1963.12.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7η

Κυριακὴ 22 Δεκεμβρίου 1963

Προεδρία κ. Η. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 6.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Παπαδόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς Προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Εἰδικῶν Ὑπηρεσιῶν κατὰ τὸ οἰκονομ. ἔτος 1964». Πρὶν προχωρήσωμεν ἐπαναλαμβάνω τὴν σύστασιν τὴν ὁποίαν εἶχα κάμει καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν πρὸς τοὺς εὑρισκομένους εἰς τὰ θεωρεῖα νὰ μὴ προβαίνουν εἰς οὐδεμίαν ἐκδήλωσιν, διότι τοῦτο ἀπαγορεύεται ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Ἡ δὲ Φρουρὰ ἔχει τὴν ἐντολὴν νὰ ἀποβάλλῃ ἀπὸ τὰ θεωρεῖα πάντα ὅστις προβαίνει εἰς ἐκδηλώσεις οἱουδήποτε εἴδους. (Καλοῦνται οἱ μὴ ὁρκισθέντες βουλευταὶ Ἀθηνῶν κ. Σ. Βενιζέλος καὶ Κυκλάδων κ. Μ. Νομικὸς καὶ δίδουν τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§5Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν προχθεσινὴν του ἀγόρευσιν ὁ ἀξιότιμος κύριος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶπεν, ὅτι ἀπὸ 6μήνου ἡ πολιτικὴ ζωὴ κινεῖται εἰς τὰ περιθώρια τοῦ πολιτεύματος καὶ ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς Χώρας κινεῖται ἐκτὸς τῶν περιθωρίων, τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ Δημοκρατία. Ἡμεῖς πιστεύομεν ἀντιθέτως, ὅτι ἀπὸ 6μήνου συμβαίνει ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Ἀπὸ 6μήνου ἡ πολιτικὴ ζωὴ ἐξῆλθε τῶν περιθωρίων εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκετο καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὴν ὁμαλότητα. Ἡ προηγηθεῖσα 8ετία ὑπῆρξεν 8ετία πολιτικῆς ἀνωμαλίας, διὰ δύο λόγους: Πρῶτον, διότι εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν Κυβέρνησις βαθύτατα ἀντιδημοκρατικὴ καὶ δεύτερον, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν προήρχετο ἀπὸ γνησίας ἐκλογάς. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 ἡ ΕΡΕ εἶχε λάβει ὀλιγώτερον τοῦ 41% τῶν ψήφων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1961 αὐτὸ τὸ ποσοστὸν ἔγινε αἰφνιδίως 51%. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1963, εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 3ης Νοεμβρίου, αὐτὸ τὸ ποσοστὸν κατῆλθεν εἰς 39%. Καὶ ἀνακύπτουν δύο ἀδυσώπητα ἐρωτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλει ἡ ΕΡΕ μίαν ἀπάντησιν καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ὀφείλει νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν. Τὸ πρῶτον ἐρώτημα εἶναι, τὶ ἔπραξεν ἀγαθὸν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἡ παράταξις, ἡ ὁποία ἐκυβέρνησεν ἀπὸ τὸ 1958 μέχρι τὸ 1961, ὥστε τὸ ποσοστὸν τοῦ 41% νὰ ἀνέλθῃ αἰφνιδίως εἰς 51% καὶ τὶ διέπραξεν ἐναντίον τοῦ τόπου ἡ παράταξις αὐτή, ὥστε τὸ 51% νὰ κατέλθῃ αἰφνιδίως εἰς 39, παρὰ τὰς στρατιωτικὰς ψήφους, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι 63%, διότι τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ περιλαμβάνουν καὶ τὰς ψήφους τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, συνεπῶς εἶναι παραπάνω αἱ ψῆφοι αἱ στρατιωτικαί. Μήπως ἡ κάμψις τοῦ ρυθμοῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας, μήπως ἡ φοβερὰ λύσις τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος, μήπως ἀκόμη τὰ ἀνεγερθέντα εἰς τὴν Βουλὴν ἠθικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐλύθησαν ἐντὸς αὐτῆς τῆς Βουλῆς, μήπως εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν ἀπότομον καὶ ἀπροσδόκητον αὔξησιν τοῦ ποσοστοῦ τῆς ΕΡΕ ἀπὸ τὸ 41 εἰς τὸ 51%; Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλῆ. Ἡ ΕΡΕ δὲν εἶχε ποτέ, οὔτε τὸ 51 οὔτε τὸ 41, οὔτε τὸ 39%, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς ὑπάρχει ποσοστὸν βίας — νοθείας, τὸ ὁποῖον κυμαίνεται. Καὶ αἱ τελευταῖαι ἐκλογαὶ δὲν εἶναι ἀπηλλαγμέναι. Ἁπλῶς τὸ ποσοστὸν περιωρίσθη, λόγῳ τῆς παρουσίας Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀλλὰ ἔμειναν τὰ ὑπολείμματα βίας—νοθείας, τὰ ὁποῖα ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος. Οὔτε ἦτο δυνατὸν εἰς διάστημα 30 ἡμερῶν μία Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπανορθώσῃ ὅ,τι εἶχε τόσον ἐπιμελῶς προπαρασκευασθῆ, πρὸς ἀλλοίωσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος, ἐπὶ 8 ὁλόκληρα ἔτη. Μὲ πραγματικῶς τιμίας ἐκλογάς, τὸ ποσοστὸν τῆς ΕΡΕ θὰ εἶναι σημαντικῶς κάτω τοῦ 30%. Καὶ αὐτὸ θὰ τὸ δείξουν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Ἀλλὰ ἅπαξ εὑρέθη εἰς τὴν ἐξουσίαν πολιτικὸς κόσμος οὐχὶ μὲ γνησίας ἐκλογάς, ἐπηκολούθησαν ὅλα τὰ δεινά, τὰ ὁποῖα ἐγνώρισεν ἡ χώρα. Τὸ Κόμμα μετεβλήθη εἰς καθεστὼς καὶ οἱ θεσμοὶ τῆς Δημοκρατίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λειτουργήσουν. Ὑπῆρξεν ὡς πρώτη ἐκδήλωσις τούτου, ἡ πλήρης ἀνευλάβεια πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἦτο συνεχὴς ἡ ἀπουσία τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις της. Ἡ Βουλὴ εὑρίσκετο ἐνώπιον τετελεσμένων γεγονότων. Τὰ ἐθνικὰ θέματα ἐλύοντο ἐκτὸς καὶ μακρὰν αὐτῆς τῆς αἰθούσης. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ μὲ τὸ θέμα τῆς Κύπρου. Θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ ἐξ ὑμῶν συνάδελφοι, ὅσοι ἦσαν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1958, ὅτι εἶχε δηλωθῆ κατηγορηματικῶς καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο ποτὲ νὰ αἰφνιδιάσουν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, δεχόμενοι ἄλλην λύσιν πλὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως. Καὶ εἶχε προσθέσει ὁ Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν, ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ ἀντίληψις τῆς αὐτοδιαθέσεως εἶναι τίμημα τῆς διατηρήσεως τῆς φιλίας Ἀγγλίας καὶ Τουρκίας, ἡ Κυβέρνησις θὰ προτιμήσῃ νὰ κρατήσῃ τὴν γραμμὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως. Παρ’ ὅλας αὐτὰς τὰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τρόπον τόσον κατηγορηματικὸν ἐγένοντο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εὑρέθημεν μίαν πρωΐαν κατάπληκτοι ἐνώπιον τῶν Συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. Ἡ Ε.Κ. Ἀντιπολίτευσις τότε, κατήγγειλε τὰς Συμφωνίας ἐκείνας καὶ προεῖπε ὅλα τὰ κακά, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν σήμερον καὶ ἀπειλοῦν νὰ διαταράξουν τὰς σχέσεις τῶν δύο χωρῶν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Κύπρον χύνεται αἷμα. Καὶ τὸ αἷμα αὐτὸ θὰ ἀποτελεῖ στῖγμα διὰ τὴν πολιτικὴν ποὺ ἠκολουθήσαμε, εἰς τὸ διηνεκές. Σᾶς ἐρωτῶ: Διατὶ κανεὶς ἐξ ὑμῶν δὲν ἐπεσκέφθη σήμερον τὴν Κύπρον; Ἡμεῖς τὴν ἐπεσκέφθημεν. Καὶ ἂν ἦτο θέμα ἀσφαλείας τὰ Τουρκικὰ στρατεύματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐκεῖ, θὰ ἐπροστάτευον τὴν ἀσφάλειάν σας. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ μεταβῆτε, διὰ νὰ ἴδητε, πῶς λειτουργοῦν καὶ πῶς ἐφαρμόζονται αἱ Συνθῆκαι τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Ζυρίχης, αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν εἰς πραγματικὸν ἀδιέξοδον...

§6Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστοῦμεν διὰ τὸ ὡραῖον ὕφος ποὺ χρησιμοποιεῖτε. Εἶναι φράσεις αὐταὶ τὰς ὁποίας εἴπατε;

§7Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Πλήρης ἡ φράσις ἴσως εἶναι βαρεῖα καὶ ἐὰν θέλετε τὴν ἀνακαλῶ, ἐὰν ἠμπορῆτε καὶ σεῖς νὰ ἀνακαλέσητε τὰ Τουρκικὰ στρατεύματα ἀπὸ τὴν Κύπρον. Διότι αὐτὴ εἶναι ἡ πρᾶξις. Δὲν ἔχουν ἀξίαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὰ χείλη μου, διότι κατέχομαι ἀπὸ ἀγανάκτησιν, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε. Διότι ὁ τελευταῖος Τοῦρκος στρατιώτης ἔφυγε τὸ 1878 ἀπὸ τὴν Κύπρον καὶ ἐπανῆλθον τὰ τουρκικὰ στρατεύματα κατὰ τὰς εὐτυχεστέρας ἡμέρας τῆς ζωῆς τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ. Δεύτερον, δεινὴ ὑπῆρξεν ἡ πλήρης ὑποταγὴ τοῦ Κράτους εἰς τὸ Κόμμα, κύριοι βουλευταί. Εἶναι ἀπερίγραπτα τὰ ὅρια, εἰς τὰ ὁποῖα ἔφθασεν ὁ ἐξανδραποδισμὸς τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν. Ὀλίγον πρὸ τῶν ἐκλογῶν μὲ ἐπεσκέφθη εἷς ἐκ τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων μιᾶς κεντρικῆς ὑπηρεσίας καὶ μοῦ εἶπε: «Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἀδύνατον νὰ συλλάβετε εἰς ποίαν ἔκτασιν ἔχει προχωρήσει ἡ σῆψις τοῦ δημοσίου ὀργανισμοῦ, τῆς διοικήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε κατώτερον ὑπάλληλον νὰ μετακινήσωμεν, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν συγκατάθεσιν τοῦ τοπικοῦ κομματάρχου». Κύριοι βουλευταί, ἐν συνεχείᾳ ἐπεχειρήθη μὲ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διέθετεν ἡ τότε Κυβέρνησις, ὄχι μόνον ἡ προβολή, ἡ κομματική, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ὁ διασυρμὸς τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδιαιτέρως τῆς Ε.Κ. Ἐδημοσιεύθη σήμερον εἰς τὸν Τύπον ἕνα κείμενον καταπληκτικὸν καὶ ἴσως ἀνέμενον ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ νὰ ἐλάμβανε τὸν λόγον, —ἴσως τὸ πράξῃ ἐν συνεχείᾳ— διὰ νὰ καυτηριάσῃ αὐτὴν τὴν τακτικήν. Τὶ λέγει αὐτὸ τὸ κείμενον; Προέρχεται ἀπὸ μίαν Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Καὶ λέγει ἡ Πρεσβεία, ὅτι συμφώνως πρὸς τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν ἐντεῦθεν εἰς τὴν Πρεσβείαν, συνετάχθη ἄρθρον περὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ἄρθρον τὸ συνέταξεν ἡ Βασιλικὴ Πρεσβεία. Καὶ συνεχίζει ἡ ἀναφορά: Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐδημοσιεύθη εἰς μεγάλην ἐφημερίδα τοῦ ἐξωτερικοῦ ὡς ἀνταπόκρισις ἐξ Ἀθηνῶν. Καὶ προσθέτει ἡ Βασιλικὴ Πρεσβεία, ὅτι ἅμα τῇ δημοσιεύσει εἰδοποιήσαμεν τὸν ἐνταῦθα, εἰς τὴν ξένην χώραν, εὑρισκόμενον ἀνταποκριτὴν τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Πρακτορείου, νὰ τηλεγραφήσῃ περίληψιν τοῦ ἄρθρου εἰς τὰς Ἀθήνας. Τὸ ἄρθρον συντάσσεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δημοσιεύεται εἰς μεγάλην ἐφημερίδα ὡς ἀνταπόκρισις ἐξ Ἀθηνῶν καὶ ξανατηλεγραφεῖται διὰ τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Πρακτορείου ὡς ἄρθρον μεγάλης ἐφημερίδος τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συγχωρήσῃ κανεὶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν οἱανδήποτε προβολὴν τοῦ ἰδικοῦ της ἔργου ἢ ἀκόμη καὶ ἐὰν θέλετε καὶ οἱανδήποτε ἐπίθεσιν ἐναντίον τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην ἡ ἰδία καὶ ἔθετε κάτω ἀπὸ τὸ κείμενον αὐτὸ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἑνὸς Ὑπουργοῦ ἢ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ Τύπου, ἀλλὰ τὸ νὰ ἐπιχειρῆται διασυρμὸς τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ μίαν πρωτοφανῆ προσπάθειαν ἐξαπατήσεως τῆς κοινῆς γνώμης τοῦ ἐξωτερικοῦ, μὲ κείμενα, τὰ ὁποῖα συνέτασσαν αἱ Ἑλληνικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ἐδημοσιεύοντο ὡς ἀνταποκρίσεις ἐξ Ἀθηνῶν ξένων δημοσιογράφων, τοῦτο —νομίζω— δὲν ἔχει προηγούμενον εἰς οὐδεμίαν χώραν καὶ εἶναι ἕν ἐκ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐρευνᾷ ὁ διαταχθεὶς διοικητικὸς ἔλεγχος ὑπὸ ἀνωτάτου Δικαστικοῦ. Ἡ διαχείρισις τῶν κρατικῶν ὑποθέσεων διεξήγετο κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ὑποθέσεως ἀτομικῆς ἢ οἰκογενειακῆς τῶν μελῶν τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ποῖος δὲν ἐνθυμεῖται δήλωσιν τοῦ τότε κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἐμπιστεύεται τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ., τὸν κ. Παπανδρέου, διὰ νὰ τὸν πληροφορήσῃ περὶ ὡρισμένων ἐθνικῶν ὑποθέσεων, τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. καὶ Ἀρχηγὸν τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ. Αὐταὶ ὑπῆρξαν αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν δύο κομμάτων. Καὶ ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ὁμαλὸς πολιτικὸς βίος, ὅταν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠννόει τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας ἡ ΕΡΕ. Ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν θεμάτων, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρχε πλήρης συσκότισις. Οἱ ξένοι ἐγνώριζον τὶ ἐγίνετο ἐδῶ. Ἡμεῖς δὲν ἐγνωρίζαμεν. Ἀνεμέναμεν κἄποιαν διαφυγὴν ἀπὸ κἄποιαν ὑπηρεσίαν ἢ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἀκόμη, διὰ νὰ πληροφορηθῶμεν τὶ ἔλαβε χώραν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον. Καὶ ὅταν κἄποτε προσήγαγον ἕνα κείμενον, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν ὑπογραφὴν ἑνὸς ἐκ τῶν μελῶν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως καὶ τὸ ὁποῖον περιεῖχε στοιχεῖα ἀντίθετα πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνεφάνιζε δημοσίᾳ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐρώτησις, ἡ ὁποία μοῦ ἐγένετο ἦτο, ποῦ εὗρον τὸ ἔγγραφον. Δὲν μοῦ ἠρνήθησαν τὰ στοιχεῖα, ἀλλὰ τὴν νομιμότητα τῆς πηγῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἶχον ἀντλήσει τὸ κείμενον αὐτό. Κύριοι βουλευταί, ὅλα αὐτὰ εἶναι συνέπειαι μιᾶς ἀνωμαλίας καὶ εἶχε γίνει συνείδησις καὶ εἰς τὸν τέως Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ καὶ εἰς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεώς της, ὅτι θὰ ἐκυβέρνων τὴν χώραν ἰσοβίως καὶ μετὰ θάνατον. Οὐδέποτε ἐφαντάσθησαν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἄλλο κόμμα εἰς τὴν ἐξουσίαν. Καὶ ἐδῶ ἀκριβῶς εὑρίσκεται ἡ μεγάλη πολιτικὴ ἀνωμαλία τῶν τελευταίων ἐτῶν. Ὅταν ἀνεκοινώθη ὁ σχηματισμὸς τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου προεκάλεσεν ἔκπληξιν εἰς τὴν ΕΡΕ, διότι ἀκριβῶς δὲν δύναται καὶ σήμερον ἀκόμη νὰ συμφιλιωθῇ μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ εὑρίσκεται σήμερον εἰς ἄλλην θέσιν διὰ νὰ ἀσκήσῃ Ἀντιπολίτευσιν. Συνέπεια αὐτοῦ τοῦ κλίματος εἶναι καὶ αὐτὴ ἡ ἀποχώρησις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ ἀπὸ τὴν Ἀρχηγίαν καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικήν. Κύριοι βουλευταί, 37 εἴμεθα οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ., λόγῳ τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας καὶ παρεμείναμεν εἰς τὴν γραμμὴν μας, ἀγωνιζόμενοι, διὰ νὰ εἴμεθα σήμερον ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας καὶ 132 βουλευταί, πρωτοφανὴς εἰς δύναμιν Ἀντιπολίτευσις, δὲν ἤρκεσαν εἰς τὸ κόμμα ἐκεῖνο, διὰ νὰ δεχθῇ νὰ παίξῃ τὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον ὁ λαὸς τοῦ ἐπεφύλαξεν. Ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἐντολὴν ὁ κ. Παπανδρέου, ὑπῆρξε σχετικὸς πανικὸς εἰς τὰς τάξεις τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ὅταν ἐσχημάτισε Κυβέρνησιν, ἐνόμισεν ἡ παράταξις τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ εἰσέλθῃ εἰς ἀντεπίθεσιν διὰ τοῦ τύπου. Δὲν ἐφείσθη ἀκόμη καὶ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, τὸν ὁποῖον κατηγόρει ὡς παραβιάζοντα τὸ Σύνταγμα, διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς ἐντολῆς εἰς τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα. Μετὰ ἤρχισαν οἱ ψίθυροι, ὅτι κινδυνεύουν τὰ πάντα, κινδυνεύει ἡ σταθερότης ἡ πολιτική, ἡ οἰκονομική. Κύριοι βουλευταί, οὐδὲν κινδυνεύει. Καὶ δὲν κινδυνεύει τίποτε, διότι δὲν εἶσθε πλέον σεῖς εἰς τὴν ἀρχήν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ὅταν εἶδεν ἡ ΕΡΕ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ πραγματοποιῇ τμῆμα τοῦ προγράμματός της, ὁ φιλικὸς τύπος προσεπάθησε νὰ κλονίσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι χθὲς ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, κ. Ἀβέρωφ, ἠθέλησε νὰ κάμῃ παρόμοιον ὑπαινιγμόν. Ὅταν αὐτὸς ὁ ψίθυρος ἀπέτυχεν, ἠκολούθησεν ἡ ἀναγνώρισις τοῦ ἔργου. Εἶπε προχθὲς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ: «Ἐδώσατε παροχὰς 1.500 ἑκ. εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματός σας. Καλῶς ἐπράξατε. Ἀλλὰ αἱ παροχαὶ αὐταὶ κατέστησαν δυναταί, διότι προϋπῆρξεν ἡ ΕΡΕ». Ἦτο δικαίωμά του νὰ τὸ ἰσχυρισθῇ. Ἀλλὰ εἶναι ἡ πρώτη θετικὴ καὶ ἐποικοδομητικὴ φράσις, τὴν ὁποίαν ἤκουσα ἀπὸ τὴν σημερινὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ἀνεγνώρισεν, ὅτι καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, προβαίνουσα εἰς τὰς παροχὰς τῶν 1.500 ἑκ. καὶ ὅτι αἱ παροχαὶ αὐταὶ εἶναι δυναταί. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ κατηγόρησε τὴν Κυβέρνησίν μας, διότι εἰς τὸ διάστημα αὐτοῦ τοῦ μηνὸς προέβη εἰς διοικητικὰς πράξεις, τὰς ὁποίας θεωρεῖ ἀπαραδέκτους, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐξασφαλίσει πλειοψηφίαν. Ἡ κατηγορία εἶναι ἄδικος, διότι, ὡς εἶπε προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρόκειται περὶ μιᾶς μεμονωμένης μεταβολῆς, ἡ ὁποία ἦτο ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι καὶ ἀβάσιμος, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν στερεῖται πλειοψηφίας. Ἐὰν θέλωμεν, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, ἔχομεν ἀπόψε 300 ψήφους ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ποία Κυβέρνησις εἶχεν αὐτὴν τὴν δυνατότητα; Μᾶς ἐδηλώσατε ὅτι δέχεσθε νὰ παράσχετε ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ κάμωμεν οὐδεμίαν μεταβολήν. Ἄνευ ὅρων εἴπατε. Συνεπῶς ποία ἦτο ἡ μεταβολή, ὅτι ἀντικατεστήσαμεν τὸν διοικητὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ὁ ὁποῖος δημοσίᾳ εἶχεν ἐκδηλώσει τὴν ἀντίθεσίν του πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως;

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρετηρήσατε πρὸ ὀλίγου —καὶ αὐτὸ ἐγράφη καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας— ὅτι ἰσχυρίσθην, ὅτι ἄνευ ὅρων ἡ ΕΡΕ θὰ ἐστήριζε Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου. Τὸ συμπέρασμα αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἐσφαλμένον. Εἶπον ποίους ὅρους δὲν θὰ ἔθετε. Δὲν θὰ ἔθετε ὅρους συνδεομένους μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος, τοῦ κοινωνικοῦ καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ δὲν θὰ ἔθετε καὶ ὅρους συνδεομένους μὲ τὰς εὐθύνας τοῦ παρελθόντος. Αὐτὰ καὶ μόνον ἐτόνισα. Δὲν εἶπον εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐγίνετο συζήτησις καὶ διαπραγμάτευσις τὴν ὁποίαν ἀπέκλεισε βεβαίως ἡ Ε.Κ., δὲν εἶπον ποίους ἄλλους ὅρους θὰ ἐθέταμεν, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ὅροι. Δὲν εἶναι νοητὴ ἡ ἄνευ ὅρων ὑποστήριξις οὐδεμιᾶς Κυβερνήσεως. Ἐτόνισα ἁπλῶς ποίους ὅρους δὲν θὰ ἔθετον.

§9Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντ.). Δὲν ὑπάρχει ἀντίθεσις πρὸς ὅσα λέγω. Ἀλλὰ ἐνεθυμήθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ ὡρισμένας μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Θὰ εἴπω ἐπ’ αὐτῶν ὀλίγας λέξεις, διότι ἐκ τοῦ νόμου εἶμαι ὁ ἴδιος μέλος τοῦ Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλὴ νὰ πληροφορηθῇ ὡρισμένας λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἀλλὰ πρὶν εἴπω τί περὶ αὐτῶν, κ. βουλευταί, θὰ ἤθελον νὰ τονίσω πόσον ἡ ἰδική μας παράταξις εὐλαβεῖται, τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ θέλει νὰ τὰς κρατήσῃ μακρὰν τῆς πολιτικῆς, πάσῃ θυσίᾳ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμὲ καὶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ: Ὅταν τὸν διεδέχθην κἄποτε εἰς τὸ Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἡ ὑπηρεσία ἐπεχείρησε νὰ μοῦ δώσῃ ἕνα κατάλογον ἀξιωματικῶν τῶν τριῶν Ὅπλων, κομματικῶν ὑποτίθεται φίλων, ἵνα μεταξὺ αὐτῶν ἐκλέξω τρεῖς ὑπασπιστάς μου. Θέλετε νὰ μάθετε ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀντίδρασίς μου; Εἶπον εἰς τὸν ἀξιωματικὸν: Μὲ ποῖον δικαίωμα κάμνετε ἔρευναν εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις διὰ νὰ εὕρητε φίλους τῆς παρατάξεώς μου; Δὲν ἔχω οὔτε φίλους οὔτε ἐχθροὺς καὶ ἐὰν δὲν ἦτο γενναῖος ὁ ἀξιωματικὸς ποὺ ἐπεχείρησε νὰ μοῦ δώσῃ τὸν κατάλογον θὰ εἶχον ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν αὐστηρὰν τιμωρίαν. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι διετήρησα τοὺς ὑπασπιστὰς αὐτούς, τοὺς ὁποίους εἶχεν ὁ κ. Κανελλόπουλος ὡς Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὑπῆρξαν ἄριστοι ἀξιωματικοί. Μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἀντιμετωπίζει ὅλα τὰ ζητήματα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ὅταν συνῆλθε τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ νὰ προβῇ εἰς ὡρισμένας ἀποστρατείας, τὰς ὁποίας εἰσηγεῖτο ἡ ἡγεσία τοῦ Στρατεύματος, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν διὰ χρόνον εὐθετώτερον καὶ ἡ ἡγεσία εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖαι αὐταὶ αἱ μεταβολαί. Ἐγένοντο. Καὶ εἶδε τὸ φῶς μία πρωτοφανὴς ἐγκύκλιος ἀποστρατευθέντος ἀντιστρατήγου, ὁ ὁποῖος ὕβριζε κατὰ τρόπον χυδαῖον τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Πρόεδρόν της. Ὅταν, κ. βουλευταί, μετέβην πρὸ 8ημέρου εἰς Παρισίους διὰ νὰ μετάσχω τῆς διασκέψεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Ὑπουργῶν τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας, μὲ συνήντησαν εἰς τὸ ἀεροδρόμιον ἐκεῖ εὑρισκόμενοι, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γ. Ε. Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ φυσικὰ ἐτέλουν ὑπὸ τὴν κατάπληξιν αὐτῆς τῆς ἡμερησίας διαταγῆς, τῆς ὁποίας εἶχον λάβει γνῶσιν ἐν Παρισίοις. Μοῦ εἶπον δὲ τὰ ἑξῆς: Τὰ πράγματα, κ. βουλευταί, ἦλθον εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ εἴπω. Μοῦ εἶπον, ὅτι αὐτὰς τὰς ἀποστρατείας τὰς εἴχομεν ἀπὸ μακροῦ χρόνου παρασκευάσει καὶ θὰ εἶχον γίνει ἀπὸ τὴν προηγουμένην Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν ἐπέκειτο ὁ σχηματισμὸς τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως καὶ ἀκόμη μοῦ εἶπον, ὅτι ἐὰν θέλετε δύνασθε νὰ κάμετε χρῆσιν αὐτῆς τῆς πληροφορίας. Δὲν τὸ ἔκαμον αὐτὸ καὶ τὸ ἀναφέρω τώρα διότι τὸ ἀνεκινήσατε σεῖς. Εἶπον εἰς τοὺς ἀντιστρατήγους, ὅτι αὐτὸ δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸ γόητρον μιᾶς Κυβερνήσεως δηλαδὴ ἡ ἀπόρριψις τῶν εὐθυνῶν διὰ τὰς μεταβολὰς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εἰς τὴν ἡγεσίαν. Ἅπαξ ἐδέχθημεν, εἶπον εἰς τοὺς κ.κ. ἀντιστρατήγους, τὴν εἰσήγησίν σας, ἡ εὐθύνη εἶναι ἰδική μας καὶ τὴν ἀναλαμβάνομεν πλήρως. Ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅταν ἀνεκίνει τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ καυτηριάσῃ τὴν ἡμερησίαν διαταγὴν τοῦ ἀποστρατευθέντος ἀντιστρατήγου, ἡ ὁποία καὶ μόνον ἀποδεικνύει πόσον δίκαιον εἶχεν ἡ Ἡγεσία τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ὅταν ἐζήτει τὴν ἀποστράτευσίν του. Ἀντὶ αὐτοῦ, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., ἠλέγξατε τὴν Κυβέρνησιν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδωσεν εἰς τὸν λαὸν τὴν χαρὰν τῆς ἐλευθερίας καὶ ἔφερεν ἕνα κλῖμα ἡμερότητος. Ὑπ’ αὐτὸ τὸ κλῖμα ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις τὴν λειτουργίαν τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Αἱ ἀρχαὶ τὰς ὁποίας θὰ καθιερώσωμεν εἰς τὸν τομέα, τὸν ὁποῖον διευθύνω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐγώ, θὰ εἶναι νὰ λέγωμεν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν τὴν ἀλήθειαν, πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν λαὸν ἐφ’ ὅλων τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων. Ὡς Κυβέρνησις βαθύτατα Δημοκρατικὴ ἔχομεν τὴν πίστιν, ὅτι διαχειριζόμεθα ὑποθέσεις ἐθνικὰς καὶ ὄχι ἰδιωτικὰς καὶ συνεπῶς δὲν ὑπάρχουν δι’ ἡμᾶς μυστικά. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν ὑποθέσεων τῆς χώρας, ὅλοι οἱ φάκελλοι εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς καὶ ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ὑμῶν καθὼς καὶ πᾶσα πληροφορία ἐπὶ οἱουδήποτε μεγέθους, τὸ ὁποῖον ἐκφράζει τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προέβη εἰς μίαν ἀπογραφὴν τοῦ ἔργου τῆς τελευταίας 5ετίας. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι ἔχετε σημειώσει ἀποτυχίαν ὡς Κυβέρνησις εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς. Διὰ τὸν ἐξωτερικόν, ὡμίλησα ἤδη ἐν ἀρχῇ καὶ πλανᾶται ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποστηρίζων, ὅτι ἡμεῖς ἀκολουθοῦμεν τὴν ἰδίαν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Ἐὰν ἐννοῆτε μὲ αὐτὸ ὅτι εἴμεθα ἀπολύτως εὐθυγραμμισμένοι μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας, βεβαίως ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον. Ἀλλ’ ὅμως ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ δὲν εἶναι λέξις, εἶναι χειρισμὸς ὑποθέσεων. Ἀπετύχατε καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Σᾶς εὐχόμεθα νὰ ἐπιτύχητε εἰς τὸν νέον ρόλον, τὸν ὁποῖον σᾶς ἔδωσεν ὁ λαός, τὸν ρόλον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸν ὁποῖον θὰ ἀσκήσετε ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. (Χειροκροτήματα).

§10Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὰ τὰ ξαναείπατε ἀπὸ τὸ 1950.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Μαῦρε, ὅπως μὴ ἀπαντᾶτε εἰς τὰς διακοπάς.

§12Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντ.). Θὰ σᾶς τὸ ἐπαναλάβω τὸ 1970. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, τὸ πενταετὲς πρόγραμμα τοῦ ὁποίου ἡ ἐκτέλεσις ὑποτίθεται ὅτι τερματίζεται τὸ τέλος τοῦ προσεχοῦς ἔτους προῆλθεν ἀπὸ μίαν διεθνῆ πρακτικήν, συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν ὅλαι αἱ χῶραι, αἱ ἀνεπτυγμέναι καὶ αἱ εὑρισκόμεναι εἰς τὸ στάδιον τῆς οἰκονομικῆς των ἀναπτύξεως ἔχουν καὶ ἐκτελοῦν προγράμματα. Ὑπάρχουν προγράμματα τῆς Γερμανίας, τῆς Γαλλίας καὶ τῶν χωρῶν ὄπισθεν τοῦ παραπετάσματος, διατὶ νὰ μὴ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς πρόγραμμα; Συνετάγη ἕνα κείμενον τὸ ὁποῖον περιεῖχε μερικοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἕνα κατάλογον ἔργων καὶ αὐτὸ τὸ κείμενον ἐβαπτίσθη πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Τί ἀπέγινεν αὐτὸ τὸ πρόγραμμα, αὐτὸ σᾶς τὸ εἶπε προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ θὰ θίξω μόνον ὀλίγα σημεῖα, διότι νομίζω, ὅτι μετὰ ἀπὸ ἐμὲ θὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ κ. Παπαληγούρας, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω ἐν συνεχεία. Τὸ 5ετὲς πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον συνετάγη τὸ 1959 καὶ ἤρχισεν ἐφαρμοζόμενον ἀπὸ 1.1.1960 δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἀπὸ ἀπόψεως ἔργων, καμμίαν παρακολούθησιν ἐκτελέσεως καὶ ἐπιτευγμάτων, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο καὶ μὲ τοὺς στόχους ποὺ εἶχε τάξει. Τὸ πρόγραμμα προέβλεπε μετανάστευσιν 250.000 διὰ τὴν δεκαετίαν 1960–70, 25.000 τὸν χρόνον καὶ ἔχομεν 100.000 τὸν χρόνον. Τὸ πρόγραμμα προέβλεπεν αὔξησιν τῆς οἰκονομικῆς παραγωγῆς συνεχῶς μὲ μέσον ὅρον 8% καὶ ἔχομεν τὸ 1960 7,9%, τὸ 1962 6,1%. Τὸ πρόγραμμα προέβλεπε βαθμιαίαν ἀπορρόφησιν τῶν ἀνέργων καὶ ἔχομεν αὔξησιν τῆς ἀνεργίας καὶ τῆς ὑποαπασχολήσεως. Διὰ τὸν Ο.Β.Α. εἶχε προβλεφθῆ ὅτι θὰ ἐγένοντο μεγάλα ἔργα μὲ πρωτοβουλίαν τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ καὶ ἀπέτυχε καὶ ἐδῶ κατὰ τρόπον τραγικόν. Δὲν ἔχει κάμει σχεδὸν τίποτε εἰς τὰ τρία ἔτη τῆς ζωῆς του, ἀλλὰ πρὸ παντός, κ. βουλευταί, τὸ πρόγραμμα ἐξετελέσθη κατὰ τρόπον σαφῶς ἀντιοικονομικόν, ὅλα τὰ ἔργα ἐγένοντο ἄνευ μελέτης, καὶ χωρὶς ἱεράρχησιν. Ἐπελέγησαν διὰ τὰς ἐπενδύσεις ἔργα ἐκ τῶν λεγομένων ἀνατάσεως κεφαλαίων καὶ ὄχι ἔργα ἀνατάσεως ἐργασίας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναλύσω αὐτὴν τὴν ἔννοιαν. Ἐπενδύσεις ἀνατάσεως κεφαλαίων εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς χώρας αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἐργατικὰς χεῖρας, ἐπενδύσεις ἀνατάσεως ἐργασίας εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς χώρας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν πλεόνασμα ἐργατικῶν δυνάμεων. Μὲ μίαν ἐπένδυσιν 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δύο ἔργα, ἕνα τὸ ὁποῖον νὰ δημιουργῇ 200 ἀπασχολήσεις καὶ ἕνα τὸ ὁποῖον νὰ δημιουργῇ 1.000 ἀπασχολήσεις. Εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι προφανὲς ποία ἐκ τῶν δύο κατηγοριῶν ἐνδείκνυται καὶ ἐπιβάλλεται. Ἐπροτιμήθη ἡ ἀντίθετος. Ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως μελετῶν ἔργων, ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ τραγικὸν μνημεῖον τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ 5ετοῦς προγράμματος ποὺ εἶναι τὸ ἔργον τοῦ ἀζώτου. Κύριοι βουλευταί, αἱ εἰς δραχμὰς δαπάναι διὰ τὸ ἐργοστάσιον τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων, τὰ ἔργα τὰ λεγόμενα πολιτικοῦ μηχανικοῦ, ὑπελογίσθησαν εἰς 324 ἑκατομμ. καὶ ἐδαπανήθησαν μέχρι τῆς στιγμῆς 887. Ἀπὸ πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἔργον τοῦ ἰδίου μεγέθους διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν ἰδίων λιπασμάτων εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ σήμερον μὲ δαπάνην 17 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἡ δαπάνη θὰ ὑπερβῇ πιθανῶς τὰ 80 ἑκατομμύρια δολλάρια, μὲ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα προστίθενται καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ἀναβιβάζεται εἰς 150 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον δι’ ὡρισμένας ἐκ τῶν συμβάσεων τὰς ὁποίας ὑπηνίχθη προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὰς ὁποίας εἶπεν, ὅτι θὰ καλέσῃ ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἀναδόχους ἵνα μὲ καλὴν πίστιν συζητήσουν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ὅρων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι καθιστοῦν τὰς συμβάσεις αὐτὰς ἀνεκτελέστους. Δι’ ὡρισμένων ἐκ τῶν συμβάσεων αὐτῶν, Κυβέρνησις μὴ στηριζομένη εἰς τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ διαθέτουσα πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν συνεπείᾳ τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1961, ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ δεσμεύσῃ τὴν χώραν ὄχι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν μέχρι τοῦ 20οῦ αἰῶνος, ἀλλὰ καὶ διὰ τμῆμα τοῦ 21ου αἰῶνος. Εἰς τὸν ἐργατικὸν τομέα αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις ὑπέστησαν κάθετον πτῶσιν. Τὸ 1959 εἶχον γίνει ἐπενδύσεις 1.470 ἑκατομμυρίων, καὶ τὸ 1962 μόνον 1.110 ἑκατομμύρια. Εἰς τὸν τομέα τῆς περιφερειακῆς ἀναπτύξεως ἀπέτυχεν ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ κατὰ τρόπον καταφανῆ, ὅπως ἀπέτυχε καὶ εἰς τὸν τουρισμόν. Τουριστικὰ ἔργα ἔγιναν, κ. βουλευταί, ἀλλὰ τὰ ἔργα αὐτὰ ἔγιναν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προγράμματος ἐγένετο κατὰ τρόπον ἐμπειρικόν. Ἀναγράφονται ὡρισμένα κονδύλια εἰς τὸ πρόγραμμα, ἕν ὕψος 6 δισεκατομμυρίων, ἐκτελοῦνται ἀπὸ τὸ ὕψος ἴσως τὰ 5 δισεκατομμύρια, ἀλλὰ μεταξὺ αὐτῶν ἄλλα ἔργα ἐκτελοῦνται ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ εἶχον προγραματισθῆ, διότι δὲν ὑπῆρχεν οὔτε μελέτη, οὔτε ἱεράρχησις τῶν ἔργων αὐτῶν. Καὶ πρὸ παντὸς αὐτὸ τὸ πρόγραμμα τῶν 6 δισεκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναγγείλει διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι πρόγραμμα δημοσίων ἐπενδύσεων ἐξ ὁλοκλήρου. Ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μοῦ ὑπέβαλεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, μέσα εἰς τὰ 6 δισεκατομμύρια τοῦ προγράμματος δημοσίων(;) ἐπενδύσεων, περιλαμβάνονται δαπάναι τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως εἶναι τεχνικὰ ἐπιδόματα, μισθοί, διοικητικαὶ δαπάναι Ὑπουργείων, ἀκόμη καὶ ἡ συντήρησις τοῦ ἐθνικοῦ ὁδικοῦ δικτύου, καὶ ἀκόμη τὰ ἐλλείμματα τῶν σιδηροδρόμων, δηλαδὴ κονδύλια τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, ἀλλὰ ἀφοροῦν καὶ βαρύνουν τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμόν. Εἰς τὸν τομέα τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς ἔναντι ἐπενδύσεων διὰ τὴν πενταετίαν 2.550 ἑκατομμυρίων, κατὰ τὰ πρῶτα 4 ἔτη ἐπραγματοποιήθησαν ἐπενδύσεις 850 ἑκατομμυρίων δραχμῶν μόνον, δηλαδή, τὰ 33%, καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τοῦ πενταετοῦς σχεδίου. Ὑπάρχουν δύο μεγέθη τῆς οἰκονομίας τὰ ὁποῖα ἐσημείωσαν ἄνοδον. Εἶναι τὸ δημόσιον χρέος. Τὸ 1959 ἦτο 8.338 ἑκατομμυρίων, τὸ 1963 θὰ εἶναι ἄνω τῶν 19 δισεκατομμυρίων. Ἄνοδον ἐσημείωσεν ἐπίσης τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου καὶ αἱ ὑποχρεώσεις εἰς συνάλλαγμα τῆς χώρας. Εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ πενταετοῦς προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς ΕΡΕ, δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ μὲ μίαν λέξιν ὡς θλιβερά. Ἀλλά, δραματικωτέρα ὅλων αὐτῶν τῶν ἀδυναμιῶν τῆς οἰκονομικῆς μας πολιτικῆς, εἶναι ἡ μακαριότης ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατείχοντο οἱ κυβερνῶντες, οἱ ὁποῖοι ἐπίστευον ὅτι πράγματι ἐξετέλουν σπουδαῖον ἔργον καὶ εἶχον πείσει περὶ αὐτοῦ καὶ τὸν Τύπον τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὅταν μετέβην εἰς Παρισίους ἐτέθη ὑπ’ ὄψει μου Γαλλικὴ ἐφημερὶς ἡ ὁποία καταλήγει ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ὀκταετίας ἐπραγματοποίησε μεγάλας προόδους εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Καὶ γίνεται λόγος, κ. βουλευταί, ὅπως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω χθές, περὶ προόδων εἰς τὴν οἰκονομίαν. Ὁμιλεῖ ὁ τέως Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ περὶ τοῦ ἐργοταξίου εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει μεταβάλλει τὴν χώραν, ὅταν τὸ 1,15% τοῦ πληθυσμοῦ ἔχει ἐκπατρισθῆ καὶ μετηνάστευσεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Κύριοι βουλευταί, διάφορον ἀντίληψιν τοῦ οἰκονομικοῦ προγραμματισμοῦ ἔχει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Πρόγραμμα δὲν εἶναι οὔτε κατάλογος ἔργων, οὔτε εὐχολόγιον ὅπως ἔλεγεν ἄλλοτε ὁ κ. Παπαληγούρας. Πρόγραμμα εἶναι τὸ σύνολον τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ὡρισμένων ἔργων ἐντὸς ὡρισμένης μονάδος χρόνου. Εἶναι κατ’ ἐξοχὴν λεπτὴ ἐργασία ἡ ὁποία προϋποθέτει μελέτας, παρακολούθησιν, συνέπειαν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς πολιτικῆς ὡς πρὸς τοὺς ἐπιδιωκομένους στόχους καὶ ὅπως καθώρισε προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οἱ στόχοι τοῦ προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως δι’ ἡμᾶς εἶναι ἡ δικαία κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ αὔξησις τῆς ἀπασχολήσεως καὶ ἡ ἐπιτάχυνσις τοῦ ρυθμοῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, λόγῳ τῆς συνδέσεως τῆς χώρας μας μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα. Καὶ εἰς τὰ τρία αὐτὰ ἐσημείωσεν ἀποτυχίαν ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ, διότι οὔτε τὴν ἀπασχόλησιν ηὔξησεν, οὔτε τὸν ρυθμὸν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας ἐπέτυχεν, οὔτε τὴν ἀπόστασιν μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν ἄλλων εὐρωπαϊκῶν χωρῶν ἐσμίκρυνεν. Ἀλλά, ἀντιθέτως καὶ ἡ ἀπόστασις τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος μὲ μίαν ἑκάστην χώραν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινότητος καὶ μὲ τὸ σύνολον αὐτῶν κατὰ μέσον ὅρον αὐξάνεται κατ’ ἔτος ἐπικινδύνως. Ἐὰν δὲ συνεχισθῇ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν 10 ἐτῶν τὰ ὁποῖα μᾶς ὑπολείπονται μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τῶν πρώτων μέτρων τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἐὰν ὁ αὐτὸς χαμηλὸς ρυθμὸς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως συνεχισθῇ, εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία θὰ καταρρεύσῃ. Διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιζήσῃ μέσα εἰς τὸν μεγάλον εὐρωπαϊκὸν οἰκονομικὸν χῶρον ἐὰν δὲν αὐξηθῇ σημαντικῶς ὁ μέσος ρυθμὸς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ 5,01% ποὺ εἶναι σήμερον.

§13Α. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μίαν ἀπορίαν ἔχω. Ἴσως εἶναι ἀφέλεια. Ἐδιάβασα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὅτι γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ διαπιστώνω ὅτι ἐδῶ γίνεται κριτικὴ τῆς πολιτικῆς τῆς ΕΡΕ. Εἴμεθα ἐκτὸς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν μᾶς ἀναπτύσσει τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐπερώτησιν κατὰ τῆς Ε.Ρ.Ε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσάψητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ ὅτι ἐπεκτείνεται εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ παραλαμβάνει μίαν κατάστασιν τὴν ὁποίαν περιγράφει διὰ νὰ εἴπῃ τί θὰ πράξῃ ἔπειτα. Ἂν νομίζετε, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ πράξῃ αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλὰ δι’ ἐμέ, δὲν ἔχει ἐξέλθει τοῦ θέματος.

§15Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον κρίνονται αἱ πράξεις ἡμῶν τῶν μελῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, τοῦτο συνιστᾷ προσωπικὸν ζήτημα. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν προσωπικὸν ζήτημα εἶναι: «Πᾶσα μομφὴ κατά τινος βουλευτοῦ... (ἀναγινώσκει)». Ὅσα λέγει ὁ κ. Μαῦρος εἶναι μομφὴ ἐναντίον τῶν μελῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων. Δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον ἀκόμη ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ τὸ λέγω τοῦτο, διότι ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, κατ’ ἀνάγκην θὰ παρατείνουν τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἑρμηνείας τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν ἔχετε μὲν δίκαιον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν, διότι εὐθὺς μετὰ τὸν κ. Μαῦρον, θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Παπαληγούρας, τέως Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὥστε εἴτε προσωπικὸν εἶναι τὸ ζήτημα, εἴτε μή, ἐπὶ τούτου θὰ ὁμιλήσῃ.

§17Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κατὰ τοῦτο ἔχει σημασίαν, διότι ὅταν πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος, εἶναι δυνατὸν ὁ βουλευτὴς νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον ὄχι κατὰ σειράν, ἀλλὰ ἀμέσως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαληγούρας, ἔχει τὸν λόγον, εὐθὺς μετὰ τὸν κ. Μαῦρον.

§19Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρ. Κυβερν.). Ὑπάρχει δικονομικὸν θέμα. Ἐὰν ἡ ἐπίκρισις ἡ πολιτικὴ ἦτο προσωπικὸν θέμα, ὅλη ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ εἶναι προσωπικὸν θέμα.

§20Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔχει γίνει δεκτὸν καὶ ἔχει ἐφαρμοσθῆ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ Κανονισμός. Ὅτι ὅταν γίνεται ἐπίκρισις εἶναι ἐπερώτησις κατὰ βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος διετέλεσεν Ὑπουργός, ὅτι αὐτὸ συνιστᾷ προσωπικὸν ζήτημα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, προσεπάθησα νὰ σᾶς προφυλάξω ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν.

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρ. Κυβερν.). Ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα καὶ πολιτικὸς ἔλεγχος. Ὀνομάζεται πολιτικὸς ἔλεγχος ἡ διαμάχη τῶν ἀπόψεων αἱ ἑκατέρωθεν ἐπικρίσεις πολιτικῆς γραμμῆς ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται. Καὶ ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς προφανῶς ὑποπίπτει εἰς τὴν σύγχισιν πολιτικοῦ ἐλέγχου καὶ προσωπικοῦ θέματος.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω ἐπὶ τοῦ θεωρητικοῦ θέματος νὰ προχωρήσω. Αἱ ἀπόψεις μου συμπίπτουν κατ’ ἀρχὴν μὲ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε δι’ ἐλαχίστων ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ καταλήγω εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει θέμα συνδεδεμένον μὲ τὴν εὐθύνην βουλευτῶν διατελεσάντων Ὑπουργῶν, καὶ δὴ Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ, θὰ εἶσθε ὑποχρεωμένος κατὰ τὴν γνώμην μου, ἂν ζητήσῃ ἀμέσως ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὁ ὁποῖος διετέλεσε Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, τὸν λόγον, νὰ τοῦ τὸν δώσητε.

§24Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶπον ὅτι δὲν ζητῶ τὸν λόγον. Ἠθέλησα ἁπλῶς νὰ ἀποσαφηνισθῇ τὸ θέμα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσεπάθησα νὰ ἀποφύγω μίαν περιττὴν συζήτησιν. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἐζητήθη ὁ λόγος, παρακαλῶ νὰ μείνωμεν εἰς ὅσα εἴπομεν προηγουμένως. Διότι ἂν τεθῇ τὸ θέμα, εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ὡς Πρόεδρος, νὰ λάβω τὴν θέσιν τὴν ἁρμόζουσαν, διότι ἂν ἐπιμείνετε εἰς τὴν προέκτασιν αὐτὴν τοῦ προσωπικοῦ θέματος, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ διεξαχθῇ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ὁμιλήσῃ μετὰ τὸν κ. Μαῦρον ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ θὰ διευκολύνῃ τοὺς πάντας νὰ ὁμιλήσουν, διότι ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις καὶ νὰ μὴ σταματᾷ εἰς δικονομικὰ θέματα, ἀνύπαρκτα κατὰ τὴν γνώμην μου.

§26Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντ.). Θὰ εἶχον ἤδη τελειώσει τὴν ἀγόρευσίν μου. Ἐγὼ δὲν πρόκειται ν’ ἀναπτύξω τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ τὸ ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν. Ἐπειδή, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀνεφέρθη κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν του ἐπὶ τῶν πεπραγμένων τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων καὶ ὁ κ. Ἀβέρωφ τὸ ἴδιον, ἐθεώρησα καθῆκον νὰ διεξέλθω δι’ ὀλίγων τὰ ὅσα ἐγένοντο κατὰ τὴν τελευταίαν ὀκταετίαν καὶ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Αὐτὸ δὲν δημιουργεῖ προσωπικὸν θέμα. Προσωπικὸν θέμα δημιουργεῖται ὅταν ἀποδώσῃ κανεὶς εἰς βουλευτὴν πράγματα διάφορα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν. Ἐὰν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἐπεθύμει νὰ ὁμιλήσῃ μὲ τὴν διαδικασίαν τοῦ προσωπικοῦ θέματος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ πράξῃ, ἐὰν εἶχον εἴπει διὰ τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἔστειλεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης εἰς Νάξον, ὅπου ἔλεγεν, ὅτι θὰ διέκοπτε τὴν ὕδρευσιν τῆς πόλεως ἐὰν δὲν ἐψήφιζον οἱ κάτοικοι τὸν ὑποψήφιόν του. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§27Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὴ ἡ δευτέρα φράσις δημιουργεῖ καὶ αὐτὴ προσωπικὸν θέμα. Ἔχει γίνει δεκτὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ, ὅτι θέματα προσωπικὰ εἶναι πᾶσα μομφὴ κατά τινος βουλευτοῦ. Ὅσα λοιπὸν εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος ἦσαν μομφαὶ ἐναντίον ἐκείνων τῶν βουλευτῶν οἵτινες ὑπῆρξαν Ὑπουργοὶ τῶν Κυβερνήσεων τὰς ὁποίας ἠθέλησε νὰ ἐλέγξῃ.

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι ἄξιον ἐπιλύσεως. Βλέπω καὶ σεῖς λαμβάνετε ὡρισμένην θέσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ τοῦ καθαρῶς ἠθικοῦ προσωπικοῦ θέματος καὶ τοῦ θέματος τοῦ προσωπικοῦ τοῦ συνδεομένου μὲ μομφήν, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς Ε. Κ. καὶ σεῖς ἰσχυρίζεσθε, ὅτι μόνον τότε ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα ὅταν θίγωνται οἱ βουλευταὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς διά τινος φράσεως ἡ ὁποία ἐκστομεῖται. Ὁ κ. Μαῦρος ἂν καὶ ὁμιλῶν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἤσκησεν ἔλεγχον κατὰ Κυβερνήσεως ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὰ ἑδώλια τῶν Ὑπουργῶν. Ἀνέπτυξεν ἐπερώτησιν ὁ κ. Μαῦρος καὶ μάλιστα λίαν ἀνεπαρκέστατα, διότι ὅποιος ἀρνεῖται τὰ πάντα, ἀρνεῖται τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων του. Καὶ ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Μαῦρος διὰ ν’ ἀρνηθῇ τὰ πάντα. Εἶπεν, ὅτι δὲν ἐγένετο τίποτε. Αὐτὸ καὶ μόνον ἀρκεῖ διὰ ν’ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν γνωρίζει τίποτε, δὲν θέλει νὰ γνωρίζῃ τίποτε καὶ ἑπομένως, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀσκήσῃ τὰ καθήκοντα τοῦ συνεχιστοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιτελεσθῆ. (Χειροκροτήματα). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσῃ καὶ νὰ διορθώσῃ τὸ γενόμενον ἔργον; Ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ διορθώσῃ. Διὰ νὰ διορθώσῃ τις ὅμως ἓν ἔργον πρέπει νὰ τὸ γνωρίζῃ καὶ νὰ τὸ ἀναγνωρίζῃ, ἀλλὰ ὁ κ. Μαῦρος εἶπεν, ὅτι δὲν ἐγένετο τίποτε. Εἶπε φράσεις αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἀδήλους καὶ ἀνεξελέγκτους κατηγορίας. Αὐτὸ εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ καταλάβετε, ὅτι κατέχεται ἀπὸ τοιαύτην κακίαν ἀπέναντι τοῦ ἐκτελεσθέντος ἔργου, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ τὸ διορθώσῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπατε ὅτι θέλετε νὰ ἐπιλύσωμεν τὸ ζήτημα, κατὰ ποῖον τρόπον;

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνεται ἐρώτησις κατὰ τὸ δοκοῦν οἱουδήποτε Ὑπουργοῦ, ἢ ἐὰν γίνεται, τότε θὰ πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ συζήτησις εἰς συζήτησιν ἐλέγχου τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως καὶ πᾶς ἐλεγχόμενος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐκτὸς τῆς σειρᾶς τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσῃ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐπειδὴ μὲ ἐπεκαλέσθητε, νὰ εἴπω ἐν τῇ ἰδιότητί μου ὡς Προέδρου τοῦ Σώματος, καὶ ὡς μέλους τοῦ Κοινοβουλίου τὴν γνώμην μου. Εἰς τὴν θεωρίαν καὶ εἰς τὴν πρᾶξιν ἡ ἔννοια τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος εἶναι λίαν περιωρισμένη καὶ ἡ ἑρμηνεία τοῦ Κανονισμοῦ στενωτάτη. Τοῦτο ἀπὸ καταβολῆς Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς μομφῆς δὲν ἔχει πάντοτε νόημα ἠθικὸν, εἶναι ὅμως πάντοτε πολὺ περιωρισμένη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιλαμβάνῃ, τὸν ἔλεγχον Κυβερνητικῶν πράξεων ἔστω καὶ ἐὰν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τώρα ἁπλοῦς βουλευτής. Εἶναι ἀδύνατον, ἐὰν ἐκ τῶν ὑστέρων ἐλεγχθοῦν κυβερνητικαὶ πράξεις, νὰ θεωρηθῇ τοῦτο προσωπικὸν ζήτημα. Ἔχετε δίκαιον μόνον εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον, ὅτι εἶναι εὐπρεπὲς καὶ σκόπιμον ὅταν ἀποδίδεται εὐθύνη εἰς προηγουμένους Ὑπουργούς, διὰ τὴν πολιτικὴν ποὺ ἤσκησαν, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαντοῦν προτιμώμενοι, κατὰ ἕνα τρόπον, χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ ἔννοια τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, διότι, ἐὰν τοῦτο γίνῃ, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσῃ μία συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ θεωροῦνται, περίπου ὅλα τὰ θέματα, ὡς προσωπικά. Ἐὰν συμφωνήσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ οὐσιαστικὸν θέμα, δυνάμεθα νομίζω, νὰ ἀφίσωμεν ἄθικτον τὴν ἔννοιαν τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος.

§32Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Παραδέχεσθε, ὅτι δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι θὰ κόψῃ τὸ νερὸ τῆς Νάξου, εἶναι προσωπικὸν θέμα. Καὶ ἐπειδὴ, δι’ ὀλίγων λέξεων, θὰ ἀπαντήσω θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Παπαλαζάρου, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ὁμιλήσω, ἐπὶ τρία λεπτὰ τῆς ὥρας. Εἶναι, προφανῶς, ἀναμφισβήτητα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, οὐδέποτε ἐγὼ ἠπείλησα, ὅτι θὰ κόψω τὸ νερὸ τῆς Νάξου, ἄλλωστε, δὲν ὑπῆρχε τότε νερὸ εἰς τὴν Νάξον. Ἐπρόκειτο νὰ γίνουν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, αἱ τελευταῖαι, ἄλλωστε τὸ θέμα τὸ γνωρίζετε, κ. Πρόεδρε, διότι, σεῖς ἐφέρατε τὸ θέμα τοῦ τηλεγραφήματος ἐκείνου εἰς τὴν Βουλὴν τότε, τὸ ἐνθυμοῦμαι.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ μὲ ἀναμιγνύετε εἰς τὴν συζήτησιν, διότι εἶμαι Πρόεδρος τοῦ Σώματος.

§34Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὁ ἕνας συνδυασμὸς τῆς Νάξου εἶχε καθιερώσει πολιτικὰ συνθήματα, ἦτο συνδυασμὸς συνθέσεως ἀναλόγου μὲ τὰς ψήφους ποὺ ἐλάβατε καὶ σεῖς ὡς Πρόεδρος. Ὁ ἄλλος συνδυασμὸς εἶχεν ὡς πρόγραμμα τὴν ὕδρευσιν τῆς πόλεως. Ἡ ὕδρευσις τῆς πόλεως ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἀπὸ τὰ κονδύλια τῶν μέσων κοινωφελῶν ἔργων, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὁποίων εἶναι ἀπαραίτητος ἡ συνεργασία τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς μὲ τὸ Κράτος. Ἔστειλα, λοιπόν, ἕνα τηλεγράφημα καὶ εἶπα: Εἶμαι περίεργος νὰ ἰδῶ, ἐὰν οἱ Νάξιοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ὕδρευσιν τῆς πόλεώς των. Θέλετε νὰ μοῦ εἰπῆτε, ὅτι αὐτὸ ἐπηρέασε τὰς ψήφους τῶν δημοτῶν τῆς Νάξου; Τὸ δέχομαι. Ἦτο, ὅμως, ἀπαραίτητον νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ συνεργασία, διὰ νὰ γίνῃ ἡ ὕδρευσις τῆς πόλεως. Συνεπῶς, δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι ἠπείλησα νὰ κόψω τὸ νερό. Ἀλλὰ ὀφείλω, κ. Πρόεδρε, νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Μαῦρον, διότι καὶ τότε, ὀλίγον πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου καὶ τώρα, ἐν ὄψει ἐνδεχομένων ἐκλογῶν, ὑπενθυμίζει εἰς τοὺς συμπολίτας μου τὸ καλὸν ποὺ τοὺς ἔκαμα.

§35Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὀφείλω μίαν διόρθωσιν, εἰς ὅσα εἶπον διὰ τὸν τέως Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Ἀνέφερον παραδειγματικῶς, τί θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ θέμα προσωπικόν, καὶ τὸ ἀνέφερον ἄνευ οὐδεμιᾶς κακίας. Σπεύδω τώρα νὰ κάμω τὴν διόρθωσιν, ἐκφράζων τὴν λύπην μου, διότι πράγματι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, δὲν εἶπεν ὅτι θὰ κόψῃ τὸ νερό. Εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ γίνῃ ὕδρευσις τῆς Νάξου, ἂν δὲν ψηφισθῇ ὡρισμένος συνδυασμός. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§36Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ μοῦ ἀπαντήσητε, ἀλλὰ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διατυπώσω μίαν ἐρώτησιν καὶ ἂν θέλετε μοῦ ἀπαντᾶτε. Σεῖς, ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, πιστεύετε, ὅτι, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων, πέραν τῆς ἀναφορᾶς εἰς τὸ παρελθόν, εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ὅταν τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον, χωρὶς κατὰ τοὺς κανόνας τῆς Κοινοβουλευτικῆς τάξεως, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται καὶ ἔλεγχος τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως;

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσω;

§38Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἁπλῶς, διετύπωσα τὴν ἐρώτησιν, ἂν θέλετε, λέγετε τὴν γνώμην σας.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναλαμβάνουσα τὴν ἐξουσίαν Κυβέρνησις, δύναται νὰ περιγράψῃ ποίαν κατάστασιν παρέλαβε, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει. Καὶ ὑπάρχει προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§40Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ποίου θέματος;

§42Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Ἐπὶ θέματος ποὺ ἀφορᾶ καὶ ἐμέ. Θέλω νὰ πληροφορηθῶ, προκειμένου νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ προκειμένου νὰ τὰς κρίνω, ἄν, βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, ἔχω δικαίωμα νὰ κρίνω τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, συγκρίνων αὐτὰς μὲ τὰς πράξεις τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Ἐκεῖ ἐντοπίζεται τὸ θέμα, διὰ νὰ μὴ ὑποπέσω εἰς σφάλμα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει θέμα. Ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, εἶναι νὰ μὴ ἀργοπορήσωμεν τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ δυνηθοῦν περισσότεροι συνάδελφοι νὰ λάβουν μέρος εἰς αὐτήν.

§44Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ μεγίστη καὶ νομίζω ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς ἀποδοτικωτέρα ἐπαγγελία τῆς Ε.Κ. πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὑπῆρξεν ἡ σχετιζομένη πρὸς τὰ ἀγροτικὰ χρέη. Τὶ ἀκριβῶς εἶχεν ἐπαγγελθῆ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἶπεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἐπὶ λέξει: «Προβαίνομεν εἰς τὴν ἀκόλουθον συγκεκριμένην, ὑπεύθυνον ἐπαγγελίαν, εἰς τὴν εὐμενῆ ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Θὰ καταργηθοῦν οἱ τόκοι ὑπερημερίας καὶ θὰ κλιμακωθοῦν τὰ χρέη εἰς μακροπρόθεσμα δάνεια». Ἀλλὰ εἰς τὴν ρύθμισιν τῆς παρ’ αὐτῆς ἐξαγγελίας ἡ Κυβέρνησις περιέλαβε τὰ 20% περίπου τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Τὸ σύνολον τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν ἀνέρχεται εἰς 10 περίπου δισ. καὶ τὸ σύνολον τῶν ὑποκειμένων εἰς ρύθμισιν περίπου εἰς 2 δισ. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, οἱ ὑποψήφιοι τῆς Ε.Κ. οἱ περισσότεροι, περιφερόμενοι ἀνὰ τὴν ὕπαιθρον, ὑπέσχοντο τὴν ἄμεσον, τὴν ἔμμεσον, τὴν φανερὰν ἢ τὴν σιωπηρὰν διαγραφὴν τοῦ συνόλου τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.).

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ὀνομάσητε ἕνα.

§46Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Παπαληγούρα, ἀφοῦ διαμαρτύρονται, εἰπῆτε εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὅτι ἐννοεῖτε τοὺς μὴ ἐκλεγέντας διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ προσωπικὸν ζήτημα μὲ ὅλους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς

ΕΡΕ).

§47Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ ὑπάρξῃ πάντως, κ.κ. συνάδελφοι, κἄποιο ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω παρακατιών. Πρὸς τὸ παρὸν ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἑξῆς διαπίστωσιν......

§48Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ὄχι νὰ μὴ διακόψητε.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τόσον καταπληκτικόν. Ζητεῖ ἕνας Ὑπουργὸς νὰ διακόψῃ. Ἔχετε διατελέσει Ὑπουργοὶ καὶ ἔχετε κάμει χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος. Διατὶ διαμαρτύρεσθε;

§51Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαρίστως θὰ ἐδεχόμην διακοπὰς ἀπὸ μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπό τινας ὅμως προϋποθέσεις. Πρώτη προϋπόθεσις εἶναι, ὅτι θὰ ἐπρόκειτο περὶ διακοπῆς καὶ ὄχι περὶ ἀγορεύσεως ἢ περὶ θορύβου ὁ ὁποῖος θὰ προεκαλεῖτο εἰς τὸ μέσον μιᾶς φράσεως. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν διέκρινα, ὅτι ἦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁ θελήσας νὰ διακόψῃ. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος θὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι εὑρισκόμην εἰς τὸ μέσον μιᾶς φράσεως καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ σταματήσω.

§52Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου σας.

§53Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ κάμετε τὴν ἐρώτησιν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἀφοῦ ἐκθέσω τὸ σύνολον τῶν ἀπόψεών μου διὰ τὸ θέμα τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Δὲν ἔχω ἀκόμη εἴπει 10 λέξεις, διατὶ ταράσσεσθε; Διατὶ φοβεῖσθε; Τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον. Εἶπον, κ. Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὅτι, ἐὰν μὲν ἐπιμένετε θὰ σᾶς εἴπω νὰ μὲ ἐρωτήσετε τώρα. Ἐὰν συμβαίνῃ καὶ δὲν ἐπιμένετε θὰ σᾶς ὑποβάλω τὴν παράκλησιν νὰ μὲ διακόψητε μόλις τελειώσω τὸ περὶ ἀγροτικῶν χρεῶν μέρος τῆς ὁμιλίας μου. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ τακτικόν. Ἅμα τελειώσω θὰ σᾶς ἤμην ὑπόχρεως νὰ μοῦ ὑποβάλλετε ἐρώτησιν. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ἤμην ἐξ ἴσου ὑπόχρεως νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ ὁμιλήσω. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει μία ἰλιγγιώδης ἀπόστασις μεταξὺ τῶν προεκλογικῶν πολιτικῶν λόγων καὶ τῶν ἐπιτεύξεων, τῶν ἔργων τῶν μετεκλογικῶν εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Τόσον, κύριοι, εἶναι ἡ διαπίστωσις αὐτὴ ἀληθής, ὥστε δὲν τολμᾶτε —ἐπειδὴ καὶ πάλιν ἡ ὥρα εἶναι ἐνδεχομένως προεκλογικὴ— νὰ κοινοποιήσητε εἰς τὰ Ὑποκαταστήματα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τὰς ἰδίας σας ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι σᾶς πληροφορῶ τὴν ὥραν αὐτὴν δὲν ἐκτελοῦνται. Τὴν φοβερωτέραν ἐπιβεβαίωσιν αὐτῶν ποὺ εἶπον πρίν, ἀποτελεῖ ἡ στάσις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ στάσις τῆς, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, κομματικῆς διοικήσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Κάθε Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἐλάμβανεν ἕνα τοιοῦτον μέτρον ἀφορῶν εἰς χιλιάδας πολιτῶν, μέτρον μάλιστα συνδεόμενον μὲ τὴν πίστιν, τὶ θὰ ἔπραττε; Δὲν θὰ ἀνεκοίνωνε τὰς τελικάς της ἀποφάσεις, παρὰ μόνον ἀφοῦ θὰ ἦσαν πλήρως κατηρτισμέναι, θὰ τὰς ἐτηλεγραφοῦσε τὸ ἴδιον βράδυ καὶ θὰ διέτασσε νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν ἑπομένην ἡ ἐφαρμογή. Διατί; Διὰ λόγους οἱ ὁποῖοι εἶναι κατάδηλοι. Πρῶτον, διὰ λόγους ἠθικούς. Δικαιοῦται ὁ κάθε γεωργὸς νὰ γνωρίζῃ — ἐνῷ σήμερον δὲν γνωρίζει — ποία εἶναι, ἐπὶ τέλους, αὐτὴ ἡ ρύθμισις, ἡ ὁποία τοῦ γίνεται. Δεύτερον, διὰ λόγους οἰκονομικούς. Διότι εἶναι αὐτονόητον, ὅτι διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἡ Α.Τ.Ε. πρέπει καὶ αὐτὴ νὰ γνωρίζῃ ποῖοι καὶ πόσα τῆς ὀφείλουν. Διατὶ δὲν τὸ κάμνετε; Νὰ σᾶς εἴπω διατί; Διότι τότε θὰ ἐπληροφορεῖτο καὶ ὁ μωρότερος ἀγρότης ποῦ εὑρίσκετο ὁ λογαριασμός του καὶ θὰ ἀπεγοητεύετο. Ἀντὶ τούτου τὶ συνέβη; Ἀντὶ τούτου, ἐξεδόθησαν γενικαὶ διαταγαὶ νὰ μὴ πιεσθῇ κανείς! Καὶ ἂν μὲν αὐτὸ ἦτο πολιτική σας, θὰ σᾶς ἐχειροκρότουν. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ πρόθεσίς σας; Ἡ πρόθεσίς σας εἶναι —ἂν ἐπετύγχανε τὸ σχέδιόν σας— ἂν ἐγίνοντο δηλαδὴ ἐκλογαὶ καὶ ἐκερδίζατε τὰς ἐκλογάς— ἀπὸ τῆς ἑπομένης τὸ πρωΐ νὰ ἀρχίσητε νὰ εἰσπράττητε καὶ νὰ εἰσπράττητε κατὰ τρόπον φοβερὸν καὶ τρομερόν. Καὶ διατί; Διότι δὲν πιστεύω, βεβαίως, ὅτι θέλετε νὰ ἀνατινάξητε εἰς τὸν ἀέρα τὴν οἰκονομίαν. Διότι δὲν πιστεύω, βεβαίως, ὅτι τὸ πνεῦμα αὐτό, τὸ ὁποῖον σήμερον ὁμολογουμένως ὑπάρχει εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ πᾶς τις, ὁ πᾶς ἀγρότης ἔχει σχηματίσει τὴν ἀντίληψιν, ὅτι δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ πληρώσῃ δραχμήν, ὅτι ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς πραγματικὰς προθέσεις σας. Ἔ, λοιπόν. Σεῖς ἔχετε τὴν πρόθεσιν νὰ πληρώσῃ καὶ νὰ παραπληρώσῃ καὶ νὰ πληρωθοῦν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἦσαν παγωμένα καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐπὶ ἔτη οὐδεὶς ἠνωχλεῖτο. Ἐὰν ἦσθε ὁριστικὴ Κυβέρνησις τῆς χώρας θὰ ἐξεδίδατε ἄλλας διαταγὰς ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐξεδώσατε σήμερον ἢ μᾶλλον ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας δὲν ἐξεδώσατε, διότι ἐξεδώσατε μίαν γενικὴν διαταγὴν μέσῳ τοῦ κ. Βασματζίδη, ἡ ὁποία λέγει ἄφετε τὰ παιδία, τό γε νῦν ἔχον, ἐνῷ αὐτὰ τὰ παιδιὰ οἱ δυστυχεῖς ἀγρόται θὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ πληρώσουν, θὰ ὑποχρεωθοῦν κάποτε νὰ μάθουν ποῖος εἶναι ὁ λογαριασμός των. Ἀνεξαρτήτως πάντως τούτων πιστεύω, ὅτι ἡ ρύθμισις, σκοπουμένη καθ’ ἑαυτήν, εἶναι καὶ ἄδικος καὶ ἄστοχος. Οἱ ἐπωφελούμενοι τῆς ρυθμίσεως αὐτῆς ἀπὸ τὸ 1 ἑκατομμύριον ὀφειλετῶν θὰ εἶναι 250–300 χιλιάδες. Μεταξὺ 250 χιλ. ἐπωφελουμένων κάπως τῆς ρυθμίσεως αὐτῆς φυσικὸν εἶναι νὰ ὑπάρχουν καὶ κακόπιστοι. Ἐγὼ δὲν καταλαβαίνω διατὶ πρέπει νὰ ἐπωφελοῦνται καὶ οἱ κακόπιστοι. Ἡ παρατήρησις αὐτὴ ἡ πρώτη ἔχει μόνον ἠθικὴν σημασίαν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει μεγάλην οἰκονομικὴν σημασίαν. Διότι καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία τῶν ἀγροτῶν εἶναι καλόπιστος. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ μία δευτέρα παρατήρησις, ἡ ὁποία θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἔχει καὶ ἠθικὴν καὶ οἰκονομικὴν σημασίαν καὶ εἰς αὐτὴν θὰ παρεκάλουν νὰ προσέξετε. Ἄν δύο ἀγρόται ὀφείλουν ἐκ παλαιῶν χρεῶν τὸ ἴδιον ποσόν, ἀλλὰ συμβαίνει ὁ εἷς ἐκ τῶν δύο νὰ ἔχῃ τριπλασίαν περιουσίαν, 4πλασίαν ἀπὸ τὸν ἄλλον καὶ 3πλάσιον ἢ 4πλάσιον εἰσόδημα θὰ πρέπει νὰ δοθῇ ἡ αὐτὴ περίοδος χρόνου καὶ εἰς τὸν ἕνα καὶ εἰς τὸν ἄλλον διὰ νὰ ἐξοφλήσουν; Καὶ διατὶ δὲν θὰ πρέπει ἀντιστρόφως σύμφωνα μὲ τὰ ἰδικά μας σχέδια νὰ κριθοῦν ὄχι κατὰ ἕνα οἱονδήποτε ὑποκειμενικὸν κριτήριον, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἀντικειμενικὸν κριτήριον τῆς περιουσίας των καὶ τῶν εἰσοδημάτων των οἱ διάφοροι ἀγρόται, ὥστε ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ ἀποκτήσῃ τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια διὰ νὰ μπορέσῃ μὲ τὴν αὐτὴν δαπάνην, μὲ τὴν αὐτὴν ἐπὶ τῆς κυκλοφορίας ἐπιβάρυνσιν, νὰ ὠφελήσῃ μεγαλύτερον ἀριθμὸν ἀγροτῶν καὶ νὰ ὠφελήσῃ ἕκαστον ἐκ τῶν ἀγροτῶν αὐτῶν περισσότερον; Ὡμίλησα, κύριοι συνάδελφοι, περὶ τοῦ ἰδικοῦ μας σχεδίου. Ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτόν τι σχέδιον τὸ γνωρίζει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Γεωργίας. Γνωρίζουν ἀμφότεροι, ὅτι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἠρύσθησαν, κατ’ ἀνάγκην τὰ ἠρύσθησαν, ἀπὸ τὰς μελέτας, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Τραπέζης καὶ τῶν Ὑπουργείων. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῶν ἡ ΕΡΕ εἶχεν ἐξαγγείλει προεκλογικῶς ὄχι βεβαίως καθολικὴν ρύθμισιν, ὅπως εἴχατε ἐξαγγείλει σεῖς, εἶχεν ὅμως ἐξαγγείλει ρύθμισιν τῶν καθυστερήσεων, ὅπως προκύπτῃ ἐκ τοῦ λόγου τοῦ κ. Καραμανλῆ εἰς τὰς Σέρρας καὶ τὴν εἶχε προτείνει κατὰ μέθοδον τῆς ὁποίας ἡ κλεὶς εὑρίσκεται εἰς χεῖρας σας καὶ ἡ ὁποία ἐφαρμοζομένη θὰ ἐδημιούργει καλύτερα, νομίζω, ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν ἀποτελέσματα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ ἐπωφελοῦντο περισσότεροι ἀγρόται ἐκ τῆς ρυθμίσεως καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ ἦτο δικαιοτέρα ἡ ρύθμισις καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τέλος, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ μὲ τὴν αὐτὴν δαπάνην καὶ μὲ τὴν αὐτὴν νομισματικὴν ἐπιβάρυνσιν γενναιοτέρα ἐλάφρυνσις. Τὸ πόσον, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἀπαράσκευος διὰ τὴν ρύθμισιν, προκύπτει καὶ ἐξ ἑνὸς ἁπλουστάτου περιστατικοῦ: Ἡ κυβερνητικὴ ἀναγγελία τῆς ρυθμίσεως περιέχει δύο καταπληκτικὰς διαβεβαιώσεις: Ἡ ρύθμισις τῶν ἐκκρεμουσῶν χρεῶν δὲν πρόκειται οὔτε νὰ προκαλέσῃ δαπάνην, οὔτε νὰ μειώσῃ τὰ ἔσοδα τῆς Α.Τ.Ε. Ἀντιθέτως θὰ ἀποτελέσῃ ἐξυγίανσιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Αὐτὰ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγγέλλων τὴν ρύθμισιν. Ὥστε, διὰ νὰ συμβοῦν αὐτὰ θὰ εἰσπράξητε, ἐνῷ σήμερον δὲν εἰσπράττετε, διότι εἶναι ὥρα προεκλογική. Δὲν λέγει, ὅμως μόνον αὐτό, λέγει καὶ τὸ ἑξῆς περαιτέρω παραδοξότατον ἡ ἰδία κυβερνητικὴ ἀνακοίνωσις. «Ἀπεφασίσαμεν διὰ τοῦτο τὸν ὑποβιβασμὸν τῶν ἐπιτοκίων καὶ διὰ νὰ μὴ προκύψῃ ἐπιβάρυνσις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐκ τοῦ ὑποβιβασμοῦ, μειοῦται ὁ εἰσπραττόμενος ὑπὸ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος τόκος διὰ τὰς πρὸς αὐτὴν χορηγήσεις. Ἐξ ἄλλου ἡ αὔξησις ἐκ τῆς ρυθμίσεως τῶν ἐκκρεμούντων χρεῶν θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν καὶ τὴν αὔξησιν τῶν συνολικῶν ἐξόδων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης». Αὐτὰ δὲν τὰ εἶπον ἐγώ, τὰ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξαγγέλλων τὴν ρύθμισιν. Ἀπήντησε τότε ἡ Ε.Ρ.Ε., ὅτι δὲν σᾶς κατηγοροῦμεν, ἐπειδὴ διὰ νὰ κάμετε μίαν οἱανδήποτε ρύθμισιν, θὰ χρειασθῆτε ἕνα ὡρισμένον ποσόν, σᾶς κατηγοροῦμεν διότι δὲν τὸ λέγετε. Εἴπομεν, ὅτι, ἐκτὸς τῆς ἐφ’ ἅπαξ ζημίας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ καλυφθῇ ἂν ὄχι εἰς ἕνα ἔτος, πάντως εἰς κἄποιο χρονικὸν διάστημα ὑπάρχει καὶ μία τρέχουσα ζημία ἐκ τῆς μειώσεως τῶν ἐπιτοκίων. Εἰς ἀνάλογον περίπτωσιν ἡμεῖς εἴχομεν ἀναλάβει τὰ βάρη διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ εἴπομεν εὐθέως, ὅτι τὰ ἀναλαμβάνομεν. Τώρα, ἐκ τῶν ὑστέρων, τὸ λέγετε καὶ σεῖς. Διατὶ τὸ λέγετε; Διότι ἢ δὲν ἐγνωρίζατε, τὴν ὥραν ποὺ ἐκάματε τὴν ρύθμισιν, ποία θὰ εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις ἐκ τῆς ρυθμίσεως, ἢ πιεσθέντες ἀπὸ ἡμᾶς ἠναγκάσθητε νὰ γράψητε αὐτὸ τὸ περίφημον κονδύλιον τῶν διακοσίων ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, μὲ τὸ ὁποῖον νομίζετε, ὅτι ἐλύσατε τὸ πρόβλημα τῶν ἀγροτῶν. Σοβαρῶς πιστεύετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἕνα μέτρον τοῦ ὁποίου ἡ συνολικὴ δαπάνη εἶναι διακόσια ἑκατομμύρια δραχμαὶ τὸν χρόνον, ὅτι μὲ ἕνα τοιοῦτον μέτρον ἀπηλλάγη ὁ ἀγρότης ἀπὸ τὸ ἄγχος τῶν χρεῶν του πρὸς τὴν Α.Τ.Ε.;

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκάματε καμμίαν ἐπίσκεψιν εἰς τὴν ὕπαιθρον;

§55Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Σοβαρῶς λοιπὸν τὸ πιστεύετε αὐτό;

§56Κ. ΜΑΡΗΣ. ....... (Δὲν ἠκούσθη).

§57Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐπειδὴ βλέπω ἡ παρατήρησίς μου προεκάλεσε τὴν εἰρωνείαν τοῦ κ. Μαρῆ, ἐνθυμεῖτε, ὅτι εἰς τὸν Νομὸν Ἡρακλείου καὶ μόνον κατὰ τὴν διάρκειαν ἑνὸς ἔτους καὶ διὰ τὴν προστασίαν ἑνὸς προϊόντος καὶ μόνον, ἐδαπανήσαμεν ἑκατὸν ἑξῆντα ἑκατ. δραχμάς, ἐπὶ συνόλου ἑκατὸν ὀγδόντα ἑκατ., διατεθέντων διὰ τὸ προϊὸν του.

§58Κ. ΜΑΡΗΣ. Σεῖς ἐφέρατε αὐτὸ τὸ προϊὸν εἰς αὐτὸ τὸ χάλι.

§59Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Αὐτὸ τὸ προϊὸν ἐνδιαφέρει καὶ ἐσᾶς καὶ ἐμὲ ἐξ ἴσου. Ἐὰν ἀνέφερον αὐτὸν τὸν ἀριθμόν, τὸν ἀνέφερον, διὰ νὰ σᾶς δείξω, πόσον μικρὰ εἶναι, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ἡ χειρονομία σας, ἐὰν πρόκειται νὰ εἶναι μόνον αὐτή.

§60Κ. ΜΑΡΗΣ. Σᾶς στενοχωρεῖ αὐτό;

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν τὰ ἐκάματε σεῖς;

§62Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ εἴπω διατί δὲν τὰ ἐκάμαμεν.

§63Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονοκιμῶν). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§64Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τελειώσω.

§65Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ παρακολουθήσωμεν τὸν συλλογισμόν σας, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Ἀμφισβητεῖτε, ἐὰν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀνεγράφη, δύναται νὰ καλύψῃ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐξηγγείλαμεν ἢ λέγετε, ὅτι ἡ πολιτική, ὅπως τὴν ἐξηγγείλαμεν, δὲν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἀγρότου;

§66Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν, ἀπὸ σᾶς, δὲν τὴν ἐπερίμενα. Ἐγὼ εἶπον τὰ ἑξῆς: Θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ ἐπαναλάβω τὸ γενικὸν συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον εἶναι πάρα πολὺ ἁπλοῦν. Πρῶτον, ὑπάρχει διάστασις μεταξὺ προεκλογικῶν δηλώσεων καὶ μετεκλογικῶν πραγματοποιήσεων, δηλαδή, ἀποφάσεων ἐκδοθεισῶν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν σας, ἐπισήμων ἀποφάσεων ἐξαγγελθεισῶν διὰ τοῦ τύπου. Εἶπον, ὅτι ἡ ρύθμισις σκοπουμένη καθ’ ἑαυτὴν εἶναι ἄδικος, ἄστοχος καὶ θὰ ἠδύνατο, μὲ τὴν ἰδίαν δαπάνην, νὰ γίνῃ εὐστοχωτέρα ρύθμισις τοῦ θέματος. Δεύτερον: Εἶπον, ὅτι ἐπειδὴ ἡ ρύθμισις αὐτὴ δὲν ἀνταποκρίνετε εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴχατε εἴπει προεκλογικῶς, εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέμενεν, ἑπομένως μετεκλογικῶς ἀπὸ ἐσᾶς ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, ἠναγκάσθητε — ἐπειδὴ τώρα ἡ ὥρα εἶναι προεκλογικὴ — νὰ μὴ ἐφαρμόσητε τὰς ἰδικάς σας ἀποφάσεις, διότι δὲν τολμᾶτε, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμόσετε ἄλλην πολιτικήν. Εἶπον, ὅτι αὐτὴν τὴν πολιτικὴν εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ τὴν σταματήσητε, πρῶτον διότι τὸ ἐδηλώσατε οἱ ἴδιοι, δεύτερον, διότι δὲν εἴχατε προβλέψει τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὰ διακόσια ἑκατ. καὶ τρίτον, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ φαντασθῶ, ὅτι εἰς τὴν πολιτικήν σας εἶναι νὰ ἀνατινάξητε τὴν οἰκονομίαν εἰς τὸν ἀέρα. Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζουν οἱ ἀγρόται καὶ εἶναι δυσχερὲς οἱ ἀγρόται νὰ τὸ ἐννοήσουν. Αὐτὰ εἶπον. Καὶ τώρα, δέχομαι ἐρωτήσεις καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀπὸ οἱονδήποτε μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον συνάδελφον ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος.

§67Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον θέτει τὸ θέμα ὁ κ. συνάδελφος, ἐκ Κορινθίας, δὲν εἶναι ἄξιος τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν κάμνομεν ἐδῶ μέσα. Ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλε μίαν συγκεκριμένην πολιτικήν, διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, καὶ ταὐτοχρόνως προέβλεψε μίαν δαπάνην. Θὰ ἠδύνατο ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἀμφισβητήσῃ ἐὰν ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία προεβλέφθη εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐξηγγείλαμεν, καὶ θὰ ἠδύνατο, ἐπίσης, νὰ κάμῃ κριτικὴν τῆς πολιτικῆς τῆς ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν τῆς Κυβερνήσεώς μας. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν περίπλοκον ἐπιχειρηματολογίαν, ἡ ὁποία δὲν καταλήγει εἰς κανένα συμπέρασμα, δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν παρακολουθήσωμεν. Ἡ δαπάνη διὰ τὸ 1964 ἐκ τῆς πολιτικῆς ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, καλύπτεται εἰς τὸ ἀκέραιον μὲ τὰ διακόσια ἑκατ. Ἐὰν εἰς αὐτὸ ὁ κ. Παπαληγούρας ἔχῃ ἀντίρρησιν, τὸν προκαλῶ νὰ ἀπαντήσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὕψος τῆς προστασίας, τὸ ὁποῖον ἐδώσαμεν εἰς τοὺς ἀγρότας διὰ τῆς ρυθμίσεως, αὐτὸ θὰ τὸ γνωρίσουν οἱ ἀγρόται καὶ θὰ τὸ κρίνουν αὐτοὶ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, γενικώτερον. Νομίζω, ὅμως, ὅτι κατ’ ἐξοχὴν ἡ Ε.Ρ.Ε., ἡ ὁποία ἠρνεῖτο ὅλως διόλου τὴν βάσιν τῆς πολιτικῆς ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, εἶναι ἡ μόνη ἀναρμοδία νὰ μᾶς κάμῃ κριτικήν, ὅτι ἡ ρύθμισις, ὅπως τὴν ἐπραγματοποιήσαμεν, δὲν εἶναι εὐρυτέρα, ὅπως, ἴσως, ἀπὸ ἄλλων πλευρῶν, εἶχε ζητηθῆ.

§68Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἰς ἀπάντησιν αὐτῶν ποὺ εἴπατε, θέλω νὰ εἴπω δύο τινά. Πρῶτον, ὅτι εἶναι ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὄχι μόνον νὰ κρίνῃ φράσεις καὶ ἀποφάσεις, ὅπως εἶναι γραμμέναι εἰς τὰ χαρτιά, ἀλλὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἔργον νὰ κρίνῃ ἐὰν αὐτὰς τὰς ἀποφάσεις πρόκειται νὰ τὰς ἐφαρμόσητε. Δεύτερον, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπόφασις εἶναι μία ἐξ ἐκείνων ποὺ θὰ ἔπρεπε δι’ οἰκονομικοὺς λόγους, νὰ εἶχε τηλεγραφηθῆ εἰς ὅλα τὰ ὑποκαταστήματα. Καὶ εἶπον, ὅτι ἡ μὴ λῆψις τοιαύτης διαταγῆς ἀπὸ τὰ ὑποκαταστήματα, ἔχει ἀναστείλει γενικῶς τὰς εἰσπράξεις τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ ἔχει δημιουργήσει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι σεῖς πράγματι πᾶτε πρὸς γενικὸν χρεοστάσιον, ἐνῷ δὲν πᾶτε. Ἀλλά, ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ πᾶτε ἀντιστρόφως, εἰς ἀθρόαν μετεκλογικὴν εἴσπραξιν.

§69Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται ἐσφαλμέναι ἐντυπώσεις, ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορήσω τὸ σῶμα, ὅτι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλεν, ἔλαβε τὴν τυπικὴν μορφὴν τῆς κυβερνητικῆς ἀποφάσεως καὶ ἀποφάσεως τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐκοινοποιήθη εἰς τὴν ΑΤΕ καὶ ἡ ὁποία, ἐν συνεχείᾳ, ἐξέδωκε τὰς δεούσας διαταγὰς καὶ ἐγκυκλίους πρὸς τὰ ὑποκαταστήματά της· ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις ἐφηρμόσθη ἤδη καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ εἰς τὸ ἀκέραιον. (Χειροκροτήματα). Τὰ ὑπόλοιπα εἶναι ἰδικαί σας ὑποθέσεις.

§70Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ περισσότεροι βουλευταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἴμεθα βουλευταὶ ἐξ ἐπαρχιῶν καὶ γνωρίζομεν, τί συμβαίνει εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Χαίρω, ὅμως, διὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία εἶναι σοβαρὰ καὶ ὑπεύθυνος. Θὰ ἀναμείνω νὰ ἴδω, ἐὰν θὰ τὴν ἐκτελέσητε καὶ τότε σεῖς νὰ ἀναμείνετε ποία θὰ εἶναι ἡ ἀντίδρασις τῆς κοινῆς γνώμης τῶν ἀγροτῶν, διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ ἀντίδρασις, τότε, θὰ εἶναι χειρίστη.

§71Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Παπαληγούρα, παρακαλῶ, μίαν ἐρώτησιν νὰ σᾶς ὑποβάλω.

§72Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὄχι τώρα. Κατόπιν θὰ δεχθῶ ἐρωτήσεις. (Θόρυβος).

§73Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. .. (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του, μὴ ἀκουόμενος. — Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§74Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Παρακαλῶ, δὲν ἐτελείωσα τὴν ἀπάντησίν μου, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαληγούρα, ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι θὰ δεχθῆτε ἐρωτήσεις, ὁ κ. Παπαπαναγιώτου, ἐνόμισεν, ὅτι ἔληξεν ἡ συζήτησίς σας μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸ ἑξῆς: Ὁ μὲν κ. Παπαληγούρας, εἶπεν, ὅτι θὰ δεχθῇ ἐρωτήσεις ἀπὸ τοὺς κ.κ. συναδέλφους. Ἀλλὰ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τοῦτο καὶ δὲν θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Παπαληγούρα. Κατ’ ἐξαίρεσιν, μόνον μετὰ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ὁ κ. Παπαληγούρας εἰς τὸν κ. Μητσοτάκην, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει ὁ κ. Παπαπαναγιώτου νὰ θέσῃ τὸ ἐρώτημά του. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅμως, ὅλοι νὰ θέσουν ἐρωτήματα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, κ. Πρόεδρε. Ἡ παρεξήγησις προῆλθεν ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. Παπαπαναγιώτου ἐνόμισεν, ὅτι ἐτελείωσεν ἡ διαλογικὴ συζήτησις τοῦ κ. Παπαληγούρα, μὲ τὸν κ. Μητσοτάκην.

§78Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγώ, νὰ μὴ γίνουν ἄλλαι διακοπαὶ καὶ φυσικὰ εἶμαι πρόθυμος, μετὰ τὸ πέρας τῆς συζητήσεως, νὰ δεχθῶ ἐρωτήσεις. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον, ὅμως, νὰ τελειώσω τώρα μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Μὲ ἠρώτησεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἡ δαπάνη καλύπτῃ τὸ σύνολον τῆς ρυθμίσεως. Ἡ δαπάνη καλύπτει τὸ σύνολον, τὸ σχέσιν ἔχον μὲ τὰ ἐπιτόκια, δὲν καλύπτει τὴν ἐφ’ ἅπαξ ζημίαν τῆς ΑΤΕ, ὅπως εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εἴπῃ, εὐθὺς ἀμέσως, ὁ κ. Μητσοτάκης. Ἀλλά, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, ποία εἶναι ἡ ἐφ’ ἅπαξ ζημία;

§79Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ἡ δαπάνη πράγματι δὲν καλύπτει τὸ σύνολον τῆς ἐφ’ ἅπαξ ζημίας, διότι προεβλέφθη μία κλιμάκωσις εἰς μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Περισσότερα στοιχεῖα θὰ σᾶς δώσω αὔριον, ὅταν θὰ ὁμιλήσω. Ἡ δαπάνη καλύπτει τὰς ἀνάγκας τοῦ ἔτους.

§80Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἴπατε, ὅτι ἡ μία δαπάνη καλύπτει, ἡ ἄλλη δὲν καλύπτει. Δὲν σᾶς κατηγόρησα διότι δὲν καλύπτει ἡ πρόβλεψις τῶν 200 ἑκατομ. τὴν δαπάνην διὰ τὰ ἐπιτόκια. Ἀφοῦ ἡ Ε.Ρ.Ε., πρὶν δηλώσετε σεῖς τὸ ὕψος τῆς δαπάνης, σᾶς εἶπεν, ὅτι ἀνέρχεται εἰς 200 ἑκατομ. Ἐν τούτοις, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπε τὰς φράσεις, τὰς ὁποίας προανέφερα, ὅτι δηλαδὴ ἡ ρύθμισις δὲν πρόκειται νὰ προκαλέσῃ οὔτε δαπάνας, οὔτε νὰ μειώσῃ τὰ ἔσοδα τῆς ΑΤΕ. Ἡ ἐφημερὶς «Ἐλευθερία» ἔγραφε, «τὰ μέτρα δὲν θὰ προκαλέσουν δαπάνας» καὶ ἀκολουθοῦν αἱ δύο δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ πταίω, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἡ «Ἐλευθερία»;

§81Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ τερματισθῇ ὁ διάλογος, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς διευκρινήσω, ὅτι ἡ πολιτική μας εἰς τὸ θέμα τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, ὅπως γνωρίζετε, ἔχει δύο σκέλη. Τὸ πρῶτον σκέλος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποδίδομεν ἡμεῖς ἰδιαιτέραν σημασίαν, διότι σημαίνει μείωσιν τοῦ κόστους τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἀντίλογος, εἶναι ἡ μείωσις τοῦ ἐπιτοκίου. Ἡ μείωσις τοῦ ἐπιτοκίου σημαίνει ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων τῆς ΑΤΕ, τὰ ὁποῖα πρέπει ἀπὸ κάπου νὰ καλυφθοῦν. Αὐτὴν τὴν δαπάνην, ἐξ ἀρχῆς, ἡ Κυβέρνησις τὴν προέβλεψεν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ δήλωσις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀνεγνώσθη, ἐπισημαίνει ἁπλῶς, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ ΑΤΕ, ὅπως ἔχει χρέος, ἐπεκτείνει τὰς πιστοδοτήσεις πρὸς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία σήμερον ἐμφανίζεται εἰς τοὺς ἀριθμούς μας καὶ περὶ τοῦ ὕψους τῆς ὁποίας δὲν ἐξοφλοῦνται πολλὰ λεγόμενα παγωμένα χρέη, ἐνδεχομένως νὰ ἐλαττωθῇ. Τὸ ἕτερον σκέλος τῆς πολιτικῆς ἀναφέρεται εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν παγωμένων παλαιῶν χρεῶν. Τὰ παγωμένα αὐτὰ παλαιὰ χρέη, πράγματι, δὲν τὰ εἰσέπραττε κανονικῶς, ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἡ ΑΤΕ καὶ ἡ δήλωσις τῆς Κυβερνήσεώς μας ὑπῆρξεν, ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ καὶ ἐξυγίανσιν τῆς ΑΤΕ, ἡ κλιμάκωσίς των εἰς μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ὥστε νὰ ἀντιμετωπισθοῦν καὶ τὰ χρέη αὐτά. (Θόρυβος ἐκ τῆς ΕΡΕ). Θέλω, ὅμως, διὰ τοὺς κ.κ. συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι κραυγάζουν, νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ μὴ εἴσπραξις τῶν παλαιῶν αὐτῶν χρεῶν, ἀποτελεῖ ἐν τῇ οὐσίᾳ τύπον. Ὅπως καλῶς θὰ γνωρίζετε, ἡ Τράπεζα, τὰ χρέη, τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους, εἰσπράττει, τὰ εἰσάγει εἰς τὸν λογαριασμὸν τῶν παλαιῶν χρεῶν, ἀρχίζοντας πρωτίστως ἀπὸ τοὺς τόκους ὑπερημερίας, ἐν συνεχείᾳ εἰς τοὺς παλαιοὺς τόκους, εἰς τὸ παλαιὸν κεφάλαιον καὶ δὲν ἐξοφλεῖ τὰ τρέχοντα χρέη. Δηλαδή, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, δημιουργεῖται ἀνακούφισις οὐσιαστική. Τόσον δὲ τοῦτο εἶναι ἀκριβές, ὥστε ἐὰν ἴδητε τοὺς ἀκριβεῖς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι ἐκφράζουν τὴν πολιτικήν μας εἰς τὰ ἀγροτικὰ χρέη, θὰ διαπιστώσητε, ὅτι ἡ παράγραφος, ἡ ὁποία προσετέθη καὶ ἡ ὁποία ὁρίζει, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1963 θὰ ὑπολογισθοῦν εἰς ἐξόφλησιν παλαιῶν χρεῶν, σημαίνει ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ρυθμίζεται, αὐξάνει κατὰ 800 ἑκατ. ἀνερχόμενον συνολικῶς εἰς 2.300 ἑκατομμύρια καὶ ὑπολογίζομεν, ὅτι ἐὰν ρυθμισθοῦν, ποὺ θὰ ρυθμισθοῦν, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν μας καὶ τὰ χρέη τῶν Νομικῶν Προσώπων, καὶ τῶν Συνεταιρισμῶν, τὸ σύνολον τῶν ρυθμιζομένων χρεῶν, θὰ ἀνέλθῃ εἰς 3 δισεκατομμύρια. Κατὰ συνέπειαν, καὶ ὁ ἀγρότης ὑπηρετεῖται καὶ ἡ ΑΤΕ ὑποβοηθεῖται εἰς μίαν λογικὴν ἐξυγίανσιν καὶ ἀνακουφίζεται τὸ κόστος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς.

§82Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προέβη εἰς ὡρισμένας δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄξιαι ἐξάρσεως. Εἶπε, πρῶτον, ὅτι τὰ χρέη ἦσαν εἰς τὴν οὐσίαν παγωμένα καὶ ὅτι θὰ ἀρχίσουν βραδέως νὰ ξεπαγώνουν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἐπωφεληθῇ ἀπὸ τὸ ξεπάγωμα, βραδέως ἔστω, ἡ ΑΤΕ. Τὸ σημειῶ αὐτό. Εἶπε, δεύτερον, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ πρόκειται νὰ ἀρχίσῃ ἐφαρμοζομένη. Τὸ ἀναμένω καὶ τὸν προειδοποιῶ, καὶ ἐκεῖνον νὰ ἀναμείνῃ, ὅτι ὅταν ἡ πολιτικὴ αὐτὴ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ, θὰ ὑπάρξῃ ἐκ μέρους τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ἀντίδρασις, διὰ λόγους, πρῶτον, διότι ἄλλο περίμεναν καὶ ἄλλο θὰ ἰδοῦν καὶ δεύτερον, διότι ἡ ρύθμισις αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ πρόβλημα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθητε νὰ τὸν ἀπαλλάξητε. Διότι ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ μάθωμεν, ὅτι ὅταν θέλωμεν νὰ κάμωμεν εὐεργεσίαν ὑπέρ τινος, πρέπει νὰ πάρωμεν χρήματα ἀπὸ κἄπου. Σεῖς δίδετε 200 ἑκατομμύρια, ὅλα κι’ ὅλα, κατ’ ἔτος. Τί ἐλάφρυνσις εἶναι αὐτή, μέσα εἰς τὸ σύνολον τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας; Ἀλλὰ ἐγὼ ἀναμένω τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποφάσεως, ὁπότε θὰ ἴδητε ἐὰν οἱ ἀγρόται εἶναι σύμφωνοι μὲ αὐτὰ τὰ μέτρα ἢ ἐὰν οἱ ἀγρόται δὲν εἶναι σύμφωνοι. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅμως, εἶχε καὶ μίαν ἄλλην, δευτέραν, πολὺ μεγάλην, ἐπαγγελίαν, ἐν σχέσει μὲ τὰ θέματα τὰ ἀγροτικά.

§83Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ὑποβάλω καὶ ἐγὼ μίαν ἐρώτησιν. Ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι πράγματι, μόλις ἀρχίσατε τὴν ὁμιλίαν σας, εἰς ὀλίγον χρόνον ὑπεχρεώθην νὰ σᾶς ὑποβάλω ἐρώτησιν, διότι ἠρχίσατε τὴν ὁμιλίαν σας μὲ τὰ ἀγροτικὰ χρέη, ἀμέσως εἰσήλθατε εἰς τὰ ἀγροτικὰ χρέη, ἐπεσημάνατε τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος καὶ χαίρω ἰδιαιτέρως. Ὀφείλω, βέβαια, νὰ τὸ ἑρμηνεύσω καὶ ἡ ἐξήγησις εἶναι ἁπλῆ, ὅτι σᾶς συγκινεῖ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπιθυμεῖτε μὲ ὅσα λέγετε νὰ ἠμπορέσητε νὰ διασκεδάσητε τὴν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη καὶ νὰ διασκεδάσητε ἀκόμη τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, κ. συνάδελφοι, ὅτι μὲ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπατε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατρέψετε τὸν εὐεργετικὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν σοβαρότητα τῶν μέτρων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§84Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ λαὸς θὰ σᾶς κρίνῃ. (Θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κωδωνοκρουσίαι).

§85Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἐνοχλεῖσθε ἀπὸ τὸ θέμα, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ἐτέθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπαληγούρα θὰ ἔχετε ὑπομονὴν νὰ δώσωμεν μίαν ἐξήγησιν. Εἴπατε εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς διέκοψα, ὅτι τὰ ἀγροτικὰ χρέη ἀνέρχονται εἰς 10 δισεκατομμύρια δραχμῶν καὶ ὅτι ἡ ρύθμισις καλύπτει τὰ 2 δισεκατομμύρια.

§86Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Περίπου.

§87Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Καὶ φαίνεται, ὅτι ἐξεπλάγητε καὶ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐὰν πράγματι ἔτσι εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας.

§88Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Περίπου εἶπα. Αὐτὸ μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Μητσοτάκης.

§89Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, διότι ἡ πρόθεσις ὅλων μας ὅταν συζητοῦμεν μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον, βέβαια, δὲν εἶναι νὰ δημιουργοῦμεν ἐντυπώσεις οὔτε νὰ κάμνωμεν δημαγωγικὰς ἐπαγγελίας, ἀλλὰ νὰ ὁμιλῶμεν περὶ πραγματικότητος. Ὅταν λέγετε σεῖς, ὅτι τὸ Κέντρον ὑπεσχέθη νὰ ρυθμίσῃ ὅλα τὰ ἀγροτικὰ χρέη προεκλογικῶς τῆς τάξεως......

§90Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. ...... (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σταμάτη, παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§92Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Αὐτὸ σᾶς ἐνοχλεῖ, διότι τίποτε δὲν ἐκάματε ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς τάξεως καὶ ὅταν ἔρχεται ἡ Ἕνωσις Κέντρου νὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, τότε ἐνοχλεῖσθε, διότι ἡ ἀγροτικὴ τάξις ἔχει ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ἡ ὁποία ὅ,τι ὑπόσχεται τὸ ἐκτελεῖ, διότι γνωρίζει ἡ ἀγροτικὴ τάξις, ὅτι ὅλα αὐτὰ προέρχονται ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἡ ὁποία προστατεύει τοὺς ἀγρότας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Παπαληγούρα, διότι ἐχειρίσθητε ὑπευθύνους τομεῖς τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος καὶ ἔχετε αὐτὴν τὴν συνείδησιν εὐθύνης. Ἐπιστεύσατε ποτέ, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου ὑπεσχέθη νὰ ρυθμίσῃ τὰ τρέχοντα χρέη 10 δισεκατομμυρίων δραχμῶν, ἢ εἰς ρύθμισιν ὑπέκειντο τὰ ληξιπρόθεσμα χρέη τῶν ἀγροτῶν καὶ μάλιστα τὰ χρέη μέχρι 31.12.1961; Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ὁ κ. Παπανδρέου, ἔδωσε περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι ὑπεσχέθη, δὲν ἔδωσε ρύθμισιν μόνον διὰ τὰ χρέη τὰ ληξιπρόθεσμα μέχρι 31.12. 1961, δὲν περιωρίσθη νὰ δώσῃ ρύθμισιν διὰ τὰ χρέη τὰ μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1962, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς μὲ μίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προσέξητε καλὰ καὶ ἐὰν τὴν προσέξετε γνωρίζετε τὴν σοβαρότητα καὶ τὴν σημασίαν αὐτῆς τῆς διατάξεως. Εἶπεν, ὅτι περιλαμβάνεται εἰς τὴν ρύθμισιν καὶ ἕνα τμῆμα τῶν χρεῶν τοῦ 1963. (Χειροκροτήματα). Διότι μέσα λέγει ἡ διάταξις αὐτή, ὅτι ὅσα ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰσέπραξεν ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς ὀφειλέτας κατὰ τὸ 1963 καὶ τὰ μετέφερεν εἰς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν τοῦ 1961 καὶ παλαιότερον, 1962 καὶ παλαιότερον, ἀκυροῦνται, ἀναζητοῦνται καὶ συμψηφίζονται μὲ τὰ χρέη τὰ τρέχοντα τοῦ 1963 καὶ ὄχι διὰ τὰ χρέη τοῦ 1962, τοῦ 1961, τοῦ 1960, τοῦ 1959, ὅπως ἔκαμεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς Ε.Ρ.Ε.

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις αὐτή. Κύριε Πρόεδρε, ὁ χρόνος τῶν διακοπῶν εἶναι μεγαλύτερος τοῦ χρόνου τῆς μέχρι τοῦδε ἀγορεύσεως τοῦ ὁμιλητοῦ καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπέμβητε. Παρακαλῶ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἀνέλθῃ μετὰ ταῦτα εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀπαντήσῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ διακοπαί. Κύριε Πρόεδρε, ἄλλοτε, ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅταν ἀνήρχετο εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐπικρίνῃ ἡμᾶς, δὲν ἐπέτρεπεν οὔτε εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε εἰς κανένα Ὑπουργὸν νὰ τὸν διακόψῃ καὶ τὸ ὑπενθυμίζω εἰς τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἐφώναζαν, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δικαιοῦνται νὰ διακόπτουν. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τί συμβαίνει, δύο Ὑπουργοὶ ἐναλλὰξ ἀγορεύουν ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν μὴ ἐπιτρέποντες εἰς τὸν τέως Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, τὸν ἐντεταλμένον ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, νὰ ἀναπτύξῃ τὰς γνώμας του. Αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως Κανονισμοῦ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἰδικῆς σας ἀνοχῆς, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀπαράδεκτον. Θὰ ἀναπτυχθοῦν αἱ ἀπόψεις αἱ ἰδικαί μας.

§94Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, σταματῶ τὰς ἐρωτήσεις. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Κοκκέβης).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., θέλω νὰ σᾶς πληροφορήσω τὸ ἑξῆς: Ὅλοι ἔχομεν πεῖραν αὐτῶν τῶν διακοπῶν, ἀλλὰ νομίζω εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅτι ὁ κ. Παπαληγούρας πάσχει ἐξ ἰδίου ἁμαρτήματος, διότι ὁ ἴδιος ἐπέτρεψε τὰς διακοπάς.

§96Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν μέρει ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ καὶ σεῖς πρέπει νὰ συμφωνήσετε διὰ νὰ γίνουν διακοπαί, δὲν εἶναι δικαίωμα ἁπλῶς τοῦ ὁμιλητοῦ νὰ δέχεται διακοπάς.

§97Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Συνεφωνήθη νὰ γίνωνται διακοπαὶ καὶ σὲ ἐρωτήσεις μεταξὺ τοῦ κ. Παπαληγούρα καὶ ἡμῶν.

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκόμενον συνάδελφον νὰ μὴ δεχθῇ καμμίαν ἄλλην διακοπὴν πλὴν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ προσωπικῶς ὑπεσχέθην εἰς τὸν κ. Παπαπαναγιώτου. Εἶναι χρέος νὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ διατυπώσῃ τὴν ἐρώτησίν του, ἀλλὰ πέραν αὐτῆς οὐδεμία ἄλλη διακοπή.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., θὰ ὁμιλήσῃ τὸ Προεδρεῖον καὶ θὰ ἀπαντήσῃ, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἕνα δεύτερον θέμα. Ἀνεφέρθητε εἰς τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μητσοτάκης ἀγορεύων δὲν ἐπέτρεπε διακοπάς. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ δὲν εὐθύνεται τὸ Προεδρεῖον καὶ πολὺ περισσότερον τὸ σημερινὸν Προεδρεῖον. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., θέλω νὰ σᾶς πληροφορήσω καὶ πάλιν, ὅτι ἡ πεῖρα μᾶς ἔπεισεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι αὐταὶ αἱ διακοπαὶ λαμβάνουν πάντοτε τὴν μορφὴν ἀγορεύσεως καὶ ἀπὸ τῆς ἰδικῆς σας πλευρᾶς τὸ ἴδιον συνέβαινε. Συνεχίσατε, κ. Παπαληγούρα.

§100Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Πράγματι, ἀναγκάζομαι νὰ παρακαλέσω, νὰ μὴ μοῦ κάνῃ πλέον διακοπὰς ἡ Κυβέρνησις Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχεν κάμει καὶ μίαν μεγάλην, ἐπίσης, δευτέραν ἐπαγγελίαν πρὸς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ εἶπεν, ὅτι πολιτικὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου θὰ ἦτο ἡ ἔγκαιρος ἐξαγγελία ἱκανοποιητικῶν τιμῶν ἀσφαλείας διὰ τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα. Καὶ αὐτήν του τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεβεβαίωσε προχθὲς διὰ τῶν προγραματικῶν του δηλώσεων. Λυποῦμαι, διότι δὲν τὴν ἐπιβεβαιοῖ ὁ προϋπολογισμός. Μᾶς προειδοποίησεν, ὁ κ. Παπανδρέου, ὅλους τοὺς Ἕλληνας, ὅτι ἕως ἐδῶ, ἄλλαι παροχαὶ δὲν πρόκειται νὰ γίνουν. Τέρμα. Ὥστε πρόκειται νὰ ἀσκηθῇ αὐτὴ ἡ ὑπεσχημένη πολιτικὴ τῶν τιμῶν ἀσφαλείας ἀδαπάνως; Ἢ μὲ τὰ ἴδια ἀκριβῶς μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα ἠσκήσαμεν ἡμεῖς αὐτὴν τὴν πολιτικήν; Μὲ ποῖα οἰκονομικὰ περιθώρια, ἀφοῦ δὲν προβλέπεται οὔτε μία πρόσθετος δραχμή; Προϊόντα ὑπάρχουν, γεωργικά, δύο εἰδῶν, ἐξαγωγικὰ καὶ ἐγχωρίου καταναλώσεως. Ὅποιος θέλει νὰ προστατεύσῃ, ἂς εἴπωμεν, ἕνα ἐξαγώγιμον προϊόν, εὑρίσκεται πρὸ ἑνὸς τριλήμματος: Ἢ ὁ προϋπολογισμὸς ἢ αὔξησις τοῦ κόστους τοῦ προϊόντος καὶ ἑπομένως, δυσχέρεια περὶ τὴν ἐξαγωγὴν ἤ, φυσικά, αὔξησις κυκλοφορίας. Καὶ ὅποιος θέλει νὰ προστατεύσῃ ἕνα προϊὸν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, εὑρίσκεται πάλιν ἐνώπιον ἑνὸς ἀντιστοίχου τριλήμματος: Ἢ ὁ προϋπολογισμὸς ἢ ἡ κατανάλωσις ἢ ἡ κυκλοφορία. Ὑποθέτω, ὅτι εἶναι πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, διότι θέλω νὰ πιστεύω εἰς τὰς δηλώσεις καὶ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ διατήρησις τῆς Νομισματικῆς σταθερότητος. Ἄρα, ἀπὸ ποῦ θὰ γίνῃ ἡ προστασία; Καὶ ἐδῶ ὑπάρχουν συγκεκριμένα προβλήματα πρὸς ἀντιμετώπισιν. Πρῶτον πρόβλημα, ὁ σῖτος. Ὅλα τὰ προηγούμενα χρόνια, ὅπως ξέρετε, εἴχαμεν ἀγωνισθῆ διὰ νὰ περιορισθοῦν αἱ φθινοπωριναὶ καλλιέργειαι καὶ νὰ αὐξηθοῦν αἱ ἐαριναί, διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀναδιάρθρωσις. Σεῖς, ἐφέτος, ἐκάνατε ἀντίστροφον πολιτικήν: «νὰ μὴ μείνῃ γῆ ἄσπαρτος, νὰ μὴ μείνῃ ἀκαλλιέργητον οὔτε ἕνα στρέμμα». Πότε, ὅμως; Τὸ φθινόπωρον, ὄχι τὸ ἔαρ. Καὶ ποία εἶναι ἡ συνέπεια; Ἡ συνέπεια εἶναι ὅτι, ἐνῷ ἐβαίναμεν πρὸς ἕναν ὁμαλὸν περιορισμὸν τῆς καλλιεργείας τοῦ σίτου καί, ἑπομένως, εἰς μίαν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν, ἔχομεν ἐφέτος μίαν αὔξησιν τῆς καλλιεργείας τοῦ σίτου, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς περιορισμὸν τῶν ἐαρινῶν καλλιεργειῶν καὶ εἰς ἕνα πλεόνασμα διακοσίων πεντήκοντα χιλιάδων τόννων, ἐὰν δὲ εἶναι εὐνοϊκαὶ αἱ καιρικαὶ συνθῆκαι, ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ καὶ εἰς πολὺ μεγαλύτερα ὕψη. Ὅλα δὲ ταῦτα, κύριοι, συμβαίνουν, τάχα, ἐν ὀνόματι τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ἡ ὁποία προϋποθέτει κατ’ ἐξοχὴν προώθησιν τῆς πολιτικῆς τῶν ἀναδιαρθρώσεων. Ἀφοῦ γνωρίζετε, ὅτι τὰ περιθώρια τοῦ λογαριασμοῦ ἄρτου ἔχουν περίπου ἐξαντληθῆ, πῶς πρόκειται νὰ δώσετε ηὐξημένας τιμὰς ἀσφαλείας εἰς τοὺς σιτοπαραγωγούς; Διατί δὲν ἐκάματε τὸν λογαριασμὸν καὶ δὲν ἐξηγγείλατε τὴν τιμὴν ἀσφαλείας; Αὐτὸ τὸ περίφημο δίλημμα μεταξὺ ἄρτου καὶ σίτου ἐφέτος, ἢ μᾶλλον αὐτὸ τὸ τρίλλημα μεταξὺ ἄρτου, σίτου καὶ προϋπολογισμοῦ, πῶς θὰ τὸ λύσετε; Δὲν εἶναι, πλέον, τρίλημμα, ἀφοῦ τὸ ἐνδεχόμενον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀποκλείεται, διότι δὲν ὑπάρχει πρόβλεψις. Μένει, λοιπόν, ἢ νὰ αὐξήσετε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, ἢ νὰ αὐξήσετε τὴν τιμὴν τοῦ σίτου. Διότι, ἄλλως, ἔπρεπε νὰ ἔχετε προβλέψει κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐφέτος ἔχομεν, ὅμως, καὶ μεγάλην παραγωγὴν καπνοῦ, ἀναμένονται 117 χιλ. τόννοι. Μᾶς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σκέπτεται τὸ πρόβλημα. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω, ποῖαι εἶναι αἱ συγκεκριμέναι μέθοδοι τῆς ἀντιμετωπίσεως αὐτοῦ τοῦ προβλήματος, ἡ γραμμή, βάσει τῆς ὁποίας θὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ μέγα πρόβλημα τοῦ καπνοῦ. Ἡμεῖς ἐφροντίσαμεν καὶ ἐδαπανήσαμεν σαφῶς διάφορα ποσὰ διὰ νὰ συγκρατήσωμεν, ὅταν ἔπρεπε νὰ συγκρατήσωμεν, τὴν τιμὴν τοῦ καπνοῦ, διὰ νὰ σώσωμεν, ὅταν ἔπρεπε νὰ σώσωμεν, τὴν ὑγείαν τοῦ καπνοῦ, καὶ τὰ ὁποῖα ποσά, ἐπιτρέψατέ μου, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἦσαν ὀλίγα.

§101Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Τοῦ Βάλτου τὰ ἐπεισόδια ἢ τῆς Κατερίνης θὰ μᾶς εἴπητε;

§102Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν ἀπαντῶ.

§103Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἀπαντήσετε, διότι ἐφονεύθησαν ἄνθρωποι, παραγωγοὶ καὶ ὅταν ἤλθατε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἐξηπατήσατε, τοὺς παραγωγούς, σεῖς προσωπικῶς. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Ἠλίας Τσιριμῶκος).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κ. Θεοχαρίδη, μὴ διακόπτετε. Παρακαλῶ, καθῆστε.

§105Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἡμεῖς παρελάβομεν τὸ καπνικὸν εἰσόδημα τὸ 1955 εἰς ἓν ὡρισμένον ὕψος καὶ ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν — καὶ αὐτὸ τὸ εἰσόδημα εἶναι τὸ μόνον ἀγροτικὸν εἰσόδημα ποὺ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ — εἶναι ηὐξημένον κατὰ 80%. Ἐπίσης αἱ τιμαὶ διὰ τὴν ἰδίαν περίοδον εἶναι ηὐξημέναι κατὰ 85% καὶ ὁ τιμάριθμος ἀντιστοίχως, μόνον κατὰ 15%.

§106Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Εἰς κυβερνητικὰ μέτρα ὀφείλονται; Νὰ τὰ κατονομάσετε.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§108Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐὰν κάμετε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς διακοπάς, φυσικὸν εἶναι, ὅταν θὰ ὁμιλήσουν οἱ ρήτορες ἐκ τῆς ἰδικῆς σας πλευρᾶς, νὰ ἀντιδράσουν οἱ συνάδελφοι τῆς ἰδικῆς μας. Θὰ ἔχετε, λοιπόν, τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε μὲ τὴν ἡσυχίαν. Καὶ ὅταν τελειώσω, νὰ μοῦ ἀπαντήσετε, ὅ,τι θέλετε, εἴτε σεῖς, εἴτε ἡ Κυβέρνησις.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ρήτωρ δὲν ἐπιτρέπει διακοπάς, ἀλλὰ καὶ ἐὰν τὰς ἐπέτρεπε, δὲν θὰ τὰς ἐπιτρέπω ἐγώ. Ὡς γνωστόν, κατὰ τὸν Κανονισμόν, διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ διακόψῃ κανείς, πρέπει νὰ τὸ θέλῃ καὶ ὁ ρήτωρ καὶ ὁ Πρόεδρος. Ἐξακολουθήσατε, κ. Παπαληγούρα, χωρὶς διακοπάς.

§110Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὥστε, ἡ Ε.Κ., φρονεῖ, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἀδαπάνως αὐτὴν τὴν πολιτικήν. Ἢ τὸ πολύ, πολὺ μὲ τὶς ἴδιες δαπάνες ποὺ τὶς ἐκάμαμεν ἡμεῖς. Καὶ τοῦτο φρονεῖ, μολονότι θὰ ἔχῃ ἐφέτος νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπὶ προσθέτως καὶ τὸ πρόβλημα τοῦ σίτου καὶ τὸ πρόβλημα τοῦ καπνοῦ. Καὶ αὐτὸ λέγεται πολιτικὴ οἰκονομική. Ὥστε, αἱ βασικαὶ ἐπαγγελίαι, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν προστασίαν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, ἀποδεικνύονται, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀνεφάρμοστοι. Διότι, βεβαίως, δὲν πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ θελήσῃ νὰ καταφύγῃ εἰς τὸν πληθωρισμὸν ἢ νὰ θελήσῃ νὰ δημιουργήσῃ ἄλλου εἴδους ἀνατροπάς. Ἁπλούστατα, δὲν θὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸ τὸ σημεῖον τοῦ προγράμματός της.

§111Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουσθείς...).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πληροφορῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος, ὅτι μετὰ τὸν κ. Παπαληγούραν, ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος καὶ θὰ ἀπαντήσῃ. Ἀφίσατε, λοιπόν, νὰ τελειώσῃ ὁ κ. Παπαληγούρας.

§113Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Σύστημα εἶναι, διὰ τῶν διακοπῶν νὰ ματαιοῦται ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀπόψεων τῶν ἀντιπολιτευομένων.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἴδητε, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ πλευρά σας, δὲν ἀδικεῖται ποσῶς.

§115Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἂς ἔλθωμεν, κύριοι συνάδελφοι εἰς τὴν περίφημον κατάργησιν τῆς ἀμέσου εἰσφορᾶς τοῦ ΟΓΑ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπε περίπου, ὅτι ὅταν εἰσήχθη ὁ θεσμὸς τοῦ ΟΓΑ, ἐφήρμοσεν ἡ ΕΡΕ τὴν ἰδικήν της πολιτικήν. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸν Ἰούνιον, νομίζω τοῦ 1958, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, εἶχεν ἀναγγείλει ὁ ἀείμνηστος συμπολίτης μου καὶ Ὑπουργὸς τότε τῆς Γεωργίας Κ. Ἀδαμόπουλος, ἐν συνεχείᾳ τῶν προγραματικῶν δηλώσεων τῆς τότε Κυβερνήσεως, ὅτι ἀνετέθη εἰς ἐπιτροπὴν ἡ ὁλοκλήρωσις τοῦ συστήματος τῆς ἀσφαλίσεως, ἡ ὁποία εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ τοῦ 1956 μὲ τοὺς ἀγροτικοὺς ἰατροὺς καὶ ὅτι θὰ ἐπεκταθῇ αὕτη εἰς τὸν κλάδον συντάξεως. Εἶχε δὲ δηλώσει ἡ τότε Κυβέρνησις, ὅτι τὰ πορίσματα τῆς ἐρεύνης αὐτῆς θὰ ἐτίθεντο ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς. Μερικοὺς μῆνας μετὰ τὴν 9ην ἢ 10ην Ἰανουαρίου 1960, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ ΕΔΑ, ὑπέβαλαν ἀνὰ ἕν νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ τότε Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ, προέβλεπε τὴν συνταξιοδότησιν 128.000 ἀγροτῶν καὶ προέβλεπε μίαν δαπάνην, ἡ ὁποία ἦτο τῆς τάξεως μεγέθους τῶν 400 ἑκατομ. δρχ. περίπου. Εἰσήχθη ὁ θεσμὸς τοῦ ΟΓΑ, ὑπὸ τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας γνωρίζετε, διὰ τοῦ Ν. 4169)61. Καὶ δὲν συνταξιοδοτοῦνται πλέον 130.000 ἀγρόται, τοὺς ὁποίους εἶχε προβλέψει τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., ἀλλὰ 358.000 ἀγρόται. Καὶ αἱ δαπάναι μὲν διὰ τὸν κλάδον τῶν συντάξεων, εἶναι δαπάναι περίπου ἀνερχόμεναι εἰς στρογγυλοὺς ἀριθμούς, εἰς 950–1.000 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ὁ ΟΓΑ, δὲν ἀσφαλίζει μόνον, ὅπως γνωρίζετε, ἀπὸ ἀπόψεως συντάξεων. Ἔχει καὶ ἄλλας δαπάνας. Αἱ δαπάναι τοῦ ΟΓΑ πέρυσι π.χ., ἀνῆλθον εἰς 1.200 ἑκατομ. εἰς στρογγυλοὺς ἀριθμούς. Ἀπὸ αὐτά, τί ποσὸν ἦτο ἡ εἰσφορὰ πέρυσι; Ἦτο 90 ἑκατομ. Ἀλλά, βεβαίως, αἱ προσφερόμεναι εἰσφοραὶ ἀνέρχονται εἰς 297 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε εἰσεπράχθησαν. Τμῆμα των εἰσεπράχθη καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προβαίνει εἰς μίαν ἄφεσιν τῆς εἰσφορᾶς αὐτῆς. Ἀλλὰ ἀπὸ ποῦ ἀφαιρεῖ, ἀπὸ ποῦ χρηματοδοτεῖ; Ἀπὸ τὸ ἀπόθεμα τοῦ ἰδίου τοῦ Ὀργανισμοῦ. Τὸ ἀποθεματικὸν προορίζεται διὰ τὴν δυναμικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ βεβαίως ἀξίαν θὰ εἶχε μία χειρονομία ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μεταθέσῃ εἰσοδήματα πρὸς τὸν ἀγρότην. Καὶ ὄχι εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα, οὕτως ἢ ἄλλως, ἀνήκουν εἰς τὸν ἴδιον τὸν ἀγρότην, εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο, οὕτως ἢ ἄλλως, διὰ τὸν ἀγρότην. Γίνεται ἁπλῶς μία μεταφορὰ ἀπὸ τὸν ἕνα ἀγρότην, εἰς τὸν ἄλλον, διὰ τοῦ χειρισμοῦ αὐτοῦ τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ εἶχεν ἀξίαν ἐὰν ἐνεγράφετο κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν συνέβη.

§116Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Θὰ πάρουν καὶ δῶρον Χριστουγέννων καὶ Πάσχα οἱ ἀγρόται. Διατί νὰ μὴ πάρουν καὶ αὐτοί;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§118Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἶναι χαρακτηριστικὸν τοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον ἡ Ε.Κ. καλλιεργεῖ εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος γνωρίζει πόσον τὸν συμπαθῶ, εἶπε τὴν στιγμὴν αὐτήν. Καὶ ἄλλα θὰ πάρουν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἑδωλίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν, αὔριον, ἄλλος συνάδελφός μου νὰ σᾶς ὁμιλήσῃ. Ἐγὼ θὰ δεχθῶ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς ἀκριβεῖς. Τὴν κριτικὴν θὰ τὴν ἀσκήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Θεοτόκης, καθ’ ὃ μέτρον πρέπει νὰ ἀσκηθῇ ἡ κριτικὴ αὐτή, τὴν στιγμὴν αὐτήν. Θὰ προσπαθήσω νὰ συγκρατήσω μόνον ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μοῦ χρειάζονται διὰ νὰ σᾶς κάμω μίαν τελικὴν ἔκθεσιν τῆς καταστάσεως, τῆς οἰκονομικῆς, ὅπως τὴν βλέπω. Πρώτη παρατήρησις. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως γνωρίζετε ὅλοι οἱ βουλευταί, ἰδίως τῶν ἀστικῶν κέντρων, εἶχε ἐπαγγελθῆ προεκλογικῶς, μείωσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας. Ἀντὶ ταύτης, παραπέμπει τὴν μείωσιν εἰς τὰς καλένδας τοῦ 1965. Ἄλλη ἐπαγγελία, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ ἔχει πλέον προεκλογικὸν χαρακτῆρα. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐξαντλεῖ, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἰδίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅλα τὰ περιθώρια. Τέρμα, εἶπεν αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἰδικός μας ἦτο συντηρητικὸς προϋπολογισμός, ὑπελογίσαμεν μὲ ἄκραν συντηρητικότητα τὰς δαπάνας. Καὶ εὐλόγως. Διατί; Διότι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ γράψωμεν καὶ εἰς τὴν στήλην τῶν ἐσόδων ἔσοδα ἐνδεχομένως ἀπὸ τὸ κονσόρτσιουμ καὶ ἀπὸ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τράπεζαν, τὰ ὁποῖα δὲν ἐγνωρίζαμεν ἐὰν θὰ ἐπαίρναμεν ἢ ὄχι. Καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ κατηγορηθῶμεν δι’ αὐτό, διότι τότε ἀκριβῶς ἱδρύθη τὸ κονσόρτσιουμ καὶ μόλις κατὰ Νοέμβριον ἡ Ἑλλὰς ἔγινε μέλος τῆς Ε.Ο.Κ., καὶ ἠδύνατο νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τράπεζαν. Οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ γράψωμεν τὰ ποσὰ αὐτά, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν εἰς τὸ αἰτητικόν μας πρὸς τὰ ἔξω. Καὶ δὲν ἐψεύσθημεν εἰς τοῦτο. Διότι ἠθέλαμεν νὰ κάμωμεν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων ὕψους 6.250 ἑκατομμυρίων. Καὶ νομίζω, ὅτι αὐτὸς θὰ ἦτο ὁ σωστός, σύμφωνα μὲ τὸ πρόγραμμα προϋπολογισμὸς διὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Δι’ αὐτὸ ἐζήτησεν ἡ Ἑλλὰς τὴν ἀρωγὴν ποὺ ἐζήτησεν ἀπὸ ἔξω. Ἐγνωρίζαμεν, ὅτι φυσικά, αὐτὰ τὰ ποσὰ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀποκτήσωμεν ἐνδεχομένως μέσα εἰς τὸ χρονικὸν ὅριον τοῦ ἔτους. Ἀλλὰ ἐγνωρίζαμεν καὶ ὅτι πάντως ἕνας προϋπολογισμὸς ἐπενδύσεων, ὑπὸ ὁμαλὰς συνθήκας ἐκτελούμενος, κάτω τῶν 5.500 ἑκατομμυρίων, θὰ ἦτο, δι’ οὐσιαστικοὺς λόγους, ἀπαράδεκτος. Καὶ ἐδηλώσαμεν, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅλα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ λεγόμενα ὑπερέσοδα θὰ κατενέμοντο μεταξὺ τῆς βελτιώσεως τῶν μισθῶν καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων, τὸν ὁποῖον πράγματι ἔπρεπε νὰ ἐνισχύσωμεν. Αὐτὴ ἦτο ἡ πολιτική μας. Ὅπερ καὶ συνέβη. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσῃ ἴσως αὔριον ὁ πρώην συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι αἱ περίφημοι παροχαί, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πιπινέλη κατὰ τὸ θέρος, εἶχον βεβαίως προπαρασκευασθῆ, προμελετηθῆ καὶ διαμορφωθῆ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Θεοτόκη, μέλους τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἰδικῆς μας. Ἀλλὰ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιταχυνθῇ ὁ ρυθμὸς τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἶναι ἆραγε σοβαρὸν νὰ ὑπερηφανεύεται, διότι κατέστησε τὸν προϋπολογισμόν της καταναλωτικώτερον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ἰδικόν μας; Εἶναι σωστὸν νὰ ὑπερηφανεύεται ὅταν μάλιστα μᾶς ἐκατηγόρησε διὰ τὸ ὑπέρμετρον δημόσιον χρέος; Εἶναι σωστὸν νὰ ὑπερηφανεύεται, ὅταν καθιστᾷ ἐν τῷ συνόλῳ του τὸν προϋπολογισμὸν πολὺ ἐλλειμματικώτερον ἀπὸ ὅ,τι ἦτο ὁ ἰδικός μας προϋπολογισμός; Ἐὰν ἐκτελέσητε ἐπενδύσεις ἀξίας λόγου, θὰ σπεύσητε νὰ καταφύγητε εἰς δανεισμὸν μείζονα τοῦ ἰδικοῦ μας. Σᾶς τὸ ὑπενθυμίζει εἰς προχθεσινήν του δήλωσιν ὁ κ. Ζολώτας, ὁ ὁποῖος ηὐχήθη τὴν πρώτην τοῦ μηνός, ἡ ἰδική σας δημοσιονομικὴ διαχείρισις νὰ ἀφήσῃ τόσα περιθώρια ὅσα ἄφησεν ἡ δημοσιονομικὴ διαχείρισις τοῦ κ. Θεοτόκη. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἀλλὰ σεῖς λέγετε, ὅτι θὰ δώσητε εἰς τὰς ἐπενδύσεις χίλια ἑκατὸ ἑκατομμύρια. Καὶ ἀφοῦ θὰ αὐξηθοῦν —ὅπως κάθε χρόνο αὐξάνωνται τὰ δημόσια ἔσοδα— θὰ χειροτερεύσῃ ἡ σχέσις μεταξὺ καταναλωτικῶν δαπανῶν καὶ παραγωγικῶν τοιούτων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Αὐτὸ ἠμπορεῖ ἴσως νὰ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ συμβῇ. Εἶναι λόγος ὅμως νὰ τὸ λέγῃ κανεὶς μὲ ὑπερηφάνειαν; Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ χθές, ἐν ὀργῇ, ἀπαντῶν πρὸς τὸν κ. Ἀβέρωφ, ὅτι ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. ὑπῆρξαν ἐλλειμματικοί. Ὑπὸ μίαν ἔννοιαν ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ ὑπῆρξαν βεβαίως ἐλλειμματικοί. Καὶ δι’ αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐπῆγεν, ὑποθέτω, εἰς τὸν Ο.Ο.Σ.Α. καὶ εἶχε τὰς συνομιλίας ποὺ εἶχε τὰς σχετιζομένας μὲ τὸ κονσόρτσιουμ. Τί συνέβη ὅμως ἐπὶ τῆς Ε.Ρ.Ε.; Ἀπὸ τὸ 1957 καὶ ἐντεῦθεν ὁ τακτικὸς προϋπολογισμός, ὁ καταναλωτικὸς προϋπολογισμός, ἀρχίζει νὰ ἔχῃ περισσεύματα ὑπὲρ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων, ὑπὲρ δηλαδὴ τοῦ μέλλοντος τῆς χώρας. Αὐτὰ τὰ περισσεύματα εἶναι τὰ περίφημα «ὑπερέσοδα», τὰ ὁποῖα, βεβαίως, δὲν ἀρκοῦν νὰ καλύψουν ὅλας τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις μόνα. Καὶ δι’ αὐτὸ καταφεύγει τὸ Κράτος εἰς ἐσωτερικὸν καὶ εἰς ἐξωτερικὸν δανεισμόν. Ἡμεῖς εἴχομεν, κύριοι συνάδελφοι, τὰς προϋποθέσεις διὰ νὰ καταφύγωμεν καὶ εἰς ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικὸν δανεισμόν. Καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς μετά, ὡς πρὸς τὸν ἐξωτερικὸν δανεισμόν. Ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸν ἐσωτερικὸν δανεισμὸν αἱ προϋποθέσεις εἶναι αὐτονόητοι. Ἐσημειώθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας μία ἰλιγγιώδης αὔξησις τῶν καταθέσεων, μία πρωτοφανὴς εἰς τὰ Ἑλληνικὰ χρονικὰ ροπὴ πρὸς τὴν ἀποταμίευσιν, ἡ ὁποία ἐδημιούργει ὡρισμένα περιθώρια, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπέτρεπον νὰ κάμωμεν τοιούτου εἴδους πολιτικὴν χάριν τοῦ τόπου. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ὑπάρξουν αὐτὰ τὰ περιθώρια καὶ δι’ ἐσᾶς. Πρὸς τὸ παρὸν ἀρκοῦμαι εἰς αὐτὴν τὴν ἠπίαν παρατήρησιν. Ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. κ. Κανελλόπουλος, διηρωτήθη προχθές: Ἀπὸ ποῦ προέκυψε, κύριοι, αὐτὴ ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία σᾶς ἐπιτρέπει νὰ προβαίνετε εἰς ὅσας προβαίνετε χειρονομίας; Νὰ σᾶς τὸ εἴπω: Προῆλθεν ἀπὸ τὴν συνεχῆ αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία ὑπῆρξε συνεχής, ἀδιατάρακτος καὶ ἀδιάκοπος, ὅπως θὰ σᾶς ἀποδείξω μετὰ καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς φυσικὴ συνέπειαν μίαν αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων ἐτησίως σημαντικήν. Ἀπόδειξις: Τὸ 1961 ἀπολογιστικῶς, τὰ ἐξ Ἑλληνικῶν πηγῶν ἔσοδα ἦσαν 17,6 δισεκατομμύρια, τὸ 1962 ἀπολογιστικῶς ἀπὸ τὰ μέχρι τοῦδε στοιχεῖα τοῦ Λογιστηρίου 17,6 ἔγινε 19,5 δισεκατομ. καὶ τὸ 1963 δίδεται πλέον ὁ ἀριθμός, τὸν ὁποῖον ἠκούσατε ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀπολύτως συνεχίζει αὐτὴν τὴν πορείαν καὶ αὐτὴν τὴν γραμμήν. Τοῦ ἐπιτρέπονται δὲ ἐνδεχομένως αὐταὶ αἱ προβλέψεις, πέραν τῶν ὁποίων δὲν πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ πάῃ μόνον, διότι ἠσκήθη καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη ἐκείνη ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν τώρα θὰ ἐπιχειρήσω νὰ σᾶς περιγράψω. Τὸ ὅτι ἐγνωρίζαμεν, ὅτι θὰ δημιουργηθοῦν αὐτὰ τὰ περιθώρια, προκύπτει ἐκ πλείστων στοιχείων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν. Τὸ ὅτι εἴχομεν ἀποφασίσει νὰ διαθέσωμεν οὐσιῶδες μέρος αὐτῶν τῶν ηὐξημένων ἐσόδων τοῦ 1964, ὑπὲρ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, προκύπτει ἐπίσης ἐκ σωρείας στοιχείων. Εἰς ἓν ἐκ τῶν στοιχείων τούτων ἀνεφέρθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ δι’ αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος τὸ στοιχεῖον αὐτὸ νὰ τὸ θέσω ὑπ’ ὄψει σας, συμφώνως πρὸς τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν, ἀγορεύων, διετύπωσεν ὁ ἴδιος προχθές. Οὕτω, ἐλέγαμεν πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν — ἦτο ἡ ἐποχὴ τοῦ ταξιδίου μου εἰς τὰς Η.Π.Α.— ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ προϋπολογισμὸς χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἐλάχιστον ὅριον αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν συντάξεων κατὰ 6%. Αὐτὰ τὰ ἐλέγαμεν τὸν Μάϊον 1963 πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω ἐπὶ λέξει τί ἐλέγαμεν: «τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῆς αὐξήσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ δεκτὸν εἶναι 6% πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους».

§119Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Εἰς ποῖον τὰ εἴπατε αὐτά;

§120Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἰς τὸν Πρόεδρον Κέννεντυ καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν. Τὸ κείμενον ἔχει βεβαίαν χρονολογίαν, ὅπως δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὁ παριστάμενος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ δὲν τὸ παρέδωσα εἰς τὰς τριόδους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του καὶ ἄλλα κείμενα. Ἤδη ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1963 τοῦ λήγοντος ἔτους εἴχομεν ὑποβάλει σειρὰν ὑπομνημάτων εἰς ὅλους τοὺς ὀργανισμοὺς —εἰς τὸν ΟΟΣΑ, εἰς τὸ ΝΑΤΟ— καὶ παντοῦ προεβλέπετο αὔξησις τὸ 1962 ἀπολογιστικῶς, ἀπὸ τὰ μέχρι τοῦδε στοιχεῖα τοῦ Λογιστηρίου τὸ 17,6 ἔγινε 19,5 δισεκατομμύρια καὶ τὸ 1963 τῶν ἐσόδων καὶ μισθολογικὴ αὔξησις αὐτῆς τῆς τάξεως μεγέθους τοὐλάχιστον 6%. Σεῖς ἐδώσατε 5%.

§121Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ἡμεῖς τὰ ἐδώσαμεν, σεῖς τὰ ἐλέγατε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§122Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Ὅταν ἀνέβηκε ὁ τιμάριθμος...

§123Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τὸ πόσον ἀνέβηκε ὁ τιμάριθμος καὶ πότε ἀνέβηκε, θὰ σᾶς τὸ εἴπω, ἂν θέλετε.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε, κ. Παπαληγούρα.

§125Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δίκαιον ἔχετε, κ. Πρόεδρε, καὶ σᾶς ζητῶ συγγνώμην. Εἰς τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ —καὶ αὐτὰ ἀφοροῦν κυρίως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ— περιγράφεται μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὸ ἐπίπεδον, εἰς τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθημεν, μὲ πόνον νὰ διαμορφώσωμεν τοὺς μισθοὺς καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν δικαστικῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ ἐξηγοῦμεν διατὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν αὐτὰ τὰ περιθώρια καὶ διατὶ μᾶς χρειάζεται καὶ βοήθεια. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, πράγματι, νὰ διατηρηθῇ ἡ τάξις ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ κοινωνικὴ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἐὰν δὲν δώσωμεν αὐτὰς τὰς αὐξήσεις ὡς μίνιμουμ. Καὶ αὐτὰ τὰ ἐλέγαμεν τὸν Μάϊον, πρὶν ἀκόμη ἔχωμεν τὰ καλὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἴχατε ἀπὸ τὸν ἰδικόν μας προϋπολογισμόν. Καὶ ἔχει τοὐλάχιστον ἄλλα δέκα τοιαῦτα κείμενα εἰς τὴν διάθεσίν του ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλά, κ.κ. συνάδελφοι, θὰ τελειώσω μὲ μίαν ἔκθεσιν τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ πιστεύω, ὅτι τίθεται καὶ ὅτι πρέπει νὰ τίθεται —καὶ πρὸς τὰ ἔξω καὶ πρὸς τὰ μέσα— τὸ Ἑλληνικὸν οἰκονομικὸν πρόβλημα. Θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Μαῦρον, ὅτι πρέπει νὰ λέγωμεν καὶ πρὸς τὰ ἔξω καὶ πρὸς τὰ μέσα, καὶ πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ πρέπει νὰ τὴν λέγωμεν, ὄχι διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, ὁ ὁποῖος, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν εἶπε τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι οἱ ξένοι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξαρτᾶται ἡ οἰκονομική μας ἐνίσχυσις, ὑπὸ οἱανδήποτε μορφήν, δανειακὴν ἢ ἄλλην, εἶναι ἄριστα πληροφορημένοι —καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι— περὶ τῶν Ἑλληνικῶν συμβαινόντων. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι οἱ ξένοι Ὑπουργοὶ δὲν ἔχουν καιρὸν νὰ ἴδουν τὰς λεπτομερείας. Ὅταν θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ διαπραγματευθῇ καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ πρῶτον δολλάριον θὰ πληροφορηθῇ, ὅτι διὰ νὰ τὸ λάβῃ, αἱ ὑπηρεσίαι του καὶ αὐτὸς θὰ μοχθήσουν ἐπὶ μῆνας διὰ νὰ παράσχουν στοιχεῖα εἰς τὰς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας. Ὑπάρχει κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος νὰ πιστεύῃ, ὅτι πηγαίνει κανεὶς εἰς ἕνα διεθνὲς συνέδριον, εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ, εἰς τὸ Κονσόρτσιουμ ἢ εἰς τὸ Ο.Ο.Σ.Α. ἢ ἐπισκέπτεται μίαν ξένην Κυβέρνησιν, ἐκφωνεῖ ἕνα λόγον καὶ τοὺς συγκινεῖ καὶ αὐτοὶ τρέμοντες ἀπὸ συγκίνησιν λέγουν, ὅτι ἐπείσθημεν ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος καὶ δὲν εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ δίδομεν τὴν α ἢ β βοήθειαν; Εἶναι δυνατὸν νὰ μεταθέσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ἐπίπεδον μεταξὺ μας τὴν συζήτησιν, ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τέλους διηυθύναμεν τὸν τόπον αὐτόν, καὶ ὁ κ. Μαῦρος καὶ ἐγώ; (Χειροκροτήματα). Ὄχι μόνον ἔχουν τὰ μέσα νὰ γνωρίζουν κἄθε λεπτομέρειαν οἱ ξένοι, διότι ἔχουν ἐδῶ γραφεῖα κρατικά, Πρεσβείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι πληρέστατα πληροφορημέναι μὲ οἰκονομικὰ τμήματα καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς, ἀλλὰ διότι ἡμεῖς οἱ ἴδιοι —ἡ Ἑλλὰς εἶναι δημοκρατικὴ— δημοσιεύομεν σωρείαν δεικτῶν. Τριακοσίους δείκτας τὸν μῆνα δημοσιεύομεν. Καὶ οἱ τριακόσιοι αὐτοὶ δεῖκται ἐρευνῶνται μέχρι τῆς τελευταίας των λεπτομερείας. Ἐπερίμεναν ἆραγε οἱ ξένοι Ὑπουργοὶ περὶ πραγμάτων νὰ πληροφορηθοῦν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, τὸν σημερινὸν ἢ ἀπὸ τὸν ὁποιονδήποτε προκάτοχόν του, ἀπὸ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην καὶ ἀπὸ ἐμέ; Ἄλλο ἐπερίμεναν: Μίαν πολιτικὴν νὰ τοὺς ἐμφανίσωμεν. Καὶ τώρα θὰ σᾶς εἴπω ποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ πολιτική. Ἀλλά, πρὶν εἴπωμεν δι’ αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ἂς πιστοποιήσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, μερικὰ πράγματα. Ἐσημειώθη, ἐπὶ τέλους, αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–1963; Ἐσημειώθη. Πόση εἶναι; Εἶναι 6,15% ἐτησίως καὶ τὰ διακόσια δέκα δολλάρια κατὰ κεφαλὴν ἔγιναν περίπου τετρακόσια. Εἶπεν, ὅμως, ὁ κ. Μαῦρος, καὶ χθὲς ἀκόμη, τὸ ἑξῆς καταπληκτικόν: ὅτι τὸν τελευταῖον καιρὸν ἔπεσεν ὁ ρυθμὸς τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Καὶ ἀπόδειξις: Μέσος ὅρος τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1952–57 8%. Μέσος ὅρος τῶν ἐτῶν 1957–1962 5,2%, ἤτοι μείωσις 30%. Μὰ ὑπάρχει κανεὶς μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ εὕρῃ, ὅταν κάμῃ ἐπισκόπησιν μιᾶς μακρᾶς περιόδου, δύο συνεχόμενες πενταετίες, αἱ ὁποῖαι νὰ δημιουργοῦν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα; Σήμερον τὸ πρωῒ ἠσχολήθην διὰ νὰ βγάλω ἐγὼ μερικὲς πενταετίες. Καὶ διὰ νὰ μὴ τὶς πάρω αὐθαιρέτως, θὰ πάρω αὐτήν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Μαῦρος, ἐκκινῶ ἕν ἔτος πρὶν καὶ —ἄλλο παράδειγμα— ἐκκινῶ ἕν ἔτος μετά. Λοιπόν, ἐὰν ἔπαιρνε τὴν περίοδον τοῦ 1951–1956 θὰ ἔβλεπεν αὔξησιν 6,5% καὶ 1956–1961 αὔξησιν 6,1%. Ἐὰν ἔπαιρνε τὴν περίοδον 1953–1958 αὔξησιν 5,7% καὶ 1958–1963 αὔξησιν 6,3%. Θὰ κατέληγεν ἄρα, βάσει τοῦ ἰδίου τοῦ συλλογισμοῦ, εἰς ἀντίθετα συμπεράσματα; Τί σημαίνει αὐτὴ ἡ ἱστορία; Σημαίνει, ὅτι ἐὰν θέλῃ νὰ ἴδῃ κανεὶς μὲ μίαν ἀκριβῆ προσέγγισιν πῶς πορεύεται ἡ οἰκονομία, θὰ πρέπει νὰ πάρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον χρονικὸν διάστημα. Ἐγὼ δὲν ἐπῆρα κανένα αὐθαίρετον χρόνον, ἀλλὰ τὸ διάστημα τῆς 8ετίας καὶ φυσικὰ αὐτὰ ὅλα τὰ στοιχεῖα στηρίζονται εἰς διεθνεῖς στατιστικάς. Ἀλλά, εἶπε καὶ κἄτι ἄλλο δημοσίᾳ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Ὅτι ὁσάκις ἐσημειοῦτο εἰς τὴν Ἑλλάδα αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος—καὶ αὐτὸ ἐν μέρει πλαγίως τὸ ἐπανέλαβεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως— ἡ αὔξησις αὐτή, ἄκουσον–ἄκουσον, ὀφείλεται εἰς συμπτωματικὴν αὔξησιν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος, εἰς εὐφορίαν. Ὅταν ἐπὶ τόσα ἔτη ἔχομεν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία τὸ παραλαμβάνει ἀπὸ 210 κατὰ κεφαλὴν καὶ τὸ πάει 400, εἶναι δυνατὸν νὰ ὀφείλεται αὐτό, εἰς μίαν συνεχῆ εὐφορίαν; Ὑπάρχει μία ὄντως περίπτωσις εἰς τὴν Ἱστορίαν. Τὰ ἑπτὰ ἔτη τῆς εὐφορίας τοῦ Φαραώ. Ἀλλά, αὐτό, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὸ ὀλιγώτερον. Δὲν γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἡ συμμετοχὴ τῆς γεωργίας εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἶναι μόνον κατὰ 27%; Πόση θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ αὔξησις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καλύψῃ αὐτὸ τὸ 27%, προσαυξανόμενον μὲ ἰλιγγιώδη ἔστω ρυθμόν, τὴν συνολικὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος; Καὶ διατὶ νὰ κάμωμεν μεταφυσικὴν καὶ νὰ μὴ ἴδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ πόσον ηὐξήθη ἡ γεωργικὴ καὶ ἡ βιομηχανικὴ παραγωγὴ καθὼς καὶ οἱ ἄλλοι κλάδοι παραγωγῆς, ἐκ τῶν ἀπολογιστικῶν στοιχείων; Ὅπως εἶναι φυσικὸν ἡ αὔξησις εἰς τὸν τομέα τῆς γεωργίας ὑπῆρξε βραδυτέρα τῆς αὐξήσεως εἰς ἄλλους τομεῖς. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Αὐτὸ συμβαίνει διεθνῶς καὶ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Βεβαίως τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα ἐπηρεάζει οὐσιωδῶς ἀλλὰ δὲν ἐπηρεάζει τόσον. Ἡ τελευταία αὔξησις π.χ. τοῦ 1963, ἤτοι κατὰ 10% εἰς τρεχούσας τιμάς, 8% δὲ εἰς σταθερὰς τιμάς, προέρχεται ἀπὸ μίαν ἴσην περίπου ποσοστιαίαν αὔξησιν τῶν εἰσοδημάτων καὶ τῆς γεωργίας καὶ τῆς βιομηχανίας, ὅπως γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Ἀλλὰ δὲν τὸν ἱκανοποιεῖ αὐτὸς ὁ ρυθμὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματος. Διὰ νὰ μὴ τὸν ἱκανοποιῇ θὰ ἔπρεπε ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐμφανίσῃ—καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἐμφανίσῃ ἀφοῦ θὰ μὲ διαδεχθῇ εἰς τὸ Βῆμα—μίαν ἄλλην χώραν, μίαν, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ βάσει τῶν διεθνῶν στατιστικῶν, αὐτὴν τὴν αὔξησιν καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν 8ετίαν, πλὴν τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Ἰταλίας. Μόνον αἱ δύο αὐταὶ χῶραι ἔχουν τὴν ἰδίαν μὲ ἡμᾶς, καθ’ ὅλην τὴν 8ετίαν, μέσην αὔξησιν. Διὰ τὴν ἀκρίβειαν, μάλιστα, καὶ αὐτῶν ἡ αὔξησις θὰ εἶναι τελικῶς ὀλιγωτέρα, ἐφ’ ὅσον συμπεριελήφθη καὶ τὸ ἔτος 1963. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ μοῦ κάμῃ τὴν χάριν νὰ μοῦ ἀναφέρῃ μίαν χώραν ἀνεπτυγμένην ἢ ὑπανάπτυκτον, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ συγκριθῇ ἀπὸ ἀπόψεως ποσοστοῦ αὐξήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματός της κατ’ αὐτὴν τὴν χρονικὴν περίοδον.

§126Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ποίαν περίοδον λέγετε;

§127Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὅποια θέλετε. Θὰ παρεκάλουν τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν περίοδον, μεταξὺ τοῦ 1955–1963. Ὅταν κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, βλέπετε τὴν στατιστικὴν τοῦ Ο.Ο.Σ.Α. τὴν ἐπίσημον, ἡ ὁποία μεταξὺ τοῦ 1955–1960 ἀναφέρει τὴν Ἑλλάδα τρίτην, καὶ μεταξὺ τοῦ 1960–1962 τὴν ἀναφέρει πρώτην μὲ τὴν Ἑλβετίαν καὶ ὅταν ἔχετε τὴν αὔξησιν τὸ 1963 τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ζολώτας, ὑπάρχει ἴχνος ἀμφιβολίας περὶ τοῦ ποῦ βαδίζομεν; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς

ΕΡΕ).

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς Ε.Κ.). Αὐτὸ εἶναι εὐημερία;

§129Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ποῖος σᾶς ὡμίλησε περὶ εὐημερίας;

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαληγούρα, εἴπομεν νὰ μὴ δεχώμεθα διακοπάς, οὔτε σεῖς, οὔτε ἐγώ. Σᾶς παρακαλῶ συνεχίσατε.

§131Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν ὑπάρχῃ Κράτος, ἰδίως Κράτος τοῦ ὁποίου νὰ τελῇ ἡ Οἰκονομία ὑπὸ ἀνάπτυξιν, τὸ ὁποῖον νὰ διετήρησεν ἀκλόνητον τὴν σταθερότητά του τὴν νομισματικήν, εἰς ὃ σημεῖον, τὴν διετηρήσαμεν ἡμεῖς. Καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε, ἐὰν εἰς τὸν πίνακα τῆς στατιστικῆς τῶν τιμαρίθμων ἀναφέρεται ἡ Ἑλλὰς μαζὶ μὲ τὸ Βέλγιον, ὡς ἔχουσα τὸν σταθερώτερον τιμάριθμον μεταξὺ 1958–1962. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἀναφέρω καὶ ἄλλους ἀριθμούς, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θεωρεῖται ἡ Ἑλλὰς ὡς παράδειγμα καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω, διατὶ μᾶς συμφέρει νὰ ἐμφανίζεται ἡ Ἑλλὰς ὡς παράδειγμα πρὸς μίμησιν δι’ ὅλον τὸν Δυτικὸν κόσμον, εἶναι, διότι συνεδυάσαμεν πτωχοὶ ὄντες ἕνα ρυθμὸν ἀναπτύξεως ἀξιόλογον, μὲ τὴν νομισματικὴν σταθερότητα, ἡ ὁποία ἐγγυᾶται τὸ μέλλον. Ἐὰν παραμένετε σήμερον ὡς Κυβέρνησις ἀδιατάρακτος, ἐὰν εἶσθε ἀκόμη Κυβέρνησις, τοῦτο συμβαίνει διότι ἡμεῖς σᾶς ἐδημιουργήσαμεν τὰ περιθώρια, τὰ ὁποῖα σᾶς ἐπιτρέπουν νὰ εἶσθε Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Καὶ σᾶς τὰ ἐδημιουργήσαμεν, κύριοι συνάδελφοι, μὲ δυσκολίαν, διότι βεβαίως ἡ ἰδική μας πολιτική, δὲν ἔκαμε πλούσιον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλὰ τὸν ἔκαμε νὰ προοδεύσῃ σημαντικὰ καὶ τὸν ἔκαμε νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ὑποδομὴν τὴν ἀπαραίτητον, διὰ νὰ συνεχίσῃ τὴν πρόοδόν του καὶ τὸ πιστωτικὸν καὶ νομισματικὸν ἐποικοδόμημα, τὸ ὁποῖον προστατεύει αὐτὴν τὴν προσπάθειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον, καλεῖσθε νὰ προστατεύσητε καὶ σεῖς μὲ τὴν σειράν σας.

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (Ε.Κ.). Διὰ τὸ ἄζωτον... (Θόρυβος).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐξακολουθήσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συζήτησις. Εἶναι περίεργον. Νομίζω, ὅτι αἱ λέξεις «πιστωτικὸν οἰκοδόμημα» δὲν εἶναι αὐταὶ καθ’ ἑαυταὶ λέξεις, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν ἔξαψιν.

§134Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τώρα διατὶ συμφέρει νὰ θέτωμεν τὸ πρόβλημα εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Διότι, κ.κ. συνάδελφοι, ἐπέρασεν ἡ ἐποχὴ τῆς Οὔνρα ὅπως σᾶς εἶπα. Διότι ἐπέρασεν ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιχείρημα διὰ νὰ πάρῃ μία χώρα χρήματα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἀπετέλει ἡ ἐλεεινότης της. Ὅσον ταχύτερον ἀντιληφθῇ τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις, τόσον τὸ καλύτερον θὰ εἶναι διὰ τὸν τόπον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ζητεῖ, καὶ ζητεῖ δικαίως, νὰ ἔλθουν ξένοι κεφαλαιοῦχοι καὶ νὰ ἐπενδύσουν. Πέραν αὐτοῦ ζητεῖ δάνεια ἀπὸ Διεθνεῖς Πιστωτικοὺς Ὀργανισμούς. Τί συμφέρει; Νὰ διαφημίσωμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς τὸ χεῖλος τῆς χρεωκοπίας, ὅταν μάλιστα εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ χεῖλος αὐτό; Ἤλλαξαν οἱ καιροί. Δὲν μᾶς δίδουν δάνεια ἀνασυγκροτήσεως, ἀλλὰ ἀναπτύξεως. Ποία εἶναι ἡ πρέπουσα πολιτικὴ τοποθέτησις κατὰ συνέπειαν τῶν ἀνωτέρω διαπιστώσεων; Πρῶτον ἡ Ἑλλὰς βαρύνεται πράγματι μὲ δαπάνας ἀμυντικάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπέρμετροι. Καὶ βεβαίως τὸ ἀμυντικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι πρόβλημα ποὺ ἀφορᾷ μόνον αὐτήν. Ἀφορᾷ βεβαίως καὶ αὐτὴν ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους συμμάχους της. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς βαστάζει βάρος ἀμυντικόν, ὅπως ἐπανειλημμένως εἴχαμεν τὴν εὐκαιρίαν καὶ ἐκθέσαμεν, μέγα. Καὶ ἔγινε προσπάθεια ἐπιμελὴς καὶ ἐπίπονος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν μας. Εἶπε χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἂν ἀπεφασίσθη ἡ κατ’ ἀρχὴν παροχὴ βοηθείας εἰς τὴν Ἑλλάδα Στρατιωτικῆς τὸν Μάϊον, τοῦτο συνέβη, διότι ἀπεσύρετο ἡ Ἀμερικανικὴ καὶ ἔπρεπε κἄποιος νὰ τὴν ὑποκαταστήσῃ. Μά, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἐσεῖς ὁ ὁποῖος ἔχετε ἤδη τοὺς φακέλλους, θὰ ἔχετε ἤδη ἀντιληφθῆ, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ἐθεωρούσατε ὡς λύσιν ἦτο ἀκριβῶς τὸ πρόβλημα. Ἐὰν ἡμεῖς ἐθέσαμεν ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς συνδιασκέψεως τοῦ ΝΑΤΟ εἰς Ὄσλο, τὸ θέμα, ἦτο ἀκριβῶς, διότι ἐβλέπαμεν μίαν ἐκ τῶν μορφῶν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἡ βοήθεια ἀμυντικῆς ὑποστηρίξεως, ἔβαινε πρὸς τερματισμόν. Καὶ ἤδη ἀρχίσαμεν νὰ δημιουργῶμεν τὸ κλῖμα τὸ κατάλληλον εἰς τὸ ΝΑΤΟ ἀπὸ τὸ Ὄσλο. Καὶ πράγματι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ υἱοθετήθη ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Πρόεδρον Κέννεντυ. Εἶναι γνωστὴ ἡ πολιτικὴ ἡ καλουμένη εἰς τὴν Ἀμερικὴν BURDEN SHARING «τοῦ νὰ μοιρασθῶμεν τὸ βάρος». Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τὴν εἶχον ἀποδεχθῆ οἱ σύμμαχοί μας τοῦ ΝΑΤΟ; Δὲν τὴν εἶχον ἀποδεχθῆ. Καὶ ἔπρεπε νὰ σπάσωμεν μίαν ἀρχήν. Ὅπως γνωρίζετε τὸ ΝΑΤΟ δὲν εἶναι Οἰκονομικὸς Ὀργανισμός. Καὶ ἐσπάσαμεν τὴν ἀρχὴν αὐτὴν μὲ ὑπομονήν, μὲ προεργασίαν καὶ μὲ ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε καὶ μετὰ τὴν λῆψιν τῆς κατ’ ἀρχὴν ἀποφάσεως τοῦ Μαΐου 1962. Ἔγιναν λεπτομερέσταται ἔρευναι καὶ τῶν δημοσιονομικῶν δεδομένων μας καὶ τῶν συναλλαγματικῶν μας δεδομένων. Καὶ ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐμπειρογνώμονες ἰδικοί μας μετέβαινον ἐκεῖ καὶ ἰδικοί των ἤρχοντο ἐδῶ. Καὶ μετέβη ὁ τότε Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ–Τοσίτσας καὶ ἐγώ. Καὶ μετέβημεν ὄχι μόνον μίαν φοράν, ἀλλὰ ἐπανειλημμένως διὰ νὰ πείσωμεν τὴν Αʹ ἢ τὴν Βʹ Κυβέρνησιν διὰ νὰ βγῇ τελικῶς τὸ ἀποτέλεσμα ποὺ ἐβγῆκε νὰ πάρῃ διὰ πρώτην φορὰν ἡ Ἑλλὰς 23,7 ἑκατομμύρια δολλάρια ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ πέρυσι τὸν Δεκέμβριον. Καὶ δὲν ἐσταμάτησεν ἐκεῖ ἡ προσπάθεια, διότι τὰ ἐπήραμεν μέν, δὲν ἀπερροφήθησαν δὲ ὅπως γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ. Καὶ εἶναι πράγματι δυσχερεστάτη ἡ ἀπορρόφησις.

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον ποσὸν ἀπερροφήθη;

§136Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἀπερροφήθη ἕνα μέγα ποσόν. Τὸ ποσὸν θὰ ἀνακοινωθῇ ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Ἐὰν τὰ ἐξηγῶ αὐτά, κ. συνάδελφε, τὰ ἐξηγῶ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε πῶς νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θέτωμεν τὸ πρόβλημα διεθνῶς. Ἔτσι πρέπει νὰ προβάλωμεν διεθνῶς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὄχι βεβαίως κατὰ τὴν μέθοδον ποὺ προέτεινε χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ πληροφορήσωμεν τὸν κ. Ρὰσκ περὶ τοῦ ἐὰν ἔχῃ ἢ ἐὰν δὲν ἔχῃ μακροπροθέσμους ἢ βραχυπροθέσμους ὑποχρεώσεις. Ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἐμφανίζεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἡ Ἑλλὰς μισοκακόμοιρος, ἀλλὰ ἀντιθέτως πιστεύω, ὅτι χρειάζεται νὰ ἐμφανίζεται ὡς χώρα παραδειγματική, διότι εἶναι δημοκρατία. Διότι ἐπιχειρεῖ τὴν οἰκονομικήν της ἀνάπτυξιν ὑπὸ δημοκρατικὸν καθεστὼς πρᾶγμα ποὺ εἶναι δυσκολώτατον, ὅπως διδάσκει καὶ ὁ Μαρξισμός.

§137ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ἀριστερᾶς). Ὁ Μαρξισμὸς τώρα;

§138Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἡ πτέρυξ τῆς Ἀριστερᾶς νὰ μὴ διαμαρτύρεται δι’ αὐτὰ ποὺ λέγω, διότι εἶναι ἕνα σημεῖον ποὺ συμφωνῶ μὲ τὸν Μαρξισμόν, ὅτι εἶναι πράγματι δυσεπίτευκτος ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις ὑπὸ συνθήκας δημοκρατικάς. Καὶ ἐπειδὴ εἶναι δυσεπίτευκτος δι’ αὐτὸ ἀξίζει καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει μὲ ὅλας μας τὰς δυνάμεις νὰ ἀφοσιωθῶμεν εἰς αὐτήν. Τὸ ζήτημα, κ. Ὑπουργέ, ἰδίως δὲν εἶναι τόσον νὰ ἐκμαιεύσετε καμμίαν δωρεὰν βοήθειαν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι τῆς τάξεως τῶν 10 ἕως 15 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἀλλὰ νὰ κερδίσητε τὴν ἐμπιστοσύνην διὰ νὰ πάρετε ἑκατοντάδες ἑκατομμύρια δολλάρια πιστώσεις, δάνεια, κεφάλαια τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθῇ, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀναπτυχθῇ μέσα εἰς ἕνα λογικὸν χρονικὸν διάστημα. Αὐτό, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἐὰν ἐμφανίζετε τὴν Ἑλλάδα μὲ τὰ χρώματα τὰ μελανὰ μὲ τὰ ὁποῖα ἐπιχειρήσατε νὰ τὴν ἐμφανίζετε, πῶς θὰ τὸ ἐπιτύχετε; Παρακαλῶ, οἱ κ.κ. συνάδελφοι, οἱ μὴ ἀπασχολούμενοι εἰδικῶς μὲ τὰ οἰκονομικά, νὰ μὴ νομίσουν, ὅτι αὐτὸ ποὺ εἶπα σημαίνει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὐημερεῖ. Πολλοῦ γὲ καὶ δεῖ. Πιστεύω, ὅτι ἡ προσπάθεια ἡ καταβληθεῖσα κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια, εἶναι σημαντική. Καὶ εἶναι κατὰ τοῦτο — καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ μὲ προσέξῃ — ἀξιοσημείωτος. Κατὰ τὸ ὅτι συνεδύασε τρία γνωρίσματα: Τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν σταθερότητα, τὴν δημοκρατίαν. Φέρετέ μου ἄλλο παράδειγμα χώρας ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὴν ἰδίαν νομισματικὴν σταθερότητα μὲ ἡμᾶς, ποὺ νὰ ἔχῃ δημοκρατικὸν πολίτευμα, ἡ ὁποία, τέλος, νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὸν αὐτὸν ρυθμὸν τῆς ἀναπτύξεως ποὺ εἴχομεν ἡμεῖς. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως αὐτὴν τὴν φορὰν κἄτι τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθές. Εἶπεν, ὅτι μάλιστα, ὅποιος καὶ ἂν εἶναι ὁ ρυθμὸς τῆς προόδου εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν σημειώνουν τὸν ἴδιον ρυθμὸν τῆς προόδου ἢ ἀνάλογον, χῶραι περισσότερον ἀνεπτυγμέναι ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα φυσικὸν εἶναι ἡ μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν χωρῶν αὐτῶν ἀπόστασις νὰ αὐξάνῃ. Καὶ ἀνέφερεν ἕνα παράδειγμα τῆς ἀποστάσεως μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ κριτικήν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τοποθέτησιν τοῦ προβλήματος τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως μιᾶς ὑποαναπτύκτου χώρας. Ὅλα τὰ ἐγχειρίδια τῆς Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως, διδάσκουν διὰ ποίων μεθόδων σιγὰ–σιγὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερνικηθῇ αὐτὴ ἡ ἱστορικὴ προτεραιότης, τὴν ὁποίαν ἔχουν ἄλλα κράτη. Τὶ σημαίνει αὐτό; Ὅτι ὅλα τὰ ἀνεπτυγμένα κράτη φθάνουν κἄποτε εἰς ἓν ἐπίπεδον πέραν τοῦ ὁποίου ἡ ἐξέλιξίς των δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μὲ τοὺς ρυθμοὺς μὲ τοὺς ὁποίους εἶναι ἐφικτὴ ἡ ἐξέλιξις κρατῶν μὲ μικροτέραν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλάς. Διότι ἐκεῖνα τὰ κράτη ἔχουν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ των εἰσοδήματος ὀφειλομένην εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγικότητός των, μόνον, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἁπλῶς αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγικότητος. Ἀλλά, ἔχομεν κἄθε τόσον τὴν δυνατότητα νὰ ρίχνωμεν καὶ νέας ἐργαζομένας μάζας μέσα εἰς τὴν παραγωγικὴν μηχανήν, ἔχομεν ἐργατικὸν δυναμικὸν διαθέσιμον. Ἤκουσα, ὡρισμένοι συνάδελφοι νὰ μὲ διακόπτουν διὰ τὸ θέμα τῆς μεταναστεύσεως. Καὶ ἐρωτῶ, τὸ θέμα τῆς μεταναστεύσεως, πότε ἀντιμετωπίζεται πρακτικώτερον; Ὅταν ἐφαρμόζεται μία πολιτικὴ καταναλωτικὴ καὶ χαλαρὰ διὰ νὰ εὐχαριστήσωμεν τὸν κόσμον ἢ ὅταν θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς μὲ πάθος προσεπαθήσαμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν, μίαν πολιτικὴν δημιουργικὴν διὰ τὸν τόπον; (Χειροκροτήματα). Μήπως σεῖς διὰ τῶν οἱωνδήποτε μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλάβατε βελτιώσατε τὰς συνθήκας ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς σκοπουμένης αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἢ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς βελτιώσητε; Δὲν σᾶς κατηγορῶ, ἀλλὰ εἶναι τόσον εὔκολον, νομίζετε, νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ πρόβλημα, ὅταν ἡ Ἰταλία μὲ παράδοσιν βιομηχανικὴν ἑνὸς αἰῶνος ἔχει, ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὴν Γερμανίαν 5–7 φορὰς περισσοτέρους ἐργάτας, ἀπ’ ὅσους ἔχομεν ἡμεῖς; Βεβαίως ἡ μεγάλη τραγῳδία τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ μετανάστευσις, βεβαίως ἡ μεγάλη τραγῳδία τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ ἀνεργία εἰς τὰς πόλεις καὶ ἡ ὑποαπασχόλησις εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ προβλήματα λύονται ἆρα γε μὲ μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐνισχύει τὴν καταναλωτικὴν ροπὴν τοῦ Ἔθνους; Δὲν ὁμιλῶ δὲ μόνον διὰ τὸν προϋπολογισμόν. Ἢ λύονται μὲ μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ ἀφιερώσῃ ἓν οὐσιῶδες ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὰς ἐπενδύσεις; Καὶ ἡ ἰδική σας πολιτική, κύριοι συνάδελφοι, ἔχετε τὴν ἀντίληψιν — ἀπὸ τὰς ἐνδείξεις, τὰς ὁποίας σεῖς οἱ ἴδιοι ἔχετε — ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ πολιτική σας εἶναι πολιτικὴ ὁδηγοῦσα εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐπενδυτικῆς προσπαθείας, ὁδηγοῦσα εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἀποταμιεύσεως, ὁδηγοῦσα εἰς τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργήσουν ἀπασχόλησιν; Ἐγώ, νομίζω, ὄχι. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι πρωτότυπος ἡ Ἑλληνικὴ περίπτωσις. Καὶ ἄλλαι χῶραι πρὶν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἐπέρασαν τὸ στάδιον αὐτὸ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ τὸ ἐπέρασαν ὑπὸ συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν εὐκολώτεραι δι’ αὐτάς. Διότι ἡμεῖς πάσχομεν ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι συγκρίνομεν τὸν ἑαυτόν μας μὲ τὴν Εὐρώπην. Ἐνῷ ἡ Σουηδία, π.χ., ὅταν ἀνεπτύσσετο, ἢ τὸ Βέλγιον, ἀνεπτύσσετο παράλληλα μὲ τοὺς ἄλλους καὶ δὲν ἔπασχεν, οὔτε ἀπὸ τὸν διεθνῆ συναγωνισμὸν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ πεδίου, οὔτε ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ καὶ πολιτικοῦ πεδίου ἀπὸ τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται αὐτομάτως ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων Ἑλληνικῶν, ἂς εἴπωμεν, μὲ τὰ Ἀμερικανικά. Διδάσκεται κλασσικὰ πλέον, ὅτι φθάνει εἰς μίαν στιγμὴν ἕνας τόπος, ποὺ θὰ πρέπει νὰ κάμῃ μίαν ἐπιλογήν. Ἔχουν δημιουργηθῆ ὡρισμέναι στοιχειώδεις προϋποθέσεις διὰ νὰ ζήσῃ, ἔχουν δημιουργηθῆ ὡρισμένα ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ διαθέσῃ ἔτσι ἢ ἀλλοιῶς. Καὶ τίθεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου καὶ εἰς τὸν λαὸν τὸ ἐρώτημα — ὅταν ὁ τόπος αὐτὸς εἶναι δημοκρατία — τὶ θὰ κάμῃ; Θὰ πᾶμε προώρως εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς κράτους προνοίας, ἢ θὰ πᾶμε πρὸς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς δυναμικῶς ἀναπτυσσομένου κράτους. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἦτο τὸ δίλημμα πρὸ τοῦ ὁποίου εὑρέθη ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ἐπηρεασμένη ἀπὸ ὡρισμένα δεδομένα τῆς ψυχολογίας τοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἠγωνίσθη διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπιτελέσθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ βεβαίως θέλει καὶ δικαιοῦται νὰ ἔχῃ — καὶ μάλιστα μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Δημοκρατίας — καὶ κἄποιαν παρηγορίαν. Ἄλλως τε εἶναι προνόμιον τῆς δημοκρατίας νὰ συνδυάζῃ κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν πλευρὰν τὴν κοινωνικὴν τῆς παροχῆς, τὴν κατανάλωσιν μὲ τὴν ἐπένδυσιν, εἰς τὴν ὁποίαν μὲ σκληρότητα ὑποτάσσουν τά κράτη τὰ κομμουνιστικὰ τὸν λαόν τους. Πρέπει νὰ εὕρωμεν ἡμεῖς, ἀφοῦ εἴμεθα δημοκρατία, τὸν σωστὸν δρόμον. Καὶ ὁ σωστὸς δρόμος δὲν εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ χαλάρωσις. Δὲν εἶναι ὁ σωστὸς δρόμος τὸ νὰ ἐξάπτωμεν ἐπιθυμίας τῶν λαϊκῶν μαζῶν, τὰς ὁποίας δὲν γνωρίζομεν πῶς θὰ τὰς συγκρατήσωμεν. Ὁ σωστὸς δρόμος εἶναι νὰ κάμωμεν μία σώφρονα κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μεταξὺ καταναλώσεως καὶ ἐπενδύσεως μεταξὺ παρόντος καὶ μέλλοντος. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατέχεται — καὶ τὸν τιμᾷ αὐτὸ — ἀπὸ τὸ εὐγενὲς πάθος τοῦ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν νεότητα. Διερωτῶμαι, ὅμως, ἐὰν ἡ πολιτικὴ ἡ ἀκολουθουμένη αὐτὴν τὴν ὥραν ἐπὶ τοῦ πεδίου τοῦ οἰκονομικοῦ, εἶναι πολιτικὴ ἡ ὁποία ὁδηγεῖ πρὸς ἐπιτάχυνσιν τοῦ ρυθμοῦ ἀναπτύξεως ἢ πρὸς ἐπιβράδυνσιν τοῦ ρυθμοῦ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Καλλιεργεῖτε εἰς τὸν κόσμον αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν ροπὴν πρὸς κατανάλωσιν ἢ τὴν ροπὴν πρὸς ἐπενδύσεις. Ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογικῆς, πρῶτον, ἀπὸ ἀπόψεως προϋπολογισμοῦ, δεύτερον, ἀπὸ ἀπόψεως συνθημάτων, τρίτον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ νομίζω, ὅτι καλλιεργεῖτε — ἐναντίον τῶν συμφερόντων τῆς νεότητος, δηλαδὴ τοῦ μέλλοντος — τὴν ροπὴν πρὸς κατανάλωσιν. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ τελειώσω μὲ μίαν πολιτικὴν παρατήρησιν. Δὲν μοῦ λέγετε, διὰ ποῖον λόγον ἡ ΕΔΑ εἶναι σύμφωνος μὲ αὐτήν σας τὴν πολιτικήν, ἀφοῦ ἐὰν εὑρίσκετο ἡ ἰδία εἰς τὴν ἐξουσίαν θὰ ἠκολούθει ἄλλην ἐντελῶς ἀντίθετον πολιτικήν; Διότι βεβαίως, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἐγένετο κράτος τοῦ ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ, θὰ ἐφηρμόζοντο αἱ ἐκεῖ κρατοῦσαι μέθοδοι καὶ δὲν θὰ ἐγίνετο προσπάθεια ἐξυψώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, ἀλλὰ ἀντιστρόφως μία βάναυσος προσπάθεια συγκεντρώσεως ὅλων τῶν δυνάμεων πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἐπενδύσεως διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλλὰς βιομηχανίαν. Τὶ συμβαίνει καὶ σᾶς ἐνθαρρύνει ἡ ΕΔΑ νὰ ἀκολουθήσητε μίαν πολιτικὴν ποὺ εἶναι ἰδική σας ἴσως, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἰδική της. Συμβαίνει, ὅτι ὑποθέτει ἡ ΕΔΑ, ὅτι ἡ ἰδική σας αὐτὴ πολιτικὴ ὁδηγεῖ εἰς ἀδιέξοδον. Ὁδηγεῖ εἴτε εἰς τὸν πληθωρισμόν, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι δὲν θὰ πᾶτε εἰς τὸν πληθωρισμόν, εἴτε εἰς τὴν διάψευσιν τοῦ ἑαυτοῦ σας. Θὰ ἀναγκασθῆτε κύριοι συνάδελφοι, ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ συμβῇ ὁ πληθωρισμὸς καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ συμβῇ, νὰ ἀκολουθήσητε τὴν ἰδικήν μας πολιτικήν. Θὰ ἀναγκασθῆτε — καὶ θὰ ἰδῆτε ἐν τῇ πράξει — νὰ προσαρμόσητε τὴν πολιτικήν σας ἐπάνω εἰς τὰ ἰδικά μας ἀχνάρια ἐὰν μείνετε εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ πράγματι, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ξεύρω ἐὰν θὰ ἔχετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὸ κάμετε. Διότι, ὄντως, καταλληλότεροι νὰ ἀσκήσωμεν τὴν ἰδικήν μας πολιτικὴν ἐξελισσομένην ἀναλόγως τῶν περιστάσεων εἴμεθα ἡμεῖς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§140Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θέλω νὰ ἐπισημάνω κατ’ ἀρχὴν μίαν σειρὰν ἀντιφάσεων εἰς τὰς ὁποίας ὑπέπεσεν ὁ τέως Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κατὰ τὴν ἀποψινήν του ἀγόρευσιν. Περιέχει πολλὴν ἀφέλειαν ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι οἱ ξένοι δὲν ἀνέμενον ἀπὸ οἱονδήποτε Ὑπουργὸν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ τοὺς πληροφορήσουν περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος, διότι καὶ ὁ 12ος ὑπάλληλος τοῦ Ἀγγλικοῦ Θησαυροφυλακείου τὴν γνωρίζει καὶ συνεπῶς ὅλη ἡ ἐκστρατεία τῆς εὐημερίας δὲν βλάπτει τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλή, ὅτι ὅταν χθὲς διέκοψεν τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ, ἐτόνισεν, ὅτι οἱ ἐμπειρογνώμονες τῶν ξένων Κυβερνήσεων γνωρίζουν ἀκριβῶς τὶ συμβαίνει εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ αἱ ἀποφάσεις λαμβάνονται ἐπὶ πολιτικοῦ ἐπιπέδου καὶ οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας ἔχουν ἀρκετὰ προβλήματα ἰδικά των διὰ νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὰ στοιχεῖα τὰ στατιστικὰ καὶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν ξένων χωρῶν καὶ προσθέτει σήμερα, ὅτι εἰς τὰς μεγάλας χώρας τῆς Εὐρώπης καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὑπάρχει μεγάλη πίεσις ἐκ τῶν κάτω ἐναντίον τῆς παροχῆς πάσης ἐνισχύσεως εἰς ξένας χώρας, διότι ὑπάρχει τάσις εἰς Εὐρώπην καὶ Ἀμερικὴν μειώσεως τῆς βαρυτάτης φορολογίας τῶν χωρῶν αὐτῶν. Καὶ οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰς χώρας αὐτὰς ἔχουν κοινοβούλια εἰς τὰ ὁποῖα λογοδοτοῦν καὶ ἔχουν ἀνάγκην νὰ πείσουν τοὺς λαούς των ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἡ Τουρκία, ἡ Ἰταλία, ἔχουν ἀνάγκην βοηθείας. Ἐὰν ἔχῃ δημιουργηθῆ κλῖμα, ὅτι ἡ χώρα εὐημερεῖ ἔστω καὶ ἐὰν τὰ στοιχεῖα αὐτὰ δὲν εἶναι ἀληθῆ, τότε βλάπτομεν θετικῶς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Ὅταν πρὸ ἡμερῶν ἤμην εἰς τὸ Παρίσι συνήντησα φίλον μου Ὑπουργὸν Ἐξωτερικῶν συμμάχου χώρας, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπε: Θὰ ἔχετε δυσκολίας ἐδῶ, διότι ἐπικρατεῖ ἡ ἐντύπωσις, διὰ τὴν χώραν σας ὅτι εὐημερεῖ, ἔχει μεγάλο συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα. Ἐὰν ὁ κ. Παπαληγούρας ἔλεγεν ὅσα εἶπεν ἀπόψε — καὶ μάλιστα τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς του — καθ’ ἣν στιγμὴν εὑρισκόμην εἰς τὴν Γαλλίαν θὰ εἶχε δυσχεράνει τὸ ἔργον μου. Ἀλλὰ ποῦ εὑρίσκεται ἡ ἀντίφασις τοῦ κ. Παπαληγούρα; Εἶπε ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ διασφαλίσωμεν τὴν οἰκονομικήν μας πρόοδον, διότι ἡμεῖς ὡς Κυβέρνησις ὀφείλομεν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν προσέλευσιν ξένων κεφαλαίων καὶ τὰ ξένα κεφάλαια ἔρχονται μόνον ὅταν εἶναι πεπεισμένοι ὅτι ὑπάρχει πρόοδος. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἀφελὴς ὁ κ. Παπαληγούρας διὰ νὰ ὑποστηρίζῃ, ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κάμνουν ἐπενδύσεις γνωρίζουν ὀλιγώτερον τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν ἀπ’ ὅτι τὴν γνωρίζουν οἱ ξένοι κυβερνητικοὶ ἐμπειρογνώμονες καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προβοῦν εἰς ἐπενδύσεις συνεπεία τῆς διαφημίσεως τῆς Ἑλληνικῆς προόδου τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἐὰν ἐγένοντο ξέναι ἐπενδύσεις ἐγένοντο αὗται διότι ἀποδίδουν εἰς τοὺς ξένους καὶ πρέπει νὰ ἀποδίδουν ἀλλὰ γνωρίζουν οἱ ξένοι, ὅτι αἱ ἐπενδύσεις εἶναι ὅλαι συνταγματικῶς κατοχυρωμέναι καὶ ἐδῶ ὑπῆρχε δυσχέρεια τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν συμβάσεων αἱ ὁποῖαι ἔχουν λάβει τὸ κῦρος τοῦ Ν.Δ. 2687. Εἶπεν, ὁ κ. Παπαληγούρας, πῶς ἠμπορεῖ νὰ μειώσητε τὴν ἐντύπωσιν τοῦ ὑφισταμένου ρυθμοῦ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ὅταν ἀπὸ ὅλα τὰ οἰκονομικὰ στοιχεῖα προκύπτῃ, ὅτι εἴμεθα τρίτη ἢ τετάρτη κατὰ σειρὰν ἀναπτύξεως χώρα; Ὁ κ. Παπαληγούρας εὑρίσκεται εἰς δεινὴν πλάνην. Ὁ ἴδιος γνωρίζει, ἀλλὰ ἐπιθυμεῖ νὰ φέρῃ τὴν Βουλὴν εἰς πλάνην, διότι δὲν ἑρμηνεύονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ ἀριθμοί. Διακηρύττει τὸ ἴδιον σφάλμα τὸ ὁποῖον ἔπραξεν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως ὅταν ἔλεγεν, ὅτι 5% εἶναι οἱ δαπάνες τῆς ἀμύνης τῆς Ἑλλάδος καὶ 6% τῆς Γαλλίας, ἄρα ἡ Ἑλλὰς ἔχει ὀλιγωτέρας. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι μία χώρα ὑποανάπτυκτος ἔχει ποσοστὸν αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ της εἰσοδήματος 5% καὶ τὴν παρομοιάζομεν μὲ τὴν Γερμανίαν ἢ τὴν Ἀμερικήν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν 2%, δὲν ἀποδεικνύει τοῦτο, ὅτι ὁ ρυθμὸς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἶναι μικρότερος. Λυποῦμαι, διότι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν πράγματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν κατὰ κόρον τονισθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει εἶναι ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῶν ἄλλων χωρῶν τῆς Εὐρώπης. Ἐὰν μὲ τὸν ὑφιστάμενον ρυθμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως προχωροῦμεν ἢ ὑποχωροῦμεν καὶ διεπιστώθη ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς, ποὺ ἔθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προχθὲς καὶ ἐγὼ σήμερον, ὅτι μὲ τὸν ρυθμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας ἐπιδεινώνεται ἡ κατάστασίς της, διότι ὁ ρυθμὸς ἔχει καμφθῆ. Διότι ἐνῷ μὲ τὴν Ἰταλίαν εἴχομεν διαφορὰν τὸ 1958 εἰς τὸ κατὰ κεφαλὴν ἐθνικὸν εἰσόδημα 119 δολλάρια, τὸ 1959 ἔγινε 167, τὸ 1960 193, τὸ 1961 201, τὸ 1962 252. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ὁ μὲν ἰδικός μας ρυθμὸς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως πίπτει, τῆς δὲ Ἰταλίας αὐξάνει. Μὲ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τῆς προβολῆς τῶν ἀνυπάρκτων προόδων, τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας ἐφθάσαμεν κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε ὅταν ἦλθεν ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν τριῶν σοφῶν ὑπὸ τὸν καθηγητὴν κ. Ἔντγκαρτ Φὼρ νὰ τοῦ δημιουργήσῃ τοιαύτην ἐντύπωσιν, ὥστε εἰς τὴν περίφημον ἐκείνην ἔκθεσίν του νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ χώρα ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀνάγκην στηρίξεως καὶ ἔπρεπε νὰ μεταβῶ ὡς ἰδιώτης οἰκονομολόγος πρὸς ἐπίσκεψίν του εἰς Παρισίους, νὰ τοῦ θέσω τὰ πραγματικὰ στοιχεῖα ὥστε, διὰ νεωτέρου ἐγγράφου τὸ ὁποῖον κατετέθη καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὁ κ. Φὼρ νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν ἔκθεσιν. Κύριοι βουλευταί, ἡ ΕΡΕ εὑρίσκεται εἰς δεινὴν θέσιν, πρέπει νὰ συμβιβάσῃ τὴν ἐσωτερικὴν κομματικὴν ἀνάγκην τῆς διαφημίσεώς της, ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος. Ἐδῶ πρέπει νὰ λέγῃ, ὅτι τὰ πράγματα πᾶνε λαμπρά. Μὲ τὸν κ. Παπαληγούραν μὲ συνδέει φιλία παλαιὰ καθ’ ὅτι ὡς γνωρίζετε ἀπετελούσαμεν ἀμφότεροι μέλη τῆς ὁμάδος τῶν δέκα. Καὶ δὲν εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ τὸν στενοχωρήσω σήμερον, διότι εἶναι προσωπικὸς φίλος μου καὶ τὸ γνωρίζει αὐτό. Ἀλλὰ ἔχω δύο ἀδυναμίας, ἡ μία εἶναι ἡ κλασσικὴ μουσικὴ καὶ ἡ δευτέρα εἶναι νὰ κάμω ἀρχεῖον. Ἐδῶ εὑρίσκονται κ. βουλευταί, ὅσα εἶπον διάφοροι συνάδελφοι τὴν τελευταίαν πενταετίαν καὶ ἂς ἔχουν ὑπ’ ὄψει των ὅσοι ἐνδιαφέρονται νὰ ἀντικρούσουν τὰ ὅσα εἶπον πρὸ ὀλίγου. Ἐδῶ ἔχω ἕνα φύλλον τῆς Καθημερινῆς εἰς τὸ ὁποῖον γράφονται τὰ ἑξῆς: «Ἡ Κυβέρνησις ἀποσείει τὰς εὐθύνας της ἀρνουμένη ὄχι ὅπως θὰ ἦτο φυσικὸν ὑπαιτιότητά της, ἀλλὰ ἀμφισβητοῦσα αὐτὰ ταῦτα τὰ πράγματα». Ὁμιλεῖ ὁ κ. Παπαληγούρας διὰ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Καραμανλῆ εἰς τὴν Καθημερινήν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ξεύρομεν νὰ ὁμιλῶμεν καὶ νὰ γράφωμεν, ἀλλὰ ἡ μνήμη μας δὲν εἶναι πολὺ ἰσχυρά. Συνεχίζει ὁ κ. Παπαληγούρας: «Ἐπιχειρεῖ νὰ παραστήσῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὅτι ὄχι μόνον τίποτε δὲν συμβαίνει καί, ὅτι ἀντιθέτως πλέομεν ἀνεπαισθήτως ὅλως— εἶναι φράσις Καβάφη— ἀλλὰ μὲ ἐκπλήσσουσαν ταχύτητα ἀπὸ τὴν σημερινὴν μετριοπάθειαν πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν». Καὶ συνεχίζει ὁ κ. Παπαληγούρας: «Μεταξὺ 1952 καὶ 1957, ἡ οἰκονομία ἐπετέλεσε πρόοδον, ἀπὸ τοῦ 1958 ἤρχισε σημειουμένη ἐπιβράδυνσις ἐπικίνδυνος τοῦ ρυθμοῦ ἐξελιχθεῖσα εἰς κάμψιν τῶν συναλλαγῶν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ μακροπρόθεσμα καὶ διαρθρωτικὰ προβλήματα τῆς γεωργίας τὰ ὁποῖα μὲ τόσην θαυμαστὴν σαφήνειαν ἔθεσεν ὁ κ. Παπανδρέου κατὰ τὴν προχθεσινήν του ἀγόρευσιν— τώρα πληροφοροῦμαι ὅτι εἶχε θαυμαστὴν ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Παπαληγούρα— ἀλλὰ καὶ τῶν προβλημάτων αὐτῶν πρέπει κἄποτε νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀντιμετώπισις». Καὶ συνεχίζει: «Δὲν λύονται τὰ προβλήματα αὐτὰ μὲ τὰς προσωρινότητας διὰ νὰ μὴ εἴπω τὰς προχειρότητας τοῦ πενταετοῦς προγράμματος, δὲν λύεται μὲ τὴν προχειρότητα τοῦ πενταετοῦς προγράμματος τὸ αὐτόχρημα ἐθνικὸν πρόβλημα τῆς ἀπασχολήσεως τοῦ γεωργικοῦ μας πληθυσμοῦ». Καὶ εἰς ἄλλο κείμενον, εἶχεν εἴπει πράγματι ἀντίθετα πρὸς ὅσα εἶπεν ἀπόψε. Ἀπόψε εἶπε πρὸ ἑνὸς λεπτοῦ: «Φέρτε μου μίαν χώραν εἰς τὸν κόσμον ἡ ὁποία νὰ πραγματοποιῇ ἀνάλογον ρυθμὸν ἀναπτύξεως». Εἰς ἄλλο κείμενον πρὸ δύο ἐτῶν ἔγραφεν: «Ὅλαι αἱ χῶραι εὑρίσκονται εἰς ὀργασμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἡ δὲ ἐκδήλωσις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας εἰς ἐπίπεδα συντηρήσεως, ἐγγίζει τὰ ὅρια τῆς ἐθνικῆς ἀπειλῆς». (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Κύριοι βουλευταί, εἶχον καὶ ἄλλοτε ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἶπον, ὅτι κλονίζεται κατ’ ἀνάγκην ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν, ἂν αἱ θέσεις τὰς ὁποίας διατυπώνομεν σχηματίζωνται ἀναλόγως τοῦ ἂν εὑρισκώμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν μίαν συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ 1960 νὰ λέγητε, ὅτι ὑφίσταται ἐθνικὴ ἀπειλὴ καὶ σήμερον νὰ μοῦ ζητῆτε ἐγὼ νὰ προσκομίσω παράδειγμα χώρας, ἡ ὁποία νὰ πραγματοποιῇ μεγαλυτέραν πρόοδον ἀπὸ ἡμᾶς. Ἠρώτησεν ὁ κ. Παπαληγούρας ἐπίσης διατί ὑποστηρίζει τὰ αἰτήματα αὐτὰ ἡ Ἄκρα Ἀριστερά. Δὲν ἀνήκει εἰς ἐμὲ νὰ ἀπαντήσω, δὲν γνωρίζω περίπτωσιν παροχῆς ἡ ὁποία ἐγένετο εἴτε εἰς ἡμᾶς εἴτε εἰς οἱανδήποτε ἄλλην χώραν τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ὑπεστήριξεν ἡ Ἄκρα Ἀριστερά. Ἐγὼ ἀρκοῦμαι εἰς τὸ ὅτι σεῖς ὑποστηρίζετε τὴν πολιτικήν μας, ὅσον ἀφορᾷ τὰς γενομένας μέχρι σήμερον παροχάς. Εἴπατε χθὲς διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ σας: «Ἐδώσατε 1.500 ἑκατομμύρια, καὶ καλῶς ἐπράξατε». Αὐτὸ σημαίνει ὅτι αἱ παροχαὶ τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν εἶναι, ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ περίπου εἴπατε, ὅτι δὲν ἐπροφθάσατε νὰ κάμετε τὸ ἴδιον, ἀλλὰ τὸ εἴχατε ἑτοιμάσει. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι ὁ κ. Κανελλόπουλος ἐδῶ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμε εἶπεν ὅτι μὲ τὴν σημερινήν μου ἀγόρευσιν, ἡ ὁποία ἀνεφέρθη εἰς τὴν κριτικὴν τῆς πολιτικῆς τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἀπέδειξα, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κατέχω τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Ἀνεφέρθην εἰς τὴν κριτικὴν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς προηγουμένης, διότι ἦτο ἀναγκαῖον νὰ δικαιολογηθοῦν αἱ μεταβολαὶ τοῦ ἰδικοῦ μας προγράμματος καὶ αἱ μεταβολαὶ τῆς ἰδικῆς μας πολιτικῆς. Ἄλλωστε προέβλεπον ὅτι καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας αὐτὴν τὴν πολιτικὴν θὰ ὑπεστήριζε καὶ ἐπειδὴ εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ θίξω καὶ τὸ πολιτικὸν θέμα, συνεδύασα καὶ τὰς δύο ἀπαντήσεις, τρόπον τινὰ ἐκ προοιμίου εἰς αὐτό. Τώρα, ἐὰν καλῶς κατέχω αὐτὴν τὴν θέσιν, ἢ ὄχι, αὐτὸ δὲν ἀνήκει οὔτε εἰς τὴν κρίσιν οὔτε εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατέχομεν εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, τὴν καθώρισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα). Εἰς μίαν στιγμὴν ἐξάρσεως ὁ κ. Παπαληγούρας ἐτόνισεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει μεγάλα ἐπιτεύγματα καὶ ἀνέφερε μεταξὺ αὐτῶν τὴν νομισματικὴν σταθερότητα. Ἐὰν αὐτὸς μόνον ὑπῆρξεν ὁ σκοπός σας, ἠμπορεῖ νὰ καυχᾶστε ὅτι τὸ ἐπετύχατε. Ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς ἡ σταθερότης τοῦ νομίσματος δὲν εἶναι σκοπός, εἶναι μέσον τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς σκοπόν. Δι’ ἡμᾶς στόχος τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς εἶναι ἡ ἀπασχόλησις τοῦ πληθυσμοῦ, ἡ ἐπίτευξις ἐκείνου εἰς τὸ ὁποῖον σεῖς ἔχετε σημειώσει δραματικὴν ἀποτυχίαν. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἐξηκολούθει ἡ ἰδία πολιτική, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσε μέχρι τοῦδε ἡ Ε.Ρ.Ε., ἐὰν ἐξηκολούθει ἡ ἔξοδος τοῦ πληθυσμοῦ μὲ τὸν ρυθμὸν 10.000 κατὰ μῆνα, ὅπως εἶναι σήμερον, ἴσως μετὰ 10 χρόνια δὲν θὰ ὑπῆρχε πρόβλημα μὲ τὸ ὁποῖον νὰ ἀπασχολῆται ἡ Βουλή, διότι θὰ εἶχεν ἐλαττωθῆ ἐπικινδύνως ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμός. Θὰ εἴχομεν μεταβληθῆ εἰς Γηροκομεῖον τῆς Εὐρώπης, ὅπως περίπου ἀρχίζομεν νὰ γινώμεθα. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὅταν εἶπον, ὅτι καὶ εἰς τὸν Τουρισμὸν ἀπετύχατε, διότι ἐκάματε ἐδῶ καὶ ἐκεῖ τυχαῖα ἔργα, δὲν ἠννόουν ὅπως ὁ κ. Κανελλόπουλος ἠθέλησε νὰ ἀφήσῃ νὰ πιστευθῇ, ὅτι ἠννόουν, ὅτι ἤθελα τάχα νὰ γίνουν τὰ ἔργα ὅλα εἰς τὸ ἴδιον σημεῖον. Κάθε ἄλλο. Ἠννόουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπροτίμησε πάντοτε τὰς εὐκόλους ἐπενδύσεις καὶ ἀνέπτυξε κατὰ προτίμησιν τὰ ἐκ παραδόσεως τουριστικὰ κέντρα, τὰ γνωστά. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲ ἑνὸς ἔργου, οὐδὲ μιᾶς ἐπενδύσεως εἰς τὸν τουρισμὸν μελέτη οἰκονομικῆς ἀναλύσεως. Καὶ ἠρωτήσατε, πῶς θὰ ἐκτελέσωμεν τὸ πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Δι’ αὐτὸ εὑρισκόμεθα ἐδῶ. Τὸ πρόβλημα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι θέμα οἰκονομικῶν πόρων. Εἶναι θέμα προγράμματος, εἶναι θέμα γνώσεως, εἶναι θέμα μελετῶν καὶ αὐτὰ σᾶς ἔλειψαν ὅλα. Ὅταν ἦλθε πρὸ τριῶν ἐτῶν ὁ ἤδη Καγκελλάριος τῆς Γερμανίας κ. Ἔρχαρτ, διὰ νὰ προσφέρῃ ὁλόκληρον τὴν βοήθειαν τῆς Γερμανίας εἰς ἔργα καὶ σᾶς ἠρώτησε, τί πρόκειται νὰ κάμητε τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε, δὲν εἴχατε νὰ δώσετε ἀπάντησιν. Καὶ σᾶς πληροφορῶ καὶ πληροφορῶ τὸν κ. Παπαληγούρα σήμερον, ὅτι εἰδήσεις ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, αὐτὰς τὰς ὁποίας ἔφερε καὶ ἐκείνας, τὰς ὁποίας θὰ πληροφορηθῆτε εἶναι, ὅτι ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέραν αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ συμβάσεις, τοῦ νὰ δίδῃ ἡ Γερμανία ὡρισμένα ποσὰ διὰ τὴν Μεγαλόπολιν κλπ., δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλαμβάνωνται. Χρειάζονται ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα μελέται τῶν ἔργων. Ἐὰν ἔχετε πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ μελέτας μὲ ἀναλύσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀποδεικνύουν, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ στέκονται καὶ ὄχι ἔργα τύπου ἐργοστασίου Ἀζωτούχων Λιπασμάτων (χειροκροτήματα, φωναί: Πέστε τα, πέστε τα), τὸ ὁποῖον ἐστοίχισεν 80.000.000 δολλάρια ἀντὶ τῶν 17.000.000, μὲ τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ, ὅταν ἔχετε μελέτας, αἱ ὁποῖα νὰ στέκωνται οἰκονομικῶς, πρόβλημα χρηματοδοτήσεως, δὲν ὑπάρχει. Κύριοι βουλευταί, παρέχω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ὅταν καταρτισθοῦν μελέται, ἡ Ἑλλὰς θὰ ἔχῃ νὰ κάμῃ ἐπιλογὴν μεταξὺ τῶν προσφερομένων ξένων Ὀργανισμῶν διὰ τὴν χρηματοδότησιν. Ἐκεῖ εὑρίσκεται τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα καὶ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν πρόκειται νὰ προσφέρῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἔχει τὸν λόγον.

§142Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Φαντάζομαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ εἶναι σύμφωνος νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Μαῦρον.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ κάμῃ μίαν σύστασιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει ἐπανειλημμένως ζητήσει τὸν λόγον. Θέλω νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν πρὸς αὐτὸν καὶ πρὸς σᾶς. Θέλω νὰ παρακαλέσω εἰ δυνατὸν νὰ εἶσθε σύντομος διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις.

§144Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Νομίζω, ὅτι διευκολύνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Εἶναι ἐντελῶς εἰδικὸν τὸ θέμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀνεφέρθη, πράγματι, ἀπομονώσας ὡρισμένας φράσεις εἰς ἄρθρα, τὰ ὁποῖα εἶχον δημοσιεύσει ὅταν ὅπως γνωρίζει ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, πράγματι, διὰ μίαν περίοδον δὲν ἀνῆκον εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ ὅταν μαζὶ μὲ τὸν κ. Μαῦρον εἴχομεν συγκροτήσει μίαν ὡρισμένην ὁμάδα. Θὰ ἔλεγε κανείς, ὅτι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κυβέρνησιν ἄνδρες, 18 τὸν ἀριθμόν, συνδέονται δι’ ἀδελφικῆς φιλίας ἀρρήκτου καὶ ἀνέκαθεν καὶ ὅτι δὲν ἔχουν ποτὲ διαφωνήσει μεταξὺ των οὔτε ἡ ἡγεσία τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε οἱ κυριώτεροι Ὑπουργοί. Οὔτε οἱ κυριώτεροι Ὑπουργοὶ πρὸς τοὺς ἡγέτας τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τίποτε ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ ὡραῖα δὲν ἔχει συμβῆ. Νομίζω, ὅτι ἂν μεταφερθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιπέδου θὰ ἠδυνάμην καὶ ἐγώ, μολονότι δὲν ἔχω τοιούτου εἴδους ἀρχεῖα νὰ παρεκάλουν τὸν κ. Μαῦρον νὰ μοῦ δώσῃ τὸ ἰδικόν του τὸ ἀρχεῖον διὰ νὰ τοῦ εἴπω τὶ ἔχει κατὰ διαφόρους ἐποχὰς εἴπει. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Βουλήν. Τὴν Βουλὴν ἐνδιαφέρουν ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ὄντως ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κάμνουν ἐπενδύσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὰ μέσα νὰ πληροφορηθοῦν περὶ τοῦ ποία εἶναι ἡ κατάστασις εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κάμνουν μεγάλας ἐπενδύσεις, ναί. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κάμνουν μικρὰς ἐπενδύσεις, ὄχι. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι στέλλουν ἐδῶ ἀδήλους πόρους ὑπὸ διαφόρους μορφάς, βεβαίως ὄχι. Καὶ εἶναι καθῆκον τῆς χώρας μας νὰ δημιουργήσῃ ἕνα κλῖμα ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὴν πραγματικότητα τὴν Ἑλληνικήν. Καὶ τὸ κλῖμα αὐτὸ εἶναι ὅτι ὑπάρχει μία ὑγεία εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Οὐδέποτε εἶπε τις ἐξ ἡμῶν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὐημερεῖ, ἀλλὰ θὰ ἐπαναλάβω μίαν παράκλησιν τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἡ παράκλησις αὐτὴ εἶναι ἁπλουστάτη. Νὰ συγκρίνῃ τοὺς ρυθμοὺς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλλάδος μὲ τοὺς ρυθμοὺς ἀναπτύξεως τῶν προηγμένων χωρῶν. Ἂς τοὺς συγκρίνῃ μὲ τοὺς ρυθμοὺς ἀναπτύξεως εἰδικῶς τῶν ὑπαναπτύκτων χωρῶν. Διατί δὲν τὸ κάμνει; Ἀλλ’ ὅταν συμβῇ ἡ Ἑλλὰς νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν πρωτοπορίαν ἀπὸ ἀπόψεως ρυθμοῦ ἀναπτύξεως ὅταν τὴν συγκρίνῃ κανεὶς μὲ τὰς προηγμένας χώρας καὶ εἰς τὴν ἰλιγγιώδη πρωτοπορίαν, ὅταν τὴν συγκρίνῃ μὲ τὰς χώρας τὰς δυναμένας νὰ συγκριθοῦν ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς μὲ τὴν ἰδίαν, διατὶ δὲν πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι κἄποια προσπάθεια ἐπὶ τέλους ἔγινε εἰς τὸν τόπον αὐτόν; Ἐὰν ἦτο τόσον εὔκολον νὰ γίνῃ κἄτι καλύτερον δὲν θὰ τὸ εἶχε κάμει καμμίαν ἄλλη χώρα οἱαδήποτε; Καὶ αὐτὴ θὰ εἶχεν ὄνομα. Δὲν θὰ ἦτο νεφελοκοκυγία. Οὔτε καὶ ἡ προσπάθεια διατηρήσεως, εἰς ὃ σημεῖον διετηρήσαμεν ἡμεῖς τὴν νομισματικὴν σταθερότητα ἀπὸ τὸ 1953 καὶ ἐντεῦθεν, εἶναι ἀξία περιφρονήσεως. Ἐὰν αὐτὰ ἦσαν φαινόμενα τόσον συχνὰ σημειούμενα δὲν θὰ μπορούσατε νὰ φέρητε ἕνα παράδειγμα; Τί ἐπάθατε; Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ περὶ τοῦ Ἔντγκαρ Φὼρ ὅτι ἐπῆγε ἰδιώτης καὶ τὸν ἐπεσκέφθη, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπῃ ὁ ἴδιος. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει μέθοδον νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θέλῃ ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν κ. Φώρ. Τὰ ἴδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς τοὺς δύο ἄλλους σοφούς. Καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἀσκήσῃ κριτικὴν ἐπ’ αὐτῶν τῶν στοιχείων καὶ νὰ μοῦ εἴπῃ ποῦ θὰ ἔλεγε τί τὸ διάφορον πρὸς τὸν κ. Φώρ. Ἡ ὑπόθεσις περὶ τοῦ ἰδιώτου ἀποτελεῖ μυθιστόρημα. Ὑπάρχει ὅμως ὑπόθεσις μεταξὺ ἑτέρου προσώπου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Καὶ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν εἶμαι πρόθυμος νὰ τὴν διηγηθῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ μὲ τὸν ὁποῖον ὄντως μὲ συνδέει προσωπικὴ φιλία, ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, διότι δὲν νομίζω ὅτι συμφέρει εἰς τὸν τόπον. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ μικρὰν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἔγινε κατὰ τρόπον δυναμικόν, ἀλλὰ Συντονισμοῦ ὅτι ὅταν δύο χῶραι προχωροῦν μὲ ρυθμὸν ἀναπτύξεως συγκρίσιμον, π.χ. ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Δ. Γερμανία, ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Ἰταλία, ἀλλὰ ἡ μία ξεκινᾷ ἀπὸ ἐπίπεδα χαμηλότερα καὶ ἡ ἄλλη ἀπὸ ἐπίπεδα ὑψηλά, ἡ μεταξὺ των ἀπόστασις δὲν παραμένει ἡ ἰδία. Φυσικὰ αὐξάνει. Αὐτὸ τὸ ξέρουν καὶ τὰ μικρὰ παιδιά. Πῶς ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ θέμα; Μήπως τυχὸν κ. Ὑπουργέ, ἂν δὲν εἴχομεν μέσον ρυθμὸν 6.15 αὐτὰ τὰ χρόνια, ἀλλὰ εἴχομεν 7.15, ἂς εἴπωμεν, ἐνῷ ξεύρετε ὅτι δὲν ὑπῆρξε ρυθμὸς 7,15 διατηρηθεὶς ἐπὶ 8ετίαν εἰς οἱανδήποτε χώραν καθόσον ἐγὼ γνωρίζω, τὸ στάδιον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ποὺ διανύομεν ἡμεῖς σήμερον θὰ μεταβάλλωνται οὐσιωδῶς τὰ μαθηματικὰ δεδομένα; Τί νὰ κάμωμεν; Ἔλεγον προηγουμένως εἰς τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν ὅτι ἡ βάσις τῆς θεωρίας τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἶναι πράγματι ἕνα ἁπλούστατον θεώρημα, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι εἰς τὸ μῆκος τοῦ χρόνου ὅταν ξεκινᾷ μία χώρα ἀνεπτυγμένη καὶ μία χώρα ὑπανάπτυκτος θὰ ἀρχίσουν νὰ μειοῦνται οἱ ρυθμοὶ τῆς ἀνεπτυγμένης χώρας καὶ θὰ ἀρχίσουν νὰ αὐξάνωνται οἱ ρυθμοὶ τῆς ὑπαναπτύκτου. Διατί; Διότι ἡ ἀνεπτυγμένη οἰκονομία προσκρούει εἰς σειρὰν φραγμῶν. Πρῶτον φράγμα ὅταν φθάσῃ εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς πλήρους ἀπασχολήσεως. Δεύτερον, ὅταν φθάσῃ εἰς τὸ ἐπίπεδον πέραν τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ξένους ἐργάτας νὰ δουλεύσουν ἢ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ ξένους ἐργάτας νὰ δουλεύσουν κ.ο.κ. Αἱ ὑποανάπτυκτοι Χῶραι ἠμποροῦν νὰ διατηρήσουν ἐπὶ μακρότερον χρόνον ἕνα ρυθμὸν 5½%, 6%, 6,1% ἀπὸ ὅ,τι ἠμπορεῖ μία ἀνεπτυγμένη χώρα. Πειραματικὴ ἀπόδειξις. Αὐτὸ συμβαίνει μὲ ὅλες τὶς χῶρες καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀρχίσῃ νὰ συμβαίνῃ καὶ μ’ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι λόγῳ ἐξαιρετικοῦ δυναμισμοῦ ἢ λόγῳ προσθήκης ἐργατικοῦ δυναμικοῦ ἐξ ἄλλων χωρῶν κατώρθωσαν νὰ διατηρήσουν μίαν συνεχῆ αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ ἑπομένως καὶ τοῦ εἰσοδήματος. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Θὰ ἤθελον ὅμως τὸ θέμα αὐτὸ νὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς μίαν εἰδικὴν συνεδρίασιν. Κάμνει λάθος ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ νὰ πιστεύῃ ὅτι δὲν ἔγινε μελέτη. Ἔγιναν τρεῖς μελέται ἀπὸ τοὺς δοκιμωτέρους οἴκους τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν μὲ αὐστηρότητα νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ τι τὸ μεμπτὸν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως τοῦ ἀζώτου. Πρῶτον, δὲν ὑπάρχει καμμία ὑπέρβασις, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσω, ἀδικαιολόγητος εἰς τὰς δαπάνας τοῦ συναλλάγματος, ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ ἔγινεν ὁ διαγωνισμός. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ἔγινεν ἄψογος ἀνάθεσις ἔργων εἰς Ἑλληνικοὺς οἴκους. Παρακαλῶ νὰ ἐξετάσητε ἐὰν ἔγινεν ἄψογος. Ἐπωπτεύετο ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν —ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, διότι δὲν ἔφερα μαζί μου τὸν σχετικὸν φάκελλον— εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν 5 γενικοὶ διευθυνταὶ διαφόρων Ὑπουργείων, ἐκ τῶν καλυτέρων, τρεῖς καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου, ὁ Ἀντιπρόεδρος τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, οἱ ὁποῖοι ἐπώπτευον αὐτὰς τὰς ἀναθέσεις. Παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν ἔγινε κανένα λάθος πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι θὰ ἠμπορούσαμε νὰ κάμωμεν τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου μὲ 17 ἑκατομμύρια δολλάρια. Δὲν τὸ πιστεύω. Ἐὰν ἔχῃ ἐν τῷ μεταξὺ ἐφευρεθῆ ἄλλη μέθοδος παραγωγῆς, ὅπως δὲν γνωρίζω τότε εἶναι πιθανόν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει ἐφευρεθῆ τοιαύτη μέθοδος. Δὲν τὸ ἤκουσα. Ἤκουσα ὅμως, ὅτι ἠμποροῦσεν εἰς τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ νὰ χρησιμοποιηθῇ πετρέλαιον. Τὴν ἄποψιν αὐτὴν τὴν εἶχεν ὑποστηρίξει τότε ἕνας τεχνικός, ἀπὸ τοὺς 25. Ὑπάρχει αὐτὴ ἡ εὐελικτικότης εἰς τὸ ἐργοστάσιον, ἡ ὁποία στοιχίζει. Ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι θέματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐρευνηθοῦν καὶ πρέπει νὰ ἐρευνηθοῦν μὲ ἡσυχίαν. Εἰς καμμίαν χώραν τοῦ κόσμου, ἐκτὸς ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ ἠθικοῦ θέματος ἐπιρρίπτεται μομφὴ τοιούτου εἴδους εἰς προκάτοχον Κυβέρνησιν. Ἔγιναν ὅλοι οἱ δυνατοὶ ἔλεγχοι; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔγιναν. Ἔγιναν ὅλαι αἱ μελέται; Σεῖς, κ. Ὑπουργέ, πιστεύετε εἰς τὰς μελέτας, καὶ ἐγὼ πιστεύω. Ἐὰν εἴχομεν κάμει αὐτὰς τὰς δύο ἢ τρεῖς μελέτας θὰ ἐδέχεσθο νὰ προβῆτε εἰς τὴν κατασκευὴν αὐτῶν τῶν ἔργων; Θὰ τὸ ἐδέχεσθο. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τότε τὸ ἐδέχθη. Ὁ ἕνας οἶκος ἦτο ὁ ΚΟΠΕΡΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν θέλωμεν ὁ τόπος αὐτὸς νὰ προκόψῃ πράγματι, πρέπει νὰ καταλάβωμεν, ὅτι εἰς τὰ πρῶτα βήματα— τὸ ἔχω εἴπει αὐτὸ καὶ ἄλλοτε, τὸ λέγω καὶ τώρα ὡς Ἀντιπολίτευσις— πρέπει νὰ καταλάβωμεν, ὅτι βεβαίως θὰ πληρώσωμεν δίδακτρα διὰ νὰ μάθωμεν καὶ νὰ μὴ κάμνωμεν λάθη.

§145Γ. ΚΑΡΑΓΚΙΩΖΗΣ. Δὲν εἴμαστε νοικοκύρηδες;

§146Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐὰν θέλωμεν νὰ προοδεύσωμεν πρέπει νὰ κάμωμεν τὰ ὀρθά. Ἀλλὰ ὅταν αὐτὴν τὴν ὥραν ὑπάρχῃ ἕνα τεράστιον διὰ τὰς δυνατότητας τῆς χώρας πρόγραμμα ἔργων, ποὺ ἐκτελεῖται καὶ λόγῳ τῆς ἐλλείψεως τῶν τεχνικῶν μέσων καὶ λόγῳ ἐλλείψεως τεχνικοῦ προσωπικοῦ ἐκπαιδευομένου ἀνωτέρου καὶ λόγῳ ἐλλείψεως ἐμπειρίας διὰ τὰ πολὺ μεγάλα ἔργα, βεβαίως δὲν γίνονται ὅλα ἀψόγως. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἐπεριμέναμεν νὰ γίνουν ὅλα ἀψόγως. Ἔγιναν εἰς καμμίαν ἄλλην χώραν ἀψόγως;

§147Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀψόγως ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς.

§148Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Βεβαίως. Ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς ἔγιναν ἀψόγως. Πρέπει, λοιπόν, νὰ μὴ ἐκτοξεύωνται τόσον εὔκολα κατηγορίαι. Εἰς τὴν γείτονα Γιουγκοσλαυΐαν τεράστια ἐργοστάσια ἐνεκαινιάσθησαν, τὰ ὁποῖα ἠναγκάσθησαν μετὰ νὰ σταματήσουν. Διατί; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιχειρήσῃ κανεὶς ἕνα τιτάνειον ἔργον χωρὶς νὰ γίνουν καὶ λάθη. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω ἀκόμη ἐὰν τὸ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων ἦτο λάθος. Γνωρίζω, ὅτι ἔγινεν ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς ἀμέμπτως. Γνωρίζω, ὅτι προσεπαθήσαμεν νὰ ἐπιστρατεύσωμεν ὅσας δυνάμεις ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιστρατεύσωμεν. Καὶ γνωρίζω, ὅτι ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἕνα τοιοῦτον πνεῦμα δὲν πρόκειται νὰ μπῇ βίδα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔχει ἐπιτελεσθῆ ἕνα κολοσσιαῖον ἔργον, κύριοι συνάδελφοι, ἕνας κολοσσιαῖος ὄγκος ἐπενδύσεων. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦμεν ὅτι ἔγιναν εἰς τὸ αʹ ἢ βʹ ἔργον ὑπερβάσεις καὶ νὰ μὴ συζητοῦμεν τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας.

§149Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερ.). 100% τὰς ὑπερβάσεις;

§150Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀριθμὸς 100% ὄντως προκαλεῖ κἄποιαν ἐντύπωσιν. Νομίζω, ὅμως, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ ἀριθμὸς 100% δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα διὰ πάρα πολλοὺς λόγους. Πρῶτον— καὶ σᾶς τὸ λέγω αὐτὸ προχείρως— ὁ διεθνὴς διαγωνισμὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔγινε βάσει δραχμῶν, ἔγινε βάσει συναλλάγματος. Δὲν ὑπῆρχεν ἀκριβὴς προσδιορισμὸς καὶ προϋπολογισμὸς ἐκ τῶν προτέρων, ὑπῆρχε θεωρητικός. Δὲν ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης νὰ ὑπάρξῃ ὑπεύθυνος, ὁ ὁποῖος νὰ τὸ εἴπῃ αὐτὸ καὶ νὰ εἶναι δεσμευτικόν. Δευτέρα παρατήρησις: Προσετέθη σειρὰ ἔργων εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπρόβλεπτα. Παρὰ ταῦτα καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ σᾶς, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ ὑπέρβασις προκαλεῖ ἐντύπωσιν. Ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐντοπίσωμεν πράγματι, ἐκάναμεν μίαν προσπάθειαν καὶ ἐχρησιμοποιήσαμεν τοὺς ἀρίστους ὑπαλλήλους ὅλων τῶν Ὑπουργείων.

§151Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντ.). Παραδειγματικῶς τὸ ἀνέφερον αὐτό.

§152Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ὁ τόπος ἔχει προκόψει καὶ ἐδημιουργήθησαν νομισματικὰ περιθώρια, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὡρισμένα μέτρα ἀνακουφίσεως ὑπὲρ τῶν λαϊκῶν τάξεων, τὰ ὁποῖα ὅμως καὶ τῆς ἐπιβάλλουν νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν πολιτικὴν εἰς ἄλλους τομεῖς, εἰς τοὺς τομεῖς τοὺς παραγωγικούς, τὴν ὁποίαν δὲν βλέπω ἀκόμη νὰ ἀκολουθῇ.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§154Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντ.). Δύο λέξεις θὰ εἴπω, διὰ νὰ τερματισθῇ αὐτὸς ὁ διάλογος. Ὁ κ. Παπαληγούρας ἐξέφρασε μίαν ἄποψιν ἐξαιρετικὰ ἀπαισιόδοξον διὰ τὸ μέλλον τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Δὲν γνωρίζω ποία εἶναι ἡ γραμμὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ. Πᾶμε καλὰ ἢ δὲν πᾶμε καλά; Διότι πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι καταδικασμένη εἰς ἕνα χαμηλὸν ἐπίπεδον οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον ἐξομοιοῦται μὲ ἐθνικὴν ἀπειλήν, διότι, λέγει, ὑπάρχουν ὅρια τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν. Αἱ μεγάλαι χῶραι, εἶπεν, ὅπως ἡ Γερμανία, ἀντιμετωπίζουν δυσχερῆ προβλήματα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, διότι στεροῦνται ἐργατῶν. Κύριε συνάδελφε, τέως τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ Ἑλλὰς διαθέτει ἀφθονίαν ἐργατικοῦ δυναμικοῦ. Ἐὰν ὑπάρχουν μελέται οἰκονομικαὶ καὶ τεχνικαὶ, σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀπολύτως περιορισμὸς εἰς τὴν δυνατότητα χρηματοδοτήσεως τοῦ προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῆτε περὶ καθηλώσεως τῶν ποσοστῶν ἀναπτύξεως 5% ἢ 6%, ὅταν ἔχετε ἐργατικὸν δυναμικὸν διαθέσιμον, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Γερμανία, διὰ νὰ ἐπιταχύνῃ ἀκόμη περισσότερον τὸν ρυθμὸν τῆς ἰδικῆς της οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Κύριοι βουλευταί, εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ εἶναι ἕνα σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον συμφωνοῦμεν, ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ λέγωμεν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τὴν πραγματικότητα. Ἡ διαφωνία μας εἶναι ποία εἶναι ἡ πραγματικότης. Ἐὰν εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν εἴπατε ἀπὸ τοῦ βήματος ἀπόψε ἐδῶ ἢ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐλέγατε πρὸ 2 ἐτῶν διὰ τῶν ἐφημερίδων. Κατεπλάγην, κ. βουλευταί, ὅταν ἦλθεν ὁ κ. Παπαληγούρας ἀπόψε ἐκ τοῦ προχείρου νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὸν τὸν τραγέλαφον τοῦ σχεδίου τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων. Εἴπατε, ὅτι νέα χώρα εἴμεθα, τώρα πραγματοποιοῦμεν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, θὰ πληρώσωμεν δίδακτρα. Ἀλλὰ δίδακτρα 1.000 ἑκατομμυρίων δραχμῶν δι’ ἓν ἔργον εἰς ἐποχὴν ποὺ εἰσάγομεν δωρεὰν τὴν Παιδείαν, εἶναι ὁμολογῶ πάρα πολὺ ἀκριβά. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει κἄποια εὐθύνη καὶ τὸ θέμα δὲν εἶναι θέμα ἐξετάσεώς του ἀπόψε εἰς τὴν Βουλήν. Αἱ δαπάναι εἰς ξένον νόμισμα, διὰ τὰς ὁποίας ἔγιναν διεθνεῖς διαγωνισμοί, ἐκαλύφθησαν ὅπως εἶχον προβλεφθῆ. Διὰ τὰς δαπάνας εἰς δραχμὰς κἄποιος τὰς ὑπελόγισεν εἰς 324 ἑκατ. καὶ ἐβγῆκαν 887 μέχρι τῆς στιγμῆς. Ἡ σημασία αὐτοῦ τοῦ πράγματος εἶναι, ὅτι τὸ ἔργον αὐτό, ὅπως μὲ ἐπληροφόρησαν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι, εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ οἰκονομικῶς, ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἀναλάβῃ ὁριστικὰ τὸ βάρος 50 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἐὰν δὲν χαρίσῃ εἰς τὸ ἐργοστάσιον λιπασμάτων 50 ἑκατομμ. δολλάρια, διὰ νὰ μείνῃ τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου ὡς εἶχεν ἀρχικῶς ὑπολογισθῆ. Ἤθελον νὰ ἐξακριβώσω τὴν πληροφορίαν διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ἐὰν εἶναι δυνατὴ ἡ ἵδρυσις ἐργοστασίου τῆς ἰδίας δυνάμεως μὲ τὸ ¼ τοῦ κόστους. Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὑπάρχει κἄποια πληροφορία, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ὅτι μία μεγάλη ἑταιρεία, ἡ ὁποία φέρει τὸ ὄνομα ICI ἐγκαθιστᾷ ἐργοστάσιον τοῦ εἴδους, δυναμικότητος 100.000 τόννων, μὲ συνολικὸν κόστος 6 ἑκατομ. λιρῶν ἢ 18 ἑκατομ. δολλαρίων. Δηλαδή, μὲ μόνον τὴν ὑπέρβασιν τῶν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ μεταξὺ τῶν προβλεφθέντων καὶ τῶν πραγματοποιηθέντων εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ ἕνα πλῆρες μοντέρνον ἐργοστάσιον. Τὸ κόστος τῶν παραγομένων λιπασμάτων ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ κόσμος τῶν κατασκευῶν. Τὸ θέμα, τὸ ἀναφέρω παραδειγματικῶς καὶ ἀπορῶ, διατί ὁ κ. Παπαληγούρας ἔδωσε διάστασιν εἰς αὐτό. Αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι ἀντικείμενον μελέτης πρὸς διαπίστωσιν εὐθυνῶν. Τὸ θέμα τῶν εὐθυνῶν εἶναι: Πῶς προεβλέφθησαν 387, διατί ἐνεγράφησαν τόσα εἰς τὸν προϋπολογισμόν, καὶ ἐὰν δικαιολογεῖται ἡ ὑπέρβασις τῶν 1.000 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν καθορίσωμεν ὡς γραμμήν, ὅτι ὑπέρβασις 1.000 ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἰς ἔργα, εἶναι ἀνεκτή, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ πραγματοποιήσωμεν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἔχει τὸν λόγον.

§156Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, δὲν ἦτο εἰς τὴν πρόθεσίν μου νὰ ὁμιλήσω ἀπόψε, ἀλλ’ ὕστερα ἀπὸ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας ὁμιλῶν ἐξ ὀνόματος τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ παλαιὸς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τῆς ΕΡΕ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω ὡρισμένας ἐξηγήσεις. Τὸ ἐπεχείρησα αὐτὸ ἀλλὰ δυστυχῶς ἄνευ ἀποτελέσματος καὶ ἐδημιουργήθησαν μάλιστα μερικαὶ παρεξηγήσεις διὰ τὰς ὁποίας λυποῦμαι. Ὁ κ. Παπαληγούρας ἤρχισε τὴν ὁμιλίαν μὲ τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἔδωσε προτεραιότητα εἰς τὸ ἀγροτικὸν πρόβλημα καὶ εἰς τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Εἰς τὴν πρώτην σειρὰν ἀνεφέρθη εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας ἕνα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν. Εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι ὑπεσχέθη ἡ Ἕνωσις Κέντρου νὰ ρυθμίσῃ δῆθεν ὅλα τὰ ἀγροτικὰ χρέη τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς δέκα δισεκατομμύρια δραχμάς. Ἀλλὰ πῶς εἶναι τοῦτο δυνατόν; Ὑπάρχουν δάνεια τὰ ὁποῖα δίδονται τοὺς τελευταίους δύο ἢ τρεῖς μῆνας. Περίπου δύο δισεκατομμύρια δραχμαὶ ἴσως καὶ περισσότερα ἐδόθησαν δι’ ἐνέχυρα εἰς τὰ καπνά, καλλιεργητικὰ τὰ ὁποῖα δίδονται διὰ δημητριακά. Πρόκειται διὰ δάνεια τοῦ τρέχοντος ἔτους. Τί εἴδους ρύθμισις δι’ αὐτὰ εἶναι δυνατή; Ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποσχεθῇ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ κ. Γεώργιος Παπανδρέου, ὅτι θὰ ρυθμίσῃ χρέη τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον δοθῆ ἀκόμη ἢ καὶ διὰ τὰ τρέχοντα χρέη; Ὅταν οἱ ἀγρόται ἐζήτησαν καὶ ζητοῦν νὰ ρυθμισθοῦν τὰ χρέη των εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐννοοῦν τὰ χρέη τὰ ὁποῖα ἔχουν παγώσει κατὰ ἕνα τρόπον. Ὡς παγωμένα δὲ θεωροῦνται τὰ καθυστεροῦντα ἐπὶ μίαν τριετίαν ἢ ἐπὶ μίαν διετίαν τοὐλάχιστον. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χωρὶς κἂν νὰ τὸ ὑποσχεθοῦν αὐτὸ ἔθεσαν ὡς ἡμερομηνίαν τῶν ληξιπροθέσμων χρεῶν ποὺ ρυθμίζονται τὴν 31.12.1962. Καὶ ἐπὶ πλέον (αὐτὸ ἔχει μεγάλην σημασίαν), ὅτι τὰ χρέη τὰ ὁποῖα εἰσέπραξεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα κατὰ τὸ 1963 καὶ κατὰ τὰ καθιερωμένα συνεψηφίσθησαν διὰ παλαιὰς ὀφειλάς, θὰ ὑπολογισθοῦν διὰ τὰ χρέη τοῦ 1963. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι σύμφωνα μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Τραπέζης καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ αἱ καταβολαὶ τῶν ἀγροτῶν ὑπελογίζοντο ἔναντι τῶν ὀφειλῶν τῶν παλαιῶν ἐτῶν. Αὐτὸ βεβαίως εἶναι εἰς τὸ παθητικὸν τῆς παρατάξεως τῆς Ε.Ρ.Ε. Δι’ αὐτὸ παρουσιάζονται λογαριασμοὶ εἰς τὴν Τράπεζαν εἰκονικοὶ ὄχι πραγματικοί. Ἁπλῶς ἐγένετο συμψηφισμὸς τῶν νέων μὲ τὰ παλαιὰ χρέη. Καὶ διὰ αὐτὸν τὸν λόγον εἰς τὴν ρύθμισιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις περιέλαβεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία διὰ τοὺς ἀγρότας εἶναι λίαν εὐεργετική. Ἑπομένως, τὸ νὰ λέγωμεν ἀπὸ τοῦ ὑπευθύνου αὐτοῦ βήματος φανταστικὰ πράγματα θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο σοβαρόν. Ἔπρεπε νὰ μὴ ἔχωμεν σώας τὰς φρένας νὰ ὑποσχεθῶμεν αὐτὰ τὰ καταπληκτικὰ πράγματα. Καὶ λυποῦμαι πάρα πολύ, διότι αὐτὰ τὰ πράγματα λέγονται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ λέγονται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ μάλιστα ἀπὸ ἕνα τόσον ὑπεύθυνον πρόσωπον, ὅπως ὁ κ. Παπαληγούρας, δι’ ἕνα κόμμα τὸ ὁποῖον ἕως χθὲς ἐκυβέρνα τὸν τόπον καὶ εἶναι σήμερον ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις. Βεβαίως ἠμπορεῖ νὰ ἐνοχλῆται ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ ἀναγκάζεται νὰ ἀναζητῇ ἐναντίον μας ἐπιχειρήματα καὶ αὐτὸ εἶναι θεμιτόν, ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπητε ὅτι ἂν καὶ δὲν τὸ τολμᾶτε, εἶναι ὀλίγα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐδώσαμεν, ὅτι κακῶς τὰ ἔχομεν κατανείμει. Ἀλλὰ νὰ εἴπητε, ὅτι ὑπεσχέθημεν νὰ ρυθμίσωμεν δάνεια, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν τὰ εἰσέπραξαν οἱ παραγωγοὶ καὶ τὰ παίρνουν τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ 1963, κ. Παπαληγούρα, αὐτὸ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν σοβαρότητα τοῦ συζητουμένου θέματος. Εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι ρυθμίζομεν χρέη δύο δισεκατομμυρίων. Δὲν εἶναι δύο δισεκατομμύρια, εἶναι περισσότερα, εἶναι 2.300.000.000 καὶ πέραν τούτου εἶναι χρέη τὰ τῶν πληγέντων ἀγροτῶν κατὰ τὸ 1963 εἶναι χρέη τῶν πληγέντων παραγωγῶν, εἶναι χρέη τῶν νομικῶν προσώπων, τῶν γεωργικῶν ὀργανώσεων καὶ εἶναι πιθανὸν αὐτὰ ὅλα τὰ χρέη, τὰ ὁποῖα θὰ ρυθμισθοῦν νὰ ἀνέλθουν εἰς 3.000.000.000. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι μὲ τὰ ἴδια χρήματα τὰ ὁποῖα σήμερον χαρίζονται κατὰ ἕνα τρόπον εἰς τοὺς ἀγρότας ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ καλυτέρα ρύθμισις. Δὲν τολμᾶ, ὁ κ. Παπαληγούρας, νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα δίδετε εἶναι ὀλίγα. Ὄχι, λέγουν, αὐτὰ τὰ ὁποῖα δίδετε δι’ ἡμᾶς εἶναι σεβαστά, ἀλλὰ ξεύρετε σεῖς δὲν γνωρίζετε νὰ κάμετε καλὴν κατανομήν. Δώσατε εἰς ἡμᾶς νὰ κάμωμεν ἡμεῖς τὴν κατανομὴν γιὰ νὰ εὕρωμεν δικαιότερον τρόπον κατανομῆς. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος, διότι ἐπὶ τέλους ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἐπιλέξῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν κυβερνήσουν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὸ μέτρον εἶναι ἡ αὐτονομία τοῦ μέτρου. Διότι, ἐὰν καθιεροῦτο ἡ ρύθμισις βάσει ἀτομικῶν κριτηρίων, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι δικαιότερον, ἀλλὰ εἰς τὸν τόπον μας ξεύρετε, ὅτι καταλήγει εἰς ἕνα πολυδαίδαλον μηχανισμόν. Τὰ ὑποκαταστήματα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, μὲ τὰς Ἐπιτροπὰς ποὺ θὰ ἐσχηματίζοντο, ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ παρεδίδετο τὸ μέτρον εἰς τὸν κομματάρχην καὶ εἰς τὸ μπιλιέτο τοῦ βουλευτοῦ καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς, ὅτι ἤθελε νὰ ἀποφύγῃ οἱανδήποτε παρέμβασιν εἰς τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως τῶν χρεῶν. Καθιέρωσεν ἀντικειμενικὰ κριτήρια καὶ ἐξησφάλισεν ὅπως ἡ ὅλη διαχείρισις τοῦ θέματος γίνῃ κατὰ τρόπον αὐτόματον καὶ ἄψογον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν κομματικαὶ παρεμβάσεις. Ἐξ ἄλλου, χωρὶς νὰ τὸ ὑποσχεθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὰ χρέη θὰ πληρωθοῦν εἰς 8 χρόνια καὶ ξεύρετε, ὅτι ἀνέκαθεν ὑπεστηρίζετο, ὅτι ἡ προθεσμία τῆς ἐξοφλήσεως θὰ ἦτο νὰ πληρωθοῦν εἰς 5 ἢ 6 χρόνια. Καὶ αἱ προτάσεις νόμων ποὺ κατετέθησαν εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν χρεῶν καὶ ἡ πρότασις ἡ κατατεθεῖσα ἀπὸ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, ὡμίλει περὶ ἀποπληρωμῆς εἰς 5 χρόνια. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου τὸ ἔκαμεν 8 χρόνια καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὀφείλεται καὶ πάλιν εἰς τὴν προσωπικὴν πρωτοβουλίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, τὶ ἄλλο ἀποδεικνύουν;

§157Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἡ πρότασις ἡ ἰδική μας, ἔλεγε 5ετῆ ἀναστολὴν καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς 5ετίας, ἐντὸς μιᾶς ἄλλης 5ετίας κατὰ δόσεις νὰ ἐξοφληθοῦν. Συνεπῶς, εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὸν ἀπὸ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίξατε.

§158Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Πάντως 5ετίαν εἶπον καὶ ἄλλοι, ὅσοι ὡμίλουν περὶ ἐξοφλήσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, δὲν τὸ εἴπατε μόνον σεῖς, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι τινές. Ἐδῶ σήμερον ὄχι ὡς ἐπαγγελία, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον δίδεται 8ετία διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ἀλλά, εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας μὲ τὸ γνωστὸν μοτίβο, ὅτι ξεύρετε, ὅτι καὶ ἐδῶ ὑπάρχουν καὶ κακόπιστοι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπαληγούρα, ἐκ μέρους τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶναι ὅτι προσέξατε, κινδυνεύομεν νὰ τινάξωμεν τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας εἰς τὸν ἀέρα. Δηλαδὴ ἐκεῖ ποὺ ἐφθάσατε καὶ αἱ ἐφημερίδες τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐσυνηθίσαμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι εἶναι ὁ κυβερνητικὸς Τύπος καὶ δύσκολα μᾶς ἔρχεται νὰ ἀλλάξωμεν αὐτὴν τὴν ὁρολογίαν, καὶ αἱ ἐφημερίδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατ’ ἐπανάληψιν τὸ διωχέτευσαν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ δημιουργοῦν τὴν ψυχολογίαν, ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς Ε.Κ. εἰδικώτερον ὑπὲρ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ γενικώτερον ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων τάξεων, δημιουργοῦν κίνδυνον καὶ διὰ τὴν ἰσορροπίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ διὰ τὴν νομισματικὴν σταθερότητα. Δημιουργοῦν ἕνα κλῖμα εἰς τὸ ὁποῖον θέλουν νὰ βασίσουν τὴν ἀποτυχίαν τῆς ἰδικῆς μας πολιτικῆς, διὰ νὰ δημιουργήσουν προϋποθέσεις διὰ νὰ ἀναζητήσῃ καὶ πάλιν ὁ κόσμος τῆς Ε.Ρ.Ε. Λέγουν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ δώσητε περισσότερα, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν λέγουν, ὅτι κινδυνεύει τὸ νόμισμα. Τὶ ἀπὸ τὰ δύο νὰ πιστεύσῃ κανείς; Καὶ ἐν συνεχεία, ὅτι οἱ κακόπιστοι ἀγρόται βραβεύονται. Κύριοι, ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ κακόπιστοι ἀγρόται, ποία εἶναι ἡ ἀναλογία αὐτῶν τῶν κακοπίστων ἀγροτῶν; Ἡμεῖς κατ’ ἀρχὴν δὲν παραδεχόμεθα αὐτὴν τὴν θεωρίαν, διότι σύμφωνα μὲ αὐτὴν τὰ Ὑποκαταστήματα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐξαιροῦν τῶν εὐεργετικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξαιροῦν τῆς μερίμνης των διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν καλλιεργητικῶν των ἐπιδόσεων μέγαν ἀριθμὸν παραγωγῶν. Εἴπομεν εἰς τὴν ΑΤΕ, ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχυθοῦν ὅλοι οἱ παραγωγοὶ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει μία κακοπιστία, πρέπει νὰ ἀναφέρεται εἰς τὸ Κεντρικὸν Κατάστημα διὰ νὰ ἀντιμετωπίζεται. Ἀλλά, καὶ πέραν τούτου, λέγει ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι δὲν ἐδόθησαν ὁδηγίαι εἰς τὰ Ὑποκαταστήματα διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τῆς ρυθμίσεως. Μὰ πῶς δὲν ἐδόθησαν ὁδηγίαι; Βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς 24 ὥρας αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ τελειώσῃ. Πάντως, μὲ μεγάλην ταχύτητα ἐμελετήθη καὶ ἀντιμετωπίσθη τὸ πρόβλημα, ἐλήφθησαν αἱ ἀποφάσεις καὶ ὅπως εἶπεν καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, ἐπέρασαν ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν τὰ ἔλαβε ἡ Τράπεζα καὶ τὰ ἐκυκλοφόρησεν εἰς ὅλα τὰ Ὑποκαταστήματά της καὶ ἤδη ἐμφανίζονται. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀπολύτως ἀνησυχία. Ἀλλὰ πέραν τούτου, ὁ κ. Παπαληγούρας ἀνεφέρθη εἰς τὰ γεωργικὰ προϊόντα καὶ τὸν ΟΓΑ. Δὲν ἔχω χρόνον διὰ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω καὶ θὰ εἶμαι σύντομος. Πράγματι διὰ τὸν ΟΓΑ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ καταργήσῃ τὴν κεφαλικὴν εἰσφορὰν τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν ἡ ΕΡΕ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νόμου τῆς συστάσεως καὶ λειτουργίας τοῦ ΟΓΑ. Τὸ εἶπεν ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν καὶ εἶναι πρὸς τιμήν του, ὅτι μόλις ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν κατήργησεν αὐτὴν τὴν εἰσφοράν. Ὁ κ. Παπαληγούρας λέγει: «Καταργήσατε τὴν εἰσφοράν, ἀλλὰ ἀπὸ ποῦ θὰ εὑρεθοῦν τὰ χρήματα»; Ἡ ἀνησυχία του εἶναι ἀπὸ ποῦ θὰ εὑρεθοῦν τὰ χρήματα. Ἀφήσατε τέλος πάντων εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ τὰ εὕρῃ. Ἀλλὰ ξέρετε, κ. Παπαληγούρα τὶ εἰσέπραξεν ὁ ΟΓΑ ἀπὸ 1.300.000 παραγωγούς. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι τὸν πρῶτον χρόνον ἐλάχιστα εἰσέπραξεν, περίπου 25 ἑκατομ. δρχ. Τὰ γράφει εἰς τὰ χαρτιά. Ἔχει 1.300.000 παραγωγοὺς ἠσφαλισμένους, ἐπιβαρύνει τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ ὑπολογίζει ὁ ΟΓΑ, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἐργασία τοῦ στοιχίζει 5 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἀλλὰ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι στοιχίζει ὄχι 5 οὔτε κἂν 15 καὶ 20 ἑκατομμύρια δραχμὰς εἰς τὴν ΑΤΕ, ἀλλὰ πολὺ περισσότερα. Διότι ἐκτὸς τῆς ταλαιπωρίας τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ προσωπικὸν τῆς ΑΤΕ διὰ νὰ κυνηγᾷ 1.300.000 ὀφειλέτας τοὺς ὁποίους διαρκῶς τοὺς ἔχει ἀπὸ κοντά. Ἔχουν οἱ παραγωγοὶ τὴν ἀγωνίαν πῶς θὰ πληρώσουν ἀπὸ ποῦ θὰ πληρώσουν. Καὶ αὐτὰ μαζὶ μὲ τὰς ἄλλας ὑποχρεώσεις τῶν παραγωγῶν νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι δημιουργοῦν ἡττοπάθειαν εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ὅτι δημιουργοῦν μίαν ψυχολογικὴν κατάστασιν ἡ ὁποία δὲν τοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὰς καλλιεργείας του καὶ ἡ ζημία εἰς τὴν οἰκονομίαν εἶναι πολὺ σημαντικώτερα ἀπὸ ὅ,τι φαντάζεσθε. Ἀλλὰ καὶ αἱ εἰσπράξεις αἱ ὁποῖαι, ἐπαναλαμβάνω, ἐπραγματοποιήθησαν ὑπὸ τῆς ΑΤΕ ἐξ αὐτοῦ τοῦ κονδυλίου, ἦσαν ἐλάχισται τὸ 1962. Βεβαίως ἰσχυρίζεται ὁ ΟΓΑ, ὅτι σιγὰ–σιγὰ θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὰ εἰσπράξῃ, ἀλλὰ ξέρομε, ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ ὀφειλαὶ πολλὲς φορὲς παγώνουν, ὑφίστανται καθυστέρησιν καὶ εἰς τὸ τέλος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθοῦν.

§159Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δηλαδὴ τὸ μέτρον ἦτο τίποτε.

§160Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Σᾶς λέγω, ὅτι τὸ μέτρον ἀνακουφίζει τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἀγρότου, ἀπαλλάσσει τὴν ΑΤΕ ἀπὸ ἕνα φόρτον ἐργασίας καὶ ἀκόμη σᾶς λέγω, ὅτι ἦτο καὶ οἰκονομικῶς καὶ ἠθικῶς ἐνδεδειγμένον. Ἀλλὰ βέβαια σᾶς ἐνοχλεῖ, διότι δὲν τὸ ἐκάματε σεῖς, τὸ ἔκαμεν ἡ Ε.Κ. Πρέπει νὰ εὕρητε ἀντίθετα ἐπιχειρήματα. Δὲν σᾶς ἀδικῶ δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Εἶναι ὑπὸ μίαν ἔννοιαν ὁ ρόλος τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ παίξετε. Ἀλλὰ ἐν συνεχείᾳ ὁ κ. Παπαληγούρας ὡμίλησε διὰ τὴν προστασίαν τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. κ. Παπανδρέου ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν τιμῶν ἀσφαλείας εἰς τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα. Λέγει, ὅτι δὲν τὸ βλέπει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Περίεργον, ὁ κ. Παπαληγούρας, ὁ ὁποῖος βλέπει τόσα ἄλλα πράγματα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ βλέπῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν τομέα τῆς προστασίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων; Καὶ ἔπρεπε νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι εἰς ὀλίγον χρονικὸν διάστημα ποὺ εὑρίσκεται ἡ Ε.Κ. εἰς τὴν ἀρχήν, εἰδικώτερον διὰ τὰ γεωργικὰ προϊόντα ἔλαβε σειρὰν μέτρων προστασίας. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεώς μας ἀντεμετωπίσθη τὸ πρόβλημα τοῦ ἐλαίου, διότι ἦτο πρόβλημα ἐποχιακόν. Δὲν ἦτο πρόβλημα ἐποχιακὸν τὸ πρόβλημα τοῦ σίτου, δὲν ἦτο πρόβλημα ἐποχιακὸν τὸ πρόβλημα τοῦ βάμβακος. Δὲν ἦτο ἀκόμη πρόβλημα ἐποχιακόν, τώρα μπαίνομεν εἰς τὴν περίοδον τῆς καπνικῆς μας παραγωγῆς. Ἀλλὰ θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι τὸ λάδι τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξ ἴσου μέγα προϊόν καὶ ἦτο ἐποχιακὸν διὰ τὴν Κυβέρνησίν μας ἀντεμετωπίσθη κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον καὶ ἡ τιμὴ ἀσφαλείας ἡ καθορισθεῖσα ὑπὸ τῆς Ε.Κ. ἐχειροκροτήθη ἀπὸ ὅλον τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Νομίζω, ὅτι ἀκόμη καὶ ἡ ΕΡΕ ὁσονδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔπρεπε νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἦτο πράγματι μία πολιτικὴ προστασίας τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ἦτο ἀξία ἐξάρσεως. Διότι τὶ συνέβη ἐφέτος; Ἐνῷ πέρυσι ποὺ εἴχομεν μικρὰν ἐσοδείαν ἐλαίου ἡ Κυβέρνησις καθώρισε τιμὴν ἀσφαλείας 16,50 καὶ εἶπεν, ὅτι θὰ συγκεντρώσῃ 30.000 τόννους, χωρὶς φυσικὰ νὰ μπορέσῃ νὰ τὰς συγκεντρώσῃ διότι εἰς τὴν ἀγορὰν ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου ἦτο πολὺ ὑψηλοτέρα διότι αἱ διεθνεῖς τιμαί του ἦσαν ὑψηλαὶ καὶ διὰ νὰ κτυπηθῇ ὁ παραγωγὸς ἠμπόδισεν ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ λαδιοῦ, διότι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὸ λάδι ἔφθασε 1.200 δολλάρια δηλαδὴ ἐπάνω ἀπὸ 30 δραχμὲς σεῖς δὲ τὸ καθηλώσατε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν ποὺ ἐπεβάλατε εἰς τὴν ἐξαγωγήν. Ἑπομένως εἶναι ἓν ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον δὲν τὸ γνωρίζετε καὶ τὸ ὁποῖον καλὸν εἶναι νὰ μὴ τὸ ἐπικαλῆσθε, διότι εἶναι εἰς βάρος σας, εἶναι εἰς βάρος τῆς πολιτικῆς σας. Σήμερον τὰ μέτρα τῆς Ε.Κ. ἐπεκτείνονται ἐπὶ μιᾶς συγκεντρώσεως 50.000 τόννων ἐλαίου καὶ εἰς μίαν περίοδον ποὺ αἱ διεθνεῖς τιμαὶ τοῦ ἐλαίου εἶναι χαμηλαί. Ὅταν ἐλήφθησαν αὐτὰ τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, αἱ διεθνεῖς τιμαὶ τοῦ ἐλαίου ἦσαν 14,50 δραχ. καθιερώθη ὅμως ὡς τιμὴ συγκεντρώσεως 18,50. Ἐνῷ σεῖς καθιερώσατε τιμὴν 16,50 διὰ νὰ κρατήσητε τὸ λάδι εἰς ἕνα τόσον χαμηλὸν ἐπίπεδον ἀπαγορεύοντες τὴν ἐξαγωγήν. Καὶ φυσικὰ ἀφοῦ ἀπηγορεύσατε τὴν ἐξαγωγήν, ἐφέρατε σπορέλαιον, ἐκάματε μικτὸν τύπον λαδιοῦ καὶ ἐτροφοδοτήσατε τὴν κατανάλωσιν καὶ ὡδηγήσατε τὸν παραγωγικὸν κόσμον εἰς ἐξαθλίωσιν. Ἀλλὰ πέραν τοῦ λαδιοῦ, κύριοι, καὶ δι’ ἄλλα ἀγροτικὰ προϊόντα, ἐλήφθησαν μέτρα προστασίας. Εἰς τὰ τεῦτλα πέρυσιν αἱ τιμαὶ αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τοὺς παραγωγοὺς ἦσαν 44 λεπτά, ἀλλὰ μὲ τὸν τίτλον τὸν ζαχαρικὸν οὐσιαστικῶς ἦτο 41,5 λεπτά. Σήμερον καθιερώθη τιμὴ ἀντὶ 44½ λεπτά, 50 λεπτά. Μία αὔξησις δηλαδὴ πέραν τῶν 20% ἐν σχέσει μὲ τὴν περυσινὴν τιμήν. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι μὲ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς πλήρη ἀπασχόλησιν καὶ τῶν τριῶν ἐργοστασίων σακχάρεως καὶ νὰ δώσωμεν τὴν δυνατότητα εἰς τοὺς ἀγρότας οἱ ὁποῖοι καταγίνονται μὲ τὴν τευτλοκαλλιέργειαν, νὰ καλλιεργήσουν, διότι μὲ τὰς τιμὰς τὰς ὁποίας καθιέρωσεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἦτο βέβαιον πλέον, ὅτι ἡ τευτλοκαλλιέργεια ἐγκατελείπετο εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλὰ καὶ πέραν τῶν τεύτλων εἶναι τὸ βαμβάκι, ἕνα μέγα ἐθνικὸν προϊόν. Ὅταν ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου τὸ βαμβάκι πλέον εὑρίσκετο ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπορικῆς κινήσεως εἰς πλήρη ἐξέλιξιν. Ἕνα μέγα μέρος τοῦ βάμβακος εἶχεν ἐξαγορασθῆ ἀπὸ τὸ ἐμπόριον καὶ δὲν ἦτο πλέον δυνατὸν νὰ παρέμβῃ τὸ Κράτος καὶ νὰ καθορίσῃ μίαν ἑνιαίαν πολιτικὴν τοῦ βάμβακος. Ἀλλ’ ἐπωφελήθη τῆς πρώτης εὐκαιρίας ποὺ ἔπεσαν οἱ τιμὲς τοῦ βάμβακος μὲ τὴν αἰτιολογίαν, ὅτι οἱ τελευταῖες βροχὲς ἐπεδείνωσαν τὴν ποιότητα —ἦσαν ποιότητες βάμβακος κατώτεραι— καὶ ὑπεχώρησαν εἰς τὰς 4½–5 δραχ. Ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις νὰ γίνῃ συγκέντρωσις καὶ καθωρίσθη κατωτέρα τιμὴ βάμβακος δρχ. 6, ἀντὶ τῶν 5 καὶ τῶν 4½ δρχ. ποὺ διεμορφώθησαν εἰς τὴν ὄρυζαν, τὰ κρασιὰ π.χ. καὶ δι’ ἄλλα προϊόντα, διὰ τοὺς ἀμπελουργοὺς τῆς Ἀττικῆς, κλπ. Ἔρχεται τώρα ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ μᾶς λέγει: Δὲν λέτε τίποτα διὰ τὸν καπνόν; Ἡ ΕΡΕ λέγει ηὔξησε τὰς τιμὰς καὶ ὁ καπνοπαραγωγικὸς κόσμος εὐημέρησε. Ἀλλὰ χρειάζεται, νομίζω, μεγάλη τόλμη διὰ νὰ λέγωνται τὰ πράγματα αὐτὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διότι τέλος πάντων γνωρίζω τὸν καπνὸν καὶ ἠσχολήθην κἄπως περισσότερον μὲ αὐτὸ τὸ προϊὸν ἀπὸ τῆς μικρᾶς μου ἡλικίας. Τὶ ἐκάματε, τέλος πάντων, διὰ τὸ ἀτυχὲς αὐτὸ ἐθνικὸν προϊόν, τὸ πρῶτον ἐξαγωγικὸν προϊὸν τοῦ τόπου μας, τὶ ἐκάματε δι’ αὐτό; Θὰ ἤμην ὁ πρῶτος ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ χειροκροτήσω καὶ πρῶτος ποὺ θὰ τὸ ἀνεγνώριζα, ἐὰν πράγματι κἄτι εἴχατε κάμει. Ἀρχικῶς μὲ τὴν πτῶσιν τῶν τιμῶν καθηλώσατε τὴν παραγωγὴν εἰς τὰ κατώτατα ὅρια, ἔφθασεν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὰ κατώτατα ὅρια τῆς παραγωγῆς. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ὁ περονόσπορος εἰς τὴν Εὐρώπην ποὺ εἰς μίαν χρονιὰν μόνον εἶχε 100 χιλ. τόννους ζημίαν, ἦτο ἀνάγκη παντοῦ ν’ αὐξηθοῦν αἱ τιμαὶ καὶ νὰ ἀρχίσουν νὰ αὐξάνωνται καὶ ἐδῶ. Μήπως, κ. Παπαληγούρα, ἐφηρμόσατε μίαν ἐμπορικὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία τονώνει τὸ ἐξαγωγικόν μας ἐμπόριον τὸ ὁποῖον κυρίως ἀφορᾷ τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα καὶ μέσα εἰς αὐτὰ κατὰ κύριον λόγον τὰ καπνά; Ποία ὑπῆρξεν ἡ ἐμπορικὴ πολιτική σας; Ἡ ἐμπορική σας πολιτικὴ καὶ εἰδικώτερον εἰς τὸν τομέα τῶν ἐξαγωγῶν ἦτο πολιτικὴ ἀποτυχίας καὶ χρεωκοπίας. Καὶ μὲ τὴν πολιτικὴν ποὺ ἀκολουθήσατε ἔναντι τῆς ΕΟΚ δὲν κατωρθώσαμεν νὰ κερδίσωμεν καμμίαν θέσιν εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα. Κατὰ τὰ δύο τελευταῖα χρόνια, ἀντὶ νὰ κερδίζωμεν ἔδαφος εἰς τὴν ΕΟΚ αἱ ἐξαγωγαί μας πίπτουν, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ ΕΟΚ διαρκῶς σημειώνει ἐπέκτασιν τῆς ἐμπορικῆς δραστηριότητος μέσα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀγοράν. Εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ΕΟΚ. Ἀλλὰ σᾶς κατηγορήσαμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων δυστυχῶς ἀποδεικνύονται βάσιμα τὰ ὅσα εἴπαμε τότε, διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἔγινε ἡ σύνδεσίς μας, ὅτι τὰ μέτρα ποὺ ἐλήφθησαν δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἐθνικόν μας συμφέρον. Καὶ ὅτι αὐτὸ ποὺ ἐλέγατε, ὅτι θὰ δημιουργήσωμεν βιομηχανίας εἰς τὸν τόπον μας, διότι ἔχομεν τὸ εὐθηνότερον ἐργατικὸν δυναμικόν, ὅτι ἔχομεν τὰς πρώτας ὕλας, ὅτι ἔχομεν τὸν μεταλλευτικὸν πλοῦτον εἰς τὸν τόπον μας καὶ τὰ νερὰ τὰ πλούσια μὲ τὰ ὁποῖα ἠμποροῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν ὑδροηλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις καὶ ὅτι συνεπῶς θὰ ἔλθουν περισσότερα κεφάλαια εἰς τὸν τόπον μας, ὅλα αὐτὰ ἦταν, μὲ συγχωρεῖτε νὰ τὸ εἴπω ὅπως τὸ λέγει ὁ λαός μας ἦτο, ἕνας φρέσκος ἀέρας. (Χειροκροτήματα). Ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Ἀντὶ νὰ ἔρχωνται τὰ ξένα κεφάλαια νὰ κάμνουν ἐργοστάσια καὶ νὰ δίδουν δουλειά, μᾶς παίρνουν τὴν νεολαίαν μας, ἐκπατρίζονται τὰ παιδιά μας ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὴν Β. Ἑλλάδα, εἰς τὸν παραμεθόριον ἐκεῖνον τόπον τὸν ἐγκαταλελειμμένον, τὸν ὁποῖον γνωρίζομεν νὰ ἐξάρωμεν μὲ πατριωτικοὺς λόγους καὶ νὰ λέγωμεν «ὅτι ἡ Ἑλλὰς ποτὲ δὲν πεθαίνει». Ἐν τούτοις μὲ τὴν πολιτικήν σας δυστυχῶς πεθαίνει ἐκεῖνος ὁ τόπος, κ. Παπαληγούρα. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Διότι ὁ κόσμος κάθε ἡμέρα καὶ φεύγει. Καὶ φεύγουν κυρίως οἱ παραγωγοὶ τῶν καπνικῶν διαμερισμάτων. Πηγαίνετε νὰ ἴδητε εἰς τὸν Νομὸν Δράμας καὶ εἰς τὴν Δυτικὴν καὶ Κεντρικὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς τὴν Θράκην πῶς ἐκπατρίζονται κατὰ χιλιάδας οἱ παραγωγοὶ καὶ ἡ νεολαία. Καλὸν εἶναι νὰ ἐκφωνοῦμεν λόγους καὶ νὰ κάμνωμεν προβλέψεις. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐγκύψωμεν πρακτικώτερα καὶ θετικώτερα εἰς τὰ προβλήματα ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ οἰκονομία μας. Δὲν ἔγινε οὔτε ἐμπορικὴ πολιτικὴ οὔτε πολιτικὴ προστασία πραγματικὴ εἰς τὸν τόπον μας. Οὔτε ρυθμιστικὴ παρέμβασις ὑπῆρξε. Ὅ,τι ἐπῆραν οἱ παραγωγοί μας ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους διὰ τὰ καπνά των ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἄμυναν ποὺ προέβαλον μόνοι των οἱ παραγωγοί. Ὑπάρχουν ἐδῶ βουλευταί, καὶ τῆς ΕΡΕ ἀπὸ τὴν περιοχὴν τῆς Ἑορδαίας οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν, ὅτι πέρυσι ὁ Καπνικὸς Ὀργανισμὸς καὶ τὰ ὄργανα τοῦ Κράτους ἔλεγαν εἰς τοὺς παραγωγούς, πουλᾶτε τὰ καπνά σας. Μόνον ἡ ἀντίστασις τῶν παραγωγῶν τοὺς ἐπέτρεψε καὶ ὕστερα ἀπὸ δύο μῆνες νὰ πάρουν 33 ἀντὶ τῶν 23, 24, 25 ποὺ τοὺς ἔλεγαν νὰ πουλήσουν. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ φθάσουν ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον εἰς τὸν Μάρτιον διὰ νὰ μπορέσουν νὰ πουλήσουν πρὸς 33 δραχ. Καὶ ἀπορούσατε καὶ σεῖς ὁ ἴδιος κ. Παπαληγούρα πῶς ἡ Πτολεμαῒς ἔφθασε τὶς 33 δραχμάς. Καὶ ἐν τούτοις ἔφθασε. Διότι ὑπῆρχε ζήτησις. Τὶ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν τέλος πάντων, νὰ λάβωμεν ἀστυνομικὰ μέτρα καὶ νὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν νὰ δώσουν τὰ καπνὰ 25 δραχμάς; Διότι ἐδημιουργήθησαν θέματα διεθνῶν τιμῶν καὶ δυσκολίας τῶν ἐξαγωγῶν μας. Οἱ οἰκονομολόγοι τῆς παλαιᾶς φιλελευθέρας Οἰκονομικῆς Σχολῆς λέγουν, ὅτι αἱ τιμαὶ διαμορφώνονται βάσει τοῦ οἰκονομικοῦ δόγματος τῆς ἐλευθέρας προσφορᾶς καὶ ζητήσεως. Καὶ σᾶς λέγω, κ. Παπαληγούρα, ὅτι καὶ πάλιν δὲν ἐλειτούργησε ὁ νόμος αὐτός. Διότι οἱ ἀγορασταὶ εἶναι ὀλίγοι καὶ εὔκολα συνεννοοῦνται. Εἶχον κάμνει τρὰστ καὶ συνεφώνησαν νὰ ἀγοράσουν 25 δραχ. τὰ καπνά. Ἀντεστάθησαν οἱ παραγωγοί, δὲν ἔδωσαν τὸ προϊόν των, ἔσπασε μερικῶς τὸ τράστ καὶ τὰ καπνὰ ἔφθασαν τὰς 33 δραχμάς. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ εἰς τὴν Κατερίνην. Ἐπήγατε καὶ τοὺς εἴπατε νὰ παραδώσουν τὰ καπνά των εἰς τοὺς ἐμπόρους καὶ εἴπατε ὅσοι ἐπούλησαν εἰς κατώτερες τιμές, ὅταν θὰ διαμορφωθοῦν αἱ γενικαὶ τιμαὶ τὸ Κράτος θὰ ἀναζητήσῃ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς. Εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὰ ὄμματα τοῦ Κράτους νὰ πωλοῦνται καπνὰ σήμερον μὲ 25 δραχμὰς καὶ μετὰ 3 ἡμέρες μὲ 50 δραχμάς; Ν’ ἀνθίστανται οἱ παραγωγοὶ ἐπὶ 3–4 μῆνας καὶ τὸ Κράτος νὰ ἀπουσιάζῃ, νὰ ἀκούωνται αἱ κραυγαὶ τῶν παραγωγῶν; Καὶ νὰ λέγετε εἰς τοὺς δυστυχεῖς χωροφύλακας, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος τῆς ἀριστερᾶς ἢ τῆς Ε.Κ.; Ἡ Ε.Κ. ἡ ὁποία τέλος πάντων κατώρθωσε νὰ φρονηματίσῃ τὸν λαὸν καὶ νὰ ἐνδιαφερθῇ καὶ ν’ ἀγωνισθῇ διὰ τὰς ἐπαγγελματικάς του διεκδικήσεις. Τοὺς εἴπατε, ὅτι θὰ τοὺς ἐπιστρέψετε τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς, ἡ ὁποία εἰς μικρὸν χρόνον διεκυμάνθη μεταξὺ 25– 35 καὶ 50 δραχμάς. Εἶναι θεμιτὸν τοῦτο εἰς τὴν σημερινὴν περίοδον ποὺ διερχόμεθα. Εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἐπιτρέπῃ τὰς διακυμάνσεις αὐτὰς ἑνὸς προϊόντος ποὺ ἀφορᾶ ἕνα μεγάλο πλῆθος παραγωγῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι οἰκονομικῶς ἀνίσχυροι, ἀνοργάνωτοι διὰ νὰ προασπίσουν τὸν ἑαυτόν τους; Εἶναι δυνατὸν ν’ ἀδιαφορῇ τὸ Κράτος, νὰ παρακολουθῇ αὐτὸ τὸ δρᾶμα μὲ ἀπόλυτον σιωπήν; Νὰ παριστάνῃ τὸν τυφλόν; Θὰ μοῦ πῆτε, εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου. Μάλιστα, ἔχομεν φιλελευθέραν οἰκονομίαν. Εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Χειροκροτοῦμεν τοὺς ἀξίους Ἕλληνας ἐπιχειρηματίας, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν ἱκανότητά των καὶ τὴν δραστηριότητά των προάγουν τὴν οἰκονομίαν. Ἀλλὰ θὰ πατάξωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν, τὰ τράστ, τὴν ἀθέμιτον συνεννόησιν εἰς βάρος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. (Χειροκροτήματα). Οὐδὲν ἐπράξατε διὰ νὰ περιστείλητε τὴν ἀγρίαν ἐκμετάλλευσιν. Αἱ τιμαὶ τοῦ 1956–57 καὶ 1958 ἦσαν χαμηλαὶ διὰ τὸν καπνόν. Τὸ 1960 ἦλθεν ὁ περονόσπορος καὶ ἀνέβηκεν ἡ τιμή. Δὲν πρόκειται περὶ ἰδικῆς σας παρεμβάσεως καὶ ἰδικῶν σας μέτρων. Εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Ε.Κ., καὶ τοῦ ἀγῶνος τοῦ Ἀρχηγοῦ της κ. Παπανδρέου ἠναγκάσθητε νὰ παρέμβητε καὶ ἐρρίξατε στάχτην στὰ μάτια τῶν παραγωγῶν καὶ τοὺς εἴπατε, ὅτι θὰ κάμετε συγκέντρωσιν. Ποῦ ὅμως κατέληξεν αὐτή; Κατέληξεν εἰς μίαν κωμῳδίαν. Ἐδώσατε τιμὰς κατωτέρας ἀπὸ τὰς τοῦ προηγουμένου ἔτους. Εἰς τὸν Καπνικὸν Ὀργανισμὸν εἴπατε νὰ δώσῃ 10% ὀλιγώτερα ἀπὸ τὸ προηγούμενον ἔτος καὶ εἰς τὸ αὐτί, κρυφὰ εἴπατε νὰ τὸ κάμουν 20%. Καὶ ἐκράτησεν ἡ συγκέντρωσις δύο–τρεῖς μῆνες. Μία συγκέντρωσις ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τῆς βίας, διότι τὸ Κράτος δὲν ἐπίστευεν εἰς τὴν ἀναγκαιότητα αὐτῆς τῆς προστασίας τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ καπνικὸν θέμα εἶναι πράγματι ὀξύ, διότι ἔχομεν μίαν μεγάλην παραγωγήν. Οἱ παραγωγοὶ μὴ ἔχοντες ἄλλο τὶ νὰ πράξουν, ηὔξησαν τὴν καλλιέργειάν των καὶ ἐφέτος ἔχομεν μίαν καλὴν ἐσοδείαν. Αὐτὸ μᾶς χαροποιεῖ καὶ ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν μᾶς στενοχωρεῖ, τὸ ἀντιμετωπίζομεν καὶ θὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ στοργὴν καὶ ἐνδιαφέρον. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ διὰ τὸ σιτάρι. Θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λόγια καὶ θὰ τελειώσω....

§161Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Ὑπάρχουν 300 τόννοι ἐξαγωγίμων καπνῶν εἰς Αἰτωλοακαρνανίαν. Διατὶ δὲν ἀποφασίσατε ἀκόμη τὴν συγκέντρωσιν;

§162Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Αἰτωλοακαρνανίας, ὅπως καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν καπνὰ ἐσωτερικῆς καταναλώσεως ἀπώλητα. Ἐλήφθη λοιπὸν ἀπόφασις νὰ συγκεντρωθοῦν μέσῳ τῆς ΑΤΕ....

§163Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Ἐὰν τολμᾶτε, καθωρίσατε τιμὰς ἀσφαλείας καπνῶν....

§164Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸ γνωρίζετε, ὅτι τολμοῦμεν καὶ θὰ κάμωμεν καὶ κάμνομεν πολὺ περισσότερα ἀπ’ ὅσα σεῖς. Γνωρίζετε, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος καὶ πλήρης ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου πρὸς τὴν Ε.Κ. Ἐλέχθη, λοιπόν, ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπαληγούρα, τί θὰ γίνῃ μὲ τὸ σιτάρι; Ἐδῶ ἀπέτυχεν ἡ πολιτικὴ τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν. Πᾶμε εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς σιτοκαλλιεργείας. Μᾶς κατηγορεῖτε, ὅτι εἴπομεν εἰς τοὺς ἀγρότας νὰ καλλιεργήσουν καὶ τὸ τελευταῖο κομμάτι γῆς μὲ σιτάρι. Τί ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν; Ὅλοι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν εἶναι ἐλεύθεροι. Δὲν θὰ ἀντιμετωπίζωνται τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα μὲ ἀστυνομικὰ μέτρα. Θὰ τοὺς ἀφήσωμεν ἐλευθέρους νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὰς καλλιεργείας των. Εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀναδιαρθρώσεως, ὑπὲρ τῆς ἐντάσεως τῆς καλλιεργείας. Εἴμεθα ὑπὲρ τῶν καλλιεργειῶν μεγαλυτέρας ἀποδώσεως, Ἀλλὰ τὴν τροπὴν πρὸς τὰς καλλιεργείας, μεγαλυτέρας ἀποδόσεως, ὅπως εἶναι τὸ βαμβάκι, τὰ ζαχαρότευτλα, τὰ κτηνοτροφικὰ φυτά, τὰ ἑσπεριδοειδῆ, θέλομεν νὰ τὴν στηρίξωμεν εἰς μίαν πολιτικὴν οἰκονομικῶν κινήτρων καὶ ὄχι εἰς ἀστυνομικὰ καὶ καταναγκαστικὰ μέτρα. Ἡ πολιτικὴ τῶν ἀστυνομικῶν μέτρων, ἡ πολιτικὴ τοῦ ἐξαναγκασμοῦ εἰς βάρος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, πρέπει νὰ τὸ ξέρετε, καὶ νὰ τὸ συνηθίσετε, ὅτι σημειώνει τέρμα, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ Ε.Κ. (Χειροκροτήματα). Κύριε Παπαληγούρα, κάθε ἀγρότης ἔχει τὸ κτῆμα του καὶ κάμνει τὸν λογαριασμόν του. Ἕνα ἀριθμὸν στρεμμάτων, τὸν διαθέτει διὰ φθινοπωρινὰς καλλιεργείας, σίτου κλπ., ἕνα ἄλλον ἀριθμὸν δι’ ἐαρινὰς καλλιεργείας. Εἴπομεν, λοιπόν, τὸ κομμάτι αὐτὸ τὸ προορίζομεν διὰ τὰς φθινοπωρινὰς καλλιεργείας, νὰ μὴ μείνῃ ἄσπαρτον. Διότι, τί συνέβη μὲ τὰς ὁδηγίας ποὺ ἐδώσατε εἰς τὴν ΑΤΕ μὲ τὴν πολιτικήν της; Εὑρέθημεν πρὸ ἑνὸς τεραστίου προβλήματος. Ἀπὸ παντοῦ ἠκούοντο κραυγαί, ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν δίδει λιπάσματα, σπόρους, δραχμάς. Ἔλεγον οἱ ἀγρόται: Ἔχομεν τὰ χωράφια μας καλλιεργημένα καὶ θὰ παραμείνουν ἄσπαρτον. Τί ἠθέλατε νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν ΑΤΕ; Νὰ μὴ δώσῃ ἐνισχύσεις, δηλαδή, μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν θὰ πᾶμε εἰς τὴν αὔξησιν τῆς βαμβακοκαλλιεργείας; Ὄχι, κ. Παπαληγούρα. Ὑπάρχει ριζικὴ διαφορὰ εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Ε.Κ. ἔναντι τῆς ἰδικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ὡδήγησε καὶ τὴν ΑΤΕ καὶ τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν εἰς στασιμότητα. Αἱ χορηγήσεις τῆς ΑΤΕ κατὰ τὴν τελευταίαν 5ετίαν, παρέμειναν οὐσιαστικῶς στάσιμοι. Λέγεται περὶ 10 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς ἦσαν: Τὸ 1959, 5,5 ἑκατ. Τὸ 1960, 5.600.000, τὸ 1961, 5.800.000, τὸ 1962, 5.700.000. Αὐταὶ εἶναι αἱ πραγματικαὶ χορηγήσεις τῆς Α. Τ.Ε. Εὑρίσκονται εἰς ἕνα ἀπαραδέκτως χαμηλὸν ἐπίπεδον, ποὺ χαρακτηρίζει πράγματι μίαν πολιτικὴν γεωργικήν, ἡ ὁποία ὀφείλομεν, κ. Παπαληγούρα, νὰ ἔχωμεν τὴν ἱκανότητα καὶ τὸ θάρρος νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἀπέτυχε. Εἶπεν, ὁ κ. Παπαληγούρας, διὰ τὰς ἐπενδύσεις καὶ διὰ τὰ ἔργα ποὺ γίνονται καὶ ἀφοροῦν αὐτὰ καὶ τὸν γεωργικὸν τομέα, ὅτι θὰ πληρώσωμεν δίδακτρα. Μάλιστα. Ἀλλὰ κάτω ἀπὸ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπιφάνειαν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συγκαλύψωμεν μίαν σπατάλην, ἡ ὁποία ἔγινε καὶ ἔγινε τεραστία σπατάλη εἰς τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχω ἀκόμη κατατοπισθῆ. Συνέβησαν, ὅμως, καταπληκτικὰ πράγματα. Ἐσπαταλήθησαν δισεκατομμύρια δραχμῶν, χωρὶς ἀποτέλεσμα. Ἐπρογραμματίσθησαν ἔργα ποὺ προεβλέπετο ὅτι θὰ δώσουν τὴν δυνατότητα ἀρδεύσεως ἑνὸς ἑκατομμυρίου 200 χιλιάδων στρεμμάτων. Καὶ τώρα προβλέπεται, ὅτι θὰ εἶναι 800.000 καὶ ζήτημα εἶναι ἐὰν θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν 5ετίαν εἰς τὰ 600 ἢ 700.000 στρέμματα. Ἔλεγαν, ὅτι θὰ δαπανήσωμεν 4,5 ἑκατομμύρια εἰς 5 ἔτη καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὕστερα ἀπὸ 4 ἐφθάσαμεν τὰ 5 δισεκατομμύρια. Ὑπάρχουν ἔργα ἄχρηστα. Οἱ παραγωγοὶ ἀρνοῦνται νὰ τὰ παραλάβουν. Ὁ κάμπος τῶν Γιαννιτσῶν, τῆς Θεσσαλονίκης, τὰ μεγάλα φράγματα τοῦ Ἀλιάκμονος καὶ τοῦ Ἀξιοῦ διὰ τὰ ὁποῖα ἐσπαταλήθησαν ἑκατομμύρια δραχμῶν, κινδυνεύουν νὰ καταστραφοῦν. Εἶναι δυνατὸν μίαν τοιαύτην πολιτικὴν ἀποτυχίαν νὰ τὴν ἀποδεχώμεθα; Τί νὰ κάμωμεν, μᾶς ἀπαντοῦν. Πρέπει νὰ πληρώσωμεν τὰ δίδακτρα τῆς πείρας. Ὡραῖα εἶναι τὰ δίδακτρα τῆς πείρας, ἀλλά, τί εἴδους δίδακτρα εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα καταλήγουν εἰς τὴν καταστροφήν; Διότι, ἐὰν ὑπάρξῃ χρόνος νὰ μελετήσῃ κανεὶς τὴν ὅλην διαχείρισιν, θὰ ἴδῃ, ὅτι ἔγιναν ἐγκλήματα, ὅτι ἐγένετο κακὴ διαχείρισις τῶν θεμάτων αὐτῶν ἐκ μέρους τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπῆρχε κρατικὴ ὀργάνωσις, δὲν ὑπῆρχε διοίκησις, ὑπῆρξεν εὔνοια καὶ ἀνοχὴ πρὸς μεγάλας τεχνικὰς ἐπιχειρήσεις εἰς αὐτὸν τὸν τομέα τῆς κρατικῆς δραστηριότητος καὶ αὐταὶ αἱ ἐπιχειρήσεις ἦσαν αἱ κυρίαρχοι. Αὐταί, κυρίως, κατηύθυναν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι αἱ Κρατικαὶ Ὑπηρεσίαι. Γνωρίζω σειρὰν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι προσελαμβάνοντο ὑπὸ τοῦ Δημοσίου μὲ 4 καὶ 5.000 δραχμὰς μηνιαίως, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ παραλαμβάνουν τὰ ἔργα, νὰ παρακολουθοῦν τὰς μελέτας τῶν τεχνικῶν ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔπαιρναν δεκάδας ἑκατομμυρίων. Οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν ἔφυγαν μετὰ 2– 3–4 χρόνια καὶ ἐπῆγαν εἰς ἄλλας ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, ἐνῷ ἦσαν οἱ ἁρμόδιοι καὶ ἔπρεπε νὰ παραμείνουν διὰ νὰ χειρισθοῦν τὰ θέματα τοῦ Δημοσίου. Διατί; Διότι διεπίστωσαν, ὅτι ἦτο ἀδύνατον μέσα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν διοίκησιν, μὲ τοὺς μισθοὺς ποὺ ἔπαιρναν, μὲ τὸ γενικώτερον κλῖμα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει, νὰ παραμείνουν εἰς τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ κάμωμεν τεχνικὰς ὑπηρεσίας καὶ διοίκησιν διὰ νὰ μπορέσωμε νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν οἰκονομικὴν μας ἀνάπτυξιν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς καὶ ἰδιαίτατα εἰς τὸν ἀγροτικὸν τομέα, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάρχουν ὀφέλη τεράστια, προνόμια ἀναπτύξεως.

§165Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Νὰ μᾶς εἴπητε διὰ τὰ ροδάκινα.

§166Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Οἱ ἐργολάβοι τῆς Ε.Ρ.Ε. τί ἔκαμαν;

§167Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διὰ τὰ ροδάκινα τὰ ἔχετε ὅλα ὑπ’ ὄψει σας. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠδυνάμην νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ δὲν θὰ ἤθελον νὰ κάμω περαιτέρω κατάχρησιν τοῦ χρόνου. Θὰ πρέπει νὰ τερματίσω. Ὅσον καὶ ἂν ἦτο εἰς τὴν πρόθεσίν μου νὰ μὴ ὁμιλήσω ἀπόψε, μοῦ ἔδωσε τὴν ἀφορμὴν καὶ τὴν εὐκαιρίαν ὁ κ. Παπαληγοῦρας νὰ εἴπω ὡρισμένα γενικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸν ἀγροτικὸν τομέα καὶ τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω χρέος νὰ εἴπω κατὰ συνείδησιν, εἶναι, ὅτι εἶναι σπάνιον φαινόμενον εἰς τόσον μικρὸν χρονικὸν διάστημα μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν ἐπελήφθη τοῦ νομοθετικοῦ της ἔργου, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἀναδιαρθρώσῃ, ὄχι μόνον τὰς καλλιεργείας, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου, νὰ ὀργανώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἐπὶ συγχρόνων βάσεων, τὴν ΑΤΕ, ἡ ὁποία παίζει τόσον σημαντικὸν ρόλον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας, τοὺς Γεωργικοὺς Συνεταιρισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης ἔχουν μίαν μεγάλην ἀποστολήν, νομοθετικὸν ἔργον εἰς αὐτὸ τὸ μικρὸ χρονικὸν διάστημα ἐλήφθησαν τόσον πολλὰ καὶ σημαντικὰ μέτρα ὑπὲρ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Κύριοι, ὑπεσχέθημεν ὀλιγώτερα ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπραγματοποιήσαμεν. Καὶ ἀκόμη, ἂν ὑπεσχέθημεν περισσότερα, δὲν εἴπαμε ποτέ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν αὐτὰ ἐντὸς 24 ὡρῶν. Διότι, ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπραγματοποιήθησαν, ἐπραγματοποιήθησαν τὶς πρῶτες 30 ἡμέρες τῆς Κυβερνήσεώς μας. Καὶ μάλιστα κατηγορούμεθα, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν δεδηλωμένην ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, ἀντιμετωπίζομεν τεράστια οἰκονομικὰ προβλήματα τοῦ τόπου. Αὐτό, κατὰ ἕνα τρόπον, μᾶς ἐπηρεάζει εἰς τὴν ὁρμὴν τῶν ἀποφάσεών μας, δὲν θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν παρεξηγήσεις διότι λέγεται, ὅτι τὰ μέτρα μας ἔχουν προεκλογικὸν χαρακτῆρα. Τί θέλετε, λοιπόν, νὰ κάμωμεν; Μᾶς λέγετε, ὅτι δὲν ἔχομεν κοινοβουλευτικὸν μανδύαν. Ὅτι ὑπονομεύομεν τὸ νόμισμα μὲ τὴν ἀκολουθουμένην πολιτικὴν καὶ τόσα ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα μᾶς κάμουν νὰ διστάζωμεν. Μᾶς λέγετε, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν χαρακτῆρα ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, παρὰ ταῦτα ἐλήφθησαν τόσα μέτρα, εἰς τόσον μικρὸν χρονικὸν διάστημα. Ἀλλά, σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ἂν προχωρούσαμεν εἰς τὸ νομοθετικόν μας ἔργον, δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς 3–4 μῆνας νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αὐτὰ τὰ προβλήματα. Οὐδέποτε ὑπεσχέθη ἡ Ε.Κ., ὅτι εἰς δύο–τρεῖς–ἓξ μῆνας καὶ ἕνα χρόνο ἀκόμη, θὰ ἐτελείωναν ὅλα. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον, χωρὶς νὰ δίδω καμμίαν σημασίαν εἰς τὴν θέσιν μου, εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν, χωρὶς νὰ δίδω οὐδεμίαν σημασίαν εἰς τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατέχω, ἀλλ’ ἁπλούστατα, ἀνταποκρινόμενος πρὸς τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι, ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ὡς Ἕλλην πολίτης, ὡς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον κατέγινεν εἰς τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα καὶ τὰ δημόσια πράγματα, ὀφείλω νὰ ἀναγνωρίσω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς τόσον μικρὸν χρονικὸν διάστημα, νὰ γίνουν περισσότερα. Μᾶς ἐρωτᾶτε νὰ σᾶς εἴπωμεν, τί περαιτέρω θὰ κάμωμεν; Καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, μᾶς λέγετε, μὴ προχωρῆτε, διότι τὸ νόμισμα κινδυνεύει, διότι δὲν στέκεσθε καλὰ εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε περισσότερον. Ἐὰν αὐτὰ λέγωνται ἐκ μέρους τῆς Ε.Ρ.Ε., διὰ λόγους πολιτικῆς καὶ κομματικῆς σκοπιμότητος, τὸ ἀντιλαμβάνομαι. Ἀλλά, ὅταν εὑρίσκεσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὰ ἐβλέπατε ἄλλως καὶ τώρα εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὰ βλέπετε διαφορετικά. Ἐὰν αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Παπαληγοῦρας μᾶς εἶπεν, ὅσα μᾶς εἶπε, τὸ πρᾶγμα εἶναι θεμιτὸν καὶ δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα ἡμεῖς αὐστηροὶ εἰς τὴν ἀπάντησίν μας. Ἀλλά, πρέπει νὰ σᾶς εἴπωμεν, ὅτι πράγματι, πιστεύομεν, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας παρημελήθη ὁ ἀγροτικὸς τομεύς, ὅτι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ὡδηγήθη εἰς τὸν δρόμον τῆς ἀθλιότητος καὶ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἀθλιότητος καὶ τῆς κρίσεως ἦτο ἡ ὑποαπασχόλησις καὶ ὁ ἐκπατρισμὸς ἑνὸς μεγάλου ὄγκου τοῦ ἀγροτικοῦ μας πληθυσμοῦ. Καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, κατὰ τὴν ἀντικειμενικήν μας κρίσιν, τὴν ἀπολύτως εὐσυνείδητον, ὑποστηρίζομεν, ὅτι ἐδημιουργήθη μία κρίσιμος κατάστασις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον. Καὶ τώρα ἔρχεται ἡ Ε.Κ., μὲ μίαν νέαν πολιτικήν, μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς ἀλλαγῆς. Ἐδήλωσεν ὁ Ἀρχηγός μας κ. Γεώργιος Παπανδρέου, ὅτι θ’ ἀντιμετωπίσῃ κατὰ τρόπον ριζικὸν τὸ ἀγροτικὸν πρόβλημα καὶ θὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον μίαν ἴσην μεταχείρισιν, μίαν κοινωνικὴν δικαιοσύνην, τὴν ὁποίαν ὑπόσχεται καὶ τῆς ὁποίας εἶναι ἄξιος ὁ ἀγροτικὸς κόσμος τῆς χώρας. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, αὐτὴν τὴν στιγμήν, παρ’ ὅλα τὰ ἀντίθετα κηρύγματα, περιβάλλει καὶ πρέπει νὰ περιβάλλῃ μὲ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην τὴν Ε.Κ. καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ὁτιδήποτε καὶ ἂν εἴπῃ σήμερον ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία ἐδοκιμάσθη ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἠξεύρει, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιμένῃ, πάντως, τίποτε περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔκαμε, θὰ διατηρήσῃ ἀπόλυτον τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἐμπιστοσύνη αὐτή, μὲ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ὁρμὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν λῆψιν μέτρων ὑπὲρ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἡ ἐμπιστοσύνη αὐτή, διαρκῶς θὰ τονοῦται καὶ θὰ αὐξάνεται. Καὶ πρέπει νὰ αὐξάνεται, ὄχι διότι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα μᾶς συμφέρει πολιτικῶς, ἢ κομματικῶς, ἀλλὰ διότι αὐτὸ ἐπιβάλλεται δι’ ἐθνικοὺς λόγους. Πρέπει ἡ Ε.Κ., ἡ ὁποία ἐκφράζει τὸν λαϊκὸν παλμὸν εἰς τὸν τόπον μας, ὄχι μόνον εἰς τὸν ἀγροτικὸν τομέα, ἀλλὰ γενικώτερον καὶ εἰς τὸν κοινωνικὸν καὶ εἰς τὸν ἐκπολιτιστικὸν καὶ εἰς τὸν πνευματικὸν τομέα, νὰ ἐνισχυθῇ ἀπὸ ὅλας τὰς ὑγιεῖς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, νὰ ἐνισχυθῇ ἀπὸ τοὺς ἐργαζομένους Ἕλληνας τῶν πόλεων, ἀπὸ τὸν πνευματικὸν κόσμον, διὰ νὰ πάρῃ τὴν δύναμιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν τόπον μας μίαν νέαν περίοδον ἀλλαγῆς, (παρατεταμένα χειροκροτήματα), μίαν νέαν περίοδον ἀρετῆς, μίαν νέαν περίοδον ἀναδημιουργίας, τὴν ὁποίαν διεκήρυξεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Γεώργιος Παπανδρέου. (Χειροκροτήματα).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης, ἔχει τὸν λόγον.

§169Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§171Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν δύο θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις. Πρῶτον, κακῶς συνεχίζεται αὐτὸς ὁ διάλογος μεταξὺ τῶν Ὑπουργῶν. Καὶ δεύτερον, παραβιάζεται ἡ ἀρχὴ τῆς ἐναλλαγῆς τῶν ὁμιλητῶν τῶν κομμάτων εἰς τὸ βῆμα. Ἤμουν ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσω καὶ ἤδη βλέπω, ὅτι καλεῖται ἕτερος συνάδελφος νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπριλλάκη, δὲν ἔχουν τὰ πράγματα, ὅπως τὰ ἐξεθέσατε. Μετὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Γ. Ράλλης, μετὰ τὸν ὁποῖον εἶσθε σεῖς ἐγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσητε. Ὁ κ. Ράλλης, ὅμως, ἀνελθὼν ἐπὶ τῆς ἕδρας, μοῦ ἐδήλωσεν, ὅτι παραχωρεῖ τὴν θέσιν του εἰς τὸν κ. Γιαννούσην, καὶ τὸν ὁποῖον, ὅπως ἠκούσατε, ἐκάλεσα ἤδη νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§173Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, καὶ ἐγὼ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§175Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλώσωμεν τρεῖς συνεδριάσεις εἰς ἕνα διάλογον μεταξὺ δύο, νῦν καὶ τέως, Ὑπουργῶν. Πρέπει νὰ σκεφθῆτε, κ. Πρόεδρε, ὅτι συνεφωνήσαμεν ὅλοι, αὔριον τὴν ἑσπέραν νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ διεξαχθῇ ἡ ψηφοφορία. Φοβοῦμαι, ὅμως, διότι μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀναγκασθοῦμε νὰ πᾶμε διὰ τὴν παραμονὴν τῶν Χριστουγέννων. Ἐπισημαίνω, λοιπόν, τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ συζήτησις νὰ ἀποτελῇ μονοπώλιον μεταξὺ τῶν Ὑπουργῶν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ διάλογος, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεφέρθητε, μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ τέως συναδέλφου του, ὑπῆρξεν ἀπολύτως ἀναγκαῖος καὶ ἄνευ διαμαρτυρίας οὐδενὸς καὶ ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν, μηδὲ ὑμῶν ἐξαιρουμένων, διὰ περαιτέρω διαφώτισιν τοῦ σώματος, κατόπιν τῶν τεθέντων στοιχείων ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπαληγούρα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, κ. Μαῦρος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Μπριλλάκην, νομίζω, ὅτι ἔδωσα ἤδη πρὸ ὀλίγου τὴν ἐξήγησιν.

§177Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, δι’ ἕνα στοιχεῖον ἢ διὰ μίαν λέξιν, νὰ γίνεται ὁλόκληρος διάλογος μέχρι σημείου νὰ καλύπτῃ σχεδὸν ὁλόκληρον τὴν συνεδρίασιν.

§178Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἐζήτησα τὸν λόγον, τὸ ἔπραξα διὰ νὰ ἀπασχολήσω τὸ σῶμα ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐσύρθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., οὐχὶ δὲ καὶ διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς προεκλογικὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι πιστεύω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τὸ βῆμα αὐτὸ τῆς Βουλῆς νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς προεκλογικὸς ἐξώστης. Δὲν δύναμαι, ὅμως, νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον ἓν σημεῖον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προγραμματικῶν του δηλώσεων, ἐπανέλαβεν τὰ ὅσα καὶ προεκλογικῶς ἔλεγε περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ὅταν δὲ πρὸ ὀλίγου, ὁ τέως Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Παπαληγούρας, ἀνεφέρθη εἰς τὸ γεγονός, ὅτι πολλοὶ ὑποψήφιοι τῆς Ε.Κ. ὡμίλουν κατὰ τὴν προεκλογικὴν περιοδείαν περὶ διαγραφῆς τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, οἱ συνάδελφοι τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος, ἤρχισαν νὰ θορυβοῦν καὶ νὰ διαμαρτύρωνται. Δὲν γνωρίζω, τί ἔγινεν εἰς ἄλλας περιφερείας. Γνωρίζω, ὅμως καὶ δύναμαι αὐτὸ νὰ τὸ διαβεβαιώσω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ μὲ πλήρη συναίσθησιν εὐθύνης, τί ἐγένετο εἰς τὴν ἰδικήν μου περιφέρειαν. Εἰς τὴν ἰδικήν μου περιφέρειαν, κ. συνάδελφοι, τὸ σύνθημα τὸ προεκλογικὸν τῆς Ε.Κ., καὶ τῶν ὑποψηφίων της, ἦτο «σφουγγάρι» καὶ «λαγοπόδαρο». Συνεδέετο δὲ τὸ σύνθημα αὐτὸ ἀπὸ χαρακτηριστικὴν κίνησιν τοῦ ποδὸς εἰς σχῆμα Χ, ὅπερ σημαίνει, κατ’ αὐτούς, διαγραφὴν τῶν χρεῶν. Αὐτή, κ. συνάδελφοι, ἦτο ἡ ἐπαγγελία τοῦ συνόλου τῶν ὑποψηφίων τῆς Ε.Κ. εἰς τὴν ἰδικήν μου περιφέρειαν, (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ τοῦτο, κ. συνάδελφοι, δὲν ἐγένετο διαφωνοῦντος τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε. Κ., ἀλλὰ συμφωνοῦντος, διότι ἂν ἦτο διάφορος ἡ θέσις του ἔναντι τοῦ συνθήματος αὐτοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε λάβει μέτρα καὶ νὰ εἶχε θέσει τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Βασιλᾶτος). Καὶ ἂς ἴδωμεν, τί ἐγένοντο, ἔναντι, ἐκ τῶν ἐπαγγελιῶν αὐτῶν. Κατετέθη ἕνας προϋπολογισμὸς καὶ ἐνεφανίσθη ὡς πανάκεια θεραπεύουσα πᾶσαν νόσον. Αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν μοῦ ἐδημιούργησε, κ. συνάδελφοι, ὁ προϋπολογισμός, τὸν ὁποῖον μᾶς κατέθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Χίλια πεντακόσια πεντήκοντα ἑκατομμύρια διεμοιράσθησαν δίκην κολύβων, ἐλπίζω, τῆς Κυβερνήσεως, ὡς προεκλογικὰ δῶρα. Διὰ τὴν γεωργικὴν τάξιν διετέθησαν 200 ἑκατομμύρια, διὰ νὰ θεραπεύσουν χρέος 10–12 δισεκατομμυρίων δραχμῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται σήμερα τὸ χρέος τῶν ἀγροτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους εἶχεν ὑποσχεθῆ ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς καὶ διὰ λόγων καὶ διὰ χειρονομίας, τὴν διαγραφήν.

§179Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ὄχι.

§180Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔκαμα μίαν δήλωσιν, ἐπεκαλέσθην ὀνομαστικῶς τὴν περιφέρειαν Τρικάλων καὶ εἶπον, ὅτι συνάδελφοι Τρικάλων, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς προεκλογικῆς περιόδου, διαρκῶς, ὄχι μόνον διὰ λόγων, ἀλλὰ καὶ διὰ χειρονομιῶν, ἂν ἐπιτρέπεται, διέγραφον τὰ ἀγροτικὰ χρέη μὲ σφουγγάρι. Δὲν ἔχω χρείαν ἄλλων μαρτύρων, κύριοι. Ἀπόδειξιν ἀποτελεῖ ἡ διαμαρτυρία τοῦ, ὁμολογουμένως, ἐντίμου συναδέλφου τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τῆς περιφερείας Τρικάλων, κ. Παγκούτσου, ὁ ὁποῖος, εὐθὺς ὡς ἐξηγγέλθησαν τὰ ἀγροτικὰ μέτρα, διὰ δηλώσεών του πρὸς τὸν τοπικὸν καὶ Ἀθηναϊκὸν τύπον, ἐχαρακτήρισε τὰ μέτρα αὐτά, ὡς ἀπάτην καὶ φενάκην. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῆς Ε.Κ., κύριοι. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§181Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Καὶ ἡ εἰσφορὰ τοῦ χωρικοῦ, τί λέγει;

§182Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Δὲν ἀναφέρει τίποτα ὁ προϋπολογισμός. Καὶ περαιτέρω ὁ προϋπολογισμὸς ἀναφέρει, ὅτι ἐκ τῶν 1.550 ἑκατομμ. διατίθενται μόνον 200 διὰ τοὺς ἀγρότας καὶ 1.350 διὰ μισθοὺς κ.λ.π. Ἀπὸ τὸ 1.500.000.000 διὰ τοὺς ἀγρότας διετέθησαν μόνον 200.000.000 καὶ ποῖα χρέη διεγράφησαν γνωρίζετε; Τὰ χρέη μέχρι τοῦ 1954. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, κ. βουλευταί, νὰ μοῦ ὑποδείξετε πρόσωπον ποὺ ὀφείλει εἰς τὴν Α.Τ.Ε. ἀπὸ τὸ 1954. Δυστυχῶς οἱ ἀγρόται σᾶς ἐπίστευσαν, δὲν ἠδύναντο νὰ φαντασθοῦν, ὅτι σεῖς θὰ ἐγίνεσθο μειοδόται. Καὶ ἐγίνατε μειοδόται, διότι ἡ ΕΡΕ εἶχε προγραμματίσει τὴν διαγραφὴν τοῦ συνόλου τῶν τόκων τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ὁ κ. Παπαληγούρας ὁμιλήσας πρὸ ἐμοῦ σᾶς ἀνέφερεν, ὅτι ἡ ΕΡΕ εἶχε προγραμματίσει τὴν διαγραφὴν τοῦ συνόλου τῶν τόκων τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Προκαλέσας τὸν κ. Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ νὰ προσαγάγῃ τὸ σχέδιον ρυθμίσεως ἀγροτικῶν χρεῶν. Σᾶς ἐρωτῶ, τὶ ἐδώσατε διὰ τοὺς ἀγρότας; Δώσατε 200.000.000 κἄτι περισσότερον ἀπ’ ὅ,τι ἐδώσατε διὰ τὴν παραγγελίαν τοῦ Βασιλικοῦ ἀεροσκάφους, δὲν τὴν κατηγορῶ διὰ τοῦτο, ἴσως νὰ ἦτο ἀναγκαία ἡ παραγγελία, δὲν δύναμαι ὅμως παρὰ νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὰ ἑδώλια τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκατηγόρει τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ διότι ἐχορήγησεν 9.000.000 διὰ τὴν προῖκα τῆς πριγκιπίσσης Σοφίας. Ἐκεῖνο ὅμως ποὺ δέον νὰ τονισθῇ, εἶναι ὅτι τὴν ἐποχὴν ποὺ δίδεται ἡ παραγγελία διὰ τὸ Β. ἀεροσκάφος, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προβαίνει εἰς θεαματικὴν χειρονομίαν, παραιτεῖται τῆς λιμουζίνας ἀξίας 70.000 δραχ. Πρόθεσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ ὑπογραμμίσῃ τὴν χειρονομίαν του δημιουργῶν δεύτερον ὅρον συγκρίσεως.

§183Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ποῖος παρήγγειλε τὸ ἀεροσκάφος;

§184Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Σεῖς τὸ παρηγγείλατε. Παρηγγέλθη τὴν 14ην Νοεμβρίου τοῦ 1963. Ἡ εὐθύνη βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Κυβέρνησίν σας.

§185Λ. ΧΑΤΖΗΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Διὰ τὸ βαγόνι δὲν μᾶς εἴπατε.

§186Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Δὲν ξεύρω τὶ λέτε, κ. συνάδελφε, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Καὶ ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὸ Πολιτικὸν θέμα. Βασικὸν αἴτημα τοῦ «ἀνενδότου ἀγῶνος» ἦτο ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ἀντικειμενικὸς δὲ σκοπός, ὄχι βεβαίως ἡ ἀπόκτησις ὁμοιογενοῦς πλειοψηφίας (διότι ἐὰν ἡ Ε.Κ. ἐπίστευεν εἰς τὴν νίκην, θὰ ἀπεδέχετο τὸ ἰσχῦον τότε πλειοψηφικὸν ἢ τὴν ἐνισχυμένην τοῦ 1958 ἢ καὶ τοῦ 1961 χωρὶς τὰς ἐπενεχθείσας τῇ αἰτήσει της τροπολογίας), ἀλλὰ τὸ νὰ μὴν ἀποκτήσῃ αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν ἡ ΕΡΕ, ὥστε νὰ γίνῃ Κυβέρνησις συνεργασίας διὰ τὴν «ἐκτόνωσιν» τῆς πολιτικῆς ἀτμοσφαίρας. Ὁλόκληρος θεωρία εἶχεν ἀναπτυχθῆ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, μὲ βάσιν τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον, ὥστε νὰ παρέλκῃ οἱαδήποτε ὑπόμνησις, λεπτομεριῶν. Καὶ φαίνεται, ὅτι εἰς τὴν βασιμότητα τῆς θεωρίας ταύτης, ἐπίστευεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅστις κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3 Νοεμβρίου ὑπηγόρευσε τὴν λύσιν τῆς Κυβερνήσεως συνεργασίας, διότι προφανῶς διεῖδεν ὡς ἀπειλούμενον ἕνα νέον διχασμὸν μὲ ἀπροβλέπτους διὰ τὸν τόπον συνεπείας. Ἄλλως τε, ἡ ἀρχὴ τῆς συμμαχικῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ ἂν μὴ προϋπόθεσιν τοὐλάχιστον πιθανώτατον ἐνδεχόμενον οἱουδήποτε ἀναλογικοῦ συστήματος καὶ δὴ ὅταν πρόκειται γιὰ ἁπλῆ ἢ ἔστω ἐλαφρῶς ἐνισχυμένη ἀναλογική. Τὴν ἀρχὴν δὲ ταύτην, ἀποδέχονται προκαταβολικῶς τὰ μετέχοντα τῆς ἐκλογῆς κόμματα καὶ δὴ ἐκεῖνα ἅτινα ὑπεστήριζον «ἀνενδότως» ὡς βασικὸν σημεῖον τοῦ ἀγῶνος των, τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ὥστε νὰ καθίσταται ἀνεπίτρεπτος οἱαδήποτε αἰτίασις, ὅτι δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ δημιουργία αὐτοδυνάμου Κυβερνήσεως. Γνωστὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν, ὅπως γνωστὸν εἶναι καὶ τὸ τὶ ἐπηκολούθησεν. Ἡ Ἕνωσις τῶν 7 κομμάτων τοῦ Κέντρου, ἐπιτυχοῦσα σχετικὴν πλειοψηφίαν 6 ἑδρῶν, παρ’ ὅλον ὅτι δὲν εἶχε τὴν δεδηλωμένην, ἔλαβεν ἐντολὴν σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως. Ἡ ἔννοια τῆς ἐντολῆς ἦτο σαφής, ἐντολὴ σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως συνεργασίας ἢ τοὐλάχιστον Κυβερνήσεως ἀνεκτῆς ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Διότι ἀλλοίμονον καὶ διὰ τὴν Ε.Κ. καὶ διὰ τὸν Βασιλικὸν θεσμόν, καὶ διὰ τὸν τόπον, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ ἐντολὴ ἐδόθη ἵνα ἐπιδιωχθῇ ἡ ἅλωσις τῆς πλειοψηφίας δι’ ἐξαγορᾶς βουλευτῶν, ἢ ἔστω ἐν γνώσει τοῦ ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ σχηματισθῇ βιώσιμον σχῆμα διὰ νὰ λάβῃ χώραν δημοκοπία. Καὶ μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς συνταγματικὴ ἡ ἐνέργεια αὕτη. Δυστυχῶς ὅμως, ἡ ἐντολὴ ἐχρησιμοποιήθη ὄχι διὰ τὸν σχηματισμὸν βιωσίμου Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διὰ τὴν διαφθορὰν συνειδήσεων διὰ τὸ ξήλωμα τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὸν προεκλογικὸν ἐξοπλισμὸν τῆς Ε.Κ. ἡ ὁποία ἐνῷ ἦτο Κυβέρνησις μειοψηφίας καὶ δὴ ὑπὸ αἵρεσιν καὶ ἐγνώριζεν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀποκτήσῃ πλειοψηφίαν, δὲν ἐδίστασεν ἀντὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τιμίας ἐπαφὰς διὰ τὴν ἀπόκτησιν πλειοψηφίας ἢ ἄλλως νὰ ὑποβάλῃ ἀμέσως τὴν παραίτησίν της ἐπιδεικνύουσα στοιχειωδῶς ἐπιβαλλόμενον αὐτοσεβασμὸν δὲν ἐδίστασεν —ἀποδειχθεῖσα ἀνίκανος νὰ συλλάβῃ τὸ νόημα τῆς θυσίας τοῦ τέως ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ — νὰ ἐπιδοθῇ εἰς μίαν ἄνευ προηγουμένου δημοκοπίαν, μὲ μοναδικὸν σκοπὸν νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ φρόνημα τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος ἐν ὄψει τοῦ ἐνδεχομένου νέων ἐκλογῶν τὰς ὁποίας προτίθεται νὰ εἰσηγηθῇ. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται κύριε συνάδελφε, ἐὰν ἡ Ε.Κ. ἐπιτύχῃ νὰ φέρῃ πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν, εἴτε ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α. εἴτε ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὴν ΕΡΕ —ὅπως ἐλέγετο— διότι συνεζητήθη εἰς τὴν συνέλευσιν τοῦ κόμματος καὶ πρέπει νὰ σᾶς τὸ εἴπω εὐθαρσῶς ἐπειδὴ εἴμεθα κόμμα μὲ ἐσωτερικὴν δημοκρατίαν, ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ τὴν ἀνάγκην, ὅπως δοθῇ ψῆφος ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Κ. διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἐν τοῖς πράγμασι, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη εἰς τὸν λαόν, κατὰ ποῖον λόγον δύναται νὰ εὐσταθήσῃ ἡ κατηγορία αὐτὴ ἐναντίον τοῦ κ. Παπανδρέου. Ἡ ἐρώτησις θὰ ἦτο ἀπολύτως ὀρθὴ καὶ δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ εὐσταθήσῃ καμμία κατηγορία ἐὰν ἡ Ε.Κ. ἦτο διατεθειμένη νὰ σταματήσῃ εἰς μίαν τοιαύτην πλειοψηφίαν. Διότι διὰ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἐνδεχομένην ψῆφον τῆς ΕΔΑ καὶ ἡ ΕΔΑ εἶναι μία πραγματικότης τῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ τὸ Σύνταγμα δὲν ποιεῖται ποιοτικὴν διάκρισιν τῶν ψήφων. Δικαίωμα δὲ οἱουδήποτε πολιτικοῦ εἶναι νὰ στηριχθῇ, ἐὰν θέλῃ καὶ εἰς τὰς ψήφους τῆς ΕΔΑ. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαράδεκτον καὶ συνταγματικῶς καὶ ἠθικῶς εἶναι νὰ ἀποδέχεται ἀλλὰ καὶ νὰ ἀποποιῆται συγχρόνως τὰς ψήφους τῆς ΕΔΑ. Διότι ἐνῷ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. κατὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐντολῆς εἶχε δηλώσει, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀνεχθῇ τὴν ψῆφον τῆς Ε.Δ.Α. σήμερον φέρεται δηλῶν ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελεν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς ΕΔΑ ἀνερχόμενος εἰς τὰ ἀνάκτορα θέλει εἰσηγηθῆ: «Συνεκέντρωσα τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Σώματος, διότι ἔτυχον τῆς ψήφου τῆς ΕΔΑ καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ εἶμαι Πρωθυπουργός, ἐπειδὴ ὅμως τὰς ψήφους ταύτας θεωρῶ «ἀπαραδέκτους» δὲν τὰς ἀποδέχομαι. Πλήν, ἐρειδόμενος εἰς τὰς ἀπαραδέκτους ταύτας ψήφους δὲν παραιτοῦμαι καὶ εἰσηγοῦμαι ὡς ἔχων τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς κοινοβουλευτικὸς Πρωθυπουργὸς τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς». Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι λεγόμενον μάλιστα μὲ τὴν γνωστὴν ὡραιολογίαν εἶναι ἴσως σχετικῆς ἀξίας λεκτικὸν εὕρημα, δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ βάσιν διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως ρυθμιστικῆς τῆς ζωῆς τοῦ τόπου. Διότι, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἕν ἐκ τῶν δύο: Ἢ ὅτι ἀποδέχεται —παρὰ τὰς ἐπισήμους δηλώσεις ἃς ἐποιήσατο ὅταν τοῦ ἐδόθη ἐντολὴ— τὰς ψήφους τῆς ΕΔΑ, ὁπότε ὑποχρεοῦται νὰ παραμείνῃ Πρωθυπουργὸς καὶ νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον μὴ δικαιούμενος κἂν νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀκαταλληλότητος τῆς πλειοψηφίας, ἐφ’ ὅσον ἐρείδεται ἐπ’ αὐτῆς, ἤ, ὅτι δὲν τὰς ἀποδέχεται, ὁπότε ὑποχρεοῦται νὰ παραιτηθῇ πάραυτα, ὁπότε πλέον κατὰ τὴν συνταγματικὴν τάξιν ἡ ἐντολὴ δέον νὰ δοθῇ εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἀμέσως μετὰ τὴν Ε.Κ. ἐρχομένου κόμματος. Πᾶς ἄλλος ἰσχυρισμὸς εἶναι ἐκ τοῦ πονηροῦ καὶ ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἐμφανίσῃ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα ὡς κομματιζόμενον ὑπὲρ τῆς Ε. Κ. καὶ τοῦτο βεβαίως, συνιστᾶ ἐθνικὸν κίνδυνον ἔστω καὶ ἂν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. δὲν τὸ ἀντιλαμβάνετο, ἦτο χειρότερον καίτοι ἀντιλαμβανόμενος ἀδιαφορεῖ πρὸ τοῦ κομματικοῦ συμφέροντος. Ἰσχυρίζεται ἡ Ε.Κ., ὅτι αἱ νέαι ἐκλογαὶ εἶναι ἡ μόνη λύσις, διότι εἶναι ἀδύνατος ἡ δημιουργία Κυβερνήσεως ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς, διότι εἶναι ἀμετακίνητοι αἱ δυνάμεις τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῆς Ε.Κ., ἀλλὰ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, διατί ἐζήτησε καὶ ἐδέχθη τὴν ἐντολήν, κρατήσας μάλιστα ταύτην ἐπὶ 50 ἡμέρας; Πέραν δὲ τούτου, ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν Ε.Ρ.Ε., ἥτις εἶναι ὁμοιογενής, θὰ δοθῇ συντόμως ἡ εὐκαιρία νὰ βεβαιωθῇ τὸ βάσιμον τῆς διαπιστώσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. Τί, ὅμως, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποκλείει νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Ε.Ρ.Ε., ἐκεῖ ὅπου δὲν ἐπέτυχεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅταν μάλιστα εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐκ τῶν 7 κομμάτων, ἅτινα ἀπαρτίζουν τὴν Ε.Κ., τὰ πλεῖστα εἶχον ὑποστηρίξει προεκλογικῶς τὴν ἀνάγκην Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συνεργασίας; Ἀκριβῶς, ἡ ἐπίμονος προσπάθεια τοῦ κ. Παπανδρέου εἰς τὸ νὰ ἀποφευχθῇ, πάσῃ θυσίᾳ, καὶ κατὰ παράβασιν μάλιστα τοῦ Συντάγματος, ἡ ἀνάθεσις ἐντολῆς εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., φοβεῖται τὴν ἀνάθεσιν ταύτην. Πέραν ὅλων, ὅμως, τῶν ἀνωτέρω, ὑφίσταται καὶ ἕτερον Συνταγματικὸν θέμα. Διάλυσις τῆς Βουλῆς ἐπιτρέπεται εἰς δύο μόνον περιπτώσεις, πρῶτον, ὅταν διαπιστωθῇ ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, διάστασις κοινῆς γνώμης καὶ Βουλῆς καί, δεύτερον, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν. Καὶ περὶ μὲν τῆς πρώτης περιπτώσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, διότι ὑποτίθεται, ὅτι, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, βεβαίως, ὅτι δὲν ἤθελον λάβει χώραν γεγονότα ἐπαγόμενα ἐπηρεασμὸν καὶ ἑπομένως νόθευσιν τῆς βουλήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος, τὸ ἀποτέλεσμα νέων ἐκλογῶν, θὰ εἶναι τὸ αὐτό. Διάλυσις τῆς Βουλῆς, κ. συνάδελφοι, ἐπιτρέπεται διὰ δύο λόγους. Πρῶτον, ἂν διαπιστωθῇ διαφωνία Ἐκλογικοῦ Σώματος καὶ Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καὶ δεύτερον, ἂν διαπιστωθῇ ἀδυναμία τῆς Βουλῆς νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν. Καὶ περὶ τοῦ πρώτου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν παρενεβλήθησαν γεγονότα δυνάμενα νὰ ἐπηρεάσουν τὸ Ἐκλογικὸν Σῶμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, ἔλαβε χώραν μετατροπὴ τῆς κοινῆς γνώμης καὶ δι’ αὐτὸ κανένας δὲν ἰσχυρίσθη, ὅτι πρέπει νὰ γίνουν ἐκλογαί. Ἑπομένως, ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, μοιραίως ἀγόμεθα εἰς τὸν συλλογισμόν, ὅτι καὶ διὰ τὸν δεύτερον λόγον εἶναι ἀδύνατος ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς, διότι διαλυομένη ἡ Βουλή, θὰ δώσῃ ἀκριβῶς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔλαβε χώραν πλαστογραφία τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, συνεπεία τῆς ἀντισυνταγματικῆς καταχρήσεως τῆς ἐξουσίας, ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ. Αὐτὴ ὅμως, ἡ συνταγματικὴ θέσις, ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἡ τῆς 3ης Νοεμβρίου, καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἡ ἰδία, διότι τὰ πράγματα δὲν μετεβλήθησαν. Ἀλλά, ἐὰν δὲν εἶχε γίνει καὶ αὐτὴ ἡ μεταβολὴ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐλπίζετε, κύριοι, ἐρείδεσθε ποῦ; Μόνον εἰς τὴν παράνομον καὶ ἀντισυνταγματικὴν παρ’ ὑμῶν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα καὶ εἰς τὸ φούρνισμα τῶν προεκλογικῶν ὑποσχέσεων ὑπὸ τύπον προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἀλλά, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι, τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο, ἐνδεχομένως, νὰ προέλθῃ, δὲν θὰ εἶναι ἁπλῶς νόθον, θὰ εἶναι προϊὸν εὐνοίας, ἀλλὰ καὶ καταπατήσεως τοῦ Συντάγματος ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ. μέχρις ἀπαραδέκτου σημείου. Τώρα, ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι διὰ νὰ πληρώσετε τὰ δανεικά, ὁμολογεῖτε, ὅτι κάνετε παραβίασιν τοῦ Συντάγματος, εἰπέτε το αὐτὸ καὶ παραιτούμεθα ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα σταματᾶ ἡ συζήτησις. Αὐτὰ εἶχα νὰ σᾶς εἴπω.

§187ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ 1958, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁ νῦν, ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἀπὸ τῆς αἰθούσης αὐτῆς, κατηγόρησε τὸν τέως Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸν κ. Καραμανλῆν, διότι εἰσηγήθη τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Διατί δὲν ἐζητήθη σχῆμα ἀπὸ τὴν τότε Βουλήν, ἀλλὰ ὡδηγήθημεν εἰς ἐκλογάς;

§188Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίζω, καὶ προφανῶς τὸ νεαρὸν τῆς φοιτήσεώς σας, σᾶς ἐπιτρέπει αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν. Δὲν ἔχω ἐγὼ κανένα δικαίωμα νὰ ἐξηγήσω, διατί ἕνας βουλευτής, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀνήκων εἰς τὸ Α ἢ Β κόμμα, ἐξέφρασε τὴν Α ἢ Β γνώμην, δὲν κάνομεν ἀνάλυσιν συζητήσεων ἀπόψε. Ἐπὶ τῶν ἀπόψεων αὐτῶν, ἔχετε τίποτε νὰ εἰπῆτε; Ἐπὶ πλέον, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι συζητοῦμεν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ ὁ κ. Πρόεδρος δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸ θέμα τῆς συζητήσεως, καὶ θέμα συζητήσεως εἶναι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Παπανδρέου. Αὐτά, κύριοι, διὰ νὰ τελειώνω, εἶχα νὰ σᾶς εἴπω καὶ θέλω νὰ καταλήξω εἰς τὸ ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε., δὲν φοβεῖται τὰς ἐκλογὰς καὶ ἂν τυχὸν γίνουν, θὰ πεισθῆτε καὶ σεῖς, ὅτι εἶναι δικαιολογημένη ἡ αἰσιοδοξία της, καὶ δὲν φοβεῖται, διότι ἡμεῖς, δὲν ἐδώσαμεν καμμίαν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἐτηρήσαμεν. Σεῖς ἐδώσατε ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἐτηρήσατε, καὶ εἶναι φυσικὸν καὶ εὔλογον, καὶ μὴ φαντάζεσθε, ὅτι ὁ κόσμος εἶναι τόσον ἀφελής, ὥστε νὰ μὴ σᾶς ἐγνώρισε καὶ κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα. Ἀλλά, ἄν, κύριοι, ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν ἦσαν ὀρθὰ αὐτὰ ὅλα, πῶς ἐξηγεῖτε τὴν τρομερὰν ἀντίδρασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Παπανδρέου, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ νὰ δοκιμασθῇ οἱονδήποτε ἄλλο σχῆμα; Τί ἀποδεικνύει αὐτό; Τὸν τρόμον του καὶ τὴν ἐπίγνωσίν του διὰ τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς πιθανῆς ἀναλήψεως τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ ἄλλον πολιτικὸν ἡγέτην. Τί θὰ ἐπείραζε, δηλαδή, κύριοι συνάδελφοι, ἂν ἀνετίθετο εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον ἢ εἰς ἄλλο τι πολιτικὸν πρόσωπον ἡ ἀνάληψις τῆς ἐξουσίας ἐπὶ 5–10 ἡμέρας, τί θὰ ἐχάνατε; Ἁπλῶς, ἐπίστευεν, ὅτι τὸ κόμμα τῶν 7 Ἀρχηγῶν, ἔστω καὶ μὲ μίαν μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος ἀνάληψιν τῆς ἐξουσίας, θὰ αὐτοδιελύετο.

§189Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβερ.). Θὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν. Μήπως ἐνθυμεῖσθε, ἂν εἰς τὸ ἐγγὺς παρελθὸν παρουσιάσθη περίπτωσις δυνατότητος νὰ δώσῃ ἡ Βουλὴ ἄλλο σχῆμα καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἀντετάχθη καὶ ἠξίωσεν ἀμέσως ἐκλογάς, ἐνῷ ἦτο δυνατὸν μὲ τὴν Βουλὴν αὐτὴν νὰ δοθῇ ἄλλο σχῆμα καὶ εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἴσως, προελαμβάνοντο ἐθνικαὶ θυσίαι εἰς τὸ Κυπριακὸν ζήτημα, καὶ δὲν τὸ ἠθελήσατε καὶ ἠξιώσατε ἀμέσως ἐκλογὰς καὶ ὁ Ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος, πεισθεὶς εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ μὴ πλειοψηφοῦντος κόμματος, ἔκαμε, ἀμέσως, ἐκλογάς;

§190Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εὐχαριστῶ ποὺ μοῦ ἐκάνατε τὴν ἰδιαιτέραν τιμὴν νὰ μοῦ ἀπευθύνετε αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν. Μοῦ ἐνθυμίζετε καὶ μίαν στιχομυθίαν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν, ὅταν κἄποτε, εὑρέθημεν εἰς ἕνα κέντρον. Κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτήν, δὲν εἶχεν ἐφευρεθῆ ἀκόμη ὑπὸ τῆς Ε.Κ. ἡ θεωρία περὶ ἐκτονώσεως τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου καὶ μοῦ ἐλέγατε, τότε, ὅτι πᾶμε εἰς ἐθνικὸν διχασμόν. Πρέπει, μοῦ ἐτονίσατε, τότε, κἄτι νὰ κάνῃ καὶ ὁ Καραμανλῆς, διότι, ἄλλως, θὰ δημιουργηθῇ ἕνας ἄνευ προηγουμένου ἐθνικὸς διχασμός. Καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ χειρονομία αὐτὴ ἐγένετο ἀπὸ τὸν τέως Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ὅτι ἀκόμη, δὲν ἐστάθη ἱκανὴ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἔκτασιν τῆς θυσίας.

§191Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβερ.). Δὲν μοῦ ἀπαντήσατε ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεώς μου.

§192Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κ. Ὑπουργέ, ὑπῆρχε πλειοψηφία, ὄχι μόνον δεδηλωμένη, ἀλλὰ ἐρειδομένη ἐπὶ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ δυνάμεώς της. Εἰς τὴν προκειμένην, ὅμως, περίπτωσιν, μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐμφανίζει τὸ πρᾶγμα, ὁ κ. Παπανδρέου, εἶναι σὰν νὰ κάνῃ ἕνα λογοπαίγνιον, λέγων, ὡς ἑξῆς: Ἔχω 138 ἰδικούς μου βουλευτὰς καὶ 30 βουλευταὶ τῆς ΕΔΑ ποὺ μὲ ψηφίζουν, εἶμαι πλειοψηφία, ἔχω ἐξουσίαν, ἀποφασίζω διάλυσιν. Ἀλλά, ἂν ἔλεγεν αὐτό, μὲ γειά του, μὲ χαρά του. Ἂν ἔλεγε, δηλαδή, ἔχω 138 βουλευτάς, σὺν 30 τῆς ΕΔΑ, ποὺ μὲ ψηφίζουν, ἔχω πλειοψηφίαν. Ἀλλά, ἐπειδὴ οἱ 30 εἶναι τῆς ΕΔΑ, εἶναι ἐθνικῶς ἀπαράδεκτοι. Ἀλλά, τοὺς ἀναγνωρίζω, διὰ νὰ εἶμαι Πρωθυπουργὸς καὶ βασιζόμενος εἰς ἐκείνους, τοὺς ἐθνικῶς ἀπαραδέκτους, εἰσηγοῦμαι καὶ τὴν διάλυσιν, διότι εἶναι ἐθνικῶς ἀπαράδεκτοι.

§193Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Τί εἶναι αὐτά, ποὺ λέτε; Ἐμεῖς, ποτὲ δὲν ἀπεκαλέσαμε κανένα ἐθνικῶς ἀπαράδεκτον. Ὁ κ. Παπανδρέου, εἰδικῶς, οὐδέποτε ὡμίλησε περὶ ἐθνικῶς ἀπαραδέκτων βουλευτῶν.

§194Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἐγὼ ξεύρω τί λέγω. Ὅλα τὰ φύλλα σας τὰ λέγουν. Εἶναι καιρὸς νὰ λέγωμεν τὰ σῦκα–σῦκα καὶ τὴν σκάφην–σκάφην. Γνωρίζει ἡ πτέρυξ ἐκείνη, ὅτι ἐγώ, ποτὲ δὲν βάζω εἰς τὸ στόμα μου λέξεις, μὴ εἰπωθείσας.

§195Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπειδὴ ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων αὔριον τὰ μεσάνυκτα καὶ ἐπειδὴ οἱ ἐγγεγραμμένοι εἶναι ἀρκετοὶ καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἐγένετο κατάχρησις ἐκ μέρους τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν μὲ τὰς ἀγορεύσεις των, εἰ δυνατὸν νὰ διακόψωμεν τώρα καὶ νὰ ὁρίσωμεν συνεδρίασιν δι’ αὔριον τὴν πρωΐαν καὶ δι’ αὔριον τὸ ἀπόγευμα, ὥστε τὰ μεσάνυκτα νὰ ἔχωμεν τελειώσει. Αὐτὴν τὴν πρότασιν κάμνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ πρῶτον, καὶ πρὸς ὅλας τὰς πλευράς.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ὁμιλήσουν ἕνας–δύο συνάδελφοι. Νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ κ. Μπριλλάκης καὶ ἄλλος ἕνας, ὥστε νὰ προχωρήσωμεν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐγγεγραμμένων ὑπερβαίνει τοὺς 42. Τί θὰ προφθάσωμεν μὲ τὰς 3 πρωϊνὰς ὥρας αὔριον καὶ τὰς 5–6 ἀπογευματινάς;

§197Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔκαμα μίαν συγκεκριμένην πρότασιν, τὴν ὑπέβαλα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς ὅλας τὰς πτέρυγας, νὰ διακόψωμεν τώρα, ἐπειδὴ εἶναι μεσάνυκτα, νὰ ἀρχίσωμεν αὔριον εἰς τὰς 10 ἕως τὰς 2 καὶ τὸ ἀπόγευμα ἀπὸ τὰς 5 ἕως τὰ ξημερώματα.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ, τοὐλάχιστον ἕνας ἀκόμη. Ἐγὼ ἐκάλεσα τὸν κ. Μπριλλάκην εἰς τὸ βῆμα.

§199Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἰς παρομοίας περιπτώσεις, συνεδριάζομεν καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν. Διατί ἐπιμένετε νὰ γίνῃ ἡ ἀγόρευσις ἑνὸς ἐκ τῶν κυριωτέρων παραγόντων τῆς ΕΔΑ αὐτὴν τὴν ὥραν;

§200Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσω, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν αὔριον τὸ πρωΐ. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Κοκκέβης).

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει συμφωνία μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ ἀρχίσωμεν αὔριον εἰς τὰς 11 ἕως τὰς 2.30′ καὶ ἀπὸ τὰς 6 ἕως τὰς 12. Ἐπειδή, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐγγεγραμμένοι 44 ὁμιληταὶ ἤδη, πέραν τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν, πέραν τοῦ κ. Πιπινέλη, ὁ ὁποῖος θὰ παρεμβληθῇ, ὡς πρώην Πρωθυπουργός, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ὁμιλήσῃ πέραν τῆς δεκάδος, τελικῶς. Ἐάν, λοιπόν, πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμοῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅ,τι θὰ ἠμπορέσῃ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, θὰ ἔλεγον νὰ συνεχίσωμεν ἀπόψε διὰ μίαν ἢ δύο ὥρας ἀκόμη, νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς 11 π.μ. αὔριον. Ἐάν, ὅμως, ἡ ὁλότης ἀποφασίσῃ τὴν διακοπήν, τὸ Προεδρεῖον δὲν θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν.

§202Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Νὰ συνεχίσωμεν ἕως τὰς 2. Ὄχι, ὅμως, νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μπριλλάκης καὶ νὰ διακόψωμεν. Διότι, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν 40 ὁμιληταί, εἶναι φανερόν, ὅτι καὶ μέχρι τὰ ξημερώματα ἂν πᾶμε, δὲν θὰ προφθάσωμεν.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γνώμη τοῦ Προεδρείου, εἶναι, πράγματι, αὐτή.

§204Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς ἄλλην πρότασιν. Πρέπει νὰ ὁμιλήσουν ἀρκετοὶ ἀγορηταί. Ἐδῶ ἐξηγγέλθησαν μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὰς ἐργαζομένας τάξεις, ποὺ πρέπει ἢ νὰ τὰ ὑπομνήσωμεν ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ τὰ κρίνωμεν. Προτείνω, λοιπόν, νὰ περιορισθῇ ἡ ὥρα τῆς ἀγορεύσεως ἑκάστου βουλευτοῦ, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ὁμιλήσωμεν ὅλοι. Ἔγινε κατάχρησις τῆς ὥρας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας ἀγορητὴς νὰ ὁμιλῇ δύο ὥρας καὶ ἄλλος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ ἕνα τέταρτον μόνον ἢ καὶ δέκα λεπτά, νὰ μὴ ὁμιλήσῃ καθόλου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῶν μέτρων, ποὺ ἐξηγγέλθησαν καὶ νὰ τὰ κρίνωμεν καὶ νὰ τὰ συγκρίνωμεν, διὰ νὰ μάθῃ ὁ λαός, τί συνέβη ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἐὰν ἐξετελέσθησαν αἱ ὑποσχέσεις, ποὺ εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Γιαννούσης.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἄποψις τοῦ Προεδρείου εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Προεδρεῖον νὰ περιορίσῃ τὸν λόγον καὶ μάλιστα εἰς συζήτησιν ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἄς συνεχίσωμεν, λοιπόν, ἀπόψε, διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ καλύψωμεν μεγαλύτερον ἀριθμὸν βουλευτῶν. Εἶναι βέβαιον μαθηματικῶς, ὅτι, παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειαν, πέραν τῶν 15 βουλευτῶν, δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν.

§206Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ συμφωνία μεταξὺ τῶν κομμάτων, ἀφορᾷ τὸν τερματισμὸν τῆς συζητήσεως αὔριον τὸ μεσονύκτιον.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φοβοῦμαι, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι, ἐὰν δὲν κάμωμεν μίαν προσπάθειαν ἀπόψε, νὰ παρατείνωμεν τὴν συνεδρίασιν, δὲν θὰ λήξῃ ἡ συζήτησις, οὔτε τὸ μεσονύκτιον τῆς Τρίτης.

§208Η. ΗΛΙΟΥ. Κατόπιν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἤθελον νὰ διευκρινήσω τὸ ἑξῆς, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καμμία παρανόησις, ὅτι συμφωνία τερματισμοῦ δὲν ὑπῆρξε. Ὑπῆρξε δήλωσις παρ’ ὅλων τῶν πτερύγων προθέσεως νὰ διευκολυνθῇ ἡ κατάστασις, ὥστε εἰ δυνατόν, νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις αὔριον τὴν νύκτα εἰς προχωρημένην, ἔστω, ὥραν. Ἀλλά, συμφωνία περὶ τερματισμοῦ, δὲν ὑπῆρξε καὶ ἐξεδηλώθησαν ἐξ ὑπαρχῆς ἀμφιβολίαι, ἂν θὰ καταστῇ τοῦτο δυνατόν. Ἠθέλησα νὰ διευκρινήσω, πῶς ἔχουν τὰ πράγματα.

§209Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θὰ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ δύο νομοθετήματα πρὸς ψήφισιν. Εἶναι τῶν δωδεκατημορίων καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῶν ὁποίων, νομίζω, δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§210ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τὰ ἐνέκρινε.

§211Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὥστε πρέπει αὔριον, πρὸ τῆς ψηφοφορίας, νὰ ψηφισθοῦν.

§212Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι δυνατὸν νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων δι’ οἱονδήποτε ἄλλο θέμα; Νομίζω, ὄχι.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Μπριλλάκης.

§214Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀποψινὴ συνεδρίασις, κατὰ τὸ μέγιστον μέρος, κατηναλώθη εἰς συζήτησιν τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων τῆς παρελθούσης καὶ παρούσης Κυβερνήσεως. Δὲν ἦτο ἀπαραίτητον νὰ διατεθῇ τόσος χρόνος δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν. Ὁ μὲν τέως κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶναι δικαιολογημένος νὰ ζητήσῃ ἄνεσιν χρόνου, διὰ νὰ ἀπολογηθῇ διὰ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὸ παρελθόν. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι, ὅμως, τὴν τάσιν τῶν Ὑπουργῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιμένουν δι’ ἀπαντήσεως καὶ ἀνταπαντήσεως ἐπὶ μιᾶς πολιτικῆς, ποὺ ἀνήκει εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ποὺ ἔχει καταδικασθῆ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὡς ἀντιλαϊκή. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ὅλων αὐτῶν. Ὀφείλω, ὅμως, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Παπαληγούραν, ὁ ὁποῖος ἠρώτησε, διατί ἡ ΕΔΑ εἶναι σύμφωνος μὲ ὡρισμένα μέτρα τὰ ὁποῖα ἐξήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις. Δὲν θὰ εἶχεν αὐτὴν τὴν ἀπορίαν ὁ κ. Παπαληγούρας, ἐὰν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τὴν παγίαν θέσιν τοῦ κόμματός μας, διὰ τὴν ὑποστήριξιν κάθε δικαίου αἰτήματος τοῦ λαοῦ. Ἐξ ἄλλου, ὅμως, ὅπως ὁ κ. Ἡλιοῦ ἐτόνισεν, κατὰ τὴν χθεσινὴν ὁμιλίαν του, αὐτὰ τὰ μέτρα εἶχον προταθῆ ἀπὸ τὴν ΕΔΑ, πολὺ πρὶν καὶ εἰς εὐρυτέραν βάσιν. Διὰ τοῦτο, πέραν τοῦ ὅτι τὰ ἐπικροτοῦμεν, ἄποψις τῆς ΕΔΑ εἶναι, ὅτι αὐτὰ τὰ μέτρα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Ἐπίσης, ἡ ΕΔΑ πιστεύει, ὅτι πέραν αὐτῶν τῶν μέτρων, ὑπάρχουν περιθώρια εὐρύτερα, ἐφ’ ὅσον ἀκολουθηθῇ πλέον ριζοσπαστικὴ πολιτική, ἡ ὁποία διαγράφεται εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς ΕΔΑ. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ δήλωσις τοῦ κόμματός μας, ὅτι ὑποστηρίζει τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, συνοδεύεται ἀπὸ τὴν προτίμησιν αὐτῶν τῶν δυνατοτήτων. Δὲν θεμελιοῦται, ἐξ ἄλλου, καθ’ ἡμᾶς, ἐπὶ στερεῶν βάσεων ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δὲν συνδυασθῇ αὕτη μὲ τὸ θέμα τῆς μειώσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ τῆς λήψεως μέτρων εἰς τὴν ἄσκησιν πολιτικῆς ἐμπορικῶν εἰσαγωγῶν, ἀδιαίρετον καὶ διαφορετικὴν ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε ἀσκηθεῖσαν. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία, ὡς εἶπον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ε.Ρ.Ε., κατεδικάσθη ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὡς ἀντιλαϊκὴ καὶ δὲν ἀφορᾷ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, τὴν θεωροῦμεν θετικήν, ὡς πρὸς ὡρισμένα σημεῖα, ἀλλὰ ἀνεπαρκῆ γενικῶς. Ἤδη, εἰσέρχομαι εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα. Ἦτο σαφὲς καὶ ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν μέχρι τώρα συζήτησιν, ὅτι δὲν θὰ εἴχαμεν μόνον ἐκτίμησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς νέας Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ ὅλου πολιτικοῦ προβλήματος. Ὅτι θὰ ἐτίθεντο καίριες πλευρές του ποὺ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκκαθαρισθοῦν χωρὶς συσκοτίσεις καὶ μὲ εἰλικρίνειαν. Αὐτὸ εἶναι τὸ χρέος κἄθε κόμματος, κἄθε ἀντιπροσώπου τοῦ ἔθνους. Εἴμεθα, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, μέλη μιᾶς Βουλῆς, ποὺ δὲν προῆλθεν ἀπὸ συνηθισμένην ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν, ὅπου ἁπλῶς ἐγκρίνονται ἢ ἀποδοκιμάζονται προγράμματα κομμάτων, ὅπου ἁπλῶς ἄλλα κόμματα ἐνισχύονται καὶ ἄλλα πέφτουν. Προῆλθεν ἀπὸ ἐκλογὲς ἰδιαιτέρας σημασίας. Ὕστερα ἀπὸ μίαν ὀκταετῆ ἀντιλαϊκὴν καὶ ἀντιδημοκρατικὴν διακυβέρνησιν ἑνὸς κόμματος, ποὺ οὐσιαστικὰ εἶχε δημιουργήσει δικό του καθεστώς, ὕστερα ἀπὸ 11 χρόνια κυριαρχίας τῆς δεξιᾶς, οἱ ἐκλογὲς αὐτὲς ἀποτελοῦν ὁρόσημο στὴν πορείαν τῆς χώρας. Ἔτσι ἡ ὀρθὴ ἐκτίμησις τῶν ἀποτελεσμάτων της εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία. Συνεπεῖς καὶ στὶς αἰσιόδοξες προοπτικές μας, διεκηρύξαμεν ἀμέσως, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν συνιστοῦν μίαν σοβαρὰν νίκην τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ μας, ποὺ δὲν ἔχει στενὸν κομματικὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ πολὺ εὐρύτερον, πανδημοκρατικόν, πανεθνικόν, διότι αἱ δυνάμεις ποὺ τὴν ἐπραγματοποίησαν, πέραν ἀπὸ τὰ κόμματα, ἦσαν στὴν βάσιν τους ἕνα δημοκρατικὸν κίνημα, μία δημοκρατικὴ παράταξι. Χρέος μας εἶναι, λοιπόν, νὰ χαιρετίσουμε αὐτὴ τὴ μεγάλη δημοκρατικὴ νίκη, τὴν ἧττα τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς, τὴν καταδίκην τῆς μισητῆς ἀπὸ τὴν πλειοψηφία τοῦ λαοῦ πολιτικῆς ποὺ ἀσκοῦσε. Νὰ χαιρετίσουμε τὸ πρῶτο σ’ αὐτὰ τὰ τελευταῖα χρόνια σχετικὰ γνήσιο Κοινοβούλιο ποὺ κυριολεκτικὰ τὸ ἐπέβαλεν ὁ λαός μας. Γιὰ ἄλλη μιὰ φορὰ οἱ ὑπερήφανοι Ἕλληνες δημοκράτες κατέδειξαν τὴν ἀκατάβλητη δημοκρατική τους δύναμη, τὸ ὑπέροχο ἀγωνιστικό τους σθένος. Ἔπρεπε νὰ κατανικήσουν πανίσχυρες δυνάμεις, ποὺ ἀδίστακτα παρανομοῦσαν πρὸς ὅλες τὶς κατευθύνσεις καὶ εἶχαν στὴν διάθεσή τους ὅλα τὰ μέσα, ἕνα τρομερὸ μηχανισμὸ βίας, νοθείας καὶ ἐξαγορᾶς. Καὶ τὸ ἐπέτυχαν οἱ Ἕλληνες δημοκράτες. Καὶ κατώρθωσαν νὰ ἐπιβάλουν τὴν θέλησή τους. Μ’ αὐτὸ τὸν τρόπο καὶ ὁ ἀγῶνας ποὺ διεξήγαγαν στηριγμένα, περισσότερο ἢ λιγότερο στὸ λαό, τὰ κόμματα ποὺ ἀντιπάλευαν τὴν ΕΡΕ γιὰ τὴν ἀποκατάσταση τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητας, δικαιώθηκε. Πρῶτα μὲ τὴν πτώση τῆς Κυβερνήσεώς της τὸν Ἰούνιο καὶ μετά, μὲ τὴν ἐκλογική της ἧττα. Ἡ δημοκρατικὴ νίκη τῆς 3ης Νοεμβρίου ἔχει τεράστια σημασία. Ἡ χώρα μας, ἰδίως μετὰ τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα καὶ τὴν ὠργανωμένην δολοφονία τοῦ μάρτυρα τῆς Δημοκρατίας Γρηγόρη Λαμπράκη, ὠθεῖτο στὸ νεοφασιστικὸ κρημνό. Ἡ νίκη τῆς 3ης Νοεμβρίου ἀναχαίτησε αὐτὴν τὴν πορείαν, δημιούργησε προϋποθέσεις εἰσόδου τῆς χώρας στὴν δημοκρατικὴν ὁμαλότητα, στὸ δρόμο τῆς προκοπῆς καὶ τῆς προόδου. Συντελεσταὶ τῶν ἐξελίξεων αὐτῶν σὲ καμμιὰ περίπτωσι δὲν εἶναι ἡ «ἀνοχὴ» ἢ ἡ «νομιμοφροσύνη» τῆς ἡγεσίας τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅπως ἰσχυρίσθη προχθὲς ὁ νέος Ἀρχηγός της. Ἡ ὅλη διαδικασία τῆς συνεχοῦς χρεωκοπίας καὶ τοῦ κλονισμοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα, ὅπως καὶ ἡ παραίτηση τῆς Κυβερνήσεώς της τὸν Ἰούνιον καίτοι διέθετε τὴν Κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία, ἡ ἐπιβολὴ νέου ἐκλογικοῦ συστήματος, γνησίας ὑπηρεσιακῆς καὶ ὅρων διὰ στοιχειωδῶς ἐλεύθερες ἐκλογές, ἡ σχετικὴ ἐξουδετέρωση τοῦ Καραμανλικοῦ κρατικοῦ καὶ παρακρατικοῦ μηχανισμοῦ, δὲν παρεχωρήθησαν ἀπὸ κανένα, ἀλλὰ ἐπεβλήθησαν ἀπὸ τὸν λαό, ἀπὸ τὶς δημοκρατικὲς δυνάμεις. Βασικοὶ συντελεσταὶ τῆς νίκης ὑπῆρξαν: Ὁ συνεχὴς καὶ ἀσυμβίβαστος ἀγώνας τοῦ λαοῦ μας σ’ ὅλα τὰ ἐπίπεδα, τὸ οἰκονομικό, τὸ πολιτικὸ κλπ. Τὴν γραμμὴν αὐτὴν τοῦ ἀγῶνος ἀκολουθοῦσε ἀπὸ τὴν ἵδρυσή του τὸ Κόμμα μας καὶ αὐτὴ ἐπρότεινε πάντοτε καὶ στὰ ἄλλα δημοκρατικὰ κόμματα. Χαιρόμαστε ποὺ ὕστερα ἀπὸ τὰ ἀρνητικὰ τῆς στάσεως τοῦ Κέντρου μὲ τὴν καθιέρωσι τοῦ πλειοψηφικοῦ τὸ 1952 καὶ μὲ τὶς συναλλαγές του μὲ τὴν Δεξιὰ τὸ 1958 καὶ τὸ 1961— ποὺ τόσο ἐστοίχισαν στὸν δημοκρατικὸν ἀγῶνα— ἡ Ε. Κ. στὴν νικηφόρον τελικὴν φάσιν τοῦ ἀγῶνος ἔπαιξε γενικά, θετικὸ ρόλο. Ἔδειξε παρὰ τὶς ταλαντεύσεις της, ὅτι σ’ ἕνα σημαντικὸ βαθμὸ κατανοοῦσε τὸ μεγάλο μυστικὸ τῆς νίκης, ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσις τῆς Δεξιᾶς ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν δὲν ἐπιτυγχάνεται μὲ πλειοδοσία στὴν υἱοθέτησι τῆς πολιτικῆς καὶ τῶν συνθηκῶν ποὺ ἀκολουθοῦσε, δὲν ἐπιτυγχάνεται μὲ παζαρεύματα τῶν παρασκηνίων καὶ μὲ τὸ νὰ ἐκλιπαρῆται ἡ εὔνοια, ἀλλὰ μὲ ἀγῶνα σκληρὸ καὶ ἀποφασιστικὸ καὶ μὲ σημαία τὰ πιὸ ἄμεσα καὶ ζωτικὰ αἰτήματα τῆς Δημοκρατίας καὶ ὅλου τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ μας. Δεύτερον, ἡ νίκη τῆς Δημοκρατίας ὀφείλεται καὶ σ’ ἕνα πρόσθετο παράγοντα, στὴν διαμορφωθεῖσα στὴν πράξη, στὴν ζωή, ἑνότητα τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ ἐναντίον τῆς Δεξιᾶς. Καὶ στὴν ἐξ ἀντικειμένου συμπαράταξη τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων στὴν μάχη διὰ τὴν ἀπομάκρυνση τῆς ΕΡΕ ἀπὸ τὴν ἐξουσία γιὰ τὴν ἐκλογικὴ ἧττα της, γιὰ τὴ νίκη τῶν δυνάμεων τῆς Δημοκρατίας. Τὸ Κόμμα μας, ἀπὸ τὴν ἵδρυσή του, σ’ ὅλα τὰ χρόνια τῆς ζωῆς του στὰ δύο τελευταῖα ἰδιαίτερα χρόνια καλλιεργοῦσε οἰκοδομοῦσε αὐτὴν τὴν ἑνότητα. Καὶ πρὸς τὶς κορυφὲς τῶν κομμάτων, ἀλλὰ κυρίως πρὸς τὶς δημοκρατικὲς λαϊκὲς μᾶζες. Ἐκεῖ ἐστήριξε τὴν ὀργάνωση καὶ κατεύθυνση ὅλων τῶν ἀγώνων τῶν ἐργαζομένων, τῆς ἀγροτιᾶς καὶ τῆς νεολαίας, ὅλων τῶν κοινῶν δημοκρατικῶν ἀγώνων ποὺ εἶχαν ὡς ἀποτέλεσμα ἀπὸ τὸν Ἰούνιο, τὴν δημιουργία μιᾶς νέας καταστάσεως, τὴν ἐπιβολὴ νέου ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ θετικῶν ὅρων ἐκλογῶν ποὺ κατέστησαν δυνατὴ καὶ τὴν ἐκλογικὴ νίκη μὲ παράλληλον ἀγῶνα ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῶν κορυφῶν τῶν δημοκρατικῶν κομμάτων. Ἂν ἀπὸ τὰ πράγματα καὶ ἀπὸ τὴν ἐπίμονη συμβολὴ τοῦ κόμματός μας δὲν εἶχε ὑπάρξει αὐτὴ ἡ ἑνότητα καὶ συμπαράταξη τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ μας, εἶναι ἀμφίβολο ἂν θὰ ὑπῆρχε σήμερα ἡ νίκη τῶν δυνάμεων τῆς Δημοκρατίας. Ὁ ρόλος τῆς ἡγεσίας τῆς Ε.Κ. μὲ τὴν κατὰ καιροὺς διμετωπικὴ τακτική της ὑπῆρξε συχνὰ ἀρνητική. Ἡ νίκη ἐξησφαλίσθη γιατὶ βασικὰ ὁ διμέτωπός της ἀπέτυχε, γιατὶ ὁ λαὸς δὲν παρασύρθηκε ἀπὸ τὰ σχετικὰ συνθήματα τῆς ἡγεσίας τῆς Ε.Κ. καὶ ἐπέβαλε νὰ διεξαχθῇ ὁ ἀγώνας βασικὰ καὶ κύρια πρὸς ἕνα μέτωπο: Κατὰ τῆς ΕΡΕ, κατὰ τῆς ἀντιδραστικῆς Δεξιᾶς, τῆς πολιτικῆς καὶ τοῦ μηχανισμοῦ της. Τὸ Κόμμα μας, ὅπως ἐτόνισε χθὲς ὁ σεβαστός μας Πρόεδρος, εἶναι ὑπερήφανο γιατὶ συνέβαλε ἀποφασιστικὰ στὸ νὰ διαμορφωθοῦν καὶ νὰ γίνουν ἀποτελεσματικοὶ οἱ ἀνωτέρω δύο βασικοὶ συντελεσταὶ τῆς λαϊκῆς νίκης τῆς 3ης Νοεμβρίου. Κύριοι βουλευταί, ὅλα αὐτὰ εἶναι κοινὴ συνείδηση. Εἶναι ἀνάγκη, λοιπόν, νὰ ἀποτελέσουν δίδαγμα καὶ γιὰ τὸ ὅτι τὰ πειράματα πρὸς τὰ δεξιὰ εἶναι καταδικασμένα νὰ ἀποτύχουν καὶ γιὰ τὸ ὅτι τὸ σημερινὸ κυβερνητικὸ κόμμα μόνον ὅταν ἀκολουθῇ γραμμὴ σύμφωνα μὲ τὶς προσδοκίες τοῦ λαοῦ, ὅπως βασικὰ ἔκανε στὸ διάστημα τοῦ 1961–1963 μπορεῖ νὰ βρίσκεται στὴν ἐξουσία. Ἰδιαίτερα θελήσαμε νὰ τὸ ὑπογραμμίσουμε σήμερα γιὰ νὰ ἀπαντήσουμε σ’ ὡρισμένο ἀνεπίτρεπτο χαρακτηρισμὸ ποὺ ἐξετοξεύθη καὶ προχθὲς ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ καθὼς καὶ στὴν ὅλη μετεκλογικὴ στάση τοῦ κυβερνῶντος κόμματος. Ὅλοι ξεύρουν καὶ πρῶτα ἀπ’ ὅλα ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι χωρὶς τὴν ΕΔΑ δὲν θὰ ὑπῆρχε σήμερα δημοκρατικὴ νίκη. Καὶ οὔτε βεβαίως προσπάθεια μονοπωλήσεως αὐτῆς τῆς νίκης γιὰ τὴν ὁποία ἐμόχθησαν πολὺ περισσότερο ἄλλες δυνάμεις καὶ προσέφεραν θυσίες ἀνυπολόγιστες σὲ ὅλη τὴν διάρκειαν τῆς ὀκταετίας. Διότι βεβαίως, πέραν τῶν ρητορικῶν σχημάτων ὑπῆρχε πάντοτε, ὅπως ὑπάρχει καὶ σήμερα καὶ ἡ οὐσιαστικὴ πλευρά. Ἡ πρακτικὴ πλευρὰ τῆς διεξαγωγῆς τοῦ δημοκρατικοῦ ἀγῶνος. Καὶ διότι βεβαίως σὲ καμμιὰ περίπτωση δὲν θὰ μποροῦσε νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι ἡ ΕΔΑ δὲν ἐβάσταξε τὸ καθημερινὸ πρακτικὸ βάρος τοῦ δημοκρατικοῦ ἀγῶνος. Ὅτι ἦταν τὸ κόμμα του καὶ ὄχι ἡ ΕΔΑ ποὺ ὠργάνωσε σὲ ὅλη τὴν διάρκεια τῆς ἐσωτερικῆς κατοχῆς τῆς ΕΡΕ τοὺς ἀγῶνες τῶν ἐργαζομένων. Ἢ ὅτι τὸ κόμμα του κι’ ὄχι ἡ ΕΔΑ ἦταν ἐκεῖνο ποὺ κατεδιώχθη λυσσωδῶς ἀπὸ τὴν ΕΡΕ ποὺ σήκωσε τὸ συντριπτικὸ βάρος τοῦ πραξικοπήματος ποὺ ἔδωσε τὸ μέγιστο μέρος τῶν στοιχείων γιὰ τὴν ἀποκάλυψη καὶ τὴν καταγγελία του. Καὶ ὅτι δὲν ἦταν προπαντὸς τὰ μέλη καὶ τὰ στελέχη τῆς ΕΔΑ, ἐκεῖνοι ποὺ ἀποστέλλοντο στὴν ἐξορία, ποὺ ἐβασανίζοντο, ποὺ ἐδέχοντο τὸ βάρος τῆς βίας καὶ τῆς τρομοκρατίας τοῦ ἀστυνομικοῦ καὶ παρακρατικοῦ μηχανισμοῦ αὐτοῦ ποὺ ἔφθασε ὣς τὴν δολοφονία τοῦ βουλευτοῦ τῆς παρατάξεώς μας Γρηγόρη Λαμπράκη. Δὲν ἔχομεν καμμιὰ πρόθεση νὰ προέλθουμε σὲ ἀντεγκλήσεις μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργό. Ἀλλὰ τὰ περὶ «καπήλων» τῆς Δημοκρατίας δὲν μπορεῖ νὰ λέγωνται γιὰ μιὰ παράταξη ποὺ ἔχει γίνει ὁλοκαύτωμα στὸν δημοκρατικὸ ἀγῶνα, ἀγῶνα ποὺ ἔχει φέρει σήμερα τὸν κ. Παπανδρέου στὸν πρωθυπουργικὸ θῶκο. Ἂς λείψουν, λοιπόν, τουλάχιστον οἱ χαρακτηρισμοὶ προκειμένου νὰ συγκαλύπτωνται οἱ ἀδυναμίες τῆς πολιτικῆς του καὶ ὡρισμένες ἀκατανόητες εὐαισθησίες του μπροστὰ στὴν πίεσι τῆς Δεξιᾶς. Ἐμεῖς δὲν θὰ παρασυρθοῦμε σὲ τέτοια τακτική, δὲν θὰ παίξουμε τὸ παιγνίδι τῆς Δεξιᾶς. Τὸ παιγνίδι τῆς διασπάσεως τῆς μεγάλης παρατάξεως τῆς Δημοκρατίας. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὀλισθαίνουμε κάθε φορὰ σὲ κατήφορο πολεμικῆς πρὸς τὸν ὁποῖον ὄχι σπάνια ἐξωθεῖ ὁ κ. Παπανδρέου, ἴσως τώρα νὰ μὴ εἶχε συντελεσθῆ τίποτε ἀπ’ ὅσα ἔχουν γίνει. Ἀντιθέτως ἡ ἐμμονή μας στὴν ἑνότητα τῶν δυνάμεων τῆς Δημοκρατίας, ἡ ἐμμονή μας στὸ νὰ παραμερίζουμε κάθε φορὰ τὰ ἐμπόδια ποὺ παρενεβάλλοντο ἀπὸ τὶς ἀπρόκλητες ἐπιθέσεις διαφόρων παραγόντων τοῦ Κέντρου κατὰ τῆς ΕΔΑ ἡ ἐπαγρύπνησή μας, ὥστε νὰ ἀποφεύγουμε συνεχῶς τὶς διμετωπικὲς πεπονόφλουδες ποὺ ἐρρίπτοντο στὴν πορεία τοῦ δημοκρατικοῦ ἀγῶνος, ἔδωσε τελικῶς τὸ θαυμάσιο ἀποτέλεσμα. Νὰ διαμορφωθῇ στὴν πρᾶξι ἡ ἀγωνιστικὴ δημοκρατικὴ ἑνότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐναντίον τῆς Δεξιᾶς, νὰ σαρωθῇ ἡ Δεξιὰ καὶ νὰ ἀνέλθῃ στὴν ἐξουσία γιὰ πρώτη φορὰ ὕστερα ἀπὸ 11ετίαν, Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις. Ἔχουμε φυσικὰ κατανόηση, ὅτι ἡ ἴδια ἡ φύση τοῦ κόμματος τῆς Ε.Κ., οἱ δεσμοί του κλπ. καθιστοῦν στὴν οὐσία ἀσταθῆ τὴν πορείαν του. Ξέρουμε ὅτι συχνὰ τρομάζει ἐνώπιον τῶν δημοκρατικῶν πρωτοβουλιῶν ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ ἀναλάβῃ. Καὶ γι’ αὐτὸ εἶναι ἕτοιμο κάθε φορὰ ποὺ παίρνει κάποια δημοκρατικὴ θέσι νὰ προβαίνῃ καὶ σὲ μιὰ διμετωπικὴ ἐκδήλωση γιὰ νὰ ἀντισταθμήσῃ τὴν δημοκρατικότητά του, γιὰ νὰ διασκεδάσῃ τὶς ἀντιδραστικὲς ἀνησυχίες τῶν Ἀνακτόρων, τῶν στρατοκρατῶν, τῶν ξένων καὶ τῆς ὀλιγαρχίας μὲ τοὺς ὁποίους βέβαια δὲν θέλει νὰ τὰ χαλάσῃ. Ἀλλὰ αὐτὸ φυσικά, γιὰ μᾶς δὲν εἶναι λόγος νὰ μὴ ἀποκαλύπτουμε συνεχῶς ὅτι αὐτὴ ἡ τακτική του, ζημιώνει τὴν ὑπόθεσι τῆς Δημοκρατίας, ὑπονομεύει τὴν λαϊκὴ νίκη, ἐνθαρρύνει τὴν Δεξιὰ στὰ ἀντιδημοκρατικά της σχέδια καὶ δημιουργεῖ κινδύνους γιὰ τὴν ὁμαλότητα τῆς χώρας. Πέραν, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, τῶν ζημιῶν τοῦ παρελθόντος, ποὺ δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς, ἀποτέλεσμα τῆς νοοτροπίας αὐτῆς εἶναι ἡ δημιουργία μιᾶς τεχνικῆς κυβερνητικῆς ἀβεβαιότητος, ἑνὸς ψευδοπροβλήματος ἐξουσίας, διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Αὐτὸ ἔδωσε τὴν δυνατότητα καὶ προχθὲς εἰς τὸν νέον Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ καὶ σήμερα εἰς τὸν μόλις κατελθόντα ἀπὸ τὸ βῆμα συνάδελφον, νὰ δημιουργῇ ἐντυπώσεις. Ὑπάρχει τὸ ἐρώτημα ἐὰν ἐδόθη καλῶς ἡ ἐντολὴ διὰ σχηματισμὸν Κυβερνήσεως εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ποὺ ἀπὸ τὴν δημοκρατικὴ παράταξη, λόγῳ ὡρισμένων συγκεκριμένων συνθηκῶν ψυχολογικῶν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δυνάμεως καὶ προοπτικῆς ἐξουσιῶν συνεκέντρωσε τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν καὶ ἦλθε πρῶτον κόμμα. Τὸ θέμα ἔχει ὄχι μόνον συνταγματικὴ τυπικὴ πλευρά, ἀλλὰ κυρίως οὐσιαστική. Ὑποστηρίζουμε, ὅτι ὄχι κυρίως ἀπὸ τυπικοὺς συνταγματικοὺς λόγους, ὑπάρχουν καὶ αὐτοί, ἀλλὰ ἀπὸ οὐσιαστικοὺς ὀρθῶς ἐδόθη ἡ ἐντολή, ὀρθῶς ἡ χώρα κυβερνᾶται ἐπὶ δίμηνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Δὲν εἶναι κυρίως τὸ γεγονὸς ὅτι ἦλθε πρῶτον κόμμα αὐτὸ ποὺ νομιμοποιεῖ καὶ συνταγματικῶς καὶ οὐσιαστικῶς αὐτὸ τὸ δεδομένον. Ἐάν, καίτοι ἦτο πρῶτο κόμμα, τὸ μόνον κόμμα ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, δὲν ἠδύνατο οὔτε νὰ λάβῃ ἐντολὴν οὔτε νὰ τὴν κρατήσῃ πολὺ περισσότερο, ποτέ, ἐὰν ἦτο ὁ ἡττημένος τῶν ἐκλογῶν, ὁπότε δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ στηριχθῇ καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν διακυβέρνησι τῆς χώρας. Ἐὰν ἔστω μὲ τὸ 32% ἢ καὶ ὀλιγώτερο ποσοστὸ συνέβαινεν ἡ ΕΡΕ νὰ ἦτο τὸ πρῶτο κόμμα, δὲν θὰ ἴσχυεν αὐτὸ ποὺ ἰσχύει σήμερα γιὰ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, διότι ἁπλούστατα ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς ἠθικῆς θὰ ἦτο σαφὲς ὅτι ὁ ἡττημένος, ὁ στιγματισμένος τῶν ἐκλογῶν ἦταν τὸ κόμμα αὐτὸ καὶ ἡ πολιτική του, ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ θὰ ὑπῆρχε σαφῶς δεδηλωμένη ἡ πλειοψηφία ἀντίθετος πρὸς τὸ κόμμα αὐτό. Καὶ ἑπομένως δὲν ἠδύνατο καὶ ἐὰν ἐλάμβανε τυπικῶς τὴν ἐντολὴν νὰ προχωρήσῃ πολὺ περισσότερο ποὺ θὰ ἦταν ἀδιανόητο νὰ ὑπάρχῃ ἔστω καὶ μεμονωμένη ὑποστήριξις ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς παρατάξεως τῶν νικητῶν πρὸς τὸ ἡττημένον κόμμα. Δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιο μὲ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, διότι καὶ σαφῶς ἀνήκει εἰς τὴν παράταξη τῶν νικητῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἦλθε πρῶτο κόμμα καὶ διότι ἀπὸ τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, ἐδηλώθη ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΔΑ ἡ ἀπόφασις τῆς στηρίξεως τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου. Ἑπομένως διεφάνη σαφῶς καὶ ἀνοιχτὰ ἡ ὕπαρξη Κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας 166 βουλευτῶν. Ἀφήνω τὸ γεγονὸς ὅτι ἐκφράζει αὐτὴ ἡ πλειοψηφία, ἐὰν ὄχι τὸ 61% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τουλάχιστον τὸ 57%. Εἶναι, δηλαδή, μία πλειοψηφία, ποὺ οὐδέποτε, ἂν δὲν κάνω λάθος, δὲν εἶχε στὴ διάθεσή της Ἑλληνικὴ Κυβέρνηση καὶ πολὺ περισσότερο δὲν δικαιοῦται νὰ ὁμιλῇ περὶ αὐτοῦ ἡ παράταξι τῆς Δεξιᾶς, ποὺ καὶ τὸ 1956 καὶ 1958 ἐκυβέρνησεν ὡς μειοψηφία καὶ πολὺ περισσότερο ἀπὸ τὸ 1958–1961 ἐκυβέρνησε μὲ τὸ 41% ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον τριετίαν καὶ ἦτο σαφὲς ὅτι καὶ τότε τὸ 41% δὲν ἦταν γνήσιο. Μᾶς προκαλεῖ ἐντύπωση διατί αὐτὴ ἡ ἁπλῆ ἀλήθεια δὲν χρησιμοποιεῖται ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἀφήνεται νὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ ὑποστήριξη τῆς θέσεώς της. Ἄλλο πρᾶγμα εἶναι ἐὰν ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς μακροπροθέσμου θέλει ἢ δὲν θέλει νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν, στηριζομένη εἰς τὰς ψήφους τῆς Ἀριστερᾶς καὶ ἄλλο πρᾶγμα εἶναι, ὅτι ὑπάρχει σαφῶς δεδηλωμένη ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεώς της ἢ τῆς ὑπάρξεως συγκεκριμένης ἰσχυρᾶς Κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, ποὺ καίτοι δὲν νομιμοποιεῖ τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως, νομιμοποιεῖ ἀπολύτως τὴν ἄσκησιν κυβερνητικῆς ἐξουσίας εἰς τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα πρὶν ἐκφρασθῇ ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι σαφὲς ὅτι δίχως αὐτὴν τὴν συγκεκριμένην δεδηλωμένην κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν πράγματι τίθεται ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ἡ νομιμότης τῆς ὑπάρξεως Κυβερνήσεως αὐτὴν τὴν χρονικὴν περίοδον. Εἶχεν ὅλην τὴν ἄνεσιν, ἡμεῖς διαφωνοῦμε, νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι πολιτικῶς δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἀσκήσῃ κυβερνητικὸν ἔλεγχον, νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν, στηριζομένη εἰς τὴν Ἀριστεράν. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο πρᾶγμα καὶ ἄλλο πρᾶγμα εἶναι τὸ σημερινὸν καὶ εἶναι καιρὸς νὰ ὑπάρξῃ ἐπ’ αὐτοῦ μία σαφὴς τοποθέτησις καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ μὴ δίδεται τόσον εὔκολα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐντύπωσις ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῆς ΕΡΕ καὶ οὔτε ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ ἀπὸ τὴν πλευράν μας ἡ διευκρίνισις ἡ σαφεστάτη καὶ ἀτράνταχτη αὐτοῦ τοῦ συγκεκριμένου, ἀλλὰ πολὺ βασικοῦ θέματος. Φυσικά, ἀπ’ ἐδῶ καὶ πέρα ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς μακροπροθέσμου ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας. Εἶναι, ὅπως εἶπα, δικαίωμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἀσκήσῃ μακροπρόθεσμον κυβερνητικὴν ἐξουσίαν, στηριζομένη εἰς τὴν Ἀριστεράν. Δὲν συμφωνοῦμεν, κύριοι συνάδελφοι, μὲ αὐτὴν τὴν τακτικὴν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ πιστεύομεν ὅτι δὲν συμφωνεῖ ἡ πλειοψηφία ἐκείνη, ποὺ ἐξεφράσθη κατὰ τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν συμφωνοῦν οὔτε οἱ ψηφοφόροι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Κύριοι βουλευταί, ὑπογραμμίσαμε στὴν ἀρχὴ τῆς ὁμιλίας μας, ὅτι τούτες οἱ ἐκλογὲς δὲν ἦταν συνηθισμένες. Εἶχαν ἰδιαίτερο χαρακτῆρα. Ἡ ψῆφος ἦταν βασικῶς καταδικαστικὴ τῆς ΕΡΕ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Δημοκρατίας, τῆς ἐπιλύσεως τῶν ἐπειγόντων προβλημάτων τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Χώρας. Στὰ αἰτήματα αὐτὰ ἀνέπιπταν ὅλες οἱ δημοκρατικὲς δυνάμεις, ἀνεξαρτήτως κομματικῶν, ἰδεολογικῶν διαφορῶν ποὺ κυρίως ἀφοροῦν τὸ μέλλον. Ὁ χαρακτῆρας αὐτὸς τῆς λαϊκῆς ψήφου ἀπέρρεε ἀπὸ τὴν κατάσταση ποὺ εἶχε διαμορφωθῆ μὲ τὴν 8ετῆ διακυβέρνηση τῆς ΕΡΕ, ἀπ’ τὰ ἐπείγοντα αἰτήματα ποὺ εἶχαν ὡριμάσει σ’ αὐτὴν τὴν περίοδο καὶ στοὺς δημοκρατικοὺς ἀγῶνες. Τὸ νόημα, λοιπόν, τῆς ψήφου τῆς 3 Νοεμβρίου, ἦταν στὸ μέγιστο μέρος του ἑνιαῖο ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴ ἑνὸς ἐλαχίστου κοινοῦ προγράμματος ὅλων τῶν ἀναγκῶν τῆς δημοκρατίας. Ἔτσι ἄλλο πρέπει νὰ εἶναι καὶ τὸ πρῖσμα ἀπὸ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάζεται τὸ πρόβλημα τῆς στηρίξεως μιᾶς κυβερνήσεως ἀπ’ ἄλλο Κόμμα, παρὰ ἡ Ἕνωσις Κέντρου, κακῶς βέβαια, γενικὰ νὰ ἀρνῆται τὴν συνεργασία μὲ τὴν ΕΔΑ, τὴν στήριξη μιᾶς Κυβερνήσεώς της στὴν ΕΔΑ, διὰ λόγους ἰδεολογικῶν διαφορῶν. Δὲν μπορεῖ ὅμως αὐτὸ νὰ ἰσχύσῃ σήμερα, ποὺ ὅλοι οἱ ψηφοφόροι τοῦ 57% ψήφισαν κατὰ τῆς ΕΡΕ ἐνῷ δὲν ψήφισαν μὲν ὅλοι ὑπὲρ τῆς ΕΔΑ, ἀλλὰ καὶ κανεὶς κατὰ τῆς ΕΔΑ. Κι’ αὐτὸ δὲν εἶναι τυχαῖο, ἰδιαίτερα ἀπὸ τὶς κομματικὲς διαφορὲς οἱ ὀπαδοὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶχαν συναίσθηση τῶν κοινῶν αἰτημάτων ποὺ εἶχαν μὲ τὴν ΕΔΑ, τῶν κοινῶν καθημερινῶν ἀγώνων ποὺ διεξήγαγαν μαζὶ μὲ τὴν ΕΔΑ σ’ αὐτὴ τὴν περίοδο. Ὑπῆρξε, ὅπως τονίσαμε, πνεῦμα πανδημοκρατικῆς ἑνότητας. Τὸ πνεῦμα αὐτὸ κατεῖχε ὄχι μόνο ὅλους τοὺς ψηφοφόρους τῶν ἀντικαραμανλικῶν Κομμάτων, ἀλλ’ ἀκόμα καὶ μεγάλο τμῆμα ψηφοφόρων τῆς ΕΡΕ, ποὺ παγιδευμένοι ἀκόμα στὸ κλῖμα τοῦ φόβου, δὲν ἐτόλμησαν νὰ ψηφίσουν τὰ Κόμματα τῆς Δημοκρατίας. Οἱ ἀντικαραμανλικοὶ ψηφοφόροι δὲν συμμερίζονται τὶς διμετωπικὲς ἀντιλήψεις τῆς ἡγεσίας τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ὁ δημοκρατικὸς λαὸς ξέρει, ὅτι νίκησε τὴν ΕΡΕ, ὅτι ἡ ΕΡΕ εἶναι μειοψηφία, κι’ ὅτι στὴν Βουλὴ ὑπάρχει πλειοψηφία ἀπ’ τὶς δημοκρατικὲς δυνάμεις, ἡ ὁποία καλῶς ἐστήριξε μέχρι τοῦδε, καὶ μπορεῖ νὰ στηρίξῃ καὶ στὸ μέλλον μιὰ δημοκρατικὴ Κυβέρνησιν. Ὁ δημοκρατικὸς λαὸς δὲν κάνει τοὺς ἀκροβατικοὺς διαχωρισμοὺς τοῦ κ. Παπανδρέου. Μετράει: ΕΡΕ 130 περίπου. Δημοκρατία 170 περίπου. Αὐτὴ εἶναι ἡ δημοκρατικὴ λογικὴ τοῦ λαοῦ. Ἔτσι ψήφισε στὶς ἐκλογὲς καὶ ἔτσι εἶδε καὶ βλέπει τὸ ἐκλογικὸ ἀποτέλεσμα. Ἔτσι χάρηκε ἀπὸ τὴ στήριξη ποὺ ἔδωσε ἀπ’ τὴν πρώτη στιγμὴ ἡ ΕΔΑ στὴν Κυβέρνηση, ἔτσι χάρηκε καὶ τὴν ἐκλογὴ νέου Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνοι ποὺ δὲν χάρηκαν καὶ ξεσήκωσαν θόρυβο εἶναι ἡ Δεξιὰ καὶ τὰ ἔξαλλα ὄργανά της. Καὶ ἀπ’ αὐτὸ τὸ θόρυβο κι ὄχι ἀπ’ τὰ αἰσθήματα τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ψηφοφόρων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐπηρεάζεται ἡ ἡγεσία τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, γιὰ νὰ ἀρνῆται αὐτὴ τὴν πραγματικότητα. Καὶ νὰ φθάνῃ στὸ ἀπαράδεκτο τοῦ παραλληλισμοῦ ΕΡΕ–ΕΔΑ, ποὺ μὲ ἀγανάκτηση ἀπορρίπτει κἄθε τίμιος Ἕλληνας δημοκράτης ποὺ ἔλαβε μέρος στὸν κοινὸ δημοκρατικὸ ἀγῶνα, παραλληλισμοῦ ποὺ διαστρεβλώνει κἄθε ἱστορικὸ καὶ πολιτικὸ δεδομένο. Ἕνα πρόσχημα ποὺ προβάλλεται ἀπὸ ὡρισμένους, σχετικῶς μὲ τὴν ἄρνηση τῆς ἡγεσίας τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ στηριχθῇ στὴν κοινοβουλευτικὴ δύναμη τῆς ΕΔΑ, εἶναι τὸ ὅτι ὑπάρχει σχετικὴ δέσμευσις ἀπὸ τὰ Ἀνάκτορα, ὅπως καὶ στὸ θέμα τῶν δύο Ὑπουργῶν — τοποτηρητῶν. Δὲν γνωρίζουμε ἂν αὐτὸ εἶναι ἀκριβές, γιατὶ ὑπάρχει καὶ ἀντίθετος πληροφορία, ὅτι δηλαδὴ ὁ κ. Παπανδρέου, χωρὶς νὰ τοῦ ζητηθῇ προσεφέρθη νὰ τὸ ὑποσχεθῇ. Σὲ κἄθε περίπτωση ὅμως εἶναι σαφές, ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ δικαιολογία. Ἂν ἐπιμείναμε σ’ αὐτὸ τὸ σημεῖο, εἶναι γιατὶ πρέπει νὰ ξεκαθαρισθῇ πρὸς κἄθε κατεύθυνση, ὅτι ὁ λαὸς δὲν ἐψήφισεν ἁπλῶς ἀλλαγὴ Κομμάτων καὶ προσώπων γιὰ τὴν ἐφαρμογὴ παραπλήσιας μὲ τὴν ἀκολουθηθεῖσαν ἕως σήμερα πολιτικῆς, ἀλλὰ γιὰ τὴν πραγματοποίηση οὐσιαστικῆς ἀλλαγῆς στὴν πολιτικὴ αὐτὴ σὲ πλαίσια τοὐλάχιστον τέτοια, ποὺ νὰ καλύπτουν τὰ κοινὰ σημεῖα τῶν διακηρύξεων τῶν Κομμάτων ποὺ ὡδήγησαν στὴν νίκη τῆς 3ης Νοεμβρίου. Κι’ αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ποῦ, πέραν καὶ τῶν ἀριθμῶν τῶν βουλευτῶν ἂν θέλετε, θὰ στηριχθῇ οὐσιαστικὰ ἡ Ἕνωσις Κέντρου γιὰ νὰ προχωρήσῃ στὴν διακυβέρνηση τῆς Χώρας — σήμερα ἢ μετὰ ἀπὸ νέες ἐκλογές. Ἐπιμένουμε ἐπίσης στὸ ἴδιο σημεῖο, γιατὶ αὐτὴ ἡ νοοτροπία ἔχει ἐπιπτώσεις ὄχι μόνο γενικὰ ἀλλὰ καὶ ἄμεσα στὰ ἐπὶ μέρους σημεῖα, στὴν τάση νὰ ὑποχωρῇ ἡ Ε.Κ. σὲ κἄθε ζήτημα, στὶς πιέσεις τῆς Δεξιᾶς κλπ., νὰ μὴ προχωρῇ σὲ μέτρα ποὺ κατοχυρώνουν τὴν δημοκρατικὴ νίκη, ἐξουδετερώνοντας τὸν κίνδυνο τῆς Δεξιᾶς, ποὺ ἀναμφισβήτητα ὑπάρχει ἀκόμα. Ἡ ἀντιδραστικὴ Δεξιὰ καὶ τὸ Κόμμα της, παρὰ τὴν ἧττα της, διαθέτει ἀκόμα σοβαρὲς δυνάμεις τὶς ὁποῖες ἀνασυντάσσει. Κρατεῖ ἀκόμα ἄθικτο τὸν κρατικὸ καὶ παρακρατικὸ μηχανισμό της. Ἐπιδιώκει νὰ ἐξουδετερώσῃ τὴν δημοκρατικὴ νίκη τῆς 3ης Νοεμβρίου, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν συνέχιση τῆς πολιτικῆς της μὲ κἄθε μέσο, ἀνοικτὰ ἢ κεκαλυμμένα μὲ διάφορα πολιτικὰ σχήματα. Ἑπομένως, ὁ κίνδυνος ἀπ’ τὴν Δεξιὰ ὑπάρχει καὶ δὲν ἀναφέρεται τόσο στὴν ἐκλογική, κοινοβουλευτική της δύναμη, ποὺ στὸ κάτω–κάτω καὶ τώρα δὲν εἶναι ἐπικίνδυνη καὶ μπορεῖ καὶ στὴν πορεία σίγουρα νὰ πέσῃ, ἀλλὰ στὰ στηρίγματά της καὶ τὴν ἐκμετάλλευση τῶν ἀδυνάτων πλευρῶν τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως, ποὺ ἀφοροῦν ἰδιαίτερα σήμερα τὴν στάση τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου. Μ’ αὐτὴ τὴν ἔννοια τὸ τὶ κάνει σήμερα ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Κ. καὶ τὸ τὶ θὰ κάνῃ αὔριο, δὲν εἶναι μόνον δικό της ζήτημα, δὲν εἶναι μόνο ζήτημα τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Κ. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τὴν ΕΔΑ. Ἄν θὰ σκεπτώμαστε στεῖρα, στενὰ κομματικὰ δὲν θὰ μᾶς ἐνδιέφερε ἂν ἡ Κυβέρνηση τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀπογοήτευε μὲ τὰ ἀρνητικά της τὸ λαό. Θὰ ἔπρεπε ἀκόμα νὰ εὐχώμαστε τὴν ἄμεση διενέργεια νέων ἐκλογῶν γιατὶ στὸ κάτω–κάτω θὰ ἔλλειπαν οἱ ψυχολογικοὶ παράγοντες ποὺ ὑπῆρχαν τὸν Νοέμβριον καὶ ποὺ διευκόλυναν στὸ νὰ ψηφισθῇ ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ ἀπὸ τμῆμα τῶν ἀριστερῶν ψηφοφόρων, τὸ ὁποῖον τώρα θὰ ψήφιζε ΕΔΑ. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν σκεπτόμεθα στενὰ κομματικά, ἐπειδὴ κριτήριό μας ἔχουμε μόνο τὶ συμφέρει σήμερα καὶ αὔριο τὴ δύναμη τῆς Δημοκρατίας, γι’ αὐτὸ καὶ τὸ πρόβλημα τῶν ἀρνητικῶν πλευρῶν τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου τὸ ἀντιμετωπίζουμε μὲ γνώμονα νὰ ἐξουδετερωθοῦν αὐτὲς οἱ πλευρὲς καὶ τὸ πρόβλημα τῶν νέων ἐκλογῶν ἐπίσης μὲ βάση τὸ πότε καὶ ὑπὸ ποιὲς συνθῆκες αὐτὲς συμφέρουν τὶς δυνάμεις τῆς Δημοκρατίας. Ἔχουμε, λοιπόν, τὴν ἀπαίτηση καὶ ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου κι’ ἀπὸ κάθε παράγοντά της νὰ ἀντιμετωπίζῃ ἔτσι τὰ προβλήματα. Κύριοι βουλευταί, ὑπογραμμίσαμε ἤδη ὅτι ὁ κίνδυνος τῆς Δεξιᾶς εἶναι ὑπαρκτός. Ἡ Δεξιᾶ διατηρεῖ τὰ βασικὰ ἐρείσματά της στὴ δημοσία ζωή. Εἶναι ἀλώβητος ὁ μηχανισμὸς της μέσα στὸν κρατικὸ μηχανισμό, εἶναι ἀσύδοτες οἱ τρομοκρατικὲς νεοφασιστικὲς ὀργανώσεις της ποὺ σηκώνουν κεφάλι. Εἶναι τὰ μιλιταριστικά της στοιχεῖα στὸ στράτευμα. Εἶναι ὁ ἔλεγχος τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας στὰ χέρια τῶν πρακτόρων τῆς ΕΡΕ ποὺ ὠργίασαν στὸ παρελθὸν εἰς βάρος τοῦ λαοῦ μας καὶ τῶν δημοκρατικῶν κομμάτων, κι’ ἂς μὴ αὐταπατᾶται ὁ κ. Παπανδρέου. Εἶναι οἱ Οἰκονομικοὶ Ὀργανισμοί, οἱ Νομάρχες, οἱ πράκτορές τους, οἱ συνδικαλιστικὲς κλπ. ὀργανώσεις. Ὅσο λοιπὸν ἡ Δεξιὰ ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ αὐτὰ τὰ ἐρείσματα, ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι παρὼν ὁ κίνδυνός της ἐφ’ ὅσον καὶ γιὰ λίγο χαλαρώσῃ ἡ λαϊκὴ ἐπαγρύπνηση καὶ πάλη κατὰ τῶν δοκιμασμένων μεθόδων ποὺ χρησιμοποίησε καὶ στὸ παρελθόν. Τὸ πιὸ ἐπεῖγον, συνεπῶς, εἶναι ἡ ἐξουδετέρωση αὐτῶν τῶν ἐρεισμάτων ποὺ στηρίζεται ἡ Δεξιά. Καὶ σὲ σχέση μ’ αὐτό, ἡ χάραξη μιᾶς πολιτικῆς οὐσιαστικὰ διάφορης ἀπὸ ἐκείνη τῆς Δεξιᾶς. Διότι μεγάλος ἐπίσης εἶναι ὁ κίνδυνος ἀπὸ τὴν ἀπογοήτευση τῶν δημοκρατικῶν μαζῶν, ἀπὸ τὴν μὴ οὐσιαστικὴ ἀλλαγὴ τῆς πολιτικῆς τῆς Δεξιᾶς, ἀπὸ τὴ μὴ συνεπῆ ἐφαρμογὴ ἑνὸς πραγματικὰ δημοκρατικοῦ προγράμματος. Ἀπὸ τὴ δημιουργία τοῦ αἰσθήματος, ὅτι ἡ στάση τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου ἀπέναντι σὲ καίρια προβλήματα ἐκδημοκρατισμοῦ τῆς Χώρας κ.λ.π. δὲν εἶναι ἀποφασιστική. Ἂν θὰ γίνεται αὐτὸ θὰ ἀμβλύνεται ὁ δημοκρατικὸς ἐνθουσιασμὸς τοῦ λαοῦ, καὶ θὰ διευκολύνεται ἡ Δεξιὰ νὰ σπάσῃ τὴν πολιτικὴ ἀπομόνωση στὴν ὁποία σ’ ἕνα σημαντικὸ βαθμὸ ἔχει περιέλθει σήμερα στὶς μᾶζες τοῦ λαοῦ. Γι’ αὐτό, ἐξ ἴσου ἐπεῖγον ζήτημα, ποὺ δημιουργεῖται μετὰ τὴν δημοκρατικὴ νίκη τῆς 3ης Νοεμβρίου εἶναι ἡ ἄμεσος ἐφαρμογὴ ἑνὸς συνεποῦς δημοκρατικοῦ, φιλολαϊκοῦ προγράμματος. Τὸ πρόβλημα, λοιπόν, τοῦ νὰ ὑπάρξῃ ἄμεσα ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ τοῦ προγράμματος καὶ τῶν σχετικῶν μέτρων, ἢ νὰ πᾶμε αὐτὴ τὴν ὥρα γιὰ ἐκλογὲς ξεφεύγει ἀπὸ τὰ στενὰ κομματικὰ πλαίσια. Γιὰ μᾶς κριτήριο εἶναι τὸ πῶς θὰ ἐξασφαλισθῇ καλύτερα ἡ κατοχύρωση τῆς δημοκρατικῆς νίκης, πῶς θὰ ἀποτραπῇ ὁ κίνδυνος τῆς Δεξιᾶς, πῶς θὰ διευρυνθῇ καὶ θὰ βαθύνῃ ἡ ἧττα τῆς Δεξιᾶς καὶ πῶς θὰ καταστῇ τὸ ταχύτερον, δυνατόν, ἡ ἐφαρμογὴ ἑνὸς δραστικοῦ προγράμματος γιὰ τὴν ἀντιμετώπισι τῶν μεγάλων προβλημάτων τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ τόπου. Ἐὰν μὲ τὰ κριτήρια αὐτά, ἡ ἄμεσος προσφυγὴ στὶς ἐκλογές, ἦταν βέβαιο, ὅτι μποροῦσε νὰ ἐξυπηρετήσῃ καλύτερα τὴν ὑπόθεση τῆς Δημοκρατίας — τότε καὶ πάλι ἐμεῖς πρῶτοι—θὰ ἐθέταμε ζήτημα ἐκλογῶν. Ἀλλὰ ἡ πραγματικότης ὑπογραμμίζει, ὅτι δὲν εἶναι ἔτσι. Ὅτι θὰ ἦταν ἀσυγκρίτως καλύτερα καὶ γιὰ τὸ λαό, καὶ γιὰ τὸν τόπο, καὶ γιὰ τὴν Δημοκρατία, ἂν ἡ Κυβέρνηση, στηριζομένη στὴν πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, καὶ στὴν συντριπτικὴ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ, προχωροῦσε στὴν ἄμεσο ἐφαρμογὴ ἑνὸς προγράμματος δημοκρατικῆς ἐξυγιάνσεως τῆς δημοσίας ζωῆς καὶ ταὐτοχρόνως στὴν ἀποφασιστικὴ ἀντιμετώπισι τῶν πιὸ ἐπειγόντων προβλημάτων τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ τόπου. Αὐτό, ὄχι μόνο θὰ ἀνταπεκρίνετο στὸ διάχυτο λαϊκὸ αἴσθημα, ὄχι μόνο θὰ κατοχύρωνε ἀμέσως τὴν λαϊκὴ νίκη, ἀλλὰ προπαντός, θὰ δημιουργοῦσε τὶς προϋποθέσεις ὥστε σὲ μιὰ νέα ἀναμέτρηση μὲ τὴν Δεξιά, νὰ εἶναι ἐξασφαλισμένη ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἀπολύτως σίγουρη ἡ πλήρης ἐκλογική της συντριβή. Ὑπάρχουν τώρα αὐτὰ τὰ δεδομένα γιὰ νὰ βαδίσουμε ἀμέσως σὲ νέες ἐκλογές; Ὄχι. Ψιθυρίζεται, μάλιστα, ὅτι τὰ Ἀνάκτορα, δὲν θέλουν τὸν κ. Μαυρομιχάλη καὶ ὅτι βρίσκονται εἰς ἀναζήτησιν κἄποιου ἄλλου Δόβα. Ὅτι ἡ Κυβέρνηση τοῦ Κέντρου δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ξαναψηφίσῃ συμπληρωματικὴ διάταξη στὸν ἐκλογικὸ νόμο καὶ οἱ Νομάρχες καὶ οἱ ἐπικεφαλεῖς τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας δὲν πρόκειται νὰ ἀντικατασταθοῦν, θὰ εἶναι δηλαδή, ἐκεῖνοι τοῦ πραξικοπήματος τοῦ 1961. Καὶ εἶναι μάλιστα, βέβαιο, ὅτι τώρα, ἐν ὄψει τοῦ ἐνδεχομένου νέας ἐκλογικῆς ἥττας τῆς Δεξιᾶς, ὁ μηχανισμός της θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιχειρήσῃ τὰ ὅσα ἐπεχείρησε τὸ 1961. Αὐτὸ βεβαιώνεται καὶ ἀπὸ τὴν ἔντονη δραστηριότητα ποὺ ἀναπτύσσουν τὶς τελευταῖες ἡμέρες, οἱ τρομοκρατικὲς φασιστικὲς ὀργανώσεις πρὸς δόξαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Εἴχαμε τὴν δολοφονικὴ ἐπίθεση στὴν Πάτρα, ἐπηκολούθησαν τρομοκρατικὲς ἐκδηλώσεις προχθὲς στὰ Πετράλωνα καὶ χθὲς βράδυ στὸν Πειραιᾶ. Ὑπῆρξε ἐν συνεχείᾳ τῆς κατάπτυστης ἀπόπειρας ἐκβιασμοῦ τῆς συνειδήσεως τοῦ λαοφιλοῦς συνθέτου Μίκη Θεοδωράκη, ἀπειλητικὴ ἐπιστολὴ γιὰ τὴ ζωή του ἀπὸ τοὺς ἐδῶ πράκτορες τῆς Κού–Κλοὺξ — Κλάν. Ὑπάρχουν πληροφορίες, μάλιστα, ὅτι 4 ἀντιπρόσωποι τῆς «Διεθνοῦς» τοῦ φασισμοῦ ποιοῦν τὰς διατριβάς τους αὐτὲς τὶς ἡμέρες στὴν Ἀθήνα. Ὑπάρχει σαφὴς ἡ δραστηριότης, ποὺ πρέπει νὰ ἴδῃ ἡ Ἕνωσις Κέντρου, διότι δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν παράταξίν μας. Ἀφορᾷ καὶ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Καὶ τὴν ἀφορᾷ ἀπὸ δύο πλευράς. Τὴν ἀφορᾷ ἀπὸ τὴν ἄποψιν, ὅτι ἡ Δεξιὰ ἔχει κάθε λόγο νὰ δημιουργήσῃ προβλήματα κυβερνῶντος τοῦ Κέντρου, διὰ νὰ φορτωθῇ αὐτὸ τὰς εὐθύνας. Ὑπάρχει σχετικὴ πεῖρα ἀπὸ τὸ 1951–52. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἄποψιν τῶν στόχων τῆς τρομοκρατικῆς δραστηριότητος. Ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐκλογικὴ περιφέρεια τὸν Πειραιᾶ, παρατηρεῖται τὶς τελευταῖες ἡμέρες, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ Ὑπουργὸς ὁ προερχόμενος ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ δὲν συγκινεῖται, ἐντονωτάτη δραστηριότης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι οὐδὲν ἄλλαξε, ὅτι παραμένει Διοικητὴς ὁ Ντὲντ. Καίτοι ὑπάρχουν εἰς βάρος του στοιχεῖα δραστηριότητος, ἡ ὁποία ἐξικνεῖται μέχρις δημιουργίας γεγονότων ἀντιστοίχων τοῦ Τέξας. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθοῦν ὡρισμένα πράγματα καὶ ἡ δημιουργία νέων Ὄσβαλντ. Ἡ Κυβέρνηση πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ὡρισμένα συγκεκριμένα στοιχεῖα. Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ὅταν ἡμεῖς καταγγέλωμεν κἄτι εἰς τὴν Βουλὴν τὸ στηρίζομεν εἰς συγκεκριμένα στοιχεῖα. Ὅταν ὑπάρχῃ ἡ κατάσταση αὐτή, ὅταν ὁ ἔλεγχος τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι εἰς τὰ χέρια τῶν πρακτόρων τῆς ΕΡΕ, ἂς μὴ αὐταπατᾶται ὁ κ. Παπανδρέου ὅτι ἄλλαξε ἡ κατάσταση. Αὐτὸ εἶναι ἐπιφανειακὴ ἐκδήλωση. Ὅταν ὑπάρχουν οἱ Νομάρχαι, ὅταν ὑπάρχῃ ὁ ἔλεγχος εἰς τὰς συνδικαλιστικὰς ὀργανώσεις, πρὸς δόξαν τοῦ νέου Ὑπουργοῦ Ἐργασίας, ὅταν ἐξακολουθῇ τοιοῦτον καθεστὼς εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ εἰς ἄλλους ὀργανισμούς, ὅταν ἔχῃ αὐτὰ τὰ ἐρείσματα ἡ ΕΡΕ, τίθεται τὸ ἐρώτημα: Εἶναι ἢ δὲν εἶναι παρὼν ὁ κίνδυνος; Καὶ τί πρέπει νὰ κάμῃ ἡ νέα δημοκρατικὴ Κυβέρνηση, διὰ νὰ κατασφαλίσῃ τὴ νίκη τῆς 3ης Νοεμβρίου; Δὲν θέλει νὰ μείνῃ ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ μακρὸν χρόνον, νὰ μὴν μείνῃ. Δὲν δικαιοῦται ὅμως νὰ παραδώσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, προτοῦ ἐκκαθαρίσῃ στοιχειώδη πράγματα, προτοῦ ἐξασφαλίσῃ στοιχειώδεις συνθήκας, εἰς τὸν μηχανισμὸν τῆς ΕΡΕ. Καὶ ἐνῷ τὸ 1963 αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ τὴν Ἀριστερὰν καὶ τελικῶς ἀνετέθη εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων καὶ ἐπεβλήθη ἡ θέλησή του, εἶναι ἀνεπίτρεπτον ἡ Κυβέρνηση Κέντρου νὰ θέλῃ νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ αὐτὰ τὰ δεδομένα, καὶ μὲ τὸ ἐπὶ πλέον δεδομένον ποὺ κυκλοφορεῖ, ὅτι οὔτε ὑπηρεσιακὴ τοῦ τύπου τοῦ κ. Μαυρομιχάλη πρόκειται νὰ σχηματισθῇ — δὲν ξέρω διὰ ποῖον λόγον, ἢ μᾶλλον ξέρω, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀνακοινωθῇ — ἀλλ’ οὔτε καὶ διάταξη περὶ ἰσχύος τῆς διατάξεως περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν Νομαρχῶν ἀπὸ δικαστὰς καὶ τῶν διοικητῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας πρόκειται νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλή. Οὔτε δηλαδή, εἷς ἐκ τῶν 7 ὅρων τῶν στοιχειωδῶν προϋποθέσεων ποὺ ἡ ἰδία ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐζητοῦσε, ὅταν δὲν ἦτο Κυβέρνηση νὰ καθιερωθοῦν. Καὶ τώρα ἡ Ἕνωσις Κέντρου οὖσα Κυβέρνηση πολιτική, θέλει νὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπο εἰς νέας ἐκλογὰς χωρὶς νὰ πάρῃ τὰ στοιχειώδη μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὅλην τὴν δύναμιν νὰ λάβῃ. Φυσικὰ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ ἐπιτρέψῃ ἐπανάληψιν τοῦ 1961, τοῦ τρομοκρατικοῦ ὀργίου. Ὅμως δὲν θὰ συγχωρήσῃ ποτὲ εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου νὰ τὸν βάλῃ ἀσκόπως εἰς δοκιμασίαν, νὰ παλέψῃ διὰ τρίτην φορὰν εἰς τὰς ἐκλογάς, ἕνα τρομερὸν μηχανισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπερασπισθῇ τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια. Θέτομεν τὴν Ἕνωσιν Κέντρου ἐνώπιον τῶν εὐθυνῶν της. Κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἐπιμονὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δι’ ἐκλογάς, δὲν ὑπάρχει κατὰ τὴν ἄποψιν μας ἄλλη λύσις ἀπὸ τοῦ νὰ προχωρήσῃ ὁ τόπος εἰς νέας ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι ἐκλογαὶ καὶ τὴν ἧτταν τῆς Δεξιᾶς ἠμπορεῖ νὰ βαθύνῃ καὶ τὴν νίκην τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων νὰ εὐρύνῃ, ἐφ’ ὅσον ληφθοῦν εἰς συντομώτατον χρονικὸν διάστημα, τὰ πιὸ στοιχειώδη μέτρα διασφαλίσεως τῆς ἐλευθέρας ἐκφράσεως τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, συνεδέθη τὸ θέμα τῆς στάσεώς μας εἰς τὴν Βουλήν, πρῶτα μὲ τὴν τοποθέτηση ποὺ ἔκαμα. Διότι, δηλαδή, γενικῶς ἡ Ἀριστερὰ πιστεύει εἰς τὴν δυνατότητα ὑπάρξεως δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως στηριζομένης εἰς τὴν πλειοψηφίαν ποὺ ἐξέλεξεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τοὐλάχιστον διὰ τὴν λῆψιν τῶν στοιχειωδῶν μέτρων διασφαλίσεως τῶν νέων ἐκλογῶν. Τὸ θέμα συνδέεται καὶ μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν ἤδη τοποθέτηση ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Κόμματός μας. Ἑπομένως, δὲν πρόκειται ἀναλυτικῶς νὰ ἀσχοληθῶ πολύ. Θέλω μόνον νὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις καὶ κατευθύνσεις τῆς Κυβερνήσεως μακρὰν τοῦ νὰ εἶναι κατευθύνσεις ποὺ συνιστοῦν ὡλοκληρωμένην ἢ καὶ στοιχειωδῶς ὑπάρχουσα πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ δημοκρατία, ὅπως ἰσχυρίσθη ὁ κ. Παπανδρέου, ἀναμφισβητήτως ἔχουσιν ὡρισμένα θετικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἰδιαιτέρως χειροκροτοῦμεν, διότι ἀπετέλεσαν πολὺ ἐνωρίτερον ἀπόψεις τῆς ΕΔΑ, ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι συγκεκριμένως ἦλθαν εἰς τὴν Βουλήν, ἀνεξαρτήτως ἂν ἐκείνην τὴν περίοδον, δὲν ἔγιναν ἀποδεκταὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα Κόμματα. Αὐτά, ὅπως ἐτόνισεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, εἶναι τὸ θέμα τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, καὶ τὸ θέμα τῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων καὶ τῆς ἀπαλλαγῆς ἐκ τῆς εἰσφορᾶς κ.λ.π. Πέραν αὐτῶν ὅμως, ὑπάρχουν τομεῖς, ὅπου ἰδιαιτέρως θεωροῦμεν ἀνεπαρκῆ τὰ Κυβερνητικὰ μέτρα. Κυρίως, εἰς τὰς γενικὰς κατευθύνσεις εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἀπαράδεκτον κυριολεκτικῶς, νὰ ἀγνοῆται ἡ τάξις ἐκείνη ποὺ στηρίζει τὴν παραγωγή, ἡ τάξις ἐκείνη ποὺ ἀποτελεῖ τὴν σπονδυλικὴν στήλην τοῦ Ἔθνους. Ὅλαι αἱ ἐξαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐργατικὴν τάξιν εἶναι ἐντελῶς ἀόριστες, παραπέμπονται εἰς τὸ μέλλον, προκειμένου νὰ μὴ θιγοῦν ὡρισμένα προνόμια γνωστῶν παραγόντων. Δὲν μᾶς εἶναι κατανοητὴ αὐτὴ ἡ ὑπογράμμισις ἡ ταξική, ποὺ γίνεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Δεύτερον, ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ξένον κεφάλαιον διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Χώρας. Εἶναι σαφές, ὅτι ὁ βασικὸς λόγος τοῦ ὅτι ἡ Χώρα μας δὲν ἀνεπτύχθη οἰκονομικῶς — δὲν ἐξεβιομηχανίσθη — εἶναι ἡ ἀντίδρασις τῶν ξένων, ἡ ἀντίδρασις τοῦ ξένου κεφαλαίου. Αὐτὴ ἡ ἄνεσις, τὴν ὁποίαν δεικνύει ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ ξένου κεφαλαίου, καθόλου δὲν προάγει τὴν ὑπόθεσιν ἐκβιομηχανίσεως, πολὺ περισσότερον ὅταν γίνωνται ἀποδεκταὶ ἀπόψεις ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Βιομηχανίας περὶ μακρῶν βιομηχανιῶν καὶ περὶ ἐξοπλισμοῦ αὐτῶν. Ὅταν, δηλαδή, ἀποδέχεται μίαν γραμμὴν χαραχθεῖσαν ἀπὸ τὸ ξένον κεφάλαιον, προκειμένου περὶ χωρῶν ἀποικιακῶν καὶ ὑποαναπτύκτων. Ἐπίσης πρέπει νὰ τονισθῇ, τὸ γεγονὸς τῶν ὑποχωρήσεων, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἡ ὑπογράμμισις τῶν ὑποσχέσεων, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅσον ἀφορᾷ ὡρισμένα κράτη μέλη τοῦ ΝΑΤΟ, εἶναι ἄνευ ἀξίας. Καὶ ἄλλες φορὲς ὑπῆρχον αὐταὶ αἱ ὑποσχέσεις, ἀλλὰ ἡ Χώρα μας συνεχίζει νὰ θίγεται μὲ βάρη στρατιωτικὰ ἀσυγκρίτως μεγάλα. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἔδωσε συγκεκριμένην ὑπόσχεσιν. Καὶ ζητοῦμεν νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπάντησιν, ἐὰν θὰ εἶναι, ἢ ὄχι ηὐξημέναι εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι καὶ πῶς ἀντιμετωπίζει τὸ πρόβλημα. Ἐπίσης, ὑπάρχει ὀξύτατον θέμα, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τομέα τῆς δημοκρατίας, ποὺ εἰλικρινὰ προξενεῖ κατάπληξιν. Ὅταν ὁ ἀγών, ὁ ὁποῖος ὡδήγησε εἰς τὴν νίκη τῆς 3 Νοεμβρίου κατ’ ἐξοχὴν εἶχε δημοκρατικὸν χρῶμα, διερωτᾶται κανείς, διατὶ τόσον φειδωλὲς εἶναι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει θέμα πολιτικῶν κρατουμένων. Κύριε Παπανδρέου, ἐμμένομεν εἰς τὰς γνωστὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ καταργηθοῦν τὰ ἔκτακτα μέτρα. Ἐν τῷ μεταξὺ τὸ θέμα εἶναι συγκεκριμένον. Ἐπιβάλεται τὸ ταχύτερον ἡ ρύθμισις. Καὶ εἰλικρινῶς προκαλεῖται ἀπογοήτευσις εἰς τὸν δημοκρατικὸν λαόν. Θέλω ὅμως νὰ σταθῶ σὲ μερικὲς πλευρές, στὸ θέμα τῶν πολιτικῶν κρατουμένων. Εἶναι εἰλικρινῶς ἀκατανόητος ἡ τοποθέτησις τῆς Ε.Κ. Ἕνα νόμον τὸν ὁποῖον τὸ Κέντρον ἐψήφισε μαζὶ μὲ τὴν ΕΔΑ τὸ 1952, ὄχι ἐπειδὴ εἶχε ὄρεξη ἡ ΕΡΕ, ἀλλὰ κάτω ἀπὸ τὴν πίεσιν τῆς διεθνοῦς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης ὑπῆρξε μία βελτίωσις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς κατηγορίας καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαδικασία. Καὶ σήμερον μὲ τὸ πρόσχημα, ὅτι δὲν θέλει νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου τὸ ρίχνει εἰς τὰς καλένδας ἀναβάλει τὴν ρύθμισιν αὐτοῦ τοῦ ἐπείγοντος προβλήματος. Ἡμεῖς δὲν δεχόμεθα εἰς καμμίαν περίπτωσιν, ὅτι ἀπὸ πλευρᾶς κρατουμένων ὑπῆρξαν ποτὲ συναλλαγαί. Εἰς κἄποιαν περίπτωσιν ἠμπορεῖ νὰ ὑπῆρξε πρόθεσις Ὑπουργῶν κλπ., ἀλλὰ ὑπάρχει ὅμως ἡ ἑξῆς διαδικασία. Ἡ ψήφισις νέου νόμου ὁμιλεῖ διὰ 10 χρόνια. Ἄς σταθῇ ἐκεῖ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν θέλει νὰ κατηγορηθῇ, ὅτι ἀπολύει ὁ Ὑπουργός μὲ ὑποκειμενικὰ κριτήρια τοὺς κρατουμένους. Ἂς χαράξῃ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν προκειμένου νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν 2058. Ἂς ἀπολύσῃ μὲ τὸν 2058. Εἶναι αὐτὴ μία πολιτική. Εἶναι ἀντικειμενικὴ βάσις, ἀδιάβλητος καὶ μόνον κακὴ χρῆσις της ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσῃ ἀντιρρήσεις. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν εἰς οἱονδήποτε θέμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἠμπορεῖ νὰ ἀνεχθῇ κανεὶς προεκλογικὴν ἐκμετάλλευσιν, εἰδικὰ εἰς τὸ θέμα αὐτό, τῆς κρατήσεως ἐπὶ 20 χρόνια ἀνθρώπων, δὲν ἐπιτρέπεται. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἴχνος ὑποψίας δι’ αὐτὸ τὸ θέμα εἰδικά, περὶ ἐκλογικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Πέραν αὐτῶν καὶ πέραν τῆς δραστηριότητος τῶν φασιστικῶν ὀργανώσεων, ποὺ σᾶς εἶπον, εἶναι καὶ τὰ ραδιόφωνα. Καὶ χθὲς ἀκόμη συνέχιζε μίαν ἀπαράδεκτον μεταχείρισιν ἀπέναντι τοῦ Κόμματός μας. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ μεγαλόσχημες διακηρύξεις περὶ Δημοκρατίας καὶ νὰ διαψεύδωνται αὐταὶ αἱ διακηρύξεις εἰς τὰς ὀλίγας ἡμέρας ποὺ κυβερνοῦμε τὴν χώραν. Ἡ προσπάθεια νὰ ὑπογραμμίσωμε τὰς ἀδυνάτους πλευρὰς τῆς πολιτικῆς τῆς Ε.Κ. καὶ τοῦ προγράμματός της, εἶναι προσπάθεια ἐκφράσεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου καὶ τοῦ λαοῦ. Εἶναι προσπάθεια οὐσιαστικῆς ὑποβοηθήσεως, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει διάθεσις, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ ἡ Ε.Κ. εἰς αὐτὰς τὰς προσδοκίας. Πέραν αὐτῶν, ὅπως ἐτόνισα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου, ὑπάρχει σαφὴς ἡ βάσις τῆς ψήφου τὴν ὁποίαν δίδει ἡ ΕΔΑ, τῆς στηρίξεως τῆς Ε.Κ. Εἶναι ἡ βάσις πρῶτον, ὅτι ἐκφράζει καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸ ἑνιαῖον τῆς νίκης ψήφου καὶ ἐντολῆς, ὡς πρὸς στοιχειώδη ἄμεσα καὶ ζωτικὰ αἰτήματα, θεμελιωμένα μέσα ἀπὸ τοὺς ἀγῶνας τῆς τελευταίας 2ετίας τοὐλάχιστον. Δεύτερον διὰ νὰ ἀποδυσκολέψῃ λύσεις ποὺ νὰ νοθεύουν τὴν λαϊκὴν ἐντολήν. Τρίτον διὰ νὰ δοθῇ δυνατότης ψηφίσεως τῶν πιὸ στοιχειωδῶν δημοκρατικῶν μέτρων, ἐξασφαλίσεως ἐλευθέρων τυχὸν νέων ἐκλογῶν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα εἶναι σαφές, ὅτι τὸ πρόγραμμα τῆς ΕΔΑ, ἡ πολιτικὴ τῆς ΕΔΑ διαχωρίζεται ἀπὸ τὴν Ε.Κ. Πρόκειται διὰ Κόμμα ποὺ μὲ συνέπειαν, μὲ ὡλοκληρωμένο πρόγραμμα, ποὺ ἀφορᾶ καὶ τὸ στάδιον αὐτὸ ποὺ θεωροῦμε, ὅτι εἶναι στάδιον δημοκρατικῆς στροφῆς καὶ περαιτέρω στάδιον δημοκρατικῆς ἀλλαγῆς μὲ ριζοσπαστικωτέρας λύσεις, εἶναι Κόμμα ὡλοκληρωμένο καὶ συνεπές. Χωρὶς νὰ παύσωμεν νὰ βοηθοῦμεν ἔστω καὶ τὸ παραμικρὸν μέτρον ἐξυπηρετήσεως τῶν ἐπὶ μέρους μέτρων τῶν λαϊκῶν συμφερόντων, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τονίσωμεν τὴν ἀνάγκην ὑπάρξεως πολιτικῆς καὶ μέτρων, ποὺ ριζικὰ θὰ ἀντιμετωπίζουν τὰ πολιτικά, τὰ κοινωνικὰ καὶ τὰ ἐθνικὰ προβλήματα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ὁ λαός, ὅτι τελικὰ κάθε βῆμα πρὸς τὰ ἐμπρὸς θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν καθημερινήν του πάλην, ἀπὸ τοὺς καθημερινούς του ἀγῶνας, φυσικά, ὅπως καὶ μέχρι σήμερα τοὺς διεξήγαγε, μέσα σὲ πλαίσια διαφόρων μέσων, σὲ πλαίσια νέων συνθηκῶν. Καὶ ἡ ἑνότητα τῶν δυνάμεών του μέσα σ’ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα ἐξασφαλίζει τὴν ἐπιτυχίαν, ἐξασφαλίζει τὸ νὰ ὠθηθῇ καὶ ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Κ. εἰς συνεπέστερον δρόμον, εἰς τὸ πνεῦμα τῆς 3ης Νοεμβρίου, εἰς τὸ πνεῦμα τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, ὅπως ἐδήλωσε καὶ ὁ σεβαστός μας Πρόεδρος κατὰ τὴν χθεσινὴν ὁμιλίαν του, τὸ κόμμα μας θὰ συνεχίσῃ νὰ ἐργάζεται ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα. (Χειροκροτήματα).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Χίου, κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§216Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, οἱ παριστάμενοι Ὑπουργοὶ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρηκολούθησαν ἐν σιγῇ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἄρτι κατελθόντος τοῦ βήματος τούτου, κ. Μπριλλάκη. Ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐσκέφθησαν μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα σκέπτεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ τὰ ὁποῖα θὰ σκεφθῇ καὶ αὔριον, ὅταν ἀναγνώσῃ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Μπριλλάκη, ὅπως αἴφνης τὴν νίκην τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων, τὴν ἑνιαίαν λαϊκὴν ψῆφον Κέντρου καὶ Ἀριστερᾶς, τὴν ὑπόδειξιν ὡρισμένων μέτρων δῆθεν σπουδαίων, ὅπως π.χ. τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἀστυνομικοῦ Διευθυντοῦ Πειραιῶς, κ. Νικητάκη κλπ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρῶτον μέρος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ, κατὰ τὴν γνώμην μου, συνέχειαν τῶν ὅσων ἐλέγοντο εἰς τὰς Πλατείας καὶ τοὺς ἐξώστας κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον. Καὶ ἐὰν μὲν οὐσιαστικῶς εὑρισκώμεθα καὶ πάλιν εἰς προεκλογικὴν περίοδον, τὸ φαινόμενον ἔχει τὴν ἐξήγησίν του, μὲ μίαν ὅμως οὐσιώδη διαφοράν, ὅτι σήμερον ἡ Ε.Κ. εἶναι Κυβέρνησις καὶ ὡς Κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σεβασθῇ μίαν ἠθικὴν ἀρχὴν καὶ νὰ ἀποφύγῃ τὰς παροχὰς καὶ τὰς ὑποσχέσεις πρὸς τοὺς αὐριανούς της ἐκλογεῖς. Αὐταὶ αἱ παροχαὶ καὶ αἱ ὑποσχέσεις ἀποτελοῦν —ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ πιστεύω— νόθευσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Εἰς ἄλλας χώρας, κύριοι βουλευταί, ὅπου ἡ Δημοκρατία δὲν εἶναι μόνον εἰς τὰ χείλη, ἀλλὰ εἰς ὅλας τὰς πράξεις καὶ τὰς ἐκδηλώσεις τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν π.χ., ποὺ συνηθίζομεν νὰ τὴν ὀνομάζωμεν κοιτίδα τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας, ὅταν μία Κυβέρνησις πολιτικὴ ἀποφασίσῃ τὰς ἐκλογὰς μετατρέπεται αὐτομάτως εἰς Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπέχει ἀπὸ τοιαύτας πράξεις νοθεύσεως τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Ἐδῶ, εἰς τὴν χώραν μας, οἱ ἐφευρέται τῶν Ὑπηρεσιακῶν Κυβερνήσεων, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὰς ἐφεῦρον, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποφεύγωνται αὐταὶ αἱ πράξεις, τὰς ὁποίας διαπράττουν, ὑπόσχονται τὰ πάντα, προσφέρουν τὰ πάντα καὶ λησμονοῦν, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ τίμημα τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. Εἶναι τὸ τίμημα, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Ε.Κ. δύναμιν πλειονοψηφίας, χάριν τῆς ὁποίας ρίπτει τὸν τόπον εἰς νέον ἐκλογικὸν σάλον τὴν ἐπαύριον τοῦ προηγουμένου. Ἀλλὰ ἡ Ε.Κ. κατέχεται ἀπὸ ἕνα πάθος, πῶς θὰ γίνῃ αὐτοδύναμος καὶ πῶς θὰ διατηρήσῃ τὴν ἐξουσίαν ἔναντι οἱουδήποτε τιμήματος. Ἄσχετον ἐὰν τὸ τίμημα, τὸ ὁποῖον προσφέρει, ὅπως ἀπέδειξεν ἀπόψε ὁ πρώην Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, κ. Παπαληγούρας, εἶναι ὀλίγον τι κίβδηλον. Διότι ἀπέδειξεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι τὰ πρῶτα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν ἦσαν μέτρα περισσότερον θεαματικὰ καὶ ἐντυπωσιακά, παρὰ μέτρα οὐσιαστικά. Μὲ ὅσην προχειρότητα, κύριοι βουλευταί, ἡ Ε.Κ. εἶχε κάμει τὴν πρότασίν της διὰ τὴν ἀγροτικὴν σύνταξιν, τῆς ὁποίας τὸ ὕψος ἀνεβίβαζε μόνον εἰς 500 ἑκ., προκειμένου νὰ συνταξιοδοτηθοῦν 130.000 ἀγρόται, ἐνῷ ὁ ἰδικός μας νόμος ἔφθασε τὰ 1290 ἑκ. καὶ ἡ συνταξιοδότησις περιέλαβε πλέον τῶν 300 χιλ. ἀγροτῶν, μὲ τὴν αὐτὴν προχειρότητα ἀντιμετώπισε σοβαρὰ ἀγροτικὰ θέματα, ὅπως εἶναι τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ τῆς εἰσφορᾶς πρὸς τὸν ΟΓΑ. Ἐν σπουδῇ καὶ διὰ νὰ ἐντυπωσιάσῃ ἔλαβεν ἕνα μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐξισώνει τοὺς κακοπίστους μὲ τοὺς καλῆς πίστεως ἀγρότας, τοὺς εὐπόρους μὲ τοὺς ἀπόρους, ἕνα μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑπονομεύει τὸ πιστωτικὸν ἵδρυμα τῶν ἀγροτῶν, χωρὶς οὐσιαστικῶς νὰ ἀνακουφίζῃ τὴν μεγάλην μᾶζαν αὐτῶν. Ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν τῆς ἀγροτικῆς εἰσφορᾶς, φοβοῦμαι, ὅτι πολὺ συντόμως οἱ ἀγρόται θὰ πεισθοῦν, ὅτι καὶ τὸ δημοκοπικὸν αὐτὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον γεννᾶ πλῆθος προβλημάτων, βάλλει εὐθέως κατὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν γεωργικῶν ἀσφαλίσεων τὸν ὁποῖον στερεῖ ἀπὸ τὴν πλέον ἠθικήν, δημοκρατικὴν καὶ στηριζομένην εἰς τοὺς ὑγιεῖς ἀσφαλιστικοὺς κανόνας βάσιν. Εἶμαι περίεργος νὰ μάθω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ μοῦ δώσῃ αὐτὴν τὴν πληροφορίαν καὶ τώρα ἐὰν εἶναι δυνατόν, ἐὰν ὑπῆρξαν μελέται διὰ τὰ δύο αὐτὰ μεγάλα θέματα, πότε καὶ ὑπὸ ποίων συνετάχθησαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἢ δὲν μὲ ἤκουσεν ἢ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἀπαντήσῃ. Ἠρώτησα, κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν τὰ δύο αὐτὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλάβατε διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ διὰ τὴν κατάργησιν τῆς ἀγροτικῆς εἰσφορᾶς ἐμελετήθησαν, πῶς καὶ πότε καὶ ἀπὸ ποίους. Ὑπάρχουν μελέται, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας; Νὰ τὰς καταθέσετε, διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς ἐπιπτώσεις καὶ νὰ διαφωτίσωμεν καὶ ἡμεῖς τοὺς ἐκλογεῖς μας.

§217Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ΕΡΕ δὲν ἐγένετο οὐδεμία ἔρευνα τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ἐλαμβάνοντο ἀποφάσεις, ἐξηγγέλλοντο ὡρισμένα μέτρα, ἀλλὰ εἰς τὴν πρᾶξιν τὰ ὑποκαταστήματα συνέχιζον τὴν παλαιὰν τακτικήν. Ὅταν ἀνελάβαμεν τὴν ἐξουσίαν ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἀπὸ τὴν Διοίκησιν αὐτῆς, νὰ μᾶς εἴπῃ ποίαν προεργασίαν ἔκαμεν εἰς τὸν τομέα τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Πράγματι ἡ Διοίκησις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης οὐσιαστικῶς δὲν ἔκαμεν οὐδεμίαν ἐργασίαν. Καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἐμπεριστατωμένη μελέτη, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε. Βεβαίως θὰ ἦτο χρήσιμον καὶ ὠφέλιμον, ἐὰν εἶχε γίνει. Σχετικὰς ὁδηγίας ἐδώσαμεν εἰς τὴν Τράπεζαν. Ἀλλὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα λειτουργοῦν αὐτομάτως καὶ εἶναι ἁπλᾶ. Δὲν ἠξεύρω διατὶ σᾶς ἐνοχλοῦν τόσον πολύ. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι διὰ ποῖον λόγον θέλετε νὰ κάμωμεν ἐμπεριστατωμένην μελέτην, ἡ ὁποία διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ, ὅπως λέγουν οἱ ἁρμόδιοι τῆς Τραπέζης, καὶ διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν χρεῶν θὰ χρειασθῇ τοὐλάχιστον ἕνα ἑξάμηνον. Ἀλλὰ σεῖς στέκεσθε εἰς γραφειοκρατικὰς διατυπώσεις καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀνταποκριθῆτε εἰς τὸ νέον πνεῦμα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ ἀγροτικὴ τάξις, ἡ ὁποία, τί ζητεῖ;

§218Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐζήτησα μίαν πληροφορίαν καὶ σεῖς ἐπαναλαμβάνετε τὰ ὅσα εἴπατε εἰς τὴν ἀγόρευσίν σας.

§219Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Καλύτερον νὰ μὴ τὴν ὑπεβάλλατε τὴν ἐρώτησίν σας, διότι ἀπὸ κατήγορος θὰ μεταβληθῆτε εἰς κατηγορούμενον. Σᾶς εἶπον τὶ ὑπέστημεν καὶ τὶ ὑφιστάμεθα. Τὰ πράγματα εἶναι ἁπλᾶ καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν σαφῆ καὶ αὐτομάτως λειτουργοῦν.

§220Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πάντως, κ. Ὑπουργέ, σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἀπάντησιν καὶ λαμβάνω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ὁμολογίαν σας, ὅτι δὲν ὑπάρχει μελέτη ἰδική σας καὶ ὅτι ἀνεζητήσατε τὴν ἰδικήν μας μελέτην.

§221Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν ἔκαμε μελέτην.

§222Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὶ τὴν θέλετε τὴν Α.Τ.Ε. Σεῖς τὶ ἐκάματε; Ἴσως, κατὰ τὴν γνώμην σας, καὶ ἄνευ μελέτης θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ τὴν αὐτὴν καὶ μεγαλυτέραν προχειρότητα ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ θέμα τῆς παιδείας, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι οἰκονομικόν, ἀλλὰ πνευματικόν. Τὸ πρόβλημα τῆς παιδείας εἶναι πρόβλημα συστήματος καὶ ἀνθρώπων ποὺ θὰ κληθοῦν νὰ τὸ ἐφαρμόσουν. Ἐξήγγειλε μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐξουσίας, διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μέτρα ὑπὲρ τῆς παιδείας. Ἐξήγγειλε μίαν μεταρρύθμισιν τῆς παιδείας, ἡ ὁποία περιέχει καὶ ὀρθὰ μέτρα, ἀλλὰ περιέχει καὶ ἀδικίας καὶ ἀνισότητας καὶ προχειρότητας, χωρὶς νὰ ἐπιλύῃ ὡρισμένα οὐσιώδη θέματα τῆς παιδείας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν ἐξ ἑνὸς ἐγκύρου περιοδικοῦ τὶ γράφει σχετικῶς διὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς παιδείας. Ἰδοὺ τὶ γράφει τὸ περιοδικὸν αὐτό, ἡ ΣΥΖΗΤΗΣΙΣ, εἰς τὸ τεῦχος τοῦ Δεκεμβρίου: «Πολύς, πλεῖστος λόγος γίνεται τὸν τελευταῖον καιρὸν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς Παιδείας. Φοβούμεθα, παρ’ ὅλον τοῦτο, ὅτι καὶ ὅταν ἀκόμη τὸ ἐνδιαφέρον αὐτὸ εἶναι εἰλικρινὲς καὶ προέρχεται ἐκ μέσης καρδίας, ἀφορῶν εἰς τὴν παιδείαν καὶ ὄχι εἰς τὸ «χαρτὶ» (δὲν εἶναι συνώνυμοι οἱ δύο λέξεις) καὶ τότε ἔχει ἐσφαλμένην τὴν κατεύθυνσιν, καθ’ ὅσον κατευθύνεται μονομερῶς εἰς τὸ Κράτος, εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Βεβαίως καὶ προϋπολογισμοῦ θέμα, εἶναι ἡ παιδεία. Δὲν ἀνεφέρετο, φυσικά, εἰς τὴν παιδείαν ὁ Δημοσθένης, ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὴν ἰσχύει, φεῦ, τὸ ὑπ’ αὐτοῦ διακηρυχθέν, ὅτι «δεῖ δὴ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων». Νὰ ὑπαγάγωμεν ὅμως τὸ κατ’ ἐξοχὴν πνευματικὸν θέμα τῆς Παιδείας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸ Κράτος εἶναι ὅ,τι τὸ τερατῶδες. Ἡ παιδεία εἶναι πρώτιστα πάντων ζήτημα δίψης διὰ τὴν παιδείαν. Καὶ ἡ πνευματικὴ δίψα, ὅπως ἡ πίστις, ὅταν ὑπάρχῃ, μεθιστάνει τὰ ὄρη! Ὅταν αὕτη δὲν ὑπάρχῃ, ὄχι δωρεάν, ἀλλ’ ἐπ’ ἀμοιβῇ ἂν προσφέρεται, οὐδὲν τὸ ὄφελος. Ἡ δωρεὰν παροχὴ τῆς παιδείας αἴρει ἓν κώλυμα, τὸ ὁποῖον ἔφραζε τὸν δρόμον εἰς τοὺς ἀπόρους. Ἀνοίγει τὴν θύραν. Ἀλλὰ μόνον ἐὰν τὸ ἔθνος διψήσῃ τὴν παιδείαν, ὅπως τὴν ἐδίψησε εἰς γενεὰς περασμένας, μόνον τότε τὸ ἄνοιγμα αὐτὸ τῆς θύρας θὰ ἔχῃ πρακτικὴν ἀξίαν καὶ θὰ ἀποκτήσωμεν τὴν παιδείαν, τῆς ὁποίας ἔχομεν ἀνάγκην». Ἰδοὺ πῶς κρίνει ἔγκριτος ἐπιστήμων τὸ μέτρον διὰ τὸ ὁποῖον θριαμβολογεῖ ἡ Ε.Κ.

§223Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ποιὸς τὰ γράφει αὐτά, κ. συνάδελφε;

§224Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Καθηγητὴς Πανεπιστημίου καὶ πνευματικὸς κολοσσός, ὁ κ. Τσιριντάνης. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω ἐὰν ἐγένετο μελέτη ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἐθνικῶν θεμάτων τῆς παιδείας.

§225Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Ἡ μελέτη ποὺ τυχὸν θὰ γίνῃ δὲν θὰ ἐμφανίσῃ τὶς διαφορὲς ποὺ ἐνεφάνισε τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου, τὸ ὁποῖον κατασκευάσατε σεῖς.

§226Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἡμεῖς διὰ τὸ ζήτημα τῆς Παιδείας, τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν μέγα κατηρτίσαμεν ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ τοὺς καλυτέρους ἐκπαιδευτικοὺς καὶ τὰς κορυφὰς τῶν γραμμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν συμμετεῖχε καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας, κ. Νόβας καί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι καὶ ὁ κ. Παπανοῦτσος. Τὰ πορίσματα, ἀφοῦ ἐπὶ ἑξάμηνον ἠσχολήθη ἡ Ἐπιτροπή, ἠρχίσαμε νὰ τὰ ἐφαρμόζωμεν μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος μὲ τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους διαθέτει ἡ χώρα καὶ τοὺς ὁποίους ἦτο δυνατὸν νὰ διαθέσωμεν. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς τῆς Γαλλίας κ. Μισὲλ Ντεμπρέ, κατὰ τὸ 1961 εἶχεν ἀναθέσει εἰς 10μελῆ Ἐπιτροπὴν τὴν μελέτην μόνον μερικῆς μετατροπῆς τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος τῆς Γαλλίας καὶ ἡ ὁποία ἐχρειάσθη 2½ ὁλόκληρα χρόνια νὰ συντάξῃ πόρισμα τὸ ὁποῖον καὶ ὑπέβαλεν μόλις πρὸ μηνός. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπίσης ἐχρειάσθη μεγαλύτερος χρόνος διὰ τὴν μελέτην μιᾶς μόνον μεταρρυθμίσεως εἰς τὴν ἀνωτάτην Παιδείαν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς σχετικῆς Ἐπιτροπῆς λόρδος Ρόμπινς ὑπέβαλε τὸ πόρισμα προσφάτως εἰς τὸν ἀναλαβόντα νέον Πρωθυπουργὸν τῆς Ἀγγλίας. Ἐσεῖς ἐμελετήσατε τὰ ἐξαγγελθέντα μέτρα ὑπὲρ τῆς Παιδείας; Ποῖαι αἱ νέαι ἐπιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπάρξουν ἐὰν καταργήσητε τὰς ἐξετάσεις εἰς τὰ Πανεπιστήμια, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίζετε τοιαῦτα θέματα, μόνον, ἐπαναλαμβάνω, διότι ἐμπιστεύεσθε καὶ δικαίως ἐμπιστεύεσθε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀναμφισβητήτως ἔχει μέγα ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Παιδείαν; Εἶναι θέμα ἑνὸς ἀνθρώπου τὸ θέμα τῆς Παιδείας; Κύριοι βουλευταί, καθ’ ὅλην τὴν προηγουμένην βουλευτικὴν περίοδον ὑφιστάμεθα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπιθέσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδιαιτέρως τῆς Ε.Κ. εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν πολιτικῶν θεμάτων καὶ προτάσεων δυσπιστίας, εἴτε κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπερωτήσεων καὶ νομοσχεδίων. Ἡ μετανάστευσις, ἡ ὑπερφορολόγησις, τὸ ὕψος τῆς ἀμυντικῆς βοηθείας, ἡ αἰγιαλῖτις, αἱ σχέσεις μας μὲ τὴν Τουρκίαν, ἔδωσαν πολλάκις τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν τότε Ἀντιπολίτευσιν, ποὺ κατέχει σήμερον τὰ Κυβερνητικὰ ἑδώλια νὰ δημοκοπήσῃ εἰς βάρος μας. Ποία εἶναι σήμερον ἡ πολιτική της εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα; Εἶναι τὸ δεύτερον μέρος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τὴν μετανάστευσιν, κ. συνάδελφοι, ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Συζήτησις 6 Μαΐου 1963. «Ἀποτελεῖ χρέος πάσης Κυβερνήσεως νὰ εὕρῃ τὸν τρόπον ἀπασχολήσεων διὰ τὸ μεταβατικὸν διάστημα διαφορετικοῦ ὕψους ἡμερομισθίων ἐξωτερικοῦ καὶ ἐσωτερικοῦ, ὥστε νὰ μείνουν εἰς τὴν Ἑλλάδα μέχρι τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ἡ φυσιολογικὴ ἀπορρόφησις ἀπὸ τὴν ἐλπιζομένην βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν». Ἤθελεν τότε, ὁ κ. Παπανδρέου νὰ μείνουν εἰς τὴν Ἑλλάδα μέχρις ὅτου δημιουργηθοῦν προϋποθέσεις. Ταῦτα ἔλεγεν χαρακτηρίζων καὶ δικαίως ὡς ἐθνικὸν κίνδυνον τὴν μετανάστευσιν. Σήμερον τὶ λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς μίαν πρὲς κόμφερανς, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν τὴν 14ην Δεκεμβρίου, ἀπαντῶν εἰς ἐρώτημα τοῦ ἀνταποκριτοῦ τοῦ Ραδιοφωνικοῦ σταθμοῦ τοῦ Ἁμβούργου διὰ τοὺς ἐν Γερμανίᾳ Ἕλληνας; Εἶπεν μεταξὺ ἄλλων τὰ ἑξῆς: «Ἐφ’ ὅσον ὅμως εἰς τὴν χώραν δὲν εἴχαμεν νὰ προσφέρωμεν ἀπασχολήσεις, δὲν εἴχαμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν μετανάστευσιν;» Διατὶ κατηγορεῖ ὑμᾶς ἐφ’ ὅσον δὲν εἴχαμεν τὰς προϋποθέσεις αὐτάς; «Τὸ ἀντίθετον θὰ ἐσήμαινεν, ὅτι καταδικάζομεν εἰς θάνατον, ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους δὲν ἔχομεν νὰ τοὺς δώσωμεν ἀπασχολήσεις καὶ τοὺς ἐμποδίζομεν νὰ ἀναζητήσουν τρόπον ζωῆς. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ μετανάστευσις ἐγένετο ἀναπόφευκτος ὀφείλομεν νὰ φροντίσωμεν ὑπὲρ τῶν... (ἀναγινώσκει)...». Ὥστε εἶναι ἀναπόφεκτος σήμερον ἡ μετανάστευσις. Συμφωνεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν θέσιν ποὺ ἔχει λάβει, ὁ σημερινὸς ἀρχηγός μας. Τὸ ἐνθυμεῖσθε, ὅσοι μετείχατε τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ τὴν θέσιν αὐτὴν πόσας ἐπιθέσεις εἶχεν ὑποστῆ ὁ κ. Κανελλόπουλος. Διὰ τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας μᾶς κατηγόρει ἡ Ε.Κ., ὅτι εἴχαμεν ὑψηλὰς εἰς βάρος ἄλλων κοινωνικῶν σκοπῶν. Ἀλλὰ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις του, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν τὰ ἑξῆς: «Ἡ εἰδικὴ της γεωγραφικὴ θέσις καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Βουλγαρία διατηρεῖ ηὐξημένην στρατιωτικὴν δύναμιν κατὰ παράβασιν τῆς συνθήκης εἰρήνης, ἐπιβάλλει, ὅπως ἡ Ἑλλὰς ἔχει ὑψηλὴν ὀροφὴν στρατιωτικῶν δυνάμεων καὶ συνεπῶς ὑψηλὸν ποσοστὸν δαπανῶν Ἐθνικῆς ἀμύνης». Ἐρωτῶ, διὰ ποῖον λόγον τότε κατηγόρει ἡμᾶς, ὅταν ἐφαρμόζαμεν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν καὶ διὰ τοὺς αὐτοὺς ἀκριβῶς λόγους; Ὡς πρὸς τὰς ἐπιτυχίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν προσφάτως δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐκφράσωμεν εὐχὴν νὰ εἶναι πραγματικαί. Ἀπήντησεν σήμερον ὁ πρώην Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ὅπως καὶ χθὲς ὁ πρώην Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν. Γεγονὸς πάντως, εἶναι, ὅτι τὸ θέμα ἔχει παραπεμφθῆ εἰς συζήτησιν μεταξὺ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων χωρῶν. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἔχει πολλὰς ἀναλογίας καὶ ὁμοιότητας μὲ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ κονσόρτσιουμ, διὰ τὴν ὁποίαν πολλάκις, ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ εἶχεν καταφερθῆ ἐναντίον τῆς παρατάξεώς μας. Καὶ εἶναι ἐλάσσων ἡ ἐπιτυχία ἡ σημερινή. Εἶναι μικροτέρα ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ περιφήμου κονσόρτσιουμ. Φοβοῦμαι ὅτι ἀπ’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐπιτυχίαν καὶ ὑπόθεσιν μᾶς μένει μόνον ὁ πλουτισμὸς τοῦ σχετικοῦ λεξιλογίου μὲ τὴν λέξιν, τὴν διὰ πρώτην φορὰν χρησιμοποιουμένην «Τῆς ὀροφῆς» τῶν στρατιωτικῶν μας δυνάμεων. Δὲν γνωρίζω, ποῖος ἦτο ὁ εἰσηγητὴς αὐτῆς τῆς λέξεως ποὺ περιελαμβάνετο εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀτυχεστάτη προφανῶς ὀφειλομένη εἰς μετάφρασιν ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ.

§227Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ πρέπει νὰ ξέρητε, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ ΝΑΤΟ δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν Ἑλλάδα. Ἀφορᾷ καὶ τὴν Τουρκίαν τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας αὐτό;

§228Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Διὰ τὴν ὑπερφορολόγησιν, κ. συνάδελφε, ὑπέστημεν πολλὰς καὶ συνεχεῖς ἐπιθέσεις. Μᾶς ἐκάκιζεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει σήμερον τὴν εὐθύνην τοῦ οἰκονομικοῦ τομέως. Τί ἔπραξεν εἰς τὸ θέμα αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις; Ἡ μείωσις τῶν συντελεστῶν κατὰ 10–15% ἀπὸ τοῦ 1965, μὲ διατήρησιν ὅλων τῶν προσαυξήσεων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσωμεν, ὅταν θὰ ἐπιστῇ ὁ χρόνος, εἶναι ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅσα ἐδώσαμε ἡμεῖς κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ πρώτη μείωσις τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ ΕΡΕ, μείωσις τῶν συντελεστῶν, ἡ ὁποία εἶχεν ἀνέλθει καὶ μέχρι 50%, κ. συνάδελφοι, εἶναι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμοῦ 560)1957 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κατὰ τὴν κύρωσιν τῆς ὁποίας, τὰ περιθώρια ηὐξήθησαν καὶ ἡ μείωσις ἔγινεν μεγαλυτέρα διὰ τοῦ νόμου 3765) 57. Ἐν συνεχείᾳ, κ. συνάδελφοι, πέρυσι διὰ τοῦ νόμου 4242)1962 ἐκάμαμεν καὶ ἄλλας μειώσεις φορολογικῶν συντελεστῶν. Διαφορὰ τῶν ἰδικῶν μας μέτρων μὲ τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ κάμνει μικροτέρας μειώσεις εἰς ὁλόκληρον τὴν κλίμακα καὶ ὑπὲρ τῶν πλουσιωτέρων, ἐνῷ ἡμεῖς ἐκάμαμεν γενναίας, εὐνοήσαντες ἰδιαιτέρως τὰ χαμηλὰ εἰσοδήματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον μέτρον ὑπὲρ τῶν γυναικῶν συζύγων, καὶ τοῦτο εἶναι ἄνευ οὐσιαστικῆς σημασίας, διότι ἡ ἰδική μας μεταρρύθμισις ὥριζεν μέχρι 40.000 δρχ. εἶναι ἀνεξάρτητον τὸ εἰσόδημα τῆς συζύγου ἐκ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν, ἐξ ὑπηρεσιῶν ἐλευθέρων ἐπαγγελμάτων ὡς καὶ ἐξ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ γεωργικῶν ἐκμεταλλεύσεων. Ἐρωτῶ, πόσαι γυναῖκες ἔχουν εἰσόδημα περισσότερα τῶν 40.000 δραχμῶν ἐξ ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων καὶ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν; Δι’ αὐτό, αὐτὸ εἶναι μέτρον ἄνευ σημασίας. Διὰ μίαν ἄλλην μεταρρύθμισιν ἡ ὁποία ἀπησχόλει τὴν ΕΡΕ, δὲν μᾶς εἶπε τίποτε ἡ Κυβέρνησις. Ἐννοῶ τὴν συγχώνευσιν τῶν φόρων καταναλώσεως. Μετὰ τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ὑπῆρχεν ὑποχρέωσις νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συγχώνευσιν τῶν πολλῶν φόρων καταναλώσεως ποὺ φθάνουν νομίζω τοὺς 27, διὰ νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ ξένοι ποῖον φορολογικὸν καθεστὼς ἰσχύει ἐν Ἑλλάδι. Τὸ κεφάλαιον τῶν σχέσεών μας μὲ τὴν Τουρκίαν τὸ ἀντιπαρῆλθον αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις μὲ ἐλαχίστας λέξεις. Εἶπεν ἁπλῶς ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διατηροῦμεν καλὲς σχέσεις. Θὰ ὑπενθυμίσω ὅμως πόσες φορὲς δὲν μᾶς ἐγένοντο ἐπιθέσεις διὰ τὴν Αἰγιαλίτιδα ζώνην.

§229Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αἱ ἐπιθέσεις αὐταὶ ἐπρόλαβον τὸ κακόν.

§230Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μὲ αὐτὲς τὶς θεωρίες πήρατε ψήφους ἀπὸ τοὺς ἀφελεῖς. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔλεγεν ὅτι ἐὰν δὲν ἐνεργήσωμεν κατὰ τρόπον κεραυνοβόλον, θὰ δημιουργηθοῦν πελώρια ζητήματα μὲ τὴν Τουρκίαν. Ἐρωτῶ τὸν κ. Βενιζέλον, πῶς ἀντιμετώπισε τὰς ἐπιθέσεις ποὺ ἔλαβον χώραν εἰς τὴν Αἰγιαλίτιδα ζώνην ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του; Τίποτε δὲν μᾶς εἶπεν ὅπως ἐπίσης ἐλησμόνησε καὶ τὸν Αἰγυπτιώτην Ἑλληνισμόν, διότι τὰ ὀλίγα ποὺ ἀναφέρουν δι’ αὐτὸν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἰσοδυναμοῦν μὲ ἐπικήδειον. Διὰ τὴν βιομηχανικὴν πολιτικὴν ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν ὅτι τὸ ποσοστὸν τῶν ἐπενδύσεων εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀνῆλθεν τὸ 1962 εἰς 12,5% ὑπολειφθὲν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ 1958 ποὺ ἦτο 13%. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διοικητικοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος προκύπτει, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῶν ἐπενδύσεων εἰς τὸν βιομηχανικὸν τομέα τὸ 1962 ἀνῆλθεν εἰς 16,1% καὶ οὐχὶ εἰς 12,5%. Τοῦτο δὲ ἐνεφάνισεν αὔξησιν κατὰ 63% μεγαλυτέραν τοῦ 1961. Ἡ δευτέρα παρατήρησίς μου διὰ τὴν βιομηχανικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀναφέρεται εἰς τὸν τρόπον ποὺ πιστεύει ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας. Τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ, εἶναι 4: 1) Ἁπλούστευσις τῆς διαδικασίας ἐκδόσεων τῶν ἀδειῶν. 2) Προώθησις τοῦ θέματος τῶν βιομηχανικῶν ζωνῶν. 3) Συγχώνευσις τοῦ Ο.Β.Α. καὶ τοῦ Ο.Χ.Ο.Α. καὶ 4) Προσπάθεια προσελκύσεως ξένων κεφαλαίων. Δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις συνεχίζει τὴν πολιτικὴν τῆς ΕΡΕ ἀπαραλλάκτως, διότι αἱ ἁπλουστεύσεις εἶναι ἔργον ἰδικόν μας καὶ πλεῖσται ἁρμοδιότητες ἐξεχωρήθησαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν Βορείου Ἑλλάδος καὶ αἱ ἄδειαι ἐδίδοντο ἐντὸς 8 ἡμερῶν. Ποίας ἄλλας ἁπλουστεύσεις θὰ κάμετε ἐσεῖς; Διὰ τὰς βιομηχανικὰς ζώνας ἐκαλέσαμεν ξένους εἰδικοὺς διὰ νὰ προσδιορίσουν αὐτάς. Τὰς προσδιώρισαν εἰς Πάτρας, Βόλον, Καβάλαν, Ἡράκλειον καὶ Θεσσαλονίκην καὶ ἀναθέσαμεν εἰς τὸν ΟΒΑ νὰ ὀργανώσῃ τὰς βιομηχανικὰς περιοχὰς καὶ τὴν περαιτέρω ὀργάνωσιν τῶν βιομηχανικῶν ζωνῶν. Διὰ τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο ὀργανισμῶν εἶναι τὸ μόνον νέον μέτρον ποὺ σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις. Γνωρίζετε, ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ ὀργανισμοὶ ἔχουν διάφορον σκοπόν. Ὁ ἕνας εἶναι δανειακὸς ὀργανισμὸς καὶ ὁ ἄλλος ἐπιχειρηματίας. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ τοὺς συγχωνεύσουν, τὸ ἀγνοῶ. Μᾶλλον νομίζω, ὅτι αὐτὸ γίνεται διὰ νὰ προωθηθοῦν εἰς τὰς διοικήσεις οἱ ἡμέτεροι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσέλκυσιν ξένων κεφαλαίων, μᾶς τὸ ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ συγχρόνως θέτει δυναμίτιδα, ἀφοῦ προσέθεσεν ὅτι θὰ καλέσῃ τοὺς ξένους ἐπιχειρηματίας οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν Ἑλλάδι, νὰ συζητήσῃ μετ’ αὐτῶν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν συμβάσεων ποὺ συνῆψαν μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Θεωρῶ καὶ τὴν δήλωσιν ἀκόμη αὐτὴν ὡς ἠθικῶς καὶ νομικῶς ἀπαράδεκτον καὶ λίαν ἐπιζημίαν. Τὸ μόνον ποὺ θὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι νὰ κάμῃ καὶ ἐκείνους ποὺ θέλουν νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀκόμη περισσότερον. Δὲν ἔχω, κ. συνάδελφοι, νὰ κάμω ἄλλας παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, πλὴν τοῦ γεγονότος, ὅτι παντελῶς ἀπεσιώπησαν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν.

§231Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλε πρὸ ἡμερῶν διευκολύνσεις πρὸς τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν.

§232Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὁ συμπολίτης μου μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κάμνει πράξεις, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς εἴχομεν ἀποφασίσει. Διότι καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ εἶχε ἀποφασισθῆ καὶ περιληφθῆ εἰς σχετικὴν Ὑπουργικὴν πρότασιν τοῦ Υ.Ε.Ν., ἐν συνεχείᾳ δὲ εἶχε σταλῆ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰ περαιτέρω. Γεγονὸς ἐν πάσῃ περιπτώσει παραμένει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις δὲν εὗρεν οὔτε μία λέξιν διὰ τὴν Ἐμπορικήν μας Ναυτιλίαν. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ζορμπᾶς, ὡς βουλευτὴς ναυτικῆς νήσου, ἀντὶ νὰ μὲ διακόψῃ θὰ ἔπρεπε νὰ διαμαρτυρηθῇ δι’ αὐτὴν τὴν παράλειψιν, οὕτως ὥστε νὰ γίνῃ ἀφορμὴ νὰ στρέψῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν προσοχήν της καὶ πρὸς τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν. Ἄλλο θέμα, μὲ τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἀσχοληθῶ, εἶναι ὁ ἐμπαιγμὸς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι διαχωρίζονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς πατρικίους καὶ πληβείους. Ἐνόμισεν, ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μὲ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν κατὰ 5% ἱκανοποιεῖ τὸ δίκαιον αἴτημα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. Ἐπίσης, ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν μοῦ ἔκαμεν ἡ σχετικὴ παράγραφος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἔλεγχος τῆς δημοσίας διαχειρίσεως θὰ ὑπάγεται τοῦ λοιποῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἀσκῆται ὑπὸ δικαστικῶν ἐντασσομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο. Νομίζω, ὅτι τοιαύτη ρύθμισις τοῦ θέματος εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ ἐπικίνδυνος. Ἔχομεν ὄργανον συνταγματικῶς κατωχυρωμένον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνατεθῆ ἡ ἁρμοδιότης αὐτή. Εἶναι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Ἐὰν δὲν ἐπαρκῇ διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην, δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις παρὰ νὰ τὸ ἐνισχύσῃ. Ἡ μείωσις, ὅμως, τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διὰ τῆς κυβερνητικῆς ταύτης ἐνεργείας, δὲν νομίζω, ὅτι ἦτο ἐπιτετραμμένη. Ἐκτὸς αὐτοῦ φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ δεχθοῦν Ἕλληνες δικασταὶ νὰ ἐνταχθοῦν εἰς Ὑπουργεῖον καὶ μάλιστα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ὑπαγόμενον ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ δεχθοῦν Ἕλληνες δικασταὶ νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ κατευθυνόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγχον. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ἡ ἐνέργεια αὐτὴ θὰ κριθῇ, ὅτι εἶναι ἐκ τοῦ πονηροῦ καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύωμεν τοὺς δικαστάς, οἱ ὁποῖοι οὔτε τὴν πεῖραν τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἔχουν. Τελειώνων ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην ἀνησυχίαν μου μὲ τὰ μέτρα προνοίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἰδία ἐθεώρησε ὑποχρέωσίν της νὰ δηλώσῃ, ὅτι αἱ παροχαὶ τερματίζονται. Ἐξ αὐτοῦ ἐξάγεται, ὅτι καὶ ἡ ἰδία πιστεύει, εἰς τὸ σφαλερὸν τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Προκαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνέλθῃ καὶ τὴν καλοῦμεν νὰ σταματήσῃ τὰς παροχὰς διότι οὐδέποτε θὰ δυνηθῶμεν νὰ συνέλθωμεν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ περιπέσωμεν μὲ τὴν πολιτικὴν τῶν παροχῶν. (Χειροκροτήματα).

§233Α. ΜΙΧΑΣ. Κύριε συνάδελφε, εἴχατε ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἐὰν ὑπῆρξε μελέτη διὰ τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς ἀπάντησιν ἔκαμε ἀγόρευσιν, χωρὶς νὰ δώσῃ τὴν ἐπιθυμουμένην ἀπάντησιν. Ἐπειδὴ παρίσταται ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, θὰ παρεκάλουν νὰ μᾶς δώσῃ οὗτος μίαν ἀπάντησιν, ἐὰν ὑπῆρχε μελέτη, διὰ τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν.

§234Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὑπῆρχε μελέτη γενομένη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας.

§235Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργ. Γεωργίας). Ὑπῆρχε μία ἀτελὴς μελέτη ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, γενομένη ὑπὸ τῆς

Α.Τ.Ε.

§236Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ θέμα αὐτὸ εἶχε μελετηθῆ ὑπὸ τῆς Ε.Κ. ἀπὸ μακροῦ. Ὅταν ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐζητήσαμεν στοιχεῖα ἀπὸ ὅλους τοὺς ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ κατελήξαμεν εἰς τὰ γνωστὰ μέτρα.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§238ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 11 π.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δωδεκατημορίων». (Ὥρα 2.00′ π.μ.)