἀγωνίζεται μόνον περὶ σκιᾶς. Οὐδὲν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων προβλημάτων θίγει. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν εἶναι πρὶν ἢ ἀποφασίσομεν τὸν τρόπον ἀναδείξεως τῶν τακτικῶν ἀρχόντων νὰ ἀναδιοργανώσωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Καὶ τὸ πρῶτον μας μέλημα, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιον τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς αὐτοδιοικήσεως, εἶναι ἡ οἰκονομική της ἐνίσχυσις, ὥστε νὰ καταστῇ καὶ ἀπρόσβλητος ἀπὸ τὰς κρατικὰς ἐπεμβάσεις. Διεδέχθην εἰς τὸ βῆμα’ συνάδελφον, ὁ ὁποῖος διετέλεσε Νομάρχης. Δὲν ἀπευθύνομαι εἰς αὐτὸν προσωπικῶς, θὰ ἤθελα ὅμως ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ τὸν ἐρωτήσω, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς θητείας του, πόσες φορὲς τοῦ ἐδόθη εὐκαιρία νὰ τιμωρήσῃ ἢ καὶ νὰ ρυθμίσῃ τὴν δραστηριότητα τῆς αὐτοδιοικήσεως ὄχι μὲ γνώμονα τὸ συμφέρον τοῦ θεσμοῦ, ἀλλὰ καθαρῶς μὲ κομματικὰ κριτήρια; Ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον δὲν θίγει τὸ μεγάλο αὐτὸ θέμα, ἀσφαλῶς, κύριοι συνάδελφοι, κτίζομεν ἐπὶ τῆς ἄμμου. Ὁ ἁπλοῦς ἄνθρωπος ὁδηγεῖται εἰς τὴν ἁπλῆν σκέψιν, ὅτι καὶ ἂν ἐκλέξῃ δημοτικοὺς ἄρχοντας, εἰς οὐδὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀναδιοργανωθῇ ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ὁ ὑπάλληλος τῆς Νομαρχίας θὰ εἶναι πάντοτε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ καλῆται νὰ κρίνῃ ὄχι περὶ τῆς νομιμότητος, ἀλλὰ περὶ τῆς σκοπιμότητος μιᾶς ἀποφάσεως. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὸν ὁποῖον πράγματι κτίζομεν ἐπὶ τῆς ἄμμου. Ἐὰν λοιπὸν θέλωμεν νὰ ἐπιζήσῃ ἡ Δημοκρατία, ὀφείλομεν ἀπὸ τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ ἀρχίσωμεν. Θεσμὸς αὐτοδιοικήσεως ὑπῆρχε καὶ ἐπὶ τουρκοκρατίας καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν οἱ βλαχοδήμαρχοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὴν ἐξεπροσώπουν. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν καλοῦνται αὐτοδιοίκησις. Ἀποτελεῖ πρώτιστον καθῆκον μας νὰ καθωρίσωμεν σαφῶς καὶ ἐπακριβῶς τὴν ἔννοιαν καὶ τὸν σκοπὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἡ αὐτοδιοίκησις, ἀποτελεῖ τμῆμα τῆς τοπικῆς ἐξουσίας καὶ πρέπει νὰ λύῃ ὅλα τὰ ζητήματα. Πρέπει νὰ περιλαμβάνῃ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν συγκοινωνιῶν, τῶν λιμένων, τῆς ὑδρεύσεως, τῶν σχολείων καὶ πρὸ παντὸς νὰ ἔχῃ ἕνα πλῆρες πρόγραμμα ἐκπολιτιστικῶν σκοπῶν. Οὐδεὶς ἔδωσε αὐτὸ τὸ περιεχόμενον εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν ἐκ τῶν μέχρι σήμερον κυβερνησάντων τὸν τόπον, διότι δὲν φαίνεται νὰ πιστεύουν εἰς τὴν ἀληθῆ Δημοκρατίαν. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Δημοκρατία, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν πολῖται οἱ ὁποῖοι νὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὰ κοινά. Ὁ πολίτης εὑρίσκεται ἐν ἐγρηγόρσει μὲ τὸ αἴσθημα ὅτι μόνον ἐὰν ὁ ἴδιος βοηθήσῃ τὰ κοινὰ τῆς τοπικῆς του περιφερείας ἠμπορεῖ νὰ λειτουργήσῃ ἡ Δημοκρατία. Μόνον τότε ὁ πολίτης εἶναι εἰς θέσιν νὰ σταθμίσῃ τὰς εὐθύνας του, ὅταν ἔχῃ ἀνάμιξιν εἰς τὰ κοινὰ καὶ μόνον τότε εἶναι δυνατὸν νὰ θεμελιωθῇ αἴσθημα εὐθύνης. Ἡ Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις, εἶναι ἡ σχολὴ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ θητεύῃ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τῆς χώρας. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πετραλιᾶς). Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλωμεν εἰς τὸν πολίτην τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὰ κοινά, ἐὰν δὲν τοῦ δώσωμεν τὴν εὐκαιρίαν ν’ ἀσχοληθῇ μὲ τὰ τοπικά του ζητήματα τὰ ὁποῖα τοῦ εἶναι οἰκεῖα καὶ κατὰ ἕνα τρόπον προέκτασις τοῦ προσωπικοῦ του νοικοκυριοῦ. Ὅσοι ἐθήτευσαν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν γνωρίζουν ὅτι τὸ αἴσθημα αὐτὸ τῆς εὐθύνης διὰ τὰ κοινὰ κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν ἀναπτύσσεται. Ἰδοὺ διατί, κύριοι βουλευταί, θεμέλιον τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἡ αὐτοδιοίκησις. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὀφείλομεν πάντες νὰ θέσωμεν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τῶν τύπων τῶν ἥλων καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀποκατάστασιν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ὁ Δήμαρχος πάντοτε φροντίζει νὰ τὰ ἔχῃ καλὰ μὲ τὸν Νομάρχην καὶ τοῦτο διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀναπτύσσῃ κἄποια δημοτικὴ δραστηριότητα. Τὸ νομοσχέδιον ὤφειλεν ὡς ἄρθρον 1 νὰ καταργῇ ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὥστε ὁ Νομάρχης νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ θέματα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἄλλως δὲν ὑπάρχει οὔτε διάθεσις οὔτε πρόθεσις διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἡ παράταξίς μας ὑποστηρίζει τὴν ἄμεσον λῆψιν νομοθετικῶν μέτρων διὰ τὴν πραγματικὴν ἀποκατάστασιν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως.

§59Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Συμφωνῶ μὲ αὐτὰ ποὺ λέτε, κύριε συνάδελφε, ἀλλὰ νομίζω ἔπρεπε νὰ τὰ ὑποστηρίζατε ἐπὶ 8 ἔτη.

§60Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Δὲν ἀνήκω εἰς αὐτὴν τὴν παράταξιν. Ἔπρεπε νὰ τὸ εἴχατε καταλάβει. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου. Ἐλέχθη ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἶναι τὸ ἐκλογικὸν ἐκεῖνο σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκφράζεται ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ. Αὐτὸ εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ συνείδησιν διὰ πάντα δημοκράτην, διὰ πάντα ἐνδιαφερόμενον, νὰ ἐκφράζεται ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἀναδεικνύεται ἡ ἐξουσία ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ διὰ τὸν λαόν. Δυστυχῶς αὐτὸν τὸν χρυσοῦν κανόνα, τὸ νομοσχέδιον τὸν ἠγνόησε καὶ ἡ Κυβέρνησις παραμένει ἔκθετος. Ἐὰν ὁ κόσμος τῆς δεξιᾶς κατέρρευσε διὰ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους κατέρρευσεν, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ τὴν ἰδίαν ὁδόν, διότι ἂν φθαρῇ θὰ φθαρῇ καὶ ἡ Δημοκρατία. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν λαόν, ὅτι ἐὰν ἕνα τμῆμα του συγκεντρώσῃ κάτω τοῦ 10% δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐκπροσώπησιν. Δὲν εἶναι Δημοκρατία αὐτό. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι τρεῖς ἢ τέσσαρες συνδυασμοὶ δὲν συγκεντρώσουν ἕκαστος τὸ 10%, τὶ θὰ συμβῇ; Μία μεγάλη μερὶς πολιτῶν δὲν θὰ ἐκπροσωπηθῇ εἰς τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν. Νομίζω, ἀπὸ τὴν πεῖραν ποὺ ἔχω περὶ τὰ δημοτικὰ πράγματα, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐκπροσωπῆται εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον κάθε τάσις πολιτῶν, ἀπὸ τὴν πλέον δεξιὰν μέχρι καὶ τὴν πλέον ἀριστερὰν παράταξιν. Εἰς τὸν σχηματισμὸν τῶν γνωμῶν περὶ ἑνὸς θέματος ἀπασχολοῦντος τὸν Δῆμον δὲν ὑπερισχύουν τὰ κομματικὰ κριτήρια. Σύμβουλοι ἔχοντες διάφορον κομματικὴν τοποθέτησιν λαμβάνουν τὴν αὐτὴν θέσιν, προκειμένου νὰ ἀποφασίσουν διὰ μίαν δημοτικὴν ὑπόθεσιν. Ἐξ ἄλλου, ἀπὸ τὸν συγκερασμὸν τῶν διαφόρων κομματικῶν πεποιθήσεων, θὰ ἐξέλθῃ ἡ ὀρθὴ κρίσις διὰ μίαν κοινοτικὴν ὑπόθεσιν. Μήπως, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει φόβος νὰ πέσῃ ὁ Δήμαρχος ἐὰν δὲν ἔχῃ ἰδικόν του δημοτικὸν συμβούλιον διὰ νὰ τοῦ ψηφίσῃ μίαν πρότασίν του; Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ ποτὲ δὲν στηρίζουν τὴν αὐτοδυναμίαν τοῦ δημοτικοῦ ἢ κοινοτικοῦ ἄρχοντος. Τὴν αὐτοδυναμίαν αὐτοῦ, τὴν συνθέτει μόνον ἡ συνέπεια τοῦ προγράμματός του καὶ μόνον ἐκεῖνο θὰ πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν ὡς ὅπλον τοῦ Δημάρχου διὰ τὴν χρηστὴν διοίκησιν τοῦ δήμου. Τὰ περαιτέρω εἶναι ἐκ τοῦ πονηροῦ. Πιστεύω ἀπόλυτα, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον ἀποβλέπει εἰς κομματικοὺς σκοπούς. Ἤδη, πολλοὶ φιλοδοξοῦντες νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἤρχισαν νὰ προσέρχωνται κατὰ λεγεῶνας ἀπὸ τὰ πέρατα τῆς χώρας διὰ νὰ λάβουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὰ Κόμματα τὸ χρῖσμα τοῦ ὑποψηφίου. Πολὺ ἤδη γίνεται συζήτησις ποῖον θὰ χρίσῃ ἡ Κυβέρνησις ὡς Δήμαρχον Ἀθηναίων ἢ Δήμαρχον Θεσσαλονικέων κλπ. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ὑποκρινώμεθα καὶ νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι αἱ προσεχεῖς ἐκλογαὶ τοὐλάχιστον εἰς τὰς περισσοτέρας τῶν πόλεων δὲν θὰ ἔχῃ κομματικὸν κριτήριον. Ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εὑρίσκω καὶ τὸν λόγον γιὰ νὰ μὴ προσλάβουν αἱ ἐκλογαὶ πολιτικὸν χαρακτῆρα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἡ ὁποία φημίζεται διὰ τὴν κοινοβουλευτικήν της προσήλωσιν, τὰ κόμματα δίδουν πάντοτε πολιτικὸν χαρακτῆρα κατὰ τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν αὐτοδιοικήσεως καὶ τὸ πολιτικόν της πρόγραμμα τὸ ἐμφανίζουν πάντοτε κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, δηλαδὴ δίδεται κομματικὸς τόνος. Διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ λέγωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀλήθειαν; Μήπως ἡ πολιτικὴ εἶναι κατάρα, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποφεύγωμεν; Κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ πολιτικὴ εἶναι εὐλογία καὶ μόνον δι’ αὐτῆς εἶναι δυνατὸν νὰ προαγάγωμεν τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου. Ἰδοὺ στάδιον δόξης εἰς τὰ κόμματα. Νὰ προβάλλουν τὸ πρόγραμμά των διὰ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Αἱ διατάξεις λοιπὸν διὰ τὴν πριμοδότησιν τῶν ἰσχυρῶν πλειοψηφιῶν, θὰ πρέπει νὰ ἀπαλειφθοῦν ἀπὸ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον. Δημοκρατία, κύριοι βουλευταί, χωρὶς δημοκρατικὴν λειτουργίαν τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ. Ἂς ἀρχίσωμεν λοιπὸν ἀπὸ τὴν αὐτοδιοίκησιν διὰ ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὴν ἀκραιφνῆ Δημοκρατίαν. Τὴν Δημοκρατίαν τὴν ἐξασφαλιζομένην διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἔτσι θὰ φθάσωμεν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν Δημοκρατίαν εἰς τὴν οὐσιαστικὴν Δημοκρατίαν. Πρὸ ὀλίγου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀκούσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν λέγοντα, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν ρύθμισιν μόνον τῶν θεμάτων τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων καὶ ὅτι συνεπῶς δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἄλλων θεμάτων. Νομίζω ὅμως ὅτι μέσα εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἔχουν ἤδη παρεμβληθῆ διατάξεις, ἀφορῶσαι εἰς τὸ γενικὸν θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Δημοκρατίας, ὅπως διὰ τὸ θέμα τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τὶ εἶναι αὐτὸ τὸ θέμα; Εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ τῶν κοινοτικῶν ἀρχόντων; Εἶναι θέμα γενικῆς τακτοποιήσεως τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ λειτουργίας τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Δημοκρατίας, ὅμως διὰ τὸ θέμα καὶ πολλαὶ ἄλλαι διατάξεις ὑπάρχουν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐμβόλιμοι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου ὑποστηρίξιμος ἡ ἄποψις κατὰ τὴν ὁποίαν Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων διὰ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐπανάληψιν ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἄποψις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ πρέπει νὰ ἐκλέγεται κατὰ τρόπον δημοκρατικόν, εἶναι καὶ αὐτὴ ὑποστηρίξιμος. Βεβαίως εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ψῆφος τοῦ Προέδρου μιᾶς Κοινότητος δὲν θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ ψῆφος τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων. Δι’ αὐτὸ εὑρίσκω ὀρθὸν καὶ προτείνω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἕνα σύστημα ἐκλογῆς ἀνάλογον μὲ τὸ ἰσχῦον εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας, ἡ ψῆφος δηλαδὴ ἑκάστου κοινοτικοῦ ἄρχοντος νὰ ἔχῃ ἀνάλογον δύναμιν μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν πολιτῶν, τοὺς ὁποίους ἐκπροσωπεῖ. Πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ μελετήσῃ τὴν πρότασίν μου. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐκεῖνο ποὺ πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ προσέξωμεν, εἶναι ἡ παρέμβασις τοῦ Κράτους εἰς τὰ κοινοτικὰ καὶ δημοτικὰ πράγματα. Ἡ παράταξις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, ζητεῖ νὰ θεσπισθῇ ὡς πρώτη διάταξις τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ἡ κατάργησις τοῦ δικαιώματος ἐπεμβάσεως τοῦ Νομάρχου εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀριστερᾶς).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τ. Κεφαλληνός.

§62Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι, διότι ἔχω σειράν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν σειρὰν εὑρῆκα.

§64Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Εἴχατε διαγραφῆ καὶ ἐπανεγγράφητε.

§65Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὄχι ποῖος σᾶς τὸ εἶπε; Λάθος ἔχετε, κύριε Ὑπουργέ. Διαμαρτύρομαι ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἀνωμαλία ἡ ὁποία σημειοῦται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἀπαράδεκτος.

§66Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, τὸ θέμα εἶναι θέμα Προεδρείου.

§67Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἤμην ἐγγεγραμμένος πρίν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ αὐτὴν τὴν σειρὰν εὑρῆκα.

§69Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ὄχι διότι ὁ χαρακτηρισμός του ὡς τριφασικοῦ ἢ πολυφασικοῦ δημιουργεῖ κινδύνους ἠλεκτροπληξίας, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ διότι τὸ θέμα ἔχει σχεδὸν ἐξαντληθῆ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω, διότι εἶμαι ἐκπρόσωπος μιᾶς ἐκ τῶν περιοχῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἐπλήρωσαν δεινὰ τὸ προηγούμενον ἐκλογικὸν σύστημα τῆς Ζακύνθου, εἶναι ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἰς τὰς Δημοτικὰς ἐκλογὰς εἶναι δυστυχῶς ἀνεφάρμοστος. Εἰς τὴν Ζάκυνθον εἰς τὰς προηγουμένας Δημοτικὰς ἐκλογὰς εἴχομεν τὸ ἑξῆς περίεργον. Οἱ δύο μεγάλοι συνδυασμοὶ ὁ δημοκρατικὸς καὶ ὁ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐξέλεξαν 7 δημοτικοὺς ἕκαστος. Ὑπῆρχε καὶ ἕνας τρίτος συνδυασμός, ὁ ὁποῖος ἐξέλεξεν ἕνα δημοτικὸν σύμβουλον λαβόντα 295 ψήφους καὶ ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου ἐγένετο τὸ ἑξῆς περίεργον. Ὁ ἕνας ἤρχιζε νὰ παζαρεύῃ καὶ μὲ τὸν ἕνα συνδυασμὸν καὶ μὲ τὸν ἄλλον. Ὁ συνδυασμὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. τοῦ ἐπρότεινε νὰ τοῦ παραχωρήσῃ τὴν Προεδρίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ θὰ ἐξελέγετο Δήμαρχος τῆς Ε.Ρ.Ε. Καί, ἀναλαμβάνω τὴν ἠθικὴν εὐθύνην διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτήν, ἔφθασαν νὰ τοῦ προτείνουν τὴν Δημαρχίαν καὶ ἐδέχθη ὁ ἕνας τὴν Δημαρχίαν καὶ ἔγινε Δήμαρχος ὁ ἔσχατος τῆς μειοψηφίας. Ἀποτέλεσμα τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ἐνῷ ἐξελέγη μὲ τὰς δημοκρατικὰς ψήφους, μετηνάστευσεν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε.

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶς πταίει;

§71Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Πταίει τὸ σύστημα, κ. συνάδελφε. Πταίουν καὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ θὰ πάω ἀμέσως εἰς τὸ θέμα τῶν ἀνθρώπων. Δέχομαι τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι πράγματι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ζητεῖ κἄτι τὸ ὑπερκομματικόν, δὲν εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει κοπῆ εἰς τὰ μέτρα οἱουδήποτε κόμματος. Εἶναι ἄγνωστον τὸ ποσοστὸν τῶν ψήφων τὰς ὁποίας θὰ λάβουν οἱ διάφοροι συνδυασμοὶ εἰς τὰς προσεχεῖς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, ὑπάρχουν παράγοντες οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀκόμη μέλλοντες καὶ ἀβέβαιοι. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ προσέξωμεν εἶναι τὸ θέμα τοῦ παράγοντος «ἄνθρωπος». Δὲν φθάνει μόνον νὰ εἶναι καλοὶ οἱ νόμοι. Πρέπει νὰ ὑπάρξουν καὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς δώσουν σάρκα καὶ ὀστᾶ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι μόνον τὸ σύστημα. Θὰ πρέπει νὰ ἀνοίξωμεν τὶς πόρτες ὥστε νὰ εἶναι ὑποψήφιοι καὶ εἰ δυνατὸν ἐπιτυχόντες, οἱ ἄριστοι. Δυστυχῶς μὲ τὸ ὑπάρχον σύστημα, τὸ ὁποῖον οὔτε ὁ παρὼν ἐκλογικὸς νόμος ἀλλάσσει ὑπάρχει ἕνας φραγμὸς εἰς μίαν τάξιν, ἡ ὁποία ἰδιαιτέρως εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἀποτελεῖ τὴν ἰθύνουσαν πνευματικὴν τάξιν τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὴν τάξιν τῶν δικηγόρων. Ὅπως εἶναι σήμερον ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία, οἱ δικηγόροι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγοῦν Δήμαρχοι ἢ Πρόεδροι Κοινοτήτων καὶ κυρίως Δήμαρχοι. Καὶ δὲν εἶναι, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐκλεγοῦν Δήμαρχοι πρέπει νὰ ἐγκαταλείψουν τὸ δικηγορικόν των λειτούργημα. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν καὶ ἐρωτῶ ὅλους ὑμᾶς, κ. συνάδελφοι. Ὅταν ἀποκλείσωμεν εἰς τοὺς δικηγόρους τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλεγοῦν δήμαρχοι, τότε εἰς ποίους θὰ στηριχθῶμεν, ἰδίως εἰς τὰς ἐπαρχίας; Καὶ θὰ μοῦ εἰπῆτε, ἴσως, καὶ τὶ τοὺς ἐμποδίζει; Κύριοι συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε καὶ πρέπει νὰ τὸ γνωρίζετε ὅτι οἱ δικηγόροι ἀποζοῦν κυρίως ἀπὸ τὴν δικηγορίαν. Δὲν ἔχουν τοὺς πόρους, τοὺς ὁποίους ἔχουν ἄλλα ἐπαγγέλματα καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀναγκασθοῦν νὰ κλείσουν τὸ δικηγορικόν τους γραφεῖον πῶς θὰ ζήσουν; Μήπως μὲ τὰς ἀποδοχὰς τοῦ δημάρχου; Ἀσφαλῶς ὄχι, καὶ εὑρισκόμενοι πρὸ ἀδιεξόδου δὲν πολιτεύονται καὶ οὕτω στερούμεθα τῆς προσφορᾶς τῶν ὑπηρεσιῶν μιᾶς πράγματι, ἐπιλέκτου τάξεως πνευματικῆς, τῆς ὁποίας τόσον ἔχομεν ἀνάγκην.

§72Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς δικηγόρους.

§73Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Ναί, ἀλλὰ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐκλεγοῦν δήμαρχοι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀσκήσουν τὸ δικηγορικὸν λειτούργημα, εἶναι τὸ ἀσυμβίβαστον.

§74Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τοὺς Ὑπουργούς, ὅταν εἶναι Ὑπουργοὶ δὲν ἀσκοῦν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα.

§75Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Ἀξιότιμε κ. συνάδελφε, ἀσφαλῶς ἔχετε πολὺ μεγαλυτέραν πεῖραν ἐμοῦ, ἀλλὰ ἔχετε καὶ μεγαλυτέραν πεῖραν τῆς ζωῆς καὶ διερωτῶμαι καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἴδιαι εἶναι αἱ ἀπολαβαὶ τῶν Ὑπουργῶν καὶ ἴδιαι τῶν δημάρχων μιᾶς ἐπαρχίας; Μὲ πέντε ἢ ἓξ χιλιάδας ποὺ ἔχει ἕνας δήμαρχος ἐπαρχίας θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ζήσῃ; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂν μή τι ἄλλο, λαμβάνει τὸν μισθὸν τοῦ βουλευτοῦ τοὐλάχιστον.

§76Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, ἀλλὰ ὁ Ὑπουργὸς ἀσκεῖ διοίκησιν. Εἶναι δυνατὸν νὰ δικηγορῇ ὁ Ὑπουργὸς καὶ νὰ ἔρχεται εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Δικαιοσύνην; Ὁ δήμαρχος δὲν ἔχει καμμίαν ἐπαφὴν μὲ τὴν δικαιοσύνην. Βεβαίως ὁ αἰτιολογικὸς λόγος τοῦ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ δικηγορῇ ὁ Ὑπουργὸς εἶναι προφανής. Ἐγὼ λέγω νὰ μὴ δικηγορῇ ἀκόμη καὶ ὁ βουλευτής, ἀλλὰ εἶναι λυπηρὸν ὅτι κατωρθώσαμεν τόσα χρόνια ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν νὰ μὴ τοὺς ἐπιτρέπωμεν νὰ γίνωνται πρόεδροι κοινοτήτων καὶ δήμαρχοι καὶ νὰ γίνωνται δήμαρχοι μπακάληδες, τοκογλύφοι κλπ.

§77Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, καὶ ἐν τῇ δικηγορίᾳ συνάδελφε, ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν. Εἰς τὸ ἄρθρον 38 τοῦ κώδικος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων προβλέπεται ὅτι οἱ δικηγόροι δὲν δύνανται καθ’ ὃν χρόνον κατέχουν τὰ ἀξιώματα τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ Προέδρου κοινότητος νὰ ἐξασκοῦν τὸ λειτούργημα τοῦ δικηγόρου. Ἐγὼ περιορίζω τὸ ἐμπόδιον αὐτὸ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀσκοῦν τὸ λειτούργημα τοῦ δικηγόρου εἰς ποινικὰς ἢ πολιτικὰς δίκας, εἰς τὰς ὁποίας διάδικοι εἶναι τὸ δημόσιον ὁ δῆμος ἢ ἡ κοινότης, νὰ μὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ δικηγοροῦν ἐναντίον τοῦ δημοσίου, ἐναντίον ἢ ὑπὲρ τοῦ δήμου ἢ τῆς κοινότητος. Κατὰ τὰ λοιπὰ διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ἠμποροῦμεν νὰ ἀποκτήσωμεν δημάρχους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι τοῦ προορισμοῦ των καὶ ἠμποροῦν νὰ προσφέρουν θετικὰς ὑπηρεσίας; Αὐτὸς εἶναι ἕνας φραγμὸς κατὰ τῶν ἀρίστων, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ παραμερισθῇ. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕνας ἄλλος φραγμός.

§78Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ διατυπώσετε τὴν τροπολογίαν σας καὶ νὰ τὴν θέσωμεν εἰς ψηφοφορίαν διότι εἶναι πολὺ ὀρθὸν αὐτὸ ποὺ λέτε. Γνωρίζω τὴν κατάστασιν τῆς Ζακύνθου καὶ τῆς ἰδιαιτέρας μου περιφερείας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκλείωνται οἱ δικηγόροι ἀπὸ τὸ ἀξίωμα τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ Προέδρου κοινότητος.

§79Φ. ΒΟΥΝΑΤΣΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ἐνισχύσω τὴν ἄποψίν σας. Δὲν εἶναι μόνον ὁ δικηγόρος, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι δήμαρχος καὶ δὲν εἶναι ὅτι κωλύεται εἰς τὸ νὰ ἀναλαμβάνῃ ὑποθέσεις διὰ νὰ ἀποζήσῃ ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός του. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ὁ συντάξιμος χρόνος, τὸν ὁποῖον χάνει. Νομίζω ὅτι εἶναι σοβαρὸν τὸ θέμα, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσκήσῃ πραγματικὴν δικηγορίαν.

§80Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Εἰς τὸ θέμα αὐτὸ δὲν ἔχετε δίκαιον διότι καὶ ἐὰν δὲν ἀσκῇ τὴν δικηγορίαν προβλέπει τὸ σχετικὸν ἄρθρον ὅτι ὑπολογίζεται ὡς συντάξιμος ὁ χρόνος.

§81Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἀποβλέπει κυρίως εἰς τὸ συμφέρον τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Οἱ δικηγόροι εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράσχουν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ δὲν εἶναι θέμα μειώσεως τῶν συμφερόντων τῶν δικηγόρων.

§82Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθοῦν οἱ δικηγόροι, ἀλλὰ ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις καὶ δι’ αὐτὸ τὸ εἰσηγοῦμαι. Ἐπίσης, κ. συνάδελφοι, ἐπειδὴ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος τῆς γνώμης μας καὶ νὰ μὴ ζητοῦμεν νὰ κρυφθῶμεν πίσω ἀπὸ τὸ δάκτυλόν μας, ὑπάρχει καὶ ὁ φραγμός, ὁ φραγμός, ὁ ὁποῖος θὰ κρατήσῃ καὶ πάρα πολὺ μακρὰν τὸν δημοτικὸν σύμβουλον. Καὶ ὁ φραγμὸς αὐτὸς εἶναι ἡ ἐπικίνδυνος δύναμαι νὰ εἴπω, ἑρμηνεία, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν ἀποχὴν ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως εἰς τὴν πολιτικήν, τῶν δημάρχων καὶ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων. Εἰς τὰς προσφάτους βουλευτικὰς ἐκλογάς, ἔφθασαν τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἰδικήν μου περιφέρειαν δημοτικοὶ σύμβουλοι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραιτηθοῦν ἀπὸ τὸ ἀξίωμα τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου, διότι ὁ κ. Νομάρχης ἑρμηνεύει κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ καὶ ἀντισυνταγματικόν, κατὰ τρόπον ἀνεπίτρεπτον τὰς σχετικὰς διατάξεις, τοὺς ἀπαγορεύει ἐπειδὴ εἶναι δημοτικοὶ σύμβουλοι νὰ παρακολουθοῦν καὶ τὰς προεκλογικὰς ἀκόμη ὁμιλίας. Καὶ ἐρωτῶ, τὶ εἶναι προτιμότερον νὰ ἐμφανίζωνται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐλευθέρως ἢ νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ πολιτικὰ κέντρα ἀπὸ τὴν ὀπισθίαν θύραν καὶ νὰ ἐξευτελίζουν τὸ ἀξίωμά των; Ἠμποροῦμεν, διότι πάντα κάπου εἰς τὸ μέσον ὑπάρχει τὸ ὀρθὸν ἐκεῖ θὰ βροῦμε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὴν πραγματικότητα, τὴν ὀρθὴν λύσιν, ἠμποροῦμεν νὰ βροῦμε τὴν ἑξῆς λύσιν, νὰ ἀπαγορεύεται ἡ ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικὴν ἐν τῷ κύκλῳ τῆς ἐπιτελέσεως τῶν καθηκόντων των. Δὲν ἠμποροῦν οἱ κ. δήμαρχοι καὶ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι νὰ κάμνουν πολιτικὴν μέσα εἰς τὴν δημαρχίαν, οὔτε νὰ ὁμιλοῦν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον περὶ πολιτικῆς, δύνανται ὅμως ἀπολύτως ἐλευθέρως νὰ ἔχουν ὡς ἐλεύθεροι πολῖται, ὡς πολῖται κράτους, τὸ ὁποῖον εἶναι πλέον σήμερον Δημοκρατία πραγματικὴ καὶ θὰ γίνῃ καὶ ὡλοκληρωμένη πραγματικὴ Δημοκρατία, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζουν τὰς ἀπόψεις των καὶ τὰς γνώμας των καὶ νὰ ἀνήκουν σὰν ἐλεύθεροι πολῖται καὶ αὐτοὶ εἰς κἄποιαν πολιτικὴν μερίδα. Ἐὰν δὲν δοθῇ ἐπισήμως ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ τοὐλάχιστον εἰς τὰς ἐπαρχίας ὅπου ἡ παρακολούθησις εἶναι περισσότερον ἔντονος καὶ τὰ ἐμπόδια περισσότερον ὁρατά, θὰ ὑπάρξουν ἄριστοι πολῖται οἱ ὁποῖοι θὰ ἀρνηθοῦν νὰ πολιτευθοῦν καὶ νὰ συμμετάσχουν εἰς δημοτικὰ ἢ κοινοτικὰ συμβούλια διότι δὲν θέλουν νὰ θυσιάσουν τὰς πολιτικάς των πεποιθήσεις καὶ νὰ λιποτακτήσουν ἀπὸ τοὺς ἀγῶνας τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχουν τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκουν.

§83Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ ἀπολύτως καὶ αὐτὸ ὑπεστήριξα, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καμμία διάταξις δεσμευτική, οὔτε αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε σεῖς, διότι καὶ μέσα εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον θὰ πρέπει νὰ γίνεται πολιτική, διότι θὰ πρέπει νὰ γίνεται μία κριτικὴ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὑστερῇ εἰς τὰς παραχωρήσεις διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Δὲν εἶναι πολιτικὴ αὐτή; Εἶναι πολιτική. Συνεπῶς πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ πᾶν ἴχνος μὴ ἀναμίξεως.

§84Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Ἀξιότιμε κ. συνάδελφε, ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ὀρθοτάτη, ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕνας κίνδυνος, ὁ ὁποῖος εἶναι νὰ ὑπερβῶμεν τὰ ἐσκεμμένα. Διότι ὅταν διαμαρτύρωνται διὰ κατάργησιν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅταν διαμαρτύρωνται διὰ κρατικὰς ἐπεμβάσεις ἴσως εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ φραγμός. Ὅταν ὅμως ἐκμεταλλεύωνται εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις τὴν πολιτικήν των τοποθέτησιν ἐντὸς τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δημιουργοῦνται ἄλλης μορφῆς κίνδυνοι. Δι’ αὐτὸ εἶπα νὰ ἀπαγορεύεται ἡ ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικὴν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας. Βεβαίως αἱ ἐρχόμεναι δημοτικαὶ ἐκλογαί, δὲν θὰ διαφέρουν τῶν ἀμέσως προηγουμένων ἐκλογῶν μόνον κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, θὰ διαφέρουν καὶ κατὰ τὸν τρόπον ποὺ θὰ διεξαχθοῦν, διότι ἐνῷ ἠκούσθησαν πλεῖσται ὅσαι διαμαρτυρίαι διὰ τὰς περιφήμους ἐκλογὰς τῆς βίας καὶ νοθείας, διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1959, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλεσαν τὴν πρόβα τζενεράλε τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1961 δὲν ἠκούσθη καμμία πρέπουσα φωνὴ διαμαρτυρίας. Διότι τότε, ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου κοινοτικοὶ σύμβουλοι νὰ ὑποβάλουν τὴν παραίτησίν των εἰς τὸν Νομάρχην μὲ τὸ αἰτιολογικὸν ὅτι ἂν ἐγύριζαν εἰς τὸ χωριό των θὰ εἶχον νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν μῆνιν τοῦ σταθμάρχου τῆς Χωροφυλακῆς, ὅστις τοὺς εἶχε διατάξει νὰ μὴ ὑποβάλουν ὑποψηφιότητα. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ἐτερμάτιζα τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσω καὶ κἄτι ἄσχετον. Ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ ἠκούσθησαν ψίθυροι περὶ σεισμοπλήκτων. Καὶ διετυπώθη ἀπαίτησις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου ὅπως τακτοποιήσῃ τὸ θέμα τῶν ἀρωγῶν.

§85Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἔγινε παράβασις τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει αὐτὸ νὰ γίνῃ κανών. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ἐὰν ἄλλος συνάδελφος ἠσχολήθη μὲ τὸ θέμα τῆς ἀρωγῆς τῶν σεισμοπλήκτων, ἀλλὰ καὶ ἂν ἠσχολήθη κανεὶς τοῦ ἐπέτρεψε τὸ Προεδρεῖον. Νομίζω, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀναμίξωμεν ἄλλην συζήτησιν εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§86Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ θέλω νὰ εἶμαι τυπικὸς καὶ μάλιστα κατὰ τὴν παρθενικήν μου ὁμιλίαν, δὲν θὰ ἠσχολούμην μὲ ἕτερον θέμα, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον τὸ Προεδρεῖον ἐπέτρεψε εἰς συναδέλφους τῆς ΕΡΕ νὰ ὁμιλήσουν διὰ τὸ θέμα τῶν σεισμοπλήκτων, νομίζω, ὅτι ἔχω καὶ ἐγὼ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω καθ’ ὅσον μάλιστα προέρχομαι ἐκ σεισμοπλήκτου περιοχῆς. Κατηγορήθη ἡ Ἕνωσις Κέντρου, διότι δὲν ἐτακτοποίησε τὸ θέμα τῆς διαγραφῆς τῶν ἀρωγῶν τῶν σεισμοπλήκτων. Εἶπε βουλευτὴς τῆς ΕΡΕ, ὅτι μέρος τῶν ἀρωγῶν ἐχαρίσθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβές. Οἱ σεισμόπληκτοι δὲν χρεωστοῦν καὶ ἑπομένως δὲν ἀποδέχονται δωρεάς. Μία δικαία λύσις ὑπάρχει. Ἡ διαγραφή. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ τὸ πράξῃ καὶ ἀφοῦ τὸ ἐδήλωσεν αὐτὸ θὰ συμβῇ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι βαδίζομεν πρὸς τὴν διαγραφὴν τῶν ἀρωγῶν.

§87Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπέστησα τὴν προσοχὴν σας, διότι ἐπετρέψατε τὴν παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ. Τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ προηγούμενον.

§88Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἡρακλείου συνάδελφος, εἶχε δίκαιον, διότι πράγματι ἐξετέθη ἔξω τοῦ θέματος ὁ προλαλήσας συνάδελφος. Δὲν θέλω νὰ τὸν δικαιολογήσω, ἁπλῶς θέλω νὰ ἐξηγήσω. Πρόκειται, κ. συνάδελφε, περὶ παρθενικῆς ἀγορεύσεως καὶ εἶναι φυσικὸν καὶ ἡμεῖς νὰ εἴμεθα ἐπιεικεῖς, ὁ ἴδιος δὲ νὰ μὴ ἔχῃ καθορίσει σαφῶς τὰ πλαίσια ἐντὸς τῶν ὁποίων τοῦ ἐπιτρέπει ὁ Κανονισμὸς νὰ ὁμιλήσῃ. Πάντως, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ περίπτωσις αὐτὴ νὰ ἀποτελέσῃ προηγούμενον.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, κ. Ὑπουργέ, συμφωνῶ εἰς αὐτὸ ποὺ λέγετε.

§90Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τῶν σεισμοπλήκτων εἶναι σοβαρόν. Πῶς προέκυψε, ποίας διαγραφὰς ἐπετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ καὶ τί θὰ ἔπραττεν ἕως τὸ τέλος τοῦ 1963 ἐὰν ἦτο Κυβέρνησις δὲν τὸ γνωρίζω. Πάντως, κακῶς ἐπετρέψατε εἰς τὸν ρήτορα νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ θέμα αὐτό. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος θέλῃ νὰ γίνῃ συζήτησις, ἂς προτείνωμεν νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα εἰς εἰδικὴν συνεδρίασιν, ὥστε νὰ ἐνημερωθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη.

§91Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μεταξᾶ, τελειώνετε.

§93Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε περὶ παρασίτων. Τὴν πρότασιν νόμου ἔχω ὑπογράψει καὶ ἐγὼ καὶ νομίζω, ὅτι κακῶς μετεχειρίσθη τὴν ἔκφρασιν αὐτὴν καὶ νομίζω, ὅτι ἀσφαλῶς θὰ ἔχῃ μετανοήσει.

§94Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ λέξις «παράσιτα» δὲν ἐλέχθη διὰ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἤχους καὶ τὰ παράσιτα αὐτὰ δὲν τὰ εἰσήγαγον ἐγώ, ἀλλὰ εἰς αὐτὰ ἀπήντησα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§96Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω, ὅτι ὀφείλεται εἰς ἀτυχῆ σύμπτωσιν τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἀρχίζει τὸ νομοθετικὸν ἔργον της μὲ ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν προβλέπεται εἰς τὸ πρόγραμμά της. Εἶναι ἕνα νομοσχέδιον ἀνάγκης, ἕνα νομοσχέδιον συμπτώσεως, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἔληξεν ἡ θητεία τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν καὶ ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσῃ εἰς ἐκλογάς, διὰ τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ σκόπιμον νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Βεβαίως, ἡ Βουλὴ ἀνέμενεν, ὅτι προκειμένου νὰ συζητηθῇ ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχε προβλέψει ἢ θὰ ἦτο ἑτοίμη νὰ συνυποβάλῃ καὶ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, ποὺ καὶ αὐτὴ ὑπεσχέθη εἰς τὸ παρελθὸν καὶ γενικῶς θεωροῦνται ἀναγκαῖα διὰ νὰ βελτιωθῇ ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἀπὸ τὰ ἐλαττώματα καὶ τὰς ἐλλείψεις, ποὺ γενικῶς τῆς ἀναγνωρίζονται. Εἶναι αὐτὰ θέματα οἰκονομικά, εἶναι θέματα ἀνεξαρτησίας ἀπὸ τὸν νομάρχην, τῶν οὐσιαστικῶν ἀποφάσεων τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζομεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐτόνισεν, ὅτι ὅλα αὐτὰ εὑρίσκονται ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως καὶ κυρίως τὰ οἰκονομικὰ θέματα, ὅτι ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, κατὰ τὴν βραχεῖαν θητείαν της, εἶχε συγκροτήσει μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐξήτασε τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα καὶ εἶχεν ὑποβάλει συγκεκριμένας προτάσεις, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν τὰ οἰκονομικὰ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ ἀνορθωθοῦν. Δὲν μᾶς εἶπεν, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν ὁ ἴδιος καὶ ἡ Κυβέρνησις, συμφωνοῦν μὲ τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτροπῆς καὶ διατί, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὰ πορίσματά της, δὲν ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις νὰ συνυποβάλῃ μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ τὰ μέτρα τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ θέμα, μὲ τὸ ὁποῖον ἀσχολεῖται τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον ὑπόσχεται, διὰ πολλοστὴν φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ δώσῃ ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα διὰ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, τὸ ὁποῖον νὰ τὰς ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὴν πολιτικήν. Λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι κομματικῶς ἀχρωμάτιστον, ὅτι δὲν θέλει ἡ Κυβέρνησις τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κομματικοῦ παραγοντισμοῦ τῶν προσωπικῶν φιλοδοξιῶν τῶν ἀντεγκλήσεων καὶ συμφερόντων ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν καὶ τῆς λειτουργίας τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι θὰ εἶσθε μαζί μου σύμφωνοι, ὅτι αὐτὴ ἡ διακήρυξις, ἡ ὁποία ἄλλωστε δὲν εἶναι διακήρυξις μόνον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς προηγουμένης καὶ πολλῶν προηγουμένων, αὐτὴ ἡ διακήρυξις, τῆς ἀπομακρύνσεως τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀπὸ τὴν πολιτικὴν καὶ τὸν κομματισμόν, δὲν εἶναι εἰλικρινής. Μέχρι τῆς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν ὅλοι ὑποκρινόμεθα, ὅτι δὲν ἀναμιγνυόμεθα εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν καὶ ἡμεῖς καὶ αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἀκολουθοῦν, μετροῦν τὰ κέρδη καὶ τὰς ζημίας τῶν κομμάτων ἀπὸ τὰς τοπικὰς ἐκλογάς, καὶ γράφουν, ὅτι εἰς τοὺς τάδε δήμους ἐξελέγησαν οἱ τάδε φίλοι τῆς ΕΡΕ, ἢ οἱ τάδε φίλοι τοῦ Κέντρου, ἢ οἱ τάδε φίλοι τῆς ΕΔΑ. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ εἰλικρίνεια εἰς αὐτὸ τὸ θέμα θὰ ἔλυε πολλὰ ζητήματα. Πρῶτα–πρῶτα, θὰ μᾶς ἐνετόπιζεν εἰς τὴν πραγματικότητα. Δεύτερον, δὲν θὰ ἔβλαπτε τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἐὰν κατηγοροῦμεν τὰς ἀρχάς, τὰς ἐκλεγομένας μετὰ πᾶσαν ἐκλογήν, εἰς τοὺς δήμους ἢ τὰς κοινότητας διὰ προσωπικὴν ἢ ἄλλην συναλλαγήν. Τοῦτο συμβαίνει, διότι ἰσχυριζόμεθα, ὅτι τὰ κόμματα, ὅτι ἡ πολιτική, δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύωνται καὶ δὲν ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Κύριοι, εἶναι ἐντροπὴ νὰ ὑπάρχουν κόμματα εἰς τὸν τόπον μας, εἰς τὴν Δημοκρατίαν μας; Καὶ ἐὰν δὲν εἶναι ἐντροπὴ νὰ ὑπάρχουν κόμματα, διὰ νὰ ἐκλέγουν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου, διατί εἶναι ἐντροπὴ νὰ ὑπάρχουν κόμματα εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας; Τὸ παρὸν νομοσχέδιον, λοιπόν, τὸ ὁποῖον ξεκινᾷ ἀπὸ μίαν ἐσφαλμένην καὶ ἀνειλικρινῆ ἀρχήν — καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αὐτὴν τὴν ἀνειλικρίνειαν ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὴν ἀποδίδω μόνον εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς προηγουμένας — εἶναι φυσικὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς πολλὰ κακὰ ἀποτελέσματα. Ἔχει καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον εἶχον καὶ τὰ προηγούμενα ἐκλογικὰ συστήματα τοῦ 1950 καὶ τοῦ 1959, δηλαδὴ τὸν σκοπὸν νὰ ἀπομακρύνῃ τὰ ἄλλα κόμματα ἀπὸ τὴν ἀνάδειξίν των εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας καὶ νὰ διευκολύνῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἰδικόν της κόμμα, κατὰ τὸ δυνατόν. Διατί, ὅμως, τὰ κόμματα εἰς τὴν Ἑλλάδα, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς ὅλα τὰ ἄλλα δημοκρατικὰ κόμματα τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, ἐπιμένουν νὰ ὑποστηρίζουν, ὅτι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις πρέπει νὰ μείνῃ μακρὰν ἀπὸ αὐτά; Νομίζω, ὅτι ἡ ἐξήγησις εἶναι εὔκολη. Καμμία Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἐξησφάλισεν τὴν ἐξουσίαν, δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ἐκθέτῃ τὴν ἐξουσίαν της αὐτήν, εἰς μειωτικὰς ἀντιφάσεις. Τὸ αὐτὸ ἐκάμαμεν καὶ ἡμεῖς, τὸ αὐτὸ κάμει καὶ τὸ Κέντρον. Εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ἐξουσίαν, θέλομεν νὰ ἀποκλείσωμεν πᾶσαν δυνατότητα ἐκδηλώσεως διακριτικοῦ φρονήματος ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν, ἢ ἀπὸ ἕνα μέρος τοῦ συνόλου τοῦ πληθυσμοῦ. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι τὰ ἰδικά μας κόμματα, τὰ ἐθνικὰ ἀστικὰ κόμματα, δὲν εἶναι ἐπαρκῶς ὠργανωμένα εἰς τὴν λαϊκήν των βάσιν καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπιβληθοῦν κατὰ τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς ἐπὶ τῶν φίλων τους, διὰ νὰ τὰ παρακολουθήσουν εἰς ἕνα συγκεκροτημένον στράτευμα. Μὴ δυνάμενα, λοιπόν, τὰ ἀστικὰ δημοκρατικὰ κόμματα νὰ ἐπιτύχουν τὴν πειθαρχίαν τῶν φίλων τους εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, ὑποκρίνονται, ὅτι αἱ τοπικαὶ ἐκλογαί, δὲν πρέπει νὰ ἔχουν κομματικὸν χαρακτῆρα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐχαρακτήρισε τὸν νόμον τοῦ 1959 ἀνέντιμον. Δὲν θέλω νὰ δώσω μεγαλυτέραν σημασίαν εἰς τὴν συνέχισιν αὐτὴν τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος διὰ τῶν φράσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Πρέπει, ἄλλωστε, νὰ ἐνθυμούμεθα, ὅτι ὁ κ. Τούμπας ὑπῆρξεν ἕνας γενναῖος ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ καὶ ὅτι οἱ πολεμισταὶ καὶ οἱ ναυτικοὶ ἔχουν ἕνα ἰδιαίτερον λεξιλόγιον, τὸ ὁποῖον εἶναι κἄπως ὁρμητικώτερον τοῦ ἰδικοῦ μας. Ἀλλά, δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πιστεύει, ὅτι ὁ προηγούμενος Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εἰσηγήθη τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ἡ πλειοψηφία, ἡ ὁποία τὸν ἐψήφισεν, ἤθελε νὰ εἶναι ὁ νόμος των ἀνέντιμος. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, δὲν θὰ ἠθέλατε νὰ ἀναλάβητε ὅλας τὰς συνεπείας τῶν λέξεων καὶ τῶν ἐπιθέτων, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήσατε καὶ ἐπειδὴ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι μόνον ὁ νόμος τοῦ 1959 εἶναι μία παραλλαγὴ τοῦ νόμου 1950, τὸν ὁποῖον ἐψήφισε τὸ Κέντρον, πρέπει νὰ σᾶς ἐπισημάνω τὸν ἑξῆς κίνδυνον. Ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ ὁ νόμος ὁ ἰδικός σας, ὁ ὁποῖος ἀναχωρεῖ ἀπὸ μίαν ἀνειλικρινῆ ἀρχήν, εἶναι δυνατόν, χωρὶς νὰ τὸ θέλετε, νὰ ἀποδειχθῇ καὶ αὐτὸς ἀνέντιμος. Διατί; Κύριε Ὑπουργέ, διὰ νὰ ἐπιτύχετε τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκετε καὶ ἰδίᾳ τὴν δῆθεν ἀπομάκρυνσιν τῆς πολιτικῆς ἀπὸ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, κατασκευάζετε ἓν ἐκλογικὸν σύστημα πολύπλοκον. Ἐπεμβαίνετε δι’ αὐτοῦ καὶ εἰς ὅλα τὰ θέματα. Λέγετε, ὅτι οἱ ὑποψήφιοι δήμαρχοι τῆς μειονοψηφίας πρέπει νὰ μὴ γίνωνται οὔτε σύμβουλοι. Κάμνετε διακρίσεις μεταξὺ ποσοῦ τοῦ 40% καὶ 50% τῶν ψήφων. Πάντως, φθάνετε εἰς μίαν κατασκευήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἕνας τεχνίτης, ὅσον ἐπιδέξιος καὶ ἂν εἶναι θὰ κινδυνεύσῃ νὰ πέσῃ ἀπὸ τὶς σκαλωσιές. Μὲ ἕνα τόσο πολύπολοκον σύστημα, εἶναι ἀδύνατον νὰ προΐδητε τί εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ. Βεβαίως, ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὰς ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ὁ νόμος τοῦ 1959 καὶ προσπαθῆτε νὰ τὰς ἀποφύγετε. Ἀλλὰ ἐπιζητοῦντες νὰ ἀποφύγετε τὰ σφάλματα αὐτά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζετε εἰς ποίας ἄλλας ἀνωμαλίας ἠμπορεῖτε νὰ ὁδηγήσετε τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Καὶ τοῦτο διότι ἐπιμένετε νὰ ἀπομακρυνθῆτε ἀπὸ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστά, καὶ ἐπιδιώκετε τὴν δημιουργίαν ἑνὸς ἰδικοῦ σας ἐκλογικοῦ συστήματος. Κύριε Ὑπουργέ, τὰ γνωστὰ συστήματα εἶναι δύο. Τὸ πλειοψηφικὸν καὶ τὸ ἀναλογικόν. Διατί, δὲν ἐκλέγετε ἓν ἐξ αὐτῶν; Ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ὅταν συνεζητοῦντο ὅλοι οἱ παλαιότεροι ἐκλογικοὶ νόμοι, ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν τὸ πλειοψηφικόν. Νομίζομεν, ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ καλύτερον. Τοῦτο ἀπεδείχθη ἀληθὲς καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Εὑρέθητε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπαναλάβητε δὶς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἀπειλεῖτε τώρα καὶ τρίτην διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Ὅλα ὅμως αὐτὰ θὰ ἀπεφεύγοντο, ἐὰν εἴχατε ἀποδεχθῆ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ πλειοψηφικὸν καὶ διενηργοῦντο αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Νοεμβρίου μὲ τὸ σύστημα αὐτό. Θὰ εἴχατε ἔκτοτε φθάσει εἰς τὸ συγκεκριμένον ἀποτέλεσμα, ἄνευ ἐπαναλήψεως τῶν ἐκλογῶν διὰ πρώτην, δευτέραν, ἴσως δὲ καὶ διὰ τρίτην φοράν. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπολύτως, διότι μία Βουλὴ συντίθεται ἀπὸ βουλευτὰς ἐκλεγομένους εἰς περισσοτέρας ἐκλογικὰς περιφερείας, ὅπου εἶναι δυνατὸν ἡ μία νὰ δίδῃ φίλους τοῦ ἑνὸς κόμματος, ἡ ἄλλη τοῦ ἄλλου κόμματος καὶ τελικῶς νὰ συντίθεται ἡ Βουλὴ ἀπὸ μίαν πλειοψηφίαν καὶ μίαν μειοψηφίαν, ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν καὶ μίαν ἀντιπολίτευσιν. Ἐφ’ ὅσον ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν εἶναι μόνον ἕνας, εἶναι φυσικὸν νὰ κάμωμεν τὴν ὑποχώρησιν, ὁ μὲν δήμαρχος, ἢ κοινοτάρχης νὰ ἐκλέγεται διὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, νὰ ἀναγνωρίσωμεν δὲ καὶ εἰς τὴν μειοψηφίαν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπροσωπήσεως. Διατὶ δὲν ἀκολουθεῖτε αὐτὸ τὸ ἁπλοῦν καὶ καθαρὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ; Διότι ἐλπίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ ἀπομακρύνετε τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τὴν κοινότητα καὶ τοὺς δήμους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδέποτε θὰ ἐπιτύχετε. Ἡ ἄκρα ἀριστερὰ ἐχαρακτήρισε διὰ τῶν ρητόρων της καὶ τώρα καὶ παλαιότερον, καθὼς καὶ διὰ τοῦ τύπου της, τὴν ἰδικήν μας κατεύθυνσιν εἰς τὰ ἐκλογικὰ θέματα καὶ κυρίως τὴν προτίμησίν μας διὰ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ὡς ἀντιδραστικὴν τάσιν. Τὸ τί εἶναι ἀντιδραστικὸν καὶ τί προοδευτικὸν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν ὥραν. Πάντως, αὐτὲς οἱ ἐτικέττες, τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ κολλᾷ τὸ ἕνα κόμμα εἰς τὸ ἄλλο, δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς συγκινοῦν. Θέλομε τὸ πλειοψηφικόν, διότι δι’ αὐτοῦ δύνανται νὰ κυβερνηθοῦν οἱ λαοί, αἱ κοινότητες, οἱ δῆμοι. Θέλουν τὸ ἀναλογικόν, διότι εἶναι ἕνα μικρὸν κόμμα καὶ ζητοῦν νὰ εἰσέρχωνται παντοῦ, μὲ τὴν μικρὰν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωποῦν. Αὐτὸ δὲν εἶναι οὔτε ἀντίδρασις, οὔτε πρόοδος, οὔτε ἐξέλιξις, οὔτε ἐπανάστασις. Φυσικά, ὅλα τὰ κόμματα ἔχουν καὶ τὰς τεχνικάς των σκοπιμότητας. Τὰ γνωρίζομεν, χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς ἀποδίδωμεν καὶ φιλοσοφικὰς ἰδιότητας.

§97Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Δικαιοῦται ἡ ἐκπροσώπησις ὅλων τῶν κομμάτων.

§98Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι, ὅταν συζητοῦμε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, πρέπει νὰ περιοριζώμεθα ἐκεῖ. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ γενικὸν σύστημα ἐκλογῆς, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύεται διὰ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Βεβαίως, παρεμβάλλετε εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας καὶ πολλὰς λεπτομερείας, μὲ τὰς ὁποίας ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ σήμερον. Πρῶτον, μὲν, διότι δὲν θέλω νὰ κατηγορηθῶ, ὅτι κάμω κωλυσιεργείας καὶ διὰ νὰ μὴ ἐνισχύσω τὴν ψυχολογίαν ἐκείνην τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας, τὰ ὁποῖα ἐνόμισαν, δὶς ἀπόψε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ περιορίσουν τὸν λόγον τῶν βουλευτῶν. Καὶ δεύτερον, διότι θὰ ἔχωμεν ἀρκετὸν χρόνον εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν διὰ νὰ ἀσχοληθῶμεν καὶ μὲ τὰ θέματα αὐτά. Θέλω μόνον νὰ ἐπιστήσω ἐκ νέου τὴν προσοχήν σας ἐπὶ ὅσων εἶπον διὰ τὴν πολιτικὴν σημασίαν, ἢ τὸ ἀκομμάτιστον τῶν τοπικῶν ἐκλογῶν, καὶ τὰ ὁποῖα καὶ ὁ συνάδελφος, ὁ κατελθὼν τοῦ βήματος προηγουμένως εἶπε, ὅτι δηλ. κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογάς, λόγῳ κακῆς ἑρμηνείας, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὰ πολιτικὰ δικαιώματα τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν συμβούλων, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῶν πονηρῶν σκέψεων, ποὺ ἡ ἑρμηνεία ἐπροκάλεσεν εἰς πολλοὺς ἀντιπάλους δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, ἔχουν δημιουργηθῆ εἰς τὰ χωριὰ τῆς Ἑλλάδος πολλαὶ ἀντιδικίαι καὶ ἀπὸ τὰ δύο μέρη. Φίλοι ἰδικοί μας, διὰ νὰ προλάβουν τὰς ἐνδεχομένας, ἢ λεγομένας ἀναμίξεις τῶν κοινοτικῶν συμβούλων, πολιτικῶν φίλων ἰδικῶν σας, καὶ φίλοι ἰδικοί σας, διὰ νὰ προλάβουν τὰς ἐνδεχομένας ἐπεμβάσεις κοινοτικῶν συμβούλων, φίλων ἰδικῶν μας, ἔσπευσαν προκαταβολικῶς καὶ ὑπέβαλον ἀμοιβαίας μηνύσεις, διὰ παραβάσεις τῶν νόμων. Ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν σήμερον, χιλιάδες μηνύσεις ἐκκρεμοῦν εἰς τὰ δικαστήρια, ὅτι οἱ κατηγορούμενοι προσέρχονται εἰς τὸ δικαστήριον καὶ οἱ κατήγοροι δὲν προσέρχονται, ἐλπίζοντες, ὅτι μὲ ἕνα πιστοποιητικὸν ἰατροῦ θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ἀποφύγουν τὰς ποινὰς τῆς λιπομαρτυρίας. Νομίζω, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτή, ἡ ὁποία δὲν ἔχει κανένα σκοπόν, πρέπει νὰ λήξῃ. Ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν, περὶ παραγραφῆς αὐτῶν τῶν λεγομένων ἀδικημάτων, παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ τὴν ἐξετάσετε μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ λάβετε ἐπ’ αὐτῆς μίαν ἀπόφασιν. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ πληθυσμὸς ἀπὸ τὴν ἀνωμαλίαν αὐτήν. Ταῦτα, κύριοι εἶχον νὰ εἴπω. Γνωρίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ τὸ ψηφίσῃ ἡ πλειοψηφία. Γνωρίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπείγεται νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ παρακαλῶ — ἐπιθυμῶ — νὰ πιστευθῇ, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν τὴν πρόθεσιν νὰ βοηθήσωμεν τὸ χρήσιμον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, θὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν τὰς ἀντιλήψεις μας. Βεβαίως, θὰ πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰς ἀπόψεις μας, ἀλλὰ νὰ μὴ νομισθῇ, ὅτι ἡμεῖς ἀποβλέπομεν εἰς τὸ νὰ ἐμποδίσωμεν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ μάλιστα μὲ μεθόδους κωλυσιεργείας, σὰν ἐκείνας ποὺ ἐπεκράτησαν εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν. Βεβαίως, δὲν ἀξιῶ, ὅτι μὲ τὴν ὁμιλίαν μου αὐτὴν ἐξεπροσώπησα τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω. Ἠρώτησε μέλος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας, «τέλος πάντων, ποία εἶναι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν λαμβάνετε εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως;» Νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησιν μὲ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀρχηγός μας, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδέσμευσεν τὰ μέλη τῆς ΕΡΕ ἀπὸ ὡρισμένην κατεύθυνσιν. Δὲν θεωροῦμεν τὸ θέμα πολιτικόν. Συζητοῦμεν ὅλας τὰς ἀπόψεις. Ἐκθέτομεν ἕκαστος τὴν γνώμην του, βεβαίως, μέσα εἰς τὰ γενικὰ πλαίσια τῆς ἰδεολογίας τοῦ κόμματός μας. Καὶ ἐλπίζομεν, συνεργαζόμενοι μὲ τὴν πλειοψηφίαν, κατὰ τὰς προσεχεῖς συνεδριάσεις, ὅταν θὰ συζητῆται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον, νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν βελτίωσιν αὐτοῦ, ἂν ὄχι εἰς τὴν μεταβολήν του, διότι αὐτὸ δὲν δυνάμεθα, ἐλλείψει δυνάμεως, νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§100Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι πρέπει εἰς τὴν δοθεῖσαν ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Λύχνου, εἰς τὸ ἐρώτημα ποὺ διετύπωσεν ὁ συνάδελφος εἰσηγητὴς ἐκ τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως, νὰ ὑπάρξῃ ἀνταπάντησις. Εἶπεν, ὁ κ. Λύχνος, ὅτι ὁ νέος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἐπειδὴ ἡ ΕΡΕ δὲν θεωρεῖ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον καὶ τὸ θέμα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ὡς πολιτικόν, ἄφησε....

§101Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Τὸ σύστημα.

§102Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἔστω, τὸ σύστημα... ἄφησε ἐλευθερίαν εἰς τὰ μέλη τῆς ΕΡΕ νὰ ὑποστηρίζουν τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἕκαστον. Τὸ πρᾶγμα ὡς σχῆμα λόγου καὶ ὡς εὐχέρεια, διὰ νὰ ἀποφύγῃ ἡ ΕΡΕ νὰ καθορίσῃ συγκεκριμένην θέσιν, ἔχει τὴν δικαιολογίαν του. Ἀλλὰ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πράγματα. Καὶ εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, προσχηματικὴ αὐτὴ ἡ πολὺ ὄψιμος ἐσωκομματικὴ Δημοκρατία. Διότι γνωρίζει ἡ ΕΡΕ, ὅτι καὶ ἐὰν ὡς σύνολον σήμερον ἐκηρύσσετο ἐναντίον τοῦ συζητουμένου συστήματος, δὲν ἐπρόκειτο νὰ τὸ ματαιώσῃ, διότι δὲν ἔχει τὴν πλειοψηφίαν. Αὐτήν, ὅμως, τὴν εὐαισθησίαν τῆς ἐσωκομματικῆς Δημοκρατίας, ἡ ΕΡΕ, δὲν τὴν εἶχεν, ὅταν ἦτο Κυβέρνησις, ὅταν εἶχε τὴν πλειοψηφίαν. Καὶ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ὅτι ὄχι μόνον ἐπὶ ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ ἐπὶ παρονυχίδος ἀκόμη, ὁλόκληρος ἡ τότε Κυβερνητικὴ παράταξις, ὑπεχρεοῦτο νὰ ψηφίσῃ, ὅταν τὸ ἔλεγεν ὁ ἑκάστοτε ἡγέτης της. Ἐνθυμεῖται ἀκόμη ἡ Βουλή, ὅτι ὅταν ὑπῆρξαν, καὶ τὸ ἀναφέρω πρὸς τιμὴν τῶν συναδέλφων ἐκείνων ἐκ τῆς πλειοψηφίας τῆς ΕΡΕ, οἱ ὁποῖοι ἀντετάχθησαν εἰς ὡρισμένα ἀντιλαϊκά, ἀντιδημοκρατικὰ μέτρα, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι πέραν τῆς ἰδικῆς των εὐαισθησίας, ἔβλεπον, ὅτι θὰ τοὺς ζημιώσουν κομματικῶς, τότε εἴχομεν παραδείγματα Ὑπουργῶν τῆς ΕΡΕ, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον, ἢ ψηφίζεται ὅπως ἔχει ἢ ὅπως προτείνει ἡ Κυβέρνησις, ἢ ἄλλως, ἀποσύρεται τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον περιεῖχεν κάπως εὐεργετικὰς διατάξεις ὑπὲρ τῆς Α ἢ Β τάξεως, καὶ τότε ὑπὸ τὸν ἐκβιασμὸν αὐτὸν ὑπεχρεοῦντο οἱ συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ νὰ ψηφίσουν, ὅπως ἤθελεν ἡ ἡγεσία. Νὰ ἀφήσωμεν, λοιπόν, κατὰ μέρος αὐτὴν τὴν ὄψιμον εὐαισθησίαν περὶ ἐσωκομματικῆς δημοκρατίας, καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὴν πραγματικότητα. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ματαιώσωμεν, ἀφίνομεν τὸν καθέναν νὰ εἴπῃ ὅ,τι νομίζει.

§103Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ποίαν σκοπιμότητα ἔχει ἡ παρελθοντολογία τοῦ κ. συναδέλφου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τῶν ὅσων εἶπον, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁσάκις ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, ἐγὼ ὑπεστήριξα τὸ πλειοψηφικόν, ἀνεξαρτήτως τοῦ τί συνιστοῦσε καὶ τί περιεῖχε τὸ νομοσχέδιον, εἴτε ἦτο ἁπλῆ ἀναλογική, εἴτε ἦτο ἐνισχυμένη ἀναλογική, εἴτε οἱονδήποτε ἄλλο σύστημα, ἐκτὸς τοῦ πλειοψηφικοῦ. Καὶ οὐδέποτε ὁ ἀρχηγός μου μοῦ ἐπέβαλε διάφορον γνώμην. Ἑπομένως, διατί νὰ συζητοῦμε πράγματα ἀνύπαρκτα.

§104Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὁπωσδήποτε, γνωρίζετε καὶ γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι ἄλλο εἶναι τί ὑποστηρίζει ὁ βουλευτής, ὅταν ὁμιλῇ καὶ ἄλλο εἶναι τί τελικῶς ψηφίζει. Καὶ ἔχομεν παραδείγματα. Βλέπετε, δὲν τὸ θέλω ἐγὼ νὰ γίνεται συζήτησις περὶ τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ μὲ παρασύρατε. Ὑπῆρξαν χαρακτηριστικὰ παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ ὑπεστήριζον ὡρισμένας τροπολογίας, ὀρθὰς πρέπει νὰ τὸ εἴπω, τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπέβαινον ἐπωφελεῖς ὑπὲρ ὡρισμένων κατηγοριῶν πολιτῶν, ἀλλ’ ὅταν ὁ Ὑπουργὸς ἔλεγεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ ὅπως θέλει ἡ Κυβέρνησις, τότε οἱ συνάδελφοι αὐτοί, ἢ κατεψήφιζον τὰς ἰδικάς των τροπολογίας, ἢ ἀπεχώρουν ἐκ τῆς αἰθούσης, διὰ νὰ μὴ ἐκτεθοῦν, ὅτι καταψηφίζουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξαν ἀγορεύοντες.

§105Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μου, νὰ κάμω μίαν διόρθωσιν. Ἐγὼ οὐδέποτε ἐψήφισα ἐναντίον ἐκείνων, ποὺ εἶπα ἀπὸ τὸ βῆμα καὶ οὐδέποτε ἀπεχώρησα τῆς αἰθούσης διὰ νὰ μὴ ψηφίσω.

§106Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελῆτε ἐξαίρεσιν, ἀλλὰ εἶναι ἀναπόδεικτος ὁ χαρακτηρισμός σας, διότι εἰς τὰ πρακτικὰ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν νόμων, δὲν θὰ εὕρωμεν, ὅτι ἔχετε καταψηφίσει οἱανδήποτε τῶν διατάξεων τῶν καλπονοθευτικῶν συστημάτων ποὺ ἐψηφίσθησαν ἀπὸ τὴν ΕΡΕ.

§107Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐν ἀκριβείᾳ, κύριε συνάδελφε.

§108Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπαντῶ, διὰ νὰ μὴ νομίσῃ ὁ κ. Λύχνος, ὅτι δὲν ἀπηντήσαμεν εἰς ὅσα λέγει. Ἀλλά, εἶπεν καὶ κάτι ἄλλο. Εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν ὁ χαρακτηρισμὸς ποὺ ἔδωσεν ὁ κ. Μπριλλάκης εἰς τὴν παράταξίν του ὡς ἀντιδραστικῆς παρατάξεως. Πρέπει νὰ συμφωνήσῃ κανείς, ὅτι ἕνας χαρακτηρισμὸς ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔχῃ βαρύνουσαν σημασίαν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει βαρύνουσαν σημασίαν εἶναι τί ἀποδεικνύει ἡ ζωὴ καὶ κυρίως τί τελικῶς ἀποφαίνεται καὶ ὁ ἴδιος ὁ λαός, ὅταν ἔχει στοιχειωδῶς τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἐκφράσῃ τὸ φρόνημά του. Πέραν, λοιπόν, τοῦ χαρακτηρισμοῦ αὐτοῦ, ὁ χαρακτηρισμὸς δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο, παρὰ ἔκφρασις διατυπώσεως, ἐκείνου ποὺ ἀπεδείχθη εἰς τὴν ζωήν, ὅτι ἡ παράταξις τοῦ κ. Λύχνου, ἦτο βαρύτατα ἀντιδραστική. Καὶ περὶ αὐτοῦ ἀπεφάνθη καὶ ὁ λαὸς εἰς τὰς δύο προσφάτους ἐκλογὰς μόλις ἀπέκτησε στοιχειωδῶς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζεται ἐλευθέρως. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν σημασίαν καὶ εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Πρέπει, ὅμως, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὅσα πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ περὶ τῆς ἱστορίας καὶ τῆς μεγίστης σπουδαιότητος τῆς αὐτοδιοικήσεως, φαίνεται, ὅτι ἐλέχθησαν διὰ νὰ λεχθοῦν καὶ δὲν ἀνταποκρίνονται τοὐλάχιστον πρὸς τὴν πίστιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰ εἶπον. Ἀπόδειξις περὶ τούτου εἶναι τὸ φαινόμενον τῆς ἀπουσίας αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀπουσιάζουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τόσα εἶπον διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν, ὅτι εἶναι τὸ ἄλφα καὶ τὸ ὠμέγα τῆς Δημοκρατίας. Δὲν θέλω μὲ αὐτὰ νὰ μειώσω τὴν σημασίαν τοῦ θεσμοῦ. Ὁ θεσμὸς ἔχει τὴν ἱστορικήν του σημασίαν, τὴν δεδομένην του σημασίαν, τὴν παροῦσαν καὶ τὴν μέλλουσαν. Ἀλλὰ πέραν τοῦ νὰ ἐκφραζώμεθα ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ, καλύτερα νὰ ἀποδεικνύωμεν τὰς προθέσεις μας ἐμπράκτως καὶ νὰ συντελοῦμεν εἰς τὴν ἀνάπτυξίν του. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἰδική μας παράταξις ἀπεδοκίμασε τὸ νομοσχέδιον, πρῶτον, διὰ τὸν ἀτυχῆ τρόπον ρυθμίσεως ὡρισμένων θεμάτων καί, δεύτερον, διότι παραλείπει νὰ ρυθμίζῃ ἄλλα σπουδαιότατα, οὐσιώδη καὶ ἐπείγοντα θέματα τῆς Αὐτοδιοικήσεως. Δὲν ἠρκέσθη ὅμως ἡ παράταξίς μας μόνον εἰς τὰς ἐπικρίσεις. Ἐπροχώρησε περαιτέρω κατὰ τρόπον δημιουργικὸν καὶ ὑπέβαλεν ὡρισμένας προτάσεις καὶ τροπολογίας. Θὰ ἔλεγα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξουν ἀντιρρήσεις νὰ γίνουν δεκταὶ αἱ τροπολογίαι αὐταί. Πρῶτον, διότι ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Δεύτερον, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταὶ αἱ τροπολογίαι αὐταί, διότι γνωρίζομεν, ὅτι μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως προσφάτως ὑπεστήριξαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπόψεις περὶ τῆς ἐν γένει Αὐτοδιοικήσεως καὶ εἰδικῶς ἐπὶ τῶν θεμάτων των καὶ περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, οἱ ὁποῖοι, ὄχι μόνον δὲν ἀπέχουν τῶν τροπολογιῶν μας, ἀλλὰ συμπίπτουν, κατὰ βάσιν, μὲ τὸ περιεχόμενόν των. Ὑπάρχει καὶ τρίτος λόγος συνηγορῶν διὰ τὴν ἀποδοχὴν τῶν τροπολογιῶν, ὁ ἑξῆς: Ἡμεῖς, δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὴν πατρότητα τῶν προτάσεων καὶ τῶν τροπολογιῶν μας. Μᾶς ἀρκεῖ, ὅτι ἐξυπηρετοῦν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἂς τὰς μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἂς τὰς διατυπώσῃ ὡς ἰδικάς του προτάσεις, ἢ ἂς συνεννοηθῇ μὲ τοὺς κυβερνητικοὺς βουλευτὰς νὰ τὰς ὑποστηρίξουν καὶ νὰ τὰς ἐνσωματώσῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἡμεῖς θὰ τὰς ψηφίσωμεν. Ἐν τούτοις, κύριοι συνάδελφοι, ἔχει ἐκφρασθῆ ἀντίθεσις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς τροπολογίας αὐτάς, τόσον κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τῶν παρεμβάσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῶν κ.κ. βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, ὅσον καὶ κατὰ τὰς ἀγορεύσεις των ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐνδιαφέρον ἔχει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐξετάσῃ κανεὶς τὸ βάθος τῆς ἐπιχειρηματολογίας τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς ἀποκρούσεως τῶν τροπολογιῶν μας. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἐπιχειρηματολογία τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς συνίσταται εἰς τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ρυθμίζεται μόνον τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἐξασφαλίζεται τὸ ἀκομμάτιστον τῶν ἐκλογῶν καὶ κρατοῦνται αὗται, δι’ αὐτοῦ, μακρὰν πάσης ἐπιρροῆς εὐνοούσης κομματικὴν καλλιέργειαν καὶ παραγωντισμόν. Εἶναι αἱ φράσεις τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ταῦτα, ὡς διακηρύξεις, δὲν εἶναι μακρὰν τῆς ὀρθότητος. Ἠμπορεῖ ὡς διακηρύξεις νὰ τὰς συζητήσῃ κανείς, ἀλλὰ ὡς γνωρίσματα ὡς πράξεις τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ τὰ ἀνεύρῃ. Κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐνδιαφέρεται μόνον περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Τὸ ἐνδιαφέρον ἐκτείνεται καὶ εἰς ἄλλα τινά, ὡς ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ ἄρθρα 12, 13 καὶ ἄλλα. Καὶ δεύτερον, ἀπεδείχθη καὶ ὡμολογήθη ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποκλείει τὴν ἀντιπροσώπευσιν τῆς μειοψηφίας ἡ ὁποία δὲν θὰ συγκεντρώσῃ τοὐλάχιστον τὸ 10 τοῖς ἑκατὸν τῶν ψηφοφόρων. Τότε κ. συνάδελφοι, ἐλέχθη ὅτι δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀντιδημοκρατικόν, ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ εἶναι καὶ σαφῶς κομματικόν. Καὶ διατὶ εἶναι κομματικόν; Κομματικὸν δὲν εἶναι μόνον ἐὰν μία διάταξις ἐκλογικοῦ νόμου εὐνοεῖ κἄποιο κόμμα, γίνεται μία διάταξις κομματική, ὅταν ἀδικεῖ ἕνα ἄλλο κόμμα, ὅταν στραγγαλίζει οἱαδήποτε ἄλλην τάξιν κοινωνικήν, πολιτικήν. Ἐδῶ, λοιπόν, εἶναι σαφὲς τὸ γνώρισμα τῆς κομματικῶς χρωματισμένης διατάξεως. Ἀλλὰ περαιτέρω εἶναι ἡ ὑπερπριμοδότησις τῶν συνδυασμῶν οἱ ὁποῖοι συγκεντρώνουν τὸ 40%, ἢ 50%. Ἀνεπτύχθη ὁλόκληρος φιλολογία διὰ νὰ δικαιολογηθοῦν τὰ ἀδικαιολόγητα, διὰ ν’ ἀποκρυβῇ τὸ ἀνομολόγητον. Ποῖον; Ὅτι δηλαδὴ ἐλπίζει, προσδοκᾷ, ὁ συντάκτης τῆς διατάξεως καὶ οἱ δικαιολογοῦντες τὴν διάταξιν, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὸ χρῖσμα, τὴν ὑποστήριξιν τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, θὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ συγκεντρώσουν τὰ ποσοστὰ αὐτὰ καὶ ἄρα θ’ ἀπολαύσουν αὐτῆς τῆς ὑπερπριμοδοτήσεως. Νομίζω ὅτι δὲν χρειάζεται περισσοτέρα συζήτησις, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ διατυπωθῇ αὐτὴ ἡ κατηγορία κατὰ τῆς διατάξεως διὰ νὰ διαλυθοῦν ὅλα τὰ λεγόμενα περὶ ἀκομματίστου καὶ περὶ ἀχρωματίστου ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἀλλὰ ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐκεῖναι αἱ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Δήμαρχος ἐκλέγεται ἐκ τοῦ νόμου, διορίζεται ἐκ τοῦ νόμου, ὅταν ἔχει τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν, εἰς τὰς διαφόρους φάσεις τῶν πολλῶν φάσεων τῆς ἐκλογῆς καὶ αὐτοῦ ἀποβλέπει ἀκριβῶς εἰς τὴν κομματικὴν σκοπιμότητα. Εἶναι ἑπομένως τὸ νομοθέτημα καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνεται ἕνας κομματικὸς στρουθοκαμηλισμός, ἀλλὰ νὰ λέγωνται ἀνοικτότερα αὐτὰ τὰ πράγματα, εἶναι ἐντόνως κομματικὸν τὸ νομοθέτημα, εἰς τὰ σημεῖα του αὐτὰ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει πρόκειται νὰ βαρύνῃ τὴν ἐπίδρασιν τοῦ κομματικοῦ παραγοντισμοῦ κατὰ καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς. Εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Πανάγος ὅτι λεγεῶνες ὁλόκληροι διαφόρων ὑποψηφίων ἐκ διαφόρων περιφερειῶν κάμνουν ἐπιχειρήσεις προσπελάσεως εἰς τὰ πολιτικὰ γραφεῖα διὰ ν’ ἀποκτήσουν τὸ χρῖσμα. Εἰς τὰς ἐπαρχίας ὁ Κυβερνητικὸς Τύπος ἀναγράφει καὶ τὰ ἑξῆς χαρακτηριστικά. «Ὅτι ὁ κ. τάδε, γνωστὸν στέλεχος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου θὰ ἐκτεθῇ ὡς ὑποψήφιος Δήμαρχος, ἢ Πρόεδρος Κοινότητος εἰς τὴν τάδε περιφέρειαν». Ἡ διαφήμισις ἡ ὁποία γίνεται ἔχει ὡς οὐσιωδέστερον στοιχεῖον τὸ ὅτι εἶναι στέλεχος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Δὲν λέγω ὅτι θὰ γίνῃ μόνον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, θὰ γίνῃ καὶ ἀπὸ ἄλλους ὑποψηφίους οἱ ὁποῖοι θέλουν τὸ χρῖσμα ἄλλης κομματικῆς παρατάξεως. Ἑπομένως, ἤρχισε ἤδη νὰ κινῆται ὁ κομματικὸς παραγοντισμός. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει ἕνα δεύτερον ἐπιχείρημα τῶν ὑποστηρικτῶν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι καθιερώνει τὴν ἀναλογικὴν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Συμβούλων. Ἀλλὰ εὐθὺς ἀμέσως προχωρεῖ, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν μὲ μίαν ἀξιοπρόσεκτον κομψότητα καὶ λέγει: «Ἀλλὰ καὶ περιορισμὸς τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν πολλοὺς συνδυασμοὺς κατὰ τὰς Δημοτικὰς καὶ Κοινοτικὰς ἐκλογάς, νὰ μὴ κατατμηθοῦν οἱ Σύμβουλοι εἰς πολλὰς ὁμάδας καὶ τέλος διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν ἔλλειψιν σταθερότητος, μετὰ τὰς ἐκλογὰς εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας ἐκ μέρους τοῦ πολυτεμαχισμένου Δημοτικοῦ Συμβουλίου». Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἐδιάβασα αὐτὴν τὴν παράγραφον, ὅταν ἤκουσα καὶ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς τῆς ἐπιχειρηματολογίας ἐνόμισα διὰ μίαν στιγμὴν —σᾶς τὸ ἐξομολογοῦμαι εἰλικρινῶς καὶ πρέπει νὰ τὸ πιστέψετε— ἐνόμισα ὅτι εὑρισκόμην εἰς τὴν περίοδον τῶν Βουλῶν ποὺ κατεδίκασεν ὁ λαὸς μὲ τὴν ὁμοιογενῆ, μὲ τὴν μονόπλευρον, μὲ τὴν μονοκομματικὴν πλειοψηφίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιχειρηματολογία ποὺ ἐπικαλεῖται ὁ ὑποστηρίζων τὸ συγκεκριμένον νομοθέτημα, ὁ ὑποστηρίζων δηλαδὴ τὸν παραγκωνισμὸν τῆς ἐναλλαγῆς. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, αὐτὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι καὶ ὀρθά, οὔτε κἂν ὡς διακηρύξεις, ποὺ δὲν εἶναι συνεπῆ πρὸς ὅσα ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις ὑπεστήριξεν εἰς ἄλλας περιόδους, δὲν εἶναι οὔτε πραγματοποιήσιμα ἢ καὶ ἐὰν εἶναι πραγματοποιήσιμα δὲν θὰ εἶναι πρὸς ὄφελος, ἀλλὰ πρὸς βλάβην τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὄχι κατ’ ἀφῃρημένον ἁπλῶς τρόπον, διότι θὰ εἶναι ἀντιδημοκρατικά. Καὶ ὅταν θὰ εἶναι ἀντιδημοκρατικὰ —καὶ εἶναι ἀντιδημοκρατικὰ— θὰ εἶναι καὶ εἰς βάρος τῆς αὐτοδιοικήσεως. Κύριοι βουλευταί, χωρὶς παρελθοντολογίαν, διότι κινεῖται ἡ πολιτικὴ ζωὴ ἀκόμη ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν ὡρισμένων συνθημάτων τὰ ὁποῖα υἱοθέτησεν ὁ λαὸς περὶ τὰ ὁποῖα συνεσπειρώθη καὶ ἐνίκησεν ἕνα τυραννικὸν καθεστώς, ποὺ ἦτο ἕνα ἀπὸ τὰ ἀποφασιστικώτερα συνθήματα τῆς περιόδου τοῦ ἀγῶνος τῆς Δημοκρατίας, τῆς περιόδου τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος. Τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ ὅταν κατόπιν ἰδικῆς μας πιέσεως, ὅταν κατόπιν πιέσεως τοῦ ἰδίου τοῦ λαοῦ ἐγεννήθη: Ποῖον εἶναι τὸ τίμιον σύστημα; Νὰ λεχθῇ, διεκηρύχθη τότε ἀπὸ τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ τιμιώτερον, τὸ δημοκρατικώτερον, τὸ καλύτερον ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Καὶ προσέθεσεν: Ἐνδεχομένως, ἀφοῦ δὲν ἔχω τὴν πλειοψηφίαν θεωρῶ ὅτι εἶναι τίμιον καὶ τὸ πλειοψηφικόν. Ἀλλά, κ. βουλευταί, τὸ σύστημα ποὺ εἰσάγεται μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον δὲν εἶναι οὔτε ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, οὔτε τὸ πλειοψηφικόν. Νὰ εἴπω, κ. βουλευταί, ἑπομένως ὅτι εἶναι —δὲν θέλω νὰ τὸ εἴπω— τίμιον τὸ σύστημα; Ὄχι. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι τὸ τίμιον σύστημα τὸ ὁποῖον διεκήρυξεν ἡ παράταξις ἡ ὁποία κυβερνᾷ σήμερον. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω: Αὐτοὶ οἱ περιορισμοὶ τῆς ἀναλογικῆς, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξουν πολλοὶ συνδυασμοί. Καὶ διατὶ παρακαλῶ; Ἡ ὕπαρξις πολλῶν συνδυασμῶν εἶναι κακόν; Διατί; Δὲν μᾶς τὸ ἐξήγησεν κανεὶς ἀπὸ ὅσους μὲ μίαν διάθεσιν αὐθεντίας προέβησαν εἰς τὸν ἀφορισμόν. Κακὸν ἡ ὕπαρξις πολλῶν συνδυασμῶν. Στραγγαλισμὸς τῆς ἀναλογικῆς διὰ νὰ ἔχωμεν ὀλίγους συνδυασμούς. Διατί; Ἐκλογικὸν στίβον, Κυβέρνησιν Δημοκρατικήν, καθεστὼς Δημοκρατικὸν ἔχομεν. Κατέρχονται, ὀλίγοι ἢ πολλοὶ συνδυασμοί, ἀνταγωνίζονται ἐλεύθερα μπροστὰ στὸ λαὸ καὶ ὁ λαὸς κρίνει καὶ ὁ λαὸς ἀποφασίζει καὶ ἐκπροσωπεῖται ἀναλογικῶς μὲ τὴν δύναμίν του. Διατὶ ἡ ὕπαρξις πολλῶν συνδυασμῶν εἶναι κακή; Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ποῖον βλάπτει ἡ ὕπαρξις πολλῶν συνδυασμῶν; Κύριοι βουλευταί, εἶναι φανερόν, ὅτι κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν βλάπτουν τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀντιθέτως τὸν ὠφελοῦν. Ἀλλὰ κατὰ ὡρισμένας περιπτώσεις εἶναι ἐπίσης φανερόν, γίνεται ὁ ὑπολογισμὸς ὅτι ἠμπορεῖ νὰ βλάψῃ ὡρισμένας κομματικὰς ἐπιδιώξεις. Ἠμπορεῖ νὰ βλάψῃ τὴν τάσιν νὰ μονοπωλήσωμεν καὶ τὴν διοίκησιν τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ ἔπειτα διατὶ ἐὰν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον εἶναι τεμαχισμένον εἰς πολλὰς τάσεις αὐτὸ θὰ βλάψῃ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν; Τὶ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, τῆς Βουλῆς, ἑπομένως, ἡ ὁποία συζητεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν διάταξιν; Ἀκριβῶς ὁ διάλογος, ἡ σύγκρουσις ἰδεῶν, ἀπόψεων, διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ ὀρθότερον. Ἀλλὰ ὁ διάλογος ἔχει προϋποθέσεις καὶ αἱ προϋποθέσεις εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν εἶναι οὐσιαστικαὶ προϋποθέσεις, εἶναι ἀκριβῶς ἡ δυνατότης νὰ ὑπάρχουν αἱ διάφοροι αὐταὶ ὁμάδες. Σεῖς θέλετε μὲ τὴν διάταξιν αὐτὴν νὰ ἀποκεφαλίσητε τὶς ὁμάδες, νὰ τὰς ἀποκλείσητε, νὰ μὴ εἰσέλθουν εἰς τὰ ἄδυτα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ποὺ τὸ θεωρεῖτε μονόπλευρον ἢ μὲ ὑπερκυρίαρχον μίαν τάσιν διὰ νὰ μετατραπῇ ἀπὸ ἄλλους εἰς ἕνα ψαλτήρι τὸ ὁποῖον θὰ ψέλνῃ ἀλλὰ ποτὲ δὲν θὰ βλέπῃ νὰ ξημερώνῃ. Ἑπομένως, καὶ αὐτὴ ἡ ὑπεράσπισις, αὐτὴ ἡ δικαιολογία, κ.κ. βουλευταί, ὑποκρύπτει ἀκριβῶς διάθεσιν κομματισμοῦ ὑπὸ τὴν χειροτέραν του μορφήν. Καὶ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐνθυμίζει τὴν ἐπιχειρηματολογίαν κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν ἐκλογικῶν νόμων τοῦ 1956, τοῦ 1958, τοῦ 1961 καὶ τοῦ 1963. Εἰς ὅλας ἐκείνας τὰς περιπτώσεις ἡ τάσις, ἡ ἐπιχειρηματολογία ἦτο αὐτό, νὰ ἀποκλεισθοῦν τὰ μικρὰ Κόμματα, μικρῶν τάσεων διαφόρων ἀπόψεων, διὰ νὰ ἠμποροῦμεν ὄχι μόνον ἐκτὸς τοῦ Κόμματος νὰ περιορίζωμεν τὴν ἀντιπροσώπευσιν τῶν ἄλλων κομμάτων, τῶν ἄλλων τάσεων, τῶν ἄλλων μερίδων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἠμποροῦμεν διὰ τῆς μεθοδεύσεως αὐτῆς νὰ διαπράττωμεν καὶ κἄτι ἄλλο. Κύριοι συνάδελφοι καὶ ἐνδιαφέρει πολὺ περισσότερον τοὺς κ.κ. συναδέλφους τῆς Συμπολιτεύσεως, διὰ νὰ ἠμποροῦμεν καὶ μέσα εἰς τὸ κόμμα ποὺ κατώρθωσε νὰ ἔχῃ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίοδον τὴν πλειοψηφίαν νὰ καταπνίγωμεν, νὰ μὴ ἐπιτρέπωμεν, νὰ μὴ ἀφήνωμεν τὴν δυνατότητα νὰ ἀναπτύσσωνται ἐλεύθερα αἱ δημιουργικαὶ τάσεις, αἱ ὁποῖαι, τελικῶς, ὅταν τὰς ἀφήνωμεν δὲν καταλήγουν παρὰ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν αὐτοῦ τούτου τοῦ πολιτικοῦ ὀργανισμοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ προϋπόθεσις, ἡ διάθεσις. Θέλω νὰ προχωρήσω, κύριοι βουλευταί, εἰς μίαν ἄλλην κατηγορίαν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν διὰ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Εἶναι ὅτι διὰ τοῦ συνόλου τῶν διατάξεων περὶ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ ὕψιστος σκοπὸς νὰ προσελκύσωμεν ἀξίους εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ ἔχωμεν, ἐν συνεχείᾳ, ἀξίους δημάρχους, δημοτικοὺς συμβούλους, ἀντιδημάρχους καὶ τότε νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ δόξα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἔχετε πεισθῆ ὅτι ἡ γοητεία τῶν ἀξιῶν θὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν. Δὲν γνωρίζω ἐπίσης ἐὰν ὅσοι τὰ διακηρύσσουν, θέλουν νὰ ὑποδηλώσουν ὅτι μέχρι τοῦδε, ὅσοι ἐχρημάτισαν, ὅσοι ὑπηρέτησαν εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἀνάξιοι καὶ ἄχρηστοι εἶναι. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν ὑπάρχουν περιπτώσεις καὶ περιπτώσεις καὶ ὅσοι ἦσαν ἄξιοι καὶ ὅσοι δὲν ἦσαν τοῦτο δὲν ὠφείλετο εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖον εἶχον διενεργηθῆ αἱ ἐκλογαί. Ὅταν γίνεται αὐτὴ ἡ μεγαλόστομος διακήρυξις φοβοῦμαι ὅτι πάλιν ὑπάρχει σκοπιμότης, διότι ἂν πιστεύσωμεν, καὶ πρέπει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀξίους ὡς λειτουργοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, πρέπει νὰ θέσωμεν τὸ πρόβλημα εἰς τὴν οὐσίαν του, τὶ ἠμπόδισε, τὶ ἐμποδίζει καὶ τὶ θὰ ἐμποδίσῃ τὴν προσέγγισιν αὐτῶν τῶν ἀξιῶν; Διότι εἰς τὸ κάτω–κάτω εἶναι μιὰ ἐθελοντικὴ ὑπόθεσις. Δὲν ὑποχρεοῦται κανεὶς νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Κύριοι βουλευταί, πιστεύομεν ἡμεῖς καὶ νομίζω πιστεύει τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς ἄλλο τὶ διατυπώνομεν ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτήν, ὅτι ὅταν ὁ Δήμαρχος, ὅταν ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος, ὅταν ὁ δημοτικὸς σύμβουλος, εἶδεν, ἔπαθεν, ἐγνώρισεν, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ὅτι ἔχει περιαχθῆ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ Νομάρχου, ὅταν ἐγνώρισεν ὅτι ἐνῷ ἐκλέγεται ἀπὸ τὸν λαὸν τὸν μεταχειρίζεται ὁ Νομάρχης ἢ ὁ Ὑπουργὸς ἢ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἕνα οἱονδήποτε ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκλέγεται ἀπὸ τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ὑπάγεται εἰς ὡρισμένους κανονισμοὺς τοὺς ὁποίους γνωρίζει ἐκ τῶν προτέρων, τότε, κύριοι βουλευταί, μὲ ποίαν διάθεσιν, μὲ ποῖα κίνητρα, μὲ ποῖον ἐνθουσιασμὸν περιμένομεν ὅτι οἱ ἀξίες, οἱ πραγματικὲς ἀξίες θὰ θελήσουν νὰ σπεύσουν, διὰ νὰ διακονήσουν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως; Ὅσον ὑπάρχει αὐτὸ τὸ καθεστώς, εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ὑπάρχουν δυσχέρειαι, θὰ ὑπάρχουν ἐμπόδια, θὰ χρειασθῇ ἡρωϊσμὸς διὰ νὰ σπεύσῃ ὁ κόσμος αὐτὸς νὰ ἐπανδρώσῃ τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀλλὰ καὶ δεύτερον, ὅταν ὑπάρχουν καὶ ἰσχύουν σήμερον ὅλαι αἱ στραγγαλιστικαὶ τροποποιήσεις ποὺ εἰσήγαγε εἰς τὸν κώδικα περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἡ Ε.Ρ.Ε. κατὰ τὴν 8ετίαν, ὅταν κρίνεται ὄχι ἁπλῶς ἡ νομιμότης ὅπως θὰ ἔπρεπε, ἀλλὰ καὶ ἡ σκοπιμότης τῶν πράξεων τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅταν διαπομπεύεται μὲ τὰς πολυπληθεῖς καὶ ποικιλλονύμους διώξεις καὶ καταδίκας ὁ Δήμαρχος ὁ δημοτικὸς σύμβουλος καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν 10ετίαν βάσει αὐτῶν τῶν στραγγαλιστικῶν, ἀντιδημοκρατικῶν τροποποιήσεων, πῶς θέλετε νὰ προσελκύσετε ἀξίας διὰ νὰ τὶς ὑπαγάγετε ὑπ’ αὐτὸν τὸν ἀνυπόφορον ζυγόν, πῶς θέλετε νὰ πιστεύσῃ ὅτι πρόκειται νὰ ὑπηρετήσῃ ἕνα θεσμὸν εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἔχουν δικαίωμα νὰ ἀναπτύξουν πρωτοβουλίας; Μήπως κύριοι συνάδελφοι, μὲ ὅσα λέγω αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ὅσα διατυποῦμεν ἀναλόγως καὶ εἰς τὸ σχέδιον τροπολογίας καὶ ὅσα εἶπον καὶ οἱ ἄλλοι κ.κ. συνάδελφοι τῆς ΕΔΑ ἐννοοῦμεν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀσυδοσία διὰ τοὺς Δημάρχους γενικῶς τοὺς περισσοτέρους τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως; Ὄχι, ἁπλῶς λέγομεν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἔλεγχος τῆς νομιμότητος καὶ πρέπει τελικῶς νὰ ὑπάρχῃ μία ἀδιάβλητος κρίσις καὶ ὄχι αὐθαίρετος πρᾶξις τοῦ Νομάρχου, τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ οἱουδήποτε ἄλλου ὀργάνου τῆς διοικήσεως τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναγάγει τὰ αἴτια αὐτὰ εἰς τυραννίαν τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω λέγω ἀπεδείχθη καὶ νὰ νομίζω ὅτι εὐσταθοῦν τὰ ὅσα περὶ δισεκατομμυρίων ἐλέχθησαν ἀπό τινας τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως κατὰ τὰ ἔτη αὐτὰ ἔχουν ἐξουθενωθῆ οἰκονομικῶς καὶ δὲν ἔχουν ἄνεσιν, δὲν ἔχουν περιθώριον νὰ πραγματοποιήσουν ὅσα καὶ ἡ ἱστορία καὶ ἡ ἀποστολὴ τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐπιβάλλει νὰ πραγματοποιήσουν. Ἂν κ. βουλευταί, δὲν εἴχομεν φθάσει εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν θὰ εἶχον νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ἑκατοντάδες παραδειγμάτων στραγγαλισμοῦ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἔφθασεν κ. βουλευταί, μέχρι νὰ δημιουργοῦμεν πόρους τῶν δήμων, διὰ τῶν πόρων αὐτῶν νὰ κατασκευάζωνται αὐτὰ τὰ γνωστὰ ἔργα τῆς 8ετίας νὰ ἐπισπεύδωνται αὐτὰ καὶ νὰ δημιουργοῦνται κακότεχνα ἔργα, ὥστε νὰ προφθάνουν νὰ εἶναι περίπου ἕτοιμα ἢ θεμελιωμένα. Π.χ. εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὰ ἐγκαίνια τῆς ἐκθέσεως διὰ νὰ ἔρχεται ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ νὰ ἐγκαινιάζῃ ἔργα ἐκτελεσθέντα τῇ μερίμνῃ του ἢ τῇ φροντίδι του, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ ἔργων τὰ ὁποῖα ἐπρογραμμάτισαν καὶ διὰ τὰ ὁποῖα εἶχεν προβλέψει ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης. Διανέμονται οἱ πόροι μὲ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ἔργα ἐμφανίζονται πλέον ὡς ἔργα τὰ ὁποῖα γίνονται ὑπὸ τὴν ἔμπνευσιν καὶ τὴν φροντίδα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ. Χιλιάδες παραδείγματα καὶ ὁ καθένας θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, δὲν εἶναι ὅμως ὥρα διὰ νὰ προχωρήσω εἰς τὴν παράθεσιν ἀναλόγων παραδειγμάτων. Τέλος κ. βουλευταί, ὅταν ὑπάρχῃ καὶ αὐτὴ ἡ ἀποψίλωσις τῶν ἁρμοδιοτήτων τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως πῶς θέλετε νὰ ἔχωμεν ὑπεραξίους Δημάρχους, Προέδρους καὶ δημοτικοὺς συμβούλους; Εἶναι δυνατὸν μὲ αὐτὸ τὸ κατάντημα ποὺ ἔχει φθάσει ὁ θεσμὸς νὰ κινήσῃ νὰ ἐνθουσιάσῃ; Κύριοι βουλευταί, ἔπρεπε πρὶν ἡ Κυβέρνησις διακηρύξῃ αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανδρωθοῦν οἱ ὀργανισμοὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως μὲ ἀξίας τοῦ κοινωνικοῦ καὶ πολιτικοῦ βίου, ἔπρεπε νὰ ρυθμίσῃ προηγουμένως τὰ ἀναφερθέντα θέματα διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς προϋποθέσεις, τῆς προσελεύσεως. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις, ὁ κύριος Ὑπουργός, παρατάσσει ὡρισμένα ἐπιχειρήματα, λέγει δηλαδή: Προσομολογῶ ὅτι αὐτὰ εἶναι σπουδαῖα θέματα, ἡ ἐνίσχυσις τῶν ὀργανισμῶν, ὁ ἐμπλουτισμὸς τοῦ περιεχομένου τῆς ἁρμοδιότητος, ἡ ἀπόδοσις τῶν πόρων, ἡ τροποποίησις τῶν ἀντιδημοκρατικῶν καὶ στραγγαλιστικῶν διατάξεων τοῦ κώδικος, τὰ προσομολογῶ εἶπε πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Μπριλλάκην. Ὅσα λέγονται ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ ἰδῆτε ὅτι θὰ τὰ ἐπαναλάβω κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου, δὲν τὰ ἐπανέλαβεν, ἀλλὰ προέβαλεν ὡρισμένα ἐπιχειρήματα, διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν λύει τὰ θέματα αὐτά, διατὶ περὶ αὐτῶν οὐδὲν ἀνέφερεν εἰς τὸ συζητούμενον νομοθέτημα. Ποῖα εἶναι τὰ ἐπιχειρήματα τῆς Κυβερνήσεως: Πρῶτον ἦτο ἐπεῖγον τὸ θέμα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἔπρεπε αὐτὸ καὶ μόνον νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀλλά, κ. βουλευταὶ ἦλθαν τὰ πράγματα ἔτσι, οἱ ἐκλογὲς ἀνεβλήθησαν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τῆς ἀναβολῆς ὑπῆρξεν πλέον ὅλος ὁ χρόνος καὶ ὅλα τὰ περιθώρια. Ἂν ὑπῆρχεν ἡ διάθεσις καὶ ἡ καλὴ πρόθεσις νὰ ἀνακατασκευασθῇ κ. Ὑπουργὲ τὸ νομοθέτημα καὶ νὰ περιλάβῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα καὶ σεῖς προσομολογεῖτε, ὅτι εἶναι σπουδαιότατα, ὅτι εἶναι προϋπόθεσις διὰ νὰ βαδίσῃ πρὸς τὴν ἀνύψωσιν ἡ αὐτοδιοίκησις θὰ εἶχεν γίνει. Ἐπειδὴ ὅμως εἶχε γίνει ἀντιληπτόν, ὅτι βαδίζομεν πρὸς ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν, ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐκλογῶν εἶναι ἡ αἰτία τοῦ ὅτι δὲν ρυθμίζονται τὰ ἄλλα θέματα. Ὑπῆρχε καὶ δεύτερον ἐπιχείρημα: Ὅτι δηλ. ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἕτοιμη νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιλύῃ τὰ θέματα αὐτά. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἐντελῶς ἀνέτοιμος ἐπειδὴ ἐπὶ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως ἐπὶ Ὑπουργίας τοῦ κ. Κωστοπούλου συνεστήθη ἐπιτροπή. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἰδική μας πεποίθησις εἶναι ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ εἶναι προσχήματα, ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι καὶ ὥριμος καὶ ἑτοίμη καὶ νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ ἐπιλύσῃ νομοθετικῶς εἰς τὸ παρὸν στάδιον τὰ σπουδαῖα προβλήματα. Καὶ διατὶ τὸ πιστεύομεν; Ἐπὶ 10ετίαν ὁλόκληρον κορυφαῖα στελέχη τῆς σημερινῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, πολλὰ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐπ’ αὐτῶν τῶν προβλημάτων ποὺ ἀπασχολοῦν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, εἶχον προβῆ εἰς ἀνάπτυξιν ἀπόψεων μέχρι τοῦ βαθμοῦ τῆς τελειότητος καὶ ἀπεδείκνυον ὅτι εἶναι κάτοχοι τῶν θεμάτων, ὅτι ἔχουν καὶ τὰ ἐπιβαλλόμενα στοιχεῖα κλπ. κλπ. τόσον πολύ, ὥστε εἶχε γίνει συνείδησις εἰς τὴν πτέρυγα τοῦ Κέντρου καὶ νὰ γνωρίζομεν τοὺς εἰδικοὺς ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς αὐτοδιοικήσεως. Πέραν αὐτῶν τῶν συγκεκριμένων θεμάτων, τὰ ὁποῖα θίγονται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως ἐτέθησαν καὶ ἄλλα τινὰ συναφῆ θέματα. Ἓν ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐὰν πρέπει νὰ τίθεται πολιτικὸν θέμα κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, νὰ λαμβάνουν αὗται κομματικὸν χαρακτῆρα. Καὶ εἶπεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δὲν θὰ θέση πολιτικὸν θέμα. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀποσκοπεῖται ἡ ἀπολιτικοποίησις τῶν ἐπικειμένων δημοτικῶν ἐκλογῶν. Παρὰ ταῦτα, εἰς τὰ 150 ἔτη τοῦ ἐλευθέρου βίου, δὲν ὑπάρχουν νομίζω δημοτικαὶ ἐκλογαὶ αἱ ὁποῖαι δὲν προσέλαβον κομματικὸν χαρακτῆρα. Καὶ τοῦτο ὄχι μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα κράτη. Κατὰ τὴν τελευταίαν 8ετίαν ἐτέθη πολιτικὸν θέμα κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1954 καὶ 1959, παρ’ ὅλον ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ διεκήρυσσον ὅτι δὲν ἐπιθυμοῦν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ νὰ λάβουν κομματικὸν χαρακτῆρα. Παρὰ ταῦτα, λέγω, πολιτικὸν θέμα ἐτίθετο εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ ἐτίθετο ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ ἔννοια τοῦ πολιτικοῦ θέματος ἦτο ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἀπετέλουν εὐκαιρίαν, παρεῖχον τὴν δυνατότητα, ὁ λαός, τὰ κόμματα, νὰ ἀποδοκιμάσουν τὴν παράνομον πλειοψηφίαν τῆς ΕΡΕ. Ἀλλὰ καὶ σήμερον τίθεται πολιτικὸν θέμα, ὑπὸ διάφορον ὅμως ἔννοιαν. Δὲν ἔχομεν σήμερον παράνομον πλειοψηφίαν. Τὸ πολιτικὸν θέμα θὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν καὶ τὸ σύνθημα τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς συσπειρώσεως περὶ τὸ δημοτικὸν ψηφοδέλτιον ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εὐθυγραμμισθῇ ἡ Κυβέρνησις μὲ ὅσα ἐπηγγέλθη κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον διὰ νὰ μὴ αἱ ἐπαγγελίαι παραμείνουν ἐπαγγελίαι ἀπὸ ἐκλογικοὺς ἐξώστας. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι τὰ κόμματα δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀναμιγνύωνται εἰς τὰ θέματα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀλλὰ τότε, κ. βουλευταί, ποῖος πρέπει νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὰ θέματα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως; Ἀνεύθυνοι παρέαι θὰ ἀποφασίζουν περὶ τῶν δημοτικῶν ψηφοδελτίων; Ἀνεύθυνοι παρέαι ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνερχόμεναι θὰ ἀποφασίζουν ἐπὶ τῶν δημοτικῶν πραγμάτων καὶ δὲν θὰ ἀποφασίζουν τὰ ὑπεύθυνα πολιτικὰ κόμματα; Ἐξ ἄλλου, νομίζω, ὅτι εἶναι εὐθηνὴ προσπάθεια ἡ συγκάλυψις ἐκείνου, τὸ ὁποῖον γίνεται, δηλαδὴ παρὰ τὰς διακηρύξεις, ἡ ἀνάμιξις πάντοτε τῶν κομμάτων. Αἱ βολαὶ κατὰ τῶν κομμάτων, αἱ κραυγαὶ μακρυὰ τὰ κόμματα ἀπὸ τὸν στρατόν, μακρυὰ ἀπὸ τὴν αὐτοδιοίκησιν, μακρυὰ ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην κλπ. ὅλαι αὐταὶ αἱ βολαὶ λέγω, ποῦ κατατείνουν; Μήπως εἰς τὴν ἀχρήστευσιν τῶν κομμάτων; Νομίζω χωρὶς νὰ τὸ θέλωμεν, δίδομεν ἐπιχειρήματα εἰς τὴν καταβληθεῖσαν προσπάθειαν κατὰ τὴν τελευταίαν 8ετίαν τῆς ἐγκαθιδρύσεως παρ’ ἡμῖν, τῆς «προοδευτικῆς δικτατορίας» τῶν παρακρατικῶν φίλων τῆς ΕΡΕ. Πρέπει βεβαίως νὰ γίνεται ἡ διάκρισις μεταξὺ τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς ἀναμίξεως τοῦ κόμματος εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς ρουσφετολογίας ἀφ’ ἑτέρου, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν. Ὑπὸ αὐτὴν τὴν προϋπόθεσιν, τὸ κόμμα δὲν θὰ βλάψῃ ἀναμιγνυόμενον εἰς τὴν διοίκησιν. Θὰ βοηθήσῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν, διότι θὰ γίνῃ συνεισφορὰ τῶν ὑπευθύνων ἀπόψεων τῶν κομμάτων καὶ ὄχι τῶν ἀνευθύνων ἰδεῶν παρεῶν τινων. Ἀνεφέρθη περαιτέρω ἡ λαμβάνουσα χώρα συναλλαγὴ διὰ τὴν ἀνάδειξιν Δημάρχου καὶ διηρωτήθησαν οἱ ὁμιλήσαντες ποῖος πταίει. Πταίει εἶπον ὁ ἄνθρωπος καὶ ἄλλοι, ὄχι πταίει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀλλὰ διατί, κύριοι βουλευταί, νὰ συγκαλύπτωμεν τὸν ἔνοχον διὰ τὴν τελευταίαν τοὐλάχιστον 8ετίαν; Πῶς ἔπταιον οἱ ἄνθρωποι κατὰ τὸ ἔτος 1959 ὅταν ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ μὲ τὸ χρῆμα, μὲ τὴν βίαν, μὲ τὴν διαφθορὰν καὶ δὲν ἠξεύρω μὲ ποῖα ἄλλα μέσα ἐπέβαλε τὴν συναλλαγὴν εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν; Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, κ. Ὑπουργέ, σᾶς γνωρίζω, ὅτι ὁ μηχανισμὸς αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐκρατοῦσε μακρὰν τῶν ἐκλογῶν ὑποψηφίους συμβούλους, διὰ νὰ ἐκλεγοῦν οἱ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ ὑποδεικνυόμενοι, ὑπάρχει. Πῶς θὰ προχωρήσωμεν, λοιπόν, ὅταν ὑπῆρξαν αὐτὰ τὰ παραδείγματα; Ὅταν ἐξηφανίσθησαν ἐκλεγέντες δημοτικοὶ σύμβουλοι κατὰ τὰς δημαιρεσίας, ὅταν ἐκρύβησαν, διὰ νὰ μὴ τοὺς συλλάβῃ ἡ Ἀστυνομία καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ μεταβοῦν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν; Αὐτὸς ὁ μηχανισμὸς ἐξακολουθεῖ ὑφιστάμενος. Καὶ κατὰ συνέπειαν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ αὐτός, θὰ ὑπάρξουν, δυστυχῶς, καὶ αὐτὰ καὶ τώρα, κ. Ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξαρθρωθῇ ὁ μηχανισμός. Τέλος, ἔγινε συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν ἐθεωρήθη ὅτι γίνεται προσωπικὴ ἐπίθεσις ἐναντίον ὡρισμένου προσώπου Δημάρχου. Ἡ παράταξις ἡ ἰδική μας, ἀσχέτως ἀπόψεων περὶ τὰ πρόσωπα, δὲν κάμνει ποτὲ προσωπικὰς ἐπιθέσεις. Ἀλλὰ τί συνέβη; Ὅταν ἡ ΕΡΕ ἐπέβαλε τὰς ἰδικάς της ἀπόψεις, διὰ τοῦ τρόπου ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἀπὸ τότε αὐτὴ ἐξετράπη. Ὑπῆρξε ψήφισμά της ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως Μέρτεν, ὑπὲρ ὡρισμένου Ὑπουργοῦ. Ἐνῷ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας ἀπεδείκνυεν ὅτι ὑπῆρξε βία καὶ νοθεία κατὰ τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα τοῦ 1961, ἐν τούτοις ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας ἐξέδωσε ψήφισμα, ὅτι τὰ πάντα διεξήχθησαν ὁμαλῶς καὶ δημοκρατικῶς. Μὲ ποῖον δικαίωμα; Μὲ ποίαν ἁρμοδιότητα;

§109Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Αὐτὸ ἦτο ψήφισμα καὶ ἀπέδειξε τὴν κατάπτωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§110Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Συμφωνοῦμεν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν καὶ εἰς τὸ τί πρέπει νὰ γίνῃ, διὰ νὰ ἀνορθωθῇ. Διότι δὲν εἶναι μόνον θέμα ἐκλογικοῦ νόμου.

§111Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ αἰτιᾶσθε τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὀρθῶς ἔχει θέσει τὸ θέμα καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι θὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ τόπου ἀπὸ τὸ καθεστὼς τῆς Ε.Ρ.Ε. Βεβαίως, ἐντὸς ἑνὸς ὑπὸ ψήφισιν ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῇ ὁ τρόπος ἐξυγιάνσεως αὐτός.

§112Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν σᾶς ἀδικῶ διὰ τὴν αἰσιοδοξίαν περὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, πολὺ περισσότερον διότι πιστεύω ὅτι καὶ σεῖς θὰ συμβάλλετε, θὰ ἤθελα ὅμως νὰ ἱκανοποιηθῆτε καὶ σεῖς εἰς τὰς εὐγενεῖς αὐτὰς ἐπιδιώξεις σας καὶ νὰ ἴδωμεν πραγματοποιούμενα ὅλα αὐτὰ τὰ «θά». Κύριε Ὑπουργέ, ἐκτὸς τῶν παραδειγμάτων ποὺ ἀνέφερα, προσθέτω καὶ περιπτώσεις τινὰς ὑποχρεωτικῆς ἐκτροπῆς. Πρόκειται διὰ τὰ κατ’ ἐντολὴν γνωστὰ μνημόσυνα, τὰ γνωστὰ κηρύγματα μίσους, διὰ νὰ καλλιεργοῦνται τὰ πάθη καὶ ὁ διχασμός, διότι μὲ αὐτὰ καὶ τὴν ἀντικομμουνιστικὴν ὑστερίαν συνετήρει τὴν ἐπιρροὴν καὶ ὑπόστασίν της ἡ ΕΡΕ. Καὶ ὅμως, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, κ. Ὑπουργέ, ἐνῷ συνεχίσθησαν αὐτά, ἀντιθέτως, ἀπηγορεύθη νὰ γίνῃ μνημόσυνον ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν μαχόμενοι ἐναντίον τῶν Γερμανῶν καὶ τῶν Ἰταλῶν φασιστῶν. Τοῦτο συνέβη εἰς τὸ Ἀγρίνιον, ὅπου ὁ κ. Νομάρχης ἀπηγόρευσε τὴν τέλεσιν παρομοίου μνημοσύνου. Δὲν γνωρίζω ἂν ἔχετε ἰδῆ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγκυκλίους ἐπὶ τῶν μνημοσύνων αὐτῶν, διαταγὰς Νομαρχῶν. Ὑποδεικνύουν τὴν τέλεσίν των εἰς πολλὰ σημεῖα τῶν πόλεων καὶ χωρίων, φθάνουν αἱ λεπτομέρειαι τῶν ἐγκυκλίων μέχρις ὑποδείξεως νὰ ἐξευρεθοῦν ἐμπαθεῖς ρήτορες, διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ μίσους. Πέραν τῶν δημοσίων χώρων, ἐπιδιώκεται ἡ διείσδυσις ἀπὸ σπίτι σὲ σπίτι. Δὲν γνωρίζω τί θὰ πράξετε. Ἀλλὰ ἡ κατάστασις αὐτή, νομίζω, εἶναι ἀπαράδεκτος διὰ μίαν χώραν, δημοκρατικῶς κυβερνωμένην.

§113Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Ἐπειδή, κ. συνάδελφε, ἀνεφέρθητε εἰς τὸ Ἀγρίνιον, ἠμπορῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω τὰ ἑξῆς: Ὡς βουλευτὴς τῆς περιφερείας, μὲ ἠρώτησεν ὁ κ. Νομάρχης διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ ὑφ’ ὑμῶν ἀναφερθέντος μνημοσύνου καὶ μὲ ἐπληροφόρησεν ὅτι, ἐπειδὴ ἔχει καθορισθῆ νὰ γίνεται μνημόσυνον μίαν φορὰν τὸν χρόνον καὶ εἶχε γίνει τὸ μνημόσυνον αὐτό, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀπηγορεύθη τὸ δεύτερον.

§114Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ δικαιολογῆτε τὴν ἐν ἀδίκῳ εὑρισκομένην Κυβέρνησιν.

§115Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσ.). Κύριε συνάδελφε, εἴπατε προηγουμένως περὶ μίσους κλπ. Δὲν θέλω νὰ ἐκφράσω προσωπικὴν γνώμην, ἀλλὰ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δέχομαι ἕνα μνημόσυνον τὸν χρόνον δι’ οἱονδήποτε. Δὲν ὑπάρχει νομίζω καμμία οἰκογένεια, ἡ ὁποία κάμνει διὰ τὸν νεκρόν της πέραν τοῦ πρώτου ἔτους ποὺ κάμνει τὸ τριήμερον, τὸ ἑπταήμερον, τὸ τεσσαρακονταπενθήμερον, τὸ ἑξάμηνον καὶ τὸ ἐτήσιον, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ὀρθόδοξος οἰκογένεια, ἡ ὁποία νὰ τελῇ μνημόσυνον τῶν θανόντων δύο φορὰς τὸν χρόνον. Εἰς τὴν σκέψιν αὐτὴν τὴν ὀρθόδοξον, εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν δύο φορὰς τὸν χρόνον μνημόσυνον. Τὸ ἀρνούμεθα αὐτό, διότι ἀντίκειται πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν παράδοσιν καὶ πρὸς τὴν παράδοσιν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Εἴπομεν, λοιπόν, διὰ νὰ μὴ γίνωνται κάθε ἡμέρα μνημόσυνα καὶ ἀρχίζουν τὰ κλάματα καὶ δημιουργοῦμεν τὴν ἀτμόσφαιραν μὲ τὰ μίση τὰ ὁποῖα σεῖς ὁ ἴδιος κατεκεραυνώσατε, εἴπομεν νὰ γίνεται μίαν φορὰν τὸν χρόνον. Ποῦ βλέπετε ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ δικαιολογηθῇ ἡ Κυβέρνησις; Οὐδεμίαν δικαιολογίαν ἔχει ἀνάγκην νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις σαφῶς εἶπε, βεβαίως νὰ γίνῃ τὸ μνημόσυνον, ἀλλὰ μίαν φορὰν τὸν χρόνον. Αὐτὸ τὸ μνημόσυνον ἐὰν γίνῃ δύο ἢ δώδεκα φορὰς τὸν χρόνον εἶναι ἀπαράδεκτον, διότι ξεφεύγομεν ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ μνημοσύνου, ξεφεύγομεν ἀπὸ τὸν πόνον διὰ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐχάθησαν καὶ πᾶμε εἰς τὴν ἔκφρασιν ἄλλων πόνων, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφήσῃ νὰ ἁπλωθοῦν καὶ νὰ καλύψουν τὴν ζωὴν τοῦ τόπου αὐτοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἁπλουστάτη πραγματικότης.

§116Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι κατὰ τὰ ἔθιμα τῆς Ὀρθοδοξίας, ὀρθόδοξον εἶναι τὰ μνημόσυνα τῶν ὀρθοδόξων νὰ γίνωνται ὅταν τὰ γεγονότα συμπίπτουν χρονικῶς. Καὶ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ αἰτηθὲν εἰς Ἀγρίνιον συνέπιπτε μὲ τὴν εἰσβολὴν τῶν Γερμανοϊταλῶν. Ἔπειτα ἐγὼ εἶπον διατί νὰ ἐπιτρέπεται νὰ γίνωνται μνημόσυνα μίσους, πῶς ἀπαντᾶτε ὅτι εὑρίσκομαι εἰς ἀντίφασιν, ἀφοῦ τὸ αἰτηθὲν μνημόσυνον δὲν ἦτο μνημόσυνον μίσους, διότι θὰ ἐτελεῖτο ὑπὲρ ἐκείνων ποὺ ἔπεσαν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος ἀγωνιζόμενοι κατὰ τῶν εἰσβολέων. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ τέλεσις τῶν μνημοσύνων αὐτῶν ἐνσπείρει τὴν διχόνοιαν μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων, διότι δὲν πιστεύω ὅτι ὑπάρχουν Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ὅταν τελοῦνται μνημόσυνα διὰ τὰ θύματα τῶν Γερμανῶν, τῶν Ἰταλῶν κλπ., ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐρεθίζονται.

§117Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νὰ δώσω μίαν νέαν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ ἐπιτρέπῃ.

§118Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ.

§119Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Χρονικῶς, κύριε συνάδελφε, οὐδένα σύνδεσμον εἶχε τὸ αἰτηθὲν μνημόσυνον πρὸς τὴν πόλιν τοῦ Ἀγρινίου, διότι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Ἀπριλίου εἰς τὸ Ἀγρίνιον τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν εἶχον εἰσέλθει οἱ Γερμανοὶ καὶ ἑπομένως χρονικῶς δὲν συνεδέετο. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ ἔκαμε νὰ ἐξετάσω ποῖον ἐκ τῶν δύο τούτων μνημοσύνων θὰ συνεδέετο περισσότερο καὶ εὗρον ὅτι θὰ συνεδέετο περισσότερον τὸ χειμερινόν, διότι ἐπρόκειτο νὰ γίνουν δύο μνημόσυνα καὶ εἴπομεν, κύριοι, ἀφήσατέ το καὶ κάμετε τὸ μνημόσυνον αὐτό, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν πόλιν σας. Μὴ προσπαθεῖτε νὰ ἀνακαλύψητε ὑπὸ τὴν πέτραν κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει, οὔτε πέτρα ὑπάρχει.

§120Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ἔχουν εἰσέλθει οἱ Γερμανοὶ εἰς τὸ Ἀγρίνιον διὰ νὰ ὑπάρχουν ἐκεῖ θύματα τῶν Γερμανῶν ἢ τῶν Ἰταλῶν, διότι οἱ Ἀγρινιῶτες, ἐντεταγμένοι εἰς τὸ 40 καὶ 42 Σύνταγμα, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς Ἰταλικῆς εἰσβολῆς εὑρίσκοντο εἰς τὰ σύνορα καὶ κατὰ τὴν ἐπίθεσιν καὶ κατὰ τὴν ὑποχώρησιν. Ἑπομένως, εἶναι δυνατὸν νὰ εἶχον θύματα ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας, ἀλλὰ τὸ θέμα μας δὲν εἶναι ἐκεῖ.

§121Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἴσως ἔχει δίκαιον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τελοῦνται μνημόσυνα διὰ κάθε ἕνα θάνατον, ὁ ὁποῖος συνέβη πεσόντος κατὰ τὴν ἀντίστασιν ἐναντίον τῶν εἰσβολέων εἰς τὴν χώραν μας, βεβαίως θὰ ἦτο ἀκατανόητον κάθε ἡμέρα ὁ κάθε ἕνας νὰ κάμῃ μνημόσυνον. Ἐδῶ ὅμως εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν δὲν εἶναι ἔτσι τὸ πρᾶγμα εἰς τὸ Ἀγρίνιον. Δὲν πρόκειται περὶ μνημοσύνου τῶν πεσόντων Ἀγρινιωτῶν διὰ τὴν ἀντίστασιν, ἡ ἐπέτειος εἶναι ἐπέτειος μιᾶς σφαγῆς μεγάλου ἀριθμοῦ πεσόντων εἰς τὸ Ἀγρίνιον. Εἶναι ἐπίσης ἄλλα περιστατικὰ ἀπὸ τὴν σύγχρονον αὐτὴν ἐποχήν, ὅπως ἡ καταστροφὴ τοῦ Διστόμου, ἡ καταστροφὴ τῶν Καλαβρύτων. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε ὅτι εἰς τὰς ἐπετείους αὐτὰς δὲν θὰ γίνουν μνημόσυνα; Νομίζω ὄχι. Ἄλλωστε δὲν εἶναι τὸ φαινόμενον μόνον διὰ τὴν περίοδον αὐτὴν. Διὰ τὸ 1821 ἑορτάζομεν ὡρισμένας ἑορτὰς πέραν τοῦ γενικοῦ μνημοσύνου, ποὺ κάμομεν ὑπὲρ τῶν πεσόντων ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος, οἱ ὁποῖοι τιμῶνται εἰς τὰς ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας ἔλαβον χώραν, ὅπως εἰς τὰ Δερβενάκια, εἰς τὸ Μεσολόγγι κλπ. Εἶναι ὡρισμένα ἱστορικὰ γεγονότα ξεχωριστὰ ἀπὸ τὴν καθολικὴν ἀντίστασιν ἢ ἀπὸ τὰς καθολικὰς συγκρούσεις καὶ τὰ θύματα αὐτὰ πρέπει νὰ τιμῶνται ἰδιαιτέρως. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν μνημοσύνων αὐτῶν καὶ τοῦ γενικοῦ μνημοσύνου, τὸ ὁποῖον συμφωνῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνεται μίαν φορὰν τὸ ἔτος. Ἀναφέρω ἓν ἀκόμη περιστατικόν. Εἰς τὴν Καισαριανὴν τὴν 1ην Μαΐου τοῦ 1944 ἐτυφεκίσθησαν 200 ἄνθρωποι ἀπὸ τοὺς Γερμανούς. Δὲν θὰ κάμῃ ἡ Ἑλλὰς μνημόσυνον δι’ αὐτὴν τὴν θυσίαν; Διότι τοὺς ἐπῆραν ἀπὸ τὴν φυλακὴν καὶ τοὺς ἐξετέλεσαν 200 ἀνθρώπους. Εἶναι κἄτι τὸ ἐξαιρετικόν. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν συνήθων θυσιῶν, διὰ τὰς ὁποίας γίνονται τὰ ἐτήσια μνημόσυνα.

§122Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν μὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐπετείου, ὡς τοῦ Διστόμου καὶ τῶν Καλαβρύτων, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, βεβαίως δὲν θὰ ἐγεννᾶτο ζήτημα, οὔτε κἂν συζήτησις, ἀλλὰ ἐπρόκειτο περὶ τῆς περιπτώσεως ποὺ σᾶς ἀνέφερα προηγουμένως. Τὸ αὐτὸ γεγονὸς εἰς δύο περιόδους καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἐπετράπη. Χαίρω δέ, διότι συμφωνεῖτε μαζί μου, κ. Ἡλιόπουλε, ὅτι εἰς τὸ θέμα αὐτὸ καὶ εἰς θέματα τόσον μεγάλα, ὅτι μίαν φορὰν τὸ ἔτος ἐπιτρέπεται τὸ μνημόσυνον.

§123Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἦτο ἀπαραίτητον νὰ εἰσέλθουν οἱ Γερμανοὶ εἰς τὸ Ἀγρίνιον γιὰ νὰ ὑπάρχουν θύματα, διότι οἱ Ἀγρινιῶτες ἐντεταγμένοι εἰς τὸ 40 καὶ 42 Συντάγματα, ἐπολέμησαν ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ πολέμου, ἑπομένως, δυνατὸν ἡ πόλις νὰ εἶχε θύματα καὶ προτοῦ εἰσέλθουν εἰς αὐτὴν οἱ Γερμανοί;

§124Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ γενικοῦ μνημοσύνου.

§125Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσ.). Περὶ τοπικοῦ μνημοσύνου.

§126Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπρόκειτο περὶ ὡρισμένης σφαγῆς, ποῦ ἔγινε διὰ μέγαν ἀριθμὸν θυμάτων. Ἡ ἐπέτειος αὐτὴ δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ συνήθη μνημόσυνα.

§127Η. ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω τὰς λεπτομερείας τοῦ μνημοσύνου τοῦ Ἀγρινίου. Ἐκεῖνο ποὺ γνωρίζω εἶναι, ὅτι ἐνῷ τὰ μνημόσυνα αὐτὰ τοῦ μίσους ἐπαναλαμβάνονται κατ’ ἔτος, εἰς τὴν Μεγαλόπολιν τῆς Ἀρκαδίας ἀπεπειράθησαν νὰ κάμουν μνημόσυνον διὰ τοὺς 206 πεσόντας ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς καὶ ὄχι μόνον ἀπηγορεύθη τοῦτο ἀπὸ τὴν Νομαρχίαν Ἀρκαδίας, ἀλλὰ ἐστάλη καὶ μεγάλη δύναμις τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοὺς ἀπέκρυψαν τοὺς παπάδες. Αὐτὸ εἶναι αἶσχος.

§128Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Πότε ἔγινεν αὐτό;

§129Η. ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Τὸ παρελθὸν ἔτος.

§130Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μὲ ἐνδιαφέρει νὰ γνωρίζω ἐὰν ἡ περίπτωσις τοῦ συναδέλφου ἐμπίπτῃ εἰς τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κυβερνᾷ τὴν χώραν, διότι ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ παρεξήγησις.

§131Η. ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ὄχι, ὄχι, κύριε Ὑπουργέ.

§132Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τερματίσωμεν τὸ παρεμπεσὸν θέμα πολὺ περισσότερον ὅταν καὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιδειχθῇ ἡ ἐπιβαλλομένη εὐαισθησία. Ὅτι βεβαίως ἔγιναν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἔγιναν ὡρισμέναι παρατυπίαι εἶναι γεγονός, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ εὐαισθησία καὶ περαιτέρω ἡ καλὴ θέλησις καὶ πρὸ παντὸς ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ θέματος εἰς τὰ μέτρα τῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ὡς παράδοσις διὰ τὸν τόπον, ὡς χρήσιμος διὰ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον, ἠμπορεῖ νὰ τὸ λύσῃ ὁριστικῶς, ὥστε νὰ προκύψῃ ὠφέλεια τελικῶς Ἐθνικὴ ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Θέλων νὰ τερματίσω, κ. βουλευταί, διότι ἤδη ἐπροχώρησεν ἡ ὥρα, λέγω τοῦτο. Ἡμεῖς ἐπιμείναμεν ὅτι καὶ περιθώρια χρόνου ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἑτοίμη εἶναι καὶ δὲν εἶναι ἐντελῶς ἔξω καὶ τῶν διαθέσεών της, ἐνῷ τῆς ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὰς δημοκρατικάς της διακηρύξεις νὰ ἀναμορφώσῃ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἰς εἰδικὴν δήλωσίν του ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἔκαμα ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ἔφερα εἰς τὴν Βουλήν, ἔχω ὅλην τὴν διάθεσιν μὲ καλόπιστον συζήτησιν νὰ δεχθῶ ὅλας ἐκείνας τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι θὰ τὸ διορθώσουν καὶ θὰ τὸ βελτιώσουν. Ἐὰν δὲν προχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἀποδείξῃ, ὅτι σπεύδει νὰ πάρῃ προφυλακτικὰ μέτρα, ὅτι σπεύδει καὶ ὑποτιμᾷ ἡ ἰδία τὴν δυνατότητα, ποὺ ἔχει καὶ καταφεύγει, δὲν θέλω νὰ εἴπω κατ’ ἀπομίμησιν τῆς ΕΡΕ, δὲν μᾶς ἀρέσει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ ὅτι καταφεύγει εἰς δεκανίκια διατάξεων ἐκλογικοῦ νόμου διὰ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ νομίμους ἀκόμη πολιτικὰς ἐπιδιώξεις. Τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς διὰ τοὺς συμβούλους καὶ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς διὰ τὸν Δήμαρχον. Καὶ ἡ λύσις αὐτὴ ὡς προϋπόθεσις διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις, ἀποτελεῖ ὥριμον πρόβλημα καὶ ἡ ἐπίλυσίς του ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀποτελεῖ ἓν εἶδος λυδίας λίθου, ἐπὶ τῆς ὁποίας δοκιμάζεται ἡ δημοκρατικὴ πίστις, ἡ διάθεσις καὶ ἡ θέλησις καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλων τῶν συναδέλφων τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΔΑ).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠ. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§134Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ προτείνω εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ οἱ ὑπόλοιποι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν εἰς τὸ ἄρθρον 1.

§135Η. ΗΛΙΟΥ. Δεχόμεθα τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Κοθρῆ.

§136Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω νὰ εἴπω δύο λόγια.

§137Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ἀνδριανόπουλος, καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν.

§138Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Συμφωνοῦμε καὶ ἐμεῖς μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κοθρῆ.

§139Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 1 θὰ ὁμιλήσουν μόνον οἱ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐγγεγραμμένοι καὶ παρόντες. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσητε τὸν πίνακα τῶν ἐγγεγραμμένων.

§140Η. ΗΛΙΟΥ. Οἱ ἐγγεγραμμένοι ἀπὸ τὴν παράταξίν μας εἶναι ὅλοι παρόντες. Ἐπειδὴ ὅμως, δὲν εἶναι μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐγγεγραμμένων τῶν ἄλλων Κομμάτων, νὰ τοὺς ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσουν, ἔστω καὶ ἂν ἀπουσιάζουν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται μία συμφωνία ἀπόντων τῶν ἄλλων. Ἡ γνώμη μου εἶναι, νὰ γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, καὶ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1 νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἐγγεγραμμένοι, εἴτε εἶναι παρόντες, εἴτε ὄχι αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§142Ε. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ τοιαύτη ἀπόφασις ἀπούσης τῆς Βουλῆς. Ὑβριζόμεθα οἱ βουλευταὶ ὅτι ἀπουσιάζομεν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἔλλειψις ἀπαρτίας νὰ ἀναβάλετε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις ὅπως γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ἀνδριανόπουλος καὶ οἱ ὑπόλοιποι ἐγγεγραμμένοι, εἴτε παρόντες εἴτε ἀπόντες, νὰ ὁμιλήσουν εἰς τὸ ἄρθρον 1. Ὁ κ. Γ. Ἀνδριανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§144Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν θεσμὸν τῆς Αὐτοδιοικήσεως, τὴν ἱστορικὴν ἐξέλιξιν αὐτοῦ καὶ τὰ προκύψαντα ἀγαθὰ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς του ἀνέπτυξαν οἱ ἐκλεκτοὶ συνάδελφοι εἰσηγηταί, τόσον τῆς πλειοψηφίας, ὅσον καὶ τῆς μειοψηφίας, ὡς καὶ ἄλλοι ρήτορες τῆς Βουλῆς ἀσχοληθέντες μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Οὐδεὶς ὅμως ἐκ τῶν ὁμιλητῶν ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ τὰ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας καὶ παρακμῆς, ποὺ συνετέλεσαν, κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν νὰ ὑποστῇ τοιοῦτον κλονισμὸν ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ὥστε νὰ χάσῃ ἕνα μεγάλο μέρος ἀπὸ τὴν λάμψιν του καὶ τὴν δραστηριότητά του. Διετέλεσα ἐπὶ μίαν δεκαετίαν Δημοτικὸς Σύμβουλος ὡς καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1950 Δήμαρχος Πειραιῶς καὶ ὡς ἐκ τούτου πιστεύω, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξω τὰς προσωπικάς μου ἀντιλήψεις καὶ νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὑπέστη τέτοιον κλονισμόν, ὥστε νὰ ἔχωμεν λίαν ἐμφανῆ τὰ δείγματα τῆς ἐξασθενίσεώς του. Διὰ τὸν κλονισμὸν αὐτὸν πταίουν ὅλα τὰ κόμματα καὶ δὲν θὰ θελήσω νὰ ἐξαιρέσω οὔτε τὸ κόμμα ποὺ ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω δηλαδὴ τὴν Ἐθνικὴν Ριζοσπαστικὴν Ἕνωσιν. Ὅλα τὰ κόμματα εἶχαν τὴν ὑποχρέωσιν μεταπολεμικῶς νὰ ἐνισχύσουν τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ οἰκονομικῶς καὶ διοικητικῶς. Ἀτυχῶς ἔκαμαν τὸ ὅλως ἀντίθετον, καὶ τὸν κατέστησαν οἰκονομικῶς μὲν ἀνίσχυρον, πολιτικῶς δὲ ἐξαρτώμενον ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Διὰ τοῦτο διατυπώνω τὸ παράπονον δι’ ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ κόμματα. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναδράμω εἰς τὸ παρελθὸν διὰ ν’ ἀναφέρω κατὰ ποῖον τρόπον τηροῦνται ἐν Ἑλλάδι οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ καὶ ἡ ἀγάπη τῶν ἰθυνόντων πρὸς τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Τὸ πρῶτον πλῆγμα ποὺ ἐδέχθη ἡ αὐτοδιοίκησις ἦτο ὅτε τὸ 1948 διὰ τοῦ νόμου 843 κατηργήθησαν τὰ διαπύλια τέλη. Μνημονεύω τὸν νόμον αὐτόν, διότι ὁ κ. Στεφανόπουλος — καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι παρὼν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως— εἶπε προχθές, εἰς μίαν διακοπήν μου, ὅτι εἶναι ὑπερήφανος, διότι ἦτο αὐτὸς εἰσηγητὴς τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι πλῆγμα ἢ ἐξάρθρωσις τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως ὑπῆρξεν ἡ κατάργησις τοῦ Νόμου ἐκείνου.

§145ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ θεσμὸς τῶν διαπυλίων τελῶν ἐξηθλιώθη καὶ ἠχρηστεύθη, κ. συνάδελφε, ἀπὸ τοὺς ἐκμισθωτὰς τούτου καὶ δι’ αὐτὸ κατηργήθη.

§146Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος 843, κ.κ. συνάδελφοι, ἦτο ἀνεκτέλεστος καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθησαν οἱ πολιτευταὶ τῆς Ε.Κ. ὅταν ἦλθον εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὡς Κυβέρνησις, νὰ τὸν καταργήσουν καὶ ἐψήφισαν, ἐν συνεχείᾳ, τὸν νόμον 1910)1951 ποὺ ἔδιδε τὰ 50% εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰ ἔσοδα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐξεφράσθη, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, μετὰ πλήρους εὐχαριστήσεως. Εἴχομεν ζητήσει, περαιτέρω, κ.κ. συνάδελφοι, ὅπως ὁ πόρος αὐτὸς νὰ μὴ διέρχεται διὰ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Δυστυχῶς, ὅμως, ὁ νόμος 1910 ἤρχισε νὰ ἀτονῇ πρὶν ἀκόμα τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν. Ἐνῷ, δηλ. ὅλοι οἱ Δῆμοι εἶχον καταρτίσει τὰ προγράμματά των, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἠρνήθη νὰ καταβάλῃ τὰ ἐν τῷ νόμῳ ὁριζόμενα, παραβιάζοντας ἔτσι τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἡ ἰδία ἐψήφισε. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἤρχισε νὰ δίδῃ τὴν πρώτην χαριστικὴν βολήν, κατὰ τοῦ νεαροῦ ἐκείνου νόμου.

§147Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κάθε πρᾶγμα εὑρίσκεται ἐν στενῇ συναρτήσει πρὸς τὸν χρόνον εἰς τὸν ὁποῖον γίνεται καὶ θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην τότε, καὶ ὀρθῶς ἔπραξε νὰ κόψῃ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, νὰ κόψῃ τοὺς πόρους αὐτούς. Διατί; Διότι ἐβγήκαμεν τὴν ἑπομένην τοῦ συμμοριτοπολέμου καὶ τὸ Ἔθνος ἦτο καθημαγμένον, ἡ βοήθεια ἀπὸ 300 ἑκατ. δολλ. ἔπιπτεν ἀποτόμως εἰς τὰ 40 καὶ ἔπρεπεν ὁ τόπος νὰ σταθῇ εἰς τὰ πόδια του καὶ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ζυγίσῃ, τί ἦτο προτιμότερον, νὰ ἀκμάσῃ τὸ χωριὸ ἢ νὰ σταθῇ εἰς τὰ πόδια του τὸ Ἔθνος καὶ ἐπροτίμησε τὸ δεύτερον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔπραξεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔπραξε καὶ γνωρίζετε, ὅτι εἶχε τὴν πρόθεσιν καὶ δι’ αὐτὸ τὸ διετύπωσε καὶ εἰς τὸν νόμον, νὰ ἔχῃ τὸ μέτρον προσωρινὸν χαρακτῆρα καὶ ἔθεσε τὸν ὅρον, ὅτι ἐπὶ ἓν ἔτος θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ περιορίσῃ τὴν χορηγίαν εἰς τὰ ὄργανα τῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ξαναζωντανέψῃ τὸν τόπον. Ἦτο ὑποχρεωμένη καὶ ὀρθῶς ἔπραξε νὰ περικόψῃ τὴν δαπάνην τὴν ὁποίαν ἔδιδεν εἰς τὰ ὄργανα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὅταν ὅμως ἠδραιώθη ἡ οἰκονομία, διατί δὲν ἐχορηγήσατε αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπέτασσε ὁ νόμος νὰ χορηγηθοῦν;

§148Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιότιμε, κ. Ὑπουργέ, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου παρεπονέθην ἔναντι ὅλων τῶν Κυβερνήσεων. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ ἡ ΕΡΕ δὲν ἐπέδειξεν ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς τὸν θεσμὸν, τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀλλά, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, σεῖς ποὺ κόπτεσθε ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς καὶ ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὑφαρπάζετε τὰ χρήματα τῶν αὐτοδιοικουμένων ὀργανισμῶν, ὅταν διὰ νόμων ὑπέσχεσθε, ὅτι θὰ δώσητε τὰ χρήματα ἀπὸ τὴν φορολογίαν καπνοῦ καὶ δὲν δίδετε τίποτα; Εἶναι Δημοκρατία αὐτό, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν; Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν καὶ διὰ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 1910 ἐτραυματίσθη, σοβαρώτατα, ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀνετράπησαν ὅλα τὰ προγράμματα τῶν Δήμων.

§149Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἀναδράμετε εἰς τὸ παρελθὸν διὰ νὰ ἀνεύρητε εὐθύνας. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω δύο τινά. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ τὰ διαπύλια τέλη καὶ θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐκ τῶν ὑστέρων κατήργησε τὰ διαπύλια τέλη διότι φαντασθῆτε νὰ ἔχωμεν διαπύλια τέλη καὶ νὰ μπαίνωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ νὰ ἔχωμεν βιομηχανίας αἱ ὁποῖαι νὰ δημιουργοῦν τὴν βάσιν τοῦ κόστους των ἔναντι τῆς συναγωνισίμου τιμῆς ἀπὸ τὴν διάθεσιν τοῦ α ἢ β δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὁ οἰκονομικὸς συναγωνισμὸς μὲ τοιαύτην οἰκονομικὴν πολιτικήν. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέτρον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς συνεπείας τοῦ μέτρου, εἴπατε ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1959 διὰ νόμου ἐθέσπισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσῃ τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας καπνοῦ, δὲν ἔδωσεν ὅμως τὸ ἔτος ἐκεῖνο παρὰ μόνον ἓν ὡρισμένον ποσὸν ἑκατομμυρίων. Γνωρίζετε ὅτι ἔδωσεν ἐξήγησιν αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἡ Κυβέρνησις. Διὰ ποῖον λόγον δὲν τὰ ἔδωσεν εἰς τὸ σύνολον ἐνῷ εἶχεν ὑποσχεθῆ ὅτι εἰς τὰ ἑπόμενα ἔτη θὰ τὸ ἔδιδε. Ἐρωτῶ, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἀνετράπη ἀπὸ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις τῆς δεξιᾶς, διὰ ποῖον λόγον δὲν ἐτήρησεν αὐτὴ τὸν νόμον καὶ δὲν ἔδωσε τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ;

§150Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιότιμε, κ. Ὑπουργέ, διὰ πρώτην φορὰν ἀκούω τὰς ἐξηγήσεις αὐτάς. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐλέγχετε τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ Δημοκρατίας καὶ ἀρετῆς τί ἐννοεῖτε; Ἐγὼ ἔχω πάθει σύγχυσιν τῶν λέξεων. Ὅταν ἀφῃρέσατε τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων δι’ ἀντιδημοκρατικοῦ τρόπου, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἀρετῆς. Τὸ 1950, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἐδημοσίευσε νέον νόμον, ὁ ὁποῖος ἀφῄρει τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ εἰς ἀντιπαροχὴν προέβλεπε τὸ ἥμισυ ἐκ τῆς φορολογίας καπνοῦ νὰ χορηγῆται εἰς τοὺς Δήμους. Καὶ τὸν νόμον αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου δὲν τὸν ἐφήρμοσεν. Οἱ Δῆμοι εἶχον καταρτίσει προϋπολογισμούς, εἶχον προγραμματίσει ἔργα καὶ διὰ τῆς μὴ χορηγήσεως τοῦ ποσοῦ ἐκ τῆς φορολογίας καπνοῦ, ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα. Ὡς Δήμαρχος Πειραιῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐνθυμοῦμαι τὰς ταλαιπωρίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ Δῆμος Πειραιῶς.

§151Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ ἀρετῆς, καὶ ἐπειδὴ θὰ ὑπαινίσσεσθε τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ἀρετῆς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὰ ἑξῆς: Αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπεχρεώθησαν νὰ ἐπαναπατρίσουν ἕνα καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον συμμοριοπλήκτων διὰ νὰ ἐπανδρώσουν τὰς ἀκριτικάς μας περιοχάς. Τί θέλετε νὰ κάνουν αἱ Κυβερνήσεις αὐταί; Νὰ προσέξουν τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, ἢ νὰ ἐπαναπατρίσουν τοὺς συμμοριοπλήκτους; Πρωτεύοντα ρόλον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἔπαιξεν ὁ ἐπαναπατρισμὸς τῶν συμμοριοπλήκτων. Καὶ αὐτὸ ἔπραξαν αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου. Συνεπῶς, αἱ Κυβερνήσεις αὐταί, καὶ Δημοκρατίαν ἤσκησαν καὶ ἀρετὴν ἤσκησαν.

§152Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εὔκολον εἶναι εἰς τὰς Κυβερνήσεις, ὅταν λαμβάνουν ἕνα μέτρον νὰ ἐξηγοῦν τοὺς λόγους. Ἐὰν τότε αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου μᾶς ἐξηγοῦσαν τοὺς λόγους, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὅλοι οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες θὰ παρεχώρουν τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων διὰ τὸν σκοπὸν ποὺ ἀνεφέρατε. Ἀλλὰ ἡ αὐθαίρετος ἀφαίρεσις τῶν ἐσόδων τῶν Δήμων, κατέστρεψεν τὴν αὐτοδιοίκησιν.

§153Δ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε, ὅτι τὸ 1950 ἡ φορολογία καπνοῦ ἀπέδιδεν 720 ἑκατομμύρια; Καὶ θὰ γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι ἀπεδίδετο εἰς τοὺς Δήμους ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 720 ἑκατομμυρίων τὸ ποσὸν τῶν 240 ἑκατομμυρίων. Γνωρίζετε, ὅτι σήμερον ἡ φορολογία ἐκ τῆς φορολογίας καπνοῦ εἰσπράττει τὸ ποσὸν τῶν δύο δισεκατομμυρίων δραχμῶν; Σᾶς ἐρωτῶ, ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, τί ἔδωσεν εἰς τοὺς Δήμους; Ἐνεσωμάτωσε τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς φορολογίας καπνοῦ εἰς τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἔδωσεν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τὸ ποσὸν τῶν 400 ἑκατομμυρίων.

§154Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ συζητῶ διὰ γεγονότα τοῦ 1950–51. Ἐξέφρασα καὶ παράπονον διὰ τὸ κόμμα εἰς ὃ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι διαφορετικὰ ἐμφανίζονται τὰ πρόσωπα, ὅταν ἀνήκουν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ διαφορετικὰ ἐμφανίζονται τὰ αὐτὰ πρόσωπα, ὅταν εὑρίσκωνται ἐν τῇ Κυβερνήσει.

§155Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπὶ Δημαρχίας κ. Σαπουνάκη, ἀντιπάλου σας κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, συνέβη νὰ εἶσθε Πρόεδρος τοῦ Ο.Λ.Π. Ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, εἶχε δημιουργηθῆ μία διένεξις μεταξὺ Ο.Λ.Π. καὶ Δήμου Πειραιῶς. Ἡ διένεξις ἀφεώρα τὸ ἑξῆς γεγονός. Ὁ Ο.Λ.Π. ἤθελε νὰ κατασκευάζῃ τοὺς δρόμους καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ τοὺς ἀντιστοίχους πόρους ἀπὸ τὸν Δῆμον Πειραιῶς. Ὁ κ. Σαπουνάκης καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Πειραιῶς ἀντέδρασεν εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τοῦ Ο.Λ.Π., ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπεκράτησαν αἱ ἀπόψεις τοῦ Ο. Λ.Π., διότι ὁ κ. Σαπουνάκης δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἀντιδράσῃ, καθ’ ὅτι Δήμαρχος τῆς Ἀριστερᾶς. Σεῖς, ὡς Πρόεδρος τοῦ Ο.Λ.Π., ἐπιμείνατε ὅπως ὁ Ο.Λ.Π. ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν διαφόρων δρόμων τοῦ Πειραιῶς. Σᾶς ἐρωτῶ, ἡ ἐπιμονή σας αὐτὴ δὲν ἦτο εἰς βάρος τοῦ Δήμου Πειραιῶς;

§156Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σαπουνάκης, ἐξελέγη Δήμαρχος Πειραιῶς κατόπιν συνεργασίας Κέντρου καὶ ΕΔΑ. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ θέμα ποὺ ὡμιλήσατε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὑπῆρχε δυνητικὴ διάταξις, τὴν ὁποίαν ἔθεσα δι’ ἐνεργειῶν μου, ἡ ὁποία καθώριζεν ὅτι δύναται ὁ Ὀργανισμὸς νὰ ἐνισχύσῃ τὸν Δῆμον μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 2 ἑκατομμυρίων. Τὴν διάταξιν αὐτὴν τὴν ἔθεσα ἐπὶ Κυβερνήσεως Συναγερμοῦ. Ὁ Ο.Λ.Π., κατὰ τὴν γνώμην μου, ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ κατασκευάσῃ κεντρικὰς ἀρτηρίας καὶ δρόμους, οἱ ὁποῖοι κατεστρέφοντο διὰ τῆς μεταφορᾶς τῶν ἐμπορευμάτων ἢ ἀπὸ τὰς χιλιάδας τῶν τουριστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπισκέπτονται τὴν χώραν μας, ἐξ αἰτίας τοῦ λιμένος. Ἡ μεγάλη κίνησις τῶν αὐτοκινήτων μὲ τὰ ἐμπορεύματα ἢ μὲ τοὺς τουρίστας κατέστρεφον ὡρισμένας ἀρτηρίας τοῦ Πειραιῶς. Δι’ αὐτὸ εἶχα ὑποστηρίξει, καὶ ἐπέτυχα, διὰ νὰ ἐνισχύσω τὸν Δῆμον, ὅτι αὐτοὶ οἱ δρόμοι ἐπεβάλλετο νὰ ἐπισκευασθοῦν διὰ χρημάτων τοῦ Ο.Λ.Π., ὅστις δαπανᾷ σήμερον 5 ἑκατομμύρια δραχμῶν δι’ ἔργα ὁδοποιΐας. Ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος καὶ δημοτικὸς σύμβουλος, κ. Σακαλῆς, ἐξανέστη καὶ ἐδημοσίευσεν ἄρθρα ἐναντίον μου, ἔφθασα δὲ μέχρι τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ ἀπέδειξα, ὅτι διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν δρόμων αὐτῶν εἶναι ὑπόχρεως ὁ Ο.Λ.Π., ὅπως καὶ ἐδικαιώθην.

§157Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Σακαλῆς, διεμαρτυρήθη, διότι τότε σεῖς, ὡς Πρόεδρος τοῦ Ὀργανισμοῦ, ἐμάχεσθο ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ ὅταν εἴσαστε Δήμαρχος ἐμάχεσθο ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δήμου.

§158Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὡς Πρόεδρος τοῦ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς ὑπεστήριζα πάντοτε τὰ συμφέροντα τοῦ Δήμου Πειραιῶς. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι καὶ ὡς Πρόεδρος τοῦ Ο.Λ.Π. καὶ ὡς Δήμαρχος σκοπός μου ἦτο ἡ καλυτέρευσις καὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Δήμου, ἀλλὰ καὶ τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς. Ἀλλὰ θὰ ἐπιμείνω, κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τῶν ὅρων Δημοκρατία καὶ ἀρετή, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ταῦτα μὲν λέγονται ἀλλὰ δὲν τηροῦνται, ὡς ἐγένετο μὲ τὸν νόμον 1910)51 τὸν ὁποῖον δὲν ἐφήρμοσεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ δὲν ἀπέδωσεν εἰς τοὺς Δήμους αὐτὰ τὰ ὁποῖα τοὺς ἀφήρεσε. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσηγεῖται ἕνα μικτὸν ἐκλογικὸν νόμον. Μᾶς λέγει, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ ὑποψηφίου θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 40% θὰ ἔχωμεν ἄμεσον ἐκλογήν, ἄλλως θὰ ἔχωμεν ἔμμεσον. Καὶ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι θέλει τὸν νόμον αὐτὸν διότι ὁ νόμος τοῦ 1959 ἦτο νόμος φαῦλος, ἦτο νόμος ἀνήθικος. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ κείμενον ἀκριβῶς τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰς τὰς ὁποίας περιέχονται οἱ καταπληκτικοὶ αὐτοὶ χαρακτηρισμοὶ διὰ τὸν νόμον αὐτόν: «Οὐδέποτε ἄλλοτε εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογῶν παρουσιάσθη τοιοῦτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ πλέον ἐπιεικῆ ἔκφρασιν δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω ἀνέντιμον, φαῦλον, ὠθοῦν πρὸς συναλλαγὴν καὶ ὠθοῦν πρὸς πᾶσαν κακὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀτόμων καὶ θεσμῶν. Κατερρακώθησαν πρόσωπα καὶ θεσμοί».... καὶ ἐν συνεχείᾳ «ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἐν ἐπιγνώσει τῆς λέξεως τὴν ὁποίαν μεταχειρίζομαι ἀποκαλῶ τὸν νόμον ποὺ ἰσχύει σήμερον, ὡς ἕνα νόμον ἀχρεῖον». Ξεύρετε, κ.κ. συνάδελφοι, διὰ ποῖον νόμον ὁμιλεῖ καθ’ ὃν τρόπον ὁμιλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; Ὁμιλεῖ διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ποὺ ἔφερεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ τοῦ ὁποίου εἰσηγητὴς ἦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, Ὑπουργὸς τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§159Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, κ. συνάδελφε. Θὰ ἔπρεπεν ἐφ’ ὅσον μοῦ κάμνετε τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσητε περικοπὰς ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου ὁμιλίαν, θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσητε εἰς τὴν ἀνάγνωσιν, ὁπότε θὰ ἐβλέπατε ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ νόμος τοῦ κ. Παπανδρέου, ὑπέστη τοιαύτην ἀλλοίωσιν, ὥστε ἔγινεν ἀγνώριστος. Καὶ εἶπον μάλιστα χαρακτηριστικῶς, ὅτι εἶναι τέκνον τοῦ κ. Παπανδρέου τόσον παραμορφωμένον, ὥστε ἠναγκάσθη νὰ τὸ πετάξῃ εἰς τὸν καιάδα. Ἑπομένως, δὲν εἶναι ὁ νόμος τοῦ κ. Παπανδρέου. Καὶ ἀδικεῖτε καὶ τὸν κ. Παπανδρέου καὶ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ ἐμὲ λέγοντες ὅτι εἶναι ὁ νόμος ἰδικός μας.

§160Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1959, ὁ ὁποῖος τόσον ἐκαυστηριάσθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ φράσεων, τὰς ὁποίας ἐγώ, ὁμολογῶ δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ ἐκστομίσω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1950, τὸν ὁποῖον ὑπέστη ἐγὼ ὡς Δήμαρχος, διότι κατηργήθη ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ καὶ εὑρέθην ὡς ὑποψήφιος Δήμαρχος μὲ τὸν νόμον αὐτὸν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951. Εἶναι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἔφερεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Καὶ χαίρω διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν βλέποντας πράγματι ἕνα νόμον ἀνώμαλον, ἕνα νόμον ἀλόγιστον, ἕνα νόμον ποὺ δὲν ἔχει ὡς συνέπειαν τίποτε ἄλλο παρὰ συναλλαγὰς καὶ ἐκμετάλλευσιν, τὸν νόμον αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ τὸν εἰσηγήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκαυτηρίασε ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ λέξεις τὰς ὁποίας ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἀναφέρω. Καὶ χαίρω ἐπίσης διότι ἡ αὐτοδιοίκησις ὑπέστη τὸ μεγάλον ἐνδιαφέρον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Στεφανοπούλου. Κατεστρέψαμεν οἰκονομικῶς τὴν αὐτοδιοίκησιν μὲ τὸν νόμον 853 τοῦ 1948 καὶ πολιτικῶς μὲ τὸν νόμον τοῦ 1950 εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 μὲ τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι σωστά, καὶ τὰ ἀποδέχομαι καὶ τὰ υἱοθετῶ. Ἀλλὰ ἕνα νὰ ξέρετε: Ὅτι τὰ ὑπέστημεν ἡμεῖς ποὺ εἴμεθα ὑποψήφιοι τὸ 1951.

§161Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁμιλοῦμεν, κ. συνάδελφε, διὰ τὸν νόμον 1959. Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου, τὸ 1959 ὁ κ. Παπανδρέου δὲν ἦτο Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν. Ἐγὼ ἐκαυτηρίασα, ὅπως καὶ σεῖς ἐπίσης, τὸν νόμον τοῦ 1959. Τὸ 1959, ὁ κ. Παπανδρέου δὲν ἦτο Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν. Ἦτο Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν τὸ 1951. Ἔκαμε τότε ἕνα νόμον τὸν ὁποῖον, ὅπως εἶχα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω προηγουμένως, τὸν κατήντησαν οἱ διάδοχοι ἀγνώριστον καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸν νόμον 1959, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν κ. Παπανδρέου.

§162Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιότιμε, κ. Ὑπουργέ, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνωρίσητε αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀληθῆ, καὶ τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπεν ὁ κ. Γ. Ράλλης εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν. Λέγει ὁ κ. Ράλλης, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1950 καὶ ὁ νόμος τοῦ 1959 εἶναι ἀπολύτως νόμοι ταὐτόσημοι, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1959 ἦτο ἐπανάληψις τοῦ νόμου 1950. Δηλαδὴ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη καὶ ἐψηφίσθη τὸ 1950 ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου μὲ εἰσηγητὴν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον, τὸν ὁποῖον σέβομαι ἀπολύτως εἶναι μὲ ἐλαχίστας παραλλαγὰς εἰς τὴν οὐσίαν ὁ ἴδιος ὁ νόμος τοῦ 1959. Φαντασθῆτε ἐὰν ἐγὼ ἔλεγον ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὸν νόμον τοῦ 1959. Φαντάζομαι τὴν ἀγανάκτησίν σας, διότι θὰ ἐτόλμων νὰ εἴπω τὸν νόμον αὐτὸν φαῦλον καὶ ἀνέντιμον. Ἀλλὰ βλέπετε, ὅτι οἱ νόμοι αὐτοὶ εἶναι ταὐτόσημοι. Τὰ συστήματα εἶναι τὰ ἴδια. Τὰ ὑπέστη ἡ αὐτοδιοίκησις, ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως, ποὺ τόσας ὑπηρεσίας προσέφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐτραυματίσθη ὁ θεσμὸς αὐτός, ὅπως εἶπα εἰς τὴν ἀρχήν, ἀπ’ ὅλα τὰ κόμματα εἴτε ἑκουσίως εἴτε ἀκουσίως, ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην μου μὲ πρόθεσιν νὰ καθυποτάξουν ὅλους τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ νὰ τοὺς καταστήσουν ὑποχειρίους οἰκονομικῶς, νὰ τοὺς καταστήσουν ἀνικάνους καὶ ἀναξίους οἰκονομικῶς. Καὶ τὸ ἐπέτυχον κ. συνάδελφοι, διότι σήμερον οἱ Δῆμοι ἔχασαν τὸ κῦρος των. Ποῦ εἶναι ὁ ἄρχων, ὁ Δήμαρχος τῆς παλαιᾶς ἐποχῆς μὲ ἐκείνους τοὺς νόμους τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς; Ποῦ εἶναι ὁ Δήμαρχος ποῦ ἐσέβετο ὅλος ὁ κόσμος, ὁ ὁποῖος εἶχεν τὸ κῦρος του ὡς Δήμαρχος; Καὶ ἐφθάσαμεν νὰ βλέπωμεν σήμερον τοὺς Δημάρχους τῶν μεγάλων Δήμων ἀπὸ ἄρχοντας νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ γυρίζουν εἰς τὰς Νομαρχίας, εἰς τὰ Ὑπουργεῖα Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ζήσουν, νὰ ἠμπορέσουν νὰ εἰσπράξουν προκαταβολάς. Δὲν εἶναι πλέον τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου αὐτὸ ποὺ ἦτο μία φορὰ καὶ ὅπως τὸ ἐγνωρίζαμεν. Σήμερον τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου εἶναι δυσβάστακτον. Εἶναι ἕνας ἄρχων, ὁ ὁποῖος δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἰσπράξῃ διὰ νὰ πληρώσῃ τὰ δεκαπενθήμερα τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς στοιχειώδεις ὑποχρεώσεις του. Καὶ βλέπομεν μὲ κατάθλιψιν καὶ μὲ λύπην νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ κάνῃ τίποτε νὰ ζητῇ προκαταβολὰς διὰ νὰ κάνῃ ἕνα ἔργον, νὰ ζητῇ δάνεια ἀπὸ τὰ Ταχυδρομικὰ Ταμιευτήρια, διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἐλάχιστα ἔργα. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εἴδατε τὸ πρῶτο πλῆγμα κατὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως ἀπὸ οἰκονομικῆς πλευρᾶς κατεφέρθη τὸ 1948, ὅτε ἐπῆραν τὰ ἔσοδα καὶ δὲν τὰ ἐπέστρεψαν. Τὸ δεύτερον τὸ 1950 ὅτε ἐψηφίσθη ἕνας νόμος διὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 ποὺ προέβλεπεν ἔμμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων καὶ ἀναλογικὴν διὰ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μᾶς λέγει μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν συγκεντρώσῃ ὁ ὑποψήφιος 40% τῶν ψήφων ἡ ἐκλογὴ θὰ εἶναι ἔμμεσος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Ὑπουργέ, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχετε πεποίθησιν ὅτι κανεὶς ὑποψήφιος δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκεντρώσῃ 40%, ἔρχεσθε εἰς τὸ σύστημα τὸ ἀναλογικόν, ἔρχεσθε νὰ ἐφαρμόσητε ἕναν νόμον τὸν ὁποῖον ἐσεῖς ὑπευθύνως ἐκαυτηριάσατε ὡς φαῦλον καὶ ἀνέντιμον. Καὶ ἐρωτῶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον αὐτόν; Τὸν ὁποῖον ἐσεῖς ἐκαυτηριάσατε καὶ ὁ ὁποῖος ὠθεῖ εἰς φαυλότητα καὶ συναλλαγάς; Διότι ἐὰν εἶναι 3–4 κόμματα καὶ περιορίζετε τὴν συναλλαγὴν μεταξὺ τῶν δύο ὑποψηφίων, οἱ ἄλλοι ὑποψήφιοι οἱ ἐκλεγέντες μὲ ἄλλην σημαίαν θὰ συναλλαγοῦν. Ἐσεῖς τοὺς ὠθεῖτε. Διότι ἐὰν ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι εἶναι δυνατὸν μὲ ἀξιοπρέπειαν, ὅπως ἔγινεν εἰς τὸ παρελθὸν ἐπὶ τῆς δημαρχίας τῆς ἰδικῆς μου, κάθε κόμμα νὰ κρατήσῃ τὴν δύναμίν του. Ὅταν ὅμως κρατῆτε τοὺς δύο ὑποψηφίους καὶ ἀφήνετε τοὺς ἄλλους, οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι τῶν ἄλλων κομμάτων ἐξ ἀνάγκης θὰ συναλλαγοῦν. Συνεπῶς νομίζω, ὅτι διεπράξατε μέγα σφάλμα. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ πᾶτε εἰς τὸ καθαρῶς πλειοψηφικὸν σύστημα. Διότι τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ δίδει μὲ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν του ἄξιον Δήμαρχον καὶ τὴν πλειοψηφίαν τῶν 20 συμβούλων καὶ τὴν μειοψηφίαν τῶν 10 συμβούλων. Πρέπει κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐφαρμόσητε τοὺς παλαιοὺς νόμους οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, ὀρθόδοξοι, δίκαιοι νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρέτησαν τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§163Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἀπεχθάνομαι τὰς διακοπάς. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς ὅσα εἴπατε. Κατὰ τὴν ὁμιλίαν σας ἀνεμνήσθητε τοῦ κ. Γ. Ράλλη. Θὰ ἔπρεπε ὅμως καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν νὰ ἀναμνησθῆτε τοῦ κ. Γ. Ράλλη τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὡμολόγησεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε προγραμματίσει νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅμοιον νόμον. Ἔρχομαι —διὰ νὰ σᾶς βγάλω ἀπὸ τὴν πλάνην σας— εἰς μίαν καὶ μόνον περίπτωσιν τοῦ συστήματος. Δηλαδὴ θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸ σημεῖον τῆς συναλλαγῆς. Συναλλαγὴ ἐγένετο μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1959 πρῶτον, διότι ἡ ἐκλογὴ διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου διεξήγετο μεταξὺ 62 ὑποψηφίων. Τὸ σημερινὸν σύστημα περιλαμβάνει ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξάγεται μεταξὺ δύο ὑποψηφίων. Σᾶς ἐρωτῶ, ποῦ τὴν βλέπετε τὴν συναλλαγήν; Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι εἰς μὲν τὸν πρῶτον νόμον, τοῦ 1959, ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου μεταξὺ 62 ὑποψηφίων, ἐνῷ μὲ τὸν παρόντα νόμον ἡ ἐκλογὴ γίνεται μεταξὺ δύο ὑποψηφίων.

§164Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν π.χ. εἰς ἕνα Δῆμον ὑπάρχουν 4 ψηφοδέλτια, θὰ παραμείνουν κατ’ ἀνάγκην ἐλεύθεροι οἱ σύμβουλοι τῶν δύο ἀποτυχημένων ψηφοδελτίων. Οἱ σύμβουλοι αὐτοὶ ποῦ θὰ πᾶνε; Ἀναγκαστικῶς θὰ διαπραγματευθοῦν. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι συναλλαγή;

§165Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι κομματικὸς προσανατολισμός. Ἄλλο συναλλαγὴ ἀτόμων καὶ ἄλλο συναλλαγὴ κομμάτων. Συναλλαγὴ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἔγινε μὲ τὸν νόμον τοῦ 1959 εἰς τὴν Ἀμαλιάδα, εἰς τὴν Ζάκυνθον, συναλλαγὴ εἶναι ἡ διὰ γραμματίων ἐξαγορὰ προσωπικοτήτων. Ὁ νόμος αὐτὸς κτυπᾷ κατακέφαλα τὴν συναλλαγήν.

§166Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τότε, κ. Ὑπουργέ, νὰ εἴπω, ὅτι ἀκόμη περισσότερον προωθεῖται ἡ συναλλαγή. Ἐρωτῶ, μήπως εἰς τὸν νόμον τοῦ 1951 ἀνεφέρετο ἡ συναλλαγή; Οἱ νόμοι δημιουργοῦν τὰς συναλλαγάς. Κύριε Ὑπουργέ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ μελετήσετε τὸ θέμα καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι τὸ μόνον σύστημα διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν εἶναι τὸ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν δυνατότητα διοικήσεως τῶν δήμων καὶ μὲ μικρότερον ποσοστόν. Ἐὰν τοῦτο δὲν τὸ δεχθῶμεν, τότε διατὶ καθιεροῦται διάκρισις μεταξὺ τοῦ Κοινοβουλίου μας καὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως; Ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ διοικοῦμεν τὴν χώραν μας καὶ μὲ 30 καὶ 35 καὶ 45%. Διατὶ γίνεται αὐτὴ ἡ διάκρισις μεταξὺ Κοινοβουλίου καὶ Διοικήσεως; Νομίζετε ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἄξιος ὁ Δήμαρχος τοῦ 35% νὰ διοικήσῃ ἕνα Δῆμον; Κύριοι βουλευταί, ἓν ἕτερον θέμα εἶναι ὁ θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Ἤκουσα καὶ συναδέλφους τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, νὰ ἐπικροτοῦν τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, τὶ θὰ κάμῃ ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος; Θὰ ἐργάζεται ἀσφαλῶς διὰ νὰ πάρῃ τὴν θέσιν τοῦ Δημάρχου; Ἡ κειμένη νομοθεσία ἔχει τακτοποιήσει τὰ θέματα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Ὑπάρχει ἡ δημαρχιακὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀσχολεῖται μὲ τὰ τοῦ Δήμου λεπτομερέστερον εἰς τὴν ὁποίαν προεδρεύει ὁ Δήμαρχος καὶ ἀντιπρόεδρος ἐκλέγεται εἷς τῶν συμβούλων. Γνωρίζετε ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τῶν ὑπαρχηγῶν καὶ εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα. Μὴ θέλετε καὶ ἐδῶ νὰ δημιουργήσητε τὰ ἴδια πράγματα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας). Ἕτερον θέμα, κ. συνάδελφοι, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, εἶναι καὶ ἡ ἀμοιβὴ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐξεπλάγην, διότι δὲν ἤκουσα ἀπὸ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ἔστω τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, τὴν κραυγὴν τῆς διαμαρτυρίας τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Πῶς εἶναι δυνατόν, πῶς ἀγνοεῖτε, τὰς διαμαρτυρίας τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἀντιδρᾷ, ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς νέας αὐτῆς διατάξεως περὶ ἀμοιβῆς τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δίδετε δικαιώματα εἰς τὸν λαὸν νὰ συζητῇ περὶ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων, ὅτι λαμβάνουν ἔξοδα παραστάσεως, ἐνῷ τὸ ἀξίωμά των εἶναι ἄκρως τιμητικόν; Κύριοι συνάδελφοι, συμφωνῶ νὰ λαμβάνουν ἔξοδα παραστάσεως τὰ μέλη τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς. Διαφωνῶ ὅμως, ριζικώτατα μὲ τὴν διάταξιν περὶ ἐξόδων παραστάσεως, γενικῶς τῶν δημοτικῶν συμβούλων, οἵτινες συνέρχονται ἅπαξ καὶ δὶς κατὰ μῆνα εἰς συνεδριάσεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Κύριε Ὑπουργέ, ἐνῷ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἔχομεν ὁρίσει ἕνα σταυρὸν διὰ τοὺς συνδυασμοὺς κάτω τῶν 10 βουλευτῶν καὶ πολυσταυρίαν διὰ τοὺς συνδυασμοὺς ἄνω τῶν 10 βουλευτῶν, ἐρχόμεθα καὶ ἐφαρμόζομεν τὰ ἀντίθετα διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ποία εἶναι ἡ αἰτιολογία;

§167Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ συναλλαγὴ κ. συνάδελφε.

§168Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ εἴδους συναλλαγὴ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ; Ἔχει δηλητηριασθῆ ὁ λαὸς ἀπὸ τὴν λέξιν συναλλαγήν, ἀκούων συνεχῶς ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς βουλευτὰς νὰ τὴν χρησιμοποιοῦμεν. Διατί ὁ πολίτης νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἑνὸς σταυροῦ ὅταν πρόκειται νὰ ἐκλέξῃ 30 Δημοτικοὺς Συμβούλους καὶ μεταξὺ αὐτῶν θὰ ὑπάρχουν 10 καὶ 15 ἐκλεκτοί; Ἀπορῶ πῶς ἡ ὑπηρεσία σᾶς εἰσηγήθη ἕνα τοιοῦτον πρᾶγμα. Ὁ Δῆμος εἶναι ἕνα μικρὸν Κοινοβούλιον, ἔχει τὸ Προεδρεῖον του καὶ τὴν ἐκτελεστικήν του ἐξουσίαν. Διατὶ ἐκεῖ θὰ περιορίσετε τὸν πολίτην νὰ θέσῃ ἕνα μόνον σταυρὸν ὅταν πρόκειται νὰ ἐκλεγοῦν 30 Δημοτικοὶ Σύμβουλοι; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσουν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ κατὰ τὰς ἐκλογάς; Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπανεξετάσητε τὸ θέμα. Ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ ἔχουν μίαν κακὴν συνήθειαν. Ὅταν φέρουν νομοσχέδια ἔχουν τὴν κακὴν συνήθειαν νὰ κάμνουν νέας ὁδούς. Ἀλλὰ πρέπει νὰ προσέχουν ὅταν φέρουν ἕνα νομοσχέδιον νὰ εἶναι μελετημένον ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ νὰ ἔχουν διατάξεις ἐφαρμοσίμους καὶ πρακτικάς. Ἐπίσης ὑπάρχει μία ἄλλη διάταξις ἡ ὁποία λέγει ὅτι τὸ Προεδρεῖον ἐκλέγεται διὰ μίαν 4)ετίαν. Ἀπὸ ποῦ καὶ πῶς;

§169Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀφορᾷ τοὺς Δήμους, εἶναι κακὴ διατύπωσις, ἀφορᾷ τὰς Κοινότητας.

§170Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ κ. Ὑπουργὲ διὰ τὴν διευκρίνισιν. Καὶ ἔρχομαι προτοῦ τελειώσω μὲ τὸ θέμα τῶν Προεδρείων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων νὰ κάμω μίαν σύστασιν. Ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ κατὰ τὰς ἑορτὰς τῶν Χριστουγέννων καὶ Πάσχα λαμβάνομεν ἓν ἰδιαίτερον βοήθημα, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιοῦμεν διὰ βοηθήματα εἰς τοὺς πτωχοὺς τῆς περιφερείας μας. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει μὲ τοὺς Δημοτικοὺς ἄρχοντας. Ἐνῷ ὅλος ὁ κόσμος χαίρεται κατὰ τὰς ἁγίας ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων καὶ τοῦ Πάσχα, πιστεύσατε ὅτι οἱ Δήμαρχοι τὰς βλέπουν μὲ μελαγχολίαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν στερούμενοι οἰκονομικῶν μέσων ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς διαφόρους ἀνάγκας καὶ ἀξιώσεις τῶν ἀπόρων ποὺ ἐμφανίζονται κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς εἰς τοὺς Δήμους. Θὰ παρεκάλουν κ. Ὑπουργὲ νὰ μελετήσετε τὸ θέμα καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσετε καὶ εἰς τοὺς Δημάρχους, ὅπως δίδετε εἰς τοὺς βουλευτὰς ἕνα βοήθημα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἐξόδων τῶν ἡμερῶν αὐτῶν. Καὶ τέλος ἂς ἐξετάσωμεν καὶ τὸ θέμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, ὡς Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ἤμην Δήμαρχος ὅταν συνέβη τὸ θλιβερὸν γεγονὸς τοῦ θανάτου τοῦ μεγάλου φίλου τῆς αὐτοδιοικήσεως τοῦ ἀειμνήστου Κ. Κοτζιᾶ. Τὴν θέσιν του τὴν κατέλαβεν ὁ ἀγαπητὸς φίλος κ. Νικολόπουλος. Ἤμην τότε Ἀντιπρόεδρος τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Μὲ τὴν ἰδιότητα αὐτὴν προήδρευσα τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ ὅταν ἦλθε τὸ θέμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ ἐγὼ καὶ ὁ Δήμαρχος Θεσσαλονίκης ὑπεδείξαμεν ὡς Πρόεδρον τὸν Δήμαρχον Ἀθηναίων, διότι ὡς εἴπομεν ἡ θέσις αὐτὴ ἀνήκει πάντοτε εἰς τὸν Δήμαρχον Ἀθηναίων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπροσωπῇ ἕτερος Δήμαρχος τὴν Ἕνωσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἤκουσα, ὅτι ὁ ἀγαπητὸς φίλος καὶ συνάδελφος κ. Κατσώτας ἔκαμε τὸ ἀντίθετον. Ποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὸ μεγαλύτερον κῦρος διὰ τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Ἑλλάδος; Ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ καλύτερον παντὸς ἄλλου τὰς δημοτικὰς ὑποθέσεις, ἐκτὸς τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος τὰς χειρίζεται καθ’ ἡμέραν καὶ τὰς μελετᾷ διότι ἔχει εἰς χεῖρας του τὸν μεγαλύτερον Δῆμον. Ἔχει εἰδικευμένους εἰσηγητάς, ἔχει πλήρη κατάρτισιν διοικητικὴν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ὄχι μόνον τοῦ Δήμου Ἀθηναίων. Καὶ ἐρωτῶ ποῖος ἕτερος Δήμαρχος δύναται νὰ ἔχῃ τὰ μέσα καὶ τὸ κῦρος τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων. Ἐγὼ ὡς Δήμαρχος Πειραιῶς καὶ ὁ συνάδελφός μου τῆς Θεσσαλονίκης εἴχομεν τὴν γνώμην ὅτι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων πρέπει νὰ εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως διότι εὑρίσκεται εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὰς Κυβερνητικὰς προσωπικότητας. Πάντα ταῦτα οὐδόλως μειώνουν τοὺς Δημάρχους τῶν ἐπαρχιῶν. Ὡς εἶπον, εἴπομεν εἰς τὸν ἀγαπητὸν φίλον κ. Νικολόπουλον, ὅτι ἡ θέσις αὐτὴ εἶναι ἰδική σας. Ἀλλὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχον φιλοδοξίαι καὶ ἐγωϊσμοί. Φαντασθῆτε τὸν Δήμαρχον Χίου νὰ ξεκινᾷ ἀπὸ τὸ νησί του νὰ ἔλθῃ νὰ συζητήσῃ μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ μὲ τοὺς Οἰκονομικοὺς Ὑπουργοὺς καὶ ὅταν ἔχουν Συμβούλια ἢ ἐκτάκτους ἀπασχολήσεις νὰ τοῦ λέγουν ἔλα αὔριον, ἢ μεθαύριον καὶ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παραμένῃ εἰς τὰς Ἀθήνας. Ὅσα εἶπον οὐδόλως μειώνουν τοὺς ἄλλους Δημάρχους. Δὲν ἠμπορεῖ ὅμως ὁ μακρὰν τοῦ Κέντρου Δήμαρχος καθ’ ὅλα ἄξιος νὰ κατέχῃ τὰ θέματα ὅπως τὰ κατέχει ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος ἔχει συνεχεῖς ἐπαφὰς μὲ τὰ ἁρμόδια πρόσωπα. Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων εἶναι μία πολιτικὴ προσωπικότης εἶναι μία ὀντότης, εἶναι ἕνα πρόσωπον τὸ ὁποῖον θέλοντας καὶ μή, μελετᾷ τὴν διάρθρωσιν τοῦ Δήμου καὶ ἡ διάρθρωσις τοῦ Δήμου Ἀθηναίων εἶναι ἡ διάρθρωσις τῆς αὐτοδιοικήσεως ὁλοκλήρου τῆς χώρας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζητοῦμεν νὰ ἔλθῃ ὁ Δήμαρχος τῆς Α περιοχῆς νὰ συμπαρίσταται μετὰ τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων ν’ ἀναπτύξῃ τὰ θέματα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὁ Δήμαρχος Χίου, π.χ. ἢ ἄλλης περιοχῆς τῆς χώρας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατέχῃ τὰ θέματα ὅσον ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, διότι δὲν τὰ χειρίζεται. Διότι ἕνας Δήμαρχος ἐπαρχίας δὲν γνωρίζει οὔτε διαπύλια τέλη, οὔτε ἔσοδα δημοτικά, οὔτε δημοτικὴν ἀμοιβὴν κλπ. διότι εἰς τὴν ἁρμοδιότητά του δὲν ὑπάγονται τὰ θέματα αὐτά, ἐνῷ ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων περικλείει τὰ θέματα ὁλοκλήρου τῆς αὐτοδιοικήσεως. Συνεπῶς, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας καὶ τὰς ἀντιρρήσεις τῶν ἄλλων συναδέλφων τάσσομαι μὲ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νομίζω ὅτι ἐκπρόσωπος τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων φύσει καὶ λόγῳ κύρους, ἀλλὰ καὶ λόγῳ παραστάσεως πρέπει νὰ εἶναι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων.

§171ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ἕνας βουλευτὴς τοῦ Κιούπκιοϊ ἐδιοίκησεν ὁλόκληρον τὴν χώραν;

§172Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ βουλευταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἴμεθα ὁμότιμοι, εἴμεθα ἰσότιμοι. Καὶ ὅταν εἴμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐκπροσωποῦμεν τὴν χώραν μας καὶ δὲν ἐκπροσωποῦμεν μόνον τὴν περιφέρειάν μας. Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων ἐκπροσωπεῖ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, ἐκπροσωπεῖ τὴν πρωτεύουσαν τῆς χώρας μας, ἐκπροσωπεῖ 1.500.000 κατοίκους καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ δημαρχιακὸς ἐκπρόσωπος μὲ τοὺς 2.000 κατοίκους νὰ προβάλλῃ τὰ αἰτήματα, νὰ ἀναπτύσσῃ τὰ θέματα καὶ οἱ Δήμαρχοι τῶν μεγάλων πόλεων νὰ ἵστανται καὶ νὰ τοὺς ψιθυρίζουν ἐκ τῶν ὄπισθεν, ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ εἴπῃ, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ κατέχῃ τὰ θέματα. Ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ εἴμεθα ἰσότιμοι. Ὅπως δὲν ἠμπορεῖ ἕνας Ὑπουργὸς νὰ ἀναπτύσσῃ τὰ θέματα ἐνώπιον τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος, ἀλλὰ ὁ Πρωθυπουργός, ἔτσι καὶ εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν δὲν ἠμποροῦν οἱ μικροὶ Δήμαρχοι νὰ προβάλλωνται, διότι δὲν ἔχουν τὰς γνώσεις καὶ τὸ κῦρος. Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα ὁλοκλήρου τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§173ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀποκλείεται, δηλαδή, ὁ Δήμαρχος Χίου νὰ εἶναι μία προσωπικότης;

§174Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀποκλείω ἀπολύτως, ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι Δήμαρχος Χίου. Ὁ οἱοσδήποτε εἰς τὴν μικρὰν περιφέρειαν, δὲν ἔχει τὸ ἀνάστημα καὶ τὸ κῦρος, τὸ πολιτικόν, νὰ ἐκπροσωπήσῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἐγὼ τάσσομαι μὲ τὸν θεσμόν, τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. Ὑπουργός, τὴν αὐτοδιοίκησιν νὰ τὴν ἐκπροσωπῇ ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, αὐτοδικαίως.

§175Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπειδὴ ἀνεφέρθητε εἰς τὸν Δήμαρχον Χίου, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ Χίος εἰς τὸ παρελθὸν εἶχε Δήμαρχον μίαν ἐξέχουσαν προσωπικότητα, τὸν κ. Καλβοκορέσην, ἕνα ἐκ τῶν πλέον ἐξαιρετικῶν Δημάρχων τῆς Ἑλλάδος. Συνεπῶς, μὴ τὸ ἀναφέρετε, ὡς παράδειγμα.

§176Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τελειώνων, ὑποβάλλω μίαν θερμοτάτην παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ προσέξῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ ψηφίσωμεν κατ’ ἀρχήν, δεδομένου, ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τὰς ἐκλογάς, ἀλλά, πρὸς Θεοῦ, ὄχι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ πλήξῃ ἄλλην μίαν φορὰν τὴν αὐτοδιοίκησιν. Νὰ ἐπανέλθητε εἰς τοὺς παλαιοὺς νόμους, τὴν ἄμεσον ἐκλογήν, διὰ νὰ ἠμπορέσητε νὰ δώσητε τὸ κῦρος εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἀφοῦ προηγουμένως τὴν θεμελιώσετε οἰκονομικῶς, τῆς ἐπιστρέψετε τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὑφήρπασαν αἱ Κυβερνήσεις, παρανόμως, παρὰ τὴν Δημοκρατίαν, παρὰ ὅλους τοὺς νόμους, καὶ παρὰ ὅλας τὰς ὑποσχέσεις.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Δεκτὸν τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου κατ’ ἀρχήν;

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1 θὰ παρασχεθῇ ἡ εὐχέρεια εἰς τοὺς μέχρι τοῦδε ἐγγεγραμμένους συναδέλφους κ.κ. Ε. Κοθρῆν, Α. Τσιάραν, Η. Σακαλῆν, Θ. Παππᾶν, Γ. Βασιλᾶτον, Ι. Βαρβιτσιώτην, Γρ. Κασιμάτην, Ι. Παπασπύρου, Δ. Μυλωνᾶν, Ι. Σεργάκην, Χ. Τούνταν καὶ Η. Ἠλιοῦ, νὰ ὁμιλήσουν ἐκτενέστερον. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§180ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀναφορὰς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 1.30′ π.μ.)