1963.12.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8η

Δευτέρα 23 Δεκεμβρίου 1963

Προεδρία κ. Η. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 11.45′ π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος Α. Κοκκέβης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ε. Ζαπάρτας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Ε. ΖΑΠΑΡΤΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης (Ὑπ. Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου 1) «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 591)26.7.1949, 601)15.4.1958, 975)23.7.1958, 79)25.5.1959 καὶ 114)10.8.1959 Πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ ἀναζυμώσεως οἴνων, παρασκευῆς οἴνων διὰ Γαλλίαν καὶ ἀποστάξεως πλεονασμάτων οἴνων», ὡς καὶ τῶν Πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπ’ ἀριθ. 717) 4.8.1950 «περὶ παραχωρήσεως ὑπὸ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ ποσότητος μέχρι 5.000 τόννων μελάσσης διατεθησομένης πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος προοριζομένου δι’ ἀναμίξεις μετ’ οἴνων καὶ γλεύκους ἐξαχθησομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν», 1206) 11.7.1955 «περὶ ἐγγραφῆς τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου Ἐλέγχου καὶ Ἐποπτείας Φορολογίας Οἰνοπνεύματος εἰς τὸ Ἐθνικὸν Παραγωγικὸν Δάνειον 5% 1954», 140) 30.8.60, 181)28.11.1960, 145)28.9.1961, 159)21. 10.1961, 105)19.8.1962, 166)15.12.1962, 120)27.7. 1963 καὶ 140)23.8.1963 «περὶ ἀποστάξεως κατεχομένων οἴνων ὑπὸ Συνεταιρικῶν Οἰνοποιητικῶν Ὀργανώσεων καὶ τῆς Α. Ε. «ΑΓΡΕΞ» ἢ ἐξαγωγῆς τούτων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς καὶ καταβολῆς ἐξόδων μεταφορᾶς τούτων, εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς καὶ καταβολῆς ἐξόδων μεταφορᾶς τούτων» τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 85)9.7.1962 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ οἰνοπνευματοποιήσεως τῆς ἐγχωρίας μελάσσης τῶν Ἑλληνικῶν Σακχαρουργείων», 2) «περὶ χορηγήσεως εἰς οἰνοποιητικὰς Ὀργανώσεις ἐξόδων μεταφορᾶς παραδιδομένων ἑκάστοτε πρὸς ἀπόσταξιν ἢ ἐξαγωγὴν οἴνων διὰ κοινῆς ἀποφάσεως Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν, Ἐμπορίου καὶ Γεωργίας», 3) «περὶ παρατάσεως, δι’ ἀποφάσεως Ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν, τοῦ χρόνου ἀποταμιεύσεως οἰνοπνεύματος ἀφορολογήτου προοριζομένου πρὸς ἀνάμιξιν μετ’ οἴνου ἢ γλεύκους ἐξακτέου εἰς ἀλλοδαπήν».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Τὸν λόγον ἔχει ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σ. Θεοτόκης. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ κ. Θεοτόκης, δὲν πρόκειται νὰ δεχθῇ διακοπάς, ἑπομένως πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ τὸν διακόψητε κατὰ τὴν συζήτησιν.

§4Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἰδιότυπος, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξεν ἡ ἐμφάνισις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὑπῆρξεν ἰδιότυπος πρῶτον κατὰ τὴν διατύπωσιν αὐτῶν. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακολουθήσωμεν τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς μακρὸν διάστημα τῆς πολιτικῆς του σταδιοδρομίας, γνωρίζομεν καὶ τὴν καλλιέπειαν τῆς γραφίδος του, καὶ τὴν καλλιέπειαν τοῦ λόγου του. Καὶ μελετήσαντες μετ’ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἤχθημεν ἀβιάστως εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι κατὰ μὲν τὸ πρῶτον μέρος αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις εἶναι πνευματικὸν τέκνον τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ δὲ τὸ δεύτερον μέρος ἀποτελεῖ συρραφὴν εἰσηγήσεων, εἰσηγήσεων αἱ ὁποῖαι ἐν πολλοῖς εὑρίσκονται εἰς ἀντίθεσιν μεταξύ των, ὅπως θὰ ἀποδείξω ἐν τῇ πορείᾳ τοῦ λόγου μου. Ἰδιότυπος, λέγω, ὑπῆρξεν ἡ ἐμφάνισις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τρόπον τοὐλάχιστον τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ἂν καὶ εὑρίσκομαι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνῷ θὰ ἐδικαιοῦτο ἴσως νὰ κάμῃ λογικὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἐφρόντισε νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν κριτικὴν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ὄντως νὰ ἔχουν μεταβληθῆ εἰς προεκλογικὸν λόγον, μὲ ἐπίθεσιν ἐναντίον τῆς Ε.Ρ.Ε. Δὲν εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μας ὁ σκοπὸς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὁ διαξιφισμός, ὁ πολιτικός, ἔστω, καὶ ἂν αἱ πολιτικαὶ συνθῆκαι ὁδηγοῦν εἰς ἐξαιρετικὰς ὀξύτητας. Ἀλλὰ εἶναι ἐμφάνισις τῶν πολιτικῶν γραμμῶν τῆς Κυβερνήσεως μὲ εἰδικὴν ἀναφοράν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ἐπιβεβλημένον καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς προκατόχου. Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν πολιτικῶν συνθηκῶν κατὰ τὰ ἰδικά της κριτήρια διέπραξε καὶ διαπράττει ἕνα μεγάλο λάθος. Ἐνῷ ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος πολὺ ὀρθὰ καὶ πολὺ δίκαια εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ὑπογραμμίζει τὴν ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου παράγοντος εἰς τὴν Ἑλλάδα, μὲ ἄλλους λόγους ὅλα τὰ προτερήματα τοῦ πράγματι λαμπροῦ μας λαοῦ, ταὐτοχρόνως ὑποτιμᾷ τὴν εὐφυΐαν του καὶ εἶναι λάθος μέγα. Διότι ὅσον δήποτε νὰ θελήσῃ νὰ ἰσχυρισθῇ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἰδιαίτατα μάλιστα χθές, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μας ὄχι μόνον τίποτε δὲν ἐπετεύχθη, ἀλλὰ ἐσημειώθη εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς σχεδὸν καταστροφὴ μεγάλη, ὅσον δήποτε καὶ ἂν θέλῃ τοῦτο νὰ ἰσχυρισθῇ καὶ τὸ ἰσχυρίσθη μετὰ πολλῆς ἐλαφρότητος, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ ἐπιεικῆ ἔκφρασιν, βέβαιον τυγχάνει, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τὸ μὲν ὅτι οὐδένα θὰ κατορθώσετε νὰ πείσετε εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν δὲν θέλετε νὰ ὑποτιμήσετε τὴν νοημοσύνην τοῦ Ἕλληνος, ὅτι μέγα ἔργον ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν. Καὶ διὰ νὰ στηριχθῶμεν καὶ ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν, ἀνεπιδέκτων διαψεύσεως, οὐδένα θὰ κατορθώσετε νὰ πείσετε, ὅτι ἐὰν τὰ στοιχεῖα τῆς ἀνόδου τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπανειλημμένως ἡ ΕΡΕ ἐνεφάνισεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ δὲν ὑπῆρχον, σεῖς δὲν θὰ ἠδύνασθο σήμερον νὰ ἐκτελέσετε ὡρισμένας κυβερνητικὰς πράξεις, τὰς ὁποίας ἠδυνήθητε, ἀνεξαρτήτως ἐὰν νομίμως τὰς ἐνεργήσατε ἢ ὄχι. Καὶ τοῦτο, διότι σᾶς ἀφήσαμεν ἀρίστην οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία σᾶς ἐπέτρεψε νὰ ἀσκήσετε τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖτε. Εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε ὄχι τὸ νὰ διαψεύδετε πᾶν ἔργον ἀποτελεῖ ὑποτίμησιν τῆς νοημοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ δὲ νὰ θελήσετε νὰ ἀγνοήσετε τὴν ἰδικήν μας προσπάθειαν καὶ ἑπομένως τὴν ἰδικήν μας συμβολὴν εἰς τὰς πράξεις ἐλευθεριότητος, τὰς ὁποίας σεῖς ἐξετελέσατε καὶ ἐκτελεῖτε ἀποτελεῖ πολιτικήν, ἡ ὁποία εἶναι ἐκτὸς πραγματικότητος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν χρονικὸν διάστημα ἱκανὸν ἂν καὶ τότε δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ θεμελιώσῃ τὸ μονοπώλιον τῶν πολιτικῶν της πράξεων, θὰ ὑπῆρχε μία αἰτιολόγησις ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν κοινῶν ὑπ’ αὐτῆς τῆς ἐπέτρεψε νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐλευθεριότητος, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησεν ἀναγκαῖα. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, ὀλίγων ἡμερῶν, μὴ ἀπολαμβάνουσα εἰσέτι τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ στηριζομένη εἰς τὸν οἰκονομικὸν καὶ δημοσιονομικὸν τομέα ἐπὶ τῶν ἐπιτευγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπετύχομεν ἡμεῖς, δὲν εἶχε τοὐλάχιστον τὸ δικαίωμα κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν καὶ συγκεκριμένως μὲ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, περίπου νὰ ἀρνηθῇ ὄχι μόνον τὰ πάντα εἰς ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως νὰ μᾶς κατηγορήσῃ, ὅτι περίπου καταστροφὴν εἰς τὸν τόπον ἐπεφέραμεν. Τὸ ὅτι, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἰς σταθερὰς δραχμὰς εἰς τὸ διάστημα τὸ χρονικὸν μεταξὺ 1955–63 ηὐξήθη κατὰ 84 δισεκ. 250 ἑκατομ. Τὸ ὅτι, δηλαδὴ ἐσημειώθη κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἰδίας χρονικῆς περιόδου αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ 69,8%, τὸ ὅτι ἡ αὔξησις αὑτὴ εἶναι θετικὴ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι παραλλήλως ὁ τιμάριθμος ηὐξήθη κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα μόνον κατὰ 13%, εἶναι νομίζω ἡ εὔγλωττος καὶ ἡ ταὐτόχρονος μαθηματικὴ ἀπόδειξις περὶ τοῦ μεγέθους τῆς προσπαθείας καὶ τῶν ἐπιτευγμάτων τῆς Ε.Ρ.Ε. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐτόνισεν, ὅτι ἡ δημοσιονομικὴ διαχείρισις τοῦ 1964 θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν συμβολὴν τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ πρόγραμμα τῶν ἐπενδύσεων διὰ 1.100 ἑκατομμ. ἡμεῖς, νομίζομεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεσύρθη εἰς τὸ νὰ διατυπώσῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν μὲ τόσην βεβαιότητα καὶ ἀπολυτότητα. Καὶ ἐνῷ προκειμένου περὶ τῆς ἐμφανίσεως τῶν ἀριθμῶν τῶν ἐχόντων σχέσιν μὲ τὸν τακτικὸν προϋπολογισμὸν ὁ κ. Πρόεδρος, ἔδωσε γενικοὺς ἀριθμούς, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων ὑπῆρξε λίαν ἐπιφυλακτικός, εἰς τὴν ἐμφάνισιν ἔστω καὶ εἰς γενικωτάτας γραμμὰς ὄχι τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον σκέπτεται νὰ μεταχειρισθῇ τὸ ἐνεργητικὸν σκέλος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων δηλαδὴ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ προσανατολίσῃ τὴν ἱεράρχησιν τῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους θέτει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων, ἀλλὰ ὑπῆρξε πάρα πολὺ φειδωλὸς εἰς τὸ νὰ ἐμφανίσῃ τὸ ἐνεργητικὸν σκέλος ἔστω καὶ εἰς γενικωτάτας γραμμάς. Ἐξηγοῦμαι: Ποῖον περίπου ὑπολογίζει, ὅτι θὰ εἶναι τὸ ὕψος τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων διὰ τὸ 1964; Τὸ ὑπολογίζει εἰς 4 δισεκ. ἢ εἰς 5 δισεκ; Ἐάν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἡ συμβολὴ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ εἶναι 1100 ἑκατομ. πρόβλημα μέγα ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς ποῖον ὕψος τελικῶς θὰ διαμορφωθῇ κατὰ τὰ ἰδικά της κριτήρια ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων. Διότι μαζὶ μὲ ὡρισμένας ἄλλας ἀπαλλαγὰς τὰς ὁποίας ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι ἑτοίμη νὰ θεσπίσῃ, ἀπαλλαγὰς αἱ ὁποῖαι βάλλουν κατὰ τῶν πόρων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων, φερ’ εἰπεῖν διὰ τὰ καύσιμα μαζὶ μὲ τὰ 1.100 ἑκατομμ. ἐὰν τὰ δεχθῶμεν ὡς τοιαῦτα καὶ θὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶναι 1100 φθάνει ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ διαμόρφωσις τοῦ ἐνεργητικοῦ σκέλους τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων περίπου εἰς 1800 ἑκατομ. Σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις ἄραγε εἰς αὐτὸ τὸ ἐπίπεδον νὰ κάμνῃ τὴν προσπάθειαν τῆς ἀναδιαρθρώσεως καὶ τῆς ἀνατάσεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐνεκαινιάσαμεν; Ἐὰν προτίθεται νὰ ἀνέλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων εἰς 4 ἢ 5 χιλ. ἑκατομ. καὶ ἐὰν δὲν προτίθεται νὰ πράξῃ τοῦτο, τότε θὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς οἰκονομικὴν κρίσιν, διότι θὰ βραδυπορήσῃ ὁ οἰκονομικὸς ρυθμὸς θὰ ὑπάρξῃ ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ ἐλάσσων ἀπόδοσις ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ δημοσίου καὶ ὁλόκληρος ἡ εἰκὼν τῆς δημοσιονομικῆς διαχειρίσεως ἐν τῷ συνόλῳ της θὰ ἐμφανίσῃ ἀνοίγματα ἀπροβλέπτου ἐκτάσεως. Ἐὰν ὄντως προτίθεται νὰ φθάσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων καὶ δὲν μᾶς τὸ εἶπεν, ἀλλὰ ἐπιμελῶς τὸ ἀπέφυγεν, εἰς τὸ ὑποθετικὸν ὕψος μεταξὺ 4 καὶ 5 δισεκ. τότε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι φανερόν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς ἐγχώριον δανεισμὸν καὶ εἰς ἐξωτερικὴν βοήθειαν ἢ δανεισμὸν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τὴν πολιτικὴν τῆς χρηματοδοτήσεως τῆς προσπαθείας τῆς ἀναδιαρθρώσεως καὶ ἀνόδου τῆς οἰκονομίας διὰ τοῦ ἐσωτερικοῦ δανεισμοῦ τὴν ἐνεκαινιάσαμεν ἡμεῖς καὶ ὑπῆρξε σοβαρωτάτη, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε κ. συνάδελφοι καὶ ὅπως θὰ ἐνθυμῆται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἡ ἐπίκρισις ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἐνομίζαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ πορευθῇ ἡ προσπάθεια τῆς ἀνατάσεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας διὰ πολλοὺς λόγους, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα πρόσθετον λόγον, ὅτι δὲν θὰ ὤφειλεν ἡ μία γενεὰ νὰ ὑφίσταται ὅλα τὰ βάρη μιᾶς τοιαύτης προσπαθείας. Ἀλλὰ ἡμεῖς εἴχομεν ὑπὲρ ἡμῶν τὴν ἔκδηλον ἐμπιστοσύνην τῆς ἀποταμιεύσεως, ἡ ὁποία μᾶς ἔδωσε τὴν εὐχέρειαν νὰ προβῶμεν εἰς ἀλλεπαλλήλους πράξεις ἐσωτερικοῦ δανεισμοῦ χάριν τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διαθέτει τὴν αὐτὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἀποταμιεύσεως; Ἢ μήπως θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ἐνδείξεις σοβαρωτάτας, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιστρατεύσῃ τὴν ἀποταμίευσιν, διότι ἡ ἀποταμίευσις ἡ ὁποία ἐκτιμᾷ τὴν πορείαν τῶν δημοσιονομικῶν καὶ οἰκονομικῶν μας πραγμάτων, δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ πείθεται ἀπὸ τὴν καλλιέπειαν τοῦ λόγου, ἀπὸ τὴν ὡραιότητα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ προσφύγῃ εἰς τὴν διόγκωσιν τοῦ κυμαινομένου χρέους; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀποτόμως θὰ εἶχε πληθωρικὰς τάσεις. Θὰ προσφύγῃ εἰς τὸν ἐσωτερικὸν δανεισμὸν ἔστω καὶ ἐπιστρατεύουσα αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς κατηγόρησε, τὰ ἀποθέματα τῶν ἀσφαλιστικῶν ταμείων, ὅπερ δὲν ἐπράξαμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ ἔχουν τὸ ὅριόν των. Ἑπομένως, μέγα ἐμφανίζεται τὸ πρόβλημα οὐχὶ τὸ δημοσιονομικὸν τόσον, ἂν καὶ ἐκεῖ ὑπάρχουν πολλὰ ἐρωτήματα, δηλαδὴ τῆς πορείας τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ μέγα κυρίως ἐμφανίζεται τὸ πρόβλημα ἐὰν πράγματι ἡ δοθεῖσα ὑπόσχεσις πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν προσπάθειαν τῆς οἰκονομικῆς ἀνόδου διὰ τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων ἀδιαφόρως ὁποίαν ὀργανικὴν διάρθρωσιν θὰ δώσῃ εἰς αὐτό, εὑρίσκεται ἀπὸ τοῦδε κατὰ τὴν ἐκτίμησίν μας εἰς μεγάλας δυσχερείας διὰ τὸ ἐνεργητικὸν σκέλος τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεσχέθη μεταξὺ τῶν ἄλλων, καὶ εἴμεθα πρῶτοι διατεθειμένοι νὰ τὸν χειροκροτήσωμεν, τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν ἀσφαλείας τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ἀλλά, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἴσως διότι ἀπέχει πολλὰ χρόνια ἀπὸ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας καὶ δὲν ἔχει προσανατολισθῆ ἐπὶ τῆς διαρθρώσεως τῆς μορφῆς καὶ τῆς ἐπιπτώσεως τῶν σημερινῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων, φαίνεται, ὅτι δὲν ἐστάθμισεν, ὅτι ἡ μόνη πολιτική, ἡ ὁποία πράγματι προστατεύει εἰς τὸν τομέα αὐτὸν τὸν ἀγροτικόν μας κόσμον, δὲν εἶναι ἡ ἀριθμητικὴ αὔξησις τῶν εἰσοδημάτων, εἶναι ἡ αὔξησις τῶν εἰσοδημάτων διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν ἀσφαλείας ἐν συναρτήσει μὲ τὴν γενικὴν ἄνοδον τῆς οἰκονομίας, ὥστε πράγματι νὰ ἐξουδετερώνεται οὐσίᾳ ἡ ψευδαίσθησις, ὅτι ὁ ἀγρότης μας παίρνει περισσοτέρας δραχμάς, ὅταν ἀντιστοίχως ὁ τιμάριθμος θὰ ἀποδεικνύῃ, ὅτι δραχμὰς μὲν παίρνει περισσοτέρας, ἀλλὰ ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τῶν δραχμῶν αὐτῶν ἐλαττοῦται. Καὶ θὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἀγροτικὴ δύναμις τῶν δραχμῶν καὶ θὰ αὐξήσῃ διὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ὁ τιμάριθμος, διότι εἶναι ὡραῖον μὲν νὰ λέγεται ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ συμπιέσῃ τοὺς συντελεστὰς τῆς παραγωγῆς καὶ μάλιστα διότι ἀνάγκη εἶναι νὰ συμβῇ τοῦτο καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ὄχι μόνον σταθερότητος τῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους συναγωνιστικότητος τῆς οἰκονομίας. Ἀλλὰ τὸν μὲν παράγοντα παραγωγή, αὐτὴν καθ’ ἑαυτήν, δηλαδὴ τὸν τομέα τῆς πρωτογενοῦς παραγωγῆς ἀπὸ ἀπόψεως ἀγροτικῶν εἰσοδημάτων δὲν δύναται κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ τὸν συμπιέσῃ. Εἶναι ἤδη τὰ εἰσοδήματα τῶν ἀγροτῶν μας τόσον χαμηλά, ὥστε προσπάθεια συμπιέσεως εἶναι ἀδύνατος καὶ δὲν εἶναι καὶ εἰς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀνήγγειλε τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν ἀσφαλείας καὶ κατὰ συνέπειαν τὴν αὔξησιν τῶν εἰσοδημάτων. Ἀλλὰ μήπως δύναται νὰ συμπιέσῃ καὶ τοὺς ἄλλους συντελεστὰς τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς; Μὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τίνι τρόπῳ; Οἱ συντελεσταὶ τῆς παραγωγῆς οἱ ὑπόλοιποι εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶναι τὸ κεφάλαιον, τὸ κόστος τοῦ χρήματος καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ὁ μηχανικὸς ἐξοπλισμός. Καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν μηχανικὸν ἐξοπλισμὸν εἶναι πρόβλημα μέγα, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς συνεχοῦς χρησιμοποιήσεως καὶ νεωτέρων μηχανημάτων διὰ μεγαλυτέρας ἀποδόσεις. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους συντελεστὰς τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, φερ’ εἰπεῖν τὰ λιπάσματα, ἡ ἀναγγελία τῆς ἐξισώσεως τῶν τιμῶν εἶναι θεάρεστος, ἀλλὰ κἄποιος θὰ πληρώσῃ αὐτὴν τὴν ἐξίσωσιν. Τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ ὅταν ἔχει ὑποχρεωθῆ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις νὰ καταστήσῃ τὸ χρῆμα τὸ ἀναγκαῖον δηλαδὴ τὰ κεφάλαια κινήσεως καὶ ἐπενδύσεως εἰς τὸν γεωργικὸν τομέα διὰ τῆς μειώσεως τῶν ἐπιτοκίων ὁπότε θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμός. Διότι ἢ ὁ Προϋπολογισμὸς θὰ ἐπιβαρύνεται καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ κοινωνικὸν σύνολον θὰ ἐπιβαρύνεται καὶ θὰ ἀποδείξω διατὶ ἢ θὰ ὑπάρξῃ ἄλλος τρόπος καὶ ὁ ἄλλος τρόπος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εὐθέως ὁδηγεῖ εἰς πληθωρικὰς πιέσεις, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ἡ πηγὴ αὐτὴ εἶχε πηγὴν εὐθέως ἢ ἐμμέσως πληθωρικήν. Καὶ ἐμμέσως μὲν πληθωρικὴ εἶναι διὰ τοῦ λογαριασμοῦ καταναλωτικῶν ἀγαθῶν, εὐθέως δὲ πληθωρικὴ διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς κυκλοφορίας ἀπὸ τὸν λογαριασμὸν μεταξὺ Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ Δημοσίου. Καὶ συμβαίνουν ὅλα καθ’ ἣν ὥραν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ἐκτιμῶν τὴν ἐν γένει πορείαν τῆς οἰκονομίας, ὑπόσχεται οἰκονομικὴν σταθερότητα καὶ ἀνακατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Καὶ τὴν μὲν οἰκονομικὴν σταθερότητα αὐτομάτως ἔρχεται νὰ τὴν προσβάλῃ ἡ γενικωτέρα πορεία τῶν οἰκονομικῶν του σκέψεων μὲ ἀμέσους ἐπιπτώσεις ἐπὶ τοῦ ὕψους τοῦ τιμαρίθμου. Τὸ δὲ ἕτερον σκέλος τῆς ἀνακατανομῆς τοῦ εἰσοδήματος νὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη παρέχει πράγματι ὡρισμένα μέσα καὶ τρόπους διὰ τὴν ἀνακατανομὴν τοῦ εἰσοδήματος. Ἕνας ἐξ αὐτῶν εἶναι ἀναμφισβητήτως καὶ ὁ πλέον ἀποτελεσματικός, εἶναι ἡ ἀναδιάρθρωσις τῆς φορολογίας. Ἀλλὰ ποίας φορολογίας τῆς ἐμμέσου φορολογίας; Μὰ ἐὰν πρόκειται νὰ κάμητε ἀνακατανομὴν τοῦ εἰσοδήματος διὰ τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῆς ἐμμέσου φορολογίας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εὑρεθῆτε πρὸ δημοσιονομικοῦ ἀνοίγματος, διότι ἀτυχῶς ἡ ἔμμεσος φορολογία, εἴτε ἐκ δασμῶν μὲ ἄμεσον ἐπίπτωσιν ἐπὶ τῶν τιμῶν καταναλώσεως καὶ τοῦ τιμαρίθμου, εἴτε καὶ ἄλλων φόρων καταναλώσεως ἀπετέλουν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἀτυχῶς μὲν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1963 τὸ 83% τῶν δημοσίων ἐσόδων τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ μὲ τὴν πορείαν ποὺ παίρνουν τὰ πράγματα εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ συμβολὴ τῆς ἀμέσου φορολογίας, τὸ ὅπλον δηλαδὴ διὰ τοῦ ὁποίου πράγματι δύνασθε νὰ ἐπιτύχετε τὴν ἀνακατανομὴν τοῦ εἰσοδήματος κυρίως καὶ κατὰ πρῶτον λόγον ἡ συμβολὴ αὐτὴ ποσοστιαίως θὰ πηγαίνῃ φθίνουσα. Καὶ θὰ πηγαίνῃ φθίνουσα ὄχι μόνον διότι κατὰ τὴν παροῦσαν χρῆσιν αἱ ἰδικαί μου προβλέψεις μετὰ δυσκολίας εἰς τὸν τομέα τῆς ἀμέσου φορολογίας πραγματοποιοῦνται, ἀλλὰ διότι σὺν τοῖς ἄλλοις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ὑπεσχέθη καὶ περαιτέρω μείωσιν τῆς κλίμακος τῆς ἀμέσου φορολογίας. Θὰ ἐξετάσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν ἄποψιν τοῦ φορολογικοῦ θέματος ἀμέσως. Τὸ συμπέρασμα, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἡ διάστασις καὶ ἡ ἀπόστασις τῶν δύο πολιτικῶν γραμμῶν τῆς πολιτικῆς γραμμῆς ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ δημοσιονομικοῦ τομέως τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν ἡμεῖς, καὶ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν προτίθεται νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ ἐν πολλοῖς ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις εἶναι τοῦτο. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης Ἕλλην, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀντιλαμβάνεται, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ζῇ μὲ χαμηλότατον ἐπίπεδον ζωῆς, ὅτι αὐτὸ τὸ χαμηλότατον ἐπίπεδον ζωῆς ἔχει ἀνάγκην κατὰ τὸ δυνατὸν τῆς ταχίστης ἀνυψώσεως καὶ ὅτι ἡ ἀνύψωσις αὐτὴ εἴτε στρεφομένη πρὸς ὡρισμένας τάξεις εἴτε εἰς τὸ κοινωνικὸν σύνολον τότε μόνον ἔχει ἀξίαν, ὅταν συνδέεται, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ μὲ τὴν ταὐτόχρονον νομισματικὴν σταθερότητα τῆς ὁποίας ἡ πρώτη ἐκδήλωσις εἶναι ἡ σταθερότης τοῦ τιμαρίθμου. Εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως, ὅτι ἡ Ἑλλὰς παρ’ ὅτι μᾶς εἶπον ὅτι κατεστρέψαμεν τὰ πάντα, ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ εἰς τὸ διάστημα τῆς τελευταίας 8ετίας, ἐν συγκρίσει μάλιστα καὶ πρὸς οἰκονομικῶς πολὺ πλέον ἀνεπτυγμένας οἰκονομίας, θὰ ἔλεγα, τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινότητος καὶ μεγαλυτέραν νομισματικὴν σταθερότητα, ἀνταποκρινομένην καὶ ἐμφανιζομένην εἰς τὴν ἀπόλυτον θὰ ἔλεγα, σχεδὸν σταθερότητα τοῦ τιμαρίθμου. Διότι εἶναι σχεδὸν ἀπόλυτος, ὅταν εἰς 8 χρόνια ὁ τιμάριθμος ὑφίσταται αὔξησιν 13% καὶ ὅταν αὐτὴ αὕτη ἡ Δυτικὴ Γερμανία μὲ τὴν ἀνεπτυγμένην της οἰκονομίαν, κατὰ τὸ ἔτος 1962 εἶχεν αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου κατὰ 7%. Ἀλλὰ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν ἀνατομίαν τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, κύριοι συνάδελφοι, ἂς ἀφήσωμεν πρὸς στιγμὴν τὴν γενικωτάτην οἰκονομικὴν θεώρησιν καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ προβλήματα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐθεώρησε δίδοντας μάλιστα καὶ ὁ ἴδιος εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ὅπως εἶπε κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων τὰς γενικὰς θεωρήσεις, τὰ γενικὰ μεγέθη, τῆς διαμορφώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1964, ἐθεώρησεν ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προεξοφλήσῃ τὴν φυσιολογικὴν ἄνοδον τῶν πόρων τοῦ Δημοσίου καὶ μὲ τὴν θεώρησιν αὐτὴν ἐπίστευσεν ὅτι ἠδύνατο ἀπὸ τοῦδε νὰ διαθέσῃ βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν διαφόρων τάξεων ὑπαλλήλων καὶ εἰς ἄλλους ἀκόμη σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἠκούσατε 1.500 ἑκατομ. Καὶ μέχρις ἐδῶ ἀπὸ ἀπόψεως τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ τὰ πράγματα ἔχουν καλῶς. Ποῦ ἀρχίζει καὶ ὑπάρχει ἀδυναμία; Ὅπως εἶπον καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέβη εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι θὰ ὑπάρξουν 1.100 ἑκατομ. διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἀπεσβέσθη ἡ κατηγορία ἡ ὁποία ἐξετοξεύετο ἄλλοτε ἐναντίον μας, ὅτι σκοπίμως — καὶ δὲν ἦτο ἀληθὲς — ἀπεβλέπαμεν εἰς ὑπερέσοδα τοῦ Δημοσίου προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ὅμως δεχθῶμεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐπιμελέστεροι καὶ εἰδικώτεροι ἀπὸ ἐμὲ εἰς τὴν προεκτίμησιν ἢ ἐκτίμησιν τῶν δημοσιονομικῶν στοιχείων, δὲν ὑπολογίζουν ὑπερέσοδον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ 1.100 ἑκατομ. τῆς συμβολῆς τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων, δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Διότι ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ κληθῇ νὰ προπαρασκευάσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1964 — ἐὰν κληθῇ — τότε θ’ ἀντιληφθῇ καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἤδη τὸ ἔχει ὑπ’ ὄψει του, ὅτι θὰ εὑρεθῇ πρὸ τῆς ἀναποτρέπτου ἀνάγκης νὰ αὐξήσῃ τὰς δαπάνας τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰς τακτικὰς ἐπιβαρύνσεις κατὰ 300 τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια. Θὰ εὑρεθῇ πρὸ τῆς ἀνάγκης διὰ νὰ ἔχῃ πρόγραμμα τῶν ἐπενδύσεων καὶ χρηματοδότησιν, νὰ αὐξήσῃ τὰς ἐπιβαρύνσεις τὰς προερχομένας ἐκ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ Δημοσίου χρέους, ἐφ’ ὅσον καὶ καθ’ ὅσον ἡ ἀποταμίευσις θὰ δεχθῇ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν προσπάθειαν τοῦ δανεισμοῦ. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὑπάρχουν πάρα πολλαὶ ἐνδείξεις, ὅτι πολὺ ἀπέχει ἀπὸ τὸ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ κλῖμα, ὥστε ἡ δανειακὴ πολιτικὴ νὰ ἐπιτύχῃ. Θὰ κληθῇ ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ συνάδελφός του ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἐποπτεύων τὸν οἰκονομικὸν τομέα, ν’ ἀντιμετωπίσῃ σκληρότερον πρόβλημα ἀμυντικῶν δαπανῶν, κύριοι βουλευταί. Διότι πολὺ ὡραῖα εἶναι νὰ λέγῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀνάγκη ἐθνικὴ ἐπιβάλλει νὰ συγκρατήσῃ τὴν ὀροφὴν τῶν ἐνόπλων μας δυνάμεων ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεται, ὅπως πολὺ ὡραῖα ἐπίσης εἶναι ἡ ρῆσις, ὅτι ἀναλόγως τοῦ τὶ θὰ δοθῇ ὡς βοήθεια ἀμυντικῆς στηρίξεως εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ καθορίσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ὕψος τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν. Ἡ πραγματικότης δὲν εἶναι αὐτή. Πεῖρα τοῦ χειρισμοῦ τῶν θεμάτων αὐτῶν, πεῖρα κτηθεῖσα μὲ κόπον καὶ πολλάκις μὲ πολλὰς πικρίας, κύριοι βουλευταί, ὁδηγεῖ ἀβιάστως εἰς τὰ ἀντίθετα συμπεράσματα. Ἐὰν πράγματι ἀναμένετε βοήθειαν ἀμυντικῆς στηρίξεως ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ὄχι μόνον δὲν θὰ περιορίσητε τὰς ἀμυντικάς σας δαπάνας, ἀλλὰ θὰ συμβάλλετε ηὐξημένως εἰς αὐτάς. Καὶ ὅσοι ἀπὸ ἐσᾶς, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εὑρίσκεσθο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον, θὰ ἐνθυμῆσθε τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀναλαμβάνοντα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὴν ὑποχρέωσιν, ἐὰν ἐκαλεῖτο ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ κυβερνήσῃ τὴν Χώραν, ὅπως περιορίσῃ τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας. Καὶ μάλιστα ὄχι μόνον ἐλιποθύμησεν ἀλλὰ ἀπέθανε καὶ ἡ τοποθέτησίς του, ὅτι θὰ ἔπρεπεν οἱ μεγάλοι μας σύμμαχοι νὰ φέρουν ἐδῶ μονάδας, ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, κατ’ ἀπομίμησιν τοῦ Βερολίνου, διὰ νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀσκήσωμεν τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν προτιμῶμεν. Εἶναι ἄξιον ἐξαιρετικῆς ὑπογραμμίσεως τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, κατὰ τὴν χθενισὴν συνεδρίασιν, εἶπεν ὅτι ἀπὸ τώρα καὶ μὲ τὴν ἰδικήν του πολιτικὴν ἄρχεται ἡ ἀμυντικὴ βοήθεια, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἐπιτύχομεν, ὅτι ἡμεῖς πρακτικῶς εἰς τὸν τομέα αὐτὸν δὲν ἐκάμαμεν τίποτε. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπὴν τῆς ἐφημερίδος «ΛΕΜΟΝΤ» τῶν Παρισίων τῆς 21ης Δεκεμβρίου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε προχείρως νὰ σᾶς μεταφράσω τὴν σχετικὴν περικοπήν. Λέγει μεταξὺ ἄλλων ἡ ἀπόφασις τοῦ τελευταίου Συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ: «Ὅτι ἀνανεώνοντας καὶ συνεχίζοντας τὴν ἀμυντικὴν βοήθειαν τὴν δοθεῖσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τονίζω, ἀνανεώνοντας καὶ συνεχίζοντας.....».

§5Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Ὁ κ. Βενιζέλος τὰ λέγει.

§6Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὸ φύλλον αὐτῆς τῆς ἐφημερίδος, διότι αἱ δηλώσεις εἶναι τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, μὲ τὴν πρόβλεψιν, τὴν σύσκεψιν τοῦ ΝΑ ΤΟ, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπογραμμίζει, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας ἀνανεώνει, περαιτέρω τὴν βοήθειαν πρὸς τὴν Ἑλλάδα, καθ’ ὃν τρόπον θὰ γίνῃ καὶ καθ’ ὃ ὕψος θὰ γίνῃ. Δὲν εἶναι, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, καὶ σεῖς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πανηγυρική, κραυγαλέα, ἡ διάψευσις μεταξὺ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὅσων ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§7Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Λέγει ὅτι εἰσεπράξαμεν,

§8Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐάν, κύριε συνάδελφε, εἴχατε τὴν ὑπομονὴν νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συνεχίσω, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε, θὰ τὸ ἔλεγα ἐγώ.

§9Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ποῖος ἠμφισβήτησεν ὅτι ὅ,τι ἐπήρατε ἐπήραμεν.

§10Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κύριος Μαῦρος μᾶς εἶπεν ὅτι ὄχι μόνον δὲν προεβάλαμεν, ἀλλὰ κατεστρέψαμεν τὴν ὑπόθεσιν. Καὶ ταὐτοχρόνως σεῖς γνωρίζετε, ὅτι μόνον διὰ τὸ 1963, καὶ αὐτὸ ἐκτελεῖται, εἴχατε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀποθεματικὸν 705 ἑκατομ. βοηθείας ἐξειδικευμένης διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας.

§11Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ ἐπήραμεν ὅλον.

§12Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν τὸ ἐπήρατε ὅλο, ἀλλ’ ἐπήρατε τὸ μεγαλύτερον μέρος. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον καὶ μὲ τὸ ἴδιο σύστημα θὰ ἀντιμετωπίσητε καὶ σεῖς τὴν περαιτέρω βοήθειαν. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸν εὐαίσθητον τομέα τῶν ἀμυντικῶν μας δαπανῶν. Καὶ κύριοι βουλευταί, τῆς Συμπολιτεύσεως, εἴτε θέλετε εἴτε δὲν θέλετε, τὰ ἀφορῶντα τὴν ἄμυναν τῆς χώρας καὶ τὰ ὅσα εἶπον, θὰ πρέπει ὄχι μόνον νὰ τὰ ὑπολογίσητε, ἀλλὰ καλῶς νὰ τὰ διατηρήσητε εἰς τὴν μνήμην σας. Εἰς τὸ θέμα τῆς φορολογίας, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ἐνόμισεν ὅτι ἦταν πράγματι μεγάλη ἐλευθεριότης τὸ νὰ ἀναγγείλῃ τὸν περιορισμόν, τὴν μεταβολὴν τῆς κλίμακος τῆς ἀμέσου φορολογίας κατὰ 10%. Καὶ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δύο τινὰ οὐσιώδη, καὶ ἡ Κυβέρνησίς του ἐπίσης: Τὸ μὲν πρῶτον, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ὄχι 10%, ἀλλὰ εἰς τὰ μικρὰ εἰσοδήματα διὰ τοῦ νόμου 4242 τὸν ὁποῖον ἐγὼ εἰσηγήθην εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐμειώσαμεν ἐκτὸς τῶν ἄλλων πολλῶν ἀπαλλαγῶν, κατὰ 10% τὴν κλίμακα. Ἐλησμόνησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἰς τὰ μεσαῖα εἰσοδήματα ἐμειώσαμεν τὴν φορολογικὴν κλίμακα μεταξὺ 22– 27,5%. Τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν τῆς μειώσεως, θὰ τὸν δώσω ἀμέσως. Εἶναι εἰς τὴν εἰσηγητικήν μου ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν σελίδα 16, δι’ ὅποιον ἐνδιαφέρεται. Καὶ ἐπροχώρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡμίλησε περὶ μειώσεως τῆς κλίμακος κατὰ 10% δι’ ὅλα τὰ εἰσοδήματα. Δηλαδὴ καὶ διὰ τὰ ἀνώτερα εἰσοδήματα. Δηλαδή, κύριοι βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, διὰ τοὺς πλουσίους ἀνθρώπους. Καὶ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἑτέραν ἀρχὴν τοῦ Συντάγματός μας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος συμβάλλει εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς του ἐπιφανείας καὶ δυνατότητος. Καὶ δὲν ἐλησμόνησε μόνον ταῦτα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησίς του. Ἀλλὰ ποῖος δὲν ἐνθυμεῖται, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως τῆς σημερινῆς καὶ τῆς ΕΡΕ, ὅτι διὰ λόγους προνοίας καὶ δημοσιονομικῆς ἰσορροπίας ἀναλώμασι τῆς ἰδικῆς μας δημοτικότητος δὲν ἐδιστάσαμεν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ προβῶμεν καὶ εἰς νέας φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις, εἰς τρόπον ὥστε τὸ ἄνοιγμα ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς φορολογικῆς κλίμακος νὰ καλυφθῇ ἐκ τῆς ἀναδιαρθρώσεως ὡρισμένων φορολογιῶν. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐμαίνετο κατὰ κυριολεξίαν ἐναντίον μας. Ἠκούσαμεν, ὅτι εὐθὺς ὡς θὰ ἤρχετο εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ προέβαινεν εἰς τὴν πλήρη κατάργησιν τῶν ἀναδιαρθρώσεων αὐτῶν καὶ τῶν νέων ἐπιβαρύνσεων. Καὶ εἴδομεν μετὰ κἄποιας, ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ἔκφρασιν, εἰρωνίας, ὅτι τοιοῦτος λόγος δὲν ἐγένετο. Καὶ εἴδομεν καὶ πέραν τούτου, ὅτι δεδομένου ὅτι αὐταὶ αἱ ἀναδιαρθρώσεις τῆς φορολογίας σημαίνουν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔσοδον διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1963 400 ἑκατομ. καὶ ἑπομένως ἐὰν δεχθῶμεν καὶ τὴν φυσιολογικὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων, ἐπὶ τῆς ὁποίας τόσον ὑπολογίζει ἡ Κυβέρνησις, τοὐλάχιστον 450 ἑκατομ. διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1964, ὅτι αἱ ἐλευθεριότητες τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τῆς τάξεως τῶν 1.500 ἑκατομ. κατὰ μέγα μέρος καὶ δὴ περίπου 30% ὀφείλονται εἰς τὸ ἰδικόν μας θάρρος τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἴμεθα Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀναλύσωμεν ἀκόμη αὐτὴν ταύτην τὴν διαμόρφωσιν τῶν παροχῶν, κύριοι συνάδελφοι, πρὸς τὰς διαφόρους τάξεις, πιστεύομεν ὅτι ἡ ἰδική μας πολιτικὴ ἦτο ὀρθὴ καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐσφαλμένη. Τὶ εἴχαμεν ἀναγγείλει; Ὅτι ἀνεγνωρίζαμεν πλήρως τὴν ὕπαρξιν ὀξυτάτου προβλήματος εἰς τὰς ἀποδοχὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ δὴ τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Ὅτι σταθμίζοντες, ὅτι ἡ αὔξησις κατὰ 1% σημαίνει ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πλέον τῶν 100 ἑκατομμυρίων, σήμερον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀνταπόκρισις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, παρὰ μᾶλλον ἐὰν ἡ οἰκονομία ἔβαινε τὴν ἀνοδικήν της πορείαν, ἐὰν τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ηὐξάνετο, καὶ ἂν ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος δίχως μεγαλυτέρας προστασίας φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως, ηὐξάνοντο ἀντιστοίχως καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου. Καὶ ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω καὶ σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἐξευτελιστικὸν καὶ διὰ τὸ κράτος καὶ τὸν ἀποδέκτην νὰ ὁμιλῶμεν περὶ αὐξήσεως, ὅταν αὕτη περιορίζεται εἰς ἕνα 5%. Αὔξησις πραγματικὴ εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐδώσατε εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς. Αὔξησις πραγματικὴ εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐδώσατε εἰς τοὺς δικαστικοὺς λειτουργούς, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐκάματε διαχωρισμὸν μὲ ἄλλας τάξεις δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ δημοσίων λειτουργῶν, διὰ τὴν ὁποίαν διάκρισιν ὑπέχετε σεῖς τὴν εὐθύνην. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὔξησις τὸ 5%. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἐκάθησα μὲ κἄποιαν ἐπιμέλειαν νὰ εὕρω δι’ ὡρισμένας τάξεις δημοσίων ὑπαλλήλων τὶ σημαίνει αὐτὴ ἡ αὔξησις μεταφραζομένη εἰς οὐσιαστικὸν χρῆμα καὶ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε μόνον ὅτι εἶναι βάσιμος καὶ ὀρθὸς ὁ ἰσχυρισμός μου, ὅτι εἶναι ἐξευτελιστικαὶ αἱ αὐξήσεις αὐταὶ καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Πάρετε π.χ. ἕνα διοικητικὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος εἶναι 10 χρόνια ὑπάλληλος χωρὶς 3ετίας. Ξεύρετε τί θὰ πάρῃ τὸν μῆνα; Ἑκατὸν δραχμάς. Πάρετε ἕνα οἰκονομικὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἔχει 10 χρόνια χωρὶς τὰ ἐπιδόματα τῶν 3ετιῶν. Γνωρίζετε τὶ θὰ πάρῃ; 118 τὸν μῆνα. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ ἄλλας κατηγορίας. Πάρετε π.χ. τοὺς ταχυδρομικούς. Ξεύρετε ἕνας ταχυδρομικὸς ὑπάλληλος μὲ ὑπηρεσίαν μέχρι 10 ἐτῶν καὶ μὲ 8ον βαθμὸν τὶ θὰ πάρῃ; Δραχμὰς 68 τὸν μῆνα. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, καὶ σᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως: Δὲν ἦτο προτιμωτέρα ἡ ἰδική μας πολιτική, ἡ πολιτικὴ τοῦ θάρρους, ὅπου ἐλέγομεν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, δὲν ἐννοοῦμεν οὔτε ἡμεῖς νὰ ἐξευτελισθῶμεν οὔτε σεῖς. Δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς δώσωμεν αὔξησιν τῆς τάξεως τῶν 10%, διότι τοῦτο σημαίνει μίαν ὑπερβολικὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Θὰ ἔχετε ὑπομονήν, νὰ περιμένετε, χάριν τοῦ ἰδικοῦ σας κύρους καὶ τοῦ κύρους τῆς Πολιτείας μέχρι τοῦ χρόνου ὅπου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς δοθῇ ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία ὅμως νὰ ἀποτελῇ μίαν πραγματικὴν ἀνακούφισιν. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐπροχώρησε εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν δι’ οὓς λόγους νομίζει, ὅτι ἔπρεπε νὰ προχωρήσῃ. Φοβοῦμαι ὅμως πάρα πολύ, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ σὺν τοῖς ἄλλοις θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν πρώτην ἐκδήλωσιν τῶν πληθωρικῶν πιέσεων. Δὲν ὁμιλῶ εἰδικώτερον διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ γενικώτερον, διὰ τὴν ἐν γένει πορείαν τὴν ὁποίαν ἀντικατοπτρίζουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ τὸ συνειδητοποιήσετε, τὸ ἐγχείρημα τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ἀπογειώσεώς της εἶναι καθ’ ἑαυτὸ ἐξαιρετικὰ δυσχερές. Τὸ ἴδιον ἐγχείρημα μὲ προσπάθειαν ταὐτοχρόνου αὐξήσεως τῶν εἰσοδημάτων ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν εἶναι σχεδὸν ἀδύνατον. Καὶ εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον αἱ προβλέψεις μου περὶ τῶν ἐπιπτώσεων ἐπὶ τοῦ τιμαρίθμου καὶ τῶν ἄλλων συνεπειῶν τῆς δημοσιονομικῆς καὶ οἰκονομικῆς σας πολιτικῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπέλθουν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν σεῖς δὲν εἶσθε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ κληθῆτε κἄποιαν ἡμέραν νὰ ἐπουλώσετε τὰς πληγάς, τὰς ὁποίας μὲ τόσην ἐλαφρότητα σήμερον προκαλεῖτε. Ἂς ἔλθωμεν τώρα, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα ὅπως ἐμφανίζεται ταύτην τὴν στιγμήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐσχημάτισε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ διαμόρφωσις τῆς νέας Βουλῆς τοῦ ἐπέβαλε, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἐκεῖνος ἐξετίμησε, νὰ προσπαθήσῃ νὰ καθοδηγήσῃ τὰς πολιτικὰς ἐξελίξεις πρὸς νέαν ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν. Δικαίωμά του. Οὐδεὶς ψόγος. Οὕτως ἐξετίμησε. Καὶ τόσον πολὺ τὸ ἐξετίμησεν, ὥστε παρ’ ὅλον ὅτι πρῶτον Κόμμα εἶναι ἀλλὰ δὲν διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν, ἐνόμισεν ὅτι ἀνάγκη καὶ ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ ἦτο νὰ διακόψῃ τὴν δυνατότητα παντὸς πολιτικοῦ διαλόγου μὲ τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ὑπολείπεται τῆς ἰδικῆς του δυνάμεως κατὰ 6 μόνον ἕδρας. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤθελε νὰ ἦτο συνεπὴς πρὸς τὴν γραμμὴν αὐτήν, κληθεὶς ἀπὸ τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος, ὅστις ἀπὸ ὑπερβολικὴν καὶ ὀρθὴν κατὰ τὴν γνώμην μου κοινοβουλευτικὴν εὐαισθησίαν, ἐθεώρησεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐντολὴν σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπὸ τῆς πρώτης ἐπαφῆς μεταξὺ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος ποία κατὰ τὴν γνώμην μας ἔπρεπε νὰ ἦτο ἡ στάσις του; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε νὰ ἀκολουθήσῃ τοὺς ἑξῆς τρεῖς δρόμους: Ὁ μὲν πρῶτος, ὁ καθαρός, ἦτο νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐντολὴν εἰς τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος καὶ νὰ εἴπῃ: Δὲν εἶναι δυνατὸν Μεγαλειότατε, κατὰ τὰς πεποιθήσεις μας καὶ τὴν πολιτικήν μας γραμμὴν νὰ σχηματίσωμεν κυβέρνησιν ἀφ’ ἧς δὲν διαθέτομεν ὁμοιογενῆ ἰδικήν μας πλειοψηφίαν. Καὶ διότι δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἔλθω εἰς διάλογον μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀρνοῦμαι τὴν ἐντολήν. Ἡ δευτέρα γραμμή, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἀκολουθήσῃ, ἦτο νὰ δεχθῇ μὲν τὴν ἐντολὴν τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀναθεωρῶν τὰς ἀτέγκτους θέσεις του νὰ προσπαθήσῃ νὰ διασφαλίσῃ τὴν κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν, κατὰ τὰς ἰδικάς του ἀναμφισβητήτως ἐθνικὰς σκέψεις. Ὁ τρίτος δρόμος ἦτο νὰ προχωρήσῃ καὶ περαιτέρω. Νὰ ὁρκίσῃ τὴν Κυβέρνησίν του, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν τὴν ὥρκισε σταδιακῶς, δι’ οὓς λόγους ἐνόμισεν, ὅτι ὤφειλε νὰ τὴν ὁρκίσῃ σταδιακῶς, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν δὲν τὴν ὥρκισεν ἐν τῷ συνόλῳ, δι’ οὓς λόγους ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ πράξῃ τοῦτο καὶ νὰ προχωρήσῃ. Ἀλλὰ νὰ προχωρήσῃ ποῦ; Ὁ μόνος δικαιολογητικὸς λόγος τῆς τοιαύτης πολιτείας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἦτο καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἔννοια τῆς σχετικῆς συνταγματικῆς διατάξεως, ὅτι καλεῖται ἡ Βουλὴ 40 ἡμέρας μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐξουδετερώνει ἡ διάταξις αὐτὴ τὴν ἄλλην διάταξιν, ὅτι κυβέρνησις σχηματιζομένη ὀφείλει νὰ παρουσιασθῇ ἀμέσως εἰς τὴν Βουλήν, ὁ μόνος δικαιολογητικὸς λόγος ἦτο, ὅτι ἔπρεπε ἀπὸ τοὺς συνεργάτας του καὶ τὸ ἐπιτελεῖον του νὰ ἐνημερωθῇ ἐπὶ τῶν μεγάλων προβλημάτων τῆς Χώρας, ὥστε, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Βουλή, ὅταν θὰ ἐνεφανίζετο, τοῦ ἔδιδε κατὰ τὰ ἰδικά του μέτρα ἄνετον πλειοψηφίαν, νὰ εἶναι ἕτοιμος νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν διακυβέρνησιν τοῦ τόπου. Τὶ δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ καὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις; Νὰ θεωρήσῃ ἑαυτὴν Κυβέρνησιν ἔχουσαν τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Διότι ἐνήργησε πράξεις καὶ προέβη εἰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι μόνον εἰς Κυβέρνησιν ἀπολαμβάνουσαν τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς εἶναι νομίμῳ δυναταί. Δύο εἶναι τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί: Ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς Βουλῆς. Ὅταν δὲν ὑπάρχει μία ἐκ τῶν δύο αὐτῶν προϋποθέσεων, δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις καὶ μὴ ὑπαρχούσης Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωνται πρωτοβουλίαι καὶ νὰ ἐκτελοῦνται Κυβερνητικαὶ πράξεις, τῶν ὁποίων ἡ ἀπαραίτητος προϋπόθεσις εἰς τὸ ἰδικόν μας κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, εἰς τὴν ἰδικήν μας κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν εἶναι ἡ ταὐτόχρονος ἐμπιστοσύνη τῶν δύο παραγόντων, τῶν δύο Συνταγματικῶν προϋποθέσεων διὰ νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἀντιληφθῆ τὴν ἀδυναμίαν του αὐτήν, αὐτὴν τὴν πολιτικὴν Ἀχίλλειον πτέρναν καὶ κατὰ τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ἐνεφανίσθη ἐνώπιον ἡμῶν καὶ μᾶς εἶπεν «ἔναντι τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως ὑπῆρχεν εἰς τὴν συνείδησίν μου ἡ δημοκρατικὴ εὐθιξία». Καὶ ἡ δημοκρατικὴ εὐθιξία ἦτο ὅτι ὤφειλα νὰ ἀποδείξω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι αἱ κατ’ ἐμοῦ γενόμεναι καταγγελίαι, ὅτι ἀσκῶ δημαγωγίαν χάριν προσεταιρισμοῦ λαϊκῶν τάξεων καὶ μαζῶν δὲν εὐσταθεῖ. Καὶ τὸ ἀβίαστον συμπέρασμα τῆς στάσεως αὐτῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι χάριν αὐτῆς τῆς προεκλογικῆς καὶ καθαρῶς πολιτικῆς ἀνάγκης δὲν ἐδίστασεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀγνοήσῃ τὴν Συνταγματικὴν ἐπιταγήν. Καὶ ἐὰν ἄλλος τις περισσότερον ἄπειρος ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅλοι ἐπιτέλους ὀφείλομεν νὰ τοῦ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ἐκ τῆς μακρᾶς πολιτικῆς θητείας καὶ ἐκ τῆς ὅλης προσωπικότητός του, δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς πρωτεύων κοινοβουλευτικὸς ἀνὴρ τῆς Χώρας, ἐὰν ἄλλος τις διέπραττεν αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἠδύνατο νὰ συγχωρηθῇ δι’ ἀπειρίαν περὶ τὴν κοινοβουλευτικὴν διαδικασίαν καὶ τὰς συνταγματικὰς ἐπιταγάς. Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι ἐλαφρυντικὸν διὰ τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δὲν ὑπάρχει. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., κύριοι συνάδελφοι, διέπραξε καὶ ἓν ἄλλο λάθος μέγα. Ἐθεώρησεν, ὅτι διὰ τῆς Κυβερνήσεώς του καὶ διὰ τῶν ἐπαγγελιῶν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, εἰς τὰς ὁποίας προέβη ἄνευ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, ἠδύνατο νὰ δώσῃ διέξοδον εἰς αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον ὡμίλησε. Καὶ ἐπλανήθη. Καὶ ἐπλανήθη πλάνην οἰκτράν. Καὶ ἐὰν ἡ ἰδική μου γνώμη εἶναι ἐσφαλμένη, κἄποτε ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ κυρίαρχος αὐτὸς κριτὴς ὅλων τῶν πολιτικῶν μας πράξεων, θὰ ἔλθῃ νὰ κρίνῃ ἐὰν πράγματι ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι ὀρθὴ ἢ ὄχι. Διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέτυχε νὰ ἐξουδετερώσῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπεδίωκε διὰ τῆς ἀναλήψεως τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ αὐτὸ τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἀπεκάλεσε τὴν ἐναντίον του ἐκστρατείαν ὡς δῆθεν δημαγωγίαν. Διότι, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, μὴ πλανᾶσθε. Ὑπάρχουν πολλαὶ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως θετικαί, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν, ὅτι αἱ προεκλογικαὶ ἐπαγγελίαι, εἴτε τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τῶν ἐπιτελῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἴτε καὶ πολλῶν συναδέλφων τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως τῆς σημερινῆς εὑρίσκονται εἰς ἀπόστασιν καὶ ἀπόστασιν οὐσιώδη μὲ τὰ ὅσα ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε. Δὲν ἐπιθυμῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ δώσω συγκεκριμένα παραδείγματα. Ἕνα παράδειγμα ἦτο αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς ἔφερον περὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἶχε λάβει περὶ τῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων. Θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς φέρω καὶ ἄλλα παραδείγματα. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, πιστεύετε ὅτι ὁ κόσμος, ὁ ὁποῖος σᾶς ἐψήφισεν ὁ ἀγροτικὸς ὠφελήθη πράγματι καὶ ἱκανοποιήθη ἀπὸ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλάβατε, καὶ ἀπὸ τὴν ρύθμισιν αὐτῶν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν περιπίπτετε εἰς πλάνην οἰκτράν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶχε σχηματίσει τὴν ἀντίληψιν καὶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς ἐψηφίσθητε, ὅτι ἄλλη, ἐντελῶς ἄλλη θὰ ἦτο ἡ ρύθμισις τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, νομίζετε, ὅτι εὑρίσκεται εἰς ἁρμονίαν ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, ἐν σχέσει ὡς πρὸς τὴν συγκέντρωσιν τοῦ ἐλαίου, μὲ τὰς δοθείσας προεκλογικάς σας ὑποσχέσεις ὑποπίπτετε εἰς πλάνην ἔτι μεγαλυτέραν. Διότι εἰς τὴν ἰδικήν μας ὑπόσχεσιν πρὸς τὸν λαὸν ὅτι θὰ διευρύνωμεν τὴν συγκέντρωσιν τοῦ ἐλαίου, οἱ ἀντίπαλοί μας εἰς τὰς ἐλαιοφόρους περιφερείας ὑπεστήριζον ὅτι ἡ συγκέντρωσις διὰ τὴν ἐφετεινὴν ἐσοδείαν θὰ ἦτο ἀπεριόριστος καὶ δὲν εἶναι. Καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μας ρῆσιν, ὅτι τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου θὰ τὴν ρυθμίσωμεν, ὥστε νὰ εἶναι λογικῶς ἱκανοποιητικὴ διὰ τὸν παραγωγόν, δίχως διαταραχὴν τοῦ τιμαρίθμου, ἐδίδετο ὑπόσχεσις ἐξ ἄλλης πλευρᾶς, ὅτι ἐὰν Κυβέρνησις ἰδική των, δηλαδὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀνήρχετο εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ ἦτο ἡ ρύθμισις αὐτὴ εἰς μεγάλα ὕψη. Τὸν λόγον ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει θὰ τὸν ἔχῃ ὁ κυρίαρχος λαός, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ταὐτοχρόνως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, πλανᾶται πάρα πολὺ ἐὰν πιστεύῃ, ὅτι ἡ κυβερνητική του δραστηριότης τοῦ τελευταίου καιροῦ τὸν ἀπήλλαξε τῆς διαστάσεως μεταξὺ τῶν ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας ἔδωσε προεκλογικῶς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ αὐτὸς καὶ τὸ Κόμμα του καὶ τῆς ἀσκηθείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεώς του πολιτικῆς. Κύριοι συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡμεῖς ἐπιστεύαμεν, ὅτι ἐχρειάζετο διάλογος μεταξὺ ὑμῶν διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου. Τὸν διάλογον αὐτὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰ ἰδικά του πολιτικὰ κριτήρια τὸν ἐματαίωσε καὶ τὸν ἐματαίωσε, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως κατὰ τρόπον βίαιον καὶ κατὰ τρόπον ἀπαράδεκτον. Δικαίωμά του εἶναι. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ κρίνῃ τελικῶς τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου πολιτικήν του γραμμήν. Δι’ ὅσα ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔπραξε, ποὺ δὲν ὤφειλε νὰ πράξῃ καὶ διὰ τὰ ὅσα δὲν ἔπραξε ποὺ ὤφειλε νὰ πράξῃ, τοῦ ἀρνούμεθα τὴν ψῆφον μας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§14Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Πράγματι, κύριοι βουλευταί, αἱ ἐκλογαὶ τῆς 3ης Νοεμβρίου θὰ ἀποτελέσουν ὁρόσημον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Χώρας, διότι αἱ διαπιστώσεις, αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἐξ αὐτῶν εἶναι καὶ σοβαραὶ καὶ θὰ μεταβάλουν τὴν πορείαν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας καὶ τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἔθνους. Μετὰ τὴν κατοχὴν καὶ τὸν συμμοριτοπόλεμον καλούμενος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον ἐνεπιστεύθη τὴν διαχείρισιν τῆς ἐξουσίας εἰς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Καὶ ἦλθον αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, αἱ ὁποῖαι παρ’ ὅλον ὅτι παρέλαβον μίαν καθημαγμένην χώραν ἠδυνήθησαν νὰ δημιουργήσουν ἕνα κλῖμα ἠρεμίας καὶ εἰρήνης μεταξὺ τοῦ λαοῦ καὶ νὰ καλέσουν αὐτὸν εἰς τὸν μεγάλον του προορισμόν, τὴν ἀνασυγκρότησιν δηλαδὴ τοῦ τόπου. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐθεμελιώθησαν τὰ μεγάλα ἐνεργειακὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα μετὰ ταῦτα κατέστησαν πηγὴ πλούτου εἰς τὸν τόπον. Πέραν τῶν ἄλλων ὑπενθυμίζω, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι ἀπεκατέστησαν 1⅕ ἑκατομμύριον συμμοριοπλήκτων καὶ ἐδημιούργησαν τὰς προϋποθέσεις, διὰ νὰ ἐπιδοθῇ πλέον ἀπερίσπαστος ὁ λαὸς εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Χώρας. Αἱ δυνάμεις τῆς ἀντιδραστικῆς Δεξιᾶς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπιθυμοῦν τὴν ἐπικράτησιν τῆς ἠρεμίας εἰς τὸν τόπον προέβαλον παντοειδεῖς ἀντιδράσεις μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διαταράξουν τὴν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων. Ἀνεῦρον τὸν Στρατάρχην Παπάγον, τὸν ὁποῖον κατεβίβασαν εἰς τὸν πολιτικὸν στῖβον καὶ ἐκυβέρνησαν τὴν Χώραν ἀπὸ τοῦ 1952 μέχρι τοῦ 1963, ἐπὶ μίαν δηλαδή, ὁλόκληρον ἑνδεκαετίαν. Ἐν ἀρχῇ ἡ Δεξιὰ ἐκέρδισε τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸν μεσσιανισμὸν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Τὸ 1956 ἐκέρδισαν τὰς ἐκλογὰς αἱ δυνάμεις τῆς Δεξιᾶς, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπίστευσεν, ὅτι ὁ νεοεμφανισθεὶς πολιτικὸς ἡγέτης τὴν ἐποχὴν ἐκείνην θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ ἐπιτύχῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπέτυχεν ὁ Στρατάρχης Παπάγος. Ἐπίστευσε δηλαδή, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ὁδηγήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ τόπου. Τὸ 1958 αἱ δυνάμεις τῆς Δεξιᾶς ἐκέρδισαν τὰς ἐκλογὰς χάρις εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ τὸ 1961 συνεπείᾳ τῆς ἀσκηθείσης βίας καὶ νοθείας. Καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν χρονικὴν περίοδον ἡ Δεξιὰ ἐπέτυχε νὰ μεταβάλῃ τὸ Κράτος εἰς Κομματικὸν ὄργανον καὶ νὰ δημιουργήσῃ τὰς γνωστὰς παρακρατικὰς ὀργανώσεις, νὰ ἐμπνεύσῃ τὸν φόβον εἰς τὸν λαὸν καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ ΕΡΕ ἐσαεὶ θὰ ἐκυβέρνα τὸν τόπον. Ἐδημιουργήθη κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ἕνα κλῖμα ἀπαισιοδοξίας, ἕνα κλῖμα, τὸ ὁποῖον ἀπέτρεπε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιδοθῇ ὁλοψύχως εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ τόπου. Συνεπείᾳ τῆς κακῆς πολιτικῆς τῆς 11ετίας αὐτῆς ἦτο, πέραν τῶν ἄλλων, νὰ δημιουργηθῇ ἡ γνωστὴ ψύχωσις τῆς φυγῆς ἀπὸ τὸν τόπον αὐτόν. Δὲν ἦτο μόνον, κύριοι βουλευταί, τὸ ὑψηλὸν ξένον ἡμερομίσθιον, τὸ ὁποῖον ἠνάγκαζε τοὺς Ἕλληνας ἐργάτας νὰ ἐκπατρίζωνται. Ἐπηρέαζεν ἀκόμη ἡ σκέψις, ὅτι ἡ χώρα αὐτὴ εἶναι ἄξενος, ὅτι οἱ ἐργάται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν ἔστω καὶ μὲ μικρότερον ἡμερομίσθιον. Ἐὰν συνεχίζετο ἡ πορεία αὐτῆς τῆς φυγῆς ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν δὲν θὰ ὑπῆρχον εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἐργατικαὶ χεῖρες καὶ ἄνθρωποι δυνάμενοι νὰ ὑπερασπισθοῦν τὸ πάτριον ἔδαφος ἐὰν προέκυπτε κάποιος κίνδυνος. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς συνελθὼν ἀφ’ ἑαυτοῦ καὶ συλλαβὼν τὸ πολιτικὸν πρόβλημα ἀντέδρασε καὶ ἐπωφεληθεὶς τοῦ τιμίου καὶ ἀνενδότου ἐκλογικοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον ἤσκησεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἰδικώτερον καὶ γενικώτερον ὅλαι αἱ δημοκρατικαὶ δυνάμεις τοῦ τόπου, ἐπέτυχε νὰ ἀποξενώσῃ τῆς ἐξουσίας τὴν Δεξιάν, χάρις εἰς κἄποιαν ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν ἐξησφάλισεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, εἶχον διαλυθῆ αἱ παρακρατικαὶ ὀργανώσεις ἐνωρίτερον καὶ ἐνωρίτερον εἶχεν ἀποκατασταθῆ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν κἄποια ἐλευθερία, ἀσφαλῶς, τότε τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν θὰ ἦσαν περισσότερον εὐνοϊκὰ διὰ τὰς δημοκρατικὰς δυνάμεις. Ἡ νίκη τῆς Δημοκρατίας θὰ ἦτο πλέον περιφανής. Ἐγὼ ὅμως θὰ περιορισθῶ εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων ἐκλογῶν ὡς τοιαῦτα προκύπτουν ἐκ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἔχομεν. Οἱ ἀριθμοὶ λέγουν, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ 61% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶπεν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ πλέον τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ἀπὸ τὴν ΕΡΕ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἶχε τὸ θάρρος νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ τοῦ ἐμπιστευθῇ καὶ διὰ τετάρτην φορὰν τὴν διακυβέρνησίν του. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπήντησεν ὄχι. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον πολιτικὸν συμπέρασμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου. Τὸ δεύτερον πολιτικὸν συμπέρασμα εἶναι, ὅτι αἱ δημοκρατικαὶ δυνάμεις αἱ ἀρνηθεῖσαι τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας εἰς τὴν ΕΡΕ ἐξέφρασαν τὴν ἐμπιστοσύνην των πρὸς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Πέραν ὅμως τῶν δύο τούτων πολιτικῶν συμπερασμάτων ὑπάρχει καὶ ἄλλο βαρυσήμαντον συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες νὰ μὴ παραγνωρίσωμεν. Ὅτι, δηλαδὴ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καθώρισε τὰς πολιτικὰς δυνάμεις, κατέταξε τοὺς κομματικοὺς ὀργανισμοὺς οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τὸν διοικοῦν ὑπὸ τὸ δημοκρατικὸν σύστημα, τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ ὁποίου ἅπαντες ἐπιθυμοῦμεν. Κατετάχθη τὸ ἐκλογικὸν σῶμα εἰς Δεξιάν, Ἀριστερὰν καὶ Κέντρον. Αὐτὸ ἐζήτει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, αὐτὸ ἐπέβαλε ἡ σημερινὴ πραγματικότης, αὐτὸ ἐπέβαλεν ἡ Ἑλληνικὴ ἱστορία. Αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν ἔδωσαν αἱ ἐκλογαὶ τῆς 3ης Νοεμβρίου. Τὸ ἀγαθὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον προῆλθεν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3ης Νοεμβρίου δὲν πρέπει νὰ νοθεύσωμεν. Ἡμεῖς οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ ἐστάθημεν εἰς τὸ μέσον μεταξὺ τῶν δύο ἀντιμαχομένων μερίδων, πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὸ ἀγαθὸν ποὺ ἐπετεύχθη κατόπιν τῶν ἀγώνων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ σταθεροποιήσωμεν καὶ νὰ τὸ ἀξιοποιήσωμεν. Ἐὰν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3ης Νοεμβρίου ἐπεβάλλοντο αἱ σκοτειναὶ δυνάμεις καὶ ἐξήρχετο τὸ Κέντρον ἡττημένον ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς αὐτάς, τότε θὰ ἐνεφανίζετο εἰς τὸν πολιτικὸν μας ὁρίζοντα ἕνας ἐπικίνδυνος διχασμός, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέφερε μεγάλην καταστροφὴν εἰς τὸν τόπον μας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ νίκη τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐπιβάλλεται νὰ θεωρηθῇ νίκη ἐθνικῆς καὶ ἱστορικῆς σημασίας. Κύριοι βουλευταί, παρ’ οὐδενὸς ἠμφισβητήθη ἡ ἀνάθεσις εἰς τὸν ἡγέτην τῆς Ε.Κ. ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος τοῦ σχηματισμοῦ τῆς νέας Κυβερνήσεως. Συνεπῶς αἱ γενόμεναι μέχρι σήμερον πράξεις τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ. καλῶς ἔγιναν, διότι εἶναι καὶ νόμιμοι καὶ συνταγματικαὶ καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὰς προσβάλῃ. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα ὡς ἀνεξάρτητον σῶμα νὰ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ ἴδωμεν τί πρέπει νὰ πράξωμεν καὶ ἐὰν πρέπει διὰ τῆς ψήφου μας νὰ στηρίξωμεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Κ. Ἡ Κυβέρνησις ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀνέγνωσε τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις. Ἐὰν ἀναγνώσωμεν μετὰ προσοχῆς τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων θὰ εἴδωμεν, ὅτι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις διαγράφεται πρόγραμμα πλούσιον, πρόγραμμα ἀναδημιουργίας τῆς πατρίδος μας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ἀναμείνῃ τὴν ψῆφον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ μετὰ θὰ ἀποφασίσῃ διὰ τὰ περαιτέρω. Ὀρθῶς, ὁ κ. Πρωθυπουργός, δὲν ἐδέχθη τὴν συνεργασίαν τῶν δύο ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων. Ἡ ἔννοια τῆς ψήφου τῆς 3ης Νοεμβρίου ἦτο νὰ καταδικασθῇ ἡ ΕΡΕ. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχετο τὴν συνεργασίαν τῆς ΕΡΕ, θὰ ἐνόθευε τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου τῆς 3ης Νοεμβρίου. Καὶ διὰ νὰ μὴ νοθεύσῃ τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἐδέχθη νὰ κάμῃ διάλογον καὶ οὐδεμίαν συνεργασίαν. Φαντασθῆτε τί θὰ συνέβαινεν ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτει τὴν συνεργασίαν μιᾶς παρατάξεως. Εἰς κάθε στιγμὴν θὰ ἦτο ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐστήριζε τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοιουτοτρόπως δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐστήριζε τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἐδέχετο τὴν συνεργασίαν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐδημιουργεῖτο σύγχυσις καὶ αἱ σκοτειναὶ δυνάμεις θὰ ἐπενέβαινον πρὸς παρεμπόδισιν τῆς ἀναδημιουργίας τῆς πατρίδος μας. Συνεπῶς, ὀρθῶς ἐτέθη τὸ θέμα ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ. Ἐὰν ἡ σημερινὴ Βουλὴ δὲν ἠμπορέσῃ νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ πολιτικὸν πρόβλημα, νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ὅταν λέγῃ, ὅτι θὰ προσφύγῃ εἰς ἐκλογὰς διὰ νὰ δώσῃ ὁ λαὸς τὴν λύσιν. Ἡμεῖς, οἱ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, πιστεύομεν, ὅτι ὁ λαὸς θὰ δώσῃ τὴν ὀρθὴν λύσιν, δὲν θὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου τῆς 3ης Νοεμβρίου, θὰ ὑπερψηφίσῃ καὶ πάλιν τὴν Ε.Κ., διὰ νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς νέας Βουλῆς αὐτοδύναμος Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ εὐχερῶς τὸ πρόγραμμά της. Ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς ἐπικρίσεως τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἀπὸ τοὺς ρήτορας τῆς ΕΡΕ. Ἐὰν μελετήσωμεν ἐπισταμένως τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῶν πρέπει νὰ μᾶς κατέχῃ συγκίνησις καὶ ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια. Διὰ πρώτην φορὰν Κυβέρνησις ἐσκέφθη τὸν παράγοντα «ἄνθρωπος». Αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, τὸν παράγοντα αὐτὸν τὸν ἔβλεπον ἢ ὡς πρᾶγμα ἢ ὡς πολιτικὸν φίλον ἢ ὡς ἐχθρόν. Ἐὰν τὸν ἔβλεπον ὡς πολιτικὸν φίλον ἐτύγχανε πάσης ὑποστηρίξεως ἐκ μέρους της, ἐὰν τὸν ἔβλεπεν ὡς ἐχθρὸν εἰς κάθε στιγμὴν καὶ εἰς κάθε περίπτωσιν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἐξόντωσίν του. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶχε δημιουργηθῆ τὸ κλῖμα, τὸ ὁποῖον εἶχε δημιουργηθῆ πρὸ τῆς ἀνόδου εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς Ε.Κ., κλῖμα καταπιέσεως τοῦ λαοῦ, ἀληθοῦς δουλείας του. Καὶ ἐδημιουργήθη τὸ κλῖμα αὐτό, διότι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις δὲν εἶχον συλλάβει τὸ νόημα τῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ παράγοντος «ἄνθρωπος». Ὅλαι αἱ Εὐρωπαϊκαὶ χῶραι ἀξιοποίησαν τὸν παράγοντα τοῦτον διὰ διαφόρων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον. Ἐνῷ αἱ ἰδικαί μας Κυβερνήσεις τῆς δεξιᾶς, ὄχι μόνον δὲν ἀξιοποίησαν αὐτὸν τὸν παράγοντα, ἀλλὰ τὸν ἐδημιούργησαν ὑποχείριον τοῦ κόμματος. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀποβλέπουν εἰς πᾶσαν περίπτωσιν εἰς τὸ πῶς θὰ ἀναπτύξουν καὶ πῶς θὰ ἀξιοποιήσουν εἰς τὴν χώραν μας, τὸν παράγοντα «ἄνθρωπος», ὥστε νὰ τὸν καταστήσουν ἱκανὸν διὰ νὰ ἐργασθῇ διὰ τὴν πρόοδον τοῦ τόπου καὶ τὴν ἰδικήν του. Καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἀποβλέπουσα ἡ Κυβέρνησις, κατανέμει καταλλήλως τὰς πιστώσεις. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν δημιουργίαν ἑνὸς κλίματος αἰσιοδοξίας, ἐλευθερίας καὶ προσπαθειῶν, ὥστε ὅλοι οἱ ἄνθρωποι νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐργασθοῦν καὶ δυνηθῶμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ φθάσωμεν τὰς ὀπισθοφυλακὰς τῶν Εὐρωπαίων συνεταίρων μας, μὲ τοὺς ὁποίους συνετάχθημεν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, τῆς κοινωνικῆς, θὰ ἔλεγα δὲ τῆς φιλοσοφικῆς καὶ ἰδεολογικῆς, αἱ Κυβερνητικαὶ δηλώσεις εἶναι βαρυσήμαντοι, διότι φέρουν τὴν πνοὴν τοῦ συντάκτου των, τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου. Θὰ ἔχετε διαπιστώσει, κύριοι βουλευταί, ὅτι πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου, ὑπῆρχεν ἕνα πνεῦμα ἀπαισιοδοξίας καὶ ἀνελεύθερον. Ἐπεκράτει κλῖμα βίας, ἰδίᾳ εἰς τὰς ἀδυνάτους τάξεις. Θὰ ἔχετε, ἐπίσης, διαπιστώσει, ὅτι μετὰ τὴν νίκην τῆς Ε.Κ. κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3ης Νοεμβρίου, τὸ κλῖμα αὐτὸ ἐξηφανίσθη καὶ ἕνα νέον πνεῦμα, πνεῦμα ἀγάπης, εἰρήνης, ἐλευθερίας καὶ αἰσιοδοξίας ἐπικρατεῖ μεταξὺ τοῦ λαοῦ μας, διὰ νὰ ἐργασθῇ ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν μιᾶς δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν πρόοδον. Δὲν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν ἀριθμῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ ἐξάρω καὶ τὸ ἔπραξα ἤδη, εἶναι, ὅτι ἡ φιλοσοφία τοῦ συνόλου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἐμφανίζει αὐτὸ πού, διὰ πρώτην φοράν, συμβαίνει, τουτέστιν τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ παράγοντος «ἄνθρωπος», ποὺ διὰ πρώτην φορὰν Κυβέρνησις τὸ ἐμφανίζει καὶ τὸν ὁποῖον εἴχομεν ἐγκαταλείψει. Καὶ ἐὰν ἐπερνοῦσαν μερικὰ ἀκόμη χρόνια καὶ αὐτὸν τὸν παράγοντα ἄνθρωπον τὸν ἀφίναμεν ἀναξιοποίητον καὶ ἀνεκμετάλλευτον νὰ ἐμφανίζεται γυμνὸς καὶ ρακένδυτος εἰς τὸ χωριό του, ἐὰν τὸν ἀφίναμεν αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον ἀναξιοποίητον καὶ ἀνεκμετάλλευτον εἰς τὴν χώραν αὐτήν, τότε ἡ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος θὰ διεψεύδετο καὶ θὰ ἦτο τοῦτο λίαν σκληρὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς περιορίζομαι νὰ κρίνω τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἐξάρω τὴν φιλοσοφίαν των. Καὶ πάλιν, χαιρετίζων τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, νὰ ἐμβαθύνουν εἰς τὴν ψυχολογίαν των, καὶ τὴν ἰδεολογικήν των κατεύθυνσιν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ τὸν ἑαυτόν μου εὐτυχῆ, διότι μὲ τὰς μικράς μου δυνάμεις, καὶ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἀγωνιζόμενος, συνέβαλον εἰς τὴν διατύπωσιν τοιούτου μεγαλοπνόου κυβερνητικοῦ προγράμματος. Ἐπὶ τῶν ἀναπτυχθεισῶν ἀπόψεων τῶν κ.κ. συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ ἤθελα ὀλίγα τινὰ νὰ προσθέσω. Καὶ ἐν πρώτοις, ἀπαντῶ εἰς τὸν συνάδελφον καὶ συμπολίτην μου, βουλευτὴν Χίου κ. Μπουρνιᾶν, ὁ ὁποῖος ἠρώτησε, τί ἐκάμαμεν ἡμεῖς διὰ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Τοῦ ἀπήντησαν ἤδη χθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ., ἐπροχώρησεν εἰς τὴν λῆψιν μέτρων φορολογικῆς ἀνακουφίσεως τῶν πλοίων, ἅτινα ηὐχαρίστησαν τοὺς ἐνδιαφερομένους παράγοντας.

§15Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ θέμα τὸ εἴχαμε ἤδη μελετήσει καὶ εὑρίσκετο ἐν ὄψει πραγματοποιήσεως τοῦ μέτρου, διότι τελευταίως ἀνέκυψε τὸ θέμα.

§16Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Διατί δὲν τὸ ἐκάματε; Ὀφείλω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ νέα μεγάλη Ἑλληνικὴ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία, ἐξεκίνησε μὲ τὰς ἰδικάς μας ἐνεργείας. Ὁ σημερινὸς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Βενιζέλος, ἦτο ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἐπέτυχεν ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανοὺς νὰ μᾶς δώσουν τὰ 100 πρῶτα LIBERTIES, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ ἀναγεννομένη διαρκῶς Ἐμπορικὴ Ναυτιλία. Ἡ δὲ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, τὸ 1950, μόλις ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὸ πρῶτον ποὺ ἐσκέφθη, ἦτο νὰ ὀργανώσῃ καὶ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν λύσιν του, ἦτο τὸ πρόβλημα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Καὶ ὡς θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλή, κατηρτίσθη τότε Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Βασιλειάδη καὶ ἐχάραξε τὴν Ἐθνικὴν πολιτικήν, ἐπὶ τῆς Ναυτιλίας καὶ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ ἠκολουθήθη, ἔκτοτε, ἀπὸ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις τῆς δεξιᾶς, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἐπεκροτήσαμεν καὶ ἐνεθαρρύναμεν τὴν λῆψιν παντὸς εὐεργετικοῦ μέτρου ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας μας. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι ἦτο τοὐλάχιστον ἄστοχος ἡ ἐπισήμανσις, ὑπὸ τοῦ συναδέλφου μου ἐκ Χίου, τοῦ γεγονότος τῆς μὴ ἀναφορᾶς τοῦ προβλήματος τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας εἰς τὰς προγραματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Παπαληγούρα, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι ὅταν ἦλθον ἐδῶ οἱ τρεῖς σοφοί, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν καθηγητὴν Φώρ, ἡ κυβερνητικὴ προπαγάνδα, ἐνεφάνιζε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὡς χώραν εὐημεροῦσαν, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν ἀνάγκην οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν. Ἀποτέλεσμα τούτου ὑπῆρξεν ἡ δυσμενὴς ἔκθεσις τῶν τριῶν σοφῶν. Ὅταν ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις Φώρ, τότε Ἕλλην ἰδιώτης, ὁ κ. Β. Δαμαλᾶς, οἰκονομολόγος καὶ προσωπικὸς φίλος τοῦ καθηγητοῦ Φώρ, μετέβη εἰς Παρισίους, ἐπεσκέφθη τὸν κ. Φὼρ καὶ τοῦ ἐτόνισεν, ὅτι ἐπλανήθη καθ’ ὅσον τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεώς του, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα τοῦ ἐδόθησαν, εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὰς διαπιστώσεις του. Καὶ ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἀντιθέτως, ἔχει ἀνάγκην βοηθείας καὶ ὑποστηρίξεως, ἄλλως θὰ καμφθῇ καὶ θὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν καταστροφήν. Ὁ κ. Φὼρ παρεδέχθη εἰς ἐπιστολήν του ἣν ἀπηύθυνεν εἰς τὸν κ. Δαμαλᾶν, ὅτι ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει του ἀνακριβῆ στοιχεῖα καὶ κατέληξεν εἰς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην ἀμυντικῆς βοηθείας. Ἡ ἐν λόγῳ ἐπιστολὴ ἔχει κατατεθῆ εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν καὶ δὲν διεψεύσθη παρ’ οὐδενός, τότε, ἁρμοδίου. Χθές, ὁ κ. Παπαληγούρας, εἶπε, μεταξὺ ἄλλων, τὰ ἑξῆς: «Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ περὶ τοῦ Ἔντγκαρ Φώρ, ὅτι ἐπῆγεν ἰδιώτης καὶ τὸν ἐπεσκέφθη, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπῃ ὁ ἴδιος, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει μέθοδον νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν θέλῃ, ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν κ. Φώρ. Τὰ ἴδια ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους σοφοὺς καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἀσκήσῃ κριτικὴν ἐπ’ αὐτῶν τῶν στοιχείων καὶ νὰ μοῦ εἴπῃ, ποῦ θὰ ἔλεγε τι τὸ διάφορον πρὸς τὸν κ. Φώρ. Ἡ ὑπόθεσις περὶ τοῦ ἰδιώτου, ἀποτελεῖ μυθιστόρημα. Ὑπάρχει, ὅμως, ὑπόθεσις μεταξὺ ἑτέρου ἰδιώτου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Καὶ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν εἶμαι πρόθυμος νὰ τὴν διηγηθῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, μὲ τὸν ὁποῖον μὲ συνδέει προσωπικὴ φιλία, ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, διότι δὲν νομίζω, ὅτι συμφέρει εἰς τὸν τόπον». Ὁ κ. Φὼρ εἰς τὴν ἐπιστολήν του ὁμολογεῖ, ὅτι δὲν τοῦ ἐδόθησαν στοιχεῖα. Περαιτέρω, λέγει ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐπιστολῆς ἀποτελεῖ μυθιστόρημα. Ἂν εἶναι μυθιστόρημα ἡ ἐπιστολή, ἡ ὁποία ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν κ. Δαμαλᾶν, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς βιβλίον καὶ ἐν φωτοτυπίᾳ, καὶ ἐν μεταφράσει, τότε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἔπρεπε νὰ ἀλλάξῃ ἡ λέξις μυθιστόρημα καὶ νὰ ἀλλάξωμεν κατ’ ἀνάλογον τρόπον τὰ ὅσα εἶπεν χθὲς ὁ τέως Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, περὶ τῆς ἀσκηθείσης ὑπ’ αὐτοῦ δημοσιονομικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἡ παρέμβασις τοῦ ἰδιώτου καὶ ἡ παρεμβολὴ τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. Φὼρ δὲν εἶναι μυθιστόρημα, εἶναι πραγματικότης καὶ ὀφείλει τὴν πραγματικότητα αὐτὴν νὰ τὴν ἀναγνωρίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ἐκτιμήσῃ δεόντως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὁ κ. Παπαληγούρας.

§17Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν νομίζω, ὅτι μπορεῖτε νὰ ἀμφισβητήσετε τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Φώρ. Ἡ ἔκθεσις αὐτὴ ἀναφέρεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα καὶ συνετάχθη ἔχων ὅλα τὰ στοιχεῖα ὑπ’ ὄψει του.

§18Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἶπον, ὅμως, προηγουμένως, ὅτι διὰ τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, δὲν εἶχον στοιχεῖα, δὲν τοὺς ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Παπαληγούρας, καὶ λέγει, ὅτι ἔδωσε στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔδωσεν. Ἀλλά, περαιτέρω, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία διευκρίνισις ἀπὸ τὸν κ. Παπαληγούραν, ὅτι ὑπάρχει μία ὑπόθεσις μεταξὺ ἑτέρου ἰδιώτου καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ ἕτερος ἰδιώτης, ὁ ὁποῖος ἀνεμίχθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν τριῶν σοφῶν καὶ ὁ ὁποῖος εἶχε ἀποφασιστικὰς συνομιλίας ὑπευθύνους, μὲ τοὺς τρεῖς σοφούς, ἐπὶ θέματος ἐθνικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν; Ὤφειλεν ὁ τέως Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ νὰ μᾶς τὸν ἀποκαλύψῃ. Διότι, ὁ πρῶτος ἰδιώτης, διὰ τὸν ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ μυθιστορήματος, εἶναι ὁ οἰκονομολόγος Βασ. Δαμαλᾶς, γνωστὸς ἐκ τῶν μελετῶν τὰς ὁποίας ἔχει ἐκδώσει καὶ ἐκ τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς δράσεως ὡς ἕνας ἐπιμελὴς ἐπιστήμων καὶ καλὸς Ἕλλην. Ὁ πρῶτος, λοιπόν, ἰδιώτης, εἶναι ἐπώνυμος καὶ ἡ ὑπόθεσις τοῦ ἰδιώτου αὐτοῦ, δὲν εἶναι μυθιστόρημα, ἀλλὰ εἶναι πραγματικότης. Καὶ ἡ συμβολὴ τοῦ ἰδιώτου αὐτοῦ τοῦ μυθιστορηματικοῦ, ἦτο ἀποφασιστική, διότι ἠμποροῦσε ἕνα...... ἐπιστήμονα, ὅπως εἶναι ὁ Φώρ, νὰ τὸν πείσῃ νὰ ἀλλάξῃ γνώμην. Καὶ οἱ ξένοι δὲν ἀλλάζουν εὔκολα γνώμην, ἂν δὲν πεισθοῦν. Ἐπείσθη νὰ ἀλλάξῃ γνώμην καὶ νὰ ἔλθῃ συνεπίκουρος τῆς Ἑλλάδος. Τὸν δεύτερον, ὅμως, ἰδιώτην, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ὤφειλε νὰ μᾶς τὸν ὀνομάσῃ, διὰ νὰ πεισθῶμεν καὶ ἡμεῖς, περὶ τῆς ἰδιότητος τούτου καὶ τοῦ ρόλου, τὸν ὁποῖον διεδραμάτισεν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Κύριοι βουλευταί, κατηγορήθη ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοὺς ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἀσκεῖ φαῦλον πολιτικὴν εἰς τὴν διοίκησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησεν, ὅτι ἐξηναγκάσθη ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ ἀλλάξῃ μόνον τὴν διοίκησιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ προέβαινεν, ἂν ἡ παλαιὰ διοίκησις ἀνελάμβανε νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν. Ἐφ’ ὅσον, ἡ παλαιὰ διοίκησις κατηγόρησε τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν, ὡς μὴ προοδευτικήν, θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. νὰ μὴ μεταβάλῃ τὴν πολιτικήν της καὶ τὸ ἁπλούστερον ποὺ εἶχε νὰ κάμῃ, ἦτο νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν Τράπεζαν ἀπὸ τὸ βάρος αὐτῆς τῆς διοικήσεως καὶ εἰς καμμίαν περίπτωσιν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. δὲν ἔδειξε διάθεσιν φαυλοκρατικήν, ἢ διάθεσιν παραβιάσεως τῶν θεσμῶν καὶ τῶν νόμων, ἢ ἀσκήσεως κομματικῆς πολιτικῆς. Ἐν συνεχείᾳ, ἀνεφέρθησαν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις. Ἂν ὑπάρχῃ εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, τὸν τελευταῖον καιρόν, περίπτωσις μὴ ἀναμίξεως τοῦ κόμματος εἰς τὴν διάρθρωσιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, εἶναι αὐτή, διότι κατὰ σύμπτωσιν, οἱ ἀναδειχθέντες νέοι ἡγέται καὶ τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῆς Ἀεροπορίας — δὲν θέλω νὰ τοὺς κατηγορήσω διὰ τὰ πολιτικά των φρονήματα — δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν Ε.Κ. Εἶναι ἔντιμοι ἀξιωματικοί, ἄριστοι ἀξιωματικοί, δικαίως κατέλαβον τὰς θέσεις, ἀλλὰ δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν.

§19Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φανατικοὶ ὀπαδοὶ τῆς Ε.Ρ.Ε.

§20Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν κρίνω τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐκφράζωμαι ἔτσι, πάντως οἱ ἄνθρωποι, ὡς πολῖται ἠμποροῦν νὰ ἔχουν τὰς πολιτικάς των πεποιθήσεις, δὲν ἀνήκουν, ἴσως, ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἰς τὴν Ε.Κ., κομματικῶς ἀνήκουν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἐν τούτοις, τοὺς ἀξίους καὶ ἐντίμους αὐτοὺς ἀξιωματικούς, ἡ Ε.Κ. τοὺς ἀνήγαγεν εἰς τὴν πυραμίδα τῆς ἡγεσίας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Αὐτὴ καὶ μόνη ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, τῆς Ε.Κ., δίδει τὸ μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον ἡ Ε.Κ. θὰ ἀσκήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ χώρᾳ αὐτῇ, καὶ αὐτὴ ἡ πρᾶξις καὶ μόνον ἀποδεικνύει, ὅ,τι ἔχει διακηρύξει ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Ε. Κ. κυβερνῶσα θὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἀρετὴν εἰς τὸν δημόσιον βίον, αὐτὴ ἡ πρᾶξις ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι κενὸς λόγος ἡ διακήρυξις αὐτὴ ἢ ἀπαγγελία προεκλογικοῦ λόγου. Ἡ Ε. Κ. κυβερνῶσα πραγματικὰ θὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἀρετὴν εἰς τὸν δημόσιον βίον, θὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἀρετὴν εἰς τὴν διοίκησιν, δὲν θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὰ κομματικὰ ὠφέλη ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς διοικήσεως, θὰ ἀποβλέψῃ μόνον εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, καὶ οἱ ἐνάρετοι ἄνθρωποι εἰς οἱανδήποτε παράταξιν καὶ ἂν ἀνήκουν, εἰς οἱανδήποτε ἱεραρχίαν καὶ ἂν ἀνήκουν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀμείβωνται, διότι αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἀναζητεῖ ἡ Ε. Κ. διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπει ἡ ἀποστολή, ἡ ἐθνικὴ ἀποστολὴ τῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ παράγοντος ἄνθρωπος ἡ ὁποία γίνεται διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν χώραν. Συνεπῶς καὶ ἡ διακήρυξις περὶ ἐναρέτου ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας καὶ περὶ ἀρετῆς εἰς τὸν δημόσιον βίον, εὗρε τὴν πραγμάτωσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς τῆς μεταβολῆς, ἡ ὁποία εἶναι χαρακτηριστικὴ καὶ εἶναι πρωτοφανὴς εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν τελευταίων ἐτῶν. Κύριοι βουλευταί, οἱ χρόνοι εἶναι δύσκολοι, ἡ χώρα μας καθυστερεῖ εἰς τὰ βήματά της διὰ νὰ προχωρήσῃ καὶ νὰ φθάσῃ ἐκεῖ ποὺ ἔφθασαν οἱ συνεταῖροι εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. Ἂν δὲν θέλωμεν ἡ χώρα μας νὰ ὀπισθοδρομήσῃ καὶ νὰ καταστραφῇ, ἂν δὲν θέλωμεν πράγματι νὰ μεταβληθῇ εἰς γηροκομεῖον ἢ εἰς ὑπηρέτην τῆς Εὐρώπης, ἂν θέλωμεν συνεπεῖς πρὸς τὴν μακρὰν καὶ ἔνδοξον ἱστορίαν της νὰ ἀνυψώσωμεν τὴν Ἑλλάδα εἰς ὕψη πράγματι περιωπῆς ποὺ τῆς ἀνήκουν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀντὶ νὰ τὸν κάμωμεν ὑπηρέτην τῆς Εὐρώπης, ὀφείλομεν νὰ προχωρήσωμεν μὲ αἰσιοδοξίαν καὶ πάθος καὶ ἀγάπην πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς τῆς πολιτικῆς. Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἂν ἡ Βουλὴ δὲν δώσῃ τὴν δύναμιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀσκήσῃ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τὴν καθαρὰν καὶ ὄχι περιπεπλεγμένην. Εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι λίαν συντόμως, συντομώτατα θὰ κληθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ δώσῃ λύσιν τοῦ εἰδικοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον προέκυψε μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3ης Νοεμβρίου 1963. Εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι, ὅτι μετὰ τὴν διενέργειαν τῶν νέων ἐκλογῶν θὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα μία θριαμβεύουσα Κυβέρνησις Κέντρου, διὰ νὰ ἀσκήσῃ τὴν πολιτικήν της. Καὶ πιστεύομεν, ὅτι ὅπως καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ὅταν ἐκυβέρνα ἡ παράταξίς μας ἐκυβέρνησε μὲ πάθος διὰ τὴν ἱκανοποίησιν ὅλων τῶν αἰτημάτων, διὰ τὴν προάσπισιν ὅλων τῶν πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν καὶ δικαίων μας, καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν ἡ νέα Κυβέρνησις, ἡ νέα μεγάλη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας, ἡ νέα Κυβέρνησις θὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰ νέα πεπρωμένα της. Πρέπει νὰ πληροφορηθοῦν ὅλοι, ὅτι νέον πνεῦμα πνέει σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πρέπει νὰ πληροφορηθοῦν ὅλοι, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἐπὶ μίαν ἑνδεκαετίαν κατέκειτο δοῦλος τῶν κομμάτων ποὺ ἐκυβέρνουν, δοῦλος τῶν διαφόρων κρατικῶν καὶ παρακρατικῶν ὀργανώσεων, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ νοιώσῃ τὸ αἴσθημα τῆς ἐλευθερίας καὶ θὰ ἀντιδράσῃ μόνος του. Καὶ εἰς τὰς νέας ἐκλογὰς θὰ ἀντιδράσῃ ἐντονώτερον καὶ θὰ στείλῃ θριαμβεύουσαν ὡς Κυβέρνησιν τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ θὰ παγιώσῃ τὸ νέον ἀγαθόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα, τοῦ τριχασμοῦ τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας καὶ τῆς ἀποφυγῆς τοῦ νέου ἐθνικοκτόνου διχασμοῦ. Αἱ τρεῖς παρατάξεις θὰ ἐπιζήσουν καὶ θὰ ἀντιμετωπίζωνται ἐντίμως, αἱ δύο μεγάλαι παρατάξεις. Ἡ Ε.Ρ.Ε. πρέπει νὰ ἐκουράσθη ἐπὶ μίαν ὀκταετίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καιρὸς εἶναι νὰ ἀνασυντάξῃ τὰς σκέψεις της, νὰ ἴδῃ πῶς θὰ ὀργανωθῇ, διὰ νὰ καταστῇ χρήσιμος ὅταν κληθῇ νὰ ξανακυβερνήσῃ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ νέον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον διεκήρυξεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου. (Χειροκροτήματα).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπροτάθη νὰ διακόψωμεν διὰ τὸ ἀπόγευμα εἰς τὰς 6 μ.μ. Τὸ Προεδρεῖον συμφωνεῖ διὰ τὴν διακοπὴν ἀφοῦ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μερκούρης. Θὰ ἐπαναλάβωμεν τὸ ἀπόγευμα εἰς τὰς 6 μὲ πρῶτον ὁμιλητὴν τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Σ. Βενιζέλον. Θὰ ἤθελον ἐπίσης, νὰ παρακαλέσω τοὺς κ.κ. συναδέλφους νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των, ὅτι οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν εἶναι 45. Ἔχουν ὁμιλήσει περὶ τοὺς 7. Πέραν τῶν 45, θὰ παρεμβληθοῦν Ὑπουργοὶ καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν μέσα εἰς τὸν χρόνον ποὺ διὰ κοινῆς συμφωνίας ὡρίσθη νὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ ὁμιληταί. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω ὅσους ἐξ ὑμῶν λάβητε τὸν λόγον νὰ τὸν περιορίσητε, εἰς τρόπον ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν 12ην, ὡς εἴχομεν συμφωνήσει, νὰ διεξαχθῇ ἡ ψηφοφορία καὶ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ δωδεκατημορίων καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς.

§22ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μέχρι τῆς πρωΐας νὰ συνεδριάσωμεν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Δὲν ἠμπορεῖ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐπιβάλῃ τὸν περιορισμόν. Ἁπλῶς τὸ Προεδρεῖον κάμνει μίαν σύστασιν ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς παραμονὰς Χριστουγέννων καὶ ἐπειδὴ πολλοὶ ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων θὰ θελήσουν νὰ φύγουν τὸ πρωΐ.

§24Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ κύριοι συνάδελφοι διὰ τὴν διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, ὥστε νὰ ὁμιλήσουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότεροι μέχρι τοῦ μεσονυκτίου, ὁπότε θὰ διεξαχθῇ ἡ ψηφοφορία.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ πρότασίς σας εἶναι ἀξία προσοχῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ αὕτη. Θὰ διακόψωμεν διὰ τὸ ἀπόγευμα, ὡς συνεφωνήθη. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§26Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ ἐκλογαὶ τῆς 3ης Νοεμβρίου δὲν εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὸ ἀποτέλεσμα συνήθων ἐκλογῶν. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς ἐξέσπασεν ἡ εἰρηνικὴ ἐπανάστασις τοῦ λαοῦ ἐναντίον τῆς 8ετοῦς τυραννίας τῆς ΕΡΕ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Ὀκτωβρίου 1961 ἡ κυβερνῶσα τότε παράταξις ἀπεχαλινώθη καὶ ἤρχισε μίαν πολιτικὴν βίας καὶ νοθείας, πολιτικὴν μεγαλυτέρας τυραννίας ἡ ὁποία κατέληξε εἰς τὸ ἀποτρόπαιον ἔγκλημα τῆς Θεσσαλονίκης τὸ ὁποῖον θὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἱστορίαν ὡς τὸ ἀτιμωτικώτερον καὶ εἰδεχθέστερον τῶν πολιτικῶν ἐγκλημάτων, δηλαδή, τὴν δολοφονίαν τοῦ Γρηγόρη Λαμπράκη. Μετὰ τὸ πραξικόπημα τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1961 ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς ἐξηγέρθη καὶ ὁ λαός μας ἀνέλαβεν ἀγῶνα ἀπελευθερώσεως. Καὶ εἴμεθα ὑπερήφανοι, διότι μαζὶ μὲ τὴν ΕΔΑ ἐκκινήσαμεν καὶ ἤρχισεν ἕνας γενικώτερος δημοκρατικὸς ἀνένδοτος ἀγών. Ἤκουσα, κύριοι, μὲ προσοχὴν ἐξαιρετικὴν τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ εὗρον θετικὰ καὶ ἀρνητικὰ σημεῖα εἰς αὐτάς. Θὰ ἐξετάσω πρῶτον τὰ ἀρνητικά. Καὶ ἐν πρώτοις ὁ σχηματισμὸς τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἐπερίμενε ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Διότι ἂν θὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου ἀκόμη καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐντόνων πολιτικῶν διαμαχῶν μεταξὺ Βενιζελισμοῦ καὶ Ἀντιβενιζελισμοῦ, οὐδέποτε ὁ λαὸς ἔδωσε νίκην μὲ ποσοστὸν 61% τῶν ψηφοφόρων. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀνεμένομεν καὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶχε σχηματισθῆ μὲ δημοκρατικὸν παλμόν. Κάμψις ὀφείλεται εἰς τὴν διατήρησιν δύο Ὑπηρεσιακῶν Ὑπουργῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ οἱ ὁποῖοι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ἐπετέλεσαν πλήρως τὸ καθῆκον των. Δὲν παρέμειναν ὅμως δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀλλὰ παρέμειναν ἀπὸ ἐπέμβασιν ἄλλης δυνάμεως. Δεύτερον σημεῖον. Ἀνέγνωσα τὸν λόγον τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ὁ ὁποῖος βεβαίως εἶναι ἀνεύθυνος, ὡς γνωρίζομεν, καὶ ὑπεύθυνος εἶναι ἡ Κυβέρνησις, καὶ μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ περικοπὴ ποὺ λέει: «Ἐπανῆλθεν ἡ ὁμαλότης μετὰ τὰς ἐκλογάς». Βεβαίως ἐπανῆλθεν ἡ ὁμαλότης, ἀλλὰ δὲν ἐτηρήθη, δὲν ὡλοκληρώθη. Διότι παρελείφθη ἡ κλῆσις τοῦ Προέδρου τῆς ΕΔΑ ἀπὸ τὸν Ἄνακτα. Ἀπὸ τοῦ 1958, ὅτε ἀνέδειξεν ὁ λαὸς τὴν ΕΔΑ Ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐπεμβάσει τοῦ τότε Συμβούλου τοῦ Στέμματος διεκόπη ἡ μέχρι τοῦδε ὑφισταμένη ἐπαφὴ τοῦ Ἄνακτος μὲ τοὺς ἐκπροσωποῦντας τὸ μέγα αὐτὸ ποσοστὸν τοῦ λαοῦ μας. Τρίτον, ἀνεμένομεν νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τὴν παροῦσαν καὶ ἡ περίπτωσις τῆς ἀγορᾶς τοῦ Βασιλικοῦ ἀεροπλάνου. Δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ θέμα, διότι δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἀλλὰ ἀπ’ ὅ,τι ἀναγράφεται, τὸ ποσὸν δηλαδή, τὰ 100 ἑκατομμύρια δρχ. ποὺ θὰ στοιχίσῃ εἶναι τὸ ⅓ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον μὲ θυσίαν, ἀλλὰ δικαίως, ἀνεῦρεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν καλυτέρευσιν τῆς Παιδείας. Καὶ ἀνέμενον τὴν ἀνακοίνωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι θὰ καταθέσῃ τὸν σχετικὸν φάκελλον. Καὶ ὅταν θὰ συμβῇ τοῦτο, θὰ τὸν ἐξετάσωμεν καὶ θὰ καταλογίσωμεν εὐθύνας. Τέταρτον, ζήτημα, εἶναι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὰς ἀποκαλύψεις τῶν σκανδαλωδῶν συμβάσεων τὰς ὁποίας ὅλοι μας καὶ περισσότερον πάντων ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἀνεκινήσαμεν κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθόν. Μετὰ λύπης μου ἤκουσα τοὺς Ὑπουργοὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ τομέως νὰ λέγουν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραποῦν συμβάσεις ἐπιτευχθεῖσαι καὶ κατοχυρωθεῖσαι καὶ ὅτι θὰ καλέσουν τοὺς ἀφ’ ἑτέρου συμβληθέντας νὰ συζητήσουν μετ’ αὐτῶν τὸ ζήτημα. Κύριοι, ἢ ἐψευδόμεθα ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ὅτι ἡ ΕΡΕ ὑπέγραψε σκανδαλώδεις συμβάσεις ἢ ὀφείλομεν νὰ ἀποκαλύψωμεν τὰ σκάνδαλα καὶ νὰ ἀποδώσωμεν εὐθύνας. Πέμπτον ζήτημα, εἶναι ἡ ἀπόλυσις τῶν πολιτικῶν κρατουμένων. Δὲν ὑπάρχει δικαιότερον πρᾶγμα διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ὡς Ἀντιπολίτευσις διεκήρυσσεν, ὅτι θὰ ἀποδώσῃ δίκαιον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Καὶ εἶναι ζήτημα νόμου ὑπογραφέντος ἀπὸ τὸν ἤδη Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀρνούμενον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τώρα τὴν ὑπογραφήν του. Εἶναι ἀδύνατον ὅταν ὅλος ὁ κόσμος γνωρίζῃ, ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ 20 ὁλόκληρα ἔτη λόγῳ τῶν πολιτικῶν των φρονημάτων ἄνθρωποι ἐνῷ τινες ὑποκύψαντες εἰς βίαν ἠναγκάσθησαν καὶ ὑπέγραψαν δήλωσιν ἀπαρνήσεως τῶν ἰδεωδῶν των καὶ ἀπέκτησαν τὴν ἐλευθερίαν των, εἶναι ἐπαναλαμβάνω, ἀδύνατον καὶ ἀπαράδεκτον ὅταν κυβερνᾷ τὴν Χώραν αὐτὴν Κυβέρνησις νικήσασα μὲ τοιαύτην περιφανῆ Δημοκρατικὴν νίκην νὰ ἀγνοῇ αὐτὸ τὸ μελανὸν διὰ τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου μας σημεῖον. Καὶ λέγει ἡ Κυβέρνησις: Θὰ τοὺς ἀπολύσω, ἀλλὰ θὰ μεριμνήσω νομοθετικῶς. Λέγει: Θὰ διαλύσω τὴν Βουλήν, θὰ προκηρύξωμεν ἐκλογάς, θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τότε διὰ νόμου θὰ ρυθμίσωμεν τὸ θέμα. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὅπως σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις ἐξελιχθοῦν τὰ πράγματα, θὰ παρέλθουν τοὐλάχιστον 8 ἀκόμη μῆνες κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ παραμείνουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τὴν φυλακήν, ἄνθρωποι οἱ περισσότεροι τῶν ὁποίων καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Δεξιᾶς ἀκόμη εἶναι ἀποκατεστημένοι, διότι εὑρίσκονται ἐπὶ 19 ἔτη εἰς τὴν φυλακὴν καὶ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀποκτήσουν πλέον τὴν ἐλευθερίαν των. Ἐπίσης, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἀκολουθοῦν ὅλοι οἱ Ραδιοφωνικοὶ Σταθμοὶ τὴν χαραχθεῖσαν γραμμὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξακολουθοῦν τὸ κήρυγμα τοῦ μίσους καὶ διχασμοῦ μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπίσης καὶ τώρα ποὺ κάμνει ἔρευναν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰ μυστικὰ κονδύλια τοῦ Ὑπουργείου Τύπου, ἐξακολουθοῦν νὰ κυκλοφοροῦν ἔντυπα τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦν τὸ μῖσος μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μετὰ λύπης μου εἶδον, ὅτι ἡ δημοκρατικὴ Κυβέρνησις δὲν ἀντιμετώπισεν ἢ δὲν ἀντιμετωπίζει τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ

Κ.Κ.Ε.

Κύριοι, ἡ μὴ ἀναγνώρισις μιᾶς πραγματικότητος ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν διὰ τὸ κοινοβουλευτικὸν καθεστώς. Ἐὰν πράγματι ἡ Κυβέρνησις εἶναι δημοκρατική, διατὶ δὲν ἀναγνωρίζει τὸ Κ.Κ.Ε., ἀφοῦ μάλιστα εἰς ὅλας τὰς Δυτικὰς Δημοκρατίας τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα εἶναι ἐλεύθερα;

§27Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι εἰς ὅλας. Εἰς τὴν Ὁμόσπονδον Γερμανικὴν Δημοκρατίαν καὶ εἰς τὴν Ἑλβετίαν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐλεύθερα τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα καὶ τοῦτο τὸ λέγω ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν πρέπει νὰ εἶναι ἢ δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἐκτὸς νόμου τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα.

§28Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Προκειμένου περὶ τῆς Ὁμοσπόνδου Γερμανίας, καλὸν θὰ εἶναι νὰ μὴ θίξωμεν τὸ θέμα, διότι θὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν ἀγαθῶν σχέσεων, τὰς ὁποίας διατηροῦμεν μετ’ αὐτῆς.

§29Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν διώκεται.

§30Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν διώκεται ἐκεῖ τὸ φρόνημα, ἀλλὰ αἱ πράξεις αἵτινες στρέφονται κατὰ τῶν Η.Π.Α.

§31Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Διὰ νὰ διορισθῇ ἕνας δημόσιος ὑπάλληλος, πρέπει νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν εἶναι κομμουνιστής.

§32Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι καταργεῖ τὰ πιστοποιητικὰ κοινωνικῶν φρονημάτων, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἰσχύουν προκειμένου δι’ ὡρισμένας ὑπηρεσίας. Ἴσως τοῦτο νὰ ἰσχύῃ καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ἀλλὰ οὐδαμοῦ ὑπάρχει πρᾶξις περὶ μὴ ἀναγνωρίσεως τῶν Κομμουνιστικῶν Κομμάτων. Πολὺ περισσότερον ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Χώραν μας ἡ ἄρσις τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, διότι ἐπιβάλλεται μία ἐκκαθάρισις τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία θὰ παράσχῃ εὐχέρειαν εἰς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ Πολιτεύματος καὶ θὰ σταματήσῃ ἡ ἀπὸ σκοποῦ σύγχυσις μεταξὺ ΕΔΑ καὶ Κ.Κ.Ε. Προχωρῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν θετικῶν σημείων τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πρώτοις μὲ ἐνθουσιασμὸν ἐπικροτῶ τὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Παιδείας. Ἡ νεολαία μας εἶχεν ἐγκαταλειφθῆ, ἐν ἀντιθέσει πρὸς ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας καὶ εἰς ἄλλας δημοκρατίας. Συνεπῶς, μὲ ἐνθουσιασμὸν χαιρετίζομεν τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς Παιδείας. Ἐπίσης, ἐπικροτῶ καὶ τὰ ἄλλα μέτρα. Ἐκεῖνο ὅμως, ποὺ δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ, εἶναι ἡ μηδαμινὴ αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων καὶ ἰδιαιτέρως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων κατὰ 5%, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι κἄπως ἱκανοποιητικώτερον, μέχρις 20%, ὅπως ἦτο καὶ τὸ αἴτημά των. Ἀσφαλῶς, ὅπως ἐλπίζεται, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀντεμετώπισε δυσκολίας καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει εὔχομαι νὰ ἐξευρεθοῦν οἱ πόροι, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἱκανοποίησις τοῦ αἰτήματός των. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀγροτικὸν καὶ τὰ συνδικαλιστικὰ θέματα, θὰ ὁμιλήσουν οἱ συνάδελφοι κ.κ. Στρατῆς καὶ Τσιάρας. Ἐγὼ θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ τὰ συνδεόμενα μετ’ αὐτῆς θέματα τοῦ ὕψους τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι πρέπει νὰ τηροῦμεν τὰς διεθνεῖς ὑποχρεώσεις μας. Παρακολουθῶν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν τὴν δραστηριότητα τῶν Διεθνῶν Ὀργανισμῶν, γνωρίζω, ὅτι κἄθε Κυβέρνησις, κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν θεμάτων ποὺ τὴν ἐνδιαφέρουν, προβάλλει πρῶτον τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ κατόπιν τὰ συμμαχικὰ τοιαῦτα. Δυστυχῶς, αἱ Κυβερνήσεις Καραμανλῆ δὲν ἠκολούθησαν τὴν τακτικὴν αὐτὴν τῆς προτάξεως τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἀξιοπρεπείας. Εἶχε μεταβληθῆ εἰς μίαν Κυβέρνησιν, ἥτις ἐδέχετο ἐντολὰς καὶ ἐξετέλει τὰς ἐντολὰς αὐτὰς χωρὶς νὰ ἐξετάζῃ ἂν ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν ἐπιφέρῃ ζημίας εἰς τὸ Ἔθνος. Βουΐζει ἀκόμη εἰς τὰ αὐτιά μου ἡ φράσις τοῦ κ. Καραμανλῆ, τὴν ὁποίαν εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ἡ ἡμέρα τῆς ὑπογραφῆς τῶν ἐπαισχύντων συμφωνιῶν Ζυρίχης– Λονδίνου, καθ’ ἃς ἐθυσιάσθη ὁ Κυπριακὸς ἀγὼν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ καθὼς εἶπεν, ὑπῆρξεν ἡ εὐτυχεστέρα ἡμέρα τῆς ζωῆς του. Θυσιάζων τὸν ἀγῶνα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως αὐτοῦ, λέγοντας ἐὰν προέβημεν εἰς θυσίας προέβημεν διὰ νὰ περισώσωμεν τὸ συμμαχικόν μας πνεῦμα, ποῖον; Τὸ συμμαχικὸν πνεῦμα τὸ ὁποῖον σήμερον ἐκδηλοῦται καὶ ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν εἰς τὴν Κύπρον αἱματοκυλίεται ὁ Ἑλληνισμός. Ὑπῆρχε καὶ ἕν ἄλλο ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ ὑπογραφὴ τῶν δύο αὐτῶν συμφωνιῶν θὰ ἐπιφέρῃ τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς συμμαχίας μετὰ τῆς φίλης Τουρκίας καὶ ἰδοὺ τὰ ἀποτελέσματα τῶν συνθηκῶν αὐτῶν. Νέοι ἀγῶνες, νέον αἷμα, διότι ἡ Κυβέρνησις τῆς δεξιᾶς, ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἠγνόει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ ἠκολούθει μόνον ἐπιταγὰς διὰ νὰ περισωθῇ τὸ πνεῦμα τῆς συμμαχίας. Καὶ λυποῦμαι, ὅτι μέσα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν γίνεται κανεὶς ὑπαινιγμὸς καὶ δὲν ἐκδηλοῦται κανένα ἐνδιαφέρον διὰ τὴν τύχην τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν. Διότι ὅλοι θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις, ὅλοι μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν νῦν Ἀντιπρόεδρον καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Βενιζέλον, ἀπεχωρήσαμεν τῆς αἰθούσης διαμαρτυρόμενοι διὰ τὰς ὑπογραφείσας συνθήκας καὶ λέγοντες μὲ μίαν φωνήν, ὅτι ἐὰν ποτὲ κυβερνήσωμεν τὴν χώραν θὰ ζητήσωμεν τὴν ἀκύρωσιν ἢ τὴν ματαίωσιν ἢ τὴν διόρθωσιν τῶν συνθηκῶν αὐτῶν. Ἐγκρίνω ἀπόλυτα τὴν μεταβολὴν εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι ἐκτάκτου σημασίας ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ σεβασθῶμεν τὰς συμμαχίας μας, ἀλλὰ θὰ ἀναπτύξωμεν τὴν φιλίαν μας μὲ ὅλους τοὺς λαούς. Αὐτὴ ἐξ ἄλλου ἦτο ἡ πολιτικὴ καὶ ἰδιαίτερα ἡ πολιτικὴ τῆς Ἀριστερᾶς καὶ λόγῳ αὐτῆς τῆς πολιτικῆς ἄλλοτε εἴχομεν κατηγορηθῆ καὶ ὡς προδίδοντες τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἐὰν ἔκαμα αὐτὴν τὴν ἐξέτασιν κἄπως περισσότερον διὰ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, τὸ ἔκαμα, διότι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ εἶναι ἀπολύτως συνδεδεμένη μὲ τὸ ὕψος τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Κύριοι, ἓν ἐκ τῶν κυριωτέρων ἐπιχειρημάτων τῆς διατηρήσεως τοῦ ὕψους τῶν πολεμικῶν δαπανῶν ἐκτὸς τῶν συμμαχικῶν ὑποχρεώσεων, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἐγγίζει ἢ ἀπειλεῖ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, εἶναι οἱ ἐξαιρετικῶς μεγάλοι ἐξοπλισμοὶ τῆς γείτονός μας Βουλγαρίας. Κύριοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι Πρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς κινήσεως διὰ τὴν Βαλκανικὴν συνεννόησιν, ἡ ὁποία ἱδρύθη τὸ 1959 καὶ εὑρίσκομαι εἰς συνεχεῖς ἐπαφὰς μὲ ἀναλόγους Ἐπιτροπὰς καὶ μὲ τοὺς Προέδρους τῶν Κυβερνήσεων τῶν Βαλκανικῶν Χωρῶν. Ὅταν ὑπὸ τὴν ἰδιότητά μου αὐτήν, ἐπεσκέφθην τὰς πρωτευούσας τῶν Βαλκανικῶν Χωρῶν τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1960, κατέληξα εἰς τὴν Σόφιαν καὶ ἐκεῖ εἶχον μίαν μακροτάτην, τετράωρον συζήτησιν μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν τότε τῆς Βουλγαρίας παρουσίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Βουλγαρίας καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλγαρικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν Βαλκανικὴν συνεννόησιν Ἀκαδημαϊκοῦ Μπενόφσκυ. Καὶ ἐκεῖ ἐπεσήμανα τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Βουλγαρικῆς ἀλλὰ καὶ τῆς κοινῆς γνώμης τῆς Βουλγαρίας διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ὄχι μόνον τῶν συγκοινωνιῶν, τῶν κοινῶν ἔργων, τῆς οἰκονομικῆς συνεργασίας, τῶν ἐμπορικῶν ἀνταλλαγῶν, ἀλλὰ μιᾶς εἰλικρινοῦς φιλίας μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Καὶ τότε ἐπειδὴ ἦτο τὸ ἐπίμαχον σημεῖον αἱ πολεμικαὶ ἀποζημιώσεις καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ ἔθετε τὸν ὅρον, κατ’ ἐμὲ ἀπαράδεκτον, ἀλλὰ μόνον διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ψυχροπολεμικήν της πολιτικήν, ἔθετε τὸν ὅρον αὐτόν, ὅτι διὰ νὰ ἀρχίσωμεν συζητήσεις μὲ τὴν Βουλγαρίαν, ὀφείλει ἡ Βουλγαρία νὰ καταβάλῃ 6.000.000 δολλάρια ὄχι διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι γίνεται ἀπαρχὴ τῆς καταβολῆς τῶν ἀποζημιώσεων αὐτῶν, ἀλλὰ διὰ νὰ δείξῃ τὴν καλήν της πίστιν. Καὶ ἐρωτῶ, ποία Κυβέρνησις σεβομένη ἑαυτὴν θὰ ἐδέχετο νὰ κάμῃ μίαν πρᾶξιν διὰ νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν ἄλλην Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι καλῆς πίστεως; Λέγω, ὅτι, ἐτέθη ἡ φράσις αὐτὴ σκοπίμως διὰ νὰ διατηρῇ τὴν ψυχροπολεμικὴν πολιτικήν της, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐφαρμόσει αἱ Κυβερνήσεις τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ δι’ ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ὥστε νὰ δύνανται εὐκόλως αἱ παρακρατικαὶ ὀργανώσεις καὶ οἱ Γιοσμάδες καὶ οἱ γερμανοντυμένοι νὰ ἀποκαλοῦν ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἀντιστάσεως, γενικῶς τὴν Ἀριστεράν, διότι αὐτὸ εἶναι ἡ Ἀριστερά, εἶναι τὸ κινούμενον πνεῦμα, οἱ ἄνθρωποι τῆς ἀντιστάσεως, οἱ προοδευτικοί, νὰ μᾶς ἀποκαλοῦν Βουλγάρους διὰ Κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν. Τότε ἠρώτησα τὸν Βούλγαρον Πρωθυπουργὸν ἐὰν θὰ ἦτο διατεθειμένη ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ τὸ καταθέσῃ ὡς συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς ἓν ἐκ τῶν ἔργων τῶν ἀπαραιτήτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνουν διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν τριῶν κοινῶν μας ποταμῶν. Μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶναι μία πρότασις λογική, μοῦ εἶπεν, ὅτι θὰ τὴν ἐξετάσῃ καὶ μετὰ μίαν ἡμέραν ποὺ ἀνεχώρουν μὲ ἐκάλεσαν ἀπὸ τὸ ἀεροδρόμιον καὶ μοῦ εἶπον ὅτι, κύριε, ἠμπορεῖτε νὰ ἀναγγείλετε εἰς τὴν Κυβέρνησίν σας, ὅτι ἡμεῖς ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς προτάσεως, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ προχωρήσωμεν. Πάντοτε ἐνημέρωσα περὶ ὅλων αὐτῶν τὴν τότε Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ἡ ὑποτόνωσις τῶν ἐχθρικῶν ἐκδηλώσεων, μετὰ ἐγένετο ἔναρξις συζητήσεων εἰς Ἀθήνας τῶν δύο χωρῶν διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν ἐκκρεμούντων μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν ζητημάτων. Ἐλπίζω, κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ ἐλπίζω βασίμως, διότι ἔχω περὶ τούτου ἐνδείξεις, ὅτι ἡ Βουλγαρία εἶναι διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ ἐκτὸς τῶν οἰκονομικῶν, ἐμπορικῶν θεμάτων, καὶ τὸ πολιτικὸν μέρος εἰς τὸ ὁποῖον ἐὰν ὑπάρξῃ συμφωνία, τότε εἶναι δυνατὴ ἡ μείωσις τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν καὶ συνεπῶς νὰ λείψῃ τὸ ἕνα στοιχεῖον τῆς διατηρήσεως τοῦ ὕψους τῶν σημερινῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν. Τὰ ὕψη τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν πρέπει νὰ μειωθοῦν. Οἱονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ ὕψος τοῦ ρυθμοῦ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, οὐδεμία Κυβέρνησις θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκβιομηχάνησιν τῆς Χώρας καὶ τὴν ἔξοδον αὐτῆς ἀπὸ τὸ τέλμα τῆς ὑποαπασχολήσεως. Ἤκουσα μὲ βαθυτάτην προσοχὴν τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ θὰ τὰς ἀκούσω καὶ πάλιν ἀπόψε. Ἤκουσα, ἀκόμη, τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως τύχῃ οἰκονομικῆς βοηθείας ἡ Ἑλλάς, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν πολεμικῶν της δαπανῶν. Ἡ βοήθεια, κύριοι βουλευταί, δὲν ἀποτελεῖ λύσιν. Ὡς γνωστὸν ἡ βοήθεια, ἄλλοτε δίδεται καὶ ἄλλοτε ἀνακαλεῖται. Σήμερον ποὺ τὸ κλῖμα τῆς διεθνοῦς ἐντάσεως χαλαροῦται χάρις εἰς τὰς προσωπικότητας μεγάλων ἡγετῶν, ὡς εἰς τὰς προσπαθείας τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Σ.Ε. Κροῦτσεφ καὶ τοῦ ἀγρίως δολοφονηθέντος Προέδρου τῶν Η.Π.Α. Κέννεντυ, θῦμα τῶν ὀπαδῶν τοῦ ψυχροῦ πολέμου. Συνέπεια τῶν προσπαθειῶν αὐτῶν ὑπῆρξεν ἡ χαλάρωσις καὶ ἐπέτρεψεν εἰς ὅλας τὰς δυνάμεις τοῦ ΝΑΤΟ νὰ προβοῦν εἰς μείωσιν τῶν δαπανῶν των. Σήμερον συζητεῖται σοβαρῶς ἐντὸς τῶν κόλπων τοῦ ΝΑΤΟ, ἐὰν θὰ πρέπει νὰ προέλθῃ τοῦτο εἰς μίαν συμφωνίαν μὲ τὸ Σύμφωνον τῆς Βαρσοβίας. Ἐπίσης, ὡς γνωρίζετε, ὅλα τὰ κράτη τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ἀπὸ 2ετίας, προοδευτικῶς, μειώνουν τὰς στρατιωτικάς των δυνάμεις. Τὰ κράτη τῆς Μπενελούξ, τὰ Σκανδιναυϊκὰ Κράτη καὶ ἡ Γαλλία ἐμείωσαν τὴν στρατιωτικήν των θητείαν εἰς 18 μῆνας. Ἐπίσης, ἡ Γαλλία ὑπέβαλε σχέδιον μειώσεως τῆς στρατιωτικῆς θητείας εἰς 16 μῆνας. Ἡ Μεγάλη Βρεταννία ἐμείωσε τὰς στρατιωτικάς της δυνάμεις, ποὺ εἶχεν εἰς τὴν Γερμανίαν, καὶ ἡ Ρωσία περιώρισε τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἀμυντικῶν της δαπανῶν κατὰ 600 ἑκατομμύρια ρούβλια. Ὑπάρχουν ἐνδείξεις, ὅτι καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι θὰ περιορίσουν τὸ κονδύλιον τὸ προοριζόμενον διὰ τὰς στρατιωτικάς των δαπάνας. Ὅταν ὑπάρχῃ ἕνα τοιοῦτον κλῖμα, ἐρωτῶ: Διατὶ ἐμεῖς δὲν μειώνομεν τὴν στρατιωτικὴν θητείαν; Δὲν θὰ σωθῶμεν, κύριοι βουλευταί, μὲ τὸ 1 ἑκατομμύριον βοηθείας τοῦ Βελγίου καὶ τὰ δύο τῆς Ἰταλίας. Ἐὰν δὲν μειώσωμεν τὰς στρατιωτικάς μας δαπάνας θὰ ἀνατινάξωμεν τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου εἰς τὸν ἀέρα. Ὁμιλεῖ ἡ Κυβέρνησις περὶ νέων ἐκλογῶν. Ἡ μόνη παράταξις, ἡ ὁποία δὲν ἐφοβήθη ποτὲ τὰς ἐκλογὰς εἶναι ἡ παράταξις τῆς Ἀριστερᾶς. Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτάς. Νὰ προχωρήσωμεν, ὅμως, ὑπὸ τὸν ὅρον, τὸν ὁποῖον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐθεώρει ὡς ἀπαραίτητον, ὅταν ἦτο Ἀντιπολίτευσις, τὸν πρῶτον ὅρον, ποὺ ἔθετε μεταξὺ τῶν ὀκτὼ σημείων διὰ νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐννοῶ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἀπαραίτητος, ἀκόμη, προϋπόθεσις εἶναι καὶ ἡ ἀνάθεσις τῶν Νομαρχιῶν εἰς δικαστικούς. Παρεπονέθη χθές, ὁ κ. Μπουρνιᾶς, διότι ἐζητήθη ἡ ἀντικατάστασις τοῦ κ. Νικητάκη. Βεβαίως, ἐπιθυμοῦμεν τὴν ἀντικατάστασιν καὶ τοῦ κ. Νικητάκη καὶ παντὸς ἄλλου κ. Νικητάκη, διότι αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι τῆς δημιουργίας καὶ διατηρήσεως καὶ καθοδηγηταὶ τῶν παρακρατικῶν ὀργανώσεων. Μὲ τὴν ὑπόθαλψιν, τὴν ὁποίαν κάμνουν οἱ κρατικοὶ αὐτοὶ λειτουργοὶ τῶν παρακρατικῶν ὀργανώσεων ἔθεσαν ἑαυτοὺς ἐκτὸς τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Ἐὰν ἐξασφαλισθοῦν αὐταὶ αἱ προϋποθέσεις εἴμεθα σύμφωνοι νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἐκλογάς. Ἡ Ἀριστερὰ οὐδέποτε ἐφοβήθη τὰς ἐκλογάς. Κύριοι βουλευταί, μοῦ ἔκαμαν τὴν ὑψηλὴν τιμὴν οἱ συνάδελφοι Π. Ἀργυρόπουλος, Μ. Κύρκος, Δ. Σαπουνάκης, Δ. Στρατῆς καὶ Α. Τσιάρας, νὰ δηλώσουν, ὅτι μὲ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις θὰ δώσουν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὸ ἀπόγευμα καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ πρῶτον ὁμιλητὴν τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Σ. Βενιζέλον.

(Ὥρα 3.15′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 6.25′ μ.μ.)

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Σ. Βενιζέλος, ἔχει τὸν λόγον.

§35Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἡ γεωγραφικὴ θέσις τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸ σταυροδρόμι τριῶν Ἠπείρων, ἐπιβάλλει νὰ ἀκολουθήσωμεν πολιτικὴν προάγουσαν τὴν γενικὴν εἰρήνην, ὅσον καὶ τὰς ἀγαθὰς σχέσεις μας μὲ ὅλους τοὺς λαούς. Ἐκ παραδόσεως ἡ Ἑλλὰς ἀνῆκεν εἰς τὸν ἐλεύθερον Δυτικὸν κόσμον. Λόγοι ἰδεολογικοί, ἐὰν θέλετε καὶ συναισθηματικοί, μᾶς ὑποχρεώνουν νὰ εὑρισκώμεθα κοντὰ εἰς τὴν Δύσιν, ἡ ὁποία χάρις εἰς τὴν Συμμαχίαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν μετ’ αὐτῆς, μᾶς ἐξασφαλίζει τὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, συγχρόνως δὲ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ διατηρήσωμεν καὶ τοὺς δημοκρατικούς μας θεσμούς. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἀπέναντι τῶν ἄλλων χωρῶν ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ προαγάγῃ τὰς σχέσεις της, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸν οἰκονομικὸν καὶ μορφωτικὸν τομέα, ὑπὸ τὸν ἀπαράβατον ὅρον, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἑκατέρωθεν οὐδεμία ἀνάμιξις εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῶν οἰκείων χωρῶν. Νομίζουμε, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ συμβάλει εἰς τὴν παγίωσιν τῆς γενικῆς εἰρήνης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν ἐνδόμυχον πόθον ὅλων τῶν λαῶν τῆς γῆς. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δηλοῖ ἀπεριφράστως, ὅτι θὰ τιμήσῃ ὅλας τὰς διεθνεῖς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε. Καὶ ὅπως εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα ὑπάρχει ἐξέλιξις οὕτω καὶ εἰς τὸν ἐξωτερικὸν τομέα εἶναι ἐνδεχόμενον ἐν τῇ πορείᾳ νὰ ἀποδειχθοῦν, ὅτι ὡρισμέναι συμφωνίαι δὲν συμβάλουν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἀγαθῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν συμβαλλομένων χωρῶν καὶ χρήζουν διορθώσεων, τῶν ὁποίων διορθώσεων, μόνον κατόπιν συνενοήσεως μετὰ τῶν ἄλλων συμβαλλομένων χωρῶν, θὰ προβῶμεν εἰς τὴν διόρθωσιν. Ἐρχόμενος εἰς τὰ ἐπὶ μέρους θέματα, ἔχω νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι πρόθεσίς μας εἶναι, νὰ κατοχυρώσωμεν ἔτι περαιτέρω τὴν φιλίαν μὲ τὴν Τουρκίαν, φιλία, ἡ ὁποία ἐθεμελιώθη ἀπὸ δύο μεγαλοπνόους πολιτικοὺς ἄνδρας, τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον καὶ τὸν Κεμὰλ Ἀτατούρκ. (Χειροκροτήματα). Βεβαίως, ὑπάρχουν δευτερεύοντα ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν μᾶς ἐπέτρεψαν μέχρι τῆς ὥρας αὐτῆς, αἱ σχέσεις μας νὰ προχωρήσουν ἀπροσκόπτως. Ἐκ μέρους ἡμῶν θὰ καταβληθῇ κάθε προσπάθεια, ὥστε νὰ ἐπιλυθοῦν τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς ἑτέρας πλευρᾶς ἀνάλογος θὰ καταβληθῇ προσπάθεια — καὶ τὸ λέγω τοῦτο, συνεπείᾳ τῶν ὁμιλιῶν τὰς ὁποίας εἶχον εἰς τὸ Παρίσι, μὲ τὸν Τοῦρκον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν — εἰς τρόπον ὥστε ὄντως ἡ φιλία αὐτὴ νὰ ἐπιπλεύσῃ βάσει τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς ὅπως ἐπιστεύομεν μέχρι σήμερον καὶ προτοῦ συμβοῦν τὰ κυπριακὰ γεγονότα. Αἱ σχέσεις μας μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν ὑπῆρξαν πάντοτε πλέον ἢ φιλικαί. Εἶναι μία ἱστορικὴ ἀλήθεια, ὅτι αἱ δύο χῶραι εὑρέθησαν πάντοτε ἡ μία παράπλευρα εἰς τὴν ἄλλην, εἰς ὅλας τὰς κρισίμους στιγμὰς τῆς ἱστορίας των. Εἶχον διατυπώσει ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ὑπογραφοῦν αἱ συμφωνίαι διαβάσεως τῶν συνόρων καί, δυστυχῶς τὰ πράγματα μὲ ἐδικαίωσαν. Αἱ ἀντιρρήσεις μου δὲν ὠφείλοντο εἰς τὸ ὅτι μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν δὲν θέλομεν νὰ ἔχωμεν ἀρίστας σχέσεις. Ὠφείλοντο ἀκριβῶς εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐφοβούμην, ὅτι αὐτὲς οἱ διαβάσεις τῶν συνόρων εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δημιουργήσουν προστριβὰς μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν. Ἐλπίζω, καὶ ἤδη ἔχω προβῆ εἰς προκαταρκτικὰς συνεννοήσεις, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς συνεννοήσεις, καὶ μὲ τοὺς Γιουγκοσλαύους, ὥστε ἀπροσκόπτως νὰ λειτουργήσῃ ἡ συμφωνία αὐτή, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ λόγῳ ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ, ἔχει σταματήσει ὡς πρὸς τὴν διάβασιν τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὸ Γιουγκοσλαυϊκὸν ἔδαφος. Θέλω νὰ βεβαιώσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι θὰ ἐξαντλήσω ὅλην μου τὴν ἐπιρροήν, διότι πιστεύω, ὅτι μέσα εἰς τὸν Βαλκανικὸν χῶρον, αἱ σχέσεις Ἑλλάδος καὶ Γιουγκοσλαυΐας, θὰ ἀποτελέσουν ἀποφαστικὸν παράγοντα διὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς εἰρήνης εἰς τὰ Βαλκάνια. (Χειροκροτήματα). Ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἑβδομάδων, ἀρχίζομεν διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Βουλγαρίαν ἐπὶ θεμάτων δημοσιονομικῶν καὶ οἰκονομικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ περιληφθοῦν αἱ ἀποζημιώσεις ἢ καὶ ἐπανορθώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλγαρίαν, συνεπείᾳ τῆς συνθήκης τῆς Εἰρήνης. Μέχρι σήμερον ἡ Βουλγαρία δὲν ἔδειξε τὴν ἀπαιτουμένην καλὴν θέλησιν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, κατόπιν τῶν συνομιλιῶν τὰς ὁποίας εἶχον μὲ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Βουλγαρίας, ὅτι βαίνομεν πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος καὶ ἐὰν ἐπιτευχθῇ τοῦτο, θὰ ἠμπορέσωμεν πραγματικῶς, νὰ δημιουργήσωμεν τὸ συναίσθημα τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀσφαλείας. Διότι σήμερον ἡ Βουλγαρία διατηρεῖ πολὺ περισσοτέρας δυνάμεις ἀπὸ ἡμᾶς. Καὶ διερωτώμεθα, ἐναντίον τίνος στρέφεται αὐτὴ ἡ μεγάλη δύναμις; Ἔχω τὴν ἀπόφασιν νὰ διευκρινίσω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου τὴν κατάστασιν, ὅτι εἰς τὰς 10 Ἰανουαρίου, πρόκειται νὰ ἀρχίσουν αἱ διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι εὔχομαι νὰ καταλήξουν, εἰς τὸ νὰ ἀποκατασταθοῦν αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν δύο λαῶν. Δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἀποκατάστασις ὁμαλῶν σχέσεων μὲ τὴν γείτονα Ἀλβανίαν. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτεριῶν, εἰς δηλώσεις μου, ἐζήτησα ὅπως δοθῇ τὸ δικαίωμα αὐτοδιοικήσεως εἰς τὴν Βόρειον Ἤπειρον, εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἐκεῖ παραμένοντες ἀδελφοί μας νὰ ἠμπορέσουν νὰ ζήσουν κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ Ἀλβανικοῦ ἐδάφους. Διότι, ὅπως γνωρίζετε, ἡ διεκδίκησίς μας ἔναντι τῆς Βορείου Ἠπείρου εὑρίσκεται εἰς τὰς χεῖρας τῶν τριῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν Ἀγγλίας, Ἀμερικῆς καὶ Ρωσίας, συνεπῶς τὸ ζήτημα, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, διαφεύγει τῆς ἰδικῆς μας ἁρμοδιότητος. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἐὰν ἐπετυγχάνετο αὐτὴ ἡ προσπάθεια, τὴν ὁποίαν καταβάλομεν, ὁπότε θὰ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰς διπλωματικὰς σχέσεις μὲ τὴν Ἀλβανίαν. (Χειροκροτήματα). Χάρις εἰς τὰς ἀρίστας παροικίας μας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἀφρικήν, ὁ Ἑλληνικὸς παράγων παίζει ἕνα σημαίνοντα ρόλον μεταξὺ τῶν Ἀφρικανικῶν κρατῶν. Δεδομένου, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀπολαμβάνουν τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν Ἀφρικανικῶν λαῶν, πιστεύομεν, ὅτι πρέπει νὰ προαγάγωμεν τὰς σχέσεις μας πρὸς τὴν παρθένον αὐτὴν Ἤπειρον, εἰς τὴν ὁποίαν ἄλλα κράτη ἤδη προηγήθησαν ἡμῶν. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὸν νέον Ὀργανισμόν, τὸν ὁποῖον θὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, προβλέπομεν τὴν ἵδρυσιν μιᾶς νέας Πρεσβείας εἰς τὴν δυτικὴν πλευρὰν τῆς Ἀφρικῆς, μίαν ἄλλην εἰς τὴν ἀνατολικὴν πλευρὰν αὐτῆς, διὰ τὴν καλυτέραν ἀντιπροσώπευσιν τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω, ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς ἔχει πολλὰ νὰ ὠφεληθῇ, ἐὰν ἠμπορέσωμεν πραγματικῶς νὰ συνεργασθῶμεν στενῶς μὲ τὰς χώρας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι μετ’ ἐμπιστοσύνης ἀποβλέπουν πρὸς ἡμᾶς. Ἤδη πρέπει νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ Ἀραβικαὶ χῶραι ἀποβλέπουν μετ’ ἐξαιρετικῆς συμπαθείας πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Οἱ Ἕλληνες οὐδέποτε θὰ λησμονήσωμεν, ὅταν εὑρισκόμουν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, κατὰ πόσον φιλόξενον καὶ φιλόφρονα τρόπον ἐδέχθησαν τὰ στρατεύματά μας καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν οἱ Ἄραβες, οἱ κατοικοῦντες τὴν περιοχὴν ἐκείνην. Εἶναι δυστύχημα, ὅτι ἀκόμη ἡ πορεία τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου ἐδημιούργησε σχεδὸν ἕνα νέον προσφυγικὸν πρόβλημα. Εὑρίσκομαι εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐλπίζω λίαν προσεχῶς νὰ ἀρχίσωμεν διαπραγματεύσεις, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἱκανοποιηθοῦν κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰς ζημίας ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων ἀπαλλοτριώσεων καὶ ἐθνικοποιήσεως γενικῶς, ὅπως συνέβη μὲ ἄλλας παροικίας. Ὑπάρχουν ἐνδείξεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς πείθουν, ὅτι ἡ Αἴγυπτος εἶναι διατεθειμένη, ἔξω ἀπὸ τὰ προϊόντα τοῦ κλῆριγκ νὰ χορηγήσῃ ἄλλα εἴδη, τὰ ὁποῖα πραγματοποιούμενα, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν οἱ Ἕλληνες, οἱ ἐγκαταλείψαντες τὰ ὑπάρχοντά των ἐν Αἰγύπτῳ. Θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω, ὅτι αἱ συμφωνίαι τῆς Μόσχας, περὶ ἀπαγορεύσεως ὡρισμένων πυρηνικῶν δοκιμῶν, μᾶς εὑρίσκουν ἐντελῶς συμφώνους καὶ χαίρω, διότι ἐσπεύσαμεν ἐκ τῶν πρώτων νὰ ὑπογράψωμεν τὰς συμφωνίας αὐτάς. Εὐχόμεθα, ὅπως αἱ συμφωνίαι αὐταί, προχωρήσουν ἔτι περαιτέρω, διὰ νὰ ἐπιβληθῇ ὁ ἔλεγχος ἐπὶ τῶν ἐξοπλισμῶν, ὁ ὁποῖος καὶ μόνον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καθησυχάσῃ τοὺς λαοὺς τῆς γῆς. Ἡ ἀποπυρηνοποίησις μικρῶν περιοχῶν, δὲν ἔχει πλέον μεγάλην ἀξίαν. Ἐὰν αὐταὶ αἱ περιοχαὶ δὲν ἔχουν τὰς ἐγγυήσεις τῶν μεγάλων, εἶναι ἀπώλεια χρόνου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παραδεχόμεθα εἶναι, ἐάν, ὁλόκληροι περιοχαί, τῇ συγκαταθέσει ὅλων τῶν χωρῶν, δεχθοῦν ἀποπυρηνοποίησιν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγίστην σημασίαν, ὅπως τοῦτο συνέβη διὰ τὴν Νότιον Ἀμερικήν. Αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι, ἐν ὀλίγοις, ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλάς, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὑπὸ τὸν κ. Γ. Παπανδρέου, πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ. Δὲν θὰ ἤθελα, ὅμως, νὰ μὴ ἀναφερθῶ εἰς τὰ ζητήματα τῆς Κύπρου, τὰ ὁποῖα, ὅπως θὰ γνωρίζετε καὶ ἐκ τῶν ἐφημερίδων, λαμβάνουν ἀνησυχαστικὴν μορφήν. Κατὰ τὴν παραμονήν μου εἰς Παρισίους, διὰ τὴν σύνοδον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐτησίας συνόδου τῆς ἐξ Ὑπουργῶν ἐπιτροπῆς τῆς τριμεροῦς συμμαχίας μεταξὺ Ἑλλάδος, Τουρκίας καὶ Κύπρου, ἔσχον ἐνδιαφερούσας ἀνταλλαγὰς ἀπόψεων μετὰ τῶν συναδέλφων μου Τουρκίας καὶ Κύπρου. Ἦτο φυσικόν, κατὰ τὰς φιλικὰς αὐτὰς συνομιλίας, νὰ θιγῇ καὶ τὸ θέμα τῶν ὑπὸ τοῦ Προέδρου Μακαρίου γενομένων προτάσεων εἰς τὴν τουρκοκυπριακὴν ἡγεσίαν, ἀναπροσαρμογῆς ὡρισμένων διατάξεων τοῦ Συντάγματος τῆς Δημοκρατίας τῆς Κύπρου. Τὸ Σύνταγμα τῆς Κύπρου περιέχει, πράγματι, διατάξεις δυσεφαρμόστους καὶ αἱ ὁποῖαι, ἐφαρμοζόμεναι, θὰ παρέλυον τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ κράτους, μὲ ἀποτέλεσμα διαταραχὰς εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν δύο κοινοτήτων. Καὶ ὁμιλῶν, πρὸ καιροῦ, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς αὐτῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ σχολιάζων τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, εἶχον προβλέψει τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας θὰ ἐνεφάνιζε τὸ Σύνταγμα ἐν τῇ πράξει. Χωρὶς νὰ ἐπιθυμῶ νὰ περιαυτολογήσω, ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι αἱ προβλέψεις μου, ἀτυχῶς, ἐπηλήθευσαν. Πρέπει νὰ ἴδωμεν, τώρα, πῶς τὸ κακὸν δύναται νὰ διορθωθῇ. Βασικὴ ἐπιθυμία ὅλων μας εἶναι, νὰ ἴδωμεν τὴν Κυπριακὴν πολιτείαν εὐημεροῦσαν καὶ τὸν Κυπριακὸν λαόν, ἀπαρτιζόμενον, ἀδιακρίτως, ἀπὸ Ἕλληνας καὶ Τούρκους, νὰ ζῇ ἐν εἰρήνῃ καὶ προόδῳ. Κατὰ τὴν συνάντησίν μου μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Τουρκίας, παρεκάλεσα αὐτόν, ὅπως ἀσκήσῃ πᾶσαν δυνατὴν ἐπιρροήν, ἵνα οἱ ἡγέται τῶν Τουρκοκυπρίων, παρακαθήσουν μετὰ τῶν Ἑλληνοκυπρίων ἡγετῶν εἰς τὴν τράπεζαν τῶν συζητήσεων καὶ ἐξετάσουν μὲ πνεῦμα φιλικὸν καὶ πρακτικὸν τὰς προτάσεις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου. Ὁ διακεκριμένος Τοῦρκος συνάδελφός μου κ. Ἐρκὶν μοὶ ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ τὸ πράξῃ, ἐτόνισεν, ὅμως, ὅτι αἱ συζητήσεις δέον νὰ γίνουν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἀρχίσῃ διάλογος εἰλικρινὴς καὶ ἄνευ προκαταλήψεων, μεταξὺ τῶν δύο Κοινοτήτων. Ἕλληνες καὶ Τοῦρκοι τῆς Κύπρου, θὰ ζήσουν πλησίον ἀλλήλων καὶ εἰς αὐτούς, πρωτίστως, ἀπόκειται νὰ ἐξεύρουν λύσεις εἰς τὰ προβλήματά των. Ἂν δὲν τὸ πράξουν ἐγκαίρως, θὰ ζοῦν ὑπὸ τὴν συνεχῆ ἀπειλὴν διενέξεων μεταξὺ των, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν σοβαροὺς ἀντικτύπους καὶ εἰς τὰς σχέσεις Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, ἂν καί, ἐπιθυμῶ νὰ τὸ τονίσω, ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν τὴν διατήρησιν φιλικῶν σχέσεων μετὰ τῆς συμμάχου καὶ φίλης γείτονος χώρας. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς τὸν λαὸν τῆς Κύπρου, ὅπως ὑπὸ πνεῦμα διαλλακτικὸν λύσῃ τὰς διαφοράς του καὶ προσφέρῃ οὕτω εἰς τὸν κόσμον παράδειγμα καλῆς συνεργασίας καὶ ἀδελφωσύνης. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐπιθυμοῦμεν ἢ νὰ ἴδωμεν ἑδραιουμένην καὶ εὐημεροῦσαν τὴν Κυπριακὴν Δημοκρατίαν. Δυστυχῶς, τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐξηλίχθησαν τὰς τελευταίας ἡμέρας, μᾶς ἐμβάλλουν εἰς μεγάλην ἀνησυχίαν. Τὸ τελευταῖον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν, εἶναι ὅτι νέαι συγκρούσεις ἐγένοντο μὲ θύματα. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν νύκτα, τὴν 3ην πρωϊνὴν ἐγένοντο νέαι συγκρούσεις, μὲ τὸν φόνον δύο ἀκόμη ἀτόμων. Κατὰ τὸ τηλεγράφημα, ἡ κατάστασις εὑρίσκεται εἰς ἔκρυθμον σημεῖον καὶ συνῆλθον ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Ἀντιπρόεδρος, οἱ ὁποῖοι ἀπηύθυναν κοινὴν ἔκκλησιν πρὸς τὸν λαὸν νὰ ἠρεμήσῃ. Μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν σᾶς ὁμιλῶ, δὲν γνωρίζομεν, τί θὰ συμβῇ περαιτέρω. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παρακολουθεῖ μὲ ἀδιάπτωτον καὶ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον καὶ μὲ ἀνησυχίαν, τὰ συμβαίνοντα. Ἀπὸ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον Μακάριον, ἐζητήθη νὰ ἐξαντλήσῃ ὅλην του τὴν ἐπιρροήν, διὰ νὰ καταπραΰνῃ τὰ πνεύματα. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὁμιλῶν ἐνώπιον τοῦ σώματος, εἶπεν, ὅτι εὐχαρίστως διαπιστώνει, ὅτι ἀκολουθοῦμεν τὴν ἰδίαν πολιτικήν, μὲ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν. Ἐὰν ὑπαινίσσεται τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν, πρέπει νὰ μὴ λησμονῇ, ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, ἡ Ἑλλὰς ἐγένετο, διὰ πρώτην φοράν, μέλος τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας. (Χειροκροτήματα). Διαφωνοῦμεν, ὅμως, ριζικῶς, μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα καὶ ἡ ἄσκησις τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς εἶναι, κυρίως, θέμα χειρισμοῦ καὶ θέσεως τῶν θεμάτων. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας, εἰς τὸ Παρίσι, ἡ Ἑλληνικὴ ἀποστολὴ ἔθεσε τὸ θέμα ἐπὶ νέας ἐντελῶς βάσεως. Ἐνῷ αἱ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης Κυβερνήσεις ἐζήτουν βοήθειαν διὰ τὴν ἄμυναν τῆς Ἑλλάδος, ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἐγγυήσεις τόσον διὰ τὴν ἄμυναν, ὅσον καὶ τὴν ἀκεραιότητα τῆς Ἑλλάδος. Καὶ δὲν ἐδίστασα ἐνώπιον φίλων μας, νὰ εἴπω, ὅτι τὰ σύνορα τοῦ ΝΑΤΟ εὑρίσκονται εἰς τὰ βόρεια σύνορα τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν ἡ ἄμυνα τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου συνεπάγεται δαπάνας ὑπερβολικάς, ἐναπόκειται εἰς ὅλους τοὺς συμμάχους, νὰ εὕρουν τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεώς των, εἰς τὰς ὁποίας καὶ ἡμεῖς, βεβαίως, θὰ συνεισφέρωμεν, κατὰ δύναμιν καὶ εἰς ὅ,τι μᾶς ἀναλογεῖ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας, ὅτι ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἐζήτει χρήματα διὰ τὴν ἄμυναν, ἡμεῖς ἐθέσαμεν πρῶτον τὴν ἄμυναν ἐπὶ τῆς ὀρθῆς βάσεως καὶ ἐὰν αὐτὴ ἡ ἄμυνα δημιουργῇ δαπάνας, νὰ εὑρεθῇ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ καλυφθῇ οἰκονομικῶς, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ διατηρήσωμεν, κοινωνικῶς καὶ οἰκονομικῶς, τὸ ἐσωτερικὸν μέτωπον. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ πρότασίς μας ἐγένετο παμψηφεὶ ἀποδεκτή. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἔλθῃ ἐδῶ Ἐπιτροπή, νὰ διαπιστώσῃ, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἄμυνα τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου. Διότι, σήμερον, ἡ στρατηγικὴ εἶναι πολὺ διάφορος. Αὐτό, ἀκριβῶς, εἶναι καὶ τὸ παράπονον τοῦ στρατηγοῦ Ντὲ Γκώλ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ αὐτοματισμός, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέβαλε χρησιμοποίησιν καὶ πυρηνικῶν ἀκόμη μέσων, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ μία, ἔστω ἐνδεχομένη, τοπικὴ ἐπίθεσις. Ἰδοὺ διατὶ ἐπροτιμήσαμεν νὰ ὁμιλήσωμεν εἰς τοὺς συμμάχους μας μὲ τὴν γλῶσσαν τὴν εἰλικρινῆ καὶ μὲ συναίσθησιν εὐθύνης, τόσον ὡς μέλη τῆς συμμαχίας, ὅσον καὶ ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐθέσαμεν καθαρὰ τὰ ζητήματά μας. Ἐδώσαμεν στατιστικὰς πραγματικὰς καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Μαῦρος, ὡμίλησε καὶ τοὺς ἔδωσεν ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προκύπτει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχουσα τὸ χαμηλότερον, κατὰ κεφαλήν, εἰσόδημα καὶ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν στρατιωτικῶν ἐπιβαρύνσεων, ἔχει ἀνάγκην νὰ τύχῃ γενναιοτέρας βοηθείας. Ἐλπίζω, ὅτι παρὰ τὴν περικοπὴν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἡ ὁποία εἶχε δηλωθῆ ἀπὸ πέρυσι, εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν, ἐλπίζω, λέγω, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ ἐφέτος, θὰ εἶναι μεγαλύτερον, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀπὸ τὸ περυσινόν, διότι τόσον ἡ Ἀγγλία, ὅσον καὶ ἡ Γαλλία, ἐδέχθησαν νὰ μετάσχουν εἰς τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμα ἀμύνης. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Πιπινέλης, ὅταν ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι «ἡ προσπάθεια τοῦ συνόλου τοῦ σώματος, ὀφείλει νὰ στραφῇ εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ διεθνοῦς γοήτρου τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον, λόγῳ σφαλμάτων, δὲν εὑρίσκεται σήμερον εἰς ἱκανοποιητικὸν ἐπίπεδον». Τὴν αὐτὴν γλῶσσαν ἐχρησιμοποίησα καὶ ἐγὼ πρὸ δύο ἐτῶν ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δυστυχῶς, τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν μὲ ἔκαμε νὰ ἀλλάξω γνώμην. Θέλω νὰ δώσω τὴν διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι μέσα εἰς τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐξήγγειλεν ἡ Ε.Κ., θὰ ἐπιδιώξωμεν νὰ καταλάβῃ ἡ Ἑλλὰς τὴν θέσιν, ἡ ὁποία τῆς ἀνήκει λόγῳ τῆς ἱστορίας καὶ τῶν ἀγώνων της, ἐντὸς τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν προχωρήσωμεν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ καλέσω τὸν βουλευτὴν Πέλλης κ. Θ. Ἀνδρεάδην καὶ τὸν βουλευτὴν Ρεθύμνης κ. Π. Βαρδινογιάννην, νὰ δώσουν τὸν νενομισμένον ὅρκον. Καλοῦνται ὅπως προσέλθουν οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Ἀνδρεάδης καὶ Π. Βαρδινογιάννης, καὶ δώσουν τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον. (Προσέρχονται οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Ἀνδρεάδης καὶ Π. Βαρδινογιάννης καὶ δίδουν τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον, ἔχοντα οὕτω): «Ὁμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου». Ἐπίσης, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀνακοινώσω τὸ κάτωθι τηλεγράφημα:

«ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ

Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας Παρακαλῶ ἀνακοινώσατε Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι προσχωρῶ τάξεις Ε.Κ. χάριν Δημοκρατίας καὶ συμφερόντων χώρας καὶ λαοῦ.

ΧΡ. Ι. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ»

Βουλευτὴς Λαρίσης Ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς καὶ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Π. Πιπινέλης, ἔχει τὸν λόγον.

§37Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, χαίρω ἰδιαιτέρως, διότι ἀγαθὴ συγκυρία μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα, εὐθὺς μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσω ὅ,τι ὁ κ. Ἀβέρωφ, εἰς μίαν προηγουμένην συνεδρίασιν τοῦ σώματος εἶχεν εἴπει ὡς πρὸς τὴν πλήρη καὶ ὁμόθυμον υἱοθέτησιν τῆς ἐξαγγελθείσης ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἐκ μέρους τῆς Ε.Ρ.Ε. Τοῦτο δὲν ἔχει τίποτε τὸ ἐκπληκτικόν, διότι ὅπως νομίζω, ὀρθῶς πρὸ ὀλίγου ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ μιᾶς χώρας, δὲν κανονίζεται κατ’ ἀρέσκειαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποκειμενικῶν διαθέσεων τῶν χειριζομένων αὐτὴν ἢ κατὰ ἔξαρσιν τῶν διαθέσεων τῶν ἑκάστου ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ ἐκ λόγων ἀντικειμενικῶν, οἱ ὁποῖοι προδιαγράφουν ἂν μή τι ἄλλο ὡρισμένα στενὰ ὅρια εἰς τὰς πρωτοβουλίας καὶ τὰς ὑποκειμενικὰς διαθέσεις τῶν χειριζομένων τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Διὰ τοῦτο, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μὲ ἐξένισε κἄπως, ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, κατὰ τὴν χθεσινήν, νομίζω, συνεδρίασιν, καὶ μία σχετικὴ περικοπὴ λόγου, τὸν ὁποῖον, πρὸ ὀλίγου ἤκουσα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑφίστανται ὡρισμέναι διαφωνίαι ἐπὶ ὡρισμένων πλευρῶν τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Ὁ κ. Μαῦρος, ἂν ἡ μνήμη μου δὲν μὲ προδίδει αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐτόνισεν, ὅτι ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπὶ τῶν βασικῶν δεδομένων τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, εἴμεθα σύμφωνοι· εἶναι φανερόν, ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ἀποτελεῖ, πρὸ παντός, ἐφαρμογήν, νομίζω, αὐτὴν τὴν λέξιν ἐχρησιμοποίησεν, καὶ ἑπομένως ὑπόκειται εἰς τὰς χειριζομένας αὐτὴν καὶ ἐναλλασσομένας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν προσωπικότητας. Τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀληθές, βεβαίως, καὶ εἶναι φυσικόν, ὅτι ἡ προσωπικότης τοῦ χειριζομένου ἑκάστοτε τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ἀφίνει τὴν σφραγίδα της ἐπ’ αὐτῆς καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν πολλὰ πράγματα νὰ λάβουν μίαν ἐξέλιξιν ἐπὶ τὰ βελτίῳ ἢ ἐπὶ τὰ χείρῳ ἀλλά, δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀφαιρεῖ οὐδὲ τὸ παράπαν τὴν ἀξίαν ὡρισμένων βασικῶν δεδομένων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι, εἶναι ἀδύνατον νὰ ξεφύγωμεν καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς συνέβη καὶ συμβαίνει σήμερον. Εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐτυχής, διότι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐβεβαίωσε τὸ σῶμα καὶ πάλιν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ εἶναι σταθερῶς προσανατολισμένη εἰς τὰς πατροπαραδότους φιλίας καὶ συμμαχίας τῆς Ἑλλάδος, ὅπως αὗται σήμερον συμποσοῦνται καὶ ὀργανοῦνται εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν. Ἐν τῷ προκειμένῳ θὰ ἠδυνάμην μόνον νὰ προσθέσω, ὡς παρατήρησιν, ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον ἀντίληψιν καὶ εἶμαι βέβαιος τῶν περισσοτέρων ἐξ ἡμῶν, ἡ προσήλωσις εἰς μίαν συμμαχίαν, δὲν ἐντοπίζεται ἁπλῶς εἰς τὴν τυπικὴν τοποθέτησιν μιᾶς χώρας εἰς τὸ πλαίσιον μιᾶς συμβατικῆς ὑποχρεώσεως, ἀλλὰ καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀνταποκρίνεται καὶ εἰς τὰς πραγματικὰς καὶ δὴ τὰς στρατηγικὰς πραγματικότητας. Ὅτι, δηλαδή, ἡ προσήλωσις αὐτὴ δὲν ἔχει καμμίαν ἄλλην ἔννοιαν, παρὰ ὅτι τὰ κράτη, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν συμμαχίαν, δὲν πρέπει, ἐπ’ οὐδεμιᾷ περιπτώσει, νὰ ἀφίσουν νὰ εὑρεθῇ ἐν κινδύνῳ ἡ στρατηγικὴ ἰσορροπία μεταξὺ τῶν μεγάλων συνασπισμῶν, ἐν τῷ κόσμῳ, διότι τοῦτο θὰ θέσῃ, ἐνδεχομένως, ἐν κινδύνῳ τὰ κράτη αὐτά. Ἀκριβῶς, διὰ τὸν λόγον αὐτόν, εἶμαι εὐτυχὴς νὰ ἐξάρω τὴν περικοπὴν αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν διαφωνίαν μας, διαφωνίαν, ἡ ὁποία χαίρω διαπιστώνων αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι εἶναι γενικὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως περιορισμοῦ πυρηνικοποιημένων ζωνῶν, διὰ τῆς ὁποίας, ὅπως ὅλοι δυνάμεθα εὐκόλως νὰ ἐννοήσωμεν, εἶναι κάλλιστα δυνατὸν νὰ διαταραχθῇ ἡ στρατιωτικὴ ἰσορροπία, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα· καὶ εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐτυχής, ὅτι τὴν στάσιν αὐτὴν ἐτήρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον τῆς Βορειο–Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας, ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ. Θὰ συμφωνήσω, ἐπίσης, ἀνεπιφυλάκτως καὶ εἰς ἄλλην περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὡμίλησεν περὶ σεβασμοῦ τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἄγει εἰς συμπεράσματα, ὅτι οὐδεμίαν συμβατικὴν ὑποχρέωσιν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσωμεν, ἄνευ διαβουλεύσεων, συζητήσεων καὶ ἐνδεχομένης συμφωνίας μετὰ τῶν ἄλλων ὑπογραψάντων κρατῶν. Ἰδιαιτέρως χαίρω καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἐπισημάνω τὸ σημεῖον τοῦτο τοῦ λόγου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, διὰ τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισε καὶ ἀνέλαβε διὰ νὰ ἐκκαθαρίσῃ, ὅπως εἶπε, τὴν ἀπὸ μακροῦ χρόνου χρονίζουσαν διαφορὰν μετὰ τῆς γείτονος Βουλγαρίας. Τοῦ εὔχομαι νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὴν προσπάθειάν του αὐτὴν καὶ θὰ εἶμαι πρόθυμος νὰ τοῦ τὴν καταλογίσω εἰς τὸ ἐνεργητικόν του ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Συμφωνῶ, ἐπίσης,— καὶ εἰς τοῦτο ἐκφράζω τὴν προσωπικήν μου καθαρῶς γνώμην, διότι δὲν εἶχον τὸν καιρὸν νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῶν λοιπῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς ΕΡΕ — εἰς ἐπὶ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, προκειμένου περὶ τῆς Ἀλβανίας. Εἶναι ἀναμφισβητήτως πρὸς ὄφελος τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, τοῦ κατοικοῦντος μέρος τῆς χώρας αὐτῆς, ὅπως πρὶν φθάσῃ εἰς τὴν τελικὴν φάσιν τῆς ἐπιλύσεως τοῦ Βορειοηπειρωτικοῦ ζητήματος, διέλθῃ, διαδοχικῶς, ἀπὸ τὴν φάσιν τῆς αὐτοκυβερνήσεως, τὴν φάσιν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅπως ἀκριβῶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Τοῦτο, βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον νὰ ἀπομακρύνῃ τὴν Ἑλλάδα τῆς πραγματικῆς τοποθετήσεως τοῦ θέματος, κατὰ τὴν ὁποίαν μόνη λύσις τοῦ Βορειοηπειρωτικοῦ ζητήματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ παρὰ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους τρεῖς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν. Θέλω νὰ ἀντιπαρέλθω, μετὰ ἰδιαιτέρας ἐπιφυλακτικότητος, καὶ προσοχῆς τὸ τμῆμα τοῦ λόγου τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν Κύπρον καὶ τὰ τελευταῖα γεγονότα. Τὸ θέμα, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, εἶναι ὅλως ἰδιαζούσης λεπτότητος καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία καὶ ἰδιαιτέρως ἡ Ἀντιπολίτευσις, δὲν δύναται νὰ παράσχῃ ἄλλην οὐσιαστικὴν ἀρωγὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, παρὰ τηροῦσα τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν ἐπιφυλακτικότητα. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, μὲ ἐκεῖνα ποὺ ἔκαμεν εἰς Παρισίους ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς μὲ τὸν συνάδελφό του τῆς Τουρκίας, διαβιβάσαντες συστάσεις εἰς τοὺς ἐκπροσώπους τῶν δύο κοινοτήτων ἐν Κύπρῳ. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ἤθελον νὰ ἐπιστήσω, ἰδιαιτέρως, τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Πρὸ τούτου, ὅμως, θὰ ἤθελον νὰ θίξω ἕνα ἄλλο θέμα, δηλαδὴ ὅσον ἀφορᾷ δηλώσεις μου γενομένας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τούτου. Ὁμιλῶν, τότε, εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, ἐχρησιμοποίησα αὐστηρὰν γλῶσσαν, τονίσας, ὅτι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ὁ διπλωματικὸς κλάδος καὶ ὄχι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος, δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς ἐδικαιοῦτο νὰ ἀναμένῃ. Νομίζω, ὅτι εἶναι εὐνόητος ἡ διαφορὰ καὶ ἐπειδὴ ἡ μνήμη μου δὲν ἐσυνήθισε νὰ μὲ ἀπατᾷ — παρίσταντο, ἄλλωστε, τριάκοντα τοὐλάχιστον ὑπάλληλοι τότε — εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ θελήσῃ νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν μνήμην μου, ἐν προκειμένῳ.

§38Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ παίρνω ὁλόκληρον ἐπάνω μου.

§39Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου φαίνεται, ὅτι ὑφίστανται διαφοραὶ μεταξὺ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Εἶχον, τῷ ὄντι, πρὶν ἀκούσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν, τὴν πρόθεσιν νὰ ἀπασχολήσω τὸ σῶμα μὲ ὡρισμένας σκέψεις καὶ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐνόμιζον, ὅτι δὲν εἶχον ἐπαρκῶς διευκρινισθῆ, κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε συζήτησιν τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ θέματος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ἐχρησιμοποίησεν, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, μίαν συγκρατημένην ἀληθῶς ἐκδήλωσιν τῶν σκέψεών της, ἔδωκεν μίαν εἰκόνα, νομίζω, ἀντικειμενικὴν τῶν πραγμάτων, εἰκόνα ἡ ὁποία, βεβαίως, ἀπέχει σημαντικῶς ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐσυνήθιζε νὰ δίδῃ ἡ ἡγεσία τοῦ Κέντρου, ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ἡγεσία τοῦ Κέντρου, ἐσυνήθιζε νὰ ὁμιλῇ καὶ ἀναφέρομαι εἰδικώτερον εἰς τὸν λόγον τοῦ Ἀρχηγοῦ αὐτῆς τῆς 6ης Μαΐου ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ συζητουμένης προτάσεως μομφῆς κατὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως. Συνήθιζεν λέγουσα, ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις, ὅτι ἐδικαιούμεθα, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, πλήρους ἐλευθερίας χειρισμῶν καὶ προσέθετεν, ὅτι ἡ Ἑλλάς, κατ’ ἀρχήν, καὶ αἱ χῶραι τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαστάζουν βάρη μεγαλύτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ οἰκονομικὴ ἀντοχή των ἐπιτρέπει. Προεχώρει περαιτέρω λέγουσα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ὑπερβῆ τὸ ὅριον αὐτὸ καὶ ἐβάσταζε δυσβάσταχτα βάρη τὰ ὁποῖα εἶχε ἐπωμισθῆ ἀπὸ τὴν ἀνικανότητα καὶ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν τότε ἐκπροσωπούντων τὴν Ἑλλάδα. Τοῦτο ὅμως εἶχε σαφῆ τὴν λογικὴν ὑπόκρουσιν, ὅτι ἀφοῦ αἱ δαπάναι τὰς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς εἶχε ἐπωμισθῆ εἰς τὸν στρατιωτικὸν τομέα ὑπερέβαινον τὰς δυνάμεις αὐτῆς θὰ ἔπρεπε βεβαίως νὰ περιορισθοῦν. Τοῦτο ἀπέφυγεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκφράσῃ ἀνεπιφυλάκτως εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις καὶ δὲν μὲ ἐκπλήττει τὸ πρᾶγμα, διότι εἶναι καὶ φυσικὸν καὶ ἀνθρώπινον νὰ λέγωνται εἰς τὴν πολιτικὴν ἀντιδικίαν καὶ νὰ ἐκφράζωνται πολλάκις γνῶμαι διάφοροι ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐκφράζομεν ὡς ὑπεύθυνοι ἄνδρες. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις λέγει κἄτι ἄλλο, λέγει ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶναι ἐπιβεβλημένον, εἶναι δίκαιον αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι μιᾶς χώρας νὰ διαμορφοῦνται ἀναλόγως πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἑκάστης. Προβαίνει ἐπίσης εἰς κἄτι ἄλλο, λέγουσα ὅτι ἡ Ἑλλάς, λόγῳ εἰδικῶν στρατιωτικῶν, γεωγραφικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἔχῃ ὑψηλὴν στάθμην στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ καταλήγει ἐπίσης λέγουσα ὅτι πρέπει αἱ δαπάναι αἱ στρατιωτικαί, τὰς ὁποίας θὰ ἀναλάβωμεν, νὰ διαμορφωθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τῆς χώρας. Εἰς τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχει δευτέρα γνώμη καὶ θέλω νὰ ὑπογραμμίσω, ὅτι ὅταν ἡ ἡγεσία τῆς Ἑνώσεως Κέντρου διεξεδίκει τὴν πλήρη ἐλευθερίαν διὰ τὸν κανονισμὸν τῆς στάθμης τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ἔλεγε κἄτι τὸ ὁποῖον ἦτο αὐταπόδεικτον καὶ ὑπῆρχεν ἤδη, διότι πράγματι εἰς τὸν μηχανισμὸν τοῦ ΝΑΤΟ ἑκάστη ἐκ τῶν μετεχουσῶν χωρῶν εἶναι ἐλευθέρα νὰ κανονίσῃ κατὰ βούλησιν τὸ ὕψος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ΝΑΤΟ δὲν διαγράφουν ὑποχρεώσεις διὰ τὰ μέλη· ἁπλούστατα ἀποδεικνύουν ποῖαι πρέπει νὰ εἶναι αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι ἀπὸ ἀπόψεως ἀμύνης καὶ ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ στάθμη τῶν ἐξοπλισμῶν μιᾶς ἑκάστης χώρας. Καὶ εἰς μίαν ἑκάστην χώραν ἐναπόκειται νὰ συμφωνήσῃ ἢ νὰ μὴ συμφωνήσῃ εἰς τὴν ἀνάγκην ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀναγκῶν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις προέβη καὶ κατὰ ἓν βῆμα περαιτέρω. Ἐτόνισαν ἐν κατακλεῖδι, ὅτι ἡ Ἑλλάς, δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις στρατιωτικάς, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσουν δύσκολον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κοινωνικοῦ καὶ ἐκπαιδευτικοῦ αὐτῆς προγράμματος. Ἡ Κυβέρνησις δηλαδή, προέβη εἰς μίαν δήλωσιν ἡ ὁποία ἐὰν διαφέρῃ κατά τι ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας γενομένας περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν, δὲν ἔχει παρὰ μίαν μόνον ἔννοιαν, ὅτι ἐὰν δὲν πραγματοποιηθῇ ἡ βοήθεια τὴν ὁποίαν ἐλπίζει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἀπὸ τοὺς συμμάχους της διὰ νὰ φθάσῃ τὴν στάθμην τῶν ἀναγκαίων στρατιωτικῶν δαπανῶν, θὰ περιορίσῃ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας. Δὲν τὸ λέγει σαφῶς, ἀλλὰ τὰ ὑπονοεῖ σαφέστατα. Ἐδῶ εἰς τὴν σοβαρωτάτην τῷ ὄντι ταύτην δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐχαρακτήρισεν ὡς μίαν νέαν τοποθέτησιν ἐπὶ τῆς ὀρθῆς βάσεως, τοποθέτησιν ἡ ὁποία διὰ πρώτην φορὰν ἐγένετο, ἔχω νὰ παρατηρήσω δύο τινά: Ὅτι ἡ τοποθέτησις αὐτή, οὔτε νέα εἶναι, οὔτε οὐσιαστικὸν περιεχόμενον ἔχει. Δὲν εἶναι νέα, διότι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἐντάξεως τῆς Ἑλλάδος ἐν τῷ ΝΑΤΟ αὐτὴ εἶναι ἡ γλῶσσα τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησαν οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι. Θὰ ἐνθυμῆται δὲ ἀσφαλῶς ὁ νῦν Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ τὴν Ἑλλάδα ἐν τῷ Συμβουλίῳ τοῦ ΝΑΤΟ ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου καὶ ἐπὶ Ὑπουργίας τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶχα σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως δηλώσει εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντονισμοῦ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν ἡ ὁποία κατ’ ἔτος συνέρχεται διὰ νὰ ἀναθεωρήσῃ ὑπὸ τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν ἀνέφερον, τὸ ὕψος αὐτῶν καὶ τὴν συνολικὴν των διαμόρφωσιν, ὅτι ἐὰν ἡ Ἑλλάς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀναγκαίας οἰκονομικὰς ἀνασυγκροτήσεις τὰς ὁποίας ἐθεώρει ἀπαραιτήτους, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς δαπάνας τὰς στρατιωτικὰς τὰς ὁποίας ὑπεδείκνυε τὸ ΝΑΤΟ. Τοῦτο ἐγένετο ἤδη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τοῦ ἰδίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ νῦν. Καὶ ἔκτοτε αἱ Κυβερνήσεις — εἶμαι βέβαιος εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν θὰ μὲ διαψεύσῃ ὁ ἕτερος τῶν Ἀντιπροέδρων τῆς Κυβερνήσεως, ὁ χειρισθεὶς ἐπὶ μακρὰ ἔτη τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν, ὁ κ. Στεφανόπουλος — τὴν ἰδίαν γλῶσσαν ἐχρησιμοποίησαν πάντοτε. Ἀκόμη δὲ ἐπ’ ἐσχάτων, ὅταν ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις μοὶ ἐπέδωκεν πρὸ ὀλίγων μηνῶν ὑπὸ τὴν ἰδιότητά μου ὡς Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μνημόνιον ἐν τῷ ὁποίῳ καθώριζεν τὸ ὕψος τῆς βοηθείας τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἄλλων ὑποχρεώσεών της, ἀπήντησα ὡς ὑπεύθυνος τότε Πρωθυπουργὸς διὰ μνημονίου, τὸν ὁποῖον δὲν περιῆλθεν εἰς τὴν δημοσιότητα ἀκόμη, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου νομίζω, δύναμαι ἀφόβως νὰ ἀναγνώσω τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀναφερομένην περικοπήν.

§40Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ. καὶ Ὑπ. Ἐξωτ.). Νομίζω, ὅτι σαφῶς ἐδήλωσα πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ποῦ ἔγκειται ἡ διαφορά μας.

§41Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Θὰ ἔλθω εἰς αὐτό, ἠννόησα πολὺ καλά, ἀλλὰ ἀπαντῶ καὶ εἰς ὑμᾶς, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅσα ἐλέχθησαν προηγουμένως εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, καὶ ἀπαντῶ προπαντὸς εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἔλεγον ἐν τῷ μνημονίῳ αὐτῷ: «Ὅτι ἐν ὄψει τῆς διστακτικότητος ἐκ μέρους ὡρισμένων συμμάχων τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας νὰ προχωρήσωμεν εἰς σημαντικὴν βοήθειαν, μία μείωσις τῆς Ἀμερικανικῆς συμβολῆς εἰς τὴν στρατιωτικὴν προσπάθειαν τῆς Ἑλλάδος θὰ τὴν ἀναγκάσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς θέσιν ἀπολύτου ἀδυναμίας νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑπὸ τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας προσδιοριζομένας δαπάνας».

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω, ὅτι καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ ἀνάλογοι βεβαιώσεις καὶ δηλώσεις εἶχον γίνει.

§43Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ἀλλὰ εἶπον, ὅτι ἡ δήλωσις αὕτη ὑπὸ αὐτὴν τὴν μορφὴν τὴν ἐπιφανειακῶς συνταρακτικὴν καὶ ἀποφασιστικῶς διατυπουμένην, δὲν ἔχει καὶ τίποτε τὸ οὐσιαστικόν. Καὶ δὲν ἔχει τίποτε τὸ οὐσιαστικόν, ὄχι μόνον διότι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, εὐλόγως, ἐπαφίεται εἰς ἑαυτὴν νὰ κρίνῃ ποία εἶναι ἡ στάθμη ἐκείνη τῶν οἰκονομικῶν ἀναγκῶν της, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κοινωνικῆς καὶ ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον: Διότι δὲν διασαφηνίζεται τὶ θὰ συμβῇ ἐὰν ἡ βοήθεια, τὴν ὁποίαν θὰ μᾶς παράσχουν οἱ σύμμαχοι δὲν θὰ εἶναι εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς μίαν μείωσιν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ὡς Ἀντιπολίτευσις ἐπηγγέλλετο. Πρέπει, δηλαδή, κατὰ τὴν σημερινήν, κατὰ τὴν παροῦσαν φάσιν τῆς ὑποθέσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ἡ συμμαχικὴ βοήθεια, ὄχι μόνον νὰ φθάσῃ τὸ ἐπίπεδον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε φθάσει μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ ὑπερβῇ, ὥστε νὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν ἐλάφρυνσιν τοῦ βάρους διὰ τὴν κοινωνικὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ νῦν Κυβέρνησις εἶχεν ἐπανειλημμένως ἐπισημάνει ὡς μίαν ἀνάγκην ἀναπόδραστον. Καὶ ἐδῶ, κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, διότι νομίζω, ὅτι ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ στρατιωτικῶν δαπανῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραπλανῶμεν ἀλλήλους καὶ νὰ ἀφίνωμεν νὰ παραπλανηθῇ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη μὲ ὡρισμένα διαλεκτικὰ σχήματα ἢ μὲ ἀντιδικίας κομματικὰς περὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐχειρίσθησαν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυριζώμεθα συνεχῶς, ὅτι ἐπειδὴ ἐφεύρομεν ἕνα νέον ἐπιχείρημα, ἐπειδὴ ἐξηγήσαμεν τὰ πράγματα κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλάξῃ ἡ πραγματικότης, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐνώπιόν μας, πραγματικότης, ἡ ὁποία μᾶς καθιστᾷ ἀτυχῶς ὄχι καίριον πρόσωπον εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς ξένης βοηθείας. Διότι οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ, ὅτι ἄλλα κράτη καὶ πολὺ μεγάλα καὶ πολὺ πλούσια ἔχοντα πολλὰς ἄλλας ὑποχρεώσεις, δὲν εἶναι ἀποφασισμένα κατ’ ἀρέσκειαν καὶ αὐτὰ νὰ κανονίσουν τὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν θὰ παράσχουν εἰς ἡμᾶς. Δὲν εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα νὰ μετατεθῇ εἰς μίαν ἀντιδικίαν περὶ τὰ ἐπιχειρήματα, ποὺ ἐχρησιμοποίησαν εἰς μίαν ἢ τὴν ἄλλην στιγμὴν καὶ τὰ ὁποῖα, εἶμαι βέβαιος καὶ τὸ δηλῶ μὲ ἥσυχον τὴν συνείδησιν καὶ ἀπεριφράστως εἰς τὴν Βουλήν, ὅλοι μας, εἰς οἱανδήποτε παράταξιν καὶ ἂν ἀνήκωμεν, ἐχρησιμοποιήσαμεν μετὰ τοῦ αὐτοῦ πάθους ὑποστηρίξεως τῶν Ἑλληνικῶν δικαίων, μετὰ τῆς αὐτῆς ἱκανότητος, μετὰ τῆς αὐτῆς δεξιότητος. Τὸ θέμα δὲν εἶναι ἐκεῖ. Τὸ θέμα εἶναι εἰς ἄλλο σημεῖον, ὅτι ἀτυχῶς δὲν ἐλέγχομεν ἡμεῖς τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ἐλέγχομεν μόνον ἐν μέρει, ὅπως οἱοδήποτε ἄλλο κράτος τῆς Γῆς, καὶ ὅτι ἀφ’ ἧς ἐξαντληθῇ ὅλη ἡ πειστικότης μας, ὅλη ἡ ἠθικὴ καὶ ἡ προσωπικὴ πίεσις, τὴν ὁποίαν θὰ ἀσκήσωμεν ἐπὶ τῶν φίλων καὶ συμμάχων μας, θὰ ἀντιμετωπίσωμεν στυγνὸν τὸ πρόβλημα. Τὶ θὰ πράξωμεν ἐὰν οἱ σύμμαχοί μας δὲν ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἐπιθυμίας μας; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει σαφῶς σήμερον ποία εἶναι ἡ στάθμη ἐκείνη τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματός της ἐπιτρέπουν, τὸ γνωρίζει. Καὶ εἶναι, ἑπομένως, ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον τὸ ἐτοποθέτησα καὶ νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν ὄχι δημοσίαν, νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν εἰς αὐτὴν τὴν ἰδίαν τὶ θὰ πράξῃ ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν θὰ τύχωμεν τῆς ἱκανοποιήσεως αὐτῆς διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς συμμαχικῆς βοηθείας ἐφέτος. Αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ ἀντιμετώπισαν ἀκριβῶς τὸ ἴδιον στυγνὸν δίλημμα καὶ εὑρεθεῖσαι πρὸ μιᾶς ἀναποδράστου ἀνάγκης τῶν πραγμάτων, ἀνέλαβον τὴν εὐθύνην των. Μεταξὺ τοῦ νὰ ἐκθέσουν τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας εἰς μεγαλυτέρους κινδύνους καὶ νὰ ζητήσουν θυσίας ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐζήτησαν θυσίας ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νομίζω, ὅτι διὰ τοῦτο δὲν ἔχουν κανένα λόγον νὰ ἐντρέπωνται ἢ νὰ ὀρρωδοῦν πρὸ μιᾶς φημολογίας ἢ καταγγελίας, ὅτι ἔδειξαν μειωμένην ἐθνικὴν συνείδησιν καὶ μαχητικότητα ἀπέναντι τῶν δυσκολιῶν τῶν περιστάσεων. Σήμερον τὸν δίλημμα εἶναι ἀκόμη σκληρότερον καὶ αὐτὸ τὸ σημεῖον ἤθελον νὰ ἐπισημάνω, διότι τὸ θεωρῶ βασικόν. Ἡ ἀνάγκη τῆς διατηρήσεως τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εἰς τὴν στάθμην, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουν προσδιορίσει οἱ ἁρμόδιοι καὶ ὑπεύθυνοι ἐπὶ τοῦ προκειμένου στρατιωτικοὶ ἡγέται, σήμερον εἶναι πολλαπλασία. Καὶ εἶναι πολλαπλασία διὰ τρεῖς κυρίως λόγους. Διὰ πρῶτον λόγον, διότι εἶναι γνωστὸς εἰς ὅλους σας, ὅτι ἀπό τινος χρόνου δίδεται ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους τοῦ χειρισμοῦ τῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων τοῦ κόσμου μεγαλυτέρα ἔμφασις ἐπὶ τῆς ἀνάγκης κλασσικῶν ὀρθοδόξων λεγομένων ἐξοπλισμῶν. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, θὰ ἔχωμεν ὅμως τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς ἄλλην περίστασιν. Ἀποτελεῖ ὅμως γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρίδωμεν, ὅτι σήμερον διὰ πολλοὺς λόγους ἐξελίξεως τῶν τεχνικῶν μέσων, οἰκονομικούς, ἐσωτερικούς, πολιτικούς, ἡ ἔμφασις δίδεται εἰς τὰς ὀρθοδόξους δυνάμεις ἀμύνης μὲ τὴν σαφῆ ὑπόκρουσιν, τὴν ἄμεσον λογικὴν συνέπειαν, ὅτι τὰ βάρη τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων κρατῶν τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν ἀμύνης τοῦ κόσμου τῆς Δύσεως πρέπει νὰ αὐξηθοῦν. Ἡ δευτέρα οὐσιώδης αἰτιολογία ἡ ὁποία τοποθετεῖ τὸ ζήτημα εἰς περισσότερον στενόχωρον θέσιν εἶναι ἀκριβῶς ἡ εὐπάθεια τῆς λεγομένης ἰσορροπίας τοῦ τρόμου. Ὅπως γνωρίζετε, ἡ εἰρήνη τοῦ κόσμου ἐξαρτᾶται σήμερον κατὰ τὸ μέγιστον αὐτῆς μέρος ἀπὸ τὴν λεγομένην ἰσορροπίαν τοῦ τρόμου, δηλαδὴ τὸ ἰσοδύναμον τῶν πυρηνικῶν μέσων ἑκατέρωθεν. Χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τεχνικὰς πτυχὰς τοῦ ζητήματος καὶ νὰ ἐπεκτείνω περισσότερον τὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου γνώμας μου, δύναμαι μόνον νὰ ἐπισημάνω, ὅτι ἡ τεχνικὴ ἐξέλιξις ἐπὶ τοῦ πεδίου αὐτοῦ εἶναι τόσον ραγδαία καὶ κατευθύνεται πρὸς τόσας κατευθύνσεις καὶ ἀπὸ πολλὰς πλευρὰς καὶ τῶν δύο ἀντιπάλων, ὥστε μία ἐλαχίστη ἐπὶ πλέον ἐφεύρεσις νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατρέψῃ ἄρδην τὴν ἰσορροπίαν τοῦ τρόμου. Ἔχομεν πλησιάσει εἰς σημεῖον ὅπου ἀποφασιστικὴ ἐφεύρεσις ἐπὶ τοῦ πυρηνικοῦ πεδίου νὰ δύναται νὰ διαμορφώσῃ πρὸς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην κατεύθυνσιν μίαν συντριπτικὴν ὑπεροχήν. Καὶ αὐτό, κύριοι, δὲν ἀποτελεῖ οὔτε ἐκμυστήρευσιν οὔτε κατάχρησιν ἐμπιστοσύνης ἂν εἴπω, ὅτι ὑπῆρξε ἡ κυρία ἀφετηρία τῆς ὑπογραφῆς τῆς τελευταίας περὶ περιορισμοῦ τῶν πυρηνικῶν δοκιμῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕνας τρίτος λόγος ὁ ὁποῖος μοῦ ἐπιτρέπει νὰ συγχαρῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν, διότι τὸν ἀντιμετώπισεν, ὅπως πρὸ ὀλίγου ἤκουσα, ὀρθῶς. Ὁ λόγος αὐτὸς συνίσταται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν προκειμένου περὶ τῆς Ἑλλάδος τοῦ ἀξιώματος τῆς προωθημένης στρατηγικῆς ἀμύνης. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ σημείου. Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, σαφέστατα ὑπηνίχθη τί τοῦτο σημαίνει καὶ δύναμαι ἀπεριφράστως νὰ συμφωνήσω μαζί του μία ἐπιτυχία του εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἂν καταστῇ δυνατὴ νὰ δικαιώσῃ ὅλας τὰς ἄλλας προσπαθείας του καὶ θὰ εἶμαι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος παρρησίᾳ καὶ δημοσίᾳ θὰ τὸν συγχαρῶ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν του. Ἀλλ’ αὐτὸς εἶναι λόγος σοβαρός, ὁ ὁποῖος σήμερον ἐπιτάσσει ὅπως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν στρατηγικῶν δαπανῶν εἴμεθα ἰδιαιτέρως προσεκτικοί. Καὶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον νομίζω, ὅτι πρὶν ἢ ἡ Κυβέρνησις λάβῃ διὰ τῶν πράξεών της σαφῆ θέσιν ἐπὶ τοῦ λεπτοτάτου καὶ πολυπλόκου αὐτοῦ ζητήματος, καλὸν εἶναι νὰ μὴ διαβουκολῇ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ τὴν ψευδαίσθησιν, ὅτι ἐφεῦρε κἄποιο μαγικὸ βότανο διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπουλώσῃ τὴν μεγάλην πληγὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας τὴν προερχομένην ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας. Κύριοι βουλευταί, σκοπὸς τῆς ὁμιλίας μου τῆς σημερινῆς ἦτο νὰ ἀπασχοληθῶ κυριώτερον μὲ τὸ πολιτικὸν θέμα. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε πρὶν εἰσέλθω εἰς αὐτὸ ν’ ἀναδράμω διὰ βραχυτάτων εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις, ἀφορώσας εἰς τὸ οἰκονομικὸν θέμα ἐπὶ ἑνὸς εἰδικωτέρου σημείου, τὸ ὁποῖον ἐθίγη κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν καὶ τὸ ὁποῖον ἂν καὶ εἰδικώτερον, ἐν τούτοις συνοψίζει, νομίζω, τὸ ὅλον οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς μεταναστεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ὡς Κυβέρνησις καὶ ὡς Ἀντιπολίτευσις πρὸ ὀλίγου χρόνου εἶχε διεκτραγωγήσει τὴν ἀστείρευτον αὐτὴν αἱμορραγίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς συνεπείᾳ ἀβελτηρίας τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ καὶ ἡ ὁποία αἱμορραγία καταλήγει εἰς τὸ νὰ γίνῃ ἡ Ἑλλὰς γηροκομεῖον τῆς Εὐρώπης, εἰς τὸ νὰ ἐρημωθῇ ἡ ὕπαιθρος καὶ νὰ περιέλθωμεν ἴσως καὶ εἰς ἐθνικὴν ἀφάνειαν ἐν τέλει. Δὲν εἶχα καμμίαν δυσκολίαν νὰ καταλογίσω ὅλην αὐτὴν τὴν θρηνολογίαν εἰς τὸν λογαριασμὸν τῆς προεκλογικῆς ἢ ἂν θέλετε καὶ τῆς μετεκλογικῆς διαπάλης, διότι πράγματι ἡ δραματοποίησις αὐτοῦ τοῦ γεγονότος εἰς τὴν φαντασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, προσφέρεται θαυμασίως εἰς τὴν δημιουργίαν ἐντυπώσεων καὶ εἶναι ἐκ τῆς φύσεώς της ἐνδεδειγμένη διὰ νὰ συγκινήσῃ εὐρύτερον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Θ’ ἀνέμενον ὅμως, ἀφ’ ἧς ἡ ἡγεσία τοῦ Κέντρου ἀνέλαβε τὴν ὑπεύθυνον ἡγεσίαν τῆς Χώρας, ἀκριβῶς εἰς ἐφαρμογὴν αὐτῶν τῶν παρατηρήσεών της, ὡς ἄμεσον λογικὴν συνέπειαν τῆς τοποθετήσεως τοῦ θέματος τὴν ὁποίαν ἔκαμε, νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς ἐμφανίσῃ ἓν οἰκονομικὸν πρόγραμμα, ἂς εἴπωμεν σοβιετικῆς ἐμπνεύσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἔβαζε τὸ κέντρον βάρους ἀποφασιστικῶς ἐπὶ τῶν ἐπενδύσεων, τὸ ὁποῖον θὰ προσεπάθει δι’ ὅλων τῶν δυνατῶν μέσων νὰ πολλαπλασιάσῃ τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τῆς μεταναστεύσεως, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Ἀντὶ τούτου ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἐνεφάνισεν ἓν οἰκονομικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἁδράν, ζωντανὴν τὴν σφραγίδα ἑνὸς καταναλωτικοῦ προγράματος καὶ καταναλωτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐδῶ ὑπάρχει μία χαίνουσα ἀντίφασις μεταξὺ τῆς τοποθετήσεως τοῦ προβλήματος τῆς μεταναστεύσεως καὶ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν χαράσσει ἡ Κυβέρνησις. Δὲν θέλω νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὰς ἄλλας νομισματικάς, πιστωτικάς, τιμαριθμικὰς συνεπείας τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἡ ἀνάπτυξις ἑνὸς καταναλωτικοῦ προγράμματος εἰς τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται. Ἄλλοι συνάδελφοί μου ἐκ τῆς ΕΡΕ, ἀνέπτυξαν ἐν πλάτει καὶ μὲ ἐμβρίθειαν θαυμαστὴν τὸ θέμα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς καὶ θὰ εἶχα ἐλάχιστα νὰ προσθέσω. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δικαιοῦμαι νὰ προσθέσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰδικώτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς μεταναστεύσεως τὸ ὁποῖον εἶναι πράγματι τὸ κλειδὶ τῆς ὅλης ὑποθέσεως τῆς Χώρας, διότι ἐκφράζει ὅλας τὰς δυσκολίας καὶ ὅλα τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζομεν σήμερον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ εἶχον νὰ προσθέσω εἶναι, ὅτι μοῦ προκαλεῖ ἀνησυχίαν βαθυτάτην ὁ εὔκολος τρόπος διὰ νὰ μὴ εἴπω ὁ ρητορικὸς τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις χειρίζεται τὸ ζήτημα αὐτό. Καὶ διὰ νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, περιττάς, δύναμαι νὰ τονίσω μόνον ταῦτα. Τὸ ζήτημα τῆς μεταναστεύσεως εἶναι πολύπλοκον καὶ ἐξαιρετικῶς λεπτὸν καὶ δυσχερές. Καὶ ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ αἱμορραγίας καὶ ἐρημώσεως καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς μετεβλήθη εἰς γηροκομεῖον, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ρεαλισταί, καὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ πρόβλημα ὡς ἔχει, ὡρισμένους βασικοὺς συντελεστὰς οἱ ὁποῖοι τὸ συνθέτουν. Καὶ ὁ πρῶτος συντελεστὴς εἶναι ἡ τεραστία δυσαναλογία κατανομῆς τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ μεταξὺ ὑπαίθρου καὶ τῶν λοιπῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν. Δὲν θὰ ἀναφερθῶ εἰς ἀριθμούς, τοὺς γνωρίζετε. Αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ κατάστασις τῆς δυσαναλογίας τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ μεταξὺ ὑπαίθρου καὶ πόλεων, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ὡδήγησεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ εἰς τὸ ὑπόμνημά μας πρὸς τὸ ΚΟΝΣΟΡΤΣΙΟΥΜ νὰ ἐπισημάνῃ, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ μείωσις κατὰ 750.000 τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου. Καί, ὅτι εἴμεθα εἰς θέσιν, ἢ μᾶλλον ὀφείλομεν νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἐπίδοσιν μὲ τὸ 43% τοῦ δυναμικοῦ, τὸ ὁποῖον σήμερον χρησιμοποιεῖται ἐν αὐτῇ. Αὐτὸς σήμερον εἶναι ἕνας παράγων τὸν ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν καὶ εἶναι παράγων ὁ ὁποῖος ἀποφασιστικὰ βαρύνει ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος. Διότι ἅπαξ οὕτως ἐτέθη τὸ θέμα, ἐπιβάλλεται ἀμέσως νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν δευτέρα σκέψιν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσωμεν αὐτὸ τὸ δυναμικὸν σήμερον εἰς τὴν Χώραν μας; Φυσικὰ μόνον διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας καὶ βιοτεχνίας. Ἀλλὰ ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβουν χώραν εἰς γοργὸν ρυθμὸν καὶ ἐντὸς προσεχῶν ἐτῶν. Καὶ γνωρίζομεν ἴσως οἱ εἰδικώτερον ἀσχολούμενοι μὲ αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι ἡ ραγδαία τεχνικὴ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας εὐρύνει τὴν ἀπόστασιν μεταξὺ τῶν μονάδων ἐπενδύσεων κεφαλαίων πρὸς τὰς μονάδας χρησιμοποιήσεως ἐργατικοῦ δυναμικοῦ. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὰ προπολεμικὰ ἔτη, ὅταν κἄποιος διάσημος Γερμανὸς Οἰκονομολόγος ἐμελέτησεν εἰδικῶς τὰ βαλκανικὰ θέματα, εἶχε φθάσει εἰς ἀστρονομικὸν ἀριθμὸν ἐπενδύσεων εἰς δολλάρια, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ἀπασχοληθῇ ἕνας ἐπὶ πλέον ἐργάτης. Καὶ ἔκτοτε, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ μεσοπολέμου μέχρι σήμερον αἱ τεχνικαὶ ἐξελίξεις, ὁ αὐτοματισμὸς εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ ἀλλοῦ ἔγιναν εὐρύτεροι καὶ ἑπομένως αἱ ἀνάγκαι εἰς ἐπενδύσεις βιομηχανικὰς εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ προκαλοῦν τρόμον, προκειμένου νὰ ἀντιμετωπισθῇ δι’ αὐτῶν τῶν μεθόδων τὸ θέμα τῆς μεταναστεύσεως. Δὲν δυνάμεθα ἐπίσης νὰ παραγνωρίζωμεν, ὅταν ὁμιλοῦμεν μὲ τοιαύτην εὐκολίαν ποιητοῦ, ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου θέματος, ὅτι ἀκριβῶς ἡ ἀποσυμφόρησις τῆς ὑπαίθρου βελτιώνει τὸ κατὰ κεφαλὴν ἐργατικὸν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον αὐξάνει καὶ ἐπὶ πλέον ὄχι μόνον λόγῳ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ἐὰν ἦτο δυνατή, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς εἰσροῆς τῶν ἐμβασμάτων τῶν ἐργαζομένων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Λησμονοῦν ἐπίσης ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, περὶ τοῦ ζητήματος τῆς μεταναστεύσεως, τὸ θέμα τῆς μετεκπαιδεύσεως τῶν ἐργατῶν. Καὶ λησμονοῦν καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐξίσωσις μισθῶν μεταξὺ χωρῶν τὴν ὁποίαν ἡ Ε.Ο.Κ. ἀκολουθεῖ καὶ ἀποσκοπεῖ καὶ ἡ ὁποία αὐτομάτως εἶναι τὸ ἐπακόλουθον τῶν μεταναστεύσεων, ἀποτελεῖ αὐτῇ καθ’ ἑαυτῇ ἕνα φραγμόν, μίαν ἐγγύησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ἡ μετανάστευσις ἐργατικοῦ δυναμικοῦ νὰ λάβῃ τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν φοβοῦνται οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει σήμερον. Καὶ δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς ὡρισμένα παραδείγματα ἄλλων χωρῶν ὅπου πράγματι ἡ ὕψωσις τῶν ἡμερομισθίων εἰς τὰς χώρας ἐξ ὧν μεταναστεύουν οἱ ἐργάται καὶ ἡ σταθεροποίησις τῶν ἡμερομισθίων εἰς ἄλλας χώρας, ἐπιφέρει ἤδη μίαν ἀνάσχεσιν τῆς μεταναστεύσεως. Καὶ δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν εἰς τοῦτο ὅτι δὲν εἶναι ἀπίθανον ἀκριβῶς ἡ ἀνάγκη διατηρήσεως χαμηλῶν μισθῶν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς βιομηχανίας, νὰ συνετέλεσε κατὰ πολὺ εἰς αὐτὴν ψύχωσιν, τὴν ὁποίαν τείνομεν νὰ δημιουργήσωμεν ἐναντίον τῆς μεταναστεύσεως. Καὶ πράγματι, ἂν καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ὡς φαίνεται δὲν ἔχει τὸ θέμα λάβει ἔκτασιν σοβαράν, εἰς πολλὰ σημεῖα ἔχει παρατηρηθῆ μία ἐλαφρὰ αὔξησις, ἡ ὁποία, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν οὔτε νὰ ἐκπλήξῃ, οὔτε νὰ δυσαρεστήσῃ πολλοὺς ἐξ ἡμῶν, εἰδικώτερον δὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Καὶ ἔρχομαι, τέλος, κύριοι, εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον καὶ πρὸ παντὸς εἶχον ὑπ’ ὄψει νὰ φέρω ἐνώπιον ἡμῶν, ἐκθέτων τὰς ἀπόψεις μου. Ὅπως γνωρίζετε ὅλοι τὸ πολιτικὸν θέμα τῆς σήμερον, πέραν ἀπὸ τὸν ἀντίλογον ὁ ὁποῖος διεξάγεται ἐπὶ 4 ἤδη ἡμέρας μεταξὺ ἡμῶν, πέραν τῆς προτάσεως μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία φαίνεται νὰ συζητῆται ἐπὶ τόσον χρόνον ἐνταῦθα, δεσπόζεται σήμερον ἀπὸ κἄτι τὸ σοβαρώτερον καὶ ρεαλιστικώτερον, ἀπὸ τὴν ἔμμονον ἐπιθυμίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅπως ἀποκτήσῃ αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν. Αὐτὸ εἶναι τὸ πραγματικὸν πολιτικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον κατ’ οὐσίαν ἀντιμετωπίζομεν, ἔχοντες αἰωρουμένην ἄνω τῶν κεφαλῶν μας τὴν Δαμόκλειον σπάθην, τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὀφείλω νὰ δηλώσω ἐξ ὑπαρχῆς, ὅτι συμφωνῶ πλήρως μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἡ θεωρία τῆς ἀνάγκης αὐτοδυνάμων πλειοψηφιῶν εἶναι δι’ ἐμὲ αὐταπόδεικτος καὶ μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία, ὁμιλῶν ἀπὸ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, προκειμένου περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, νὰ ὑποστηρίξω μετὰ πεποιθήσεως, μετὰ ἐπιμονῆς τὴν ἀνάγκην τοῦ ἰσχύοντος συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ νὰ ἀντιταχθῶ ἀπολύτως εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία ἐξ ὑπαρχῆς καὶ ἐκ προσδιορισμοῦ καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν συγκρότησιν αὐτοδυνάμου πλειοψηφίας. Εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐτυχὴς ὅτι ἡ πεῖρα τῶν τελευταίων ἑβδομάδων ἔφερε καὶ αὐτὸν τοῦτον τὸν Ἀρχηγὸν τῆς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς τὸ νὰ συμμερισθῇ τὰς ἀπόψεις μου ταύτας. Ἐκεῖ ὅμως ὅπου ὑπάρχει διαφωνία μεταξὺ μας, εἶναι εἰς τὸν τρόπον, εἰς τὰς μεθόδους διὰ τῶν ὁποίων ζητεῖ νὰ τὰς ἐπιτύχῃ. Καί δύναμαι, κύριοι, μὲ ὠμότητα καὶ εἰλικρίνειαν, ἀλλὰ πιστεύσατέ με καὶ χωρὶς καμμίαν προσωπικὴν κακίαν, νὰ εἴπω ὅτι ἐν προκειμένῳ, αἱ μέθοδοι τὰς ὁποίας χρησιμοποιεῖ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἶναι μέθοδοι, αἱ ὁποῖαι ὁδηγοῦν ἀναποτρέπτως εἰς τὴν αὐτοδικίαν καὶ τὸν ὡδήγησαν ἤδη εἰς αὐτὴν ὁσάκις οἱ Συνταγματικοὶ θεσμοὶ δὲν λειτουργοῦν κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἤθελεν αὐτός, καὶ κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἔδιδεν εἰς τὰς ἁρμοδιότητας τῶν ὀργάνων τῆς Πολιτείας. Ἐδῶ εἶναι ἡ διαφωνία μας. Διότι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, καὶ εἶμαι εὐτυχέστατος, διότι ὁ φίλος Πρόεδρος τῆς ΕΡΕ ἐμνήσθη τοῦ σημείου τούτου κατὰ τὴν ἀπάντησίν του εἰς τὸν κύριον Παπανδρέου, ἡ ἀληθὴς ἀπέναντι τῶν θεσμῶν νομιμοφροσύνη δὲν ἀρχίζει ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ θεσμοὶ λειτουργοῦν ὅπως ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν, ἢ ὅπως συμφέρει, ἀλλὰ ἐκκρύπτει ἕνα μέρος αἰσθήματος θυσίας καὶ ἀρχίζει ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὅπου οἱ θεσμοὶ τὰ ὄργανα τοῦ κράτους δὲν λειτουργοῦν κατὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἡμεῖς θὰ ηὐχόμεθα. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ νομιμοφροσύνη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Ἐν προκειμένῳ διεχωρίσθησαν σαφέστατα καὶ λυποῦμαι διὰ τοῦτο. Διότι δὲν ἔχω καμμίαν ἐπιθυμίαν νὰ ἀντιδικήσω μὲ τὸν Πρόεδρον Ἀρχηγὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἐν τούτῳ διεχωρίσθημεν ἀπολύτως, διότι αἱ μέθοδοι καὶ τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ἀπέδειξεν ἀκριβῶς, ὅτι τελείως διάφορον ἀντίληψιν εἶχεν τῆς ἀπαιτουμένης ἀπέναντι τῶν θεσμῶν νομιμοφροσύνης. Ἦσαν μέθοδοι, αἱ ὁποῖαι τὸν ὡδήγησαν εἰς τὸ νὰ ἀποχωρήσῃ τῆς Βουλῆς, ὅταν αὕτη δὲν ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς του, ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ ὅταν ἠθέλησε νὰ παρακολουθήσῃ τὴν Κυβέρνησίν μου διὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς ΕΡΕ εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ σήμερον ἰσχῦον καὶ τὸ ὁποῖον εἶμαι εὐτυχὴς διαπιστώνων, ὅτι ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δι’ ὅσων τοὐλάχιστον ἐν τῷ Τύπῳ εἶπεν, θὰ ηὔχετο νὰ εἶχε καὶ πάλιν ἐν ἰσχύϊ τὴν στιγμὴν ποὺ θὰ διεξήγοντο ἐνδεχομένως ἐκλογαί. Εἶναι αἱ ἴδιαι μέθοδοι, αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ διακόψῃ τὰς σχέσεις του μὲ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα τῆς Χώρας καὶ νὰ προβῇ εἰς πράξεις ἐλαφρῶς μειοτικὰς διὰ τὸ κῦρος καὶ τὴν αἴγλην τοῦ Θρόνου, ὅταν δὲν ἤθελε νὰ παρέμβῃ εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας διὰ νὰ δώσῃ τὰς λύσεις, τὰς ὁποίας αὐτὸς ὑπεδείκνυε. (Χειροκροτήματα). Ἦσαν μέθοδοι, αἱ ὁποῖαι ἔφερον τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ ἀπειλῇ μὲ συναγερμοὺς λαϊκοὺς μὲ ἐφαρμογὴν μέσων δημοκρατικῆς ἀμύνης ἐὰν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων δὲν ἀπέλυε τὴν Κυβέρνησίν του. Καὶ σήμερον προβαίνει εἰς μίαν ἄλλην ἐνέργειαν, ἡ ὁποία, νομίζω, πρέπει νὰ ἐπισημανθῇ ἰδιαιτέρως. Προκειμένου περὶ τῆς ἀνάγκης ἀποκτήσεως αὐτοδυνάμου πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν ἐλπίζει νὰ ἐπιτύχῃ διὰ νέων καὶ ἀμέσων ἐκλογῶν, ἔρχεται ὄχι μόνον νὰ ὑποβάλῃ τὴν εἰσήγησιν αὐτὴν εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, ἀλλὰ διὰ μιᾶς τυμπανοκρουσίας ἀπιστεύτου ἐκτάσεως, διὰ μιᾶς ἀσκήσεως πιέσεως ἐκ μέρους τῆς κοινῆς γνώμης νὰ ἐπιβάλῃ, νὰ προσδιορίζῃ καὶ τὴν ἡμέραν τῆς διαλύσεως καὶ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν, ἔρχεται νὰ προδικάσῃ διὰ νὰ μὴ εἴπω νὰ ἐκβιάσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. (Χειροκροτήματα). Ἐδῶ εἶναι τὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων διαφωνοῦμεν ὅσον ἀφορᾶ τὴν αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ θέματος τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, θὰ ἤθελον, κύριοι βουλευταί, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπεκταθῶ κἄπως περισσότερον, διότι δι’ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα λέγομεν καὶ τὰ ὁποῖα διατυποῦμεν ὁμιλοῦντες ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἄλλων συνταγματικῶν θεμάτων, δὲν ἐκφράζομεν ἁπλῶς τὰς ἀπόψεις μας, δημιουργοῦμεν νομολογίαν, δημιουργοῦμεν ἱστορίαν, ἐν τῷ τόπῳ, δίδομεν μορφὴν καὶ περιεχόμενον, νέαν ἔκτασιν εἰς τοὺς συνταγματικοὺς θεσμοὺς καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου χρειάζεται πλήρης σαφήνεια. Τὸ δικαίωμα τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἐκ μέρους τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος ὅπως ὅλοι γνωρίζετε, ἀλλὰ καὶ ὅπως εἶναι παραδεδεγμένον ὑπὸ τῆς νομολογίας τῆς συνταγματικῆς τόσον ἐν Ἑλλάδι, ὅσον καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀποτελεῖ καθ’ ἑαυτὸ προνόμιον τοῦ Στέμματος, ἡ ὁποία ὡς τοιαύτη πρέπει νὰ διεξάγεται ἀπολύτως ἀνεπηρέαστος καὶ τελείως μακρὰν ἀπὸ οἱανδήποτε πολιτικὴν ἀντιδικίαν. Ἀλλὰ τὸ ἀπόλυτον αὐτὸ τῆς προνομίας περὶ διαλύσεως περιορίζεται, περιγράφεται ὑπὸ σαφῶν κανόνων τοὺς ὁποίους ἐδημιούργησεν ἡ Συνταγματικὴ πρακτικὴ τῆς Χώρας, ἡ ἐπιστήμη, ἡ νομολογία, ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων αὐτῶν εἰς τὴν κοιτίδα τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ τὴν Μ. Βρεταννία. Καὶ οἱ κανόνες αὐτοὶ εἶναι περίπου τρεῖς. Ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ διαλύεται, ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τῆς διαλύσεως ἐκ μέρους τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος εἶναι θεμιτὴ καὶ ἐπιβεβλημένη ὅταν εἶναι πρόδηλος ἡ διαφωνία μεταξὺ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ. Ἐπίσης ἡ προνομία τῆς διαλύσεως εἶναι θεμιτὴ καὶ πρέπει νὰ ἀσκῆται, ὅταν ὑπάρξῃ ἐνδεχομένως ἀντινομία, ἀντίφασις μεταξὺ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἐπίσης θεμιτὴ καὶ ἐπιβεβλημένη, ὅταν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν εἰς τὴν Χώραν. Αὐτοὶ εἶναι περίπου οἱ κανόνες, οἱ ὁποῖοι διέπουν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ δικαιώματος τῆς διαλύσεως, τόσον ἐν τῇ Χώρᾳ μας, ὅσον καὶ ἀλλαχοῦ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε δέ, νὰ σᾶς ἀναφέρω μόνον μίαν περικοπὴν ἑνὸς κλασσικοῦ ἔργου τῆς Βρεταννικῆς Συνταγματικῆς ἐπιστήμης ἀναφερομένου εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, τοῦ γνωστοῦ SYDNEY LOW, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: «Τὸ δικαίωμα τοῦ Στέμματος νὰ ἀρνῆται τὴν διάλυσιν ἐὰν ζητῆται διὰ ἀνεπαρκεῖς ἢ ἀσημάντους λόγους εὕρηται πλήρως ἐντὸς τῶν πλαισίων καὶ τῶν προνομίων τοῦ Στέμματος. Ἡ ἐξ ὑφαρπαγῆς διενέργεια ἐκλογῶν ὅταν συμφέρουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ χωρὶς νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν ἄλλα συμφέροντα πλὴν τῶν κομματικῶν ἀποτελεῖ κατάχρησιν τῶν ἰσχυόντων θεσμῶν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἡ Χώρα πρέπει νὰ προστατευθῇ ὑπὸ τοῦ Στέμματος». (Χειροκροτήματα). Καὶ πράγματι εἰς τὴν πρακτικὴν ἡ ὁποία ἰσχύει ἐν Μ. Βρεταννίᾳ τὸ Στέμμα μετὰ ἰδιαιτέρας προσοχῆς ἐχειρίσθη τὸ προνόμιον αὐτὸ τῆς διαλύσεως καὶ ἔχομεν νωπὸν τὸ παράδειγμα τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Προέδρου τῆς Ἐργατικῆς Κυβερνήσεως Μὰν Ντόναλντ τὸ 1924 ὅπου ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος ὁ Εʹ ἠρνήθη νὰ δεχθῇ πρὶν ἐρωτήσῃ τὰ ἄλλα κόμματα ἐν τῇ Βουλῇ καὶ πιστοποιήσῃ, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ὁ σχηματισμὸς ἄλλης Κυβερνήσεως ἐκ τῆς ἰδίας Βουλῆς. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ εἰς ἄλλην προγενεστέραν περίπτωσιν ὡς καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ 1950 ὅταν Πρωθυπουργοῦντος τοῦ σημερινοῦ Λόρδου Ἄτλυ καὶ εὑρισκομένου πρὸ μιᾶς δυσκόλου κοινοβουλευτικῆς καταστάσεως εἶχεν εἰσηγηθῆ τὴν διάλυσιν. Τότε ὁ Γεώργιος ὁ ΣΤʹ ἔκρινε σκόπιμον πρὶν δώσῃ τὴν ἀπάντησιν νὰ συμβουλευθῇ τὸν πλέον πολύπειρον καὶ ἀσφαλῶς κάλλιστον γνώστην τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων, τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Συντηρητικῶν Οὐΐστον Τσώρτσιλ, ὁ ὁποῖος ἀπήντησεν ἐγγράφως εἰς τὸν Βασιλέα διὰ τῆς ἑξῆς τοποθετήσεως τοῦ θέματος: «Μία νέα Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζήσῃ ἐὰν δύναται καὶ δὲν πρέπει νὰ διαλυθῇ εἰμὴ ὅταν ἕνα νέον θέμα ἢ μία νέα κατάστασις προκύψῃ δικαιολογοῦσα τὴν προσφυγὴν εἰς τὰς ἐκλογάς». Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνωματεύσεως αὐτῆς ὁ τότε Βασιλεὺς ἠρνήθη τὴν διάλυσιν εἰς τὸν Λόρδον Ἄτλυ ἂν καὶ ἦτο Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας. Δι’ αὐτῶν τῶν ὀλίγων ἤθελα νὰ ἐπισημάνω μίαν βασικὴν ἀλήθειαν τοῦ πολιτεύματος τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ παραγνωρίσωμεν χωρὶς νὰ περιπλέξωμεν τὰ πράγματα καὶ χωρὶς νὰ δημιουργήσωμεν προηγούμενα τὰ ὁποῖα ἀδιαφόρως ποίους εὐνοοῦν εἶναι δυνατὸν νὰ στραφοῦν ἐναντίον ὅλων μας διαδοχικῶς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερώσωμεν ὡς προηγούμενον, ὅτι μία Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ εἰσηγηθῇ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι αὐτὴ ἡ διάλυσις τὴν διευκολύνει εἰς τοὺς πολιτικούς της ὑπολογισμούς. Διότι δι’ αὐτῶν πρόκειται νὰ ἀποκτήσῃ πλειοψηφίαν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν παραχάραξιν τοῦ πολιτεύματος καὶ μίαν τροποποίησιν τῆς ἐννοίας καὶ τοῦ πνεύματός του καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιθυμῶ νὰ ἀποκηρύξω τὰς πρωτοβουλίας αὐτὰς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἡ στάσις μας αὐτὴ ἡρμηνεύθη νομίζω ἐν τῷ τύπῳ καὶ μὲ ὡρισμένας ἀποστροφὰς καὶ διακοπὰς ὡρισμένων ἐξ ὑμῶν ὡς μία στάσις ἀδυναμίας ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως. Ἡρμηνεύθη ὅτι ἡ ἐπιφύλαξις, διὰ τὴν σκοπιμότητα διενεργείας ἐκλογῶν εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον, ὀφείλεται εἰς μίαν συνείδησιν ἀδυναμίας. Δὲν θὰ ἤθελον ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ἀντιδικήσω, διότι ἡ πεῖρα μου τῶν ἐκλογικῶν ἀγώνων εἶναι σχετικῶς περιωρισμένη, ὥστε νὰ μὴ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ προσφεύγω εἰς καμμίαν πρόβλεψιν δι’ ἐκλογὰς ἐνδεχομένως ἀμέσους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω μετὰ βαθείας πεποιθήσεως εἶναι, ὅτι ἡ ΕΡΕ ἔχει ἀπόλυτον πίστιν εἰς τὸ μέλλον της διότι γνωρίζει ὅτι οἱαιδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι αἱ ὑποτροπαὶ τῆς τύχης αἱ ὁποῖαι ὅλους μᾶς ἀναμένουν, γνωρίζει ὅτι ἐρείζεται ἐπάνω εἰς κοινωνικὰ καὶ λαϊκὰ στρώματα τῆς χώρας τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν πράγματι τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Οἱαιδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι αἱ παροδικαὶ συγκινήσεις, οἱαιδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι αἱ ἀντιδράσεις αἱ ἐξ ὑπερμέτρων προσπαθειῶν τὰς ὁποίας κατεβάλομεν, εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι εἴτε ἐν βραχὺ εἴτε ἐν μακροτέρῳ χρόνῳ ἡ δικαίωσις θὰ εἶναι μὲ τὸ μέρος μας. Καὶ διὰ τοῦτο ἐμπιστευόμεθα ἀπολύτως καὶ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς εἰς τὰς ἀποφάσεις τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ, καὶ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα εἰς τὰς ἀποφάσεις τὰς ὁποίας ἐν συνεχείᾳ θὰ λάβῃ, καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἐν τέλει θὰ κρίνῃ τὰς πράξεις ὅλων μας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πέραν τῶν ὅσων ἐμπιστευόμεθα ἡμεῖς εἰς ἡμᾶς αὐτούς, πέραν τῶν ὅσων ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει νὰ ἐπιτύχῃ, ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τῆς χώρας αὐτῆς, τὰ μεγάλα ἐπικείμενα πολιτικὰ καὶ οἰκονομικὰ καὶ διπλωματικὰ γεγονότα, ὅπως πρὸ ὀλίγου μετὰ συγκινήσεως πράγματι ἠκούσαμεν ἀπὸ περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐπικρέμανται τῆς χώρας μας. Αὐτῶν ὅλων ἔχομεν πλήρη συνείδησιν καὶ δι’ αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως εἰς ἓν σημεῖον τοῦ λόγου του, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχῃ ἐπαρκοῦς ἐξάρσεως διότι διέπεται ἀπὸ ἀνώτατον πατριωτισμόν, ἀπὸ μίαν ἀντίληψιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ πολιτικοῦ ἀνδρὸς τῆς χώρας πράγματι ἐξαιρετικήν, ἤνοιξε τὰς πύλας μιᾶς συνεργασίας καὶ τὴν κατέστησε δυνατήν. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πρότασις αὐτή, ἡ σκέψις αὐτὴ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ δὲν εἶναι πρωτότυπος οὔτε δύναται νὰ διεκδικήσῃ τὴν πατρότητα τῆς ἰδέας αὐτῆς. Ἡ ἰδέα αὐτὴ ἄλλοθεν προῆλθεν ἀρχικῶς, προῆλθεν ἀπὸ τὰς τάξεις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τὴν ἐγνωρίσαμεν ὅλοι μας κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ὅταν ὑπὸ διαφόρους μορφὰς περιεφέρετο ἀποκαλουμένη πολιτικὴ λύσις. Μία ἰδέα, ἡ ὁποία ἀσχέτως τοῦ ἐὰν ἦτο ἐφαρμόσιμος εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην ἐποχήν, ἐνεῖχε μίαν βαθεῖαν συνείδησιν τῆς ἀνάγκης συνεργασίας μεταξὺ τῶν ἐθνικοφρόνων καθαρῶς τμημάτων τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ τῆς παρελθούσης. Εἰς τὴν πρότασιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνω δὲν ἔχει τὰς ρίζας της εἰς ἰδικάς μας μόνον σκέψεις ἀλλὰ ἀνάγεται καὶ πολὺ μακρύτερον, εἶναι εὐτυχὴς ὅτι ἡ ΕΡΕ ἐννοεῖ νὰ μείνῃ πιστὴ ἐν τῇ συνειδήσει τῶν πρὸς τὴν χώραν ὑποχρεώσεών της. Εἰς ὑμᾶς, εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐναπόκειται νὰ δώσουν εἰς τὴν παροῦσαν πολιτικὴν κρίσιν τὴν διέξοδον τὴν ὁποίαν αἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουν. Ἡμεῖς ὅμως θὰ ἀπέλθωμεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ τὴν συνείδησιν ἥσυχον ὄχι μόνον ὅτι ἐπετελέσαμεν σπουδαῖον ἔργον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἀλλὰ καὶ ὅτι τὴν ὑστάτην αὐτὴν στιγμὴν δὲν ἐσκέφθημεν τίποτε ἄλλο παρὰ τὰ συμφέροντα τῆς χώρας νὰ ἐξυπηρετήσωμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς

Ε.Ρ.Ε.).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Σ. Βενιζέλος, ἔχει τὸν λόγον.

§45Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερ. καὶ Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς ἕνα σημεῖον τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πιπινέλη, καὶ θὰ ἀναφερθῶ εἰδικώτερον εἰς τὸ σημεῖον ὅπου ὡμίλησε περὶ ἐκβιασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὰς σχέδιά του. Κύριε βουλευτὰ Ἀθηνῶν, λυποῦμαι πολύ, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὰς συνηθείας τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δὲν ἀνήκουν οἱ ἐκβιασμοί. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ συναγάγῃ τὰ συμπεράσματά του ἐκ τῆς ψηφοφορίας τῆς Βουλῆς καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν ὡς ὑπεύθυνος σύμβουλος τοῦ Βασιλέως νὰ εἰσηγηθῇ τὰς κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν πλαισίων, ὀρθὰς λύσεις. Ποῦ βλέπετε τὸν ἐκβιασμὸν διὰ νὰ ὁμιλήσετε περὶ αὐτοῦ; Νομίζω, κ. Πιπινέλη, ὅτι θὰ ἀντιληφθῆτε μετὰ τὴν ἄνοδον εἰς τὰ Ἀνάκτορα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ὁ κ. Παπανδρέου θὰ χρησιμοποιήσῃ οἱονδήποτε ἐκβιασμὸν ἔναντι τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Λυποῦμαι, μάλιστα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εἴπω, ὅτι ἡ παράταξίς σας ἀσκεῖ ἐκβιασμὸν διὰ τοῦ φιλικοῦ σας τύπου, δὲν ἐπέτυχε νὰ ἔλθῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Χρησιμοποιεῖτε διὰ τοῦ τύπου σας ἐκβιασμούς, οἱ ὁποῖοι καταρρίπτουν, νομίζω, τὸ ἐπίπεδον τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς καὶ ἀποδεικνύουν, ὅτι εἰς ἄλλους ἀνήκει τὸ προνόμιον τοῦ ἐκβιασμοῦ καὶ ὄχι εἰς ἡμᾶς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§46Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἐγένετο μία ἐλαφρὰ παρανόησις ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπον. Πρῶτον, δὲν ἐχρησιμοποίησα τὴν λέξιν «ἐκβιασμός», ὅπως τὴν εἴπατε πρὸ ὀλίγου. Ὡμίλησα περὶ πιέσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἔχῃ ἐκβιαστικὸν χαρακτῆρα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ παρατήρησίς μου δὲν ἀφεώρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσηγηθῇ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, τὰ ὁποῖα φυσικά, δὲν γνωρίζω, ἀφεώρα καθαρῶς καὶ σαφῶς, ὅπως εἶπον, διὰ μακρῶν τὴν ἀσκουμένην ὑπὸ ὀργάνων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου διὰ τοῦ τύπου ἐκστρατείαν διὰ νὰ προδικασθῇ, ὡς εἶπον, ἡ ἀπόφασις τοῦ Στέμματος. Αὐτὸ εἶναι ἀνεπίτρεπτον καὶ εἰς χώρας, ὅπου ἰσχύει πραγματικὰ ὁ ἁγνὸς κοινοβουλευτισμὸς καὶ ὁ ἐλεύθερος κανὼν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ ἀποφεύγεται εἰς τοιαύτας περιπτώσεις νὰ ἐκφράζεται καὶ ἡ ἐλαχίστη γνώμη ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων εἰσηγήσεων, τῶν ὁποίων δὲν ἔλαβεν ἐκ προηγουμένου γνῶσιν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τὴν τελευταίαν περίπτωσιν, ὅταν μετὰ τὰς ἐκλογάς, τὰς τελευταίας, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ Κόμμα τῶν Συντηρητικῶν, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται ὁ κ. Μὰκ Μίλλαν, ἐξελέγη μὲ συντριπτικὴν πλειοψηφίαν, ὁ τύπος τῆς Μεγάλης Βρεταννίας ἐχρησιμοποίει τὴν ἑξῆς ἔκφρασιν, πρὶν ἢ κληθῇ εἰς τὰ Ἀνάκτορα διὰ νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν: «Ἐὰν ὁ κ. Μὰκ Μίλλαν κληθῇ εἰς τὰ Ἀνάκτορα», ἂν καὶ ἦτο βέβαιον ἐκ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, ὅτι θὰ ἐκαλεῖτο. Καὶ τοῦτο, διότι ἀκριβῶς ἐκεῖ ἰσχύει ὁ ἀπαράβατος κανών, ὅτι οὐδεμία πρᾶξις, οὐδεμία ἐκδήλωσις εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται, ἡ ὁποία ἐνδέχεται νὰ ἐμφανισθῇ ὡς πίεσις κατὰ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ὅπως ἀκριβῶς μὲ τὴν ἰδίαν αἰτιολογίαν ἀποφεύγεται εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ἡ δημοσίευσις δημοσιευμάτων ἐν τῷ τύπῳ, προκειμένου νὰ ἐπηρεασθῇ, ἐνδεχομένως, ἐμμέσως ἡ ἀπόφασις τῶν δικαστηρίων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§48Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Δὲν προτίθεμαι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν τὸ Σῶμα. Ἡ θέσις μου ὡς ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετὰ τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἔχει λάβει μέχρι σήμερον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀπολύτως εὐχερής. Διότι αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς, εἰς αὐτὰ τὰ ἀριθμητικὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔθεσεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς αὐτὰ στηρίζει τὴν πολιτικήν της τοῦ ἑπομένου ἔτους. Ὅσον ἀφορᾷ εἰδικώτερον τὸν δημοσιονομικὸν τομέα δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι οὐδὲν σχεδὸν ἠμφισβητήθη. Ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε χρέος της εὐθὺς ὡς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν νὰ μεταβάλῃ ριζικῶς μέθοδον ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν συναρτήσει πρὸς τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ ἠκολουθεῖτο. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὁ προϋπολογισμὸς εἶχε χάσει καὶ τύποις καὶ οὐσίᾳ τὸν προορισμόν, τὸν ὁποῖον διαγράφει τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ Πολίτευμα. Ὁ προϋπολογισμὸς, εἶχε καταλήξει νὰ εἶναι μία ἁπλῆ γραφειοκρατικὴ ὑπόθεσις, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδόλως ἀπετυποῦτο ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπρόκειτο νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ συνέβαινεν ἐπιπροσθέτως ὁ προϋπολογισμὸς νὰ εἶναι εἰς τὴν βάσιν του ἀνειλικρινής. Διότι δὲν ἀπέδιδε τὰ ἀκριβῆ μεγέθη τῆς οἰκονομίας καὶ τέλος ἀπετέλεσε παγίαν συνείδησιν τῶν Κυβερνήσεων τῆς τελευταίας 10ετίας νὰ κατατίθεται πάντοτε καθυστερημένος ὁ προϋπολογισμὸς καὶ οὐδέποτε νὰ ψηφίζεται. Ἡ Κυβέρνησίς μας, ἐν προκειμένῳ ἠθέλησε νὰ μεταβάλῃ ἄρδην μεθόδους καὶ σύστημα. Πρῶτον, ἐδήλωσεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι θὰ δώσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἀληθῆ εἰκόνα τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων, καὶ ὅτι θὰ παραχωρήσῃ πλήρη τὰ στοιχεῖα τῶν οἰκονομικῶν μεγεθῶν, χωρὶς οὐδὲν νὰ ἀποκρύψῃ. Ἤρχισε πράττουσα τοῦτο ἀπὸ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ λήγοντος οἰκονομικοῦ ἔτους καὶ ἐπροχώρησεν ἐν συνεχείᾳ, ὅπως εἶχεν ὑποσχεθῆ, δίδουσα τὰ βασικὰ μεγέθη τοῦ ἑτοιμαζομένου προϋπολογισμοῦ τοῦ 1964 καὶ ἐθεώρησε καθῆκον της μέσα εἰς τὰ βασικὰ αὐτὰ πλαίσια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1964, τὸν ὁποῖον προετοίμασε νὰ ἐντάξῃ τὴν πολιτικὴν τὴν γενικωτέραν εἰς τὸν τομέα τῆς Παιδείας, εἰς τὸν ἀγροτικὸν τομέα καὶ εἰς τὴν κοινωνικήν της ἀκόμη πολιτικήν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ, διότι οὕτω θὰ ἐπεβεβαιοῦτο ἡ ἀδιαμφισβήτητος ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν ματαίως προσπαθεῖ ὡρισμένη μερὶς τοῦ Τύπου τῆς ΕΡΕ νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. θὰ ἐστήριζε τὴν ὅλην της οἰκονομικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τῆς βάσεως τῆς οἰκονομικῆς καὶ νομισματικῆς σταθερότητος. Κύριοι συνάδελφοι, δύναμαι σήμερον νὰ εἴπω, ὅτι οὐσιαστικῶς ἡ προεργασία διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1964 εἰς τὴν βάσιν της ἔχει συντελεσθῆ. Καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας θὰ ἠδύνατο ἐντὸς προθεσμίας μικροτέρας τοῦ μηνὸς νὰ καταθέσῃ ἕτοιμον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1964, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι δὲν πρέπει οὐδόλως νὰ θεωρῆται ὡς δεδομένον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει πάντοτε νὰ κατατίθεται μὲ καθυστέρησιν. Εἶχον πολλὰς φορὰς τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω εἰς τὸ παρελθὸν ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἐν προκειμένῳ ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἠκολούθει δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθῇ ἀπὸ ἀδυναμίαν ἢ ἀνικανότητα. Ἀντιθέτως καὶ ὡς πρὸς τὴν καθυστέρησιν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀπόκρυψιν οὐσιωδῶν μεγεθῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ εἰδικώτερον τὴν ἀπόκρυψιν ἐσόδων τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων ἐνεφάνιζεν ὡς ὑπερέσοδα. Καὶ ὡς πρὸς τὰ δύο αὐτὰ φαινόμενα δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι προεκλήθησαν ἀπὸ ἀδυναμίαν ἢ ἀνικανότητα, ἀλλὰ ἡ πρόθεσις ἦτο νὰ ἀποκρύψῃ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ὅλους ἡμᾶς καὶ πρὸ παντὸς ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν συνταγματικὴν τάξιν εἶναι ἁρμοδία νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ ἀποκρύψῃ ἀπὸ αὐτὴν τὰς προγραμματικάς της ἐπιδιώξεις καὶ νὰ τῆς στερήσῃ τὴν δυνατότητα ὄχι νὰ ἀποφασίσῃ, διότι περὶ ἀποφάσεως οὐδόλως ἐγένετο λόγος, ἀλλὰ οὐδὲ κἂν νὰ ἐνημερωθῇ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων καὶ εἰδικώτερον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ Κυβέρνησίς μας, κύριοι, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐγκαινιάζει νέαν μέθοδον καὶ νομίζω, ὅτι δικαιούμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἴμεθα ὑπερήφανοι δι’ αὐτό. Ἐφ’ ὅσον εὑρεθῶμεν εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν τὸ προσεχὲς ἔτος δύναμαι νὰ προδικάσω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐγκαίρως ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τοῦ Συντάγματος ἡ κατάθεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν δύναμαι νὰ προδικάσω τὴν ψήφισίν του, διότι θὰ ἀποτελέσῃ ἕνα πείραμα νέον ἡ ἔγκαιρος κατάθεσις, ἀλλὰ ἡ ἔγκαιρος ἐμφάνισις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ κατάθεσίς του ἐνώπιον τοῦ Σώματος εἶναι δυνατή. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως προηγουμένως ἀνέφερον ἡ Κυβέρνησίς μας ἐθεώρησε χρέος της πρωτίστως νὰ ἐνημερώσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν περὶ τῆς πορείας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ λήγοντος οἰκονομικοῦ ἔτους. Ὁ προϋπολογισμός, κύριοι, δὲν μᾶς ἀνήκει, δὲν εἶναι ἰδικός μας προϋπολογισμός. Ἀνελάβομεν τὴν Κυβέρνησιν περὶ τὰ μέσα τοῦ 11ου μηνός, τοῦ προτελευταίου μηνὸς τοῦ ἔτους καὶ φυσικὸν εἶναι τὴν ἐξέλιξιν ἀπὸ ἀπόψεως μὲν ἐσόδων οὐδόλως νὰ δυνάμεθα νὰ ἐπηρεάσωμεν ἢ σχεδὸν οὐδόλως, ἀπὸ ἀπόψεως δὲ ἐξόδων δυνάμεθα κατά τι νὰ ἐπηρεάσωμεν, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς περιωρισμένον βαθμόν. Εἶναι δὲ γνωστὸν καὶ δὲν θέλω διὰ μακρῶν νὰ ἐπιμείνω ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ λήγοντος οἰκονομικοῦ ἔτους κλίνει μὲ ὑπερέσοδα τῆς τάξεως τῶν 850.000.000 δραχμῶν. Αἱ εἰσπράξεις δηλαδὴ ὑπερέβησαν τὰς προβλέψεις κατὰ 850.000.000 δραχμῶν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβέστερος ὅτι τὰ ὑπερέσοδα, αἱ εἰσπράξεις αἱ ηὐξημέναι πέραν τῶν προβλέψεων, αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν πάσης φύσεως δημοσίων ἐσόδων ἤγγισαν περίπου τὸ ἕνα δισεκατομμύριον δραχμῶν. Ἐνεφανίσθη τὸ λυπηρὸν φαινόμενον περὶ τοῦ ὁποίου ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ θὰ ἀπασχοληθῶ. Ἕνα μόνον σκέλος τῶν δημοσίων ἐσόδων, τὸ εἰσόδημα ἐκ τῆς ἀμέσου φορολογίας φυσικῶν προσώπων εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνεφάνισε μείωσιν τῆς ἀποδόσεως. Ὄχι μόνον ὑπερέσοδα δὲν ἐνεφάνισεν, ἀλλὰ ἐνεφάνισε καὶ μείωσιν τῆς προβλεφθείσης ἀποδόσεως κατὰ 150.000.000 καὶ οὕτω τὰ τελικὰ ὑπερέσοδα ἔφθασαν εἰς τὸ ὕψος τῶν 850.000.000. Κύριοι συνάδελφοι, ἀσφαλῶς θὰ εἶναι ἤδη γνωστόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ ἐμφανίζουν οἱ ἀντίπαλοί μας καὶ ἐδῶ μὲν ἠκούσθη ὁ λόγος, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου τῆς ΕΡΕ, διατυμπανίζεται ὡς Κυβέρνησις ρέπουσα πρὸς καταναλωτικὰς δαπάνας καὶ μὴ ἐνδιαφερομένη διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ νομισματικὴν σταθερότητα. Ἡ Κυβέρνησίς μας, λέγω, ἐθεώρησεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς χρέος της νὰ διαθέσῃ τὸ σύνολον τῶν ὑπερεσόδων διὰ περαιτέρω ἐνίσχυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων πέραν ἐκείνης, ἡ ὁποία εἶχεν ἀρχικῶς προβλεφθῆ. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων προβλέπει ἐνίσχυσιν ἐκ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ 1.150.000.000. Πέραν τῆς προβλεφθείσης αὐτῆς ἐνισχύσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων ἡ Κυβέρνησίς μας ἐπραγματοποίησεν τὴν διάθεσιν τοῦ συνόλου τῶν ὑπερεσόδων διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων δηλαδὴ ἀνοικοδόμησιν τοῦ οἰκονομικοῦ μέλλοντος τῆς χώρας, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶχε λεχθῆ καὶ εἰς αὐτὸ συμφωνοῦμεν οἱ πάντες. Κύριοι συνάδελφοι, βεβαίως τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ἔχομεν ἐν ἐξελίξει, βεβαίως ἀνήλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν περίπου εἰς τὰ μέσα τοῦ προτελευταίου μηνός, ἀλλὰ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ εἰς μίαν πολιτικὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσῃ καὶ αὐτὴ πολιτικὴν ἐπὶ τῶν ὑπερεσόδων καὶ νὰ ἐπιδιώξῃ δι’ αὐτῶν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους τὴν ἱκανοποίησιν ἐκκρεμῶν εὐλόγων αἰτημάτων τῶν λαϊκῶν τάξεων. (Χειροκροτήματα). Καὶ θὰ ἠδύνατο, κύριοι συνάδελφοι, νὰ πράξῃ τοῦτο πολὺ περισσότερον ἀφοῦ εἶχε πρόσφατα παραδείγματα περὶ τῶν ὁποίων ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ θὰ σᾶς ὁμιλήσω. Δὲν τὸ ἔπραξεν ἐν τούτοις καὶ διέθεσεν, ὡς προεῖπον, τὸ σύνολον τῶν ὑπερεσόδων διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν Κρατικῶν Ἐπενδύσεων καὶ διότι ἤθελε νὰ βοηθήσῃ τὴν πορείαν τῶν Κρατικῶν Ἐπενδύσεων καὶ τῶν προϋπολογισμόν των, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἰδιαιτέρως ἀτυχὴς διὰ τὸ λῆγον οἰκονομικὸν ἔτος καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ θὰ σᾶς ὁμιλήσω, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν ἠθέλησε νὰ θεωρήσῃ ἰδικόν της τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1963 καὶ νὰ ἀσκήσῃ δι’ αὐτοῦ πολιτικήν. Ἐνῷ ἀναμφισβητήτως, ἰδικός μας εἶναι ὁ ἑτοιμαζόμενος προϋπολογισμὸς τοῦ 1964 καὶ δικαιούμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν δι’ αὐτοῦ ἐκείνην τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς νομίζομεν σωστήν. Κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησα προηγουμένως, ὅταν ἀνήλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὡς πρὸς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1963. Ἐπιθυμῶ νὰ καταστήσω γνωστόν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1963 προέβλεπεν ἀποθεματικὸν τακτικὸν καὶ ἔκτακτον 700 ἑκατομμ. δραχμῶν καὶ ἐπίσης προέβλεπεν ἕνα εἰδικὸν ἀποθεματικὸν μισθολογίου 160.000.000 δραχ., τὸ ὁποῖον εἶχε περιληφθῆ διότι εἶχον λάβει χώραν ὡρισμέναι βελτιώσεις τῶν ἀπολαυῶν δημοσίων λειτουργῶν περὶ τὰ τέλη 1962 καὶ ὀρθῶς ἔπρεπεν ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ληφθῇ πρόβλεψις. Ἔναντι τοῦ συνολικοῦ αὐτοῦ ποσοῦ τῶν 700 σὺν 160 ἑκατομμυρίων ἡ πολιτικὴ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἤσκησεν, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, τὴν πολιτικήν της καὶ ἠνάλωσε τμῆμα τοῦ ποσοῦ τούτου κατὰ τὸ ἑξάμηνον περίπου, κατὰ τὸ ὁποῖον παρέμεινεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἠνάλωσεν ἐκ τῶν 700 ἑκατομ. τοῦ τακτικοῦ καὶ ἐκτάκτου ἀποθεματικοῦ τὰ 290,7 καὶ ἐκ τῶν 160 ἑκατομμυρίων τοῦ ἐκτάκτου ἀποθεματικοῦ τοῦ μισθολογίου, τὰ 117,5 ἑκατομμύρια. Εἶναι βέβαιον, ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ πρώτου ἑξαμήνου ἑνὸς οἰκονομικοῦ ἔτους, τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ἀναλώσεως ἴσως εἶναι ὑπερβολικόν. Δὲν πρόκειται ὅμως βεβαίως ἐγὼ νὰ ἀρνηθῶ τὸ δικαίωμα μιᾶς πολιτικῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμῃ διὰ τῶν προβλέψεων τοῦ προϋπολογισμοῦ της τὴν οἵαν ἐκείνη πολιτικὴν ἐνόμιζε καὶ πάντως ἐκινήθη ἐντὸς λογικῶν περιθωρίων ἐν ὄψει τοῦ δεδομένου ὕψους τοῦ τακτικοῦ καὶ ἐκτάκτου ἀποθεματικοῦ καὶ τοῦ ἀποθεματικοῦ τοῦ μισθολογίου. Ἐπηκολούθησεν ὅμως ἡ Ὑπηρεσιακὴ λεγομένη Κυβέρνησις τοῦ κ. Πιπινέλη. Ὑπηρεσιακοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ καὶ νῦν βουλευτοῦ τῆς ΕΡΕ Ἀθηνῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη διέθεσεν ἀπὸ τὸ τακτικὸν καὶ ἔκτακτον ἀποθεματικὸν 124,9 ἑκατομμύρια καὶ ἀπὸ τὸ ἀποθεματικὸν τοῦ μισθολογίου 212,5 ἑκατομμύρια. Δηλαδή, οὐσιαστικῶς, ὅταν ἡμεῖς, κ. συνάδελφοι, ἀνήλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν εὕρομεν σχεδὸν καθ’ ὁλοκληρίαν ἐξηντλημένον τὸ ἀποθεματικόν. Καὶ ἡ μετεκλογικὴ πολιτικὴ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. ἡ σπάταλος κατὰ τὴν ἄποψιν τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν διαχείρισίν της, ἡ ρέπουσα πρὸς τὰς καταναλωτικὰς δαπάνας, ἡ ὁποία εὗρεν ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαίτατα ἀπὸ τὴν ἰδιότυπον Ὑπηρεσιακὴν τοῦ βουλευτοῦ τῆς ΕΡΕ κ. Πιπινέλη, ἐξηντλημένα τὰ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἀποθεματικὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὐδὲν ἔπραξεν, ὅπως συνάγεται καὶ ἀπὸ τὸν ἐπίσημον πίνακα, τὸν ὁποῖον ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ θὰ καταθέσω, πέραν τοῦ νὰ διαθέσῃ τὸ σύνολον τῶν ὑπερεσόδων, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 850 ἑκατομμύρια, ὑπὲρ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Κρατικῶν Ἐπενδύσεων. Κύριοι συνάδελφοι, καταθέτω τὸν πίνακα τοῦτον, διότι ἀξίζει νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτοῦ, τόσον ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅσον καὶ ἡ εὐρυτέρα κοινὴ γνώμη.

ΓΕΝΙΚΟΝ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

21–12–1963

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΘΕΣΙΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΩΝ

(εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν)

Εἶπον, κ. συνάδελφοι, προηγουμένως, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἐπενδύσεων τοῦ 1963, ὑπῆρξε προϋπολογισμὸς κακότυχος. Ἡ ἔκφρασις εἶναι ἡ πλέον ἐπιεικής, τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ χρησιμοποιήσω. Προέβλεψεν ὕψος ἐπενδύσεων, τὸ ὁποῖον τελικῶς δὲν πρόκειται νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξε μόνον δι’ αὐτὸ κακότυχος. Ὑπῆρξε προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος προέβλεψε δύο κονδύλια ἀπὸ τὸ δάνειον ἀπὸ τὸ CONSORTIUM καὶ ἀπὸ τὸ δάνειον τῆς Εὐρωπαϊκῆς Τραπέζης, συνολικοῦ ὕψους 1750 ἑκατομμυρίων, ἔναντι τῶν ὁποίων προβλέπεται νὰ εἰσπραχθοῦν περίπου 100 ἑκατομμύρια. Ὁ προϋπολογισμός, δηλαδή, τῶν ἐπενδύσεων τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ, εἶχεν ἕνα ἄνοιγμα 1650 ἑκατομμυρίων ἀπὸ τὴν ἀρχικήν του πρόβλεψιν, πέραν τῆς προβλεφθείσης εἰσφορᾶς τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, πέραν τῶν ἐντόκων γραμματίων τοῦ Ὁμολογιακοῦ Δανείου καὶ τῶν λοιπῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα προορίζονται διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν Ἐπενδύσεων. Ἔτσι ἂν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. δὲν ἔσπευδε νὰ χορηγήσῃ τὰ ὑπερέσοδα εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ ἀτυχοῦς Προϋπολογισμοῦ Ἐπενδύσεων τῆς ΕΡΕ, δὲν θὰ ἐπραγματοποιεῖτο οὔτε τὸ μειωμένον ὕψος ἀπορροφήσεως, τὸ ὁποῖον τελικῶς, κατὰ πᾶσαν πρόβλεψιν, πρόκειται νὰ πραγματοποιηθῇ. Κύριοι συνάδελφοι, καλὸν εἶναι νὰ γνωσθῇ, ὅτι ἔναντι προϋπολογισμοῦ 6.250 ἑκατομμυρίων, ἡ εὐνοϊκή, ἡ πλέον αἰσιόδοξος πρόβλεψις εἶναι ὅτι θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀπορροφηθοῦν 5.100 ἑκατ. Καὶ τοῦτο καθίσταται δυνατόν, λόγῳ τῆς ηὐξημένης συμμετοχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως ἤδη ἀνέφερα. Ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ 1964 δηλαδὴ ἐπὶ τῶν γενικῶν γραμμῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, αἱ ὁποῖαι ἤδη ἐδόθησαν εἰς τὴν δημοσιότητα, δὲν ἔχω νὰ εἴπω πολλά. Τὰ βασικά του μεγέθη, ὅπως προηγουμένως ἀνέφερα, δὲν ἠμφισβητήθησαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθοῦν. Ὅσον ἀφορᾶ τὰς δαπάνας, οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἀπολύτως δεδομένοι καὶ ἀσφαλεῖς. Ἄλλωστε ὅλοι οἱ ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι δίδονται, εἶναι ἀριθμοὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν πρόβλεψιν τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα προβλέπομεν διὰ τὸ 1964, ὅπως ἤδη ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν, εἰς 23.650 ἑκατ., δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸ Σῶμα, ὅτι ἡ πρόβλεψίς μας, βεβαίως, δὲν ὑποκρύπτει ὑπερέσοδα τῆς τάξεως, τὴν ὁποίαν παλαιότερον εἴχομεν γνωρίσει, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι περισσότερον συντηρητική, παρὰ αἰσιόδοξος. Ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι οἰκονομικοὶ παράγοντες τῆς Χώρας καὶ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ ἡ Γενικὴ Δ)νσις Φορολογίας καὶ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸ Κέντρον Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ συμφωνοῦν εἰς τὴν πρόβλεψιν, ὅτι ὁ διδόμενος ἀριθμός, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, δύναται νὰ θεωρηθῇ μᾶλλον συντηρητικὸς. Διὰ νὰ καθησυχάσω δὲ τὰς ἀνησυχίας τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Κερκύρας, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε τὴν πρωΐαν, λέγων ὅτι ἀμφιβάλλει ἐὰν θὰ δυνηθῶμεν νὰ διαθέσωμεν τὰ 1.100 ἑκατομμύρια ἐφέτος διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν Ἐπενδύσεων, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι εἰς τὰ 21.100 ἑκατ. τῶν δαπανῶν περιλαμβάνεται πρόβλεψις ὅλων τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπαγορεύονται ἀπὸ τὰς προσφάτους μισθολογικὰς διαρρυθμίσεις, ὅσαι ἐν τῇ πορείᾳ τοῦ ἔτους ἐγένοντο καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ χρειασθῇ καμμία πρόσθετος δαπάνη διὰ τὴν κάλυψιν τούτων, ὅπως ἐπίσης λαμβάνεται πρόβλεψις καὶ περὶ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, περὶ τῶν ὁποίων ἀμέσως καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ ὁμιλήσω. Τὸ περιθώριον κατὰ συνέπειαν περὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησε τῶν 2.550 ἑκατομμυρίων, εἶναι περιθώριον τὸ ὁποῖον ἀπομένει ἀνοικτόν, διαθέσιμον διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Δὲν εἶμαι ἴσως ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ὁ μόνος ἁρμόδιος διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἐπικρίσεις αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν διὰ τὴν ἰδικήν μας πολιτικήν. Θὰ ἠμποροῦσα μόνον νὰ ἔλεγον ὡς γενικὴν παρατήρησιν, ὅτι οὔτε καὶ ἐγώ, ἀλλ’ οὔτε καὶ πιστεύω κανεὶς ἠδυνήθη νὰ ἀντιληφθῇ τὴν θέσιν τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔναντι τῆς πολιτικῆς μας. Εἶναι σαφές, ὅτι ἐγκατελείφθη τὸ σύνθημα ὅτι κινδυνεύει ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ νομισματικὴ σταθερότης, ἀφοῦ δι’ ἀριθμῶν ἀπεδείχθη ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει. Ἀπ’ ἐκεῖ καὶ πέραν αἱ ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι ἀκούονται κυμαίνονται μεταξὺ τοῦ φόβου, ὅτι δίδομεν ὑπερμέτρως παροχὰς καὶ αὐξάνομεν τὴν τάσιν πρὸς καταναλωτικὰς δαπάνας, διὰ τῆς ἐπικρίσεως, ὅτι δὲν δίδομεν ἀρκετὰ εἰς τὰς τάξεις τὰς λαϊκὰς τὰς ὁποίας ὑπεσχέθημεν νὰ βοηθήσωμεν. Εἶναι σαφές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ΕΡΕ παραπαίει μὴ δυναμένη νὰ ἀσκήσῃ οἱανδήποτε κριτικὴν περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε, διότι ἀναντιρρήτως τὰ μέτρα αὐτὰ εἶναι σωστὰ καὶ ἐπιβεβλημένα. Τὰ κονδύλια μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβαρύνῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ νέου ἔτους διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς πολιτικῆς της, ὅπως ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἀνελύθη εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἤδη εἰς τὸ Σῶμα γνωστά. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν χθὲς εἰς διακοπὴν τὴν ὁποίαν μετὰ δυσφορίας μοῦ ἐπέτρεψεν ὁ κ. Παπαληγούρας νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν ἀναφορικῶς πρὸς τὴν προβλεφθεῖσαν δαπάνην διὰ τὴν πολιτικήν μας ἔναντι τῆς ΑΤΕ, διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ διὰ τὴν μείωσιν τοῦ ἐπιτοκίου τῆς ΑΤΕ. Ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 200 ἑκατομμυρίων τὸ ὁποῖον προεβλέφθη διὰ τὴν κάλυψιν τῆς δαπάνης αὐτῆς εἶναι ποσὸν ἀπολύτως ἐπαρκές, τὸ ὁποῖον σύμφωνα μὲ ὅλους τοὺς ὑπολογισμοὺς θὰ ἐπαρκέσῃ πλήρως διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ ἀνοίγματος τὸ ὁποῖον θὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν Α.Τ.Ε. ἡ μείωσις τοῦ ἐπιτοκίου. Καὶ δικαιοῦμαι, νομίζω, νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μείωσις τοῦ κόστους τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ὑγιᾶ ἐπιδίωξιν κατ’ ἐξοχὴν αὐτὴν τὴν ὥραν τῆς συνδέσεως τῆς χώρας μας μὲ τὴν ΕΟΚ εἰς βάθος ἐὰν ἀναλυθῇ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θεωρηθῇ ὡς κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικὴ δαπάνη. Δὲν εἶναι, κύριοι συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, καταναλωτικὴ δαπάνη τὸ νὰ ρυθμίζωμεν τὸ κόστος τοῦ χρήματος ποὺ δίδομεν εἰς τὸν Ἕλληνα ἀγρότην. Καὶ ἐπίσης δικαιοῦμαι, νομίζω, νὰ προσθέσω, ὅτι τὴν δαπάνην διὰ τὴν Παιδείαν, ἡ ὁποία ὑπὸ στενὴν ἔννοιαν ἀντιμετωπιζομένη ἐνδεχομένως εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς καταναλωτική, κατὰ τὴν ἰδικήν μας πεποίθησιν τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἐπανειλημμένως διακηρύξει, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν δαπάνη ἐπενδύσεως, εἶναι ἡ πρώτη δαπάνη ἐπενδύσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησίς μας καὶ τὸ κόμμα μας, νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ εὐνοήσῃ τὸ σημερινὸν Κράτος. Πέραν αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, ἀντεμετωπίσαμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὰ μισθολογικὰ προβλήματα τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, χωρὶς οὐδόλως νὰ ἔχω τὴν πρόθεσιν νὰ κάμω κριτικήν, καὶ ἴσως παρὰ τὰς παλαιάς μου συνηθείας, ὀφείλω νὰ κάμω μίαν σύντομον ἀναδρομὴν εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ μισθολογίου τῶν δημοσίων λειτουργῶν τὴν ὁποίαν εὕρομεν ἀναλαμβάνοντες τὴν ἐξουσίαν. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ ἐὰν λεχθῇ, ὅτι τὸ μισθολόγιον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔπαυσεν ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὑφιστάμενον. Τὸ μισθολόγιον τῆς Ε.Κ., τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰσηγηθῆ τότε εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀείμνηστος Γεώργιος Καρτάλης ἀποτελεῖ ὠχρὰν μόνον ἀνάμνησιν. Διότι ἔκτοτε, ἐπηκολούθησαν πάσης φύσεως κλαδικαὶ παροχαὶ ὑπὸ ποικίλας ὀνομασίας, ἐπιδόματα, ὑπερωρίαι, ἔξοδα κινήσεως, τεχνικὰ ἐπιδόματα καὶ πάσης φύσεως εἰδικαὶ πρὸς τμήματα, πρὸς μερίδας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων παροχαί, αἱ ὁποῖαι οὐσιαστικῶς ἀνέτρεψαν ἄρδην τὴν βάσιν τοῦ μισθολογίου εἰς τὴν χώραν μας. Ἔτσι σήμερον μία οἱαδήποτε Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ ἤθελε κατὰ τρόπον σοβαρὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τοῦ μισθολογίου εὑρίσκεται εἰς ἀδυναμίαν νὰ τὸ πράξῃ, διότι δὲν ἔχει ἕνα μέτρον συγκρίσεως, διότι ἡ εἰδικὴ μεταχείρισις μιᾶς κατηγορίας τῶν ὑπαλλήλων ἔχει ὡς αὐτόματον συνέπειαν δίκαια ὑπὸ τὴν κοινωνικὴν ἔννοιαν παράπονα ὁμοειδῶν κλάδων δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ἔτσι, ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ μισθολογίου ἐγένετο κατὰ τρόπον ἀσύνδετον κατὰ τρόπον συμπτωματικόν, κατὰ τρόπον σαρδανάπαλον, μὲ τελικὸν ἀποτέλεσμα νὰ ὁδηγῆται τὸ μέγα αὐτὸ πρόβλημα εἰς χάος καὶ εἰς ἀναρχίαν. Ἡ Κυβέρνησίς μας, δὲν ἠδύνατο ἐντὸς 40 ἡμερῶν νὰ κάμῃ μισθολόγιον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐθεώρησεν ὅμως χρέος της νὰ ἀντιμετωπίσῃ πρῶτον ὡρισμένα κλαδικὰ ἐπὶ μέρους θέματα δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ διαθέσῃ ὁλόκληρον τὸ ὑπόλοιπον τμῆμα τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ ὁποῖον ἀπέμεινε διαθέσιμον διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ συνόλου πλέον τῶν κρατικῶν λειτουργῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέπτυξε καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναλάβω, διατὶ ἡ Ε. Κ. θεωρεῖ τὴν κατηγορίαν τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, ὡς τελείως διακεκριμένην κατηγορίαν ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους δημοσίους ὑπαλλήλους ἡ ὁποία δύναται νὰ τύχῃ εἰδικῆς μεταχειρίσεως. Πέραν τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν ἡ Κυβέρνησις, ἐθεώρησε χρέος της νὰ δώσῃ ηὐξημένην βοήθειαν εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς καὶ τῶν δύο κλάδων. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὰ πρόσφατα περιστατικά. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὴν μακρὰν ἀπεργιακὴν κίνησιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν τότε ὁμόθυμος σχεδὸν εἶχε συμπαρασταθῆ ἡ κοινὴ γνώμη. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη, ὅτι εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ παιδεία τίθεται εἰς τὸ ἐπίκεντρον τοῦ κρατικοῦ ἐνδιαφέροντος, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῇ ὁ ἀνθρώπινος παράγων, ὁ ἐκπαιδευτικός, ὁ δάσκαλος, εἰς τὸν ὁποῖον στηρίζεται ἡ ἐκπαιδευτικὴ προσπάθεια, ἡ προσπάθεια ἑνὸς κράτους εἰς τὸν τομέα τῆς παιδείας. (Χειροκροτήματα). Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐφάνη ἀπολύτως συνεπὴς πρὸς ὅσα ὡς ἀντιπολιτευόμενος ἡγέτης εἶχε διακηρύξει. Διέθεσε πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον τότε εἶχεν ὑποσχεθῆ. Τὸ ποσὸν αὐτὸ κατανεμόμενον μὲ δικαίαν βάσιν θὰ ὁδηγήσῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ βασικοῦ μισθοῦ τῶν ἐκπαιδευτικῶν κατὰ 5%, ὅπως καὶ τῶν λοιπῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν χορήγησιν ἐκτάκτου εἰδικοῦ ἐπιδόματος πρὸς τοὺς καθηγητὰς καὶ τοὺς διδασκάλους. Εἰς τοὺς διδασκάλους, θὰ δοθῇ ἐπίδομα τοῦ ὕψους τῶν 500 δραχμῶν μηνιαίως καὶ εἰς τοὺς καθηγητὰς ἐπίδομα 800 δραχμῶν μηνιαίως. Πέραν δὲ τούτου, διὰ τοὺς διδασκάλους τῶν μονοθεσίων σχολείων λαμβάνεται εἰδικὴ μέριμνα, διὰ τοὺς ἀκρίτας αὐτοὺς τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ θὰ λαμβάνουν ἐφεξῆς εἰδικὸν ἐπίδομα 400 δραχμῶν κατὰ μῆνα, κατὰ τοὺς μῆνας κατὰ τοὺς ὁποίους πράγματι θὰ ἀσκοῦν τὰ καθήκοντά των. Πέραν αὐτῶν τῶν δύο κατηγοριῶν δημοσίων λειτουργῶν, ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε χρέος της νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς ἄνδρας τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς ἄνδρας τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων καὶ τῆς Χωροφυλακῆς. Καὶ κινουμένη, ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον προσδιώρισεν εἰς τὸ ὕψος τῶν 60 ἑκατομμυρίων, δύναται νὰ χορηγήσῃ ὡς ἐπαύξησιν τῶν ἀποδοχῶν των, πέραν τοῦ 5%, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ θὰ λάβουν ὡς ὅλοι οἱ δημόσιοι λειτουργοὶ ἐπαύξησιν καὶ κατὰ 5 δραχμὰς ἡμερησίως τοῦ ἐπιδόματος τροφοδοσίας καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ ὡρισμένα ἄλλα ἐπὶ μέρους αἰτήματά των, δι’ εἰδικοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἡτοιμάσθη καὶ ὑπεγράφη ἀπόψε. Ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔλαβε καὶ εἰδικὴν μέριμναν διὰ τοὺς ἀγροφύλακας, διὰ τοὺς ἀδικημένους αὐτοὺς λειτουργούς, οἱ ὁποῖοι ὀργώνουν τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον καὶ προσφέρουν σημαντικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἀγροτῶν καὶ μέσα εἰς τὸ περιθώριον τῶν 35 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον προεβλέφθη ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1964, θὰ δοθῇ ἀξιόλογος αὔξησις τῶν μηνιαίων των ἀποδοχῶν. Πέραν δὲ ὅλων αὐτῶν τῶν αὐξήσεων ποὺ ἀναφέρονται εἰς εἰδικάς τινας κατηγορίας ὑπαλλήλων, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ 5% γενικὴν αὔξησιν εἰς ὅλους τοὺς κρατικοὺς λειτουργούς, εἰς τοὺς ὁποίους βεβαίως περιλαμβάνονται καὶ οἱ συνταξιοῦχοι πάσης κατηγορίας. Ἤκουσα, κύριοι, τὰς ἀπόψεις τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία ἠθέλησε περίπου νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία ἐδόθη, τοῦ 5%, διὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἀποτελεῖ ἐμπαιγμὸν καὶ μᾶς συνέστησε μάλιστα ὁ προκάτοχός μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον βουλευτὴς Κερκύρας, κύριος Θεοτόκης, νὰ μὴ εἴχομεν προβῆ εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν. Θὰ ἠδυνάμην εὐχερῶς νὰ ἀπαντήσω, ὅτι ἐὰν ἐπὶ δύο ἢ τρία ἔτη ἀφήσωμεν τοὺς δημοσίους λειτουργοὺς ἄνευ οἱασδήποτε αὐξήσεως, τότε βεβαίως, ὅπως ἔπραξεν ἡ ΕΡΕ, καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ μὲ ἀριθμούς, θὰ δύναται τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ δώσῃ ἀντὶ 5%, 10%. Ἀλλὰ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρῶτον οἱ ὑπάλληλοι θὰ ἔχουν ζημιωθῆ τὴν μικράν, ἔστω αὔξησιν τοῦ 5% διὰ τὸ ἔτος, τὸ ὁποῖον θὰ περάσῃ χωρὶς αὔξησιν καὶ δεύτερον ἐν τελικῇ ἀναλύσει θὰ λάβουν μίαν αὔξησιν σὰν καὶ αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία πράγματι ἦτο ἐξευτελιστική. Ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν σας ἐπίσημα στοιχεῖα τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προκύπτει, ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1959, 1960, 1961 καὶ 1962 δηλαδὴ κατὰ μίαν ὁλόκληρον 4ετίαν κατὰ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν, ὁ κύριος Θεοτόκης, τὸ πρωΐ ὑπεστήριξεν, οἱ δημόσιοι λειτουργοὶ ἔλαβον αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι κυμαίνονται μεταξὺ 7,5 καὶ 11,5 ἀναλόγως τοῦ ὕψους τῶν ἀποδοχῶν των. Δηλαδή, ἐὰν διαιρέσητε τὸ 7,5 καὶ τὸ 11,5 διὰ τοῦ 4, διότι ἡ αὔξησις αὐτὴ ἀναφέρεται εἰς μίαν τετραετίαν θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ αὔξησις κυμαίνεται μεταξὺ ποσοστοῦ κάπως μικροτέρου τοῦ 2% καὶ τοῦ 3%. Δύο μὲ τρία τῆς ἑκατὸν ἦτο ἡ αὔξησις, τὴν ὁποίαν ἐχορήγησεν ἡ ΕΡΕ κατὰ τὴν 4ετίαν 1959–62. Καὶ δὲν ἐχορήγησεν αὐξήσεις οὐσιαστικάς, ἀλλὰ αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι ἰσοῦνται πρὸς ἐμπαιγμόν, ὁ ὅρος ἐν προκειμένῳ ταιριάζει, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀντιμετώπιζε κανένα ἀπὸ τὰ κλαδικὰ μισθολογικὰ προβλήματα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις καὶ δύναται πᾶς τις νὰ πεισθῇ περὶ αὐτοῦ, ἀθροίζων τὰ κονδύλια ποὺ διαθέτομεν, διαθέτει περὶ τὰ 1.000 ἑκατ. δραχμῶν διὰ τὴν ἐπαύξησιν τοῦ μισθολογίου. Καὶ νομίζομεν, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτό, ἦτο τὸ ἀνώτερον τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν. Ἐπιθυμῶ, ὅμως, ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἀρχικὴν παρατήρησιν, ὅτι αἱ αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπολογίζονται, εἶναι καὶ κατὰ τὸν τύπον καὶ κατὰ τὴν οὐσίαν προσωριναί, ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις φιλοδοξεῖ νὰ ἐπιλύσῃ τὸ πρόβλημα τοῦ μισθολογίου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν 8ετίαν τῆς ΕΡΕ περιέστη εἰς τὰ χάλια εἰς τὰ ὁποῖα σᾶς περιέγραψα. Γνωρίζομεν καὶ τὸ γνωρίζει ὁ κάθε ἕνας, ὅτι τὸ μισθολογικὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ καὶ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, διότι ἀπαιτεῖ περιθώρια ηὐξημένα τὰ ὁποῖα ἡ Χώρα μας ἐντὸς ἑνὸς ἔτους εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν θὰ δυνηθῇ νὰ διαθέσῃ. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως νὰ γίνῃ μία προσπάθεια καταρτισμοῦ ἑνὸς μισθολογίου γενικῆς ἀποδοχῆς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ τῶν κρατικῶν λειτουργῶν, ὥστε ἐφεξῆς νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ βαθμιαία, μέσα εἰς ὡρισμένον χρόνον θέσις εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ μισθολογίου αὐτοῦ καὶ ἡ βαθμολογικὴ ἔνταξις ὅλων τῶν ποικιλωνύμων ἐπιδομάτων ἐξόδων κινήσεως, ὑπερωριῶν καὶ τῶν πάσης φύσεως προσθέτων ἀπολαβῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ κατηγορίας ἔχουν δοθῆ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἡ Κυβέρνησις προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ χωρήσῃ εἰς τὴν σύστασιν Εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ μελετήσῃ τὸ μισθολόγιον τῶν δημοσίων λειτουργῶν καὶ θὰ προτείνῃ μισθολόγιον πλῆρες καὶ ὁριστικὸς ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος 2–3 μηνῶν. Ἐπιδίωξις ἰδική μας καὶ νομίζω πάσης Κυβερνήσεως θὰ ἔπρεπε νὰ ἦτο ἡ αὐτή, νὰ προχωρήσωμεν εἰς σταδιακὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μισθολογίου, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀποφασισθῆ μέσα εἰς τὰ ἑκάστοτε ὑπὸ τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων διαγραφόμενα ὅρια. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν εἶπον, ὅτι καὶ τύποις ἡ ἀπόφασίς μας ἦτο προσωρινή. Δηλαδή, ἡ αὔξησις τοῦ βασικοῦ μισθοῦ μόνον κατὰ 5% ἐδόθη εἰς ὅλους τοὺς δημοσίους λειτουργοὺς πλὴν τῶν δικαστικῶν, τοὺς ὁποίους ἀπεχωρήσαμεν καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι αὐξήσεις, ὅπως τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἐδόθησαν ὑπὸ τὸν τύπον εἰδικῶν ἐπιδομάτων, τὰ ὁποῖα δὲν δυσχεραίνουν τὴν προσπάθειαν νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον δυνατὸν εἰς τὸ ὁριστικὸν καὶ τὸ μόνιμον μισθολόγιον. Ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ μετάσχουν ἐκπρόσωποι καὶ τῆς ΑΔΕΔΥ καὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ ἀνώτατοι κρατικοὶ λειτουργοὶ δεδοκιμασμένης πείρας καὶ εἰδικότητος περὶ τὰ μισθολογικὰ ζητήματα, θὰ δυνηθῇ νὰ προσφέρῃ ἔργον χρήσιμον καὶ ὅτι τὸ πόρισμά της θὰ ἀποτελέσῃ βάσιν τῆς περαιτέρω προσπαθείας της εἰς τὸν τομέα τοῦ μισθολογίου. Πέραν τούτων, κύριοι συνάδελφοι, τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἐθίγησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1964, εἶναι θέματα δαπανῶν Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐπίσης καὶ τὸ εἰδικὸν θέμα τῶν ἐπιδοτήσεων διὰ τὴν προστασίαν τῶν ἐγχωρίων προϊόντων. Διὰ τὸ θέμα τῶν δαπανῶν Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς ὅ,τι μὲ ἀφορᾷ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸ Σῶμα καὶ τοὺς ἀνησυχήσαντας συναδέλφους τῆς ΕΡΕ, ὅτι ὑπάρχει μέσα εἰς τὸ ὅριον τῶν δαπανῶν τὸ ὁποῖον ἀνεκοινώθη, εἰς τὸ ὅριον τῶν συνολικῶν δαπανῶν τοῦ 1964 πρόβλεψις καλύψεως δαπανῶν Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ ὕψους ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον τελικῶς διεμορφώθησαν αἱ δαπάναι Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατὰ τὸ 1963. Κατὰ τὴν ἄποψίν μας, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ ἀνώτατον δυνατὸν ὅριον εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν. Καὶ ὅπως ἤδη ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται, εἶναι τελείως προσωρινός, διότι ὁ τελικὸς προσδιορισμὸς τῶν δαπανῶν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὰς διαπραγματεύσεις αἱ ὁποῖαι ἤρχισαν καὶ θὰ συνεχισθοῦν μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας καὶ ἀπὸ τὴν βοήθειαν ἡ ὁποία τελικῶς θὰ μᾶς παρασχεθῇ ἀπὸ τὰς συμμάχους Χώρας. Ἡ δήλωσις εἰς τὴν ὁποίαν προέβημεν ὑπῆρξε σαφής, δηλαδή, ὅτι ἡ Χώρα μας δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ στρατιωτικὰς δαπάνας μεγαλυτέρας ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας τῆς ἐπιτρέπει τὸ ἐθνικόν της εἰσόδημα καὶ ἐπίσης, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ στρατιωτικὰς δαπάνας ὕψους τοιούτου τὸ ὁποῖον θὰ ἔθετεν ἐν κινδύνῳ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς της εἰς τὸν κοινωνικὸν τομέα καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς Παιδείας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μόνον ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ σημειώσω εἶναι, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ὅπως ἄλλωστε εἶναι γνωστόν, ἐσημειοῦτο ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ μία σταθερὰ ἀνομολόγητος συνήθως αὔξησις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος. Καὶ ἐπίσης, ὅτι τὰ ἀριθμητικὰ δεδομένα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν ἐπιμελῶς πάντοτε ἀπεκρύπτοντο ἀπὸ τὴν δημοσιότητα καὶ συχνὰ καὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἡ Κυβέρνησίς μας δὲν ἔχει βεβαίως τὴν πρόθεσιν νὰ αὐξήσῃ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας πέραν τοῦ ὁρίου τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἀνέφερον, ὅπως ἐπίσης δὲν ἔχει οὐδεμίαν πρόθεσιν νὰ θεωρήσῃ ἀπορρήτους τοὺς ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι ἄλλωστε καὶ ἐξ ἀντικειμένου δὲν εἶναι ἀπόρρητοι, διότι περιλαμβάνονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ θὰ δώσῃ μὲ εἰλικρίνειαν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς ὅ,τι συνέβαινεν ἀπὸ τὴν ΕΡΕ, θὰ δώσῃ τὰ ὕψη τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ὅταν τελικῶς αὐτὰ ὑπάρξουν, ὅταν τελικῶς ληφθῇ ἀπόφασις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν ἐπενδύσεων τῶν ἐγχωρίων προϊόντων διὰ τὴν στήριξιν τιμῆς ἀσφαλείας, θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἔλεγον εἰς τὸν κύριον συνάδελφον ἐκ Κερκύρας, ὁ ὁποῖος καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἤσκησε τὴν κριτικήν, ὅτι μέσα εἰς τὸ γενικὸν πρόγραμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται, περιλαμβάνεται πρόβλεψις ὡρισμένων ποσῶν διὰ τὴν ἐπιδότησιν αὐτήν. Θὰ ἤθελον ὅμως, νὰ μὴ τελῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἰς τὴν αὐταπάτην, ὅτι ἡ προστασία τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ μόνον δι’ ἐπιδοτήσεως. Ἡ ἐπιδότησις αὐτὴ εἶναι τὸ ὕστατον μέσον, ὅταν ἄλλη πολιτικὴ προστασίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Καὶ δὲν εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ μόνη δυνατότης ὅπως ὁ θεωρητικὸς τῆς ΕΡΕ βουλευτὴς Κορινθίας κύριος Παπαληγούρας, ἀνέφερε χθὲς εἴτε νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὴν κατανάλωσιν, εἴτε νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν. Κλασσικὸν παράδειγμα εἶναι ἡ πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ ἐλαιολάδου. Ἡ Κυβέρνησίς μας ἀπεφάσισε νὰ προστατεύσῃ κατὰ τρόπον πλήρη τὸ ἐλαιόλαδον ἐφέτος, καὶ ἔκαμε συγκέντρωσιν οὐσιαστικῶς ἀπεριόριστον. Διότι προέβλεψεν εἰς πρώτην φάσιν συγκέντρωσιν 50 χιλιάδων τόννων, οἱ ὁποῖοι καὶ μόνον θὰ ὑπεραρκέσουν καὶ ἔδωσεν τιμὴν ἀσφαλείας 18,50 δραχ. διὰ ἐλαιόλαδον 5 βαθμῶν ὀξύτητος, τιμὴν ἀσφαλείας ἡ ὁποία ὑπῆρξεν οὐσιαστικῶς ἀνωτέρα οἱασδήποτε τιμῆς ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ ὡς τιμὴ προστασίας εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ δύναμαι νὰ παράσχω εἰς τὸ Σῶμα τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἡ ὅλη πολιτική μας προστασίας τοῦ ἐλαιολάδου μέσα εἰς τὴν 2ετίαν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ κύκλωμα, θὰ ἀπολήξῃ ἐνδεχομένως εἰς οἱανδήποτε ἐπιβάρυνσιν τοῦ δημοσίου ἢ πάντως εἰς ἐλαχίστην ἐπιβάρυνσιν. Διότι ἡμεῖς δὲν θὰ ἀφήσωμεν τοὺς πτωχοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς νὰ γίνουν ἕρμαια τῶν κερδοσκόπων καὶ τῶν ἐκμεταλλευτῶν ὡς τὸ ἔπραττεν ἡ ΕΡΕ, διότι ἡμεῖς θὰ στηρίξωμεν σταθερὰς τιμὰς προστασίας τῶν παραγωγῶν καὶ θὰ διοχετεύσωμεν τὸ ἐλαιόλαδον εἰς λογικὰς τιμὰς εἰς τὴν κατανάλωσιν, ὥστε τελικῶς ὅλοι νὰ ὠφεληθοῦν καὶ οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ζημιώσουν καὶ εἰς βάρος τῶν ὁποίων θὰ λειτουργήσῃ τὸ σύστημα, εἶναι οἱ μεσάζοντες καὶ οἱ κερδοσκόποι. (Χειροκροτήματα). Τὸ ἀνέφερον αὐτὸ ὡς παράδειγμα, διὰ νὰ εἴπω, ὅτι περισσὴν ἁπλοποίησιν, περισσὴν ἁπλούστευσιν περιεῖχεν ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν ἀπὸ τὴν τῆς ΕΡΕ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ὅπως προηγουμένως εἶπον, διὰ τὴν προστασίαν τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων ὑπάρχουν προβλέψεις εἰς τὸ γενικὸν σχέδιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1964, αἱ ὁποῖαι νομίζομεν, ὅτι θὰ ἐπαρκέσουν καὶ αἱ ὁποῖαι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν τοῦτο καταστῇ ἀναγκαῖον, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχυθοῦν διὰ τῶν ἐπὶ πλέον ὑφισταμένων δυνατοτήτων μέσα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ σκέλος τῶν δαπανῶν. Ὡς πρὸς τὸ σκέλος τῆς φορολογίας, ὡς πρὸς τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων, κύριοι συνάδελφοι, ἤθελον νὰ ἀρχίσω τὴν ἀνάλυσίν μου ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν τὴν ὁποίαν εἰς λόγον μου ἐν ἀρχῇ ἔκαμον, ὅτι δηλαδὴ τὰ ἔσοδα ἀπὸ τὸν φόρον εἰσοδήματος εἰς τὸν ἐφετεινὸν χρόνον εἶναι οὐσιωδῶς κάτω τῶν προβλέψεων, ὅτι δηλαδή, τὸ μόνον κεφάλαιον τῶν ἐσόδων εἰς τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον δὲν σημειοῦνται ὑπερέσοδα ἀλλ’ ἀντιθέτως ἐμφανίζεται μείωσις τῆς προβλεφθείσης ἀποδόσεως, εἶναι ἡ ἄμεσος φορολογία φυσικῶν προσώπων. Κύριοι συνάδελφοι, τοῦτο ἀποτελεῖ δυστυχῶς τὴν θλιβερὰν ἐπιβεβαίωσιν τῆς σκληρᾶς πραγματικότητος, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἰδιαιτέρως βεβαίως αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ τῆς παρελθούσης 8ετίας ἀπέτυχον πανηγυρικῶς εἰς τὸν τομέα τῆς πατάξεως τῆς φοροδιαφυγῆς, εἰς τὸν τομέα τῆς ἀμέσου φορολογίας. Ἡ Κυβέρνησίς μας βεβαίως, δὲν ἁπλουστεύει τὸ πρόβλημα. Βεβαίως, γνωρίζει, ὅτι ἡ πάταξις τῆς φοροδιαφυγῆς ἀποτελεῖ μακρᾶς πνοῆς ἐπιδίωξιν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν δὲ τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ πρέπει νὰ συντρέξουν παραλλήλως πλεῖστα ὅσα μέτρα. Πιστεύει ὅμως, εἰς μίαν ἁπλῆν ἀλήθειαν, ὅτι διὰ νὰ πατάξωμεν τὴν φοροδιαφυγὴν πρέπει πρῶτον νὰ τὸ ἀποφασίσωμεν. Καὶ ὅταν λέγωμεν νὰ τὸ ἀποφασίσωμεν σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ πατάξωμεν κατ’ ἐξοχὴν τὴν φοροδιαφυγὴν τῆς ἰθυνούσης κοινωνικῶς καὶ οἰκονομικῶς τάξεως, (χειροκροτήματα), ἡ ὁποία εἰς τὸ παρελθὸν ἔμεινεν οὐσιαστικῶς φορολογικῶς ἀσύδοτος καὶ ἡ ὁποία ἔδιδε τὸν τόνον εἰς τὴν ὅλην φορολογικὴν προσπάθειαν τοῦ Κράτους μὲ ἀποτέλεσμα βεβαίως, τὸ Κράτος νὰ μὴ δύναται νὰ πράξῃ τι ἐναντίον τῶν μεσαίων καὶ τῶν κατωτέρων φορολογουμένων. Ἐν προκειμένῳ, ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξεν ἀπολύτως σαφής. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις διεκήρυξεν, ὅτι μέσα εἰς τὸ πλαίσιον αὐτῆς τῆς προσπαθείας τῆς πατάξεως τῆς φοροδιαφυγῆς, πρέπει νὰ τοποθετηθῇ καὶ ἡ ἀπόφασίς μας διὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν καταλόγων τῶν φορολογουμένων μὲ τὰ εἰδικὰ στοιχεῖα τοῦ φορολογουμένου εἰσοδήματος ἐλευθέρως καὶ ἀπεριορίστως χωρὶς τοὺς περιορισμοὺς τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος θέτει. Παραλλήλως ὅμως, μὲ τὴν πάταξιν τῆς φοροδιαφυγῆς, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Κράτος, ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε χρέος της νὰ προβῇ καὶ εἰς περαιτέρω παραχωρήσεις εἰς τοὺς φορολογουμένους. Ἡ ἀπόφασις μειώσεως τῶν συντελεστῶν τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος ὁλοκλήρου τῆς κλίμακος κατὰ 10–15% ἐξηγγέλθη ἤδη διὰ τὰ εἰσοδήματα τὰ κτώμενα ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1964. Ἠκούσαμεν καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὰς ἀντιφατικὰς ἀπόψεις ἐκ μέρους τῆς ΕΡΕ. Ἀπὸ τὴν μίαν μεριά, ὅτι θὰ ἀπωλέσωμεν ἔσοδα καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην, ὅτι οὐδὲν παρέχομεν πρὸς τοὺς φορολογουμένους. Ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅτι οὐδὲν παρέχομεν διὰ τὸ 1964 καὶ ὅτι ἐπίσης, οὐδὲν ἔσοδον τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὸ 1964 θὰ ἀπωλέσωμεν. Ἀλλὰ ἀκόμη ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅτι ἡ ψήφισις ἑνὸς τοιούτου νόμου ἐντὸς τοῦ προσεχοῦς ἔτους, θὰ ἀποτελέσῃ πραγματικὴν ἀνακούφισιν διὰ τὸν Ἕλληνα φορολογούμενον. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε χρέος της νὰ προβῇ εἰς τὴν ἴσην περίπου μείωσιν τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν ὁλοκλήρου τῆς κλίμακος καὶ διότι νομίζει, ὅτι ὀφείλει νὰ μειώσῃ καὶ τὰ περιθώρια ἀκόμη καὶ τὰ ποσοστὰ τῆς φορολογίας τῶν ὑψηλοτέρων εἰσοδημάτων ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι πράγματι τὰ τελευταῖα ἔτη διὰ τὰ μεσαῖα καὶ ἰδιαιτέρως τὰ μικρὰ εἰσοδήματα ἐδόθησαν ἤδη ὡρισμέναι φορολογικαὶ ἐλαφρύνσεις περὶ τῶν ὁποίων ἄλλωστε ἠκούσατε κατὰ τὴν πρόσφατον συζήτησιν. Ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ αὐξήσῃ τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τῆς φορολογίας, τοῦ εἰσοδήματος, ἰδιοκατοικήσεως εἰς τὸ ὕψος τῶν 9.000 δραχμῶν ἐτησίως πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ οὐσιώδη παροχὴν διὰ τὸν πτωχὸν φορολογούμενον καὶ ἀνταποκρίνεται πρὸς μίαν παλαιὰν ὀρθὴν καὶ δικαίαν διακήρυξιν τοῦ Κόμματός μας, ὅτι τὸ σπίτι τοῦ πτωχοῦ πρέπει νὰ μείνῃ ἀφορολόγητον. Καὶ τέλος, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ καθιερώσῃ αὐτοτελῆ φορολογικὴν ὑποχρέωσιν τῆς συζύγου διὰ τὰ εἰσοδήματά της ἐκ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἐκ τῆς ἀσκήσεως ἐλευθερίου ἐπαγγέλματος ἀδιαφόρως τοῦ ὕψους αὐτῶν. Τοῦτο ἀπετέλεσε μίαν δικαίαν ἐπίμονον ἐπιδίωξιν τῶν ἐργαζομένων γυναικῶν καὶ συμπορεύεται πρὸς τὴν βασικὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν διεθνὴς δημοσιονομικὴ πολιτικὴ εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον ἀκολουθεῖ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, οἱαδήποτε μεταβολὴ ἑνὸς φορολογικοῦ νόμου ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ εἰσοδήματος πρέπει νὰ ἰσχύῃ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε, διὰ τὰ εἰσοδήματα τὰ κτώμενα ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ. Γνωρίζετε, ὅτι ἰσχύει παρ’ ἡμῖν τὸ σύστημα τῆς προεισπράξεως καθὼς καὶ ὅτι ἰσχύει καὶ τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως τοῦ φόρου τῶν μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν; Ἐὰν κατὰ συνέπειαν, ἐπρόκειτο νὰ καθιερώσωμεν μίαν οἱανδήποτε τροποποίησιν τῆς ἀμέσου φορολογίας καὶ νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν ἀπὸ τῆς 1ης τοῦ ἑπομένου ἔτους, θὰ συνέβαινεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον πλειστάκις συνέβη εἰς τὸ παρελθόν, νὰ περιπλακῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου καὶ νὰ ὑπάρξουν θέματα ἐπιστροφῶν καὶ ἀναζητήσεων, τὰ ὁποῖα τόσας συζητήσεις εἶχον προκαλέσει εἰς τὴν προηγουμένη Βουλήν. Πέραν δὲ τούτων ὀφείλετε καὶ πρέπει νὰ πληροφορηθῆτε, ὅτι μέσα εἰς τὴν γενικὴν προσπάθειαν τῆς βελτιώσεως τοῦ νοσοῦντος σήμερον συστήματός μας εἰσπράξεως τῶν ἀμέσων φόρων πρέπει νὰ ἐνταχθῇ καὶ μία περισσότερον πρακτικὴ ἀντιμετώπισις τῶν προβλημάτων τὰ ὁποῖα τίθενται. Ἡ μηχανογράφησις περὶ τῆς ὁπαίας καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησεν, ἡ θέσις εἰς ἐφαρμογὴν ἠλεκτρονικοῦ ἐγκεφάλου, ἡ ἐφαρμογὴ ὡρισμένων συγχρόνων συστημάτων φωτοτυπιῶν τῶν φορολογικῶν δηλώσεων θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὰς φοροτεχνικὰς ὑπηρεσίας νὰ ἐργασθοῦν μὲ ταχύτητα, νὰ κερδίσουν διάστημα 2–3 μηνῶν καὶ νὰ εἶναι ἐγκαίρως ἐνήμεροι εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν φορολογικῶν δηλώσεων. Ἐπιδίωξίς μας καὶ ὑπόσχεσις τὴν ὁποίαν δίδομεν εἶναι, ὅτι ἐντὸς τοῦ ἑπομένου ἔτους θὰ ἐπιτύχωμεν ἐνημερότητα πλήρη εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν φορολογικῶν δηλώσεων καὶ αὐτὸ τὸ ἐπίτευγμα δὲν ἠθελήσαμεν νὰ τὸ ριψοκινδυνεύσωμεν θέτοντες εἰς ἐφαρμογὴν ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου οἱανδήποτε φορολογικὴν μεταρρύθμισιν, διότι ἤδη τὰ σχέδια δηλώσεων ἔχουν τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἔχουν ἀποσταλῆ εἰς τοὺς φορολογουμένους, ὁ ἠλεκτρονικὸς ἐγκέφαλος καὶ ἡ μηχανογραφικὴ ὑπηρεσία ἔχουν προετοιμασθῆ, βάσει τῶν δεδομένων τῆς σήμερον ἰσχυούσης φορολογίας καὶ θὰ ἐδημιούργει μίαν δυσχέρειαν καὶ ἀναντιρρήτως θὰ προεκάλει καθυστέρησιν, οἱαδήποτε μεταβολή. Ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ προσθέσω εἰς τὸν τομέα τῆς φορολογίας, ὅτι τὸ κράτος ἀπὸ τὴν μίαν μεριὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀμείλικτον ἔναντι τῶν κακῶν φορολογουμένων οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται νὰ ἐκπληρώσουν τὰς φορολογικάς των ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ δὲν δύναται κανεὶς νὰ παραγνωρίσῃ, ὅτι χρέος τοῦ κράτους εἶναι καὶ νὰ συμφιλιώσῃ τὸν φορολογούμενον μὲ τὰς φοροτεχνικὰς ὑπηρεσίας. Πρέπει ἐκεῖ ὅπου ἔχει δίκαιον νὰ τοῦ τὸ δίδῃ χωρὶς περιττὰς ταλαιπωρίας καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, ὅπως ἤδη καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἀναφέρεται, ἡ Κυβέρνησίς μας εἶναι ἀποφασισμένη νὰ προχωρήσῃ. Θὰ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ ὅλους ἐφαρμογὴν τῶν φορολογικῶν νόμων. Θὰ εἶναι ἀμείλικτος ἐναντίον τῶν παραβατῶν, ἰδίως τῶν οἰκονομικῶς ἰσχυρῶν ἀλλὰ ταὐτοχρόνως θὰ πράξῃ τὸ πᾶν καὶ διὰ νὰ ἁπλοποιήσῃ νὰ διευκολύνῃ καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὸν φορολογούμενον τὸ αἴσθημα, ὅτι ἀπέναντί του ἔχει ἕνα κράτος δικαίου, τὸ ὁποῖον ὁσάκις συμβαίνει νὰ ἔχῃ δίκαιον θὰ τοῦ τὸ δίδῃ χωρὶς περιττὰς ταλαιπωρίας καὶ στενοχωρίας. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ ὑπῆρξαν ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὰ ὅσα ἤθελον νὰ εἴπω ἀναφορικῶς πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν τομέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ προσθέσω μίαν γενικὴν παρατήρησιν: Ἐγένετο πολὺς λόγος διὰ τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνῷ προέβλεψε καὶ ἔδωσε περίπου ἀκριβῆ στοιχεῖα τῶν μεγεθῶν τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, οὐδὲν εἶπεν περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχομεν καθόλου τὴν διάθεσιν νὰ ὑποστῶμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἡ ΕΡΕ ὑπέστη εἰς τὴν πορείαν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Νὰ γράψωμεν δεδομένα καὶ κονδύλια τὰ ὁποῖα τελικῶς δὲν θὰ πραγματοποιηθοῦν. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἄλλωστε θέμα τῆς ἰδικῆς μου ἁρμοδιότητος ἀλλὰ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην καὶ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸ Σῶμα διὰ δύο πράγματα: Πρῶτον, ὅτι θὰ εἶναι προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος, ἀπὸ ἀπόψεως ὕψους, θὰ ἱκανοποιήσῃ, καὶ δεύτερον, ὅτι θὰ εἶναι προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς θὰ ἐκτελεσθῇ ὅπως θὰ κατατεθῇ. Διότι αὐτὸ τὸ ἄθλιον προηγούμενον, νὰ καταθέτωμεν προϋπολογισμοὺς εἰς τὸ πόδι, νὰ καταθέτωμεν προϋπολογισμὸν ὕψους 6.200 ἑκατομμύρια καὶ νὰ μᾶς λείπουν 600 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὰ 6.200 ἑκατομμύρια, προϋπολογισμὸν ὁ ὁποῖος δὲν ἐκτελεῖται οὔτε κατὰ προσέγγισιν 80% προϋπολογισμὸν ἀσυνάρτητον καὶ ἀμελέτητον, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν διάθεσιν νὰ τὰ ἐπαναλάβωμεν. Βεβαίως, εἴμεθα κατὰ ἕνα σημαντικὸν ποσοστὸν δέσμιοι τοῦ κακοῦ παρελθόντος, ἀναφορικῶς πρὸς τὰ συνεχιζόμενα ἔργα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως, ἡ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ τὸ καλύτερον καὶ θὰ ἐκφράσῃ εἰς τὸν τομέα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων ἀληθῆ πολιτικήν, ὅπως ἐξέφρασε νομίζω καὶ εἰς τὸν τομέα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν ἰδικήν της πολιτικήν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ ἀκόμη νὰ προσθέσω δύο παρατηρήσεις, ἀναφορικῶς πρὸς τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξα καὶ νὰ δώσω εἰς τὸ Σῶμα δύο πίνακας. Ὡμίλησα προηγουμένως περὶ τῆς ἀποτυχίας τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ εἰς τὸν τομέα τῆς ἀμέσου φορολογίας. Ὁ κλασσικός, γενικῶς παραδεδεγμένος δείκτης, ὁ ὁποῖος μᾶς δίδει τὸ μέτρον τῆς ἐπιτυχίας μιᾶς Κυβερνήσεως εἰς τὸν τομέα τῆς ἀμέσου φορολογίας, εἶναι ἡ σχέσις τῶν ἐσόδων ἐκ φορολογίας ἢ ἡ σχέσις ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Θὰ δώσω, διὰ νὰ περιληφθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἕνα πίνακα, ἀπὸ τὸν ὁποῖον φαίνεται, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῶν ἀμέσων φόρων εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων ἐκ φορολογίας τὸ 1950–1951 ἐπὶ Κυβερνήσεως Δημοκρατικοῦ Κέντρου ἀνήρχετο εἰς 23,02%. Τὸ ποσοστὸν αὐτὸ τὸ ἑπόμενον ἔτος, μετὰ διακυβέρνησιν ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον τότε ἀνῆλθεν εἰς 26,09% καὶ τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ἐπὶ τῶν εὐκλεῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ ἤρχισε σταθερῶς μειούμενον, διὰ νὰ φθάσῃ τελικῶς εἰς τὸ 1963 εἰς τὸ 19,52%. Ὁ Πρῶτος πίναξ ἔχει ὡς ἀκολούθως: Τὸν καταθέτω ἵνα περιληφθῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

ΣΧΕΣΙΣ ΕΣΟΔΩΝ ΕΚ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

(α) Κατ’ ἐκτίμησιν τὰ ⅔ τοῦ συνόλου. Καὶ ἐπειδὴ ὡμίλησα καὶ περὶ τῶν ὑπερεσόδων, εἰδικώτερον διὰ τὰ ὑπερέσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1963, τοῦ λήγοντος προϋπολογισμοῦ, ἐπιθυμῶ ἐπίσης νὰ δώσω, διὰ νὰ περιληφθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ἕνα πίνακα, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει τὰς διαφορὰς ἐπί πλέον ὑπερεσόδων, διαφοράς, δηλαδὴ ἀπὸ τὰς προβλέψεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ΕΡΕ ἀπὸ τοῦ 1957 μέχρι τοῦ 1963, ἀπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἐνεφανίσθη τὸ φαινόμενον ὑπερεσόδων ἐκ τῆς τάξεως τῶν δύο δισεκατομμυρίων. Ἀκόμη ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τὰ ἐφετεινά μας ὑπερέσοδα δὲν δύνανται νὰ διεκδικήσουν ρεκόρ. Βέβαιον πάντως εἶναι, ὅτι τὸ σύνολον τῆς πολιτικῆς εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι καὶ πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἐσφαλμένον. Καταθέτω τὸν σχετικὸν πίνακα.

ΕΣΟΔΑ ΕΞ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΤΑΚΤΙΚΟΥ

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἤθελα νὰ κατέλθω τοῦ βήματος ἐὰν δὲν ἀπήντων καὶ εἰς ἕνα ἄλλο εἰδικώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐθίγη ἐν παρόδῳ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παρούσης συζητήσεως, ἀλλά, τὸ ὁποῖον ἐντόνως ἀπησχόλησε τὸν Τύπον τὸν τελευταῖον καιρόν. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς προμηθείας τοῦ λεγομένου Βασιλικοῦ ἀεροσκάφους. Ἔχω ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν, ἡ Κυβέρνησις δηλαδή, νὰ παράσχῃ ὅλας τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας πρὸς τὸ Σῶμα καὶ θὰ τὸ πράξω. Ὀφείλω, ὅμως ἐξ ἀρχῆς νὰ τονίσω, ὅτι προκαλεῖ κατάπληξιν τὸ γεγονός, ὅτι ἐφημερίδες ἀφέθησαν νὰ προβοῦν εἰς ὑποθέσεις καὶ νὰ ἀναγράψουν πληροφορίας ἀναφορικῶς πρὸς τὰ ἰδιαίτερα στοιχεῖα τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἐξωφρενικὰς καὶ βασικῶς ἐσφαλμένας, ἀφισταμένας πλήρως ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Τὸ ἀεροπλάνον, διὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται, εἶναι ἀεροπλάνον, τὸ ὁποῖον προορίζεται διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ Βασιλέως, διὰ τὰς μετακινήσεις του ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀνήκει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βασιλικὴν Ἀεροπορίαν εἰς τὴν δύναμιν, τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐνταχθῇ ὅταν θὰ παραληφθῇ. Τὸ ἀεροσκάφος, εἶναι ἀεροσκάφος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀκριβῶς Τζέτ. Εἶναι Τουρμποτζέτ. Μικτοῦ συστήματος κινήσεως, κατασκευῆς ἀμερικανικῆς καὶ εἶναι ἕνας τύπος ἀεροπλάνου, τὸ ὁποῖον κατασκευάζεται ἐν σειρᾷ ἀπὸ μεγάλην Ἀμερικανικὴν Ἑταιρείαν καὶ προορίζεται διὰ μετακινήσεις ὑψηλῶν προσώπων ἢ ἄλλων ἰδιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ τὸ ἀγοράσουν. Εἶναι ἀεροπλάνον σειρᾶς. Τὸ ἀεροπλάνον εἶναι δικινητήριον, ἔχει δύο κινητῆρες ἀπὸ ἀπόψεως στοιχείων μεγέθους εἶναι περίπου εἰς μέγεθος ἴσον πρὸς τὸ Ντακότα DC3 τῆς Ἑταιρείας Ντάγκλας, ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ μεταφέρῃ ὀλιγωτέρους ἐπιβάτας, διότι ἐνῷ ὁ ἀριθμός, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ μεταφερθῇ ἀπὸ τὴν Ντακότα εἶναι 25 ἐπιβάτες, αὐτὸ δύναται νὰ μεταφέρῃ ἀπὸ 10 ἕως 14. Δύναται νὰ προσγειωθῇ εἰς ὅλα τὰ Ἑλληνικὰ ἀεροδρόμια, διότι χρειάζεται διαδρόμους περίπου τοῦ αὐτοῦ μήκους μὲ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον χρειάζεται τὸ Ντακότα DC3. Ἀπὸ ἀπόψεως συντηρήσεως εἶναι οἰκονομικόν, διότι τὸ ὡριαῖον κόστος πτήσεως κατὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δίδει τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Ἀεροπορίας εἶναι 958 δραχ. τὴν ὥρα καὶ στοιχίζει τὸ ἀεροπλάνον αὐτὸ 963.292 δολλάρια Ἡνωμένων Πολιτειῶν, σύμφωνα μὲ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία θὰ κατατεθῇ. Τὸ τελικὸν κόστος τοῦ ἀεροπλάνου μαζὶ μὲ τὰς μετασκευάς, αἱ ὁποῖαι θὰ χρειασθῇ νὰ γίνουν καὶ ἰδιαιτέρως μαζὶ μὲ τὴν προμήθειαν τῶν ὀργάνων ἀσφαλείας καὶ πλεύσεως θὰ ἀνέλθῃ εἰς 37½ ἑκατομμ. δραχμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ὅμως ἕνα ποσὸν περίπου 2 ἑκατομμύρια θὰ εἶναι κρατήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ὑπὲρ τῶν διαφόρων Ταμείων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὰ πραγματικὰ δεδομένα διὰ τὸ ἀεροπλάνον, διὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται. Ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀεροπλάνου, τὸ ὁποῖον στοιχίζει 3 ἕως 5 ἑκατομμύρια δολλάρια, ὅτι πρόκειται περὶ Κομήτου, ὅτι πρόκειται περὶ ἀεροπλάνου, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ προσγειωθῇ εἰς οὐδένα ἀεροδρόμιον καὶ ὅτι θὰ ἐχρειάζετο νὰ γίνῃ ἐπέκτασις ὅλων περίπου τῶν διαδρόμων τῶν Ἑλληνικῶν ἀεροδρομίων. Κύριοι συνάδελφοι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ δεδομένα τοῦ παραγγελθέντος ἀεροπλάνου θὰ δώσω εἰς τὴν δημοσιότητα, θὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἕνα πίνακα, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει ὅλας τὰς διαδοχικὰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἀρκούντως σαφὴς ἀφ’ ἑαυτοῦ. Τὴν 26ην Σεπτεμβρίου 1963 ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κυβερνήσεως Πιπινέλη περὶ διαθέσεως, ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ, ποσοῦ 30 ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τὴν προμήθειαν ἀεροπλάνου εἰδικοῦ τύπου. Τὴν 28ην Σεπτεμβρίου 1963 ὑπεγράφη ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σωφρονοπούλου, ἀπόφασις εἰδικῆς πιστώσεως. Τὴν 30ην Σεπτεμβρίου 1963 ἐλήφθη εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Ἀεροπορίας ἡ ἀπόφασις περὶ ἐγγραφῆς τῆς πιστώσεως αὐτῆς τῶν 30 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Εἰς τὰς 5 Ὀκτωβρίου 1963 ἀπεστάλη εἰς τὰς Η.Π.Α. ὁ Ἀντισμήναρχος Παντελίδης δι’ εἰδικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἔλαβε σχετικὰς ὁδηγίας νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν καὶ συνεννόησιν μὲ τὸν ἁρμόδιον οἶκον. Εἰς τὰς 10 Ὀκτωβρίου 1963 ἐπέστρεψεν ὁ κ. Παντελίδης κομίζων ὑποδείγματα τῆς συμβάσεως. Εἰς τὰς 15 Ὀκτωβρίου 1963 ἐγένετο πρόσθετον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ἡ ἔγκρισις τῆς ἐπὶ πλέον δαπάνης τῶν 7,5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Εἰς τὰς 18 Ὀκτωβρίου 1963 ὁ Ἀντισμήναρχος, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν φροντίδα τῆς ὅλης ὑποθέσεως, ἀνεχώρησεν δι’ Η.Π.Α. Ἐν συνεχείᾳ προχωρεῖ ἡ κατάρτισις τῆς συμβάσεως, ἡ μετάφρασις τῆς συμβάσεως. Τὴν 1ην Νοεμβρίου 1963 συνέρχεται τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἀέρος, καὶ γνωμοδοτεῖ διὰ τὴν προμήθειαν. Τὴν 1ην Νοεμβρίου 1963 ἐκδίδεται ἡ ἀπόφασις τοῦ ΓΕΑ διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ σχετικοῦ ἐντάλματος, τὸ ὁποῖον ἀποστέλλεται εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐπακολουθεῖ ἡ τελικὴ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως μὲ ἡμερομηνίαν 16 Νοεμβρίου 1963. Ἡ σύμβασις ὑπογράφεται ἐν Ἀθήναις, ἀφοῦ προηγουμένως εἶχεν ὑπογραφῆ εἰς Η.Π.Α., ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Σμήναρχον κ. Βάλβην. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα ἔχει δύο πλευράς· ἀναφορικῶς μὲ τὴν προμήθειαν τοῦ ἀεροπλάνου, κρίνεται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους παράγοντας τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ἀεροπορίας. Ὁ σχετικὸς φάκελλος θὰ κατατεθῇ ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ μόνον τὸ ὁποῖον θέλω νὰ προσθέσω εἶναι ὅτι ὁ οἶκος τῆς Ἀμερικῆς, ὁ ὁποῖος θὰ παραδώσῃ τὸ ἀεροπλάνον δὲν ἔχει ἀντιπρόσωπον ἐν Ἑλλάδι καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπῆρξε μία ἔκπτωσις 25.000 δολλαρίων, τοῦ βασικοῦ τιμήματος, δηλαδὴ ἔκπτωσις τῆς προμηθείας, τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανεν ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ οἴκου ἐὰν ὑπῆρχεν ἐδῶ. Ἀκόμη ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου πράγματι εὗρεν ἐν ἐκτελέσει τὴν ὑπόθεσιν τῆς παραγγελίας τοῦ ἀεροπλάνου, θὰ ἠδύνατο ἐνδεχομένως νὰ τὴν ματαιώσῃ καὶ μετὰ τὰς προηγηθείσας διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον λάβει χώραν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Δὲν ἐνόμισεν ὅμως, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ πράξῃ, διότι τὸ ὅλον θέμα τῆς παραγγελίας τοῦ ἀεροπλάνου ἐτέθη ἐπὶ τῆς βάσεως τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς οἰκονομικῆς βάσεως. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὸ Σῶμα, ὅτι διὰ τὰς μετακινήσεις τοῦ Βασιλέως χρησιμοποιοῦνται μονίμως δύο «Ντακότα», τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπηνδρωμένα καὶ χρησιμοποιοῦνται διὰ τὸν Βασιλέα καὶ τὴν Διάδοχον διὰ τὰς ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος μετακινήσεις. Ἀλλὰ αἱ μετακινήσεις μὲ τὰ «Ντακότα» πρῶτον δὲν εἶναι ἀσφαλεῖς καὶ δεύτερον ἡ συντήρησις αὐτῶν τῶν δύο ἀεροπλάνων εἶναι πολυδάπανος. Πέραν τούτου ὁ Βασιλεὺς διὰ τὰς ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος μετακινήσεις, ὅπως εἶναι γνωστὸν χρησιμοποιεῖ ἀεροπλάνον τῆς «Ὀλυμπιακῆς», Κομήτην. Δοθέντος, ὅτι αἱ δαπάναι συντηρήσεως, καθ’ ὑπεύθυνον ἀναφορὰν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας δὲν θὰ εἶναι ὑπέρτεραι ἀπὸ τὴν δαπάνην τῶν δύο πεπαλαιωμένων ἀεροπλάνων τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ διὰ μικρότερον διάστημα ἐὰν χρησιμοποιηθῇ περίπου θὰ καλυφθῇ ἡ ἀπόσβεσις τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα ἐφ’ ἅπαξ δίδονται ἀπὸ τὰς προσθέτους δαπάνας τὰς ὁποίας ἄλλως ἦτο ὑποχρεωμένη, νὰ συνεχίζῃ νὰ ἀναλαμβάνῃ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ τελευταία κατακλεὶς τοῦ ἐγγράφου τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη ἀπὸ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ τὴν ὁποίαν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω εἶναι ἡ ἑξῆς: «Ἦτο ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη .... (ἀναγινώσκει)...». Τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον πιστεύει, ὅτι τὸ ἀεροπλάνον αὐτὸ δύναται νὰ ἐπιτελέσῃ κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον τοὺς σκοποὺς διὰ τοὺς ὁποίους προορίζεται. Οὕτως ἔχει τὸ περίφημον θέμα τοῦ Βασιλικοῦ ἀεροπλάνου διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιπροσθέτως θὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν πλήρη φάκελλον διὰ νὰ δυνηθῇ πᾶς τις ἐπιθυμῶν νὰ ἔχῃ περισσοτέρας λεπτομερείας ἀπὸ ὅσας εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσω σήμερον. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σταματήσω τὴν ὁμιλίαν μου μὲ μίαν γενικὴν παρατήρησιν. Ἀπὸ τὰ δεδομένα ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ σᾶς ἐκθέσω, προκύπτει ἀναντιρρήτως ὅτι οὐδεὶς λόγος ἀνησυχίας ὑπάρχει διὰ τὴν οἰκονομικὴν θέσιν τῆς χώρας μας, διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ νομισματικὴν σταθερότητα. Ἡ Κυβέρνησίς μας ἀπέδειξεν ἐμπράκτως καὶ ἀπὸ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετώπισε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1963 καὶ ἀπὸ τόν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1964, ὅτι εἶναι ἀποφασισμένη καὶ τὴν πολιτικήν της νὰ ἐφαρμόσῃ ἀλλὰ καὶ νὰ περιφρουρήσῃ τὴν οἰκονομικὴν καὶ νομισματικὴν σταθερότητα. Καὶ εἰς τοῦτο ὑπῆρξεν ἀναντιρρήτως ἀδικαιολόγητος καὶ πρέπει νὰ καταδικασθῇ ἡ προσπάθεια μερίδος τύπου τῆς ΕΡΕ ὁ ὁποῖος ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ πλήξῃ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἐπιθυμῶ νὰ ὑπομνήσω, κ. συνάδελφοι, ὅτι καὶ εἰς τὰς σκληροτέρας στιγμὰς τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς διαμάχης οὐδέποτε ἠθελήσαμεν νὰ πλήξωμεν τὴν ἀντίπαλον Κυβέρνησιν εἰς τὸν τομέα αὐτὸν διότι ἡ νομισματικὴ καὶ οἰκονομικὴ σταθερότης οὐσιαστικῶς ἀνήκει εἰς ὅλους καὶ ἀποτελεῖ κοινὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει ἡμεῖς νὰ ἐπιδιώξωμεν νὰ τὴν ἀμφισβητήσωμεν ἢ νὰ τὴν διακινδυνεύσωμεν, πρὸ παντὸς ἀφοῦ ἐξ ἀντικειμένου δὲν προσφέρονται τὰ δεδομένα. Χαίρω διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν ἐπεδίωξε κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον νὰ ἀμφισβητήσῃ τοὺς δοθέντας ἀριθμοὺς καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ τὸ τελικὸν συμπέρασμα. Ἔχω ὅμως ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὅτι ἡ πορεία καὶ τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας μας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀποτελέσῃ συνάρτησιν καὶ τῶν πολιτικῶν ἐξελίξεων. Τὰ οἰκονομικὰ δεδομένα εἶναι ὑπέρ ποτε ἢ ἄλλοτε εὐμενῆ ὅπως πᾶς τις δύναται ἐξ ἀντικειμένου νὰ βεβαιώσῃ, ἀλλὰ ἡ πορεία τῆς οἰκονομίας μας θὰ ἐξαρτηθῇ ἐν πολλοῖς ἀπὸ τὴν παγίωσιν τῆς πολιτικῆς σταθερότητος. Ἀπὸ τὴν τελικὴν λύσιν ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν πολιτικὸν πρόβλημα. Παρὰ τὴν παλαιὰν συνήθειαν διὰ τὸ πολιτικὸν πρόβλημα δὲν θὰ ὁμιλήσω, ἄλλοι συνάδελφοι, θὰ ἀπασχοληθοῦν. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ εἴπω, ἀναφορικῶς πρὸς τὰ ὅσα ἐκτενῶς προηγουμένως ἐξέθεσεν ὁ κ. Πιπινέλης, ὅτι τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἰδικήν μου προσωπικὴν πεποίθησιν συντρέχουν αἱ προϋποθέσεις περὶ τῶν ὁποίων ἀπὸ θεωρητικῆς πλευρᾶς ὡμίλησε διὰ τὸ ἐνδεχόμενον τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ἀδυναμία νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπίσης συντρέχῃ καὶ ἡ ἀντίθεσις τῶν σημερινῶν ἀριθμητικῶν δεδομένων πρὸς τὴν λαϊκὴν ἀντίληψιν αὐτῆς τῆς στιγμῆς, πρὸς τὴν λαϊκὴν γνώμην. Διότι ἀναντιρρήτως ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν ἐσημειώθη μία εὐρυτάτη διαφοροποίησις μέσα στὴν λαϊκὴν βάσιν καὶ αὐτὴν τὴν διαφοροποίησιν γνωρίζει σήμερον ἡ ΕΡΕ καὶ αὐτὴν τὴν διαφοροποίησιν φοβεῖται ἐν ὄψει τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν. Βεβαίως οὐδεὶς σύρεται πρὸς τὴν ἧτταν μὲ εὐχαρίστησιν. Ὑπάρχουν ὅμως περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Καὶ τοὐλάχιστον ἐγὼ προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι εἶναι καλύτερον, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἀποτέλεσμα ἔρχεται μὲ βεβαιότητα, ν’ ἀντιμετωπίζει κανεὶς μὲ θάρρος τὸν κίνδυνον καὶ μὲ ψυχραιμίαν τὴν ἧτταν. Καὶ ἐπὶ πλέον ἤθελον νὰ προσθέσω ὡς πρὸς τὴν νομιμοφροσύνην ἔναντι τῶν θεσμῶν καὶ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος τὴν ὁποίαν μᾶς ἀνέλυσεν ἐπίσης ὁ συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, ὅτι θὰ ἦτο ἴσως προτιμότερον ὁ ἴδιος νὰ μὴ εἶχεν ὁμιλήσει. Εἶναι δύσκολον νὰ λησμονήσῃ κανείς, ὅτι ἐνῷ προϋπῆρξε στέλεχος τῆς ΕΡΕ ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ἐπὶ τρίμηνον τὸν Ὑπηρεσιακὸν Πρωθυπουργὸν τὸν μὴ παραιτούμενον καὶ ἐπιδιώκοντα νὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογάς, εἶναι δύσκολον νὰ δικαιολογηθῇ μὲ τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον ἀντίληψιν καὶ νομιμοφροσύνην πρὸς τὸ στέμμα τὸ γεγονός, ὅτι σήμερον παρακάθηται μεταξὺ τῆς ΕΡΕ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὡς Ὑπηρεσιακὸς Πρωθυπουργός. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, αἱ ἀπόψεις τῆς πολιτικῆς μας, σαφῶς ἐξετέθησαν. Ὅπως ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ἡ Κυβέρνησις ἀναμένει τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ διεκδικήσῃ τὰ συμπεράσματά της καὶ νὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις της καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἡ τελικὴ κατάληξις τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι παρὰ ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ὑπηρετήσῃ ἐν ἐσχάτῃ ἀναλύσει τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα).

§49Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεώρησε καθῆκον του νὰ τερματίσῃ μίαν ἀγόρευσιν κατὰ πάντα ἀξιοπρεπῆ μὲ μίαν προσωπικὴν ἐπίκρισιν ἐναντίον μου. Εἶμαι εὐτυχὴς διότι μοῦ δίδεται αὐτὴ ἡ εὐκαιρία— τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἐπεδίωξα— ἔχω τὴν συνείδησίν μου ἀπολύτως ἤρεμον ἀλλὰ διασαφηνίζω, ὅτι εἶναι τελείως τεχνικὴ— διὰ νὰ μὴ εἴπω ἄλλην λέξιν— ἡ ἐμφάνισις τῆς Κυβερνήσεώς μου ὡς Κυβερνήσεως Ὑπηρεσιακῆς. Ἡ Κυβέρνησις τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω, ἦτο Κυβέρνησις πολιτική, τὸ ἐδήλωσα ἀπεριφράστως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη διὰ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν μᾶς παρέσχε. Κατὰ πόσον ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης πρόσωπον ἀνῆκον εἰς τὴν ΕΡΕ, προερχόμενον ἐκ τῆς ΕΡΕ— οὐδέποτε ἀπέκρυψα τοὺς δεσμούς μου καὶ τὴν συμπάθειάν μου πρὸς τὴν ΕΡΕ— τὸ ἀντιλαμβάνετο πᾶς τις ἐφ’ ὅσον ἐγνώριζε ὅτι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἦτο ἡ τροποποίησις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀχθῇ εἰς πέρας διὰ προσώπου— προεδρεύοντος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης — εὑρισκομένου εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν τότε πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι αὐτὸν τὸν ἁπλούστατον συλλογισμὸν ὤφειλε νὰ εἶχε κάμει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἀμαυρώσῃ ἕνα λόγον του θαυμάσιον μὲ μίαν φράσιν του τελείως ἀνάρμοστον, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω καὶ ἀπρόσεκτον.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Λ. Λαγάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§51Λ. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ κ. Γ. Κασιμάτης, ἔχει τὸν λόγον.

§53Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις κάθε Κυβερνήσεως ἔχουν τὴν σημασίαν τῆς ἀνακινήσεως προβλημάτων συνειδήσεως εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους, διότι δὲν ἐκδηλώνουν μόνον αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τὰς ἀπόψεις ἑνὸς κόμματος ἢ πολλῶν κομμάτων, ποὺ ἐσχημάτισαν μίαν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ παρουσιάζουν εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὴν μέθοδον μὲ τὴν ὁποίαν τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τοῦ κόμματος ποὺ ἐσχημάτισε τὴν Κυβέρνησιν ἢ τῶν κομμάτων ποὺ ἐσχημάτισαν τὴν Κυβέρνησιν ἐντάσσεται μετὰ εἰς τὸν πολιτικὸν ὀργανισμὸν καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ προβλήματα συνειδήσεως. Διότι τὴν στιγμὴν ἐκείνην εἴτε συμπολιτευόμενος εἶναι ὁ βουλευτὴς εἴτε ἀντιπολιτευόμενος, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ κρίνῃ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ κομματική του τοποθέτησις ἡ ὁποία πρέπει νὰ τὸν ὁδηγήσῃ. Εἶναι ἀκόμη καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ λαὸς ἀπεφάνθη ὑπὲρ μιᾶς πολιτικῆς παρατάξεως, ἀπολύτως ἢ σχετικῶς μὲ μεγάλον ἢ μικρὸν ποσοστὸν καὶ ὅτι πρέπει νὰ συνδυάσῃ εἰς τὴν ψυχὴν του κάθε ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους τὴν σημασίαν αὐτῆς τῆς λέξεως ἢ ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ συνδυάσῃ μὲ τὴν μέθοδον τῆς ἐντάξεως εἰς μίαν ρεαλιστικὴν γραμμήν. Καὶ ἐὰν εὕρῃ ὅτι εἶναι ἐπιτυχὴς ἡ σύνθεσις τότε καὶ ὁ ἀντιπολιτευόμενος πρέπει νὰ σκεφθῇ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀντιδράσῃ, ἐὰν τοὐναντίον εὕρῃ, ὅτι εἶναι ἀτυχὴς ἡ σύνθεσις ὄχι μόνον διότι τὸ πρόγραμμα δὲν εἶναι καλόν, ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα ἔχει κατὰ κἄποιον τρόπον ἐπικυρωθῆ ἀπὸ τὸν λαόν. Ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα δὲν ἐντάσσεται μέσα εἰς τὸν σκελετὸν τῆς πολιτικῆς ζωῆς, τότε καὶ ὁ συμπολιτευόμενος, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ σκεφθῇ ἐὰν πρέπει νὰ δώσῃ ψῆφον ἢ ὄχι. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις ἐνώπιον τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα δὲν μᾶς ἐπέτρεψεν νὰ φθάσωμεν εἰς κρίσιν ἐπὶ τῆς ἐπιτυχίας ἢ ἀποτυχίας αὐτῆς τῆς συνθέσεως, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνεφανίσθη ἐδῶ καὶ ἀνέγνωσε προγραμματικὰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι εἰς τὴν πραγματικότητα μᾶς ἔδιδε τοὐλάχιστον εἰς ἐμέ, τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἀπευθύνεται πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἀπευθύνεται πρὸς ἕνα ἀκροατήριον προεκλογικὸν καὶ ὅτι ἐπεδίωξε τὴν Βουλήν, τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ τὰς ἀπαγγείλῃ διότι ἐγνώριζεν ὅτι εἰς ἄλλο ἀκροατήριον δὲν θὰ προσερχόμεθα. Ἀπηυθύνθη πρὸς ἡμᾶς διὰ νὰ μᾶς κατηγορήσῃ ἐξακολουθῶν νὰ κάμνῃ ἀντιπολίτευσιν, καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ ἐξηκολούθησε νὰ κάμνῃ ἀντιπολίτευσιν τοιαύτην, ὥστε νὰ δίδῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ψηφισθῇ. Μέσα δὲ ἐσχημάτισα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ψηφισθῇ ὄχι μόνον ἀπὸ ἡμᾶς— αὐτὸ βέβαια, δὲν σημαίνει ἔλλειψιν θαυμασμοῦ πρὸς τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως— μοῦ ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ψηφισθῇ οὔτε ἀπὸ ἡμᾶς οὔτε ἀπὸ τὴν ἄλλην πτέρυγα, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς ὀπαδούς του. Τὸ δεύτερον χαρακτηριστικὸν τὸ ὁποῖον παρουσιάζουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ προσπάθεια ἡ ἀγχώδης τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ κατοχυρώσῃ καὶ νὰ ἐμφανίσῃ μὲ τὴν στάσιν τῆς προσωπικῆς πολιτικῆς συνεπείας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Πρὶν ἀπ’ ὅλα, ἠθέλησε νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τηρεῖ τὰς προσωπικάς του ὑποσχέσεις, ὄχι τὰς ὑποσχέσεις μέσα εἰς ἕνα πλαίσιον προγράμματος, τὰς ὑποσχέσεις ποὺ εἶχεν ὁ ἴδιος δώσει εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας τοὺς ἐκπαιδευτικούς, τοὺς φοιτητάς, τοὺς δικαστικοὺς καὶ τοὺς ἀγρότας. Διὰ δὲ τὰς ὑπολοίπους τάξεις, εἶπε τέρμα διὰ τὸ 1964. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐνεφάνιζεν ἕνα κοινωνικὸν πρόγραμμα, διότι ὅταν ἀνήρχετο εἰς τὸ Βῆμα καὶ ὡμίλει περὶ τῶν ἀξιώσεων τῶν δικαίων τῶν διαφόρων τάξεων, ἐνόμιζα, ὅτι συμπτωματικῶς ὡμίλει δι’ αὐτάς, ἔχων εἰς τὴν σκέψιν του μίαν γενικωτέραν ἀντιμετώπισιν τοῦ ὅλου κοινωνικοῦ προβλήματος. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι χρειάζεται κοινωνικὸν πρόγραμμα. Ἡ ΕΡΕ ὑπῆρξε πράγματι μονόπλευρος ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς πολιτικῆς. Ἡ ἀπολυτότης κάθε προγράμματος εἶναι πάντοτε μία ἐπικίνδυνος ὑπόθεσις ἡ ὁποία κἄποτε φθάνει εἰς μίαν κάμψιν. Ἡ Ε.Ρ.Ε— καὶ δὲν ἀποκρύπτω ὅτι εἶναι πρὸς τιμὴν της— ἠκολούθησε μίαν αὐστηρὰν ἐπενδυτικὴν πολιτικὴν, ἐστηρίχθη εἰς μίαν προσπάθειαν ἐπίμονον, τὴν ὁποίαν μέσα εἰς δυσχερεστάτας συνθήκας προσεπάθησε νὰ φέρῃ εἰς πέρας, προσπάθειαν ἐπενδύσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε τὴν δημιουργίαν τῶν προϋποθέσεων, ὥστε ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ νὰ γίνουν καὶ αἱ παραχωρήσεις πρὸς τὰς κοινωνικὰς τάξεις, ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι καὶ περισσότερον χάσμα θὰ εἶχον καὶ γενναιότεραι θὰ ἦσαν περισσότερον ἀποτελεσματικαὶ θ’ ἀπεδεικνύοντο. Καὶ αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ εἰρωνεία. Κατὰ σύμπτωσιν ἀκριβῶς ἦλθεν ἡ στιγμή. Ἀκριβῶς εἰς τὸν λόγον του τῆς Θεσσαλονίκης ὁ τότε Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁ κ. Καραμανλῆς ὡμίλησε περὶ τῆς ἐπιβαλλομένης αὐτῆς στροφῆς. Καὶ ἔδειξε δι’ αὐτοῦ, ὅτι ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ὑστεροῦσεν ἡ Ε.Ρ.Ε. ἕως τότε ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπανορθωθῇ. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς κυρίους λόγους ποὺ ὁ λαὸς δὲν ἠθέλησε νὰ τοῦ δώσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην ποὺ τοῦ ἔδιδεν ἄλλοτε ἦτο αὐτή, ὅτι δὲν ἐπίστευσεν ὅτι θὰ ἐξετελεῖτο καὶ τώρα τὸ κοινωνικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐπὶ καιρὸν καθυστερήσει. Μὴ νομίσητε, ὅτι ταῦτα λέγων τὰ λέγω διὰ πρώτην φοράν. Γνωρίζετε ὅλοι, οἱ παλαιότεροι τοὐλάχιστον ἐξ ὑμῶν, ὅσοι ἦσαν καὶ εἰς τὰς ἄλλας δύο Βουλάς, γνωρίζετε ὅτι πάντοτε ὑπεστήριζον, ὅτι χρειάζεται μία πτυχὴ κοινωνικῆς πολιτικῆς, διὰ νὰ ὑπάρξῃ, διὰ νὰ στερεωθῇ εἰς τὴν ψυχολογικὴν βάσιν τῆς συγχρόνου Ἑλληνικῆς κοινωνίας τὸ εὐρύ, μεγαλεπήβολον καὶ σκληρὸν ἐπενδυτικὸν πρόγραμμα τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ γνωρίζουν σχεδὸν ὅλοι ἀπὸ σᾶς, ὅτι ἀκριβῶς ἡ διαφωνία μου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἐκείνη, ἡ ὁποία μὲ ὤθησε νὰ μὴ ἀναλάβω τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ τὸν Μάϊον τοῦ 1958, ὅταν μοῦ προσεφέρθη. Ἀλλ’ οὐδέποτε ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶ ὅτι ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀρχίσει νὰ γίνεται ἔντονον, σαφές, πιεστικόν, τραχύ, αὐτὸ τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα θὰ ἄφηνε ἀδιάφορον τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀδιάφορον τὴν ἀφήνει. Δὲν ὑπάρχει ἀντιμετώπισις τοῦ κοινωνικοῦ προβλήματος εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει ἐπιλογὴ τάξεων. Θὰ εἴπουν τινὲς ὅτι αἱ τάξεις ἐπελέγησαν, διότι εἶναι περισσότερον δημιουργοὶ ψήφων. Δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι αὐτό, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκίνησε τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν κατεύθυνσίν του. Εἶναι περισσότερον ἡ προσωπική του πίστις, ὅτι ὑπεχρεοῦτο ἀπέναντι τῶν τάξεων αὐτῶν, τῶν τάξεων τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ τῶν δικαστικῶν. Μὴ νομίσητε, ὅτι λέγων τοῦτο ἀποδοκιμάζω τὰς πράξεις του. Κἄθε ἄλλο. Τὸν συγχαίρω διὰ τὰ ἐπιδόματα τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ τὰ συγχαρητήριά μου περιέχουν καὶ κἄποιον φθόνον, διότι ἐγὼ δὲν κατώρθωσα, ἐπιδιώξας πέρυσι, νὰ δώσω λύσιν εἰς τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν, δὲν κατώρθωσα νὰ τὸ ἐπιτύχω. Ἀλλὰ ἄλλο θέμα εἶναι τὸ τὶ ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἄλλο θέμα τὸ πῶς ἐντάσσομεν εἰς τὴν πρᾶξιν τὴν ἐπιθυμίαν μας. Διότι μὴ νομίσητε, ὅτι αἱ κοινωνικαὶ τάξεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον προφθάσει νὰ προσφύγουν εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κέντρου, ὅταν ἦτο Ἀντιπολίτευσις, μὴ νομίσητε, ὅτι πρόκειται νὰ μείνουν ἥσυχοι. Εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον αὐτό. Εἶναι ἀδύνατον νὰ συμβῇ. Τὸ κοινωνικὸν ζήτημα ἐτέθη καὶ ἡ θύελλα ἔρχεται, καὶ ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ θύελλα εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν δὲν ἠθέλησε νὰ ἴδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, λέγων, ὅτι τὰ πάντα βαίνουν καλῶς. Ἡ θύελλα ἔρχεται, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ λυθῇ τὸ ζήτημα κατὰ κἄποιον τρόπον. Καὶ ὅταν ὁμιλοῦμεν ἡμεῖς περὶ κλονισμοῦ τῆς σταθερότητος, μὴ νομίσητε, ὅτι ὁμιλοῦμεν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν ἀπήχησίν μας, τὴν ἀπήχησιν τῆς πραγματικότητος. Ἔκαμε μίαν ἔκκλησιν ὁ κ. Μητσοτάκης: «Πρὸς Θεοῦ, μὴ λέγετε τίποτε διὰ τὰ οἰκονομικά, διότι ἂν εἴπητε κἄτι, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ζημιά. Ἡμεῖς δὲν εἴπομεν τίποτε ὅταν εἴμεθα Ἀντιπολίτευσις». Δὲν εἴπατε, διότι δὲν εἴχατε τὶ νὰ εἴπητε. Διότι, ὅταν ἦσθο Ἀντιπολίτευσις, δὲν ὑπῆρχε πώλησις χιλιάδων χρυσῶν λιρῶν κἄθε μέρα, διότι, ὅταν ἦσθο Ἀντιπολίτευσις δὲν ἔφθανε ποὺ ξανάρχισε, νὰ πωλοῦνται μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, ὅπου καὶ μόνον πωλοῦνται αἱ χρυσαῖ λίραι ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, καὶ τῶν ἀπωτάτων χωρίων, τὰ ὁποῖα κινοῦνται μὲ τιμὰς φαίνεται—δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι ἀληθές, ἀλλ’ ἔχω αὐτὴν τὴν πληροφορίαν—ἀλογίστους. Λοιπόν, τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα, κύριοι, ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ κινήσῃ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ἐν τῷ συνόλῳ του. Καὶ ὑπάρχει πράγματι μία οἰκονομικὴ ἀνάγκη νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα. Κύριοι, δὲν εἶναι ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ κοινωνικοῦ προβλήματος σήμερον θέμα κοινωνικῆς δικαιοσύνης μόνον, εἶναι θέμα οἰκονομικῆς ἀνάγκης, διότι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, πού, ἀνάπτυξις πρέπει νὰ αὐτοτροφοδοτηθῇ. Μᾶς χρειάζεται πολιτικὴ εἰσοδημάτων. Πρέπει νὰ στηριχθῇ ἡ περαιτέρω πορεία τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ὄχι μόνον νὰ στηριχθῇ, ἀλλὰ νὰ προωθηθῇ, ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ καταναλωτικοῦ κοινοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ δίδαγμα τὸ γερμανικόν, χρειάζεται κοινωνικὴ οἰκονομία ἀγορᾶς. Καὶ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ κοινωνικὴ οἰκονομία, θὰ πρέπει νὰ δοθοῦν πρὸς ὅλας τὰς τάξεις ὅ,τι ζητοῦν. Πρέπει ὅμως νὰ ἐνισχυθοῦν τὰ εἰσοδήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦν πρὸς τὴν κατανάλωσιν καὶ δὴ τῶν ἐγχωρίων προϊόντων καὶ τῶν ἐγχωρίων πραγμάτων καὶ ὄχι ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦν πρὸς τὰ πολυτελῆ ἐμπορεύματα τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τὸ ἀνέπτυξα αὐτὸ ἐπανειλημμένως καὶ προεκλογικῶς, δὲν λέγω τίποτε νέον καὶ αἱ ἐφημερίδες τοῦ Κέντρου εἶχον δημοσιεύσει τὰς ἀπόψεις μου αὐτάς. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι πρῶτον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἦτο αὐτό. Διότι πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα, διότι πιστεύω, ὅτι θέλει νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ἐκαλύφθη, ἐκουκουλώθηκεν, ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὰς προεκλογικάς της ὑποσχέσεις καὶ δὲν τολμᾷ νὰ προχωρήσῃ περαιτέρω, διότι πάντοτε ὑπάρχει χῶρος διὰ κάποιαν ἀνάπαυλαν καὶ διὰ κάποιαν τομήν. Θὰ ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Καὶ θὰ εἴπω ἕνα συγκεκριμένον παράδειγμα. Δὲν τὸ λέγω ὡς ἀπόλυτον παράδειγμα, ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅπως καθιερώθη ἀπὸ ἐμὲ τὸ 1936 τὸ κατώτερον ὅριον ἡμερομισθίων, νὰ καθιερωθῇ καὶ τὸ κατώτατον ὅριον μισθῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ συνταξιούχων. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑπάρχουν σήμερον, καὶ ὑπάρχουν πολλοὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι, εἰσπράττοντες δραχμὰς 957 καθαρὰς καὶ συνταξιοῦχοι εἰσπράττοντες δραχμὰς 600. Τὸ κατώτατον ὅριον τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι πράγματι τὸ πρῶτον θέμα διὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν μισθῶν, διότι ἡ κλῖμαξ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἰσομερὴς οὔτε αἱ αὐξήσεις νὰ εἶναι πάντοτε ἰσομερεῖς. Ἀλλὰ ἀντὶ αὐτοῦ ἐπελέξαμεν ἄλλα. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδαμῶς ἀσχάλλω τοὐναντίον συγχαίρω καὶ χαίρω, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι Ὑπουργὸς Παιδείας εἶναι ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ παρὰ ταῦτα καὶ αὐτὸς ἠναγκάσθη —φαίνεται, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχουν πάρα πολὺ μεγάλην δύναμιν καὶ εἰς τοὺς Πρωθυπουργοὺς — ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ μίαν διακύμανσιν. Δὲν ξεύρω ἐὰν τὴν ἐπροσέξατε. Τὸν Φεβρουάριον εἶχεν ὑποβάλει νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἔλεγεν, ὅτι θὰ δώσῃ εἰς τοὺς καθηγητὰς δραχμὰς 950 μηνιαίως, προχθὲς ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ δώσῃ περισσότερα, διότι τὸ ὅριον αὐτὸ εἶχε καθορισθῆ βάσει τῶν δυνατοτήτων τῆς ΕΡΕ. Ὁ κύριος Μητσοτάκης μᾶς εἶπε σήμερον, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως προϋπολογισμοῦ δὲν ὑπάρχουν περιθώρια δι’ αὐτό, ὅτι κατόπιν ὑπῆρξαν τὰ ὑπερέσοδα, τὰ ὁποῖα ὅμως λόγῳ τοῦ ἐλλείμματος ἐπῆγαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων. Χθὲς τὴν πρωΐαν, τὴν Κυριακὴν τὸ πρωΐ, εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐδημοσιεύθη δήλωσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸ ραδιόφωνον τὸ εἶχεν εἴπει τὸ Σάββατον τὸ μεσημέρι, ὅτι τὸ ἐπίδομα εἶναι 700 δραχμαί, σήμερον δὲ ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ ἠκούσθη ὅτι εἶναι 800 δραχμαὶ τὸ ἐπίδομα. Ὅλα αὐτὰ σημαίνουν, ὄχι ὅτι προχείρως ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ δήλωσις, ἀλλὰ σημαίνει, ὅτι κἄτι ὑπάρχει ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ αἰτήματος αὐτοῦ καὶ αἰσθάνομαι μίαν ἱκανοποίησιν ὅταν βλέπω, ὅτι αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μίαν κάποιαν σχετικὴν κηδεμονίαν, ἐξαιρετικὴν ὅμως ἱκανοποίησιν αἰσθάνομαι ἐγώ, πιστέψατέ με. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τὸ ὑπόλοιπον μέρος τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἴδιον πρόγραμμα μὲ τὴν ΕΡΕ ἐξ ἴσου ἀτελές, ἀλλὰ πολλάκις πλέον ἀτέχνως διετυπωμένον. Ποῖον εἶναι τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τὸ ἠκούσατε, εἶναι αἱ ἐπενδύσεις, εἶναι ἡ σταθερότης, εἶναι ἡ νομισματικὴ ἰσορροπία, αὐτὰ τὰ ἔλεγον καὶ αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ καὶ αὐτὰ ἔπρεπε νὰ λέγουν καὶ αὐτὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώκουν, ὅπως καὶ αὐτὰ πρέπει νὰ ἐπιδιώκῃ καὶ ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργός. Ἀλλὰ τὶ λείπει; Τότε διατὶ δὲν τὸν ψηφίζομεν,—βέβαια ἂς ἀφήσωμεν τὸ ὅτι δὲν θέλει νὰ τὸν ψηφίσωμεν—ἀλλά, δὲν τὸν ψηφίζομεν, διότι ἀπὸ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα ἐλλείπει ἡ πίστις, ἡ πίστις τῆς ΕΡΕ ἦτο μεγάλη, ἐπίμονος, ἐξαντλητικὴ εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτό, ἡ πίστις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως πλημμυρίζει προεκλογικὰς καθαρῶς ἐξασφαλίσεις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Διότι κατηγοροῦν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τὴν ΕΡΕ διὰ τὰ πάντα. Ἡ ΕΡΕ ἔκαμε σφάλματα, κατώρθωσε ὅμως νὰ ἐμπνεύσῃ πίστιν καὶ εἰς τὸν κόσμον τῆς οἰκονομίας καὶ εἰς τὸν ἁπλοῦν ἄνθρωπον καὶ διὰ τὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐθνικὴν σταθερότητα. Μὲ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ὅσον καὶ ἂν ἡμεῖς σιωπήσωμεν καὶ θὰ σιωπήσωμεν ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης—διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἀπὸ ἐκείνους ποὺ πολλὲς φορὲς προτρέχουν τῶν γεγονότων καὶ τῶν κινδύνων—ὅσον καὶ ἂν σιωπήσωμεν ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης κινδυνεύει, εὔχομαι νὰ μὴ κινδυνεύῃ, ἀλλὰ κινδυνεύει. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐθνικὴν σταθερότητα, ἡ διαιτητικὴ εἰσβολὴ τῶν ἀγαπητῶν φίλων τῆς ἄκρας Ἀριστερᾶς ἠμπορεῖ νὰ μὴ προκαλῇ εἰς μερικοὺς ἀνησυχίας, προκαλεῖ ὅμως παρὰ πολλὰς ἀνησυχίας εἰς τὸν ἁπλοῦν Ἕλληνα καὶ ἐμποδίζει τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολιτικοῦ βίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§54Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Ἔθνος ἀφ’ ὅτου ἐφύγατε σεῖς δὲν κινδυνεύει.

§55Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠκούσατε τὶ συμβαίνει, ἤθελα νὰ μάθω ποῖος ἔχει τὸν λόγον;

§56Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Ἔθνος τώρα δὲν κινδυνεύει, σεῖς ἐφύγατε καὶ δὲν θὰ ἐπανέλθετε, νὰ τὸ ξεύρετε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§57Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἡ εἰκὼν ἡ ὁποία ἐδόθη, κύριε συνάδελφε, παρὰ τὰς ἐκρήξεις τοῦ κυρίου Ἠλιοπούλου, εἶναι ἀνάγλυφος εἰς τὸ τμῆμα τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας. Ἀπὸ ὅσα ἐξηγγέλθησαν τὴν 17ην Νοεμβρίου—καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει αἱ δηλώσεις του ἐκεῖναι νὰ ἀποτελέσουν μέρος τῶν προγραμματικῶν του δηλώσεων, καὶ φυσικὰ καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι καὶ ἡ ἀπάντησίς μου τὸν παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπάντησις διὰ νὰ μὴ μακρηγοροῦμεν— ἀπὸ τὰ ὅσα, λοιπόν, ἐξηγγέλθησαν ἀπὸ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν 17 Νοεμβρίου ἡ μόνη πραγματοποιουμένη ὑπόσχεσις εἶναι τὸ ἐπίδομα τῶν ἐκπαιδευτικῶν, αὐτὴ μάλιστα δὲν ὑπῆρχε κἂν εἰς τὰς δηλώσεις τῆς 17ης Νοεμβρίου, πάντως καὶ τὸν τιμᾷ τὸ γεγονός, ὅτι τὰ ἔδωσε καὶ καλὰ ἔκαμε καὶ τὰ ἔδωσε. Δεύτερον, εἶναι ἡ κατάργησις τῶν διδάκτρων τῶν Ἀνωτάτων Σχολῶν καὶ τῶν τελῶν ἐγγραφῆς εἰς τὴν Μέσης Παιδείαν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τέλη ἐγγραφῆς εἰς τὴν Μέσην Παιδείαν οὔτε τὸ ποσόν, οὔτε τὸ πρᾶγμα καθ’ ἑαυτὸν εἶναι πολὺ σοβαρόν, σοβαρώτερον ἦτο ὅταν κατηργήθησαν αἱ μεγάλαι εἰσφοραὶ τῶν 400 καὶ 500 δραχμῶν κατὰ μῆνα, αἱ ὁποῖαι κατηργήθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1962. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Μικρὰ ἦτο ἡ ἐκ τελῶν εἰσφορά, μία εἰσφορά, ἡ ὁποία καλὰ ἔκαμε καὶ κατηργήθη, ἀλλὰ ἡ ὁποία ἴσχυεν ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων, πολὺ καλὰ ἔκαμε πάντως καὶ ἡ ἐπιδοκιμασία εἶναι πλήρης. Ὡς πρὸς τὰ δίδακτρα τῶν Ἀνωτάτων Σχολῶν, ὁ κ. Κιτσίκης εἶναι ἐδῶ καὶ θὰ ἐνθυμῆται, ὅτι ἐγὼ ἐτόνισα τὸ ὕψος καὶ εἶπον, ὅτι ἔπρεπε τὸ θέμα νὰ ἀντιμετωπισθῇ, ἀλλὰ πῶς νὰ ἀντιμετωπισθῇ; Νὰ ἀντιμετωπισθῇ διὰ τῆς πληρωμῆς τῶν διδάκτρων τῶν πλουσίων ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον; Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι σωστὴ ἡ ἀντιμετώπισις. Ἡ σωστὴ ἀντιμετώπισις εἶναι τὸ 30% τῶν ἀπόρων καὶ τῶν ἀριστούχων οἱ ὁποῖοι ἐγγράφονται ἀτελῶς νὰ αὐξηθῇ εἰς 50%, εἰς 60%, εἰς 70% καὶ νὰ κρίνεται μόνον ἡ εὐπορία πλέον καὶ ὄχι ἡ ἀπορία διὰ νὰ πληρώνῃ ὁ εὔπορος καὶ ὄχι νὰ ἀπαλλάσσεται ὁ ἄπορος, καὶ διὰ λόγους ἀρχῆς ἀκόμη αὐτὸ θὰ ἦτο ὀρθόν. Κατόπιν ὑπῆρξεν ἡ αὔξησις τῶν ὑποτροφιῶν, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐπίσης, μὲ ὅλην τὴν ψυχήν μου συνεχάρην τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τὰ ἄλλα εἶπεν, ὅτι ἀπαιτεῖται μακρὸς χρόνος. Πόσος μακρὸς χρόνος ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ἱδρυθῇ τὸ τρίτον Πανεπιστήμιον; Δὲν ἀπαιτεῖται μακρὸς χρόνος. Βέβαια εἶναι μακρὰ ἡ ἀπόδοσις. Ἡ ἀπόδοσις εἶναι ὄχι μακρά, ἀλλὰ βραδεῖα, γίνεται σιγὰ–σιγά. Πιστεύσατε, ὅτι καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ κάμω ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἐπίστευον, ὅτι τὰ ἐγνώριζον ὅλα καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔκαμα καὶ τὸ λάθος τοῦ 1962 νὰ εἰσαγάγω τὸ 6ετὲς Γυμνάσιον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὑποφέρομεν. Καὶ ἤθελον τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι ὄχι αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἀνήγγειλεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς δηλώσεις του, ἀλλὰ ἄλλην ἀνάλογον, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἴπει εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ἐπάνοδος εἰς τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον καὶ εἰς τὸ 4ετὲς Γυμνάσιον, καὶ ὄχι εἰς τὸ Προγυμνάσιον καὶ Γυμνάσιον. Αὐτὸ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ τὸ κάμω, ἀλλὰ διότι δὲν εἶμαι δημοκρατικός! ἐδέχθην, ὅτι ἔπρεπε νὰ συγκαλέσω πρῶτα τὸ Συμβούλιον Ἐκπαιδεύσεως, νὰ συζητηθοῦν τὰ πράγματα αὐτὰ καὶ ὕστερα νὰ ἀποφασίσωμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Ὅτι ἡ πρόθεσίς μου ἦτο αὐτὴ τὸ γνωρίζετε σεῖς καὶ ὅσοι εἶσθε εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν. Εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπαιτεῖται μακρὸς χρόνος. Διὰ τὴν ἀναστάτωσιν ὅμως τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, ἀπῃτήθησαν δύο ἡμέραι. Λέγει ὅτι ὁ Διοικητὴς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀντεκατεστάθη, διότι εἶχε κάμει δηλώσεις καὶ ἔλεγεν, ὅτι εἶναι ἐθνικὴ προδοσία ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος....

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὰ δὲν τὰς ἔκαμε.

§59Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἡ τεχνικὴ Σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου, τὶ δηλώσεις ἔκαμαν; Ἔκαμαν καὶ πότε καὶ διὰ ποῖον πρόγραμμα καὶ πῶς τὸ ἐγνώριζον; Δὲν εἶναι θύματα τῆς ἐσωτερικῆς διενέξεως μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἀνεξαρτήτως κόμματος, πιστεύουν εἰς μίαν ἐκπαιδευτικὴν ἰδεολογίαν;

§60Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Μήπως εἶχεν ἐγκαταστήσει τὸ κομματικὸν κράτος ὁ κ. Διευθυντής;

§61Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μὲ ἐρωτήσετε.

§62Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κομματάρχης ἦτο ὁ Διευθυντὴς τοῦ Συμβουλίου. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§63Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι πάρα πολὺ δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι). Ἀλλά, φίλοι μου ἐκεῖνο ποὺ εἶναι ἀκόμη χειρότερον εἶναι ὁ τρόπος καὶ ἡ μέθοδος μὲ τὴν ὁποίαν ἔφυγον οἱ δύο διακεκριμένοι ἐκπαιδευτικοί. Ἐχρησιμοποιήθη ὁ νόμος 2500, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε χρησιμοποιηθῆ ποτὲ ἐπὶ τῆς ΕΡΕ.

§64Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἰδικός σας ὁ νόμος, σεῖς τὸν ζητήσατε καὶ πρέπει νὰ ἐντρέπεσθε δι’ αὐτὸν τὸν νόμον. (Φωναί–θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§65Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Τὸν ἐφήρμοσεν ὅμως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἐμένα δὲν πρόκειται νὰ μὲ ἐμποδίσετε νὰ εἴπω ὅσα θέλω νὰ εἴπω. Σεῖς ἁπλῶς δείχνετε, ὅτι δὲν θέλετε νὰ προσαρμοσθῆτε πρὸς μίαν κατάστασιν κοινοβουλευτικὴν καὶ εἶσθε τόσα χρόνια βουλευτής.

§66Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε καθηγητά, μοῦ ἐπιτρέπετε;

§67Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπω. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μοῦ ζητήσητε νὰ εἴπητε, ὕστερα ἀπὸ αὐτὰ ποὺ εἴπατε.

§68Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος 2500, εἴσασθε εἰς τὴν παράταξιν αὐτὴν ἐδῶ.

§69Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Τὸν νόμον τὸν ἔκαμεν ἐκεῖνος μὲ τὸν ὁποῖον συνειργάσθητε εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογάς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ σεῖς, κύριε Κασιμάτη, προκαλεῖτε τὴν διαλογικὴν συζήτησιν. (Θόρυβος–φωναὶ–κωδωνοκρουσίαι).

§71Α. ΚΑΜΒΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε....

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον.

§73Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἠρεμήσητε. Ἐμένα δὲν πρόκειται νὰ μὲ ἐμποδίσητε νὰ ὁμιλήσω. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ χάνωμεν τὴν ὥραν μας, διότι ὅσον γίνεται ταραχή, τόσον θὰ συνεχίζω τὴν ὁμιλίαν μου.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κασιμάτη, νὰ δηλώσητε, παρακαλῶ, ὅτι δὲν δέχεσθε διακοπάς.

§75Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Δὲν ἐδέχθην καμμίαν, μοῦ τὰς ἐπεβάλατε διὰ τῆς σιωπῆς σας.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ τοὺς στενοχωρῆτε, κύριε Κασιμάτη.

§77Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ὁ νόμος 2500, ἡμᾶς στενοχωρεῖ ἢ σᾶς;

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κ. Θεοχαρίδη, νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ὁμαλῶς.

§79Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὸν σημερινὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ διὰ τὸν νόμον 2500.

§80Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸν νόμον 2500 εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑπεύθυνος, διότι μετεῖχον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ. Ὁ κ. Κασιμάτης δὲν εἶναι ὑπεύθυνος.

§81Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Μᾶς κατηγοροῦν ἡμᾶς διὰ τὸν νόμον 2500, ὅταν σεῖς εἶσθε ὑπεύθυνοι.

§82Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ παρεκάλουν νὰ ἠρεμήσητε, διότι δὲν εἶναι ὀρθόν, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρξε τόση ἠρεμία ὅταν οἱ ἀγορηταὶ τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλουν, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ὀξύτης τῶν ὁμιλητῶν τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε πάρα πολὺ μεγάλη καὶ ἠκούσθησαν βαρεῖαι ἐκφράσεις συνδεόμεναι μὲ τὴν εὐθύνην μας, νὰ θορυβῆτε ὅταν ὁμιλοῦμεν ἡμεῖς. Ἀναλαμβάνομεν τὰς εὐθύνας μας. Δὲν φοβούμεθα τὴν κριτικήν, δι’ αὐτὸ καὶ παρακολουθοῦμεν μὲ προσοχήν, ἔστω καὶ ἂν μᾶς κατακρίνουν δριμύτατα. Παρακαλῶ καὶ ὑμᾶς νὰ ἐπιτρέψητε — δὲν εἶναι δικαίωμά σας νὰ μὴ ἐπιτρέψητε — ἐγὼ ὅμως προτιμῶ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν, παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὸν ρήτορα καὶ εἰς πάντα ρήτορα τῆς παρατάξεως τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι, νὰ ὁμιλήσῃ χωρὶς φωνὰς καὶ ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν συνάδουν μὲ τὴν ἀποστολὴν τοῦ Σώματος αὐτοῦ.

§83Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριοι, ἀφοῦ παρενέβη ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ ἐξηγήσω τί ἠννόουν καὶ ἦτο πολὺ σαφὲς τὸ τί ἠννόουν. Δὲν ὑπάρχει θέμα, τὸ ποῖος εὐθύνεται καὶ ἐγὼ εἶμαι ἕνας ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν εὐθύνην διὰ τὸ ἔργον τοῦ Συναγερμοῦ, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς καλῶς ἢ κακῶς, κακῶς —κάκιστα, κατ’ ἐμέ, δὲν ἐφηρμόσθη καθόλου ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ διὰ τὰς ὁποίας εἶμαι ὑπεύθυνος κατὰ κἄποιον τρόπον ἀπὸ ἀπόψεως καλῆς ἀλληλεγγύης. Τὶ φωνάζετε τώρα;

§84Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλησμονήσατε καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐφηρμόσθη, ἀλλὰ μὲ εὐλάβειαν θρησκευτικήν, αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ ἐξετέλεσαν τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας περὶ ἀποκαταστάσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπομακρυνθῆ βάσει τοῦ νόμου 2500, διὰ τὸν ὁποῖον ἔχω καὶ ἐγὼ εὐθύνην. Καὶ πέραν αὐτοῦ προέβη ἡ ΕΡΕ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι καὶ εἰς Νομοθετικὴν ρύθμισιν, ἡ ὁποία διηυκόλυνε τὴν ἀποκατάστασιν.

§85Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν τὴν καταργήσατε;

§86Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κακῶς. Πολλὰ δὲν ἔγιναν καὶ δὲν θὰ γίνουν καὶ ἀπὸ σᾶς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Σᾶς εὔχομαι νὰ γίνητε Ὑπουργοὶ διὰ νὰ ἰδῆτε πόσον δύσκολον εἶναι νὰ κάμητε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπιθυμεῖτε. Κύριοι, σᾶς ἀνέφερον τὸν νόμον 2500 καὶ τὰς διώξεις ὄχι διὰ νὰ ἐνθυμηθῶ τὸν νόμον 2500 ἢ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τοιούτου εἴδους πράξεις δημιουργοῦν πάντοτε συζητήσεις. Μὴ περιμένετε νομιμότητα καὶ μονιμότητα δημοσίων ὑπαλλήλων, ὕστερα ἀπὸ τοιαῦτα πράγματα. Κάθε φορὰ θὰ γίνεται ἀναστάτωσις καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ τρέμω καὶ διὰ τοῦτο διαμαρτύρομαι καὶ διὰ τοῦτο κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν τὸ ἔκαμα διὰ νὰ ἐπαινέσω μόνον τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἐδιώχθησαν.

§87Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§88Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ὄχι, δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§89Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Φοβεῖσθε τὰς διακοπὰς διὰ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπετε.

§90Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Γνωρίζω τὶ εἶναι οἱ διακοπές σας, εἶναι τὸ ἔξαλλον ὕφος σας ὅταν ἐφεύγατε, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Λοιπόν, κύριοι, ἀπὸ ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως αὐτὰ μόνον ἐκράτησα καὶ κἄτι περαιτέρω παρετήρησα. Ἔδωσε τὰ στοιχεῖα τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀπ’ αὐτὰ ἀντελήφθην, ὅτι εἰς τὴν πραγματικότητα δίδει διὰ τὴν παιδείαν μόνον 80 ἑκατομμύρια, διότι δίδει πράγματι 40 διὰ τὰς ὑποτροφίας του καὶ τὸν συγχαίρομεν καὶ δίδει ἄλλα 40 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν 20 Τεχνικῶν Σχολῶν καὶ τὴν συμπλήρωσιν τῆς λειτουργίας τῶν 25 ποὺ εἴχομεν ἱδρύσει ἡμεῖς καὶ περαιτέρω τὰ ὑπόλοιπα εἶναι αἱ πιστώσεις, τὰ 2.150, αἱ πιστώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγράφησαν καὶ γράφονται καὶ μᾶς ἐβεβαίωσε ἀπόψε ὁ κύριος Μητσοτάκης, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι αὐτός, βάσει τῶν ἰδικῶν μας ἀποφάσεων, βάσει τῆς διαδικασίας τῆς λειτουργίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς περυσινῆς.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν διδασκάλων.

§92Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Μάλιστα καὶ ἄλλων τινῶν. Πέρυσιν, εἴχομεν κάμει πρόβλεψιν διὰ 8 μῆνας καὶ τώρα εἶναι διὰ 12. Προαγωγὴ τῆς παιδείας, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀποτελεῖ ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν. Ἀποτελεῖ πρᾶξιν δικαιοσύνης ἐπιβεβλημένην, δὲν ἀποτελεῖ ὅμως προαγωγὴν τῆς παιδείας, οὔτε ἀποτελεῖ προαγωγὴν τῆς παιδείας ἡ μετατόπισις τοῦ φορολογικοῦ βάρους μεταξὺ τῶν προσώπων ἀπὸ τὸν γονέα τῶν φοιτητῶν εἰς τοὺς ἄλλους. Καλὰ τὰ ἔκαμε καὶ τὰ ἐπιδοκιμάζει. Δὲν εἶναι ὅμως τοῦτο τὸ θέμα. Προαγωγὴ τῆς Παιδείας θὰ ἀπετέλει ἐὰν μᾶς ἀνήγγελλε προχθὲς πρῶτον τὴν ἵδρυσιν δευτέρου καὶ τὴν προπαρασκευὴν τῆς ἱδρύσεως τετάρτου Πανεπιστημίου. (Χειροκροτήματα). Κονδύλια εἰς τὸν ἀναγγελθέντα προϋπολογισμὸν μηδέν. Τὰ περὶ τρίτου Πανεπιστημίου λεχθέντα ἀποτελοῦν πυροτεχνήματα. Δεύτερον, ἔπρεπε νὰ περιλαμβάνεται ἡ συμπλήρωσις ὅλων τῶν κενῶν, δηλαδή, καὶ τῆς τετάρτης δόσεως τῶν καθηγητῶν καὶ τῶν διδασκάλων τοῦ προγράμματός μας. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ ἡ συμπλήρωσις τοῦ προγράμματος, διότι τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο ὅταν ἐγένετο, ἐγένετο μὲ τὴν νοοτροπίαν τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος καὶ ἦτο ἀτελὲς καὶ τὸ γνωρίζω, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἐδημιουργήθησαν καὶ νέαι συνθῆκαι. Περὶ αὐτοῦ, περὶ αὐτῶν, κονδύλια μηδέν. Τρίτον νὰ περιλαμβάνεται ἡ αὔξησις τῶν θέσεων τῶν καθηγητῶν, τῶν ἐπιμελητῶν καὶ τῶν βοηθῶν τῶν ἀνωτάτων διὰ τὰ ὁποῖα εἴχομεν δώσει τὰ ἡμίση ἀπὸ ὅσα ἀπῃτοῦντο καὶ εἴχομεν τὴν πρόθεσιν νὰ δώσωμεν ἐφέτος τὰ ἄλλα ἡμίση. Καὶ περὶ αὐτῶν κονδύλια μηδέν. Τέταρτον νὰ περιλαμβάνηται ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ πελωρίου Ἐθνικοῦ θέματος τῆς ἐλλείψεως Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν εἰς τὰ Σχολεῖα τῆς Μέσης Παιδείας. Καὶ περὶ αὐτῶν πρόβλεψις μηδέν. Πέμπτον, ἔπρεπε νὰ προβλέπεται ἡ ἐπιτάχυνσις τῆς λειτουργίας τοῦ Ὀργανισμοῦ Σχολικῶν Κτιρίων. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ὀλίγοι ἀπὸ ἐσᾶς δὲν γνωρίζουν τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Σχολικῶν Κτιρίων καὶ τὸ ἔργον του. Ἔχει ἕνα μειονέκτημα, ὅτι ἱδρύθη ἀπὸ τὴν ΕΡΕ, διότι κατὰ τὰ λοιπά, τὸ ἔργον του, τὸ γνωρίζετε ὅλοι καὶ εἶναι λαμπρόν. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι ὅμως ἀνεκτός διότι ἱδρύθη ἀπὸ τὴν ΕΡΕ.

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. .... εἰς τὰ χαρτιὰ ὅμως.

§94Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Δὲν ξεύρετε τὶ γίνεται, νὰ κάμετε μίαν ἐπίσκεψιν διὰ νὰ ἰδῆτε. Ὁ Ὀργανισμὸς αὐτός, εἰς διάστημα ἐλαχίστων μηνῶν κατώρθωσε πρῶτον νὰ κάμῃ διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα πρόγραμμα περὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς παιδείας εἰς Σχολικὰ κτίρια καὶ τὸ πρόγραμμα αὐτό, ἀπέδειξε πολὺ τρομερὰ πράγματα. Ἀπέδειξεν, ὅτι ἀπαιτοῦνται 7,5 δισεκατομμύρια δραχμῶν διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ καὶ βεβαίως κανεὶς δὲν ἐζήτησεν νὰ πληρωθοῦν ἀμέσως, ἀλλὰ ἀπεδείχθη, ὅτι τὰ 300 ἑκατ. ποὺ εἴχομεν δώσει ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων διὰ 5 ἔτη δηλαδή, 1,5 δισ. δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Μόνον διὰ τὰ ἡμιτελῆ σχολικὰ κτίρια χρειάζονται 450 ἑκατομμύρια δραχμῶν, διὰ τὰς τεχνικὰς σχολὰς ἄλλα 450 ἑκατομμύρια καὶ ἀντιλαμβάνεσθε τὰ περαιτέρω. Εἶμαι πρόθυμος νὰ καταθέσω ἕνα πίνακα τὸ τὶ ἔκαμα καὶ τὸ τὶ ἤρχισα νὰ κάμω διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι εἶναι πελώριον τὸ πρόγραμμα. Ἐνῷ ταὐτοχρόνως ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς ἐπροστάτευσεν τὸ δημόσιον χρῆμα, διότι τὰ ἔξοδά του εἶναι μικρότερα ἀπὸ ὁποιονδήποτε ἄλλον ὀργανισμόν. Ὁ ἴδιος εἰς τὸν νόμον περιώρισε τὸ ἀνώτατον ὅριον εἰς 1,5%. Συνήθως εἶναι 3% καὶ ἄνω καὶ ὁ ὀργανισμὸς κατώρθωσε νὰ ἔχῃ τὸ πρῶτον ἔτος 1%. Αὐταὶ εἶναι αἱ σπατάλαι περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν. Προφανῶς ἦσαν ἐσφαλμέναι αἱ πληροφορίαι. Ἀλλὰ μήπως ἀφέθη ὁ ὀργανισμὸς νὰ κάμῃ τὸ ἔργον του, καθ’ ὅν τρόπον τὸ ἔκαμε; Καὶ ἔγινε καμμία παρέμβασις; Καὶ γνωρίζουν οἱ βουλευταὶ τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως, ὅτι τοὺς ἠρνήθην κάθε ἰδιαιτέραν μεταχείρισιν. Μόλις ἔφυγεν ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ καὶ ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις Πιπινέλη καὶ ἐν συνεχείᾳ ἡ Κυβέρνησις Μαυρομιχάλη ἐδέθησαν τὰ χέρια τῶν Σχολῶν. Ἡ Σχολὴ τῆς Ναούσης ἡ ὁποία εἶχεν ἱδρυθῆ καὶ ὡς κατωτέρα καὶ ὡς μέση, ἐκόπη εἰς τὴν μέσην καὶ ἔγινε κατωτέρα. Ὑπῆρξεν ἔκτοτε μία προσπάθεια ἀνασχέσεως τοῦ ἔργου του, ὁ ὁποῖος παρὰ ταῦτα κατώρθωσε νὰ ἀπορροφήσῃ ὁλόκληρον τὸ ποσόν. Αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τοῦ ὀργανισμοῦ θεωρεῖται ὡς ὑπόθεσις κομματική. Ὁ Ὀργανισμὸς Σχολικῶν Κτιρίων εἶναι μία Ἐθνικὴ ὑπόθεσις καὶ ἐὰν ζήσῃ ἡ Βουλὴ αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, τῆς Συμπολιτεύσεως, ζητῶ ἀπὸ σᾶς νὰ τὸν προστατεύσητε ἐπιφέροντες οἱανδήποτε προσωπικὴν μεταβολὴν ἐπιθυμεῖτε, ἐὰν εὑρίσκετε ὅτι δὲν εἶναι ἁρμοδία κομματικῶς ἡ Διοίκησίς του. Ἓν ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν προσελήφθησαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν, ὅτι εἶναι κατάλληλοι, χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ χωρὶς ποτὲ οὔτε νὰ ἐρωτήσῃ, οὔτε νὰ διαμαρτυρηθῇ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος γνωρίζει, ὅτι καὶ εἰς αὐτὸν εἶπα πολλά, ἐκ τῶν ὀνομάτων καὶ τοῦ ἀνεκοίνωσα καὶ διάφορα ἄλλα τυχαίως, διότι ἔτσι ἐλειτούργει ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις. Ἡ Παιδεία δὲν παίρνει καμμίαν ὤθησιν μὲ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἱκανοποιοῦνται μερικὰ εἰδικὰ αἰτήματα εἰδικῶν κλάδων, δικαίως ἱκανοποιοῦνται, ἀλλὰ ἡ Παιδεία τοῦ λαοῦ δὲν βλέπω κατὰ τὶ προάγεται. Αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ, ἀπορροφημέναι ἀπὸ τὴν προσπάθειαν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, δὲν παρέλειψαν, ἐν τούτοις, τὴν μέριμναν διὰ τὴν Παιδείαν, διότι παρέλαβον τὸ 1953 τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Παιδείας εἰς τὰ 813 ἑκατομμ. καὶ τὸν παρέδωσαν τὸ 1963 εἰς 2,5 δισεκατομ. Διότι τὸ 1959 ἔθεσα τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ τεχνικὴ Παιδεία καὶ ὑπῆρξαν αἱ βάσεις αὐταὶ καὶ ὀρθαί, ἠμποροῦσε νὰ μὴ εἶναι ὀρθαί, διότι πείραμα ἐγίνετο, ἐν τούτοις ἦσαν ὀρθαὶ αἱ βάσεις αὐταὶ καὶ ὀφείλονται εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν Παιδείας κ. Βογιατζῆν. Κατόπιν, ἐγώ, ἔδωσα τὴν μάχην τῶν πιστώσεων καὶ ηὔξησα τὰς τεχνικὰς σχολάς, ἀλλὰ αἱ βάσεις εἶχον τεθῆ. Εἶναι ἤδη αὐτὰ μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ προγράμματος τῆς ΕΡΕ, τὸ ὁποῖον εἶχε προεχόντως, ἐὰν ὄχι ἀποκλειστικῶς, ἐπενδυτικὸν χαρακτῆρα. Ὑπῆρξαν ἐπιτεύγματα, τὰ ὁποῖα σήμερον μὲν δυνάμεθα νὰ τὰ κατακρίνωμεν, νὰ τὰ θεωροῦμεν μικρά, ἀλλὰ ὅταν ἐγένοντο μέσα εἰς τὸ ἄγχος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν οἰκονομικὴν πρόοδον, ἦσαν μεγάλα τὰ ἐπιτεύγματα αὐτά. Ἤδη ἀπὸ τὸ 1962 ἤρχισε μία ἐπίμονος ἀνοδικὴ πορεία, ἡ ὁποία θὰ κρατήσῃ πολὺ ὑπὸ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, διότι αἱ ἀνάγκαι εἶναι μεγάλαι καὶ ἡ καθυστέρησις εἶναι ἐπίσης μεγάλη, ἀλλὰ πολλὲς φορὲς ἡ καθυστέρησις ἐπιτείνεται ὅπως φοβοῦμαι, ὅτι ἐπιτείνεται, μὲ τὰ μέτρα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Κατὰ τὴν πορείαν αὐτὴν ηὐξήθησαν αἱ πιστώσεις τῆς Παιδείας, τακτικαὶ καὶ ἐπενδύσεων μεταξὺ 1962 καὶ 1963 κατὰ 509 ἑκατομμ. δραχμῶν, δηλαδὴ κατὰ 21%. Σήμερον, μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν γνωρίζομεν ποῖον εἶναι τὸ ποσοστόν, διότι δὲν ἀναφέρεται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων. Σύμφωνα μὲ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν ὅμως, πρῶτον δὲν δικαιούμεθα νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι θὰ μειωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων διὰ τὴν παιδείαν. Τὰ μὲν 300 ἑκατομμύρια δὲν δύνανται νὰ μειωθοῦν, εἶναι κατὰ τὸν νόμον δεδομένα, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ 570 ἑκατομμύρια, νομίζω, ὅτι θὰ μείνουν καὶ τὰ 570. Ἂς κάμωμεν τὸν λογαριασμόν μας μὲ τὰ 570 ἑκατομμύρια, ἂς πάρωμεν ὡς δεδομένον, ὅτι τὰ ἤδη ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῶν ἰδικῶν μας ἀναληφθέντα καὶ κατ’ ἀνάγκην περιεχόμενα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι 2.150 ἑκατ. Καὶ μένουν 540 ἑκατ. διαφορά. Τὰ 650 ἑκατ. μὲ τὴν βάσιν τοῦ περυσινοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι αὔξησις 24%. Ἔναντι τῆς ἰδικῆς μου 21%. Καὶ ἡ αὔξησις αὐτὴ περιλαμβάνει 300 ἑκατ., δηλαδὴ τὸ ἥμισυ τῆς αὐξήσεως εἰς μισθούς. Ἂς μὴ ἐπαναληφθῇ, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. καθυστέρησεν. Ἤρχισε μεγάλην προσπάθειαν ἰδίως κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ἡ προσπάθεια αὐτὴ ἀπεκορυφώθη πλέον ὡς πρόγραμμα, ὅταν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὁ τότε Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὸ δόγμα τῆς προτεραιότητος τῶν δαπανῶν τῆς παιδείας. Τὸ ἀνήγγειλε διότι εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ἀπὸ ὅλους μας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παίρνωμεν ἀπὸ τὸν ἑκάστοτε προϋπολογισμὸν διὰ νὰ τροφοδοτοῦμεν τὴν ἀπαραίτητον αὔξησιν τῶν δαπανῶν τῆς Παιδείας, διότι τοῦτο ἦτο ἀνέφικτον, ἀλλὰ ἐθέσαμεν τὴν ἀρχήν, ὅτι αἱ εἰσπράξεις ἀπὸ τὴν ἐτησίαν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ ἕνα ποσοστὸν 50% ἔλεγα ἐγὼ καὶ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως 40% ἐδόθη εἰς τὸ τέλος, θὰ πηγαίνουν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Παιδείας καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ 509 ἑκατομμύρια τοῦ 1963.

§95Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Σᾶς ἐπίεσαν καὶ τὰ ἐδώσατε τὸ 1962, εἶναι γνωστὸν αὐτό. Αὐτὰ ἔγιναν μὲ τὰς ἀπεργίας.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σακαλῆ, μὴ διακόπτετε, μὴ παρακωλύετε τὴν συνεδρίασιν.

§97Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Τρία πουλάκια κάθονται. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ποία εἶναι ἡ σημερινὴ πραγματικότης, τὶ ἀντιπροσωπεύουν τὰ 650 ἑκατ. εἰς τὰ 2.550 τῶν σημερινῶν ὑπερεσόδων, δηλαδὴ τῶν ἐσόδων ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος; 25%. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ πρόοδος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτή, ἔχομεν καὶ τὰ ποσοστά. Ἄς ἴδωμεν τὶ εἶναι καὶ αὐτὰ τὰ ποσοστά, διότι εἴμεθα δεσμῶται τοῦ 15%., ἀλλὰ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ εἶπα, ὅτι ἀναμφισβητήτως δὲν φθάνει τὸ 15%. Τὸ πρόβλημα εἶναι πῶς θὰ φθάσωμεν ἡμεῖς εἰς τὰ 15% καὶ ἡμεῖς μὲ τὴν μέθοδον αὐτὴν ποὺ σᾶς εἶπα, τῆς διαθέσεως τοῦ 40% τῶν προσθέτων εἰσπράξεων ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος θὰ ἐφθάναμεν. Τώρα φθάνομεν διὰ ταχυδακτυλουργιῶν εἰς τὸ 14%. Ἀκούσατε λοιπὸν ποία εἶναι ὅλη ἡ ὑπόθεσις. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, ὅπως καὶ ὅλων τῶν Ὑπουργείων, διαιρεῖται εἰς δύο, εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δαπανῶν λειτουργίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου ἦτο πέρυσι 1.950 ἑκατ. καὶ γίνεται ἐφέτος 2.150 μὲ τὰς αὐξήσεις ποὺ εἶπα, αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου πολιτικήν. Καὶ ἦτο πέρυσι 570 ἑκατ. διὰ τὰς ἐπενδύσεις. 1.950 σὺν 570 μᾶς κάμνουν 2.520. Ἐφέτος ἔχομεν 2.150 τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ ἔχομεν 650 ἑκατ., τὰ ὁποῖα προστίθενται καὶ γίνονται 2.800 καὶ ἔχομεν καὶ 570 ἑκατ., ἃς ἐλπίσωμεν ὅτι τὰ ἔχομεν ἤτοι μᾶς κάμνουν 3.300 ἑκατομμύρια. Διὰ νὰ εὕρωμεν τὸ ποσοστὸν πρέπει νὰ εὕρωμεν τὴν ἀναλογίαν ποὺ ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δεδομένων ποσῶν αὐτοῦ τοῦ δευτέρου προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ συνόλου τῶν δύο προϋπολογισμῶν. Εἰς τοὺς πίνακας ποὺ ἐδόθησαν γίνεται κάτι ἄλλο. Τὰ μισὰ ἐκ τῶν ἐπενδύσεων μπαίνουν μέσα, δηλαδὴ μπαίνουν 450 ἑκατ. κακῶς δέ, διότι εἶναι 300. Τὰ 150 ποὺ ὑπολογίζει πάρα πάνω εἶναι τὰ ἐφετεινὰ τὰ ὁποῖα ἔδωσεν ὁ προϋπολογισμός, τῶν ὁποίων ἔχουν ἀναληφθεῖ ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπληρώθησαν. Ἀλλὰ ὅταν ἐψηφίζετο εἰς τὴν Βουλὴν ὁ Ὀργανισμὸς ἐξήγησα, ὅτι δι’ αὐτὸ θέλω τὸν Ὀργανισμὸν διὰ νὰ μὴ χάνωνται αἱ πιστώσεις. Λοιπόν, βάζει τὰ 150 πάρα πάνω καὶ βγάζει 14% ἐπὶ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ὄχι ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν 2 προϋπολογισμῶν. Ἡ σχέσις εἶναι 650+2.150+570=3370 ἑκατ. ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 30 δισεκατ., διότι 30 δισεκατ. εἶναι οἱ δύο προϋπολογισμοὶ ἐφέτος 23+6.600. Δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ τὸν μειώσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων. Τὶ βγαίνει λοιπὸν κύριοι; 11,2%. Αὐτὸ εἶναι τὸ πλησίασμα πρὸς τὸ 15%. Δὲν εἶμαι ἐγὼ δεσμώτης τοῦ ποσοστοῦ τούτου. Εἶπον, ὅτι καὶ μὲ τὸ 11,2%, ἐὰν διετίθεντο καλῶς ἢ ἐὰν ὑπῆρχον ὡρισμένα κονδύλια ἀκόμη θὰ ἔλεγα, μάλιστα. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω —καὶ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν κριτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως— ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω κ. συνάδελφοι εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν πίστιν, εἶναι ὅτι πρέπει οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν Παιδείαν ποὺ εἶναι πράγματι εἰς φοβερὰν καθυστέρησιν, οὐδέποτε εἶπον ἐγώ, ὅτι ἡ Παιδεία δὲν εἶναι εἰς καθυστέρησιν, τὸ γνωρίζετε, διὰ τὴν Παιδείαν πρέπει νὰ διαθέτωμεν κἄθε χρόνον τὸ 40% τῆς αὐξήσεως τῶν κρατικῶν εἰσοδημάτων τῶν προερχομένων ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Μόνον τότε θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν. Βέβαια χρειάζεται καὶ ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως καὶ δὲν εἶναι ὁ ἐπιτυχέστερος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος χρησιμοποιεῖται. Δὲν θέλω νὰ σᾶς μπλέξω μὲ πολλοὺς ἀριθμούς. Ἕνα σᾶς λέγω καὶ ἐπαναλαμβάνω 11,2 εἶναι καὶ ὄχι 14%. Διότι μὴ νομίσετε, ὅτι κάμω καμμίαν ταχυδακτυλουργίαν. Ὅταν πέρυσι ἐκάμναμε τὴν συζήτησιν ἐδῶ τὸ Κέντρον ἠθέλησε αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν καὶ ἔβγαλε βάσει αὐτοῦ τοῦ ὑπολογισμοῦ 9,8%. Δὲν ἦτο 9,8% ἦτο 10,3% ὅπως ἀπέδειξα ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλὰ αὐτὸς ἦτο ὁ παραδεδεγμένος ὑπολογισμός. Διατί ἐφέτος τὰ ἀλλάξαμεν; Κατὰ τὴν θέσιν εἰς ἣν διατελεῖ ὁ προτείνων, τὰ πράγματα ἀλλάσσουν. Ἀλλ’ ἂς παρακολουθήσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ἰδικόν του ὑπολογισμόν. Ἂς ἀφήσωμεν τὰς ἐπενδύσεις καὶ ἂς ὑπολογίσωμεν μόνον τὰ 300 ἑκατ. ἐφέτος, ὄχι τὰ 450 διότι αὐτὰ δὲν εἶναι ἰδικά του. Ἐπὶ προϋπολογισμοῦ ἐξόδων 19 δισεκ. πέρυσι εἶχα ἐγὼ αὔξησιν 2,4%. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1964 προστίθενται 650 ἑκατ., δηλ. ἐπὶ προϋπολογισμοῦ ἐξόδων 23.650 δισεκατ. τὸ ποσοστὸν ἔγινε 2,8%. Καὶ μὲ προϋπολογισμὸν ἐξόδων 29.650 δισ. γίνεται 2,9%. Ὕστερα ἀπὸ τόσες τυμπανοκρουσίες αὐτὴ ἡ αὔξησις! Ὀλίγες γραμμὲς τοῦ θερμομέτρου, λέτε νὰ ἀξίζῃ τὸν κόπον; Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τὶ ἔγινε καὶ μὲ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα διὰ τὸ ὁποῖον τόση κατηγορία ἐξηνέχθη πέρυσι κατὰ τῆς Ε.Ρ.Ε. Τὸ 1962 τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἀνῆλθεν εἰς 104 δισεκατομμύρια καὶ ἐδόθησαν παρ’ ἡμῶν πιστώσεις διὰ τὸ 1963 2.550 ἑκατ. ποσοστὸν 2,45%. Ἐνθυμεῖσθε δὲ ὅτι ἔκαμα ἕνα ὑπολογισμόν, ὅτι τὸ ποσοστὸν εἶναι ἀνώτερον, διότι εἶναι μόνον ἡ κρατικὴ συμβολὴ εἰς αὐτὸ τὸ ποσοστὸν— δὲν εἶναι ἡ συμβολὴ τῆς ὅλης οἰκονομίας— εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα καὶ ἡ ἰδιωτικὴ ἐκπαίδευσις. Τὸ 1963 τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἀνῆλθεν εἰς 113 δισεκατομμύρια καὶ αἱ πιστώσεις εἰς 3.270, ποσοστὸν 2,9%, ἤτοι ἡ ἐφετεινὴ αὔξησις εἶναι 0,28%, ἐξ ὧν τὰ 200 ἑκατ., δηλ. τὰ 0,17%, βάσει τῶν ἰδικῶν μας ἀποφάσεων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀκριβῆ ποσοστά, διότι τὸ γραφόμενον, ὅτι ἄνευ τῶν ἐπενδύσεων τὸ ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀνέρχεται εἰς 2,88 εἶναι προφανὲς μαθηματικὸν λάθος. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ κάμετε τὴν διαίρεσιν καὶ θὰ τὸ ἴδητε. Τὸ μόνον σκάνδαλον, ὅτι τὸ λάθος ἔγινε πρὸς τὰ ἐπάνω. Ἀναμφισβητήτως λάθος εἶναι καὶ οὐδεμία πρόθεσις ὑπῆρχε. Εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων λειτουργεῖ κακῶς. Δὲν πρόκειται νὰ τὸν διορθώσω, οὔτε πρόκειται νὰ τὸν διορθώσῃ. Ὄχι διότι φταίει κανεὶς ἄλλος. Διότι εἶναι ὁ μηχανισμὸς τῶν ἐπενδύσεων τέτοιος. Ὁ προϋπολογισμὸς ἀναφέρει κονδύλια καὶ δίπλα ἔχει μίαν ἄλλην στήλην εἰς τὴν ὁποίαν λέγει ποῖα ἀπὸ τὰ κονδύλια, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνέρχεται τὸ ἔργον, θὰ ἀπορροφηθοῦν κατὰ τὸ ἔτος αὐτό. Εἰς τὰ ἄλλα ἔργα συνήθως ἀπορροφῶνται, εἰς τὰ ἔξοδα τῆς Παιδείας, λόγῳ τῶν συνεχῶν περιπετειῶν ποὺ ὑφίσταται εἰς τὰ Ὑπουργεῖα Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν κάθε αἴτημα τοῦ Ὑπουργείου —διότι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας δὲν εἶναι βέβαιος, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ πιστώσεων —καὶ θὰ ὁμιλῶμεν καὶ τοῦ χρόνου περὶ πιστώσεων— ὑφίσταται περικοπάς. Τὸ ἴδιον θὰ συμβῇ καὶ ἐφέτος. Ἐὰν γίνῃ αὐτό, τότε τὸ 11,2 ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἐπάνω ἀπὸ τὸ 10,6. Αὐτὴ εἶναι ἡ «ρωμαλέα» προσπάθεια; Ὄχι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπερίμενα πολὺ περισσότερα ἀπὸ σᾶς καὶ ἐπίστευα, ὅτι θὰ τὰ κάμετε. Τὸ ἐπίστευα καὶ δι’ αὐτὸ ἐχάρην, ὅταν εἶδον ὅτι ἔγινεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§98Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπουσιάζει ὅμως τώρα.

§99Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν ὅ,τι ἔλεγαν σ’ ἐμᾶς διὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ἰδικοῦ μας Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Οὔτε γίνεται μικρότερος ὁ σεβασμὸς καὶ ὁ θαυμασμός μου πρὸς τὸν ἄνδρα, διότι ἀπουσιάζει αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐπανειλημμένως ἐτόνισα, κ. βουλευταί, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀλλὰ καὶ πρὶν ὡς Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτό, ὅτι ἡ Παιδεία τοῦ Ἔθνους δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀντικείμενον Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ δὲν πρέπει διότι μόνον μὲ τὴν συνεργασίαν ὅλων ἠμπορεῖ νὰ καλυφθῇ ἡ καθυστέρησις, ἡ μεγάλη καθυστέρησις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν. Δὲν ἠκούσθημεν. Ἔγινε τὸ 15% κήρυγμα τῶν δρόμων. Καὶ τὸ 15% ἀπέχει πολύ, εἶναι μία μακρυνὴ μαρμαρυγή, ἡ ὁποία θὰ ἐξακολουθήσῃ χρόνια, ἂν πᾶμε μὲ τὰ μυαλὰ ποὺ πηγαίνομε, ὡς δείχνουν καὶ αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, μακρυνὴ μαρμαρυγὴ ἀπραγματοποίητος. Χρειάζεται 15%, χρειάζονται 18%. Χρειάζονται πολλά. Δὲν τὸ λέγω ἐφέτος, ποὺ εἶμαι Ἀντιπολίτευσις. Τὸ ἔλεγα καὶ πέρυσι, ὡς Ὑπουργός. Ἔλεγα ὅτι δὲν μπορῶ νὰ τὰ δώσω, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὰ δώσω. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐπίστευα, ὅτι θὰ διαθέσῃ ἐφέτος ὑπὲρ τῆς Παιδείας τοὐλάχιστον εἰς ποσοστὸν ὅσα διεθέσαμεν ἡμεῖς τὰ 40% τῶν 2.550.000.000 δραχμῶν, δηλαδὴ πάνω ἀπὸ ἕνα δισεκατομμύριον, ποσὸν ποὺ δὲν τὸ διέθεσεν. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἐδημιουργήθη πλέον, λόγῳ αὐτῶν ποὺ εἶπον προηγουμένως καὶ ποὺ προεκάλεσαν μερικὰς διαφόρους κινήσεις, ὅπως λέγουν τὰ πρακτικὰ τῶν πεπολιτισμένων χωρῶν, ὕστερα ἀπὸ αὐτὰ ποὺ εἶπα καὶ ποὺ μερικὰ τὰ ἔθιξε καὶ ὁ κ. Πιπινέλης, ἐδημιουργήθη ἡ ἀνάγκη, ἂν ὄχι τῆς συνεργασίας τῆς κυβερνητικῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶναι καὶ αὐτὸ πολὺ γρήγορα κατάστασις ἀνάγκης, τῆς συνεργασίας ὅλων τῶν Ἑλλήνων ὅμως διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν κινδύνων ποὺ ἔρχονται, διότι ἔρχονται κίνδυνοι καὶ λόγῳ τῶν ἐσωτερικῶν ἀνέμων τοὺς ὁποίους ἐξαπέλυσεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς διεθνοῦς συγκυρίας. Δὲν ἤκουσα κύριοι νὰ λέγεται, ὅτι αὐτὲς τὶς ἡμέρες κρίνεται εἰς τὰς Βρυξέλλας ἡ τύχη τῆς κοινῆς ἀγορᾶς. Καὶ αἱ πιθανότητες διαλύσεως τῆς κοινῆς ἀγορᾶς εἶναι ἴσαι μὲ τὰς πιθανότητας τῆς ἐπιβιώσεώς της λόγῳ τοῦ περιφήμου ἀγροτικοῦ θέματος καὶ τῆς ἔτι περιφημοτέρας συζητήσεως «Μαραθὼν» ἡ ὁποία γίνεται ἐκεῖ. Ὕστερα τὸ ΝΑΤΟ παρουσιάζει καὶ αὐτὸ πολλὰς δυσχερείας ὡς πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν ἑνότητα. Καὶ αἱ δυσχέρειαι αὗται εἶναι ἀπήχησις διαφόρων ἀναπροσαρμογῶν αἱ ὁποῖαι ἐπικρέμανται καὶ αἱ ὁποῖαι ἴσως ἀπομακρύνουν προσκαίρως τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν σημασίαν τῆς ἰδικῆς μας περιοχῆς ὑπὲρ ἄλλης περιοχῆς, ὑπὲρ τῆς κεντρικῆς Εὐρώπης. Μέσα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἡμεῖς ἀσχολούμεθα μόνον μὲ τὸ τὶ εἴπομεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ καὶ ἐὰν θὰ περιορίσωμεν ἢ ὄχι τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας χωρὶς νὰ λέγωμεν, ὅτι θὰ τὰς περιορίσωμεν ἢ ὅτι δὲν θὰ τὰς περιορίσωμεν. Βέβαια βρήκαμε τὴν ὥρα νὰ τὰς περιορίσωμεν. Σᾶς τὰ εἶπεν ὁ κ. Πιπινέλης. Ἀλλ’ οὔτε ἡ οἰκονομία, κ. συνάδελφοι, οὔτε ἡ ἐθνικὴ συνείδησις, ὅλων τῶν Ἑλλήνων θὰ ὑποφέρῃ τὴν θύελλαν ποὺ θὰ προκαλέσουν τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν οἱ ἄνεμοι ποὺ ἐξαπέλυσεν ἡ Κυβέρνησις. Αὐτοὺς τοὺς ἀνέμους θὰ τοὺς ἔχωμεν ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ὁμαλότης. Πρέπει νὰ τοὺς ἀντιμετωπίσωμεν μὲ ὁμαλότητα, τοὐλάχιστον μὲ ὁμαλότητα, ἂν μὴ μὲ ἑνότητα καὶ συνεργασίαν. Καὶ τὴν ὁμαλότητα αὐτὴν ἡ μὲν Κυβέρνησις τὴν ἀποκρούει ἔστω καὶ ὑπὸ τὴν ἠπίαν μορφὴν τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτήν, τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ προσέφερε. Ἀλλὰ τὰ πράγματα δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὰ πείσματα τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἀνάγκη ἐπιβάλλει ταχύτατα τὴν ἀναζήτησιν λύσεων. Καὶ θὰ τὸ ἐνθυμηθῆτε. Εἴτε θὰ ὑπάρξουν ἐκλογαὶ εἴτε ὄχι, ὁ λαὸς ὑπέρτατος κριτὴς ὅλων μας θὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ὁμαλότητα καὶ ἂς λήψουν αἱ καυχησιολογίαι περὶ συντριβῆς τῆς ΕΡΕ. Δὲν συμβαίνει τίποτε, οὔτε θὰ συμβῇ ποτὲ τίποτε. Ὁ λαὸς θὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ὁμαλότητα. Καὶ διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πρόχειρον, ἐπαναλαμβάνω, ἐν πλήρῃ συνειδήσει τῆς φράσεώς μου καὶ τῆς βαρύτητος αὐτῆς, τὸ πρόχειρα συντεταγμένον καὶ χωρὶς καμμίαν πνοὴν καὶ δι’ αὐτὸ ἀκόμη χρειάζεται ἡ ὁμαλότης. Εἶσθε ἡ ἀνωμαλία καὶ διὰ τοῦτο ἀποτελεῖ ἐθνικὴν ἐπιταγὴν ἡ καταψήφισίς σας.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Ὑπουργὸς κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φάκελλον τῆς ἀγορᾶς τοῦ ἀεροσκάφους διὰ τὰς μετακινήσεις τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως. Ὁ φάκελλος οὗτος παρεδόθη εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα καταθέσεως φακέλλων καὶ δύναται πᾶς τις ἐπιθυμῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔχει τὸν λόγον.

§101Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο φυσικὸν νὰ διαγραφῇ ἁπλῶς τὸ γενικὸν πλαίσιον καὶ νὰ χαραχθῶσι μόνον αἱ γενικαὶ κατευθύνσεις τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς εἰς τὸν τομέα τῶν ἐπενδύσεων. Καὶ ἦτο εὔλογον ἀκροθιγῶς μόνον νὰ ἀναφερθοῦν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὰ θέματα τῶν ἐπὶ μέρους Ὑπουργείων. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ἀνταποκριθῶ εἰς τὴν εὔλογον, ἐλπίζω, ἀξίωσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅπως ἐνημερωθῇ ἐπὶ τῆς δραστηριότητος καὶ τῶν προβλημάτων τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται εἰς τὸν τομέα τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν καὶ εὐθύνην νὰ διευθύνω. Θὰ προβῶ εἰς μίαν ἐντελῶς συνοπτικὴν ἔκθεσιν, ἀναφερόμενος ἰδίᾳ εἰς τὰς ἀδυναμίας ποὺ ἐμφανίζει ὁ σημαντικὸς αὐτός, νομίζω, τομεὺς τῆς Κρατικῆς δραστηριότητος. Καὶ εὐθὺς ἀμέσως θέλω νὰ ἐπισημάνω τὴν σοβαρωτάτην, κατὰ τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον ἀντίληψιν, ἀδυναμίαν τῶν δημοσίων ἔργων, τὴν ἔλλειψιν μελετῶν ἢ πάντως τὴν ἔλλειψιν ἀρτίων μελετῶν διὰ ἔργα πρὸ πολλοῦ προγραμματισθέντα, ἢ μελλόντων νὰ προγραμματισθοῦν. «Μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν αἱ μελέται τῶν ἔργων ἐγένοντο ὑπὸ τῶν τεχνικῶν τοῦ Ὑπουργείου. Μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου καὶ τὴν σημαντικὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ ἀνεπαρκεῖς εἰς ἀριθμὸν ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου ἦτο ἀδύνατον νὰ συνεχίσουν τὸ ἔργον τοῦτο. Πρὸς ἀποφυγὴν ὀδυνηρῶν συνεπειῶν αἱ μελέται τῶν ἔργων ἀνετέθησαν κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς πρόσωπα ἢ ὁμάδας τεχνικῶν ἐλευθέρων ἐπαγγελματιῶν. Γεγονὸς εἶναι ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν μελετῶν ἦσαν ἀποτυχημέναι καὶ ἀνεφάρμοστοι ἐν πολλοῖς μὲ ἀποτέλεσμα σημαντικὴν αὔξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ τὴν ἐπιμήκυνσιν τοῦ χρόνου περαιώσεως αὐτῶν ἐπὶ βλάβῃ τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου. Καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων, ἀπὸ πλευρᾶς ἐντέχνου κατασκευῆς, δὲν εἶναι ἱκανοποιητική. Δύο εἶναι οἱ παράγοντες ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ ἀρτία καὶ ἔντεχνος ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου. Ὁ ἐπιβλέπων μηχανικὸς τούτου καὶ ὁ κατασκευαστὴς ἐργολάβος. Αἱ ὑπηρεσίαι καὶ τῶν δύο τούτων συντελεστῶν χωλαίνουν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ παραδίδωνται πρὸς χρῆσιν ἔργα κακότεχνα, μικροῦ ἢ μεγάλου βαθμοῦ, ἔχοντα ἀνάγκην ἐπισκευῶν ἢ συντηρήσεων». Δὲν διατυπώνω ἰδικάς μου σκέψεις, κ. συνάδελφοι. Εἶναι σκέψεις διατυπωθεῖσαι εἰς ἔγγραφον, ἀπευθυνόμενον πρὸς τὸν Σύλλογον Πολιτικῶν Μηχανικῶν, ὑπὸ ἡμερομηνίαν 23. 9.1963 καὶ ὑπογραφόμενον ἀπὸ τὸν διατελέσαντα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν Ὑφυπουργὸν Οἰκισμοῦ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ καὶ βουλευτὴν Θεσσαλονίκης κ. Θεοδοσιάδην. Μετὰ 11 ἔτη παραμονῆς εἰς τὴν ἐξουσίαν, δηλαδὴ τρία ἔτη τοῦ κ. Καραμανλῆ ὡς Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων καὶ ὀκτὼ ἔτη ὡς Πρωθυπουργοῦ, ἰδοὺ ἡ θλιβερὰ εἰκὼν τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισε προσφάτως ὁ ἁρμόδιος συνεργάτης του εἰς ἐπιστολήν του τοῦ Σεπτεμβρίου 1963. Τὶ συνέβαινεν εἰς τὸ παρελθόν; Ἐν γνώσει τῆς ἀνυπαρξίας μελετῶν, ἢ τῆς ὑπάρξεως ἀτελῶν τοιούτων, αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ ἔσπευσαν εἰς τὴν ἔναρξιν ἐκτελέσεως ἔργων ἐπὶ σκοπῷ τελέσεως θεαματικῶν ἐγκαινίων καὶ ὅπως– ὅπως ἀποπερατώσεως αὐτῶν χάριν προβολῆς καὶ ἐπιδείξεως. Καὶ ὅμως αὐτὴ ἡ σπουδὴ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀμελετήτων ἔργων, εἶχεν ὀδυνηρὰς συνεπείας διὰ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν, διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ καὶ διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν γενικώτερον. Ἀποτέλεσμα κυρίως αὐτῆς τῆς ἀπαραδέκτου τακτικῆς, ὑπῆρξαν αἱ ὑπερβάσεις, ποὺ κατέληξαν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν νὰ ἀποτελοῦν δυστυχῶς τὸν κανόνα, τὸν σχεδὸν ἀνεξαίρετον κανόνα, κατὰ τὴν περίοδον τῆς τελευταίας 10ετίας. (Χειροκροτήματα). Τὰς ὑπερβάσεις ποὺ πολλάκις ἐθεωρήθησαν διαβληταί, ὡς θὰ ἀποδείξω ἐν συνεχείᾳ, ἠθέλησα νὰ ἐρευνήσω διότι δὲν εἶχον τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ἀπερροφημένος μὲ τὴν ἀντιμετώπισιν σοβαρῶν προβλημάτων τοῦ Ὑπουργείου μου, νὰ ἐπεκτείνω τὴν ἔρευναν εἰς ὅλους τοὺς φακέλλους ἐργολαβιῶν. Τὰς ἐργολαβίας μόνον τμήματος τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ τοῦ μεταξὺ Ἀθηνῶν–Λαμίας ἠρεύνησα. Ἐκ τῶν 11 ἐργολαβιῶν τοῦ τμήματος αὐτοῦ, αἱ πέντε παρουσιάζουν ὑπερβάσεις, ἀπὸ 20 ἕως 35%. Συμβαίνει ἐπίσης νὰ ἔχῃ περιέλθει εἰς χεῖρας μου ὁ φάκελλος τῶν ἔργων τοῦ Ἀχελώου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐπληροφορήθην, ὅτι εἰς τὸ εἰδικὸν ἔργον τῆς σήραγγος Λυσιμαχίας, ἡ ὑπέρβασις ἔφθασε τὸ 80%. Ἀλλὰ ἡ ἔλλειψις μελετῶν ὁδηγεῖ καὶ εἰς κατασπατάλησιν τοῦ δημοσίου χρήματος, διότι τμήματα ἔργων ἐκτελεσθέντα ἄνευ μελέτης ἢ βάσει ἁπλῆς προμελέτης, ἐνίοτε καθίστανται ἄχρηστα καὶ δέον νὰ ἀνακατασκευάζωνται. Πέραν τούτου — ἐπαναλαμβάνω ἐν προκειμένῳ διαπιστώσεις καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Θεσσαλονίκης συναδέλφου κ. Θεοδοσιάδη— ὁδηγοῦν αἱ ἀτελεῖς μελέται εἰς ἐπιμήκυνσιν τοῦ χρόνου ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἥτις δὲν προκαλεῖ μόνον ἀξιώσεις ἀποζημιώσεως τῶν ἐργολάβων κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ προκαλεῖ καὶ ζημίας βαρείας εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ὡς θὰ ἀποδείξω ἐν συνεχείᾳ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔρευναν αὐτὴν εἰδικῶς, τοῦ τμήματος τῆς ὁδικῆς ἀρτηρίας Ἀθηνῶν–Λαμίας, διεπίστωσα, ὅτι ἐκ τῶν 11 ἐργολαβιῶν, 3 ἐδόθησαν ἄνευ δημοπρασιῶν, ἀπ’ εὐθείας εἰς γνωστοὺς ἐργοληπτικοὺς οἴκους. Καὶ ἰδοὺ τὰ στοιχεῖα: Εἰς τὸ χωρίον Ἁγ. Κωνσταντῖνος ἀνετέθη ἔργον τῆς τάξεως τῶν 12.700.000 δρχ. εἰς τὸν ἐργολάβον Ἀθ. Κοῦτλον, μὲ ἀπρόβλεπτα 20%, ὥστε νὰ καλυφθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων αἱ τυχὸν ὑπερβάσεις. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ φέρει ἡμερομηνίαν 26 Μαΐου 1960, ἡ προθεσμία ἀποπερατώσεως ἦτο μέχρι 31 Μαΐου 1961 — καθὼς βλέπετε ἑνὸς ἔτους προθεσμία καὶ συνεπῶς οὐδεμία ἔνδειξις ἐπείγοντος τοῦ ἔργου, ὥστε νὰ δοθῇ ἄνευ δημοπρασίας — καὶ τελικῶς παρεδόθη τὸ ἔργον μὲ 7 μηνῶν καθυστέρησιν. Εἰς τὸ ἴδιον τμῆμα τῆς ἀρτηρίας Ἀθηνῶν–Λαμίας εἰς τὸν αὐτὸν ὡς ἄνω ἐργολάβον Ἀθ. Κοῦτλον, ἀνατίθεται ἄνευ δημοπρασίας τὸ τμῆμα μεταξὺ Καμμένων Βούρλων–Ἁγ. Κωνσταντίνου τῆς τάξεως 12.000.000, μὲ ἀπρόβλεπτα 20%.

§102Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ......

§103Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Νὰ τελειώσω τὴν φράσιν μου.

§104Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Ἐν τῷ μεταξὺ θέλω νὰ σᾶς προφυλάξω ἀπὸ τὸ νὰ προβῆτε εἰς δηλώσεις ποὺ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, διότι, τὸ ὅτι ἐδόθησαν ἔργα ἄνευ δημοπρασίας, δὲν εἶναι ἀκριβές. Μόνον εἰς περίπτωσιν ἀποτυχίας μιᾶς δημοπρασίας, τότε, κατόπιν προτάσεως τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων, ἀνετέθη βάσει τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων ἡ ἐκτέλεσις ἔργων ἄνευ δημοπρασίας.

§105Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Εἶναι βέβαιον καὶ θὰ ἀκούσετε καὶ ἄλλας περιπτώσεις. Μὴ νομίζετε, ὅτι ἡ πολιτικὴ εὐθύνη ἑνὸς Ὑπουργοῦ καλύπτεται ἀπὸ τὴν γνώμην τῶν Συμβουλίων.

§106Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Δυστυχῶς δὲν ἔχω τὸν χρόνον νὰ ἀπαντήσω. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Κοκκέβης).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γκίκα, ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς εἶπε νὰ τελειώσῃ τὴν φράσιν του.

§108Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἐπερώτησις κατὰ τῆς παλαιᾶς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν εἶναι προγραμματικαὶ δηλώσεις.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δύναται νὰ σᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἀπαντήσετε.

§110Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἡ δευτέρα αὐτὴ ἐργολαβία, τὸ ἐπαναλαμβάνω διὰ νὰ τὸ ἀκούσῃ ὁ συνάδελφος κ. Γκίκας, διότι, πρὸ ὀλίγου, ἦτο ἐν πορείᾳ πρὸς τὸ Προεδρεῖον, ἀφορᾶ τὸ τμῆμα Καμμένων Βούρλων– Ἁγ. Κωνσταντίνου, ἀνετέθη εἰς τὸν ἴδιον ἐργολάβον, Ἀθ. Κοῦτλον, εἶναι τῆς τάξεως τῶν 12.000.000, μὲ 20% ἀπρόβλεπτα. Τρίτον τμῆμα τῆς αὐτῆς ἀρτηρίας, Κωπαΐς–Λιβανάτες, ἀνετέθη εἰς τὴν Ἑταιρείαν «Δομικὴ» μὲ προϋπολογιζομένην δαπάνην 118.000.000. Τὸ ἔργον, ἐν τέλει παρουσίασε ὑπέρβασιν 20.000.000. Σύνολον δαπάνης τοῦ ἔργου 138.000.000. Καὶ προσθέτω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπ’ εὐθείας ἀνάθεσις τῶν ἀνωτέρω ἐργολαβιῶν εἶχεν ἔκπτωσιν ἀπὸ 13– 15%, ἐνῷ δημοπρασίαι ἄλλων τμημάτων, τῆς αὐτῆς ἀρτηρίας, εἶχον ἀποδόσει ἔκπτωσιν ἀπὸ 19–24–35%. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι καθόλου εἰς τὰς προθέσεις μου νὰ καταλογίσω εὐθύνην διόλου εἰς τὸν συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν καὶ πρώην Ὑπουργὸν Δημ. Ἔργων, ἀλλὰ ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει μία ἀνωμαλία, τὴν ὁποίαν διεπίστωσα ἀπὸ μίαν ἐντελῶς περιωρισμένην ἔρευναν, διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ τὴν ἐπεκτείνω —πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον. Εἶχον ἄλλα πολὺ σοβαρὰ προβλήματα νὰ ἀντιμετωπίσω, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλουν τὸν Ὑπουργὸν Δημ. Ἔργων ἰδίᾳ κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον, ἐν ὄψει τῆς ἀνάγκης νὰ προτείνῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ τὸ πρόγραμμα τοῦ ἑπομένου ἔτους, διὰ τοὺς διαφόρους τομεῖς τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων. Ἐκ συμπτώσεως, τέλος, ἠρεύνησα καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐργολαβίας, ποὺ ἀφορᾶ τὸ τμῆμα τῆς παραλιακῆς ὁδοῦ μεταξὺ Δέλτα Παλαιοῦ Φαλήρου καὶ Ἔντεμ. Ἀνετέθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἄνευ δημοπρασίας καὶ εἰς τὸν Ι. Ἀτζαλῆν. Εἶναι τοῦτο τῆς τάξεως τῶν 12.000.000. Καὶ ἐδῶ ὑπάρχει ὑπέρβασις συνολικοῦ ὕψους 4.000.000 δρχ., ποὺ σημαίνει ἀνυπαρξίαν ὁριστικῆς μελέτης, διότι ἐὰν ὑπῆρχε μελέτη δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ὑπέρβασις 4.000.000 δραχ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἔχω τὴν ἔγκρισιν ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς, καὶ εἶμαι βέβαιος, καὶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Ἀθηνῶν κ. Γκίκα, τῆς ἐνεργείας μου δι’ ἧς ἐζήτησα τὴν ἔρευναν ἀπὸ ἀνώτατον καὶ ἀνώτερον Δικαστικόν, τοὺς ὁποίους καὶ ὥρισεν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης. Ἔτσι δὲν θὰ ὑπάρχῃ τὸ παράπονον τοῦ προκατόχου μου, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ ἐξαντλητικὴ ἔρευνα καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ προκύψῃ πλήρης ἔλλειψις ὑπαιτιότητος τοῦ ἀσκοῦντος τότε τὰ καθήκοντα τοῦ Ὑπουργοῦ Δημ. Ἔργων.

§111Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Πρέπει νὰ εἴπητε τὴν προθεσμίαν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήνετε τοιαύτην βαρυτάτην κατηγορίαν νὰ πλανᾶται εἰς τὰς ὑπολήψεις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 50 ἔτη εὑρίσκονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος.

§112Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἀναφέρω πραγματικὰ περιστατικά. Μὲ θεωρεῖτε ἱκανὸν νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ λέγω ἀνακριβείας; Τὸ ζήτημα τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ προθέσεως βλάβης τοῦ Δημοσίου εἶναι ἔξω τῆς ἰδικῆς μου ἁρμοδιότητος. Καὶ ἔσπευσα νὰ δηλώσω, ὅτι οὔτε ἠδυνάμην ποτὲ νὰ καταλογίσω τοιαύτας εὐθύνας εἰς ὑμᾶς. Ἀλλ’ ὅτι αὐτὰ συνέβησαν εἶναι βέβαιον καὶ προκύπτουν ἐκ τῶν φακέλλων, δι’ ὃ καὶ ἐζήτησα νὰ γίνῃ ἔρευνα ὑπὸ δικαστικοῦ. Συνεπῶς δὲν ἀφήνω νὰ πλανᾶται τίποτε. Τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ θὰ ἐρευνηθοῦν. Φαντάζομαι, ὅτι ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην καὶ κἄποτε καὶ σεῖς καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς θὰ μάθωμεν τὸ πόρισμα. Καὶ ἐπανέρχομαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ἔλλειψιν μελετῶν. Δραματικὰς συνεπείας ἐγνώρισεν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ λόγου αὐτοῦ, ὁ πολύτιμος τομεύς, ὁ τόσον εὐαίσθητος τομεὺς τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων. Θὰ πληροφορηθῆτε σήμερον ὅτι τὸ περίφημον πενταετὲς σχέδιον προέβλεπεν, ὅτι κατὰ τὴν πενταετίαν 1960–1964 δι’ ἀρδευτικὰ ἔργα θὰ διετίθεντο 10.360 ἑκατομ. καὶ θὰ ἀπεδίδοντο ἀρδεύσιμοι ἐκτάσεις 3.300.000 στρεμμάτων. Ἔληξε τὸ τέταρτον ἔτος καὶ ἀπομένει ἓν ἀκόμη. Ἰδοὺ ὁ ἀπολογισμὸς εἰς τὸ τέλος τοῦ τετάρτου ἔτους τοῦ πενταετοῦς σχεδίου. Ἔναντι τῶν προγραμματισθεισῶν πιστώσεων 10.360 ἑκατ. διετέθησαν 3.500 ἑκατ. Καὶ ἔναντι τῶν 3.300.000 στρεμμ. ἀρδευσίμων ἐκτάσεων, μόλις 667.000 στρέμματα κατέστησαν ἀρδεύσιμα. Καὶ ἐξ αὐτῶν ἀρδεύονται μόνον 544.000 στρέμματα. Ἰδού, ποὺ ὁδηγεῖ ἡ ἔλλειψις μελετῶν, ἡ ἔλλειψις προγραμματισμοῦ καὶ ἡ πρόχειρος ἐντελῶς ἐκπόνησις τοῦ πενταετοῦς προγράμματος. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου δύο χαρακτηριστικὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Εἶναι τὰ περίφημα ἀρδευτικὰ ἔργα τῆς πεδιάδος τῆς Θεσσαλονίκης, τοῦ Ἀξιοῦ καὶ τοῦ Ἁλιάκμονος. Ἤρχισαν τὸ 1954 κατασκευαζόμενα τὰ δύο φράγματα τοῦ Ἀξιοῦ καὶ τοῦ Ἁλιάκμονος, τὰ ὁποῖα ἐστοίχισαν 163 ἑκατομμύρια. Καὶ τὸ 1958 εἶχε περαιωθῆ ἡ κατασκευή των. Ἐπὶ πολλὰ ὅμως ἔτη παρέμειναν ἀναξιοποίητα. Διατὶ φαντάζεσθε; Διότι δὲν ὑπῆρξεν ἐγκαίρως μελέτη κατασκευῆς τῶν ἀρδευτικῶν δικτύων. Οὔτε κἂν εἶχεν ἀρχίσει ἡ ἐκπόνησις αὐτῶν τῶν μελετῶν, παρὰ μόνον ἴσως ὅταν ἐπεραιώθη ἡ κατασκευὴ τῶν φραγμάτων. Σήμερον ἐν ἔτει 1963 μόνον τὸ ἥμισυ τῶν ἀρδευτικῶν δικτύων ἔχει κατασκευασθῆ. Καὶ ἓν ἀκόμη δραματικὸν παράδειγμα θὰ ἀναφέρω: Ἐλλείψει προγραμματισμοῦ καὶ κυρίως ἐλλείψει μελετῶν εἰς τὸ μικτὸν ἔργον τοῦ Ταυρωποῦ (ὑδροηλεκτρικὸν καὶ ἀρδευτικὸν) ἐνῷ τοῦτο ἤρχισε κατασκευαζόμενον τὸ 1955 ἐτελείωσε τὸ ὑδροηλεκτρικὸν τμῆμα τοῦ ἔργου τὸ 1959. Ἔκτοτε παρῆλθον ἔτη καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀρδευτικοῦ δικτύου, μὲ ἄγνωστον περίπου τὸν χρόνον ἀποπερατώσεως αὐτοῦ. Τὶς οἶδε ἐπὶ πόσα ἔτη τὸ νερὸ τῆς λίμνης θὰ χύνεται εἰς τὸ Αἰγαῖον, ἐνῷ προωρίζετο νὰ ἀρδεύσῃ ἀπὸ ἐτῶν τὰ 144.000 στρέμματα γονίμου Θεσσαλικῆς γῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἠθέλησα διὰ τῶν δύο αὐτῶν παραδειγμάτων καὶ τῶν ἐπισήμων ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι προκύπτουν ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ Ὑπουργείου νὰ σᾶς δώσω τὴν εἰκόνα τῆς κληρονομίας, τὴν ὁποίαν παρελάβομεν. Βεβαίως δὲν μᾶς τρομάζουν αἱ εὐθῦναι καὶ θὰ χωρήσωμεν μετὰ τόλμης εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ προβλήματος τῶν μελετῶν. Ἤδη εἰς τὴν πρότασίν μου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ, ζητῶ νὰ διπλασιασθοῦν διὰ τὸ 1964 αἱ πιστώσεις μελετῶν τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων. Ὅταν ἕνας Ὑπουργὸς ἔχει μελέτας ἑτοίμους, τότε μόνον δύναται πράγματι ἐγκαίρως νὰ προγραμματίσῃ, τότε μόνον δύναται νὰ ἐπιλέξῃ ἔργα ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ ἀποδόσεως, νὰ ἐξασφαλίσῃ ταχεῖαν ἐκτέλεσιν αὐτῶν καὶ πρὸ παντὸς νὰ ἀποφύγῃ διαβλητὰς ἢ μὴ ὑπερβάσεις.

§113Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ξεύρετε πόσον σᾶς ἐκτιμῶ καὶ πόσον γνωρίζω, ὅτι ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, πράγματι προκύπτουν ἀπὸ τοὺς φακέλλους. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ σᾶς παρακαλέσω πάρα πολύ, ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι αὐτὰ εἶναι κληρονομία, τὴν ὁποίαν ἐλάβατε ἀπὸ ἡμᾶς, νὰ μᾶς ἐλέγατε, ἐὰν μόνον παραλείψεις παρελάβατε μέσα εἰς τὸ σύνολον τοῦ ἔργου. Δὲν πρέπει νὰ μᾶς εἴπητε διὰ τὸ σύνολον τοῦ ἔργου; Διότι σεῖς ἐπισημαίνετε μόνον ὡρισμένας παραλείψεις.

§114Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Διαπιστώνω ἀδυναμίας. Καὶ ὡς πρώτην ἀδυναμίαν ἐπεσήμανα τὴν ἔλλειψιν μελετῶν. Καὶ αὐτὴ εἶναι διαπίστωσις ἐπίσης τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ κ. Θεοδοσιάδη. Δὲν εἶναι μόνον ἰδική μου ἄποψις. Ἀλλὰ τὶ θέλετε περισσότερον νὰ σᾶς εἴπω, ὅταν σᾶς δίδω τὸν συνολικὸν ἀριθμὸν τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων τοῦ πενταετοῦς σχεδίου καὶ ἀντὶ τῶν προσδοκωμένων 3.300 χιλιάδων στρεμμάτων ἀρδεύσιμων ἐκτάσεων εἰς τὸ τέλος τοῦ τετάρτου ἔτους ἠρδεύθησαν 540 χιλ. στρέμματα;

§115Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Δὲν ξεύρετε ὅμως, ὅτι τὰ μέχρι τοῦδε ἔργα ἦσαν ἀπαραίτητος προϋπόθεσις, διὰ νὰ δοθοῦν περισσότεραι ἐκτάσεις πρὸς ἄρδευσιν καὶ ὅτι μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου ἔτους, μέχρι τοῦ 1960, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθοῦν δι’ ἄρδευσιν ἐκτάσεις, ἂν δὲν ἐγένοντο προηγουμένως ἔργα τεχνικά, τὰ ὁποῖα ἀπῄτησαν χρόνον καὶ χρῆμα. Ἀλλὰ ἐπωφελοῦμαι τῆς διακοπῆς διὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐθέσατε τὰ ζητήματα. Διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι γενναιότης καὶ στοιχειώδης ἴσως συμπεριφορὰ ἔναντι ἑνὸς συναδέλφου εἰς συζήτησιν προγραμματικῶν δηλώσεων νὰ ἀπαγγέλλητε δριμυτάτην κατηγορίαν, καὶ νὰ στεροῦμαι τοῦ δικαιώματος νὰ ἀπαντήσω. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν αἰφνιδιασμόν, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶναι τόσοι πολλοὶ οἱ ἐγγεγραμμένοι ὅπως ὁμιλήσουν, ὥστε δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω.

§116Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Δὲν πρόκειται περὶ κατηγορητηρίου. Πρόκειται περὶ διαπιστώσεων, εἰς τὰς ὁποίας προέβη πρὸ τριῶν μηνῶν καὶ ὁ κ. Ὑφυπουργός σας. Δὲν προσθέτω οὔτε μίαν λέξιν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Θεοδοσιάδης.

§117Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Δὲν ἐπερίμενα ἀπὸ σᾶς νὰ χρησιμοποιήσετε αὐτὸν τὸν τρόπον. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω διακοπάς. Εἶναι ἀρκετοὶ οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν καὶ ὁ χρόνος δὲν ἐπιτρέπει διακοπάς.

§119Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Ἀλλοίμονον ἐὰν ἡ κριτικὴ τῆς πολιτικῆς μιᾶς Κυβερνήσεως θεωρῆται προσωπικὸν θέμα.

§120Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Καὶ δὲν δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ πάρετε τὴν ἀπάντησιν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε. Πρῶτον, δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς, διότι διεξάγεται διαλογικὴ συζήτησις καὶ χάνεται πολύτιμος χρόνος. Δεύτερον, ἀπ’ ὅ,τι ἤκουσα καὶ παρηκολούθησα δὲν εἶχε πρόθεσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ σᾶς ἀποδώσῃ δόλον. Ἁπλῶς ἐπεσήμανεν ὡρισμένας ἀδυναμίας. Κύριε Γκίκα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φρονῆτε, ὅτι ἀπὸ πρόθεσιν ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἀπέδωσεν εἰς σᾶς δόλον. Κύριε Ἀλλαμανῆ, συνεχίσατε, παρακαλῶ.

§122Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ στέρησις τοῦ δικαιώματος νὰ ἀπαντήσω. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§123Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διακόπτητε συνεχῶς ἄνευ τῆς ἀδείας τοῦ κ. Προέδρου καὶ τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορος. Διότι οὕτω παραβαίνετε τὸν Κανονισμόν. Καὶ προσωπικὸν θέμα ἂν θὰ ἐδημιουργεῖτο, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμένητε νὰ κατέλθω τοῦ βήματος καὶ μετὰ νὰ ζητήσητε τὸν λόγον. Μάθετε τὸν Κανονισμὸν τοῦ Σώματος. Εὑρίσκεσθε ἀρκετὸν χρόνον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐκτὸς αὐτοῦ, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, διατὶ χρησιμοποιεῖτε αὐτὸν τὸν τόνον, τὸν τόνον τῆς ἀντιδικίας. Κάμνω μίαν κριτικὴν πολιτικῆς ἀντιθέσεως καὶ εἰς χρόνον ποὺ δὲν ἦσθο κἂν Ὑπουργός. Δὲν εἶσθε λ.χ. σεῖς ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν φραγμάτων Ἀξιοῦ καὶ Ἀλιάκμονος ἄνευ συγχρόνου μελέτης τῶν ἀρδευτικῶν δικτύων, διότι αὐτὰ ἔγιναν, ὅταν δὲν εἶσθε σεῖς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Σπεύδω, τώρα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐγκαταλείψω τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τῶν συνεπειῶν, τῶν ὀδυνηρῶν, ἐκ τῆς ἐλλείψεως μελετῶν διὰ τὰ δημόσια ἔργα. Ἔρχομαι νὰ διαπιστώσω μίαν ἄλλην ἀδυναμίαν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Εἶναι ἡ ἐντελῶς ἀνεπαρκὴς ἐπάνδρωσις τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ εἰς τεχνικὸν κυρίως προσωπικόν. Θὰ ἀναφέρω μόνον δύο ἀριθμούς, διὰ νὰ ἴδητε ποίαν ἀνεπάρκειαν παρουσιάζει τὸ Ὑπουργεῖον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς. Ἐν ἔτει 1953 ἐξετελοῦντο ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα τοῦ ὕψους τῶν 150 ἑκατομ. δραχμῶν καὶ τὸ ἔτος 1963 ἔργα τοῦ ὕψους τῶν 750 ἑκατ. καὶ τὸ προσωπικὸν τὸ τεχνικὸν παραμένει τὸ αὐτὸ περίπου. Τὸ τὶ συνεπείας ὀδυνηρὰς ἔχει αὐτὴ ἡ ἀνεπαρκὴς ἐπάνδρωσις τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε, διότι αὕτη ὁδηγεῖ εἰς τὴν ὑποτυπώδη, τὴν σκιώδη ἐπίβλεψιν τῆς καταρτίσεως μελετῶν καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων μὲ ἀσταθμήτους καὶ ἐπιζημίας συνεπείας διὰ τὸ δημόσιον συμφέρον. Γνωρίζω, ὅτι τὸ πρόβλημα ἔχει δυσχερείας, ἀλλὰ εἰς τὴν πρόθεσίν μου εἶναι — καὶ ἐλπίζω νὰ εὕρω κατανόησιν ἀπὸ τοὺς οἰκονομικοὺς Ὑπουργοὺς — διὰ νὰ ἐπιτύχω τὴν ριζικὴν λύσιν τοῦ καιρίου αὐτοῦ προβλήματος. Ἀκόμη ἡ νομοθεσία δημοσίων ἔργων ἔχει ἀνάγκην ἀναμορφώσεως. Ἀποτελεῖ τοῦτο κοινὴν συνείδησιν τοῦ τεχνικοῦ κόσμου καὶ θὰ ἀποτελέσῃ μέριμναν τοῦ Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων διὰ τὴν ταχεῖαν ἀναμόρφωσιν τῆς νομοθεσίας περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει εἷς ἀκόμη τομεύς, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι πρόδηλος ἡ ἀδυναμία, τοὐλάχιστον μέχρι τῆς στιγμῆς τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Ἔχομεν ἀνὰ τὴν Χώραν, βάσει στοιχείων τοῦ Ὑπουργείου, ἐπαρχιακὸν δίκτυον μήκους ἄνω τῶν 30.000 χιλιομέτρων ἐκ τῶν ὁποίων 5.000 χιλιόμετρα, ἔχουν ἀσφαλτικὴν ἐπάλειψιν ἢ σκυρωτόν. Ἕνδεκα χιλιάδες χιλιόμετρα εἶναι ἐστρωμμένα μὲ ἀμμοχάλυκα εἰς 8.000 χιλιόμετρα μὲ περιοδικὴν βατότητα καὶ 6.000 χιλιόμετρα εἶναι ἀδιάνοικτα ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ. Εἰς αὐτὰ τὰ 30.000 χιλιόμετρα προστίθενται ἄλλα 8.000 χιλιόμετρα κοινοτικῶν ὁδῶν, τοὐλάχιστον τόσα εἶναι τὰ γνωστὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Δι’ ὅλον αὐτὸ τὸ τεράστιον ἐπαρχιακὸν καὶ κοινοτικὸν δίκτυον ἦτο ἐγγεγραμμένον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων τοῦ 1963 πίστωσις 165 ἑκατομ. πέραν μιᾶς πιστώσεως εἰδικῆς ἡ ὁποία χρησιμοποιηθήσεται ἀπὸ τὰς Μ.Ο.Μ.Α. δι’ ἐκτέλεσιν ἐπίσης ἔργων ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Διὰ νὰ ἔχετε πλήρη τὴν εἰκόνα πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ὁ ἴδιος προϋπολογισμὸς ἐπενδύσεων τοῦ 1963 προβλέπει περίπου 1.000 ἑκατομ. διὰ τὰς ἐθνικὰς ὁδοὺς μήκους 8.000 χιλιομέτρων. Εἶναι προφανές, ὅτι μὲ τοιοῦτον ὕψος πιστώσεων διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν οὔτε μετὰ αἰῶνας νὰ φθάσωμεν εἰς κἄποιαν αἰσθητὴν βελτίωσιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργῶν, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἶχον συμπαράστασιν καὶ ἀπὸ τοὺς Οἰκονομικοὺς Ὑπουργοὺς εὗρον κατανόησιν, εἰς τρόπον, ὥστε κατὰ τὸ βραχὺ αὐτὸ διάστημα, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ δυνηθῶ νὰ ἐνισχύσω τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, μὲ νέας πιστώσεις 67.000.000 δραχμῶν, ἐπί πλέον τῆς ἀρχικῶς προβλεφθείσης πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1963. Ἀκόμη, εἰς τὴν πρότασιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων τοῦ 1964, ζητῶ διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν 400.000.000. Ὄχι διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ἐπαρκές, ἀλλὰ διότι, ἐπὶ τέλους, κάποτε δικαιοῦται καὶ τὸ ἐπαρχιακὸν δίκτυον νὰ διεκδικήσῃ μίαν λογικὴν ἀναλογίαν τῶν πιστώσεων ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων. Δὲν εἶναι μόνον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ ἀγροτικοῦ δικτύου θὰ ἀνεβάσωμεν τὸ βιοτικὸν καὶ πολιτιστικὸν ἐπίπεδον τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου καὶ ἔτσι θὰ καταπολεμήσωμεν ἕως ἕνα σημεῖον τὸ ρεῦμα τῆς ἀστυφιλίας, τὸ ρεῦμα τῆς μεταναστεύσεως. Ἀλλὰ προσωπικῶς νομίζω, ὅτι ἡ ἐπένδυσις εἰς τὸ ἐπαρχιακὸν συγκοινωνιακὸν δίκτυον εἶναι ἐξ ἴσου ἂν ὄχι καὶ περισσότερον παραγωγική, ἀπὸ ὅσον ἡ ἐπένδυσις εἰς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον. Διότι ὅταν πυκνωθῇ καὶ βελτιωθῇ τὸ ἀγροτικὸν δίκτυον, θὰ ὑπάρχῃ εὐθηνὴ καὶ ταχεῖα μεταφορὰ τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον εἰς τὰς πόλεις καὶ ἀντιστρόφως εὐθηνὴ μεταφορὰ τῶν εἰδῶν γεωργικῆς καταναλώσεως ἀπὸ τὰς πόλεις εἰς τὴν ὕπαιθρον. Τοῦτο θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν μείωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς καὶ αὐτὸ σημαίνει πάρα πολλὰ ἐν ὄψει τῆς συνδέσεως τῆς Χώρας μας μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ἐφ’ ὅσον δὲν ὁδηγηθῶμεν εἰς ἐκλογὰς καὶ παραμείνω εἰς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, θὰ ἀγωνισθῶ ὥστε πράγματι αἱ πιστώσεις διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν νὰ γνωρίσουν μίαν νέαν ἐποχὴν καὶ νὰ προσφέρωμεν διὰ τῶν ἐπενδύσεων γενναίαν χρηματοδότησιν εἰς τὸν εὐαίσθητον αὐτὸν τομέα. (Χειροκροτήματα). Ἀναμφισβητήτως, μία ἄλλη ἀδυναμία τῶν προϋπολογισμῶν τῶν τελευταίων ἐτῶν εἰς τὸν τομέα τῆς ὁδοποιΐας, ἦτο ἡ περιωρισμένη χρηματοδότησις τῆς συντηρήσεως τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου. Ὁλόκληρον τὸ βάρος τῶν ἐπενδύσεων ἔπιπτεν εἰς τὴν κατασκευὴν νέων ἀρτηριῶν. Ἡ συντήρησις, βλέπετε, δὲν ἐμφανίζει, δὲν εὐνοεῖ τὴν τάσιν τῆς ἐπιδείξεως. Καὶ ὅμως, εἶναι ἡ πλέον παραγωγικὴ ἐπένδυσις. Διότι εἶναι ἕνα θέμα νὰ κατασκευάζωμεν δρόμους, ἀλλὰ ἐὰν δὲν γίνεται ἡ κανονικὴ συντήρησις, ἡ καταστροφὴ εἶναι βεβαία καὶ μεγάλη σπατάλη τοῦ δημοσίου χρήματος θὰ ἔχῃ συντελεσθῆ. Ἰδοὺ διατὶ ἡ προσοχή μου θὰ στραφῇ καὶ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς χρηματοδοτήσεως τῆς συντηρήσεως τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου. Καὶ τώρα, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις διὰ τὸν τομέα τοῦ οἰκισμοῦ — θὰ δυσαρεστήσω, ἴσως, καὶ πάλιν τὸν κ. συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν—διὰ νὰ διαπιστώσω, ὅτι εἰς τὸν οἰκισμὸν παραλαμβάνομεν μίαν χαώδη κατάστασιν. Δὲν ὑπάρχει χωροταξικὴ μελέτη τῆς Ἑλλάδος, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχουν ρυθμιστικὰ σχέδια διὰ τὴν Πρωτεύουσαν καὶ τὰς μεγάλας πόλεις. Ἡ δόμησις τῶν πόλεων, γίνεται κατὰ ἕνα τρόπον ἄρρυθμον καὶ αἱ ἐπενδύσεις τοῦ οἰκισμοῦ ποὺ καλύπτουν τὸ ⅓ τοῦ συνόλου τῶν ἐπενδύσεων (ἰδιωτικῶν καὶ κρατικῶν), γίνεται χωρὶς καμμίαν κατεύθυνσιν καὶ χωρὶς κανένα προγραμματισμόν. Αἱ σχετικαὶ ἁρμοδιότητες εἶναι διεσπαρμέναι εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα, Ὀργανισμούς, Τραπέζας καὶ Ταμεῖα. Καὶ ὅμως, μόνον ἂν ὑπάρξῃ ἑνιαία καὶ ὑγιὴς κατεύθυνσις καὶ ὀρθὸς προγραμματισμός, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῶσι τὰ σοβαρώτατα προβλήματα τοῦ οἰκισμοῦ. Καὶ τὸ μεγαλύτερον θῦμα τῆς χαώδους αὐτῆς καταστάσεως, ὑπῆρξε τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς. Γνωρίζετε, ὅτι εἰς δέκα χιλιάδας ἀνέρχονται τὰ παράνομα κτίσματα, τὰ ἐκτὸς Σχεδίου Πόλεως. Μόνον ἡ τελευταία προεκλογικὴ περίοδος μᾶς ἐχάρισε 16.000 περίπου νέα παράνομα κτίσματα. Οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ βιοπαλαισταὶ ἔχουν οἰκόπεδον καὶ χρήματα διὰ νὰ κτίσουν τὸ σπιτάκι των. Καὶ τὸ Κράτος εὑρέθη ἀνέτοιμον νὰ τοὺς βοηθήσῃ διὰ νὰ ἀξιοποιήσουν κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον τὰς ἀποταμιεύσεις των. Κτίζουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐν καιρῷ νυκτὸς καὶ πλουτίζουν ὑπερμέτρως καὶ ἀθεμίτως οἱ ἔμποροι τῶν οἰκοπέδων καὶ οἱ εἰδικευμένοι ἐργολάβοι. Καὶ στοιχίζει τὸ κτίσμα δύο καὶ τρεῖς φορὰς περισσότερον ἀπὸ τὸ κανονικὸν κόστος καὶ χωρὶς στοιχειώδεις ὅρους ἀσφαλείας, ὑγιεινῆς κλπ. Καὶ ὅταν πλέον διαμορφώνωνται εἰς οἰκισμούς, τότε πιέζεται, σύρεται ἡ Πολιτεία νὰ τὰ ἐντάξῃ ἐντὸς σχεδίου. Τὸ πρόβλημα αὐτό, ὅπως ἐδημιουργήθη ὕστερα ἀπὸ αὐτὴν τὴν θλιβερὰν προϊστορίαν τῆς ἐλλείψεως προγραμματισμοῦ καὶ πολιτικῆς ρεαλιστικῆς, ἐμφανίζεται πάρα πολὺ δυσχερές. Οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις γενικώτερον, θὰ τὸ μελετήσουν μὲ πολλὴν προσοχήν, διὰ νὰ ἐξευρεθῇ λύσις, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι σκληρὰ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ποὺ παρενόμησαν. Βεβαίως, ὅμως, δὲν πρέπει ἡ δημιουργηθεῖσα κατάστασις νὰ σταθῇ ἐμπόδιον εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς μελετημένου προγράμματος λαϊκῆς στέγης. Εἶναι ἐπίσης ἀνάγκη ζωτικὴ νὰ εὑρεθῇ λύσις, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ κατευθύνωμεν αὐτὸ τὸ τεράστιον ποσὸν τῶν ἐπενδύσεων οἰκισμοῦ, ὥστε νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τοὺς ἐπιθυμητοὺς σκοποὺς μιᾶς μελετημένης οἰκιστικῆς πολιτικῆς καὶ ἀκόμη εἶναι ἀνάγκη συντονισμοῦ ὅλων τῶν σχετικῶν ἁρμοδιοτήτων.

§124Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ἀναδιφήσητε τοὺς φακέλλους τοῦ Ὑπουργείου θὰ εὕρητε ἕτοιμα σχέδια νομοσχεδίων ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τακτοποιήσεως τῶν θεμάτων τῶν παρανόμων καὶ γενικώτερον τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Ἀττικῆς.

§125Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ κάπως ἀργὰ ἐσκέφθησαν νὰ ἀντιμετωπίσουν αὐτὰ τὰ θέματα, ἀφοῦ ἐδημιούργησαν μίαν κατάστασιν τραγελαφικὴν μὲ τὰς δεκάδας χιλιάδας τῶν παρανόμων κτισμάτων καὶ τὴν ἄρρυθμον ἐπέκτασιν τῶν οἰκισμῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἀκόμη ἕνα λίαν ἐπίκαιρον, καὶ ἐξόχως σοβαρὸν πρόβλημα, τὸ τῆς ὑδρεύσεως τῆς πρωτευούσης καὶ θὰ χρειασθῇ ἴσως νὰ στενοχωρήσω καὶ πάλιν τὸν κ. συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν καὶ πρώην Ὑπουργὸν Δημοσίων Ἔργων. Βεβαίως ἐκεῖνος δὲν φέρει ἐξ ὁλοκλήρου τὴν εὐθύνην. Δὲν θὰ ἐπιδοθῶ εἰς παρελθοντολογίαν αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλὰ μοῦ εἶναι ἀναγκαῖον, διὰ νὰ φθάσω εἰς τὸ σύγχρονον πρόβλημα, νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ 1954, τὸ ἔργον τῆς Ὑλίκης, ποὺ ἐγένετο ὑπὸ προσωπικὴν εὐθύνην τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων καὶ ἔπειτα Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ κ. Καραμανλῆ, ἐγένετο ἄνευ μελέτης, ἀλλὰ βάσει ἁπλῆς προμελέτης. Εἶχε προγραμματισθῆ δαπάνη 121 ἑκατ. καὶ εἶχε προβλεφθῆ ἡ κάλυψις ἀναγκῶν μιᾶς δεκαπενταετίας. Ὁ ἀπολογισμὸς εἶναι δαπάναι 225 ἑκατομ. καὶ κάλυψις ἀναγκῶν μόλις μιᾶς ὀκταετίας. Αὐτὴ εἶναι μία παλαιὰ ἱστορία, ἀλλὰ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἀπὸ τὸ 1960 ἦτο γνωστὸς αὐτὸς ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ ἔργου. Ἐν ἔτει 1966, προεβλέπετο, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ πάλιν πρόβλημα ὑδρεύσεως τῶν 2.000.000 κατοίκων τῆς πρωτευούσης, ἀλλ’ οὐδεμία συγκίνησις, οὐδεμία ἀνησυχία ἐξεδηλώθη ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους. Ἐν ἔτει 1961 ἡ Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία Ὑδάτων ἀφοῦ ἐκουράσθη νὰ προβαίνῃ εἰς προφορικὰ διαβήματα, ἀποστέλλει πλέον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου κρούει τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, τονίζει, ὅτι τὸ πρόβλημα θὰ ἀνακύψῃ μετὰ 5ετίαν, καὶ ἀποδέκται τῆς ἐπιστολῆς ἦσαν καὶ ὁ τότε Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος. Ἀνέμενε κανεὶς μετὰ μίαν ὑπεύθυνον καὶ ἔγγραφον προειδοποίησιν τοῦ ἐκτελεστικοῦ ὀργάνου τῆς Κυβερνήσεως, τῆς Πολιτείας εἰς τὸν τομέα αὐτόν, νὰ παύσῃ ἡ ἀμεριμνησία καὶ νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις τὸ ταχύτερον. Δυστυχῶς πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν δὲν ἐξεδηλώθη καμμία ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως. Ἁπλῶς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἀπετέλεσεν ἀφορμὴν μιᾶς ὀξυτάτης ἀντιδικίας μεταξὺ τῶν δύο στρατηγῶν, τοῦ στρατηγοῦ κ. Γκίκα ποὺ διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων καὶ τοῦ στρατηγοῦ κ. Μποὺθ ποὺ διηύθυνε τὴν Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων, ἕνας ἀγὼν ὀξύς, παραταθεὶς ἐπὶ μακρόν. Νομίζω, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ἰσόπαλον, διότι καὶ οἱ δύο στρατηγοὶ παρέμειναν ἀμετακίνητοι. Μὲ μίαν ὅμως λεπτομέρειαν κἄπως δυσάρεστον, ὅτι μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, ὁ ἑπόμενος Πρωθυπουργός, ὁ κ. Πιπινέλης, ἐχρειάσθη νὰ καλέσῃ τὸν Ἀμερικανὸν στρατηγόν, νὰ τοῦ ἐκφράσῃ τὴν λύπην του δι’ ὅσα ἔγιναν καὶ νὰ διατάξῃ τὸν Ὑπουργόν του ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐγγράφως, νὰ ἀνακαλέσῃ τὰ ὅσα ἔγγραφα εἶχον ἀποσταλῆ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Γκίκα πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων καὶ νὰ θεωρηθοῦν τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ὡς μὴ ἀποσταλλέντα ποτέ.

§126Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ὁλοκληρώσητε ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα αὐτό;

§127Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Θὰ ὁλοκληρώσω. Βεβαίως μετὰ ἓν ἔτος, μεσοῦντος τοῦ 1962, ἀποφασίζεται ἡ ἀνάθεσις μιᾶς προμελέτης εἰς τεχνικὸν γραφεῖον διὰ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῆς πρωτευούσης, διότι πλέον ἐβαίναμεν πρὸς τὸ 1966–67 καὶ ἔπρεπε κάποτε νὰ σκεφθῶμεν τὶ θὰ γίνῃ. Αὐτὴ ἡ προμελέτη ἀκόμη συντάσσεται. Θὰ εἶναι ἕτοιμη τὸν Ἀπρίλιον–Μάϊον τοῦ 1964. Τοὐλάχιστον θὰ χρειασθῇ ἕνας ἀκόμη χρόνος διὰ τὴν ὁριστικὴν μελέτην, διὰ νὰ φθάσωμεν ἔτσι εἰς τὸ καλοκαίρι τοῦ 1965 καὶ θὰ ἀπομένει ἓν ἔτος μέχρι τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ πρόβλημα θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ λυθῆ. Ὅταν ἀνέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, ἐζήτησα μεταξὺ τῶν ἄλλων προβλημάτων νὰ ἐνημερωθῶ καὶ ἐπ’ αὐτῶν καὶ διεπίστωσα αὐτὴν τὴν κρίσιμον κατάστασιν, ἔσπευσα νὰ προκαλέσω ἀλλεπαλλήλους συσκέψεις τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιακῶν παραγόντων. Ἐπεξετάθην καὶ πέραν αὐτῶν καὶ ἐζήτησα τὴν γνώμην καὶ εἰδικῶν ἐπιστημόνων ἀσχοληθέντων μὲ τὸ θέμα. Ἐζήτησα ἀκόμη ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων νὰ διατυπώσῃ καὶ ἐκείνη τὰς ἀπόψεις της. Ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ λύσις, ἡ ὁποία ἀπὸ τὸ 1966–67 νὰ ἐξασφαλίσῃ ηὐξημένην παροχὴν ὕδατος, ὥστε νὰ καλυφθοῦν αἱ ἀνάγκαι τῆς Πρωτευούσης. Ἀφοῦ ἐμελέτησα τὸ θέμα ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς του ἀπεφάσισα νὰ καλέσω τὸ Γενικὸν Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον ἐνόμισα σκόπιμον νὰ διευρύνω μὲ τὴν συμμετοχὴν ἐκπροσώπων τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείων καὶ εἰδικῶν ἐπιστημόνων οἱ ὁποῖοι καὶ πεῖραν καὶ γνώσεις διέθετον ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ πράγματι εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν αὐτοῦ τοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν ὁποίαν παρέστην καὶ προήδρευσα κατέστη δυνατὸν μετὰ μακρὰν καὶ ἐμπεριστατωμένην συζήτησιν νὰ εὑρεθῇ κατ’ ἀρχὴν λύσις ἡ ὁποία θὰ μελετηθῇ καὶ ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν θὰ ἔχωμεν τὸ πόρισμα τῆς μελέτης — πρὸς τὴν κατεύθυνσιν νὰ ὑπάρξῃ μεταβατικὴ λύσις πραγματοποιήσιμος μέχρι τοῦ 1966 μὲ τὴν ἐλαχίστην δαπάνην — καταστάσης βεβαίως ἀναποφεύκτου μεθ’ ὅλα τὰ ἀνωτέρω τῆς δαπάνης ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁριστικὴν λύσιν ἔκρινα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ στραφῇ ἡ ἔρευνα πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ὥστε εἰς τὴν στιγμὴν τὴν κατάλληλον νὰ ἐπιλεγῇ ἡ καλλιτέρα οἰκονομικῶς καὶ τεχνικῶς λύσις. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀνέμενον, ὅτι αὐτὴ ἡ ἁπλῆ ἐξιστόρησις πραγματικῶν περιστατικῶν θὰ προκαλέσῃ τόσην ἀντίδρασιν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον προκάτοχόν μου. Ὅμως αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, αὐτὰ λέγουν τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα μας καὶ θὰ ἐπεθύμουν ἐδῶ νὰ τερματίσω τὴν ὁμιλίαν μου καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σπουδαιοτέρους τομεῖς τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Ὅμως ἐμμέσως ἐνδιαφέρει τὸ Ὑπουργεῖον μου ἡ ἐκτοξευθεῖσα κατηγορία παρὰ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας κατὰ τὸν ὀλίγον χρόνον τῆς παραμονῆς της εἰς τὴν ἐξουσίαν δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ πῶς νὰ ἐκπορθήσῃ τὰ ὀχυρὰ εἰς τὴν Κρατικὴν μηχανήν, εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοὺς κρατικοὺς ὥστε ἐπηνδρωμένα μὲ ἡμετέρους νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ εἰς μίαν πιθανὴν προσεχῆ ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν. Γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι μεταξὺ τῶν ὀργανισμῶν ποὺ ἐλέγχει τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ὑπάρχουν τρεῖς ὀργανισμοί, εἰς τοὺς ὁποίους ὅταν πράγματι διοικοῦνται ἀπὸ πρόσωπα ἔχοντα τὴν τάσιν νὰ κομματίζωνται, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεασθῇ ἀποφασιστικῶς τὸ φρόνημα τῶν χιλιάδων Ἑλλήνων πολιτῶν καὶ ἐκλογέων. Ἀναφέρω τοὺς σπουδαιοτέρους ὀργανισμοὺς ποὺ ἐλέγχονται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία Ὑδάτων, εἶναι ἡ Ἐλευθέρα Ζώνη Θεσσαλονίκης καὶ ὁ Ο.Λ.Π. Καὶ ἰδοὺ ποία ὑπῆρξεν ἡ πολιτεία μας ἀπέναντι αὐτῶν τῶν Ὀργανισμῶν. Συμβαίνει Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς νὰ εἶναι πολίτης, ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς τὸ στενότατον περιβάλλον τοῦ πρώην Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ. Συνέβη ὁ πολίτης αὐτὸς ν’ ἀναμιχθῇ ἐνεργῶς εἰς τὴν πολιτικὴν ὡς ὑποψήφιος βουλευτής. Συμβαίνει ὁ πολίτης αὐτὸς νὰ ἐκδίδῃ ἡμερησίαν Ἀθηναϊκὴν ἐφημερίδα ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀποδοθῆ εἰς τὴν πλέον ἀμείλικτον πολεμικὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεώς μας. Συμβαίνει ὁ πολίτης αὐτὸς νὰ ἐξετράπη ἐπὶ τοσοῦτον κατὰ τὴν πρόσφατον προεκλογικὴν περίοδον, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐπὶ Κυβερνήσεως Μαυρομιχάλη νὰ τοῦ ἐπιβάλῃ πειθαρχικὴν ποινήν. Ὁ κ. Ἀθανασιάδης ὅμως συμβαίνει νὰ παραμένῃ εἰς τὴν θέσιν του. Συμβαίνει ἀκόμη τὴν ἡγετικὴν θέσιν εἰς τὸν ἴδιον Ὀργανισμὸν νὰ ἔχῃ Στρατηγός, ὁ ὁποῖος εἶναι βέβαιον, ὅτι πρόσκειται εἰς τὴν ΕΡΕ καὶ ἔχει ἔλθει εἰς ὀξυτάτην ἀντίθεσιν μὲ τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν εἰς τὸ παρελθόν. Ὁ Πτέραρχος, κύριος Κελαϊδῆς, παραμένει παρὰ ταῦτα εἰς τὴν θέσιν του...

§128ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Συμπολιτεύσεως). Κακῶς.

§129Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Θέλω νὰ διευκρινήσω, ὅτι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολούθησα εἶναι ἀποτέλεσμα ρητῶν ὁδηγιῶν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Συμβαίνει ἀκόμη, τὴν πρώτην θέσιν, τὴν ἡγετικὴν θέσιν εἰς τὴν Ἐλευθέραν Ζώνην Θεσσαλονίκης νὰ τὴν ἔχῃ Στρατηγὸς ἐπίσης, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἁπλῶς φίλος τῆς ΕΡΕ, ἀλλ’ εἶναι συγγενὴς δευτέρου βαθμοῦ ἀνωτάτου ἐπιτελοῦς τῆς ΕΡΕ, ἐξ ἐκείνων ποὺ λέγεται, ὅτι ἀποτελοῦν τὸν σκληρὸν πυρῆνα τῆς ΕΡΕ. Ὁ κ. Σουγκάρης, γαμπρὸς ἐπ’ ἀδελφῇ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ κ. Μακρῆ, παραμένει εἰς τὴν θέσιν του. Καὶ προχωρῶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων. Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρείας εἶναι Στρατηγὸς ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μόνον στενῶς συνδεδεμένος μὲ τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ, ἀλλ’ ἐπολιτεύθη εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ὡς ὑποψήφιος τῆς ΕΡΕ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἐνόμισεν, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ λεπτομέρειαν ἡ ὁποία δὲν τοῦ ἐπιβάλλει τὸ στοιχειῶδες καθῆκον νὰ παραιτηθῇ ἀπὸ τὴν Διοίκησιν μιᾶς Ἑταιρείας ἡ ὁποία εἶναι συμβεβλημμένη μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ὁ Στρατηγὸς κ. Καλικούρδης παραμένει εἰς τὴν θέσιν του. Θὰ ἀνέμενον ὄχι ἁπλῶς τὴν δυσφορίαν, ἀλλὰ τὴν ἐξέγερσιν τῶν συναδέλφων τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος δι’ αὐτὴν τὴν Χριστιανικὴν συμπεριφορὰν μας ἔναντι τῶν τοποτηρητῶν τῆς ΕΡΕ εἰς τὰς καιρίας αὐτὰς θέσεις. Θὰ ἀνέμενον ὅμως νὰ σιωπήσῃ τοὐλάχιστον ἡ ΕΡΕ ἀντὶ νὰ κραυγάζῃ, ὅτι ἐπέβημεν τῆς ἐξουσίας διὰ νὰ κυριεύσωμεν τὰ ὀχυρὰ καὶ ἐκεῖθεν ὁρμώμενοι νὰ ἀποδυθῶμεν εἰς τὴν πιθανὴν προσεχῆ ἐκλογικὴν μάχην. (Χειροκροτήματα).

§130Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Διὰ τὸν ... (δὲν ἠκούσθη).

§131Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Εἴχατε ἐγκαταστήσει εἰς τὸν ΚΟΜΔΕ ἕναν στρατηγόν, ὁ ὁποῖος κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν ἀπέτυχε καὶ εἶχε χάσει ἀκόμη καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ καὶ ὅτι δὲν τοῦ ἐδίδοντο τὰ μέσα νὰ διατηρήσῃ τὸν ὀργανισμόν. Τὸν ἀντεκατέστησα ὄχι μὲ πολιτικὸν πρόσωπον, ἀλλὰ μὲ ἀνώτερον ὑπηρεσιακὸν παράγοντα τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἐνδεδειγμένον νὰ μελετήσῃ τὴν δυνατότητα ἐξυγιάνσεως καὶ διατηρήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀποδυθῶμεν εἰς ἐκλογικὸν ἀγῶνα, δὲν πιστεύω, ὅτι θὰ βλάψῃ ἡ στάσις ἀνοχῆς μας ἔναντι τῶν φίλων τῆς ΕΡΕ, οἱ ὁποῖοι κατέχουν ἡγετικὰς θέσεις εἰς τὸν κρατικὸν μηχανισμὸν κλπ. Δεικνύει ἁπλῶς τὴν ἀνωτερότητά μας. Γνωρίζομεν καλῶς, ὅτι ἐὰν ἡ ΕΡΕ εἶχεν ἔλθει εἰς τὴν ἐξουσίαν μετὰ 11)ετῆ ἀπουσίαν ἐξ αὐτῆς, ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν δὲν θὰ εἶχε μείνει κανεὶς φίλος μας καὶ εἰς τὰς κατωτέρας ἀκόμη θέσεις. Ἀλλὰ δὲν τοὺς μιμούμεθα, διότι θὰ διεθέταμεν εἰς μίαν πιθανὴν προσεχῆ ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν ἓν ἀπροσμάχητον ὅπλον. Διαθέτομεν τὴν ἀπέραντον ἀγάπην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς τὸν Ἀρχηγόν μας καὶ τὴν παράταξίν μας. (Χειροκροτήματα). Διαθέτομεν ὡς ὅπλον τὸν διακαῆ πόθον, τὴν λαχτάραν τῶν λαϊκῶν μαζῶν διὰ μίαν ἀλλαγήν, διὰ μίαν ἀληθινὴν Δημοκρατίαν ποὺ θὰ δώσῃ εἰς τοὺς πολίτας ἐλευθερίαν, κοινωνικὴν δικαιοσύνην καὶ χρηστὴν διοίκησιν. Ἰδοὺ διατὶ ἀδιαφοροῦμεν διὰ τὴν διατήρησιν εἰς καιρίας θέσεις τῶν τοποτηρητῶν τῆς ΕΡΕ. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀνησυχίαν ἐὰν πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσωμεν προσεχῶς ἐκλογικὴν μάχην. Διότι εἶναι βέβαιον, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὸ γνωρίζουν καὶ οἱ ἀντίπαλοί μας, ὅτι ἐὰν εἰς τὰς 3 Νοεμβρίου ἡ Δημοκρατία ἐνίκησεν εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς ἡ Δημοκρατία θὰ θριαμβεύσῃ. (Χειροκροτήματα).

§132Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑφίσταται προσωπικὸν θέμα. Ἐὰν ἐπιμένετε, ὡμιλήσατε, θὰ ἀκούσω τὸ προσωπικόν σας θέμα καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὴν γνώμην μου. Πάντως δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα. Διότι ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἀναφερόμενος εἰς σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶχε καμμίαν πρόθεσιν νὰ σᾶς ἀποδώσῃ δόλον. Ἐπεσήμανεν ἁπλῶς τὸ γεγονός. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα, κ. Γκίκα.

§134Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἐδόθησαν ἔργα ἄνευ δημοπρασίας, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ προσθέσῃ τοὐλάχιστον, ὅτι εἰς οὐδένα ἀνετέθη ἔργον ἄνευ δημοπρασίας, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον ἀποτύχει προηγουμένως αἱ δημοπρασίαι. Ἐὰν δὲν τὸ πράξῃ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρίσκεται ἐν ἀταξίᾳ.

§135Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Μὲ αὐτὸ ποὺ ζητεῖτε δὲν προστατεύετε τὴν πλευράν σας. Ἄλλωστε αὐτὸ ποὺ ἰσχυρίζεσθε, κ. Γκίκα, δὲν εἶναι ἀληθές. Νομίζω, ὅτι καὶ εἰς τὰς 4 περιπτώσεις ποὺ ἀνέφερα δὲν εἶχε προηγηθῆ ἀνεπιτυχῶς δημοπρασία. Νομίζω, ὅτι καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν προηγήθη ἅπαξ δημοπρασία καὶ εἰς τὰς λοιπὰς περιπτώσεις δὲν προηγήθησαν δημοπρασίαι.

§136Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Θὰ διαψευθῆτε μόλις καταστῆ δυνατὸν νὰ ἀναζητηθοῦν τὰ σχετικὰ στοιχεῖα. Εἴπατε ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ὑπῆρχεν ἔλλειψις μελετῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Δημοσιεύεται χθὲς εἰς τὴν Ἐφημερίδα «Ἐλευθερία» καὶ μετεδόθη ἀπὸ ραδιοφώνου, ὅτι ἡ Τράπεζα ἡ Εὐρωπαϊκὴ ἐνέκρινε τὴν δανειοδότησιν βασικῶν ὁδῶν διὰ ποσοῦ 15 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Τὸ δάνειον ὅμως ἐδόθη διαπιστωθείσης τῆς ἀρτιότητος τῶν ὑφισταμένων μελετῶν παρὰ τῶν τεχνικῶν ἐμπειρογνωμόνων τῆς Τραπέζης. Ἐὰν δὲν ὑφίσταντο πλήρεις μελέται τὸ δάνειον δὲν θὰ ἐδίδετο. Μὲ κατηγορεῖ ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι συνεχῶς ἔκαμα ἐγκαίνια ὁδῶν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου προσωπικὸν θέμα. Ἐὰν θέλετε νὰ ἀπαντήσητε διὰ στοιχείων νὰ ἐγγραφῆτε καὶ νὰ ὁμιλήσητε. Τώρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσητε, σᾶς ἐπαναλαμβάνω μόνον, ὅτι ὁ κ. Ἀλλαμανῆς εἶπεν ὅτι δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του νὰ ἀποδώσῃ δόλον εἰς οὐδένα. Ἑπομένως κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα.

§138Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Τρία–τέσσαρα θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, κ. Πρόεδρε, προσβάλλουν οἱονδήποτε ὁ ὁποῖος διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, ἔστω καὶ δι’ ὀλίγον χρόνον καὶ ὄχι ἐπὶ 5 ἔτη. Ἀνέφερεν ὅτι ἐκάμομεν ἐγκαίνια καὶ μεγάλας τελετὰς πρὸς διαφήμισιν, αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές. Τοὐναντίον μόλις χθὲς ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου παρέστη εἰς μεγάλην τελετὴν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς μετονομασίας τῆς λεωφόρου Ἰλισσοῦ, ἔργον τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ, εἰς λεωφόρον Ἀνδρέα Μιχαλακοπούλου. Εἶπεν ἐπίσης, ὅτι πολλὰ ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, ἦσαν κακότεχνα, ἐνῷ πρέπει νὰ γνωρίζῃ πολὺ καλὰ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι πρὸς τιμὴν τῶν τεχνικῶν μας δὲν ἐδοκιμάσαμε τὰς ἀπογοητεύσεις ἄλλων χωρῶν καὶ μάλιστα ἐκ τῶν πλέον προηγμένων τεχνικῶς εἰς ἅς ἐσημειώθη ἡ καταστροφὴ μεγάλων τεχνικῶν ἔργων.

§139Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Διαμαρτύρεται ὅλος ὁ Πειραιᾶς διὰ τὴν κατάστασιν ποὺ ἐπικρατεῖ εἰς τὸν ΟΛΠ καὶ διὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἡγεσίας τοῦ ΟΛΠ.

§140Σ. ΓΚΙΚΑΣ. Ὅταν προέκυψε τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως οἱ πλέον διακεκριμένοι ξένοι τεχνικοὶ εἶχον κληθῆ νὰ εἴπουν τὴν γνώμην των διὰ τὴν στεγανοποίησιν τῆς Ὑλίκης, πρὶν δὲ παραιτηθῇ ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἐπιδιωχθῆ λύσις ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε τὴν ὕδρευσιν τῆς πρωτευούσης μετὰ τὸ 1969 –70. Εἶχεν ἀνατεθῆ ἐπίσης ἔρευνα καὶ μελέτη ἐπὶ τοῦ θέματος εἰς εἰδικευμένον γραφεῖον μελετῶν τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει καὶ τὴν πρώτην ἔκθεσίν του τὸν Μάρτιον τοῦ 1963. Μὲ τὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων πραγματικῶς ὑπῆρχεν ἀσυνεννοησία. Εἶχεν ἐπανειλημμένως κατηγορηθῆ ἡ Ἑταιρεία εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἐδυστρόπει νὰ ὑποστῇ κρατικὸν ἔλεγχον καὶ διότι οἱ μισθοὶ ὡρισμένων ξένων ὑπαλλήλων της ἀνήρχοντο εἰς ἀστρονομικοὺς ἀριθμούς. Ἐπ’ αὐτοῦ προσεπάθησα νὰ ἐπιβάλω κἄποιαν τάξιν ἐζήτησα δὲ καὶ τὴν συνδρομὴν διακεκριμένου νομικοῦ, τοῦ κ. Βαμβέτσου, καὶ βάσει αὐτῆς ἤρχισε κινουμένη ἡ ἀπαιτουμένη διαδικασία — ὑπάρχουν οἱ σχετικοὶ φάκελλοι— οὕτως ὥστε νὰ τακτοποιηθῇ ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον νομίζω ὑπὲρ πᾶν ἄλλον ἐνδιαφέρει πρὸ τῆς ὁριστικωτέρας ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν. Λυποῦμαι διότι ὁμιλήσας ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος δὲν θ’ ἀπαντήσω ἐπὶ ὅλων τῶν σημείων, τὰ ὁποῖα ἔθιξε τόσον αἰφνιδιαστικῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Κατσιάμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§142Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, συγκλονιστικὰ καὶ δραματικὰ πολιτικὰ γεγονότα ἐξετυλίχθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν 3ετίαν εἰς τὸν τόπον μας. Ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν κατὰ πρῶτον λόγον, ἡ αἰφνιδία παραίτησις κατόπιν τὸν παρελθόντα Ἰούνιον ἐκ τῆς Ἀρχῆς τοῦ τέως Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ καὶ ἡ πρώτη ἀποδημία αὐτοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τέλος ἡ δραματικὴ καὶ ὁριστικὴ ἀποχώρησις ἐκ τῆς πολιτικῆς σκηνῆς τοῦ κ. Καραμανλῆ ἀπετέλεσαν τὰ κυριώτερα μιᾶς σειρᾶς δραματικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα συνετάραξαν τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας. Παραλλήλως πρὸς τὴν ἐξέλιξιν τῶν γεγονότων αὐτῶν ἠγέρθησαν δειναὶ συζητήσεις ἀφορῶσαι τὸ πολίτευμα, ἡ ὁμαλὴ λειτουργία τοῦ ὁποίου ὅπως εἶναι γνωστὸν ἐτέθη ἐκ πολλῶν πλευρῶν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Ἐνῷ ὅμως ὁ τόπος κατόπιν πολλῶν κλυδωνισμῶν καὶ πολιτικῶν περισπασμῶν ὡδηγήθη ἐν τέλει εἰς τὰς κάλπας καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν δὲν ἠδυνήθη οὔτε ἀπεπειράθη κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ, ἐν τούτοις εὑρισκόμεθα καὶ πάλιν ἐνώπιον πολιτικοῦ ἀδιεξόδου. Καὶ τοῦτο συμβαίνει, κύριοι συνάδελφοι, διότι ὁ προκύψας ἐκ τῶν καλπῶν συσχετισμὸς τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῶν διαφόρων πολιτικῶν μερίδων ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν διεκολύνει τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα εἰς τὸ ἔργον τῆς ρυθμίσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ ζητήματος, καὶ ἔτσι ἔχομεν μίαν ἐμπλοκὴν τοῦ Κυβερνητικοῦ θέματος, ἡ ὁποία προκαλεῖ νέαν ἔξαψιν τῶν πολιτικῶν παθῶν. Παρὰ τὰς προσδοκίας καὶ τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας ἐγέννησε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, ἐν τούτοις ἔχομεν μίαν νέαν ἀναρρίπισιν τῶν πολιτικῶν παθῶν καὶ ἡ ἀναρρίπισις αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλεται κατὰ τὴν γνώμην μου εἰς τὰ δραματικὰ γεγονότα τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἔχει δὲ τὰς ρίζας ἰδίως εἰς τὰ γεγονότα τὰ διαδραματισθέντα κατὰ τὸ τελευταῖον 6μηνον ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου μέχρι τῆς σήμερον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι σκόπιμος εἶναι μία μικρὰ ἀναδρομὴ εἰς τὸ πρόσφατον παρελθὸν διὰ τὴν ἔρευναν τῶν διαδραματισθέντων γεγονότων, ὑπὸ τὸ φῶς τῶν ὁποίων θὰ ἑρμηνευθῇ ὀρθῶς ἡ σημερινὴ κρίσις, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐξηγηθῇ καὶ ἡ ἰδική μου τοποθέτησις ἔναντι τῶν γεγονότων αὐτῶν. Ὅταν κύριοι συνάδελφοι, κατὰ μῆνα Ἰούνιον τοῦ τρέχοντος ἔτους ὑπεβλήθη ἡ παραίτησις τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, τότε ὑπὸ τῆς ἡγεσίας τῆς ΕΡΕ ἐχαράχθη καὶ διεκηρύχθη ὡς κατευθυντήριος πολιτικὴ γραμμὴ ἀπαρέγκλιτος, ἡ ἄμεσος προσφυγὴ εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ ἰσχῦον τότε πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ ἐντὸς τῆς συνταγματικῆς προθεσμίας τῶν 45 ἡμερῶν. Ἡ γραμμὴ αὐτὴ ἐπανελαμβάνετο ἐν χορῷ ἐκ μέρους ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσέκειντο πρὸς τὴν ΕΡΕ. Ἐγὼ καὶ εὐάριθμοι ἄλλοι συνάδελφοι, ἀπετελέσαμεν τότε τὴν παραφωνίαν, διότι ἐπίστευον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἀλλὰ καὶ δὲν ἦτο ἐθνικῶς συμφέρον καὶ δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ὁδηγηθῇ ὁ τόπος εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὴν ἀπειλουμένην ἀποχὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἔχωμεν πάλιν διαιώνισιν τῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας. Τὰς ἀντιλήψεις μου αὐτάς, κ. συνάδελφοι, τὰς διεκήρυξα πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν καὶ ἔφθασαν αἱ γνῶμαι μου αὗται καὶ μέχρι τοῦ τέως Προέδρου τῆς Βουλῆς, κ. Ροδοπούλου, παρὰ τοῦ ὁποίου ἐκλήθην εἰς τὸ γραφεῖον του διὰ νὰ δώσω ἐξηγήσεις, διατί, ὡς παρετήρησεν, παρεκκλίνω τῆς ἐπισήμου γραμμῆς τοῦ κόμματος. Ἀνέπτυξα εἰς τὸν κ. τέως Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τὰς ἀπόψεις μου, τὰς ὁποίας ἐξέθεσα πρὸ ὀλίγου καὶ εἶπον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ἐπὶ παρουσίᾳ μάλιστα τοῦ παρατυχόντος τέως Πρωθυπουργοῦ, ὅτι πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ ὑπὸ ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἀποκλείουν τὴν συμμετοχὴν εἰς αὐτὰς καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος νὰ παρακαμφθοῦν τὰ κωλύματα καὶ νὰ διευκολυνθῇ καὶ ἡ συμμετοχὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οὕτως ὥστε νὰ τερματισθῇ αὐτὴ ἡ σοβαρὰ πολιτικὴ ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ἐταλάνιζεν τὸν τόπον. Ὁ κ. Πρόεδρος μοῦ εἶπεν, ὅτι διέπομαι ἀπὸ πνεῦμα πολιτικῆς ἡττοπαθείας καὶ ἀπήντησα, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω δὲν εἶναι πολιτικὴ ἡττοπάθεια, εἶναι ἁπλῶς πολιτικὴ ὀρθοφροσύνη καὶ κατέληξα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θέτετε τοὺς βουλευτὰς τῆς ΕΡΕ ἐνώπιον πολιτικῶν διλημμάτων —διότι καὶ τοιαύτη προσπάθεια εἶχεν ἀναληφθῆ τότε— διότι συνήθως τὰ πολιτικὰ διλήμματα καταλήγουν εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰ θέτουν. Καὶ ἐπιτέλους, εἶπον, βαρέθηκα, κ. Πρόεδρε, νὰ εἶμαι διαρκῶς βουλευτὴς ὑπὸ αἵρεσιν καὶ ἀμφισβήτησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Ἤμην, κ. συνάδελφοι, πεπεισμένος ἐξ ἄλλου, ὅτι ὁ βουλευτὴς ὡς ὑπέρτατος διαιτητὴς τῶν κομμάτων καὶ ρυθμιστὴς τοῦ πολιτεύματος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ ἀνεκμετάλλευτον τὴν εὐκαιρίαν, ἡ ὁποία τοῦ ἐδίδετο, διὰ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς ἐκλογὰς κατὰ τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς προέκρινε καὶ ἡ δύναμις τῶν πραγμάτων καὶ ἡ πολιτικὴ λογικὴ ἐπέβαλε, διότι ἦτο μοιραῖον ἡ διενέργεια ἐκλογῶν ὅπως–ὅπως καὶ μὲ ἀποχὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν ὁποίαν ἠδιαφόρει ἡ ἡγεσία τῆς ΕΡΕ, θὰ εἶχεν ὡς ἄφευκτον συνέπειαν τὴν διαιώνισιν τῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας καὶ τὴν κατολίσθησιν τῆς χώρας εἰς τὸ χάος τοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Ἔκτοτε ὅλαι αἱ ἐξελίξεις συνετελέσθησαν κατὰ τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν προέκρινεν ὁ Βασιλεὺς καὶ ἐπέβαλεν ἡ πολιτικὴ λογική, πάντοτε δὲ διὰ τῆς ψήφου τῆς πλειοψηφίας τῆς ΕΡΕ καὶ εἰς τὰ ὅρια τοῦ πολιτεύματος καὶ ὄχι εἰς τὰ περιθώρια αὐτοῦ ὅπως ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς ΕΡΕ.

§143Α. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα κ. Τσαλδάρη.

§145Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§146Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Ἄν κ. Μυριδάκη δὲν ἠκούσατε τὴν πρώτην φορά, θὰ ἀκούσητε τώρα. Δὲν συνεφώνουν, ριζικῶς. Δὲν εἶναι δυνατὸν μετὰ ἀπὸ κἄθε διαφωνίαν — διότι ἠμπορεῖ ἕνας βουλευτὴς νὰ ἔχῃ καὶ ἐντὸς τοῦ κόμματός του διαφωνίας— δὲν εἶναι δυνατὸν μετὰ κἄθε διαφωνίαν νὰ ἀποχωρῇ ἀπὸ τὸ κόμμα, διότι ἄλλως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ συντεταγμένος πολιτικὸς βίος. Ἄλλως τε καὶ τὸ κόμμα προσέφερεν εἰς ἡμᾶς ἀλλὰ καὶ οἱ ἀγῶνες οἱ ἰδικοί μας προσέφερον εἰς τὸ κόμμα σας πολλά. (Χειροκροτήματα). Ἀνήκω, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι μόνον αἱ καθαραὶ καὶ εὐθεῖαι λύσεις δύνανται νὰ ὑπηρετήσουν τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Βάσει τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, νομίζω, ὅτι εἰς τὴν σημερινὴν πολιτικὴν κρίσιν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ καθαρά, ἡ εὐθεῖα καὶ ἡ τιμία λύσις τῆς ἀμέσου προσφυγῆς εἰς τὰς ἐκλογάς. Τὴν ἄποψιν αὐτὴν ἐξέθεσα καὶ εἰς μίαν σύσκεψιν ἡ ὁποία ἔγινεν ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ ἢ μᾶλλον εἰς μίαν προσύσκεψιν καὶ εἶπον ὅτι ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν κατὰ πρῶτον λόγον μερικὰς γενικὰς διαπιστώσεις καὶ πρώτη διαπίστωσις εἶναι ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν ἀποτελεῖ ἀναμφισβήτητον νίκην τῆς Ε.Κ. (Ραγδαῖα χειροκροτήματα). Καὶ ἐπίσης, ἀποτελεῖ προσωπικὴν νίκην τοῦ κ. Παπανδρέου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Καὶ ὑπεστήριξα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν προσύσκεψιν αὐτήν, ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ δεχθῇ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἡγηθῇ μιᾶς Κυβερνήσεως συνεργασίας, ἡ ὁποία θὰ ἐστηρίζετο καὶ ἐπὶ τῆς ψήφου τοῦ κόμματος τῆς ΕΡΕ. Καὶ εἶπον ἀκόμη ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι δεδομένον, ὅτι δὲν δέχεται ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει τὴν ψῆφον τῆς Ε.Ρ.Ε. ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε δὲν ἔμενεν ἄλλη λύσις, παρὰ νὰ ἀρνηθῶμεν ψῆφον καὶ νὰ ὁδηγηθῶμεν εὐθέως καὶ τιμίως εἰς ἀμέσους ἐκλογάς. Κἄθε ἄλλη λύσις, ὑπεστήριξα, ἡ ὁποία θὰ ἔτεινεν εἴτε νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν νίκην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε νὰ φαλκιδεύσῃ τὴν νίκην αὐτὴν θὰ ἀπετέλει καθαρὰν πλαστογραφίαν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. (Χειροκροτήματα). Καὶ εἶπον ἐπίσης, ὅτι εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ τὸ ἐτόνισα αὐτὸ εἰς τὴν ἐν λόγῳ σύσκεψιν ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὅτι ἐξεδηλώθη κατὰ τρόπον πανηγυρικὸν ἡ λαϊκὴ ροπὴ πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Γεωργίου Παπανδρέου. (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν δικαιοῦται κανεὶς νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν λαϊκὴν θέλησιν. (Ραγδαῖα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§147Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριε Μυριδάκη.

§149Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Εἶπον καὶ ἐτόνισα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν ὡς Κόμμα τῆς ΕΡΕ εἰς διάσπασιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Οὔτε ἕνα παραμικρὸν τμῆμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασπασθῇ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν παρ’ ἐλπίδα, ὅπερ ἀπίθανον, συνέβαινεν νὰ διασπασθῇ, τότε ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι δὲν διασπᾶται ὁ λαὸς τῆς πλατείας Κλαυθμῶνος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. — Φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§150Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Δὲν ἐντρέπεσθε νὰ λέγετε αὐτά;

§151Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Ἐντροπὴν πρέπει νὰ αἰσθάνωνται οἱ ἐθελόδουλοι καὶ ὄχι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ σθένος νὰ ἀποτινάξουν τὸν ζυγὸν ἀπὸ τὸν τράχηλόν των. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§152Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καθυστερημένα διεπιστώσατε τὸν ζυγόν, τὸν ὁποῖον ἐσύρατε, κ. Κατσιάμπα. Ἐὰν εἴχατε τὸ θάρρος τῆς γνώμης σας ἔπρεπε πολὺ πρὶν νὰ τὸν ἀποτινάξητε τὸν ζυγὸν αὐτόν.

§153Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κεφαλογιάννη, θορυβῆτε πάρα πολύ.

§155Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις πλὴν τῆς ἀμέσου προσφυγῆς εἰς τὰς ἐκλογάς, πλὴν ἐὰν ὡρισμένοι βουλευταὶ αἰρόμενοι ὑπεράνω τῶν κομματικῶν προκαταλήψεων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου) καὶ αἰσθανόμενοι τὸ χρέος των ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, στηρίξουν τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν σύμφωνα μὲ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν λαϊκὴν θέλησιν (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Δυστυχῶς, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπηκολούθησε τελικὴ σύσκεψις, ὡς ἀπεκλήθη, τότε τῆς ΕΡΕ, τοῦ συνόλου τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι εἶχε πραγματοποιηθῆ προσύσκεψις καθ’ ὁμάδας. Τελικῶς ἡ σύσκεψις δὲν ἐπραγματοποιήθη.

§156Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔγινε, κ. Κατσιάμπα.

§157Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Ἔγινε μία οἱονεὶ σύσκεψις, διότι ἡ συγκέντρωσις, κύριοι συνάδελφοι, ὅπου ἐκφωνεῖται ἕνας μονόλογος καὶ ἀπέρχεται ὁ Ἀρχηγός, δὲν εἶναι σύσκεψις, δυστυχῶς. Ἐπανήλθατε εἰς τὰ πρότυπα τῶν συσκέψεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς προηγουμένης ἡγεσίας ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς ὁποίας δὲν ἐλειτούργει ποτὲ ἐντὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ὁ νόμος τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§158Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπουρνιᾶ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ θορυβῆτε.

§160Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι πρωτοφανὲς τὸ θέαμα.

§161Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Μπουρνιᾶς ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅλους πρέπει νὰ ὁμιλῇ, διότι αὐτὸς ἠξεύρει πῶς εὑρέθη εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην.... (Διαμαρτυρίαι, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§162Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Κύριε Μπουρνιᾶ, εἶσθε τυχερός, διότι σᾶς προστατεύει ἡ ὀχλαγωγία καὶ δὲν σᾶς ἀκούω διὰ νὰ σᾶς δώσω τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§163Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν τελειώσῃ ὁ ρήτωρ. Συνεχίσατε, κ. Κατσιάμπα.

§165Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς, εἶναι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἐπρόδωσε τὸν ἀρχηγόν του.

§166Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀκούσατε, κ. Κατσιάμπα;

§167Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νὰ ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν τὸν κ. Κεφαλογιάννην.

§168Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Κύριε Μπουρνιᾶ, ἐσυνηθίσατε νὰ ἀποκαλῆτε προδότας, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπέρχονται ἀπὸ τὸ Κόμμα σας καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προσέρχονται τοὺς δέχεσθε μετὰ πολλῶν τιμῶν, ἐκείνους δὲ οἱ ὁποῖοι ἀπέρχονται καὶ ἐπανέρχονται τοὺς δίδετε τὰ καλύτερα Ὑπουργεῖα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ εὐθεῖα, ἡ καθαρά, ἡ τιμία λύσις εἶναι ἡ ἄμεσος προσφυγὴ εἰς τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ λαοῦ. Ἐν τούτοις ὑπάρχουν οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ, ὅπως ἰσχυρίζονται, ἡ συνταγματικὴ τάξις, καὶ νὰ δοθῇ ἡ ἐντολὴ εἰς τὸ δεύτερον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ σειρὰν δυνάμεως κόμμα. Βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπεισέλθω εἰς συνταγματικὴν συζήτησιν, διότι εἶμαι μὲν νομικός, δὲν εἶμαι ὅμως συνταγματολόγος. Ἄλλοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔχουν τὴν φιλοδοξίαν τοῦ συνταγματολόγου... Δὲν τὴν ἔχω ἐγώ...

§169Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Συνταγματολόγος πρέπει νὰ εἶσθε διὰ νὰ διαβάζετε τὸ Σύνταγμα;

§170Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Ἀλλὰ πᾶν ὅ,τι συζητεῖται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔχει πάντοτε καὶ τὴν οὐσιαστικὴν καὶ πρακτικὴν πλευρὰν καὶ διερωτῶμαι....

§171Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Κεφαλογιάννης ἤθελε νά, προσχωρήσῃ διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν συμμετοχήν του εἰς τὸν συνδυασμὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§172Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, κ. Πρόεδρε.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ προσωπικὸν θέμα θὰ τὸ ἐκτιμήσῃ τὸ Προεδρεῖον, ὅταν ζητήσετε τὸν λόγον μετὰ τὸν τερματισμὸν τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Κατσιάμπα.

§174Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον, ὅτι εἰς κάθε θέμα, τὸ ὁποῖον συζητεῖται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πέραν τῆς οἱασδήποτε συνταγματικῆς ἀπόψεως ὑπάρχει πάντοτε καὶ ἡ πρακτικὴ καὶ οὐσιαστικὴ πλευρὰ τοῦ ζητήματος. Καὶ θέτω τὸ ἐρώτημα. Πρὸς τὶ αὐτὴ ἡ ἐπίμονος ἐπιδίωξις τῆς ἀναθέσεως τῆς ἐντολῆς σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως μετὰ τὴν ἐνδεχομένην παραίτησιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ δεύτερον κατὰ σειρὰν κόμμα; Πρὸς τὶ ἡ ἄσκοπος ἀπώλεια χρόνου; Εἰς τὶ πρόκειται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ μίαν ἢ δύο ἡμέρας τὸ δεύτερον κόμμα; Ἐὰν κύριοι συνάδελφοι, θέλετε νὰ ἔχετε τὴν ἐντολὴν διὰ νὰ ἐπαναφέρετε εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα μετέβαλεν ἡ Κυβέρνησις Παπανδρέου, τότε σᾶς ἀναμένει ἀπογοήτευσις. Διότι μὴ νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἀδημονεῖ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος διὰ νὰ ἴδῃ ἐπανερχομένην τὴν προηγουμένην διοίκησιν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἐχαρακτήριζε τὴν ἐπιδιωκομένην ἀπὸ τόσων ἐτῶν ἀπὸ μέρους τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ρύθμισιν τῶν χρεῶν ὡς ἐθνικὴν προδοσίαν. (Ραγδαῖα χειροκροτήματα). Αὐτὴν τὴν ἐπανόρθωσιν θέλετε νὰ κάμετε;

§175Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. ...... (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του, μὴ ἀκουόμενος, λόγῳ τοῦ θορύβου καὶ τῶν κωδωνοκρουσιῶν).....

§176Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Κύριοι, αὐτὰ μὲ ἔκαμαν νὰ σᾶς ἐγκαταλείψω, διότι ἐπὶ ὀκτὼ χρόνια ἐζητούσαμεν τὴν ρύθμισιν τῶν χρεῶν καὶ δὲν τὴν ἐκάμαμεν. Ἐνῷ ἡ Ἕνωσις Κέντρου τὴν ἔκαμεν ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν... (Χειροκροτήματα κραυγαί: εὖγε, εὖγε).

§177ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τότε, διατὶ δὲν ἐφύγατε προεκλογικῶς;

§178Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Κύριοι, ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο θέμα πρὸς ἐπανόρθωσιν. Ὅπως ὑπηνίχθη, ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, πρόκειται περὶ τῶν μεταβολῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν εἰς τὴν ἀνωτάτην ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσεν ἀποστομωτικὴν ἀπάντησιν καὶ εἶπεν ὅτι ὁ ἴδιος ἐζήτησεν ἀναβολὴν τῆς συγκλήσεως τοῦ ἀνωτάτου στρατιωτικοῦ συμβουλίου καὶ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἀποστρατεία τοῦ στρατηγοῦ, τὸν ὁποῖον ἡ πτέρυξ αὐτὴ ὑποστηρίζει ἐγένετο μὲ κριτήρια καθαρῶς ὑπηρεσιακὰ καὶ τὴν ἐζήτησεν ἡ ἡγεσία τοῦ στρατεύματος, Ἀλλ’ ἐδῶ, κύριοι, γεννᾶται καὶ ἓν ἄλλο σοβαρὸν θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐθίγη ἐξ οὐδεμιᾶς πλευρᾶς. Ἡ ὑποστήριξις ὑπὸ μιᾶς σοβαρᾶς πολιτικῆς μερίδος ἑνὸς ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ ὁ ὁποῖος ὑπέπεσεν εἰς βαρύτατον παράπτωμα πειθαρχικόν, ἀποτελεῖ θρυαλλίδα ἡ ὁποία τίθεται εἰς τὰ θεμέλια τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου καλλιεργεῖται τὸ κλῖμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ στρατιωτικοῦ παραγοντισμοῦ, καὶ ἐπαναφέρονται εἰς τὴν μνήμην μας αἱ ἀπαίσιαι καὶ ἐφιαλτικαὶ προπολεμικαὶ ἐκεῖναι ἡμέραι, κατὰ τὰς ὁποίας διάφοροι στρατιωτικοὶ παράγοντες ἐπενέβαινον διὰ νὰ ἐπηρεάσουν τὰς πολιτικὰς ἐξελίξεις.

§179ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.). Ὁ Κονδύλης.

§180Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ. Ὁ Κονδύλης προέβη εἰς τὴν παλινόρθωσιν τῆς Βασιλείας, διὰ νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὸν στρατιωτικὸν παραγοντισμόν. Καὶ ἐάν, κύριοι, ὑποστηρίζετε τοιούτους στρατιωτικοὺς παράγοντας τότε βάλλετε καὶ κατὰ τοῦ πολιτεύματος καὶ κατὰ τοῦ θρόνου. Ἔπρεπε, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ ὑπάρξῃ σύσσωμος ἡ ἀποδοκιμασία ὅλων τῶν πολιτικῶν μερίδων τοῦ στρατηγοῦ κ. Βέλλιου καὶ ὄχι νὰ ὑπάρξῃ ἐνθάρρυνσις. Σέβομαι ὅσον ὀλίγοι τοὺς στρατιωτικούς. Μὲ συγκινεῖ τὸ χακί, διότι, κύριοι, σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι ἡ οἰκογένειά μου εἶναι φορεὺς μιᾶς κληρονομίας, μιᾶς παραδόσεως στρατιωτικῆς ἀπὸ τὰς πλέον ἡρωϊκὰς καὶ ἀπὸ τὰς ὡραιοτέρας τοῦ τόπου. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον, κύριοι, ἐπειδὴ ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἔζησα τὰς ἀπαισίας ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἠδύνατο ὁ τόπος νὰ εὕρῃ ἡσυχίαν οὔτε μίαν στιγμήν, δι’ αὐτὸ ἀντιτίθεμαι τόσον σφοδρῶς εἰς κάθε προσπάθειαν ἀναβιώσεως τοῦ ὀλεθρίου πνεύματος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἔχει δικαίωμα ὁ στρατιωτικὸς νὰ πολιτεύεται, ἀλλὰ προηγουμένως νὰ ἀποβάλῃ τὴν στολὴν καὶ νὰ ἀποθέσῃ τὸ ξῖφος του εἴτε εἰς τὸ ἐθνικὸν μουσεῖον εἴτε εἰς τὸ ἰδιωτικόν..... Αὐταί, κύριοι, ὑπῆρξαν αἱ διαφωνίαι μου ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ πεδίου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐταί. Ὑπάρχουν καὶ διαφωνίαι προγραμματικαί. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα καὶ ἀποτείνομαι εἰς τὴν πτέρυγα τῶν συναδέλφων τῆς ΕΡΕ, διότι μαζὶ μὲ πολλοὺς συναδέλφους ἐκάμαμεν ἐπανειλημμένως διαβήματα πρὸς τὴν ἡγεσίαν τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφεώρουν τὰς λαϊκὰς τάξεις καὶ ἰδίως εἰς τὰ ζητήματα τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ δὲν κατωρθώσαμεν νὰ τὴν μεταπείσωμεν, ὅπως ρυθμίσῃ ἕνα τοὐλάχιστον ζήτημα, τὸ πολύκροτον ζήτημα τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι τοιαύτη ἡ ἐντύπωσις ἀπὸ τὰ ραγδαῖα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὥστε ἐπιστρέψας χθὲς ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ὅπου μετέβην διὰ νὰ λάβω τὴν συγκατάθεσιν τῶν φίλων μου διὰ τὰς σημερινὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἐξήγγειλα ἐνώπιόν σας, δύναμαι νὰ ἐπαναλάβω τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον ὁ λαὸς πανηγυρίζει. (Χειροκροτήματα). Κατόπιν τῶν ὅσων ἐξέθεσα, κατόπιν τῶν διαφωνιῶν μου καὶ ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ πεδίου καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς προγραμματικὰς κατευθύνσεις τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀντιλαμβάνεσθε, κύριοι συνάδελφοι, διατὶ κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ δηλώσω σήμερον ἐνώπιόν σας ὅτι διαχωρίζω τὰς εὐθύνας μου ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀπὸ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος, κραυγαὶ μπράβο). Κύριοι βουλευταί, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ λαϊκὴ ἐτυμηγορία τῆς 3ης Νοεμβρίου ἀποτελεῖ ἕνα σημαντικὸν πολιτικὸν καὶ κοινωνικὸν ὁρόσημον εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου. Μὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου τίθεται τέρμα ὁριστικὸν εἰς ἕνα παρελθὸν κομματικῆς διαταραχῆς καὶ ἀνωμαλίας καὶ διανοίγεται διὰ τὸ μέλλον ἐνώπιον τοῦ λαοῦ διάπλατα ἡ λεωφόρος τῆς οἰκονομικῆς προόδου καὶ ἀναπτύξεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους ἔχων πλήρη συνείδησιν τῆς εὐθύνης μου κατὰ τὴν ἀποφασιστικὴν αὐτὴν στιγμήν, τῆς διαδρομῆς τῆς πολιτικῆς καὶ κοινοβουλευτικῆς ἱστορίας τοῦ τόπου, αἰσθάνομαι ἐπιτακτικὸν τὸ χρέος μου νὰ συμπαρασταθῶ εἰς τὸ πλευρὸν τῶν λαϊκῶν μαζῶν, αἱ ὁποῖαι ἀγωνίζονται διὰ τὸ καλύτερον μέλλον των. Καὶ αἰσθάνομαι ἐπίσης, κύριοι, ἐπιτακτικὸν τὸ χρέος νὰ συντρέξω τὴν προοδευτικὴν πορείαν τοῦ Ἔθνους, τῆς ὁποίας τὰ θεμέλια ἔθεσεν ἡ λαϊκὴ ἐτυμηγορία τῆς 3ης Νοεμβρίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Διὰ τοῦτο, μὲ τὰς σκέψεις αὐτάς, δηλῶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι θὰ παράσχω ἀνεπιφύλακτον ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§181Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κεφαλογιάννη, πρῶτον προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι δὲν εἶχε πρόθεσιν νὰ σᾶς θίξῃ ὁ κ. Βαρδινογιάννης.

§183Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐκτιμήσω ἐγώ.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύμφωνοι, ἀλλὰ ἐγὼ ὡς Πρόεδρος, πρέπει νὰ εἴπω τὰς ἀπόψεις μου. Τὸ Προεδρεῖον ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ τὴν ἰδικήν του ἐκτίμησιν καὶ κατόπιν, ἐὰν σεῖς δὲν ἱκανοποιεῖσθε, τότε νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον. Εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωὴν συμβαίνει νὰ γίνωνται συζητήσεις καὶ πιθανῶς νὰ ὑπάρχῃ μία συζήτησις, ὄχι συζήτησις προσχωρήσεως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ λέγει ὁ κ. Βαρδινογιάννης, πιθανὸν ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του νὰ τοῦ διέφυγεν ἡ ἔκφρασις. Συζητήσεις κάμνομεν καὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καὶ δὲν συμβαίνει μόνον εἰς τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τέλους δὲν εἶναι εἰς ἡγετικὸν ἐπίπεδον, ἀκόμη καὶ εἰς τὰ ἡγετικὰ στελέχη τῶν κομμάτων γίνονται τοιαῦται συζητήσεις. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ κ. Βαρδινογιάννης δὲν ἤθελε νὰ σᾶς θίξῃ. Παρὰ ταῦτα, ἐὰν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν τὸ Προεδρεῖον νὰ σᾶς τὸν δώσῃ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§185Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνηθίζω πάντοτε μετὰ παρρησίας νὰ ἐκφράζω τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς μου. Ἡ μακρὰ πολιτικὴ ἱστορία τῆς οἰκογενείας μου, ἕνα μόνον χαρακτηριστικὸν γνώρισμα ἔχει, τὴν συνέπειάν της ὡς πρὸς τὶς ἀρχὲς τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκομεν καὶ τὴν ὁποίαν ὑπηρετήσαμεν καὶ ὑπηρετοῦμεν ἐπὶ ἑκατὸν χρόνια. Ὑπηρετοῦμεν μὲ συνέπειαν τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐκλέγει, κ. Πρόεδρε, καὶ δράττομαι τῆς εὐκαιρίας αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐκφράσω πράγματι τὴν εὐγνωμοσύνην μου, διότι εἰς ἡλικίαν τριακονταενὸς χρόνων μὲ ἔχει στείλει διὰ τρίτην φορὰν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ὁ συνάδελφος ἐκ Ρεθύμνης κ. Βαρδινογιάννης, δὲν γνωρίζω ποῦ ἢ ποῖος τοῦ ἔδωσε τὴν πληροφορίαν καὶ τὸν προκαλῶ νὰ μοῦ κατονομάσῃ μὲ ποῖον πρόσωπον πολιτικὸν ἢ ἐξωπολιτικὸν ἦλθον εἰς ἐπαφὴν διὰ νὰ παζαρέψω ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ νὰ συζητήσω τὴν τυχὸν προσχώρησίν μου εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Καὶ ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς, κ. Πρόεδρε, ἐγὼ πλέον, νὰ καταγγείλω τὸν συνάδελφον κ. Βαρδινογιάννην, ὅτι ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρὸ διετίας δύο φορὰς ἐπῆγεν εἰς τὸν Πρόεδρον τὸν ἰδικόν μας τὸν κ. Καραμανλῆν καὶ ἐζήτησεν αὐτὸς τὴν προσχώρησίν του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ὑπῆρξα συνεπὴς πάντοτε εἰς τὰς πεποιθήσεις καὶ τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς μου καὶ ἐὰν τυχὸν ποτὲ εἶχα κατὰ νοῦν καὶ ὑπ’ ὄψιν, ὅ,τι δήποτε νὰ πράξω, θὰ τὸ ἔκαμα πάντοτε μετὰ παρρησίας καὶ δὲν θὰ ἐπήγαινα εἰς τὰ παρασκήνια καὶ πολλῷ μᾶλλον εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς

ΕΡΕ).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Βαρδινογιάννης, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Ἔχει τὸν λόγον.

§187Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ρεθύμνης συνάδελφος ......

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βαρδινογιάννη, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς κάμνω μίαν διακοπήν. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι καὶ ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ἤθελε νὰ σᾶς θίξῃ, οὔτε καὶ σεῖς.

§189Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸς Θεοῦ.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω πρὶν ὁμιλήσετε. Ἐδῶ ὁ κ. Κεφαλογιάννης μὲ τὴν ὁμιλίαν του, ἐπῆγεν εἰς μίαν πλήρη ἐξίσωσιν. Ἐγὼ δὲ νομίζω, ὅτι οὔτε τὸ ἕνα, οὔτε τὸ ἄλλο εἶναι ἀληθές. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, νὰ μὴ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§191Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἐξίσωσιν δὲν θὰ τὴν ρυθμίσῃ τὸ Προεδρεῖον, θὰ τὴν ρυθμίσω ἐγὼ προσωπικῶς καὶ τὸ Σῶμα ὁλόκληρον, διότι ἐὰν ὁ κ. Κεφαλογιάννης, ὁ ὁποῖος ὑπερηφάνως ἐδήλωσεν εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ἐκλέγεται διὰ τρίτην φορὰν βουλευτὴς εἰς ἡλικίαν 31 ἐτῶν, θὰ πρέπει νὰ τοῦ ὑπομνήσω, ὅτι ἐκλέγομαι ὡς βουλευτὴς τοῦ Νομοῦ Ρεθύμνης καὶ ὄχι τοῦ νόμου, ἐπὶ πολλὰς φορὰς καὶ κάθε φορὰν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκλέγωμαι μὲ τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν τοῦ Νομοῦ Ρεθύμνης. Ἐσεβάσθην πάντοτε τοὺς συναδέλφους μου ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Προσεπάθησα καὶ κατώρθωσα μέχρι στιγμῆς νὰ μὴ παρασυρθῶ, οὔτε εἰς προσωπικὰς ὀξύτητας, οὔτε εἰς πολιτικάς, παρασυρόμενος ἀπὸ πάθος. Καὶ ἂς εὑρεθῇ ἔστω καὶ εἷς συνάδελφος νὰ μοῦ εἴπῃ τὸ ἀντίθετον.

§192Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ δι’ ἐμέ.

§193Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Πάντως, εὑρισκόμενος ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, μοῦ εἶπον, ὅτι ὁ συνάδελφος κ. Κεφαλογιάννης διὰ συνεχῶν διακοπῶν προσπαθεῖ νὰ διακόπτῃ τὸν ὁμιλοῦντα ὑπὲρ τῆς παρατάξεώς μου βουλευτὴν καὶ ὁμιλητὴν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἠθέλησα, εἰσελθὼν εἰς τὴν αἴθουσαν, νὰ κάμω μίαν σύστασιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ἴσως δέ, ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου μου προέβην εἰς πολιτικὴν παρατήρησιν. Ὡς πρὸς τὴν ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου δήλωσιν περὶ τῆς ἑκατονταετοῦς πολιτικῆς παραδόσεως τῆς οἰκογενείας του, φαίνεται ὅτι ἡ οἰκογένειά του προηγήθη πολὺ καὶ τῆς Ἑνώσεως ἀκόμη τῆς Κρήτης μὲ τὴν μητέρα Ἑλλάδα. Ὁ κ. Κεφαλογιάννης, θὰ πρέπει νομίζω, νὰ γνωρίζῃ ὅτι τρίτα πρόσωπα ἐζήτησαν καὶ ἀπὸ ἐμὲ νὰ συζητήσουν διὰ λογαριασμόν του διὰ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς ἀνέφερον. Τοῦτο ὅμως δὲν τοῦ ἐπιτρέπει νὰ πῇ ὅτι καὶ ἐγὼ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρισκόμενον τέως Ἀρχηγὸν του κ. Καραμανλῆν νὰ μὲ πάρῃ εἰς τὸ Κόμμα του.

§194Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ κάματε.

§195Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Κεφαλογιάννη σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μόνον θυμηδίαν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ καὶ προκαλεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐγὼ θὰ ἐζήτουν νὰ ὑπαχθῶ εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν, ὅστις ἂν ἦτο ἐδῶ, πιστεύω νὰ εἶχε τὴν παλληκαριὰν νὰ σᾶς διαψεύσῃ. Διότι αὐτὸν τὸν «ἀετὸν» ἐγὼ τὸν ἐγνώρισα πρὶν ἀπὸ σᾶς καὶ εἰς τὰ ἀκριβῆ του μεγέθη. Καὶ θὰ σᾶς ἔλεγεν ἀκόμη ὅτι μέσῳ ἐμοῦ ἐζήτησε τὴν ὑπαγωγὴν αὐτοῦ καὶ τῆς ὁμάδος του εἰς τὸν ἀείμνηστον Στρατηγὸν Πλαστῆρα, ὁ ὁποῖος μοῦ ἀπήντησε κατόπιν τῆς ὑπ’ ἐμοῦ ἐκφρασθείσης ἐπιθυμίας τοῦ κ. Καραμανλῆ: «Προκειμένου νὰ στηριχθῶ εἰς δεκανίκια, καλλίτερα ἐκλογές». Ἐκάματε, κ. συνάδελφε, χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ ἀπόντος κ. Καραμανλῆ καὶ μὲ ἠναγκάσατε νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν παρατυπίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ἀρχὰς καὶ μὲ τὰς παραδόσεις μου. Ὅταν ὅμως ἐζητήσατε τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, ἀντὶ νὰ ἀναφερθῆτε εἰς αὐτόν, κατεφέρθητε ἐναντίον μου ἐπικαλεσθέντες μάλιστα τὴν μαρτυρίαν ἀπόντων καὶ μὲ ἐφέρατε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπαντήσω καθ’ ὃν τρόπον ἀπήντησα. Πάντως ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι ὡς πρὸς ἐμὲ ἔληξε τὸ προσωπικὸν ζήτημα, διότι οὐδὲ κἂν ὑπῆρξε.

§196Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελείωσε τὸ θέμα κ. Κεφαλογιάννη. Δὲν θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον, διότι δὲν ὑπάρχει θέμα. Ἀκοῦστε καὶ τὸ Προεδρεῖον. Ἡ ὥρα ἔχει παρέλθει. Αὔριον ἔχομεν μίαν μεγάλην ἑορτὴν τῆς Χριστιανοσύνης.

§198Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν ἱκανοποίησίν μου διὰ τὴν ἀναγνώρισιν ἐκ μέρους τοῦ συναδέλφου ἐκ Ρεθύμνης τῆς πλάνης εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσε διὰ τῆς πολιτικῶς ἀήθους παρεμβάσεώς του. Τὰς τυχὸν δὲ ἐκ μέρους του καὶ τῆς παρατάξεώς του ἐπιθυμίας δὲν πρέπει νὰ τὰς ἐκλαμβάνῃ ὡς πραγματικότητας καὶ αὐτὸς νομίζω ἦτο ὁ λόγος ποὺ τὸν ὤθησεν εἰς τὴν ἄστοχον παρέμβασιν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ διὰ τὸν μύθον Πλαστῆρα τὸν ὁποῖον ἔπλασσε διὰ τὸν κ. Καραμανλῆ, αὐτὸ καὶ μόνον μαρτυρεῖ τὴν ἐνοχήν του, διότι πράγματι ἡ πρότασις περὶ προσχωρήσεώς του εἰς ΕΡΕ ἔγινε καὶ ἔχω μάρτυρας τοὺς ὁποίους ἂν μὲ προκαλέσῃ δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ κάμω μίαν πρότασιν πρὸς τὸ Σῶμα. Εἴχομεν ἀναλάβει ἀμοιβαίως ὑποχρέωσιν ἡ συζήτησις νὰ τελειώσῃ ἀπόψε εἰς τὰς 12 καὶ νὰ διεξαχθῇ ἡ ψηφοφορία.

§200ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπακολουθεῖ αὔριον ἢ μᾶλλον σήμερον, διότι ἔχομεν ἤδη εἰσέλθει εἰς τὴν παραμονὴν τῶν Χριστουγέννων, ἡ μεγάλη ἡμέρα τῆς Χριστιανοσύνης καὶ πολλοὶ τῶν συναδέλφων, οἱ περισσότεροι, θέλουν νὰ πᾶνε εἰς τὰς ἐπαρχίας των. Θέλω, λοιπόν, νὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν πρὸς ὅλους τοὺς βουλευτὰς καὶ τῆς Ἀριστερᾶς καὶ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς καὶ τῆς ΕΡΕ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου καὶ νὰ ὁρισθῇ ἐξ ἑκάστης πλευρᾶς ἕνας ὁμιλητὴς νὰ ἐκφράσῃ τὰς τελικὰς ἀπόψεις τοῦ κόμματός του. (Θόρυβος). Παρακαλῶ, κ. συνάδελφοι, μίαν ἄποψιν ἐκφράζει τὸ Προεδρεῖον. Ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον ἀπὸ κανένα. Ἡ συζήτησις εἶναι ἐξαντλητικὴ μέχρι τῆς πέμπτης ἡμέρας ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένοι. Τὸ Προεδρεῖον, λοιπόν, δικαιοῦται νὰ κάμῃ μίαν σύστασιν νὰ ὑπάρξῃ μία οἰκονομία τοῦ λόγου καὶ τοῦ χρόνου. Θέλω, λοιπόν, νὰ παρακαλέσω νὰ ὁρισθῇ ἕνας ὁμιλητὴς ἐξ ἑκάστης πλευρᾶς, νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§202Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀρχὴν δὲν ὑπῆρχε συμφωνία. Διετυπώθησαν ἀντιρρήσεις ὡς πρὸς τὴν πρότασιν. Ἡμεῖς σεβόμεθα καὶ τὴν παράδοσιν τῆς αὐριανῆς ἑορτῆς καὶ ἐκτιμῶμεν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κ.κ. συναδέλφων τῶν ἐπιθυμούντων νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των. Ἀλλὰ ἐὰν ὑπῆρχεν αὐτὸς ὁ σεβασμὸς καθ’ ὃν χρόνον οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. Ὑπουργοὶ ὡμίλουν ἐπὶ ὥρας, θὰ εἴχαμεν ἤδη τελειώσει. Ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχει ἐγγεγραμμένος μέγας ἀριθμὸς κυβερνητικῶν βουλευτῶν νὰ ὁμιλήσῃ παρὰ τὸ γεγονὸς τῆς πολυώρου ὁμιλίας τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν. Κατόπιν αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀποσύρητε τὴν πρότασίν σας καὶ νομίζομεν, ὅτι ὅρια συζητήσεως μέχρι τῆς 12ης ἢ 2ας π.μ. εἶναι ἀπαράδεκτα.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἔχει τὸν λόγον.

§204Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμμερίζομαι τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε. Ἐξ ὀνόματος τῆς ΕΡΕ, δηλῶ, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἅπαντες οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, οἱ ἐγγεγραμμένοι, θὰ ἦσαν διατεθειμένοι νὰ παραιτηθοῦν, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Τὸ μόνον κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε λόγον νὰ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τῆς περαιτέρω συζητήσεως θὰ ἦτο ἡ ΕΡΕ. Δι’ αὐτὸ ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν κατανοῶ, διατὶ ἐπιμένει ἐπὶ τῆς ἀπορρίψεως τῆς προτάσεως. Ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο, τοὐλάχιστον ἀπὸ πλευρᾶς κυβερνητικῆς, δὲν ἐστρέφετο κατὰ τῆς ΕΔΑ. Ἐστρέφετο κατὰ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ. Ἡμεῖς ὅμως τὰς ἐπιθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, δὲν τὰς θεωροῦμεν ὡς ἐπιθέσεις, αἱ ὁποῖαι δικαιολογοῦν οἱανδήποτε περαιτέρω καταπόνησιν τοῦ Σώματος. Δὲν ἔχομεν λόγον νὰ δώσωμεν ἀπαντήσεις περισσοτέρας ἐκείνων τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν. Παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων κ. Ἀλλαμανῆς προέβη, ὡς ἐπληροφορήθην ἀπροσδοκήτως καὶ ἀπροειδοποιήτως εἰς ἐπίθεσιν ἐπὶ θεμάτων συνδεομένων μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, καὶ παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δοθοῦν ἀπαντήσεις, ἀπαντήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν ἀποστομωτικαί, ἐν τούτοις νομίζομεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς ψηφοφορίαν. Προέχει ὁ σεβασμὸς ἔναντι τοῦ Σώματος καὶ ἔναντι τῆς κοπώσεως ὅλων τῶν συναδέλφων.

§205Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν χθὲς σᾶς παρεκάλεσα νὰ περιορίσητε τὰς ἀγορεύσεις εἰς τὸ ¼ διὰ νὰ δυνηθοῦν ὅλοι οἱ συνάδελφοι νὰ ἐκθέσουν τὰς ἀπόψεις των ἠρνήθητε. Σήμερον ζητεῖτε τὸν περιορισμὸν τῶν ὁμιλητῶν διὰ νὰ βαδίσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ ἐξηγγέλθησαν ὡρισμένα μέτρα ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων καὶ πρέπει νὰ ἀποδείξωμεν τὶ ἐπράξαμεν ἡμεῖς καὶ τὶ ἔπραξαν αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ.

§206Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κατόπιν τῆς ὁμιλίας τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, θὰ παρεκάλουν τοὺς βουλευτὰς τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, θέλω νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν (θόρυβος, φωναὶ.....). Παρακαλῶ, κ.κ. συνάδελφοι, πρῶτον θέλω νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ διὰ τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως. Δεύτερον, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ἐφραιμίδην. Δὲν ὑπῆρξε, κ. συνάδελφε, συμφωνία. Κατ’ ἀρχὴν ἐμείναμεν σύμφωνοι. Ἡ δὲ πρότασις ἡ ἰδική μου ἦτο πρότασις ἐξοικονομήσεως τῶν πραγμάτων. Εἶπεν ἕνας ἐξ ἑκάστου κόμματος ἐὰν θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ, μολονότι τὰ θέματα ἐξηντλήθησαν. Ἐὰν λοιπόν, εἶσθε σύμφωνοι, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ προχωρήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ καὶ κ. ἐκπρόσωπε τῆς Ἀριστερᾶς, πρὶν προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὑπάρχει ἐκκρεμὲς τὸ νομοσχέδιον περὶ δωδεκατημορίων καὶ ὑπάρχει καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς πρὸς ψήφισιν. Παρακαλῶ, λοιπόν, ὅπως ψηφίσωμεν τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια.

§208Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι μετὰ τὴν ψηφοφορίαν νὰ παραμείνωμεν ἐπὶ 10 λεπτὰ διὰ νὰ τὰ ψηφίσωμεν ἀμφότερα. Καὶ νὰ τὰ ψηφίσωμεν, παρακαλῶ, ἄνευ συζητήσεως. Ἀλλὰ πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων δὲν δικαιούμεθα.

§209Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνοῦμεν καὶ ἡμεῖς νὰ παραμείνωμεν καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια. Προτοῦ ὅμως προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, θὰ πρέπει νὰ ὁμιλήσουν ὅσοι ἐπιθυμοῦν.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ ἐπανέρχομαι ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, νὰ ὁμιλήσῃ ἕνας ἐξ ἑκάστου κόμματος. (Διαμαρτυρίαι, ὄχι, ὄχι. Νὰ τελειώσωμεν). Δὲν ἠμπορῶ, κύριοι, νὰ περιορίσω τὸν λόγον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσω τὸν λόγον. Πρότασιν κάμνω. Προγραμματικαὶ δηλώσεις εἶναι. Δικαίωμα ἔχουν νὰ ὁμιλήσουν οἱ συνάδελφοι, ἐγὼ θὰ ἐκφωνήσω τὸν κατάλογον.

§211Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐὰν ἀκόμη ὑποχρεωθῆτε νὰ δεχθῆτε τὴν ἄποψιν, ὅπως ὁμιλήσῃ εἷς ἐξ ἑκάστου κόμματος, δηλῶ, χωρὶς νὰ θέλω νὰ προεξοφλήσω ἀπολύτως βεβαίως τὴν ἀπόφασιν ἑκάστου ἐκ τῶν κυρίων ποὺ ἀπαρτίζουν τὴν ΕΔΑ, ὅτι θὰ προετίμων νὰ μὴ ὁμιλήσῃ κανεὶς ἐκ μέρους τῆς ΕΡΕ.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἡλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§213Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ πορεία τῆς συζητήσεως καὶ νὰ τερματισθῇ τὸ ταχύτερον, θὰ ἐδεχόμεθα ἐν μέρει τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία γίνεται, μὲ τὴν δήλωσιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν πλευράν μας νὰ ὁμιλήσῃ εἷς, διότι σήμερον καὶ εἰς δύο συνεδριάσεις πράγματι δὲν ὡμίλησε κανεὶς ἀπὸ τὴν πλευρὰν αὐτήν. Μὲ τὴν δικονομίαν, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη, τῶν παρεμβάσεων καὶ τῶν ὁμιλιῶν τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν ἀπαντήσεων ἀπὸ τοὺς τέως Ὑπουργούς, διότι ἔγινε καὶ αὐτὸ τὸ περίεργον καὶ τὸ παράδοξον, ὅτι μετὰ τοὺς Ὑπουργοὺς ὡμίλουν οἱ τέως Ὑπουργοί, πρᾶγμα ποὺ δὲν κατέστησε δυνατὸν νὰ ἀκουσθῇ ἡ ἄποψις τῆς ΕΔΑ, τοὐλάχιστον κατὰ τὰς δύο συνεδριάσεις. Ἑπομένως, μὲ μίαν ὁμιλίαν νὰ τερματίσωμεν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως, εἴμεθα σύμφωνοι, νὰ ὁμιλήσῃ εἷς ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς καὶ νὰ κλείσῃ τὴν συζήτησιν ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Στεφανόπουλος.

§215Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κανεὶς βεβαίως δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ ἐπιφυλαχθῶμεν τότε.

§216Δ. ΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τὸ Σάββατο τὸ πρωῒ καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν Τρίτην καὶ δὲν μοῦ ἐδόθη. Καὶ ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν κοινωνικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὰς ἐργατικὰς τάξεις. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὁμιλήσω.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐκφωνήσω τὸν κατάλογον καὶ ὅσοι θέλουν νὰ παραιτηθοῦν.

§218Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ εἷς ἐκ τῆς ΕΔΑ νὰ τοῦ δοθῇ ὁ λόγος, νὰ τελειώσῃ.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὑπάρχει καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ τὸ Σύνταγμα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δώσω τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Στρατῆν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνεξάρτητος καὶ ἔχει δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ; Πρότασιν ἔκαμον, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ ΕΡΕ καὶ ἐκφράζω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τοῦτο.

§220Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου δὲν ἔχει κανένα λόγον, ἐφ’ ὅσον παρῃτήθη καὶ ἡ πτέρυξ τῆς ΕΡΕ καὶ ἡ πτέρυξ ἡ κυβερνητική. Καλέσατε ἕναν τῆς ΕΔΑ διὰ νὰ τελειώσωμεν.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§222Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχει σημασίαν τὸ γεγονός, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καταλήγει καθ’ ὃν τρόπον καταλήγει εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ θέμα καὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἦτο, εἶναι καὶ πρέπει νὰ παραμείνῃ ἀπαραβίαστον, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι οἱ βουλευταὶ καὶ δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν ἔχουν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὅταν μάλιστα συνδυάζωνται καὶ μὲ τὸ τρέχον πολιτικὸν θέμα, νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον καὶ νὰ διατυπώνουν τὰς ἀπόψεις των. Εἶναι περίεργον ὅμως, ὅτι τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον καὶ ἀπόψε ἐδήλωσεν, ὅτι εἶχε περισσότερον παντὸς ἄλλου καὶ ἀνάγκην καὶ λόγον νὰ συνεχίσῃ τὴν συζήτησιν, παραιτεῖται τῆς συζητήσεως. Δὲν πρόκειται περὶ ἀποκαλύψεως, διότι κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως, ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν ἡ ΕΡΕ μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν νεοκόπον Ἀρχηγόν της, ὑπῆρξεν ὅμως αὐτή. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας παράταξιν, διότι ἐφηρμόσθη κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν τῶν κομματικῶν συγγενῶν καὶ ὡρισμένων παραγόντων τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, μία τακτικὴ—πολιτικὴ στρουθοκαμηλισμοῦ ἐπὶ τῶν προγραματικῶν δηλώσεων. Ὑπῆρξαν ἀπόψεις τοῦ ἰδικοῦ μας κόμματος, ἀπόψεις κατὰ τὰς ὁποίας καὶ ἐξήρθη τὸ θετικὸν μέρος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἀλλὰ καὶ ἐπεκρίθησαν αἱ ἀνεπάρκειαι καὶ αἱ ἐλλείψεις. Καὶ ὑπῆρξε περίεργον, ὅτι ἡ κυβερνητικὴ πλευρὰ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀσχοληθῇ, δὲν ἠθέλησε νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῶν ἐπικρίσεων αὐτῶν, ἐπὶ τῶν προτάσεων τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως. Καὶ ἐμιμήθη εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν γνωστὴν τακτικὴν τῆς ΕΡΕ, ὅτι εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτοῦ τοῦ πολιτικοῦ στρουθοκαμηλισμοῦ ἠγνόησεν ἕνα πραγματικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν 700.000 ψηφοφόρων, ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονός, τὸ ἐπίσης πραγματικὸν τῆς ὑπάρξεως 28 ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Ἐλησμόνησαν καὶ αἱ δύο παρατάξεις, ὅτι διὰ τῆς παρασιωπήσεως ἠμπορεῖ νὰ θέσουν εἰς τὴν γωνίαν αὐτὴν τὸ κόμμα αὐτὸ τὸ προοδευτικόν, τὸ ὁποῖον ὅμως ἀποτελεῖ μίαν πραγματικότητα, ἡ ὁποία, οὔτε ἐξαφανίζεται, οὔτε περιορίζεται, εἴτε διὰ τῆς βίας, εἴτε διὰ τῶν μυθοδευμάτων. Ἰδού, διατὶ ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὴν πλευρὰν τὴν ἰδικήν μας. Διὰ νὰ ἀκούσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ μυθόδευμα τοῦτο ἀπέτυχεν, ὅτι ἔχει καὶ ὑποχρέωσιν καὶ ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ πράγματα κατὰ πρόσωπον καὶ ὄχι διὰ ὑπεκφυγῶν. Κύριοι βουλευταί, κρίνεται κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸν 1½ μῆνα ποὺ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν. Κρίνονται αἱ προγραμματικαί της δηλώσεις, ἀλλὰ κρίνεται καὶ συζητεῖται καὶ τὸ πολιτικὸν θέμα, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ καὶ θὰ συνεχίσῃ τὸν βίον της ἡ παροῦσα Βουλὴ καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἢ ἂν ἡ χώρα θὰ ὁδηγηθῇ πρὸς ἐκλογάς. Ἡ ἰδική μας παράταξις εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸν 1½ μῆνα, ἀλλὰ καὶ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἤδη καὶ διὰ τοῦ Προέδρου τοῦ κόμματός μας καὶ διὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας ἐκπροσώπου καὶ δι’ ἄλλων συναδέλφων ἔλαβε σαφῆ καὶ συγκεκριμένην θέσιν. Εἶχε καὶ τὴν γενναιότητα καὶ τὴν ἀντικειμενικότητα νὰ ἐξάρῃ ὅ,τι ὑπῆρξε θετικὸν καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ εἰς τὴν ἐφαρμοσθεῖσαν πολιτικὴν κατὰ τὰς 40 ἡμέρας, ποὺ κυβερνᾷ ἡ Ε. Κ. Τοῦτο δὲν συνέβη ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ. Ἠθέλησεν ἡ ΕΡΕ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι δὲν ἔπρεπε κατὰ τὸν 1½ αὐτὸν μῆνα νὰ ὑπάρξουν πράξεις κυβερνητικαί, πράξεις πολιτικαί. Θὰ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ἀνέδειξεν ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπὶ 1½ μῆνα νὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας καὶ νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ τὴν κατηγορήσῃ τότε ἡ ΕΡΕ, ὅτι ἄφησε νὰ παρέλθῃ ἄπρακτος 1½ μῆνας, ἐνῷ τὰ πράγματα εἶναι ἐπείγοντα, ἐνῷ αἱ ἀνάγκαι εἶναι πελώριαι. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἡ παράταξίς μας ἐξῆρεν ὅ,τι θετικὸν ὑπῆρξε καὶ εἰς τὰς πράξεις καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, τοῦτο δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα, δὲν εἶναι συνέπεια μόνον ἀντικειμενικότητος, εἶναι συνέπεια γεγονότων, ὅτι ἡ ἰδική μας παράταξις ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ πρόγραμμά της, ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ κριτήρια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ παράταξίς μας—καὶ τὸ γνωρίζει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς—τὸ σύνολον τῶν θετικῶν σημείων ἀπὸ ἐτῶν ἐντὸς τῆς αἰθούσης καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, τὰ ἔχει διακηρύξει καὶ ἔχει ἀγωνισθῆ νὰ γίνουν πραγματικότης. Ἐπομένως καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου δὲν εἶχεν οὐδεμίαν δυσχέρειαν νὰ ἐξάρῃ τὰ θετικὰ αὐτὰ σημεῖα καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου δὲν ἔπρεπε παρὰ νὰ διακηρύξῃ πλήρη ἱκανοποίησιν, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπὸ ἐτῶν εἶχε διακηρύξει ὡς πρόγραμμα, ὡς πολιτικὴν ἔστω κατὰ περιωρισμένον βαθμὸν καὶ τρόπον, ἐφαρμόζονται ἀπὸ ἓν ἄλλο κόμμα. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐνῷ ἐξήραμεν τὰ θετικὰ αὐτὰ σημεῖα, ὀφείλομεν νὰ διαπιστώσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως, ὅτι κατὰ τὸ τριήμερον ἀπεδείχθη ὅτι τόσον ἡ κυβερνητικὴ δραστηριότης, ὅσον καὶ αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως τελοῦν ὑπὸ τὴν σκιὰν τῆς γενικωτέρας τοποθετήσεώς της, τελοῦν ὑπὸ τὴν σκιὰν ἀκόμη τῆς εἰδικωτέρας τοποθετήσεώς της εἰς τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν καὶ τὸ βάρος ὡρισμένων ὠργανωμένων συμφερόντων. Διεπιστώσαμεν καὶ ἓν ἄλλο γεγονός· ὅτι ἡ σύγκρουσις τῶν δύο πλευρῶν διεξάγεται βάσει συμβιβασμῶν. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις προέβλεπον τὴν λύσιν ὡρισμένων ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πιεζομένη ἀπὸ σκοτεινὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν συμφέροντα δὲν ἐπέτρεψαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν λύσιν ἄλλων αἰτημάτων τοῦ λαοῦ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεφέρθη ἀπόψε εἰς θέμα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ ἐπανέλαβε τὰ ὅσα ἀνεφέρθησαν εἰς τὸν λόγον τοῦ Θρόνου καὶ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, περὶ φιλειρηνικῆς πολιτικῆς καὶ ρυθμίσεως φιλικῶν σχέσεων μὲ τὰς γείτονας χώρας. Ἓν ἐκ τῶν αἰτημάτων τοῦ λαοῦ ἡ ἐφαρμογὴ φιλειρηνικῆς πολιτικῆς καὶ ἡ ἀποκατάστασις φιλικῶν σχέσεων μὲ τοὺς γείτονάς των. Ἀλλὰ ἐνῷ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἀναγνωρίζεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν φθάσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν διστάζει νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ, π.χ. ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ἐτῶν ὑπεστήριξε τὴν πολιτικὴν τῆς ἀπυραύλου Βαλκανικῆς. Σήμερον, ὁμιλῶν, εἶπεν, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς συμφωνίας τῆς Μόσχας. Ἐξήρτησεν, ἐπίσης, τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς αὐτῆς μὲ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν θὰ λάβουν αἱ γειτονικαί μας χῶραι. Εἶπε, μάλιστα, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐφηρμόσθη μὲν εἰς τὴν Ν. Ἀμερικήν, διότι εἶναι μεγάλη περιοχή, ἐνῷ ἡ Βαλκανικὴ εἶναι μικρὴ περιοχή. Τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ὁμοιάζουν πολὺ μὲ τὰ ὅσα ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. Ὅταν πρόκειται περὶ συγκεκριμένης ἀποδοχῆς λαϊκῶν αἰτημάτων, ὅπως εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς πολιτικῆς τῆς ἀπυραύλου Βαλκανικῆς ἡ Κυβέρνησις δὲν προχωρεῖ, ἀλλὰ ἐπιφυλλάσσεται. Ἀνάλογος ἦτο καὶ ὁ τρόπος τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ ΝΑΤΟ δὲν ἐξασφαλίζει μόνον τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας μας, ἀλλὰ ἐξασφαλίζει καὶ τοὺς δημοκρατικούς μας θεσμούς. Ἐὰν ἐλέγοντο εἰς ἄλλον καιρόν, ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχον μίαν βάσιν. Ἀλλὰ μὲ τὴν ἐκδοθεῖσαν ἡμερησίαν διαταγὴν ἐκ μέρους τοῦ στρατηγοῦ Βέλλιου, καὶ τὸ ἀποσταλὲν εἰς τοῦτον συγχαρητήριον τηλεγράφημα ἀπὸ ἕνα στρατηγὸν τοῦ ΝΑΤΟ, νομίζω, ὅτι σφάλλει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ λέγῃ, ὅτι τὸ ΝΑΤΟ ἐξασφαλίζει τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας μας. Πολλοὶ ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων γνωρίζουν ἐὰν τὸ ΝΑΤΟ ἐξασφαλίζῃ τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας μας. Ἐπὶ μιᾶς ἄλλης ἐκκρεμότητος σχετικῶς μὲ τὴν ρύθμισιν τῶν φιλικῶν σχέσεων μὲ τοὺς γείτονάς μας, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ρύθμισιν τῆς ἐκκρεμότητος αὐτῆς, ἀλλὰ μία γειτονικὴ χώρα διατηρεῖ μεγάλας στρατιωτικὰς μονάδας καὶ κατὰ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ διατήρησις τῶν μεγάλων στρατιωτικῶν δυνάμεων ἀποβλέπει εἰς ἐπίθεσιν ἐναντίον τῆς χώρας μας. Προκειμένου περὶ θεμάτων ἐξωτερικῆς πολιτικῆς πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κάποιο ἐπιτελεῖον ὥστε ὁ χειρισμός των νὰ γίνεται μὲ προσοχὴν διὰ νὰ ἀποφεύγεται ὁ κλονισμὸς τῆς ἐμπιστοσύνης. Ὑπάρχει ἡ παλαιὰ σύμβασις βάσει τῆς ὁποίας οἱ περιορισμοὶ οἱ συμφωνηθέντες θὰ ἔχουν ἰσχὺν μέχρις ὅτου ἡ Ἑλλὰς γίνει μέλος τοῦ Ο.Η.Ε. Καίτοι ὅμως ἀπὸ 10ετίας εἴμεθα μέλος τοῦ Ο.Η.Ε. ἐξακολουθοῦν οἱ περιορισμοὶ αὐτοί.

§223Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπουσία τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν στιγμὴν συζητεῖται ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ εἶναι ἀδικαιολόγητος. Ἡ Κυβέρνησις συζητεῖ τὴν καταδικασθεῖσαν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς ΕΡΕ ἐνῷ ἀποφεύγει νὰ συζητήσῃ τὴν προτεινομένην ὑφ’ ἡμῶν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ συνέχισις τῆς τακτικῆς τῆς ΕΡΕ καὶ ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως.

§224Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Πρὸ ὀλίγου παρίστατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἐχρειάσθη νὰ ἀπουσιάσῃ πρὸς στιγμήν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀπαραίτητος ἡ παρουσία του τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον αἱ ἀπόψεις αὐταὶ διετυπώθησαν ἀπὸ ἄλλον συνάδελφον τῆς παρατάξεώς σας. Πάντως, ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ θέματος τούτου ἐκ μέρους τοῦ ἀγορεύοντος.

§225Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ποίαν θέσιν λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῶν σχέσεων μὲ τὰς γειτονικὰς χώρας, θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὸ θέμα τῶν πλημμυρῶν τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Καθ’ ἕκαστον ἔτος πλημμυρίζουν οἱ ποταμοί, οἵτινες ἔχουν τὰς πηγάς των εἰς γειτονικὴν χώραν καὶ καταστρέφουν δεκάδας χιλιάδας στρεμμάτων καλλιεργημένης γῆς. Βάσει μελέτης ἔχει γίνει πρότασις, ὅπως ἀπὸ κοινοῦ ἀπὸ τὰς δύο χώρας γίνουν ὡρισμένα ἔργα πρὸς ἀποφυγὴν τῶν πλημμυρῶν. Καὶ αἱ προτάσεις αὐταὶ δὲν ἐξετάζονται ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν λύεται τὸ θέμα τῶν ἐπανορθώσεων καὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ καὶ οὕτω αἱ καταστροφαὶ συνεχίζονται. Εἰδικώτερον ὑπάρχει ἡ πρότασις περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν τηλεπικοινωνιακῶν συγκοινωνιῶν ὥστε ἡ γειτονικὴ χώρα νὰ πληροφορῇ ἀπ’ εὐθείας τὴν χώραν μας περὶ ἐπικειμένης πλημμύρας, λόγῳ τοῦ ὅτι αἱ πηγαὶ καὶ ἡ διαδρομὴ τῶν ὑδάτων εὑρίσκονται εἰς τὸ ἔδαφός της. Ἡ εἰδοποίησις περὶ ἐπικειμένης πλημμύρας κάνει ὁλόκληρον κύκλον μεταξὺ Λονδίνου καὶ οὕτω βραδύνει καὶ δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ πρόληψις τῶν πλημμυρῶν. Περαιτέρω ἔχω νὰ ἐπισημάνω τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Πιπινέλη, ὅτι αἱ συμφωνίαι περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν πυρηνικῶν δοκιμῶν, εἶναι ἀποτέλεσμα καὶ συνέπεια τῆς ἰσορροπίας τοῦ τρόμου. Ἡ ὁρολογία αὐτὴ ἔχει τὴν προέλευσίν της ἀπὸ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τοῦ Ντάλλες, ἡ πολιτικὴ τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνατραπῆ καὶ ἔχει ἀντικατασταθῆ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τοῦ τραγικῶς φονευθέντος Προέδρου Κέννεντυ περὶ συνυπάρξεως, ἥτις ἐβοήθησεν εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμφωνίας τῆς Μόσχας. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ κ. Πιπινέλης μένει εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Ντάλλες, καθ’ ἣν ἐγένετο καὶ τὸ μνημόνιον προδοσίας τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Φαντασθῆτε, λοιπόν, ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον διετέλεσε καὶ Πρωθυπουργὸς καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ εἰς τὴν ἄποψιν τῆς ἰσορροπίας τοῦ τρόμου διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρό τινος ἐπικρατοῦσαν ψυχροπολιτικὴν μὲ τὴν διαπίστωσιν ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ ὡς πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν μεταξὺ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ΕΡΕ. Δὲν γνωρίζω, κατὰ πόσον, ἡ προσπάθεια αὐτὴ γίνεται διὰ νὰ συνδέσῃ τὰ ἀσύνδετα, μὲ τὴν δημιουργίαν μιᾶς δεξιοκεντρικῆς παρατάξεως, ἀλλὰ ἡ βασικὴ προσπάθεια τριῶν ρητόρων τῆς ΕΡΕ ὑπῆρξεν ἡ ἐμμονὴ εἰς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς ΕΡΕ. Ὁ κ. Πιπινέλης, ἄλλως τε, ὑπῆρξεν ἐκδηλωτικός. Εἶπεν, ὅτι ἡ ΕΡΕ ἤνοιξε τὰς πύλας συνεργασίας, ἀλλὰ ἡ Ε.Κ. δὲν ἠθέλησε νὰ τὰς περάσῃ. Κύριοι βουλευταί, φαίνεται, ὅτι αὐτὸ τὸ σχέδιον, αὐτὴ ἡ συνωμοσία εἰς βάρος τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας τῆς 3ης Νοεμβρίου, ἔχει λάβει χώραν καὶ συνεχίζεται καὶ θὰ συνεχισθῇ. Καὶ ἐὰν ὑπογραμμίζεται ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας πλευράν, τοῦτο γίνεται διὰ νὰ ἀποτελέσῃ καὶ αὐτὸ μὲ τὴν σειράν του ἕνα παράγοντα, ἕνα συντελεστήν, ὁ ὁποῖος θὰ κρατήσῃ τὰς συνειδήσεις ἐν ἐγρηγόρσει. Τὸ «φύλακες γρηγορεῖτε», σημαίνει, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅπως ἀκριβῶς ἀξίζει ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ὅτι πρέπει νὰ γρηγοροῦν οἱ φύλακες τῆς Δημοκρατίας. Διότι ἐξακολουθοῦν τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἀντιστρατεύονται τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ὑπόθεσιν τῆς Δημοκρατίας, εἰς τὰ παρασκήνια, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Δὲν λέγεται τοῦτο, διὰ νὰ προέλθῃ ἀνησυχία ἢ νὰ προκληθῇ πανικός. Εἶναι γεγονός, ὅτι αἱ λαϊκαὶ δυνάμεις — καὶ τὸ ἀπέδειξαν τὴν τελευταίαν 2ετίαν καὶ τὸ ἀπέδειξαν εἰς τὰς 3 Νοεμβρίου, ὅτι ἔχουν δύναμιν, εἶναι πανίσχυροι καὶ ἠμποροῦν νὰ ἀντιμετωπίσουν ὅλας αὐτὰς τὰς δυνάμεις. Ἀλλά, θὰ εἶναι λάθος, κ.κ. βουλευταί, νὰ ὑποτιμηθῇ καὶ θὰ εἶναι λάθος ἡ μὴ προειδοποίησις τοῦ τί τεκταίνεται εἰς βάρος τῆς ὑποθέσεως τῆς Δημοκρατίας. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ προχωρήσω εἰς ὡρισμένα εἰδικὰ θέματα, διὰ νὰ ἀποδείξω τὰς δύο βασικὰς διαπιστώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβην, ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς μου. Μέτρα διὰ τοὺς ἀγρότας. Ἰσχύει, ὅτι γενικῶς εἶπε διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς της. Ἐξηγοῦμαι, ὅτι τῶν χρεῶν γίνεται ρύθμισις, ὄχι ἀναστολή, διαφορά, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ παρακάμψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, κατὰ τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν. Ἡ πρότασις, ἡ ἰδική μας, ἡ ὁποία ἐκκρεμεῖ εἰς τὰς προηγουμένας συνόδους, ἦτο 5ετὴς ἀναστολὴ καὶ μετὰ τὴν 5ετῆ ἀναστολήν, ἀφοῦ θὰ ἐλαμβάνοντο καὶ ἄλλα μέτρα, ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, νὰ ἤρχιζε μία ρύθμισις εἰς βάσιν μακροπροθέσμου ἀντιμετωπίσεως τῶν ἐπιτοκίων. Καὶ εἶναι οὐσιώδης, αὐτὴ ἡ μείωσις, κ.κ. βουλευταί, μὲ κατώτατα ὅρια ἐπιτοκίων, τὰ ὁποῖα ἰσχύουν εἰς ἄλλας χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἀλλά, ἡ μείωσις αὐτή, κ.κ. βουλευταί, ἰσχύει μόνον ἀπὸ τὸ 1964 καὶ δὲν ἀναφέρεται εἰς τὴν μείωσιν τῶν τόκων τῶν συσσωρευθέντων χρεῶν τῶν ἀγροτῶν. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἡ μείωσις νὰ ἔχῃ μίαν ἀναδρομικὴν ἰσχὺν διὰ τὰ ρυθμιζόμενα χρέη, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρχεν ὑψηλὸν ἐπιτόκιον. Καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι δικαιολογημένον, κ.κ. βουλευταί, Ὅταν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις διαπιστώνῃ, ὅτι ἦσαν ὑψηλὰ τὰ ἐπιτόκια, δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον θὰ ἔπρεπε νὰ μειώσῃ καὶ τὰ προηγούμενα ἐπιτόκια. Εἰσφορὰ ἢ μᾶλλον, χαράτσι, εἰς τὸν ΟΓΑ. Λίαν ὀρθῶς τὴν καταργεῖ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ ἰδική μας πρότασις ἔλυε τὸ θέμα καὶ ἔλεγεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰσφορὰ καὶ ὑπεδείκνυε καὶ τὰς πηγάς, ἀπ’ ὅπου ὁ Ὀργανισμὸς θὰ ἀντλοῦσε τοὺς πόρους, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωνται, οὔτε οἱ ἀγρόται, οὔτε ὁ ὑπόλοιπος πληθυσμὸς τῆς χώρας. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸν ἀγροτικὸν τομέα, ὑπάρχουν, νομίζομεν, οὐσιώδεις παραλείψεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐπικαλούμενα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, π.χ. δὲν καθορίζεται τὸ ὕψος τῶν δανείων. Δὲν καθορίζεται, ὅτι θὰ προχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς γενναίαν χρηματοδότησιν τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας. Ἀλλά, ὅταν, κ.κ. βουλευταί,—καλὴ εἶναι ἡ μείωσις τῶν ἐπιτοκίων, ἡ ρύθμισις τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν ἢ κατάργησις τῆς εἰσφορᾶς — δὲν ὑπάρξῃ χρηματοδότησις πέραν τοῦ ὕψους, τοῦ χαμηλοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον τοὺς εἶχε περιορίσει ἡ ΕΡΕ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἀναπτύξεως τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας καὶ εἶναι ἀμφίβολον, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ μάλιστα ἐντὸς συντόμου χρονικοῦ διαστήματος, νὰ καταστοῦν τὰ ἀγροτικά μας προϊόντα συναγωνιστικὰ μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἐπίσης, κ.κ. βουλευταί, εἰς τὸ θέμα τῶν ἀγροτικῶν συντάξεων, δὲν ἐπροχώρησεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν καθορισμὸν κατωτάτου ὁρίου συντάξεως. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας πρότασιν, ἔπρεπε τὸ κατώτατον ὅριον νὰ εἶναι περὶ τὰς 300 δραχμάς. Δὲν τὸ καθορίζει τὸ κατώτατον ὅριον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀφήνει νὰ ὑπάρχῃ ἡ κατάστασις τῶν 160 καὶ τῶν 180 δραχμῶν. Ἀκόμη, κ.κ. βουλευταί, παρέλειψεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ περιορίσῃ τὸ ὅριον συντάξεως ἀπὸ τὰ 60 ἔτη διὰ τὰς γυναῖκας καὶ τὰ 65 διὰ τοὺς ἄνδρας ἀγρότας. Κύριοι βουλευταί, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι εἶναι βεβαιότατον — καὶ ὑπάρχει πικρὸν παράπονον τῶν ἀγροτῶν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον,— ὅτι ἐλάχιστος ἀριθμὸς ἀγροτῶν ὑπὸ τὰς σκληρὰς συνθήκας ποὺ ἐργάζονται, διατηρεῖ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ φθάσῃ τὸ 60ὸν διὰ τὰς γυναῖκας καὶ τὸ 65ον διὰ τοὺς ἄνδρας, διὰ νὰ λάβουν αὐτὴν τὴν μικρὰν σύνταξιν. Ὑπάρχει ἀκόμη τὸ θέμα κόστους τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Ἡ Κυβέρνησις, οὐδὲ λέξιν εἶπε ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐδῶ ὑπάρχει τὸ ἐμπόδιον τῶν ὠργανωμένων μονοπωλιακῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα κατευθύνουν καὶ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ὅπως κατηύθυνον καὶ τὰς Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ. Τέλος, ἡ Κυβέρνησις; οὐδὲ λέξιν περιέλαβεν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις διὰ τὴν προστασίαν τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἀναμένομεν μίαν μεγάλην ἐσοδείαν καπνοῦ καὶ ἀσφαλῶς τὸ προϊόν θὰ ἀντιμετωπίσῃ μεγάλην κρίσιν. Τὸ θέμα τοῦ καπνοῦ, ὅπως γνωρίζετε, συνίσταται εἰς τὸ ἄνοιγμα καὶ κλείσιμο τῶν ἀγορῶν καπνοῦ καὶ εἰς τὴν τιμὴν ἀσφαλείας αὐτοῦ. Περὶ ὅλων αὐτῶν πρέπει νὰ γίνεται πρόβλεψις ἀπὸ τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου. Ἤδη τελειώνει καὶ ὁ Δεκέμβριος καὶ οὐδεμία πρόβλεψις ἔχει γίνει. Συζητοῦμεν τώρα περὶ νέων ἐκλογῶν, ἐκ τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν θὰ ἔχωμεν Κυβέρνησιν κατὰ μῆνα Μάρτιον. Θὰ ἀφεθῇ τότε νὰ ἐξαγγελθοῦν τὰ μέτρα διὰ τὸν καπνόν, θὰ ἀφίσωμεν τοὺς καπνοπαραγωγοὺς καὶ αὐτὸ τὸ ἔτος ἀνυπεράσπιστους εἰς τὴν ἀδηφάγον μανίαν τῶν καπνεμπόρων; Περαιτέρω, ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἀνέφερε περὶ τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων. Θὰ μείνουν ἆραγε οἱ συνεταιρισμοὶ ὑπὸ τὸ καθεστὼς τοῦ τρόμου καὶ τῆς ἀστυνομεύσεως ποὺ ἦσαν ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ θὰ πρέπει σοβαρῶς νὰ ἀναμιγνύωνται εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς εἶπε τίποτε διὰ τὰς ἀγροτικὰς βιομηχανίας. Θὰ παραμείνουν καὶ αὐταὶ κατὰ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν εἰς χεῖρας τῶν μονοπωλιακῶν συγκροτημάτων, ὅπως ἔχουν σήμερον; Δὲν θὰ περιέλθουν εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν; Νομίζομεν, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ ὑπῆρξεν αἴτημα τῶν παραγωγῶν καὶ ἀντίθετος ὑπόσχεσις τῆς ΕΚ. Δὲν εἴδομεν, ὅμως, ἐπ’ αὐτοῦ, καμμίαν ἀνακοίνωσιν. Δὲν θὰ δυνηθῇ ἆραγε ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ παραβιάσῃ τὸ τεῖχος τὸ ὁποῖον παρεμβάλλουν τὰ ὠργανωμένα συμφέροντα, τὰ ἐπιθυμοῦντα νὰ ἔχουν τὴν ἐμπορίαν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων; Καὶ εἰς τὸ θέμα τῶν ἐξαγωγῶν, κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστόν, ποίαν κατάστασιν κατέλιπεν ἡ ΕΡΕ, μετὰ τὴν ἀποπομπήν της ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν. Τὸ 8μηνον 1963 — λέγω 8μηνον, διότι δὲν ἔχομεν πλήρη στοιχεῖα δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος — αἱ σχέσεις τῶν ἐξαγωγῶν μας πρὸς τὰς εἰσαγωγὰς, εἶναι 37,1%. Εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν ὑπάρχουν μόνον τρεῖς χῶρες εἰς τὴν Εὐρώπην, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ Ἑλλάς. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιπαρῆλθε τὸ θέμα αὐτὸ μόνον μὲ μίαν διατύπωσιν, ὅτι θὰ ἐπιληφθῇ ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἐξαγωγῶν. Νομίζω, μὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα, ἐπιβεβαιώνεται ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι πράγματι ἐλήφθησαν μέτρα θετικὰ ἐξυπηρετοῦντα κάπως, τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα, ἀλλὰ καὶ μέτρα ἀνεπαρκῆ καὶ παραλείψεις, ὅταν ὠργανωμένα συμφέροντα ἵστανται ὡς ἐμπόδιον. Ἡ Κυβέρνησις ἔδωσε διαφόρους παροχὰς ὅπως εἰς τοὺς δικαστικοὺς εἰς τὰ Σώματα ἀσφαλείας, εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικούς, αὐτὸ τὸ ἐδέχθη καὶ ἡ ΕΡΕ, ἀλλὰ σπεύδει ὅμως διὰ τῆς ἐμμέσου ὁδοῦ νὰ συκοφαντήσῃ καὶ ὀργανώνει τὰ χρηματιστηριακὰ παιγνίδια διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἐξ αἰτίας τῶν μέτρων αὐτῶν τῆς Κυβερνήσεως κλονίζεται ἡ ἐθνική μας οἰκονομία. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἡ παράταξις τῆς ΕΡΕ νὰ τὸ εἴπῃ εὐθέως αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἐὰν εἶχε θάρρος καὶ συνέπειαν. Ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, πέραν τῶν ἄλλων κατακρίνομεν τὴν αὔξησιν τοῦ 5%, τὴν ὁποίαν δίδει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ συνταξιούχους. Ἐλέχθη, ὅτι 70.000 ὑπάλληλοι ἔχουν κατὰ μέσον ὅρον 2–3.000 μισθὸν μηνιαίως. Μὲ τὸ 5% θὰ πάρουν 60–120 δραχ. μηνιαίως. Πρόκειται περὶ μιᾶς αὐξήσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μας δὲν εἶναι αὔξησις. Διότι ἡ αὔξησις πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν τιμάριθμον τοῦ κόστους ζωῆς. Κύριοι βουλευταί, ἡ θέσις ἡ ἰδική μας δὲν εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγων, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Ἕνωσις Κέντρου τὴν τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ ἀφοῦ δὲν ἠδυνήθη νὰ δώσῃ 20 ἕως 30% αὔξησιν ἐπὶ τῶν μισθῶν. Ἡ αὔξησις εἶναι πολὺ μικρὰ ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀφοῦ δίδεται ἀποτελεῖ μίαν κατάκτησιν τῶν ἀγώνων τῆς δημοσιοϋπαλληλικῆς τάξεως. Κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξεν ἐρημία εἰς τὰ κυβερνητικὰ μέτρα διὰ μίαν ἄλλην κατηγορίαν Ἑλλήνων ἐργαζομένων. Πρόκειται διὰ τοὺς ἐργατοϋπαλλήλους. Περὶ αὐτῶν δὲν ἀναφέρουν τίποτε αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἔγιναν βεβαίως συζητήσεις μὲ τὰς ἐνδιαφερομένας τάξεις καὶ προσδιώρισεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας μίαν αὔξησιν κατὰ 12% ἀντὶ τοῦ 20% τῶν αὐξήσεων ποὺ ζητοῦν οἱ ἐργατοϋπάλληλοι μὲ τὰ δεδομένα τοῦ 1958. Ἡ Κυβέρνησις διετύπωσεν ἁπλῶς τὴν ἄποψιν παροχῆς 12% διὰ νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν διαιτησίαν. Ἐὰν ἐπρόκειτο διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε. τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ εἶχε σημασίαν. Ἀλλὰ ἐφόσον πρόκειται διὰ τὴ Κυβέρνησιν Κέντρου τὸ πρᾶγμα ἀλλάζει διότι οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς συζητήσεις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς εἶχον χαρακτηρίσει ὡς ἐμπαικτικὸν τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλάμβανεν ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ καὶ ὡρκίζοντο, ὅτι ὅταν θὰ ἤρχοντο εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ πρώτη πρᾶξις των θὰ ἦτο νὰ διαφυλάξουν τοὺς ἐργατοϋπαλλήλους ἀπὸ τὴν παγίδα τοῦ καθεστῶτος αὐτοῦ. Ἀρκοῦμαι εἰς αὐτὸ καὶ δὲν πρόκειται νὰ τὸ ἀναλύσω. Εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς διαιτησίας παραπέμπονται διὰ τὸ 12% καὶ ὁ Θεὸς ξεύρει πότε θὰ ληφθῇ ἡ ἀπόφασις.