1963.12.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Σάββατον 21 Δεκεμβρίου 1963

Προεδρία κ. Η. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 7 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεύς, κ. Ε. Ζαπάρτας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ε. ΖΑΠΑΡΤΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Κιτσίκης, ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Κύριοι βουλευταί, καταθέτω τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, χρήσεως 1964, μετὰ τῆς ἐπ’ αὐτοῦ ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Εἰδικῶν Ὑπηρεσιῶν κατὰ τὸ οἰκον. ἔτος 1964», τὸ ὁποῖον καὶ παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ κληθῇ συντόμως, τόσον διὰ τὰς ἀρχαιρεσίας, ὅσον καὶ διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ράλλης, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ν.Δ. 2709)1953 καὶ 3905)1958».

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἑνιαίας Δημοκρατικῆς Ἀριστερᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§6Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι σύντομος καὶ ἀντικειμενικός, ὅπως πάντοτε. Θὰ ἐκθέσω γενικῶς τὰς ἀπόψεις τῆς ΕΔΑ καὶ τὴν ἔννοιαν τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου. Κύριοι βουλευταί, θεωρῶ χρέος μου νὰ χαιρετίσω τὸ γεγονός, ὅτι γιὰ πρώτη φορὰ ὕστερα ἀπὸ πολλὰ χρόνια, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνέδειξε στὶς ἐκλογὲς τῆς 3ης Νοεμβρίου στὴ Βουλή, μεγάλη Κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία ἀπὸ τὶς δημοκρατικὲς δυνάμεις. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ δημοκρατικὴ νίκη θὰ ἦταν συντριπτική, ἂν οἱ ἀντιδραστικὲς δυνάμεις, δὲν εἶχαν δεσμεύσει κάτω ἀπὸ τὴν φοβίαν καὶ τὴν καταπίεσιν, ἕνα σημαντικὸ τμῆμα τοῦ λαοῦ. Στὸν Ἑλληνικὸ λαὸ ἀξίζει κάθε ἔπαινος, γιατὶ δὲν ἔσκυψε ποτὲ τὸ κεφάλι του στὴ βία καὶ μὲ τοὺς ἀγῶνες, μὲ τὶς θυσίες του, καὶ στὸ τέλος μὲ τὴν ψῆφο του, ἀνέτρεψε τὴν Ε.Ρ.Ε., ἀπέκτησε νόμιμη Βουλή, καὶ ἄνοιξε τὸ δρόμο τῆς Δημοκρατίας. Ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ στὶς ἐκλογές, προσδιώρισε καὶ καθαρὰ καὶ συγκεκριμένα τὴ θέλησή του, στὴν ὁποία ὑποχρεωμένοι ὅλοι εἴμαστε νὰ ὑποταχθοῦμε. Καταδίκασε, πρῶτα, τὴν πολιτικὴν τῶν δυνάμεων τῆς Δεξιᾶς καὶ ἰδίως τὴν πολιτικὴν καὶ τὶς μεθόδους τῶν Κυβερνήσεων τῆς τελευταίας 8ετίας. Κατεδίκασε τὴν ἡγεσία τῆς Ε.Ρ.Ε., τὴν πολιτικὴ τῶν διακρίσεων τῶν πολιτῶν καὶ τῆς ἐξαθλιώσεως τοῦ λαοῦ. Τὴν διατήρησιν τοῦ κλίματος τοῦ ψυχροῦ πολέμου μὲ τὴν ἀντικομμουνιστικὴν ὑστερίαν, κατεδίκασε τὴν πολιτικὴν της ἐναντίον τῆς εἰρήνης, ποὺ ὡδήγησε εἰς τὸ ἔγκλημα τῆς Θεσσαλονίκης. Ὁ ὑπερήφανος λαός μας, μὲ τὴν ψῆφον του, ἔδειξε πρὸς ὅλες τὶς κατευθύνσεις, ὅτι δὲν ἀνέχεται τυραννίες καὶ τυράννους. Ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρξουν εἰς τὸν τόπον μας περιθώρια διὰ «λύσεις» τῆς Δεξιᾶς. Ὁ λαός μας ζήτησε, συγχρόνως, μὲ τὴν ψῆφον του, νὰ ἐκκαθαρισθῇ ὁριστικὰ τὸ παράνομον κομματικὸ καθεστὼς τοῦ παρελθόντος, μὲ πλήρη ἀποκάλυψη τῶν αὐθαιρεσιῶν καὶ τῶν σκανδάλων. Παράλληλα, σαφὴς εἶναι ἡ ἀξίωσις τοῦ λαοῦ, νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν χώραν μας καὶ νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ δίκαια αἰτήματά του. Νὰ εὐθυγραμμισθῇ ἡ χώρα μας μὲ τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς μας, μὲ τὸ πνεῦμα τῆς εἰρήνης καὶ τῆς Δημοκρατίας. Μόνον μέσα εἰς αὐτὰ τὰ πλαίσια εἶναι δυνατὸν νὰ δοθοῦν λύσεις εἰς ὅλα τὰ προβλήματα τῆς Ἑλλάδος. Ἔτσι διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου, προβάλλουν βαρειὰ καθήκοντα καὶ ἱστορικὸ ἔργο διὰ τὴν πορείαν τοῦ Ἔθνους. Πραγματικὰ αἴσθημα ἀνακουφίσεως καὶ ἀπελευθερώσεως κατέχει τὸν λαὸν μετὰ τὶς ἐκλογές. Ἀλλὰ καὶ δίκαια προσδοκία, ὅτι δὲν θὰ ἀπογοητευθῇ στὶς ἐλπίδες του. Ὅτι μιὰ προσπάθεια δημοκρατικῆς ἀναδημιουργίας θὰ ἀκολουθήσῃ τώρα ἀπὸ τὶς δημοκρατικὲς δυνάμεις. Ὅτι ἀληθινὸ πνεῦμα δημοκρατίας θὰ κυριαρχήσῃ εἰς ὅλες τὶς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς μας. Ὀφείλω δι’ αὐτὸ μὲ λύπη μου νὰ ὑπογραμμίσω, ὅτι ὡρισμένες ἐκδηλώσεις στὴν κορυφὴ τῆς ἡγεσίας τοῦ Κέντρου νοθεύουν τὸ καθαρὸ νόημα τῆς δημοκρατικῆς νίκης. Ἡ ΕΔΑ εἶναι ὑπερήφανη, ὅτι στὴ 12ετῆ πολιτική της δράση ἀγωνίστηκε μὲ πίστιν καὶ πάθος διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ὁμαλότητα καὶ ἡ δημοκρατία εἰς τὴν χώραν μας ὕστερα ἀπὸ τὸν ἐμφύλιο πόλεμο. Καὶ κάτω ἀπὸ τὴ σημαία της στοὺς ἀγῶνες της αὐτοὺς ἐτάχθηκε σημαντικὴ μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ ΕΔΑ εἶναι ἰδιαίτερα ὑπερήφανη, γιατὶ εἰς τὰ δύο τελευταῖα χρόνια μετὰ τὸ πραξικόπημα καὶ στὶς ἐκλογές, ἀγωνίστηκε μὲ ὅλες τὶς δυνάμεις της διὰ νὰ πέσῃ καὶ νὰ ἡττηθῇ ἡ δεξιά, γιὰ νὰ νικήσουν οἱ δυνάμεις τῆς δημοκρατίας. Σήμερα ἀντλοῦμεν συμπεράσματα ἀπὸ τὶς ἐξελίξεις τῆς 12ετίας στὸν τόπο μας, ἀπὸ τὶς βαθειὲς ἀλλαγὲς ποὺ συντελοῦνται διεθνῶς, καὶ κάνομεν ὅ,τι πρέπει γιὰ νὰ γίνωμεν πιὸ θετικοὶ παράγοντες στὴ ζωὴ τῆς χώρας. Ὅμως ἐσημειώθη προσπάθεια νὰ ἀγνοηθῇ ἡ ΕΔΑ καὶ ἡ πολιτική της ποὺ ἐκφράζει τοὺς πόθους μιᾶς μεγάλης μερίδας τοῦ λαοῦ. Ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογὰς ὅταν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων ἐκάλεσε τὶς ἡγεσίες τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ἀνέλαβε τὴν σοβαρὴ εὐθύνη — ἂν καὶ λένε ὅτι εἶναι ἀνεύθυνος — νὰ ἀγνοήσῃ τὴν ἡγεσίαν τῆς ΕΔΑ. Ἀκόμα ὅμως βαρύτερο ἀτύχημα γιὰ τὸ δημοκρατικὸ πνεῦμα ποὺ ἐπιβάλλουν οἱ ἐκλογὲς τῆς 3ης Νοεμβρίου, ἀποτελοῦν ἡ τακτικὴ ποὺ συνεχίζει εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Δέχεται μία ἀπαράδεκτη, ἀντιδημοκρατικὴ πίεση καὶ συζητεῖ ἂν πρέπει καὶ ἂν δικαιοῦται νὰ ὑπολογίζῃ τὴν Κοινοβουλευτικὴν δύναμιν τῆς ΕΔΑ στὸν σχηματισμὸν τῆς δημοκρατικῆς πλειοψηφίας ποὺ θὰ τὴν στηρίζῃ στὴν ἀρχή, ἐπανέλαβε μάλιστα χθὲς ὁ κ. Παπανδρέου ἀπαράδεκτο χαρακτηρισμὸ διὰ τὴν παράταξίν μας.

§7Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν συζητεῖται.

§8Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Δηλαδὴ δὲν συζητεῖται. Ἀμφισβητεῖ ἔτσι ἡ Κυβέρνησις ἂν οἱ ἑκατοντάδες χιλιάδες ἐργαζομένων Ἑλλήνων ποὺ ἀκολουθοῦν τὴν ΕΔΑ καὶ ποὺ σήκωσαν τὸ μεγαλύτερο βάρος τῶν ἀγώνων καὶ τῶν θυσιῶν γιὰ νὰ πέσῃ ἡ δεξιά, δικαιοῦνται νὰ τὴν στηρίξουν μὲ τὴν ψῆφον τῶν ἀντιπροσώπων των βουλευτῶν κοινοβουλευτικὰ καὶ στὸν λαό, γιὰ τὴν πραγματοποίηση τῶν δημοκρατικῶν ἐπαγγελιῶν της. Αὐτὴ ἡ νοοτροπία, αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῶν διακρίσεων, βρίσκεται σὲ πλήρη διάσταση πρὸς τὸ περιεχόμενον τῆς δημοκρατίας καὶ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Αὐτὸ τὸ πνεῦμα προσθέτει ἐμπόδια εἰς τὸ δύσκολο δρόμο τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ. Ἀποτελεῖ ἀνεπίτρεπτη παραχώρηση πρὸς τὶς ἀντιδραστικὲς δυνάμεις. Εἶναι μία ὑποχώρηση ξεπερασμένη χρεωκοπημένα καὶ ὕποπτα συνθήματα τῆς ἀντιδραστικῆς «ἐθνικοφροσύνης». Αὐτὴ ἡ ὑποχώρηση, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἔχει δημιουργήσει μιὰ ἀτμόσφαιρα κυβερνητικῆς ἀβεβαιότητας ποὺ δὲν τὴν δικαιολογεῖ τὸ νόημα τῆς λαϊκῆς ψήφου ποὺ εἶναι ἑνιαῖο. Ἡ ὀρθὴ λοιπὸν κοινοβουλευτικὴ καὶ συνταγματικὴ λύσις, εἶναι νὰ προχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ἔργον της στηριζομένη σὲ μιὰ εὐρεῖα πλειοψηφία ποὺ ὑπάρχει στὸ λαὸ καὶ στὴ Βουλή. Ἐλέγχομε τὴν Κυβέρνηση γιατὶ ἀρνεῖται νὰ προχωρήσῃ στὸ ἔργο της, στὸν ἐκδημοκρατισμὸ τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ, στὴν ἐπίλυση μεγάλων θεμάτων δημοκρατικῆς τάξεως, ὅπως ἡ διάλυσις τῶν παρακρατικῶν φασιστικῶν ὀργανώσεων, ἡ ἄμεσος καὶ ὁλοκληρωτικὴ κατάργησις τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων καὶ ἡ ἀπόλυσις ὅλων τῶν πολιτικῶν κρατουμένων. Γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ πρέπει νὰ ποῦμε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν δημοκρατικὴ Κυβέρνηση νὰ συνεχίσῃ νὰ κρατάῃ τοὺς αἰχμαλώτους τοῦ ἐμφυλίου πολέμου εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ 20 ἔτη. Οὐδέποτε εἰς τὴν ἱστορία παρατηρήθηκε αὐτὸ τὸ φαινόμενο. Πάντοτε ἀπὸ τὴν ἵδρυση τῆς ΕΔΑ διεκηρύτταμε, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐθνικὴ νὰ κλείσουμε τὶς πύλες τοῦ ἐμφυλίου πολέμου καὶ νὰ εἰσέλθῃ ἡ χώρα μας εἰς τὴν δημοκρατικὴ ὁμαλότητα μὲ γενικὴ ΑΜΝΗΣΤΙΑ πρὸς ὅλες τὶς κατευθύνσεις. Σήμερα, ἐν ὄψει καὶ τῶν μεγάλων ἑορτῶν τῆς ἀγάπης καὶ τῆς εἰρήνης, ἡ πλήρης ἐκκαθάρισις τοῦ προβλήματος τῶν πολιτικῶν κρατουμένων, εἶναι περισσότερον ἐπιτακτική. Δὲν ὑπάρχει αὐτὴ τὴ στιγμὴ αἴτημα πιὸ ὥριμο στὴν συνείδησιν καὶ αὐτῶν τῶν μαζῶν τῆς δεξιᾶς ἀπὸ τὴν ἀπόλυσιν ὅλων τῶν πολιτικῶν κρατουμένων. Πέραν αὐτῶν, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα θέματα μὲ τὰ ὁποῖα ἀσχολήθηκαν οἱ προγραμματικὲς δηλώσεις. Ἐμεῖς σημειώσαμε καὶ τὸν θετικὸ χαρακτῆρα πολλῶν σημείων τοῦ λόγου τοῦ Θρόνου καὶ αὐτό, παρὰ τὴν ἔντονη ἀντίδραση ποὺ μᾶς προκαλεῖ ἡ ἀντισυνταγματικὴ συμπεριφορὰ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος ἔναντί μας. Σημειώνουμε ἐπίσης, ὡρισμένα θετικὰ σημεῖα στὴ διαγραφὴ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τόσον ἀπὸ τὸν κ. Βενιζέλο, ὅσον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Εἴμαστε σύμφωνοι ἐπίσης κατ’ ἀρχὴν μὲ τὰ μέτρα γιὰ τὴν Παιδεία, καὶ τὰ ἀγροτικὰ χρέη, καὶ τὸ φορολογικόν, γιὰ τὴ λαϊκὴ στέγη, γιὰ τὰ ἔκτακτα μέτρα, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι πρέπει νὰ ὁλοκληρωθοῦν καὶ γι’ αὐτὸ ἔχουμε συγκεκριμένες προτάσεις σύμφωνα μὲ τὸ πρόγραμμα τῆς ΕΔΑ. Γι’ αὐτὰ θὰ μιλήσουν οἱ ἑπόμενοι ἀγορητὲς τοῦ κόμματός μας. Ταυτόχρονα ὅμως, πρέπει νὰ ποῦμε μὲ κάθε εἰλικρίνεια ὅτι ὑπαναχώρηση στὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ στὸ θέμα τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων μᾶς βρίσκει κατηγορηματικὰ ἀντιθέτους. Δίχως μείωση τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, εἶναι ἀδύνατη κάθε οὐσιαστικὴ ἀλλαγὴ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν παραγνώριση τῶν δικαίων αἰτημάτων τῆς ἐργατικῆς τάξεως, εἶναι κυριολεκτικὰ ἀπαράδεκτος γιὰ κάθε Ἕλληνα. Ἀλλὰ μὲ ὅλα αὐτὰ καὶ μὲ μερικὰ ἄλλα ἐπὶ μέρους θέματα θὰ ἀσχοληθοῦν ἄλλοι ἀγορηταὶ τοῦ κόμματός μας. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ συγκεντρώσω τὴν προσοχὴ στὸ πολιτικὸ θέμα: Εἶναι ἀνάγκη νὰ βαδίζῃ ἡ Κυβέρνηση στηριγμένη στὶς δυνάμεις τῆς δημοκρατίας καὶ τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος ποὺ ψήφισε ὁ λαὸς στὶς 3 Νοεμβρίου. Ὑπάρχει ἐδῶ ἕνα θέμα ποὺ θέλουμε μὲ εἰλικρίνεια νὰ ἀντιμετωπίσουμε. Ἡ ΕΔΑ στηρίζει τὴν Κυβέρνηση γιὰ νὰ τῆς δώσῃ τὴν δυνατότητα νὰ ἐφαρμόσῃ τὶς δημοκρατικὲς ἐπαγγελίες της. Αὐτὸ ποὺ ψηφίσθηκε στὶς 3 Νοεμβρίου, ποὺ διαμορφώθηκε στὴ διάρκεια τῆς τελευταίας ἰδιαίτερα 2ετίας τῶν κοινῶν δημοκρατικῶν ἀγώνων καὶ ἀντανακλᾷ σὲ σημαντικὸ βαθμὸ τὰ κοινὰ αἰτήματα τοῦ λαοῦ. Γιατὶ γιὰ τὴν ΕΔΑ προέχει ἡ εἴσοδος τῆς χώρας εἰς τὴν ὁμαλότητα, ὁ ὁριστικὸς τερματισμὸς τῆς κυριαρχίας τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς καὶ ἡ ἱκανοποίηση τῶν πιὸ ἄμεσων λαϊκῶν προβλημάτων. Αὐτὰ τὰ λέμε τίμια καὶ εἰλικρινά. Καὶ ὁ λαὸς καὶ τὰ πολιτικὰ κόμματα ξέρουν πὼς ἐμεῖς μιλᾶμε μὲ ἀνοικτὰ χαρτιά. Ὁ λαὸς κατεδίκασε τὴν ΕΡΕ γιὰ νὰ τὴν ἐμποδίζῃ νὰ καθορίζῃ τὴν πορεία τῶν πραγμάτων. Δὲν μπορεῖ νὰ παραβιάσετε αὐτὴν τὴν θέληση τοῦ λαοῦ. Ἂν παρ’ ὅλα αὐτὰ ἐπιμείνετε, τότε, ἀπὸ κεῖ καὶ ὕστερα δὲν βλέπουμε ἄλλη διέξοδο ἀπὸ τίμιες, ἐλεύθερες ἐκλογές, μὲ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ μὲ τὶς ἐγγυήσεις ποὺ καὶ ἡ ἴδια ἡ Ε.Κ. ζητοῦσε. Τελειώνοντας, θέλω νὰ πῶ, ὅτι παραμένουμε στὴν πρώτη λύση, ποὺ ἐξ ἀρχῆς μὲ εἰλικρίνεια ὑπεστηρίξαμε μπροστὰ στὸ λαό. Εἴμαστε, ὅμως, βέβαιοι, ὅτι καὶ ἂν βαδίζουμε στὶς κάλπες, παράλληλα μὲ τὴν παραπέρα μείωση τῆς ΕΡΕ, θὰ νικήσουν οἱ δυνάμεις τῆς δημοκρατίας, θὰ ἐπιδοκιμασθῇ ἡ συνεπὴς καὶ εἰλικρινὴς πολιτική μας. Ἐμεῖς ἐπισημαίνοντας ὅλα αὐτά, θὰ συνεχίσωμε καὶ στὸ μέλλον κατευθύνοντες τοὺς ἀγῶνες τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ γιὰ τὴν ὁλοκλήρωση τῆς νίκης τῆς 3ης Νοεμβρίου. (Χειροκροτήματα).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, θὰ ἤθελον νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν ἐκφράζεται ἡ εὐχή, ὅπως εἰ δυνατὸν τερματισθῇ ἡ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων συζήτησις τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Βεβαίως, οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιβάλῃ, διότι τὸ πενθήμερον δὲν λήγει τὴν Δευτέραν. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ μία κοινὴ προσπάθεια νὰ τερματίσωμεν τὴν Δευτέραν, ἔστω τὸ μεσονύκτιον καὶ οὐχὶ τὴν δωδεκάτην καὶ πέραν, καὶ τοῦτο, χάριν τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἐξ ἐπαρχιῶν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ ἤθελον νὰ συμφωνήσωμεν, εἰ δυνατόν, ὅτι καὶ ἀπόψε θὰ διατηρηθῇ ἡ συνεδρίασις τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ μεσονυκτίου, αὔριον δὲ νὰ ἀρχίσωμεν ἐνωρίτερον διὰ νὰ διαρκέσῃ ἡ συζήτησις, ἐπίσης, τοὐλάχιστον, μέχρι τὴν Δευτέραν μὲ τὸν αὐτὸν ρυθμόν, νὰ τελειώσωμεν ἐντὸς τῆς νυκτός, ἐφ’ ὅσον τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ἤθελε καταστῆ δυνατόν. Ἐὰν εἶσθε σύμφωνοι νὰ ἐβαδίζαμεν μὲ αὐτὸν τὸν ρυθμόν, τότε, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περαιωθῇ φυσιολογικῶς καὶ μὲ πλήρη ἄνεσιν ἡ συζήτησις.

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§11Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν πρότασίν σας. Βεβαίως δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ κανένα κόμμα μόνον νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις τὴν Δευτέραν. Ἐν μέρει ἐξαρτᾶται καὶ ἀπὸ ἡμᾶς, ἀπὸ τὴν ΕΡΕ, κυρίως ὅμως καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀγορητῶν, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις θὰ ὁρίσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δευτέραν, νομίζω ὅτι πράγματι θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ μέχρι πρωΐας ἀκόμη νὰ συνεδριάζαμεν, ὥστε ἅπαντες οἱ συνάδελφοι τὴν παραμονὴν τῶν Χριστουγέννων νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβοῦν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα των καὶ εἰς τὰς οἰκογενειακάς των ἑστίας.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε μόνον νὰ ἐπιμείνω, ὅτι καὶ σήμερον καὶ αὔριον πρέπει νὰ παραταθοῦν κἄπως αἱ συνεδριάσεις, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ τερματίσωμεν τὴν Δευτέραν.

§13Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις ἀποδέχεται πᾶσαν πρότασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης, κ. Χ. Γραμματίδης, ἔχει τὸν λόγον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Κοκκέβης).

§15Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐτέθησαν δύο θέματα. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὸ πολιτικὸν πρόβλημα τῆς χώρας, τὸ ὁποῖον προέκυψε μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3ης Νοεμβρίου 1963. Τὰ δύο αὐτὰ θέματα ἔχουν πλήρη μεταξύ των συνάρτησιν καὶ εἶναι συνδεδεμένα. Δύνανται ὅμως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως νὰ ἐξετασθοῦν ἓν ἕκαστον κεχωρισμένως. Καὶ πρῶτον, ἂς ἐξετάσωμεν τὸ θέμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέγνωσε χθὲς ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ προσδιώρισε τοὺς στόχους τοὺς ὁποίους θὰ ἐπιδιώξῃ κατὰ τὴν θητείαν της καὶ περαίνων, ἐζήτησε τὴν ψῆφον τοῦ Σώματος. Ὁ ἀξιότιμος ὅμως Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἐν συνεχείᾳ, ἠσχολήθη διὰ μακρῶν μόνον μὲ τὸ πολιτικὸν θέμα τῆς χώρας καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἶπεν, προσδιορίζων τὴν θέσιν τῆς ΕΡΕ, ὅτι τὸ κόμμα του θὰ καταψηφίσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Μάλιστα, δὲν τὸ εἶπεν ἀκριβῶς ἔτσι εἶπεν, ὅτι: Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀρνεῖται νὰ δεχθῇ τὴν ψῆφον μας, δὲν θὰ τὴν δώσωμεν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε πλέον ἢ σαφής, ὡς τοὐλάχιστον ἐγὼ ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν, διότι ἐζήτησε, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν δηλώσεών του, τὴν ψῆφον τοῦ Σώματος. Ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι διὰ νὰ ἀρνηθῇ ἡ ΕΡΕ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δύο τινὰ θὰ πρέπει νὰ συμβαίνουν. Ἢ θὰ πρέπει νὰ μὴ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ δεύτερον, νὰ ἔχῃ σοβαρὰς ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων αὐτῆς. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι παρόμοιοι λόγοι ἐξ ἀντικειμένου δὲν ὑπάρχουν. Διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην καὶ τὸ πρόγραμμά της εἶναι πλούσιον εἰς προσφορὰς πρὸς τὸν λαόν. Ἡ Κυβέρνησις ἤρχισε τὴν σταδιοδρομίαν της κατὰ τρόπον λίαν ἐπιτυχῆ. Καὶ τὰ πρῶτα μέτρα της εἰς τὸν τομέα τῆς ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ τῆς παροχῆς δωρεὰν παιδείας ἀποτελοῦν πλέον κτῆμα τοῦ λαοῦ, ὅπως κτῆμα τοῦ λαοῦ θὰ ἀποτελέσουν μετ’ ὀλίγον τὰ ἐξαγγελθέντα χθὲς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νέα μέτρα ὑπὲρ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, τῶν στρατιωτικῶν, τῶν συνταξιούχων, τῆς λαϊκῆς στέγης καὶ τῆς ὑγείας. Εἶναι τόσον συνδεδεμένα τὰ μέτρα αὐτὰ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε εἶναι δύσκολον νὰ ἀρνηθῇ κανεὶς ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτήν. Πράγματι, καταψηφίζων κανεὶς τὴν Κυβέρνησιν, κατ’ ἀνάγκην ἀποδοκιμάζει καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πιστεύω, ὅτι ὁ βουλευτὴς ἐκλέγεται διὰ νὰ ὑπηρετῇ κατὰ πρῶτον λόγον τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ ἑνὸς Ἔθνους καὶ κατὰ δεύτερον λόγον νὰ ἀποτελέσῃ μέλος ἑνὸς κόμματος. Ἀλλὰ καὶ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τοῦ κόμματος, ἐπιβάλλει νὰ ἐναρμονίζεται μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, ἄλλως, ὡς ἐγὼ τοὐλάχιστον πιστεύω, τὸ κόμμα καθίσταται ἀρνητικὸν ἐν πολλοῖς ἐπικίνδυνον καὶ δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως. Ὡς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, νομίζω, ἐν κατακλεῖδι, ὅτι τὸ Σῶμα πρέπει νὰ τῆς παράσχῃ σήμερον ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Ἀπόκειται συνεπῶς εἰς τὴν ἡγεσίαν τῆς ΕΡΕ καὶ εἰς τοὺς βουλευτὰς τοῦ κόμματος αὐτοῦ, νὰ ἀναθεωρήσουν τυχὸν τὴν ἀπόφασίν των καὶ νὰ δώσουν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ δεύτερον θέμα, τὸ πολιτικὸν θέμα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ ὑπῆρξα ὁ πρῶτος ποὺ διεκήρυξα τὴν ἀνάγκην ὅπως ἡ ΕΡΕ παράσχῃ ψῆφον πλήρους ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκπληροῦσα οὕτω ἐθνικὸν καθῆκον. Πρῶτον ἐκ λόγων στοιχειώδους σεβασμοῦ πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ μας, ὅστις σαφῶς διὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου, ἠθέλησεν ἀλλαγήν, μὴ δεχθεὶς ἡ ΕΡΕ νὰ καταστῇ μόνιμον καθεστὼς εἰς τὴν χώραν. Δεύτερον, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ καθιερωθῇ καθεστὼς ἠρέμου πολιτικοῦ βίου εἰς τὸν τόπον ὡς προϋπόθεσις διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν πρόοδον τοῦ τόπου. Τρίτον, διότι βασικὴ λειτουργία τῆς δημοκρατίας εἶναι ἡ ἐναλλαγὴ τῶν ἐθνικῶν κομμάτων εἰς τὴν ἐξουσίαν. Τέταρτον ἀπὸ εὐλάβειαν πρὸς τὸν θρόνον, ὁ ὁποῖος ἵσταται ὑπεράνω τῶν κομμάτων καὶ πέμπτον, ἀπὸ τὴν πίστιν, ὅτι τὸ ἅπαντον εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν τοῦ τόπου δὲν εἶναι ἡ ἐξουσία, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ ἀποστολὴ τῆς ὁποίας ἔχει τὸ ἰδικόν της μεγαλεῖον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ κόμματος. Ἀλλὰ ἡ θέσις αὐτὴ ἦτο θέσις ἐκ διαμέτρου ἀντίθετος πρὸς τὴν θέσιν τῆς τέως ἡγεσίας τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία καθώριζε γραμμὴν ἀδιαλλαξίας καὶ ἐπέμενεν εἰς τὴν καταψήφισιν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι προφανὲς τὶ ἐπεδίωκεν ὁ τέως Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ μὲ τὴν καταψήφισιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπεδίωκε δηλαδὴ τὴν ἀνάληψιν ὑπ’ αὐτοῦ τῆς πρωτοβουλίας. Δὲν ἤθελε νὰ βλέπῃ, ὅτι μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο σταδίων ὑπάρχει ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς τὴν ὁποίαν ὁ Ἀνώτατος ρυθμιστὴς τοῦ πολιτεύματος δύναται κάλλιστα νὰ δώσῃ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς πλειοψηφίας. Ἐκτιμῶν προσωπικῶς τὰ ἀριθμητικὰ δεδομένα τῶν κομμάτων, εἶπον τότε εἰς τὸν κύριον Καραμανλῆν: Ἔστω ὅτι φθάνομεν εἰς τὸ στάδιον, τὸ ὁποῖον προσδοκᾶτε καὶ ἀναλαμβάνετε ὑμεῖς τὴν πρωτοβουλίαν. Ἐρωτῶ: Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ πράξητε εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὸ ἐθνικόν σας καθῆκον;

§16Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Σᾶς διαψεύδομεν ὅλοι μας. (Θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως — κωδωνοκρουσίαι).

§17Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Ἀναζητῶ ἐντίμους συναδέλφους ἀπὸ τὴν παράταξιν τῆς ΕΡΕ νὰ τὸ βεβαιώσουν. Διότι αὐτὰ ἐλέχθησαν εἰς τὴν συνέλευσιν τοῦ κόμματος καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὰ ἀμφισβητήσῃ ... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§18Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Γραμματίδη, λέτε ἀνακριβείας, ψεύδεσθε. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§19Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Θὰ παρεκάλουν, κ. συνάδελφε, νὰ σέβεσθε κατὰ πρῶτον λόγον τὸν ἑαυτόν σας. Αἱ ὕβρεις σας εἶναι ἀπαράδεκτοι.

§20Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Εἶσθε ψεύτης.

§21Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κ. συνάδελφε, ὅτι πρέπει νὰ μάθετε νά σέβεσθε πρῶτα τὸν ἑαυτόν σας. Ἀλλὰ λέγω ....(Δὲν ἠκούσθη). Ἐὰν ἐσεῖς τὸ διεψεύδετε, ζητῶ ἐντίμους συναδέλφους ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην νὰ τὸ βεβαιώσουν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μὴ διακόπτετε. Διατὶ δὲν βοηθᾶτε τὸ Προεδρεῖον, ὥστε ἡ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ ὁμαλῶς; Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ διακόπτετε. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Δὲν ἐζητήσατε τὴν ἄδειαν οὔτε ἀπὸ τὸν ρήτορα οὔτε ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον διὰ νὰ σᾶς ἐπιτρέψουν τὴν διακοπήν. Ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, ἔχει ἀντίθετον γνώμην πρὸς ἐσᾶς καὶ θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του ὑποχρεωμένον νὰ τὴν ἐκθέσῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος.

§23Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τῇ ἀδείᾳ τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος συναδέλφου, παρακαλῶ, ὅπως μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸς τὸν κ. συνάδελφον.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Τσάτσο.

§25Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν δύο ζητήματα. Ὑπάρχει, πρῶτον, τὸ ζήτημα τοῦ τί εἶπε τὴν ἡμέραν τῆς συνελεύσεως τοῦ κόμματος ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἡ ὕβρις τὴν ὁποίαν ἀπόψε ἐξεστόμισε. Κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συνελεύσεως τοῦ κόμματος, κ. Γραμματίδη, δὲν εἴχατε τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπητε τίποτε. Ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε ἀπόψε δὲν ἐλέχθησαν τότε. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης, αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον θέμα. Τὸ ἕτερον θέμα εἶναι νὰ ἀνακαλέσητε τὴν ὕβριν τὴν ὁποίαν ἐξεστομίσατε. Εἴπατε δηλαδή, ὅτι ἀναζητεῖτε ἐντίμους συναδέλφους τῆς ΕΡΕ διὰ νὰ τὸ ὁμολογήσουν.

§26Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Κύριε Τσάτσο, ὅπως γνωρίζετε, ὅ,τι ἔπραξα, τὸ ἔπραξα φανερά, ἐνῷ πολλοὶ συνάδελφοι, ὅ,τι μοῦ εἶπον, μοῦ τὸ εἶπον κρυφά. Ἔχω συναίσθησιν τῆς θέσεώς μου καὶ ἔχω τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου, (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου) καὶ σᾶς κάμνω μίαν δήλωσιν, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀπόψε ὑποστηρίζω ἐλέχθησαν εἰς τὴν συνέλευσιν τοῦ Κόμματος καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀληθῆ καὶ ἀδιάψευστα. Ἐπίσης δὲν πρόκειται, σεβόμενος τὸν ἑαυτόν μου, νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῶν συναδέλφων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ μυστικὰ τοῦ Κόμματος τῆς ΕΡΕ. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν καὶ περισσοτέραν μνήμην καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ ἐνθυμηθῆτε αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀπόψε ὑποστηρίζω.

§27Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εἴπατε κ. συνάδελφε, ὅτι...

§28Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Κύριε Παπακωνσταντίνου ξέρετε πόσο σᾶς ἐκτιμῶ. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν καὶ περισσοτέραν μνήμην καὶ θὰ συμφωνήσωμεν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, ἀφήσατε νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ ἐπιπέδου πολιτισμοῦ. Θὰ παρεκάλουν ὅπως βοηθήσητε τὸ Προεδρεῖον ὥστε ἡ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ πράγματι ἠρέμως.

§30Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Ἔλαβον τότε τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν θέλω νὰ πιστεύω, διότι ὑπῆρξε ἐντυπωσιακή, ὅτι θὰ τὴν ἐνθυμηθοῦν οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ. Ἐπαναλαμβάνω: Εἶπον τότε εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν ἔστω ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ στάδιον τὸ ὁποῖον προσδοκᾶτε καὶ ἀναλαμβάνετε ὑμεῖς τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως. Ἐρωτῶ: Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ πράξητε εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὸ ἐθνικόν σας καθῆκον καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν: «Ἂς ἔλθῃ ἐκείνη ἡ ὥρα καὶ βλέπομεν». Ἦτο φανερὸν τὶ ἐμηχανεύετο ὁ τέως Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ. Κεκηρυγμένος ὁ ἴδιος ἐναντίον πάσης ἐξαγορᾶς ἢ προσεταιρισμοῦ βουλευτῶν τῆς ΕΡΕ ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ. δὲν θὰ ἐδίσταζε νὰ πράξῃ τὸ ἴδιον ἀντιστρόφως.

§31Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἐλέχθησαν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§32Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ κ. συνάδελφοι τὴν περίπτωσιν αὐτήν, καὶ ὅτι ὕψωσα φωνὴν διαμαρτυρίας τονίσας, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου, οὐδεὶς Ἕλλην βουλευτὴς εἰς οἱανδήποτε παράταξιν καὶ ἂν εὑρίσκεται εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγορασθῇ καὶ νὰ σπιλώσῃ οὕτω ἕνα λευκὸν καὶ ἔντιμον βίον.

§33Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Νὰ ἀνακαλέσῃ.

§34Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Ἐὰν εἶπε τὴν φράσιν αὐτὴν ὁ κ. Βαρβιτσιώτης δὲν θέλω νὰ ἀνακαλέσῃ, διότι γνωρίζω καλῶς ποῖος εἶναι.

§35Ν. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ τὴν εἶπον....

§36Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀνακαλέσετε, διότι σᾶς γνωρίζω. (Χειροκροτήματα). Ἐτόνισα τότε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδεὶς Ἕλλην βουλευτὴς εἰς οἱανδήποτε παράταξιν καὶ ἂν εὑρίσκεται εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγορασθῇ καὶ νὰ σπιλώσῃ τὸν λευκὸν καὶ ἔντιμον βίον του. Οἱ Ἕλληνες βουλευταί, ἐν τῇ μεγάλῃ πλειοψηφίᾳ των εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι. Εἰς οὐδεμίαν ὅμως περίπτωσιν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκύψουν εἰς πειρασμοὺς καὶ νὰ ἀμαυρώσουν τὴν πολιτείαν των. Ἔχουν λευκὸν τὸ μέτωπον καὶ καθαρὰς τὰς χεῖρας καὶ ἀποτελεῖ δι’ αὐτοὺς τίτλους τιμῆς νὰ εἰσέρχωνται πτωχοὶ εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν καὶ νὰ ἐξέρχωνται πτωχότεροι. Θὰ ἤμην εἰλικρινῶς εὐτυχὴς ἐὰν ὁ κ. Καραμανλῆς μοὶ ἔδιδε διάφορον ἀπάντησιν, ὅτι δηλαδὴ ἐὰν ὁ Βασιλεὺς τοῦ ἀνέθετεν ἐντολὴν σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως θὰ ἔσπευδεν ὡς ἔντιμος ἄνθρωπος νὰ τὴν ἀποποιηθῇ ἢ ἀναλαμβάνων ταύτην, τύποις, νὰ τὴν καταθέσῃ ἀμέσως. Ἡ τοιαύτη διαφωνία μου, ὑπῆρξε, ὡς γνωστόν, καὶ ὁ λόγος τῆς διαγραφῆς μου ἐκ τοῦ Κόμματος τῆς ΕΡΕ. Καὶ κρίνω σκόπιμον νὰ ἐπαναλάβω βραχείας δηλώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβην πρὸς τὸν Ἀθηναϊκὸν τύπον ἅμα τῇ ἀναγγελίᾳ τῆς θέσεώς μου ἐκτὸς κόμματος. Αἱ δηλώσεις μου ἔχουν οὕτω: «Ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας τὴν διαγραφήν μου ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε. Τὴν ἀνέμενον, ἀλλὰ δι’ αὔριον Τετάρτην ὁπότε εἶχεν ὁρισθῆ, πρωτοβουλίᾳ τοῦ κ. Καραμανλῆ, συνάντησίς μας εἰς τὴν οἰκίαν του. Εἶναι προφανές, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., φυγομαχῶν, ἠθέλησε νὰ ἀποφύγῃ μίαν ἀνδρικὴν ἀναμέτρησιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπεχρεοῦτο νὰ ἀκούσῃ καὶ πάλιν τὴν προτροπήν μου ὅπως ἐξαρθῇ ἐς τὸ ὕψος του ὡς ἐθνικοῦ ἡγέτου, καὶ πράξῃ τὸ καθῆκον του ἔναντι τοῦ τόπου ἐγκαταλείπων τοὺς ταπεινοὺς κομματικοὺς ὑπολογισμούς. Ἀλλὰ τὴν ἀναμέτρησιν αὐτὴν δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ τὴν ἀποφύγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τῆς 11ης Δεκεμβρίου, ἐκτὸς ἐάν, ἀκολουθῶν τὴν προσφιλῆ μέθοδόν του, δὲν προσέλθῃ εἰς τὴν συνεδρίασιν, ἀναχωρῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὡς ἔπραξεν ὅτε παρητήθη τῆς πρωθυπουργίας καὶ ὡς ἐπειράθη νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου. Ἡ διαγραφή μου ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ καὶ τοὺς φίλους μου πρᾶξιν τιμητικήν. Ἡμεῖς ἐδώσαμεν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ δὲν ἐπήραμεν. Καὶ εἴχομεν καθῆκον νὰ προβῶμεν εἰς ὠφελίμους ὑποδείξεις πρὸς τὸ συμφέρον καὶ αὐτῆς καὶ τοῦ τόπου. Διαγραφέντες, διότι εἴχομεν τὸ θάρρος τῆς γνώμης μας, ἔχομεν ἥσυχον τὴν συνείδησίν μας, ὅτι ἐπράξαμεν τὸ καθῆκον μας καὶ ἔναντι τῆς Πατρίδος καὶ ἔναντι τῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ἀνήκει μόνον εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν. Αἱ ἐπικείμεναι πολιτικαὶ ἐξελίξεις εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ μᾶς δικαιώσουν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος, μᾶς ἀρκεῖ ἡ ἀναγνώρισις τῆς προσπαθείας μας ἐκ μέρους τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία εἶναι εἰς θέσιν νὰ διακρίνῃ καὶ τὴν ἀγαθότητα τῶν ἰδικῶν μας προθέσεων καὶ τὸ ὕποπτον τῶν ἐπιδιώξεων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι συστηματικῶς ἀπεργάζονται, κινούμενοι εἰς τὸ σκότος, τὸν ἀφανισμὸν μιᾶς παρατάξεως, ἡ ὁποία εἶναι ἀξία καλυτέρας τύχης πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος». Αἱ προβλέψεις μου πράγματι δὲν ἠστόχησαν, ὁ κ. Καραμανλῆς δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ νὰ μοῦ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν ἑνὸς διαλόγου. Ἀλλὰ καὶ αἱ σημειωθεῖσαι ἐν τῷ μεταξὺ πολιτικαὶ ἐξελίξεις ἐπίσης μὲ ἐδικαίωσαν. Πράγματι σημαντικὸς ἀριθμὸς συναδέλφων τῆς ΕΡΕ καὶ ὑπὸ τὴν παλαιὰν καὶ ὑπὸ τὴν νέαν ἡγεσίαν τοῦ κόμματος προσανατολίζεται σαφῶς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ὅπως παρασχεθῇ ψῆφος ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἔγκριτοι ἐφημερίδες τῶν Ἀθηνῶν, φίλα προσκείμεναι πρὸς τὴν ΕΡΕ ἐγκαταλείψασαι τὴν ἀρχικὴν ἀδιαλλαξίαν των συνιστοῦν ἤδη τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπρεπε δηλαδὴ νὰ διαδράμῃ χρόνος ὁλοκλήρου μηνὸς καὶ πλέον διὰ νὰ υἱοθετηθῇ ὅ,τι εἶχεν ἀποκρουσθῆ τότε. Χαίρω χαρὰν μεγάλην, διότι ἡ γνώμη τῆς ἀρνήσεως καὶ ἀδιαλλαξίας τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ὁ κ. Καραμανλῆς ἐγκαταλείπεται ἀπὸ τοὺς ἐπιγόνους, οἱ ὁποῖοι προσχωροῦν πλέον εἰς τὴν γραμμὴν τῆς συναινέσεως τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὁ ἐλάχιστος ἐκ Λαρίσης βουλευτὴς ἐχάραξα. Ἡ στροφὴ εἶναι τῆς τάξεως τῶν 180 μοιρῶν. Θὰ ἀπετέλει παράλειψιν, ἐὰν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν ἐμνημόνευα ἀπόσπασμα κυρίου ἄρθρου ἐγκρίτου ἐφημερίδος τῶν Ἀθηνῶν φίλα προσκειμένης πρὸς τὴν ΕΡΕ. Τὸ ἄρθρον ἐδημοσιεύθη τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν 15 Δεκεμβρίου εἰς τὴν ἐφημερίδα ἡ «Καθημερινή», εἰς τὸ ὁποῖον ἰδοὺ τὶ ὑπογραμμίζεται. Μήπως, λοιπόν, αὐτὴ ἡ Βουλὴ ποὺ θὰ συγκροτηθῇ αὔριον εἰς Σῶμα, θὰ ἀρνηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι καὶ νὰ ζήσῃ ὡς Κυβέρνησις; Θὰ εἰπῇ δηλαδὴ ἡ αὐριανὴ Βουλὴ εἰς τὸν κ. Παπανδρέου: Κύριε πρώην ἀνένδοτε, ἐκέρδισες τὰς ἐκλογάς, ἦλθες πρῶτον κόμμα, μετέθεσες τὴν τέως πλειοψηφίαν εἰς μειοψηφίαν, ἔχεις τὸ ἠθικὸν καὶ πολιτικὸν δικαίωμα νὰ σχηματίσῃς Κυβέρνησιν καὶ νὰ μείνῃς πρωθυπουργός, ἀλλὰ ἐγὼ σοῦ ἀρνοῦμαι αὐτὸ τὸ δικαίωμα καὶ σὲ καταψηφίζω; Βεβαίως, θὰ εἶχε χίλια δίκαια μὲ τὸ μέρος του ὁ κ. Παπανδρέου νὰ ζητήσῃ ἐκ νέου ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ τοῦ δώσῃ περισσοτέραν δύναμιν διὰ νὰ κυβερνήσῃ, ἐὰν θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος διὰ νὰ ζήσῃ νὰ χρησιμοποιῇ τοὺς 28 πνευμοθώρακας τῆς ΕΔΑ, πού, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐθνικῶς ἀπαραδέκτου, θὰ ἦσαν ἀνίσχυροι νὰ τὸν προστατεύσουν κἄποτε ἀπὸ τὴν συμφόρησιν. Ἀλλ’ ἐὰν —ὑπόθεσις γίνεται, διότι δὲν γνωρίζομεν τὰς διαθέσεις τοῦ ἑτέρου μεγάλου ἐθνικοῦ κόμματος, τῆς ΕΡΕ,— ἐὰν αὐτὸ τὸ κόμμα τοῦ προσφέρῃ τὴν κοινοβουλευτικήν του ὑποστήριξιν, διὰ νὰ κυβερνήσῃ καὶ διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμά του, ποὺ ἀποτελεῖ τὸν κύριον σκοπὸν τῆς οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, μὲ ποῖον ἠθικὸν ἔρεισμα ὁ κ. Παπανδρέου θὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὸν Βασιλέα διὰ νὰ ἀξιώσῃ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ζητήσῃ νέας ἐκλογάς; Ἀλλὰ ἡμεῖς τὶ τὸ ὀλιγώτερον εἴχομεν συστήσει ἀρχῆθεν; Δὲν εἴχομεν συστήσει εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. νὰ σπεύσῃ νὰ προσφέρῃ τὰς ψήφους της, διὰ τὴν στήριξιν τῆς Κυβερνήσεως; Δὲν θὰ ἦτο δυσχερὲς τότε εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ τὰς ἀποποιηθῇ, ὅταν θὰ διεπίστωνεν, ὅτι αἱ ψῆφοι τῆς Ε.Ρ.Ε. ἦσαν εἰλικρινεῖς καὶ ἀνιδιοτελεῖς; Θὰ ἦτο δυνατὸν τότε εἰς τὸν κ. Παπανδρέου νὰ ἀποποιηθῇ ἕνα πραγματικὸν θρίαμβον, διότι θρίαμβος θὰ ἦτο νὰ συγκεντρώσῃ ἐπὶ συνόλου 300 βουλευτῶν, 300 ψήφους ἐμπιστοσύνης. Ἀλλὰ ἀντὶ νὰ πράξῃ τοῦτο ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐπετίθετο ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, κατηγοροῦσα αὐτήν, ὅτι μόνον μὲ τὰς ψήφους τῆς Ε.Δ.Α. ἔχει τὴν πλειοψηφίαν. Καὶ βεβαίως, ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος ἐξ ὑπαρχῆς ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν δέχεται τὰς ψήφους τῆς Ε.Δ.Α., ἔστω καὶ ἂν τοῦ προσφέρωνται ὡς ψῆφοι ἐμπιστοσύνης, ἔδωσε τὴν δέουσαν ἀπάντησιν, δηλώσας, ὅτι μόνον ἐφ’ ὅσον ἡ Ε.Ρ.Ε. συνυπολογίζει εἰς τὰς ἰδικάς της ψήφους καὶ τὰς ψήφους τῆς Ε.Δ.Α., τότε μόνον ἡ Ε.Κ. δὲν διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν. Βεβαίως αἱ ψῆφοι τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι νόμιμοι καὶ ἔγκυροι, ἀφοῦ ἀντιπροσωπεύουν 700.000 περίπου Ἑλλήνων ψηφοφόρων. Ἐάν, ὅμως, πιστεύῃ ἡ Ε.Ρ.Ε., ὅτι αἱ ψῆφοι τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι ψῆφοι ἐπικίνδυνοι, δὲν νομίζει, ὅτι παραλείπει ἐθνικὸν καθῆκον μὴ προσφέρουσα τὰς ἰδικάς της; Βεβαίως, τὸ σκέπτεται τώρα μὲ πολὺ μεγάλην καθυστέρησιν καὶ ὅτε ἡ στάσις τοῦ κ. Παπανδρέου εἶναι φυσικὸν νὰ ἔχῃ σκληρυνθῆ. Διότι εὔλογον εἶναι νὰ μὴ πείθεται πλέον εἰς τὴν εἰλικρίνειαν τῶν προθέσεών της καὶ νὰ θεωρῇ ὕποπτον τὴν προσφοράν. Ἤδη ἐγκατελείφθη καὶ ἡ ἰδέα τῆς συγκυβερνήσεως τῶν δύο κομμάτων, τὴν ὁποίαν ἐκαλλιέργει ἄλλοτε καὶ ὁ φιλικὸς πρὸς τὴν Ε.Ρ.Ε. τύπος, χαρακτηρίζων, μάλιστα, εἰς ἐπικύρωσιν τῶν ἐπιχειρημάτων του, τὴν διαφορὰν τῶν 138 βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. καὶ τῶν 132 τῆς Ε.Ρ.Ε. ὡς διαφορὰν 6 πόντων. Προφανῶς ἐπείσθησαν οἱ θιασῶται τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ὅτι ἡ διαφορὰ τῶν 6 πόντων εἶναι διαφορὰ ἑκατοντάδων χιλιάδων ψήφων. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ ἀείμνηστος Κέννεντυ δὲν διέθετε μείζονα ὑπεροχήν, ὅταν ὑπὸ τὰς εὐχὰς καὶ εὐλογίας τοῦ ἀντιπάλου του Νῖξον, ἀνελάμβανε τὴν διακυβέρνησιν τῶν Η.Π.Α. Καὶ εἶναι ἀκόμη γνωστόν, ὅτι εἰς τὸ πλειοψηφικὸν ὄχι μία ἕδρα, ἀλλὰ καὶ μία ἁπλῆ ψῆφος ἀρκεῖ διὰ νὰ δώσῃ τὴν νίκην ἢ καὶ νὰ καταποντίσῃ ὁλόκληρον συνδυασμόν. Ποῖος δὲν γνωρίζει τὴν δύναμιν τῆς μιᾶς ψήφου ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν καὶ τὴν ἰδικήν μας καὶ τῶν ξένων χωρῶν; Ἀντίθετος σκέψις εἰλικρινῶς θὰ ὡμοίαζε πρὸς ἀξίωσιν ἐπιλαχόντος ὑποψηφίου βουλευτοῦ, τοῦ στερήσαντος ἔστω καὶ κατὰ ἕνα μόνον σταυρὸν τοῦ ἐπιτυχόντος νὰ μοιρασθῇ μὲ ἐκεῖνον τὰ ἀγαθὰ τῆς βουλευτικῆς ἰδιότητος ἢ ἀκόμη καὶ μὲ ἀξίωσιν ὑστερήσαντος κατὰ ἕνα μόνον ἀριθμὸν τοῦ κληρωθέντος πρώτου λαχνοῦ ἑνὸς λαχείου νὰ μοιρασθῇ τὰ κέρδη μὲ τὸν τυχερόν. Ἡ Κυβέρνησις Ε. Κ. δὲν ἔχει τὴν ἀπόλυτον δεδηλωμένην πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τοῦτο ἀκριβῶς ἐθεμελιώθη τὸ πρῶτον ἡ ἄρνησις τῆς ΕΡΕ νὰ παράσχῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ κατ’ οὐσίαν. Διότι προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. διέθετε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν καὶ πάλιν ἡ ΕΡΕ θὰ τὴν κατεψήφιζε ἀπὸ λόγους κομματικῆς ἀντιδικίας. Δυστυχῶς, ὁ κομματικὸς φανατισμὸς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας καὶ ἡ πολιτικὴ ἰδιοτέλεια κατισχύουν ἄλλων ὑψηλοτέρων ἐννοιῶν. Καὶ χάριν τοῦ κομματικοῦ συμφέροντος θυσιάζεται τὸ πραγματικὸν συμφέρον τοῦ τόπου καὶ τοῦ λαοῦ. Ὁρκιζόμεθα πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα καὶ ὅμως εἰς τὴν πραγματικότητα θέτομεν τὸ κόμμα ὑπεράνω αὐτῶν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις Ε.Κ. διαθέτει τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν καὶ εἶναι τὸ πρῶτον κόμμα καὶ ἔχει ἑπομένως τὸ δικαίωμα νὰ κυβερνήσῃ ὅπως ἡ Ε.Ρ.Ε., ὡς δεύτερον κόμμα, ὀφείλει νὰ κρατήσῃ τὴν θέσιν τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἡ ΕΔΑ, ὡς τρίτον κόμμα τὴν θέσιν τῆς ἐλάσσονος Ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ρόλοι τοὺς ὁποίους ἔταξεν ὁ λαὸς εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα τῆς χώρας. Ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθόδοξος ἑρμηνεία τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ὡς αὕτη ἐξεφράσθη διὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου, τότε μὲ ὀλίγην καλὴν θέλησιν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν τρόπον συνεννοήσεως. Ἐὰν δηλαδὴ ἡ ΕΡΕ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἡ Ε.Κ. ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον ἐπὶ μίαν 4ετίαν, διατὶ θὰ ὠθήσωμεν τὴν κατάστασιν πρὸς νέας ἐκλογάς; Ἡ Βουλὴ αὐτή, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ καὶ νὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν καθ’ ὅλην τὴν θητείαν της. Ἐὰν κατέστη τὰς ἡμέρας αὐτὰς θνησιγενής, ἐὰν διάχυτα ὑπάρχουν εἰς αὐτὴν τὰ σπέρματα τοῦ θανάτου, ἐὰν ἀναδίδεται ὀσμὴ πτωμαΐνης, τοῦτο νομίζω ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὰς ἀντιθέσεις τὰς ἰδικάς μας καὶ οὐχὶ εἰς ἐσφαλμένην κρίσιν τοῦ λαοῦ. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὸν λαὸν καὶ νὰ τοῦ εἴπωμεν: Δὲν τὰ κατάφερες καλά. Μὲ τὰ νούμερα ποὺ μᾶς ἔδωσες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν τὴν δουλειά μας. Δῶσε μας ἄλλα.

§37Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Δύο φορὲς ἐξελέγητε ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς ΕΡΕ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ διακόπτητε τὸν ρήτορα.

§39Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐγὼ δὲν πῆγα εἰς τὴν ΕΡΕ, ἀλλὰ μὲ ἐζήτησαν καὶ ἐπῆγα. Ὑπῆρξα παράκλητος. Τὴν ἀλήθειαν δύνασθε νὰ τὴν πληροφορηθῆτε ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου κ. Ροδόπουλον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἔλεγον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθυνθῶμεν καὶ πάλιν εἰς τὸν λαόν. Ἀντιθέτως φρονῶ, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ εὕρωμεν τρόπον συνεννοήσεως. Ἀπαραίτητος προϋπόθεσις πρὸς τοῦτο εἶναι νὰ ἀποκαταστήσωμεν ὁμαλὰς σχέσεις καὶ μεταξὺ τῶν κομμάτων καὶ μεταξὺ ἡμῶν τῶν ἰδίων. Ἕλληνες εἴμεθα ὅλοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ὅλοι πονοῦμεν τὸν τόπον μας. Πρὸς τὶ ἑπομένως νὰ ἔχωμεν τόσον ὀξείας ἀντιθέσεις μεταξύ μας; Καὶ διατὶ χάριν τῶν ἀντιθέσεων αὐτῶν νὰ ὁδηγήσωμεν τὸν τόπον εἰς μίαν νέαν περιπέτειαν; Διότι δεινὴ περιπέτεια εἶναι διὰ τὴν χώραν αἱ νέαι ἐκλογαὶ αἱ ὁποῖαι πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θέσουν ὑπὸ δοκιμασίαν καὶ τὸ Δημοκρατικόν μας πολίτευμα. Βεβαίως, νέαι ἐκλογαὶ συμφέρουν εἰς τὴν Ε.Κ. καὶ δὲν συμφέρουν εἰς τὴν ΕΡΕ, ἡ συντριβὴ ἢ ἡ μείωσις τῆς ὁποίας εἶναι βεβαία. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶχον ἄδικον ὑποστηρίζων εἰς ἄρθρον μου δημοσιευθὲν πρό τινων ἡμερῶν μεταξὺ ἄλλων καὶ τὰ ἑξῆς: «Ἡ ΕΡΕ, διερχομένη σήμερον κρίσιν δεινήν, δὲν δύναται καὶ νὰ σκεφθῇ ἀκόμη τυχὸν ἀναμέτρησιν μὲ τὴν Ε. Κ. εἰς τὸ ἐγγὺς μέλλον, συρομένη δὲ ἐνδεχομένως εἰς νέας ἐκλογάς, εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ὑποστῇ πραγματικὸν ἀφανισμόν. Καὶ τοῦτο δὲν συμφέρει, διὰ λόγους γνωστοὺς τοῖς πᾶσι, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν κ. Παπανδρέου —ἄνδρα γενναῖον καὶ ὑπερήφανον— ἱκανοποίησιν μεγαλυτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐδοκίμασεν, ὅταν τὴν 3ην Νοεμβρίου ἐνίκα τὴν ἰσχυρὰν Ε.Ρ.Ε. Ἐξ ἄλλου, ἔχει πλέον καταστῆ κοινὴ συνείδησις, ὅτι ἡ Ε.Κ. δικαιοῦται νὰ κυβερνήσῃ μίαν ὁλόκληρον τετραετίαν ἀφοῦ, εἶναι ἡλίου φαεινότερον, ὅτι ἡ σημερινὴ οὐσιαστικὴ πλειοψηφία της ἔχει πρὸ πολλοῦ ὑπερβῆ τὴν ἀπόλυτον δεδηλωμένην. Πράγματι, οἱ 138 βουλευταὶ της ἐκπροσωποῦν μόνον τὴν δύναμιν τῆς Ε.Κ. μέχρι καὶ τοῦ πέρατος τῆς ψηφοφορίας τῆς 3ης Νοεμβρίου καὶ οὐχὶ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησεν ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν ἄχρι σήμερον. Ἑπομένως, οὐσία, ἡ σημερινὴ κοινοβουλευτικὴ δύναμις τῆς Ε.Κ. εἶναι κατὰ πολὺ μεγαλυτέρα τῆς ἀριθμητικῶς ἐμφανιζομένης, ἀντιστοίχως δὲ εἶναι μικροτέρα ἡ δύναμις τῆς Ε.Ρ.Ε. ὅπως, καὶ κατὰ ἕνα μικρὸν ἴσως ποσοστόν, καὶ ἡ δύναμις τῆς ΕΔΑ. Ὅλοι πλέον γνωρίζουν, ὅτι εὐρύταται λαϊκαὶ μᾶζαι μετεκινήθησαν καὶ μετακινοῦνται εἰσέτι ἐκ τῆς ΕΡΕ κυρίως πρὸς τὴν Ε.Κ. καὶ μάλιστα μέχρι σημείου, ὥστε σήμερον σημαντικὸς χῶρος τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ ἔχῃ καταληφθῆ ὑπὸ τῆς Ε.Κ. ὡς ἐὰν ἔχῃ γίνει APPERTURA A DESTRA. Καὶ βεβαίως τυχὸν νέαι ἐκλογαὶ θὰ ἐπαληθεύσουν μέχρι κεραίας τὴν ἀντικειμενικὴν αὐτὴν διαπίστωσιν. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν εἶναι ἐκεῖ, αἱ ὧραι τὰς ὁποίας διερχόμεθα εἶναι κρίσιμοι καὶ νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ χρέος ὅλων ἡμῶν νὰ σκεφθῶμεν μὲ μεγαλυτέραν σύνεσιν. Ἡ Δημοκρατία ἔχει ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν ὅλων μας καὶ διὰ νὰ λειτουργήσῃ ὁμαλῶς εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ μάλιστα ἰσχυρῶς συγκεκροτημένα. Ἄς εὕρωμεν ἑπομένως τρόπον θεραπείας τῆς καταστάσεως ἐφ’ ὅσον πιστεύομεν, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι σεβαστὴ ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ. Καὶ ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ μας εἶναι ὡς καὶ ἀνωτέρω εἶπον νὰ κυβερνήσῃ ἀπερίσπαστος τὸν τόπον ἡ Ε.Κ. καὶ τὰ λοιπὰ κόμματα νὰ περιορισθοῦν εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μιᾶς Ἀντιπολιτεύσεως καλοπίστου, ἡ ὁποία νὰ διευκολύνῃ μὲ τὰς συμβουλὰς καὶ τὰς ὑποδείξεις της τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ νὰ τὸ παρεμποδίζῃ ἀπὸ στεῖρον κομματισμόν. Δὲν εἶναι οἱ λόγοι μου αὐτοὶ λόγοι ἱεροκήρυκος, πηγάζουν ἀπὸ τὰ πραγματικὰ αἰσθήματά μου καὶ ἀπὸ τὰς δημοκρατικάς μου πεποιθήσεις. Εἰς μίαν περίοδον πολιτικῆς καὶ ἠθικῆς καταπτώσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν μία νέα δημοκρατικὴ Κυβέρνησις συγκεκροτημένη ἀπὸ κορυφαίους πολιτικοὺς ἄνδρες μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν πρύτανιν τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, τὸν κ. Γεώργιον Παπανδρέου, ἀναλαμβάνει τὸ ἔργον τῆς ὑλικῆς καὶ ἠθικῆς ἀναγεννήσεως τοῦ τόπου, ἀντιλαμβάνεσθε ποῖον εἶναι τὸ καθῆκον ὅλων ἡμῶν. Χάριν τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ μέλλοντος τῆς χώρας ὀφείλομεν νὰ στηρίξωμεν μὲ πλήρη ἀνιδιοτέλειαν τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμά της κατὰ τὴν 4ετῆ θητείαν της. Ὅ,τι καλὸν ἐγένετο κατὰ τὴν 8ετῆ διακυβέρνησιν τῆς χώρας ὑπὸ τῆς ΕΡΕ νὰ μὴ διστάσωμεν νὰ τὸ ἀναγνωρίσωμεν καὶ ὅ,τι κακὸν διεπράχθη κατὰ τὴν ἰδίαν περίοδον νὰ μὴ διστάσωμεν νὰ τὸ ἀποκαλύψωμεν καὶ νὰ ἀναθέσωμεν τὴν τιμωρίαν τῶν ὑπευθύνων εἰς τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρότασίν μου, ὅπως τὴν μὲν Δευτέραν διεξαχθῇ βεβαίως ψηφοφορία ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ἑτέραν δὲ συνεδρίασιν, μετὰ τὰς ἑορτάς, συζητηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πολιτικὸν θέμα αὐτὸ καθ’ ἑαυτό. Προσωπικῶς ὡς ἀνεξάρτητος βουλευτής, ὡς μία μονὰς ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, σταθμίσας τὰς εὐθύνας μου, ἔναντι τοῦ τόπου καὶ τοῦ λαοῦ, περιβάλλων μὲ πλήρη ἐμπιστοσύνην τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ἐπιδοκιμάζων τὸ ὑπέροχον πρόγραμμά του, πρόγραμμα πλούσιον εἰς προσφοράς, ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων, ὑπὲρ τῶν συνταξιούχων καὶ τῶν λοιπῶν λαϊκῶν τάξεων, δηλῶ κατερχόμενος τοῦ βήματος, ὅτι θὰ ψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐπιτελῶν ἐθνικὸν καθῆκον, καὶ ἡ ψῆφος μου αὐτὴ θὰ τὴν στηρίξῃ δι’ ὁλόκληρον τὴν θητείαν της.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ, ἔχει τὸν λόγον.

§41Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Προκειμένου νὰ ἀσκήσω Ἀντιπολίτευσιν, κ. βουλευταί, καθ’ ὃν ἀντικειμενικὸν καὶ ἐποικοδομητικὸν τρόπον τὴν ἐννοεῖ ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις, εἶμαι εὐτυχὴς δυνάμενος νὰ δηλώσω, ὅτι συμφωνῶ πλήρως πρὸς ἕνα μέρος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Πράγματι συμφωνοῦμεν πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κατὰ γράμμα συνέχισιν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶπε πολλὰ περὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, εἶπεν ὅμως ἀρκετὰ διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι συμφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῶν σχέσεων μὲ τὴν Βαλκανικὴν καὶ τὰς ἄλλας Μεσογειακὰς χώρας. Συμφωνοῦμεν μὲ τὴν τοποθέτησιν ἔναντι τῆς πανισχύρου ἀμυντικῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας, συμφωνοῦμεν μὲ τὴν τοποθέτησιν μὲ τὰς σχέσεις ἔναντι τῶν χωρῶν τοῦ Ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ. Αἱ σχέσεις μὲ τὰς χώρας αὐτὰς ἐβελτιώθησαν ἐξαιρετικὰ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας καλλιεργηθεῖσαι ἐπιμελῶς, ἀνεπτύχθησαν δὲ ἰδίᾳ ἐπὶ τοῦ μορφωτικοῦ καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ τομέως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε τὴν ἀνωτερότητα νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ, διέψευσε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἐνίοτε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰς τὰς συμμαχίας αὐτῆς ἀκολουθεῖ πολιτικὴν δορυφόρου. Καὶ ἐδῶ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν ὅπως καὶ εἰς πλεῖστα ἐσωτερικὰ θέματα, παρεδώσαμεν εἰς τὴν Ε.Κ. μίαν ἐργασίαν προωθημένην καὶ εὐχόμεθα ὅπως ἡ ἐργασία αὐτὴ συνεχισθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Διὰ τὴν συνέχισιν αὐτῆς τῆς ἐργασίας ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις θὰ προσφέρῃ τὴν ἀντικειμενικὴν καὶ εἰλικρινῆ βοήθειάν της, δὲν νομίζομεν δὲ ὅτι ἐφ’ ὅσον θ’ ἀκολουθοῦνται ὑγιεῖς γενικαὶ γραμμαί, ἐπιτρέπεται Ἀντιπολίτευσις ἐπὶ θεμάτων ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν δὲν νοοῦνται παιγνίδια ἐσωτερικῆς πολιτικῆς. Ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ κρίσιμον σταυροδρόμι, ἐκ τῶν κρισιμωτέρων τοῦ κόσμου καὶ δι’ αὐτὸ ὑπέστη ἐπανειλημμένας εἰσβολάς, πολέμους προκλήσεις. Πέραν τούτου ἡ Ἑλλὰς ἐκ παραδόσεως, ἐκ ψυχοσυνθέσεως τοῦ λαοῦ της καὶ ἐξ οἰκονομικῶν συμφερόντων, εἶναι χώρα δυτική, ἀλλὰ γεωγραφικῶς ἀπομεμονωμένη ἀπὸ τὴν Δύσιν. Τὰ δεδομένα αὐτὰ τὰ ὁποῖα οὐδεὶς δύναται νὰ μεταβάλῃ καθορίζουν σαφῶς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας δι’ οἱονδήποτε ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται διὰ μίαν ἀνεξάρτητον Ἑλλάδα. Εἰς τὴν σαφῆ ταύτην ἐξωτερικὴν πολιτικὴν θὰ ἀντιπολιτευθῶμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐφ’ ὅσον χρειάζεται, θὰ τὴν βοηθήσωμεν ἐφ’ ὅσον πορεύεται ἐπὶ τῶν γενικῶν αὐτῶν γραμμῶν. Αὐτὰ τὰ ἴδια δεδομένα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν κρίσιμον κατάστασιν καὶ θέτουν δυσχερῆ προβλήματα, καθορίζουν ἐπίσης τὸ θέμα τῶν ἀμυντικῶν μας δαπανῶν. Ἔθιξεν ὡρισμένας προϋποθέσεις χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἀμυντικῶν μας δαπανῶν; Συμφωνοῦμεν ἐπὶ τῶν προϋποθέσεων αὐτῶν. Συμφωνοῦμεν καὶ τὸ ἐτονίσαμεν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ὅτι ἡ ἀσφάλεια τῆς χώρας ἰδίως τῆς ἰδικῆς μας, δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὸν ὄγκον καὶ τὴν ἱκανότητα τῶν ἐνόπλων μας δυνάμεων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τὰ κοινωνικά μας προβλήματα. Προσθέτω ἐδῶ, ὅτι ἐξαρτᾶται ἐπίσης καὶ ἀπὸ τὸ ἂν ἔχωμεν λαοκρατίαν ἢ Δημοκρατίαν, ποίου εἴδους Δημοκρατίαν, ἂν ἔχωμεν Κυβέρνησιν στηριζομένην εἰς ἀμιγῆ ἐθνικόφρονα πλειοψηφίαν, ἢ στηριζομένην εἰς μικτὴν πλειοψηφίαν. Πάντως ἀποτελεῖ καὶ δι’ ἡμᾶς δεδομένον, ὅτι χρειάζεται μία ὀρθολογισμένη καὶ δικαία κατανομὴ μεταξὺ τῶν ὑπαρχουσῶν πιστώσεων τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ μεταξὺ τῶν δαπανῶν διὰ τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν. Θὰ ἤθελα νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συναγάγῃ πολιτικὸν συμπέρασμα ἐκ τῆς πληροφορίας ταύτης, ὅτι ἡμεῖς προκειμένου νὰ καθορίζωμεν τὸ ὕψος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν ἀκολουθοῦμεν μεταξὺ ἄλλων ἕνα κανόνα. Ἔθιξε χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέμα ὑπάρξεως ἰσχυρῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς Βουλγαρίας καὶ προσέθεσε μάλιστα, ὅτι αὗται διατηροῦνται παρὰ τὴν συνθήκην Εἰρήνης. Ὁ κανὼν τὸν ὁποῖον θέτομεν ἡμεῖς, εἶναι ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν κρίσιμον αὐτὴν γεωγραφικὴν θέσιν, ὀφείλει νὰ διατηρῇ Ἐνόπλους Δυνάμεις τοιαύτας, ὥστε κατὰ τὴν γνώμην τῆς στρατιωτικῆς της ἡγεσίας νὰ δύναται νὰ ἀντιτάξῃ λογικὴν ἄμυναν, μέχρι τῆς ἀφίξεως τῶν δυνάμεων τοῦ Ν.Α. Τ.Ο. καὶ μετὰ ταῦτα λογικὴν ἄμυναν ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς δυνάμεις τοῦ ΝΑΤΟ. Τὸν κανόνα αὐτὸν εὔχομαι, ἐλπίζω, πιστεύω, ὅτι θὰ σεβασθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἐκ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ τὸν σεβασθῇ θὰ ἐξετάσωμεν τὴν θέσιν μας ἔναντι τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Καὶ ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ ὀφείλω ἐπίσης νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ΕΡΕ εὔχεται καὶ ἀναμένει νὰ ἐπαληθεύσῃ ἡ αἰσιοδοξία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὴν συμμετοχὴν τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας τῆς Ἑλλάδος. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ αἰσιοδοξία αὕτη ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἐτέθη ὠμῶς τὸ θέμα ἐνώπιον τῶν συμμάχων μας. Σπεύδω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὠμῶς καὶ καλῶς τὸ ἔθεσαν τὸ θέμα, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔθεσαν διὰ πρώτην φοράν, ἀλλὰ τὸ ἔθεσαν διὰ πολλοστήν. Καὶ εὐτυχῶς δι’ αὐτούς, τὸ ἔθεσαν, ἀφοῦ εἶχε ἤδη ληφθῆ ἡ ἀπόφασις εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ (Χειροκροτήματα). Διότι ἐὰν κανεὶς δὲν τὸ ἐγνώριζε, δὲν ἔχει, ἐὰν εἶναι ἁρμόδιος παρὰ νὰ ρίψῃ ἕνα βλέμμα εἰς τοὺς φακέλλους, ἐὰν δὲν εἶναι ἁρμόδιος, νὰ ρίψῃ ἕνα βλέμμα εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διὰ νὰ ἰδῇ ὅτι ἡ ἀπόφασις διὰ τὴν συμμετοχὴν τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας τῆς Ἑλλάδος ἐλήφθη παμψηφεί, ὅπως καὶ ἡ πρόσφατος, διὰ πρώτην φορὰν τὸν Μάϊον τοῦ 1962 εἰς τὴν σύνοδον τῶν Ἀθηνῶν κατὰ τὴν ὁποίαν μάλιστα ἐλήφθη, ἡ ἀπόφασις διὰ τὸ 1963 καὶ κατ’ ἀρχὴν διὰ τὸ 1964, τὸν Δεκέμβριον δὲ τοῦ 1962 εἰς τὴν Σύνοδον τῶν Παρισίων, ὄχι μόνον ἐπανελήφθη ἡ ἀπόφασις, ἀλλὰ καθωρίσθησαν καὶ αἱ λεπτομέρειαι περὶ τοῦ ποῖαι χῶραι θὰ συμμετάσχουν διὰ τὸν σχηματισμὸν τῶν 23.500.000 δολλαρίων, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐβοηθεῖτο καὶ ἡ Ἑλλὰς διὰ τὰς στρατιωτικὰς της δαπάνας. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἡμεῖς ἐθέσαμεν καὶ προωθήσαμεν τὰ ἰσχυρὰ θεμέλια, εὐχόμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιτύχῃ καὶ διὰ τὸ 1964 καὶ δηλοῦμεν μάλιστα, ὅτι θὰ χειροκροτήσωμεν ἐὰν ἐπιτύχῃ νὰ λάβῃ περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ἡμεῖς τὸ 1963. Τώρα, ἐὰν ἡμεῖς ἐπετύχομεν αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἴπω, ὅτι ἦσαν καὶ δυσχερέστερα, διότι οὐδέποτε ἄλλοτε εἰς τὸ ΝΑΤΟ ἀπεφασίσθη νὰ βοηθηθῇ μία χώρα διὰ τὰς στρατιωτικάς της δαπάνας καὶ ἀπεφασίσθη διὰ πρώτην φορὰν τὸ 1962, ἐὰν τὸ ἐπετύχομεν διότι ἐθέσαμεν ὠμῶς ἢ μὴ ὠμῶς, πειστικῶς ἢ μὴ πειστικῶς τὸ θέμα, αὐτὸ τὸ λέγει τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ λέγει τὸ ἀποτέλεσμα, κατὰ φράσιν προσφιλῆ εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, τὶ χρείαν ἄλλων μαρτύρων ἔχομεν; Δὲν ἔχομεν χρείαν ἄλλων μαρτύρων, ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ χθεσινὸς προεκλογικὸς λόγος περιέλαβεν μέσα εἰς πολλὰς ἄλλας ἐπικρίσεις καὶ τὴν τόσον ἄδικον ἐπίκρισιν περὶ μὴ ὠμῆς τοποθετήσεως τοῦ προβλήματος ἐνώπιον τῶν συμμάχων μας, ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἄδικον αὐτὴν ἐπίκρισιν καὶ νὰ εἴπω, ὅτι ὠμῶς, ὠμότατα καὶ πειστικώτατα ἐθέσαμε πάντοτε τὸ πρόβλημα καὶ μὲ ἰδιαιτέραν μάλιστα φορτικότητα. Θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀναγνώσω πολλὰ κείμενα, πολλὰς ἀγορεύσεις, διὰ νὰ πεισθῆτε, ὅτι, ὅπως καὶ οἱ σημερινοὶ διάδοχοί μας, οὕτω καὶ ἡμεῖς, πιστεύω, κατὰ τὸν ἴδιον ἀκριβῶς τρόπον καὶ μὲ τὰ ἴδια ἐπιχειρήματα ἐθέσαμεν τὸ θέμα. Ἡμεῖς, τοὐλάχιστον, ἔχομεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπετύχομεν καὶ ὡρισμένα ἀποτελέσματα. Δὲν θὰ σᾶς κουράσω μὲ τὴν ἀνάγνωσιν τοιούτων κειμένων. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι καίριον καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐπίκρισις ἦτο ἄδικος, θὰ σᾶς ἀναγνώσω ὄχι τὰς πολὺ ὠμὰς περικοπὰς —διότι αὐτὸ δὲν συμφέρει— θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕνα ἐπίλογον μὲ μίαν παρέμβασίν μου ἐφέτος εἰς τὴν Ὀττάβα τὸν Μάϊον τοῦ 1963, τὸν Μάϊον, δηλαδή, ὅταν ἤδη εἰσεπράττομεν τὴν στρατιωτικὴν βοήθειαν, μέρος δὲ εἶχεν εἰσπραχθῆ καὶ ἠγωνιζόμεθα διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν στρατιωτικὴν βοήθειαν τοῦ 1964. Καὶ σᾶς διαβάζω μόνον ἕνα σύντομον ἐπίλογον. Ἰδοὺ πιστὴ μετάφρασις ἐκ τῶν πρακτικῶν: «Οὕτω ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται ν’ ἀνταπεξέλθῃ μόνη. Τὸ πολεμικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδουν οἱ φίλοι μας Ἀμερικανοὶ ἀποτελεῖ ἀπάντησιν εἰς ἄλλους ἐξοπλισμούς. Εἶναι ἡ ἀπάντησις μιᾶς μεγάλης δυνάμεως εἰς μίαν ἄλλην μεγάλην δύναμιν. Δὲν πρόκειται, συνεπῶς, περὶ μιᾶς βοηθείας πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Πρόκειται περὶ βοηθείας πρὸς ἕνα τομέα τῆς συνεχοῦς γραμμῆς ποὺ χωρίζει τὴν Ἀτλαντικὴν συμμαχίαν ἀπὸ ἄλλον συνασπισμόν. Γεωγραφικῶς, ὁ τομεὺς αὐτὸς εἶναι Ἑλληνικός. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀμύνης εἶναι τομεὺς τοῦ ὅλου συμμαχικοῦ ὀχυροῦ. Ἡ στρατιωτικὴ βοήθεια προσφέρεται περισσότερον πρὸς τὸν τομέα καὶ ὀλιγώτερον εἰς τὴν χώραν. Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι προσφέρουν κατ’ ἔτος σημαντικώτατον στρατιωτικὸν ὑλικόν. Ἡ Ἑλλάς, ἀμεσώτερον ἐνδιαφερομένη, προσφέρει τοὺς ἄνδρας, ἄνω τῶν 160.000 καὶ 4,8 τοῦ ἐθνικοῦ της εἰσοδήματος, ὅπερ, ἐν τούτοις, ὄντως ἀναγνωρίζεται, εἶναι λίαν χαμηλόν. Οἱ ἰδικοί μας εἰδήμονες μᾶς λέγουν, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ τῆς Ἑλλάδος, ἡ Συμμαχία ἐνδιαφέρεται εἰς τὴν ἄμυναν τοῦ προμνησθέντος τομέως; Ἡ συμμαχία παίρνει εἰς τὰ σοβαρὰ τὰς γνώμας τῶν ἰδικῶν της εἰδημόνων; Ἰδοὺ τὸ ζήτημα». Εἶναι λυπηρόν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μέσα εἰς τὰς προεκλογικάς του ἐπικρίσεις περιέλαβε καὶ αὐτὸ τὸ θέμα εἰς τὸ ὁποῖον, τοὐλάχιστον, αἱ προσπάθειαί μας εἶχον στεφθῆ ὑπὸ σαφοῦς, πράγματι, ἐπιτυχίας ἐξυπηρετούσης τὰ συμφέροντα τῆς χώρας καὶ θεμελιούσης καὶ τὴν βοήθειαν διὰ τὸ 1964. Ἀλλὰ μήπως μόνον αὐτὸ τὸ θέμα ἐπεκρίθη χθές; Ποῖον θέμα τῆς ὀκταετίας δὲν ἐπεκρίθη; Ἐμμέσως, ἔργῳ, ἐπαινοῦνται τὰ θέματα τῆς ὀκταετίας. Ἀμέσως καὶ λόγῳ ἐπικρίνονται. (Χειροκροτήματα). Ἀντιμετωπίζομεν τὰς ἐπικρίσεις αὐτὰς μὲ τὴν ἠρεμίαν, μὲ τὴν σοβαρότητα, μὲ τὴν ὁποίαν τὰς ἀντεμετώπισε χθὲς ὁ νεοεκλεγεὶς διακεκριμένος ἀρχηγός μας. Ἔχομεν, ἄλλωστε, πολλὰς παρηγορίας, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίζωμεν εὐκόλως αὐτὰς τὰς ἐπικρίσεις καὶ καλὸν εἶναι νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὅτι εὐκόλως ἀντιμετωπίζομεν αὐτὰς τὰς ἐπικρίσεις. Κύριοι, ὁ δικαίως ἀποκληθεὶς μάγος τοῦ λόγου κατώρθωσε τελείως νὰ ἐπιτύχῃ μίαν ἰδιότυπον νίκην. Κατώρθωσε μὲ τὰς λέξεις νὰ νικήσῃ τὰ ἔργα (Χειροκροτήματα). Τοῦτο δὲν μᾶς ἐκπλήσσει. Διεπράξαμεν, ἴσως, μερικὰ σφάλματα. Ὑπήρξαμεν, ἴσως, πάρα πολὺ ἀπόλυτοι εἰς τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς ὑγιεστάτης κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία θεμελιώνει τὸ μέλλον καὶ τῆς ὁποίας τοὺς καρποὺς δρέπουν ἄλλοι. Παρεμείναμεν, ἴσως, πολλὰ ἔτη εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐξ ὅλων αὐτῶν συνέβη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ὑπὸ ἀναλόγους συνθήκας συμβαίνει συχνὰ εἰς πολλὰς χώρας, αἱ λέξεις νὰ νικοῦν τὰ ἔργα. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἔργα μένουν, ἐνῷ αἱ λέξεις εἶναι ἔπεα πτερόεντα καὶ τὰ ἔργα καὶ ἡ πολιτικὴ τοῦ ἀξίου ἱδρυτοῦ τῆς ΕΡΕ, τὰ ἔργα καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς παρατάξεώς μας, τὰ ὁποῖα ἤλλαξαν τὴν μορφὴν τῆς Ἑλλάδος, ὅσον οὐδέποτε ἄλλοτε, τὰ ὁποῖα ἐθεμελίωσαν προϋποθέσεις, διὰ νὰ ἐλπίσῃ, πρώτην φοράν, τὸ Ἔθνος εἰς μίαν πραγματικὴν ἀκμήν, τὰ ἔργα καὶ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ παραμένουν καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὰ ξηλώσῃ μὲ οἱασδήποτε λέξεις. (Χειροκροτήματα). Τοῦτο τὸ γνωρίζει κάθε Ἕλλην. Τοῦτο ἐμμέσως, ἀλλὰ συνεπῶς, τὸ γνωρίζει ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Τοῦτο τὸ γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς ὅλοι καὶ δι’ αὐτὸ λέγω, ἀντέχομεν καὶ θὰ ἀντέχωμεν καὶ εἰς τὰς ἐπικρίσεις καὶ εἰς τὰς προσωρινὰς κοπώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀντέχομεν καὶ διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου, διατυπώνομεν μίαν εὐχήν: Ἂς ἀφήσετε ἀπὸ τὸ πέρασμά σας εἰς τὴν ἐξουσίαν τὰ μισὰ ἀπὸ ὅ,τι ἀφήκαμεν ἡμεῖς. (Χειροκροτήματα). Δυστυχῶς καὶ παρὰ τὴν βαθεῖαν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν τρέφω, ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω αὐτό, πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον χειρίζονται τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας, τὰ πρῶτα βήματα δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν πολλὴν αἰσιοδοξίαν. Ἐπλημμύρισεν ἀπὸ ποταμὸν ὑποσχέσεων ἡ νοικοκυρευμένη Ἑλλάς. Ἡ πρωτοφανὴς μείωσις τῶν ἐργασιῶν ἡ πώλησις χρυσῶν λιρῶν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ἄλλα ἀκόμη γεγονότα, γεγονότα, ὄχι λέξεις, δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν πολλὴν αἰσιοδοξίαν. Ἐν τούτοις εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπίστευσαν καὶ ὑπεστήριξαν καὶ ἐξ ἀρχῆς καὶ μέχρι προσφάτως, ὅτι ἔπρεπεν ἡ ΕΡΕ νὰ παράσχῃ ψῆφον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπίστευα πράγματι, ὅτι δὲν ἦτο συμφέρον διὰ τὸν τόπον νὰ ἔχωμεν τρεῖς ἐκλογὰς ἐντὸς 27–28 μηνῶν. Ἐπίστευα, ὅτι ὠφείλομεν νὰ παράσχωμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμά της καὶ τοὺς φόβους μας νὰ τοὺς καλύψωμεν διὰ μιᾶς αὐστηρᾶς μέν, ἀλλ’ ἀντικειμενικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἔφθανα μέχρι τοῦ σημείου νὰ πιστεύω ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐδίδομεν μίαν ψῆφον μὲ δέσμευσιν μάλιστα χρονικήν. Ἐπίστευα ὅτι μὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου εἴχομεν καθῆκον καὶ ἔναντι τοῦ τόπου καὶ ἔναντι τῆς Δημοκρατίας νὰ προβῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν πρᾶξιν. Δὲν τὴν ἐδέχθητε, διερρήξατε τὰ ἱμάτιά σας, διὰ νὰ τὴν ἀποφύγετε. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς παρακαλέσωμεν, θὰ σᾶς καταψηφίσωμεν. Τοῦτο ὅμως νὰ γνωρίζετε, ὅτι καθεὶς ἀντιλαμβάνεται ὅτι διαρρηγνύετε τὰ ἱμάτιά σας, διότι ἐπιθυμεῖτε νὰ κριθῆτε καὶ πάλιν βάσει τῶν λέξεων καὶ ὄχι βάσει τῶν ἔργων. Τὸ ἐπιθυμεῖτε, διότι ἡ νίκη τῶν λέξεων εἶναι πρόσκαιρος, δὲν διαρκεῖ καὶ σεῖς φοβεῖσθε τὰ ἔργα σας. Δι’ αὐτὸ διαρρηγνύετε τὰ ἱμάτιά σας, διὰ νὰ μὴ δεχθῆτε καμμίαν ψῆφον. Διότι ἐπιθυμεῖτε νὰ κριθῆτε βάσει τῶν λέξεων καὶ ὄχι βάσει τῶν ἔργων σας, τὰ ὁποῖα φοβεῖσθε. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ὑπερηφάνειαν αὐτοῦ τοῦ ἱστορικοῦ μας ἔργου. Καὶ τὰ ἔργα δὲν εἶναι προσωρινά, τὰ ἔργα μένουν ἐσαεί.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Γ. Μαῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§43Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, εἶχον σήμερον τὴν πρωΐαν ἐπικοινωνήσει, πρωτοβουλία του μὲ τὸν τέως ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ συνάδελφόν μου κ. Παπαληγούρα καὶ εἶχε συμφωνηθῆ, ὅτι θὰ ἐλαμβάνομεν τὸν λόγον αὔριον καὶ ἐκεῖνος καὶ ἐγώ, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα θὰ ἔλεγεν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ ἔκρινεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ θίξῃ θέμα δαπανῶν ἐθνικῆς ἀμύνης καὶ τοῦτο δὲν τὸ ἀνέμενον καὶ δὲν ἔχω τὸν φάκελλον μαζὶ μου. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἴπω ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων ὁ κ. Ἀβέρωφ εἶπε πρὸ ὀλίγου. Ὁ κ. Ἀβέρωφ ὑπεστήριξεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ ἰσχυρισμός μας, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἐτέθη κατὰ τρόπον ὠμὸν διεθνῶς, τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν δαπανῶν ἀμύνης αὐτῆς, ἀλλὰ, ὅτι προηγουμένως τὸ εἶχε θέσει ὁ ἴδιος, κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτοῦ τοῦ ἔτους εἰς τὴν διάσκεψιν τοῦ συμβουλίου τῶν Ὑπουργῶν τοῦ ΝΑΤΟ, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Καναδᾶ. Κύριοι βουλευταί, ἐπεκαλέσθη ἐπίσης ὁ κ. Ἀβέρωφ τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ κατὰ τὴν διάσκεψιν τοῦ 1962 ἐν Ἀθήναις καὶ τὴν παρουσίασε περίπου ὡς ἐπίτευγμα τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. Πρόκειται περὶ δεινῆς πλάνης. Ἡ διάσκεψις τοῦ ΝΑΤΟ τοῦ 1962 τῶν Ἀθηνῶν κατέληξεν εἰς μεταφορὰν τῆς εὐθύνης διὰ τὰ πρόσθετα βάρη δαπανῶν ἀμύνης ἀπὸ τὰς ΗΠΑ εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἐπρόκειτο περὶ σαφοῦς πρωτοβουλίας τῶν ΗΠΑ, αἱ ὁποῖαι ὅπως καὶ προχθὲς ἐδήλωσεν εἰς Παρισίους εἰς τὸ συμβούλιον τῶν Ὑπουργῶν τοῦ ΝΑΤΟ ὁ Ἀμερικανὸς Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Μακναμάρα, ἀντιμετωπίζουν ὀξὺ πρόβλημα, ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν των λόγῳ μεγάλων ὑποχρεώσεων καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ μάλιστα εἰς χώρας ὅπως εἶπεν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν πλεονάσματα εἰς τοὺς ἐξωτερικούς των λογαριασμούς. Συνεπῶς ἐπρόκειτο περὶ μεταβολῆς τῆς Ἀμερικανικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία βοηθοῦσε τὴν Εὐρώπην διὰ τὴν ἀνασυγκρότησίν της ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἀντιμετωπίζει ἡ ἰδία συναλλαγματικὰς δυσχερείας καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἦλθεν ἡ στιγμὴ τὸ βάρος αὐτὸ νὰ τὸ μεταφέρῃ εἰς τὰς ἐν τῷ μεταξὺ γιγαντωθείσας οἰκονομικῶς μεγάλας χώρας τῆς Εὐρώπης. Δὲν πρόκειται συνεπῶς περὶ Ἑλληνικῆς ἐπιτυχίας. Ἁπλῶς τὴν στιγμὴν ἐκείνην, τὸ 1962 διεκόπτετο ἡ Ἀμερικανικὴ οἰκονομικὴ βοήθεια πρὸς τὴν Ἑλλάδα —καὶ ἐντὸς ὀλίγου πρόκειται νὰ ἐκλείψῃ τελείως— καὶ μετεφέρετο τὸ βάρος εἰς τὰς χώρας τῆς Εὐρώπης. Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ δαπανῶν ἀμύνης, εἶναι καλύτερον νὰ μὴ χρησιμοποιοῦμεν τὸν ὅρον «βοήθεια», διότι δὲν πρόκειται περὶ βοηθείας, ἀλλὰ περὶ συμμετοχῆς τῶν ἄλλων χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τμῆμα ἐκεῖνο τῶν δαπανῶν ἀμύνης τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία δὲν δύναται νὰ φέρῃ. Εἶπεν ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ὠμῶς ἐτέθη εἰς τὸ παρελθὸν τὸ θέμα καὶ συνεπῶς αὐτὰ τὰ ὁποῖα σήμερον ἐπιτυγχάνονται εἶναι καρποὶ τῆς πολιτικῆς τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Τοῦτο δὲν εἶναι καθόλου ἀκριβές. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρξε καὶ εἶναι δραματικὴ ἡ θέσις τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅταν ὑποστηρίζῃ παρόμοια θέματα, διότι δὲν ἠκολούθησε γραμμὴν εἰλικρινοῦς τοποθετήσεως τῶν Ἑλληνικῶν θεμάτων πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν. Ἄλλα ἐλέγοντο εἰς τὰς μυστικὰς συσκέψεις, ἄλλα ἐλέγοντο δημοσίᾳ, ἄλλα ἔγραφεν ὁ ξένος τύπος καὶ αὔριον θὰ μάθετε ποία εἶναι ἡ προέλευσις αὐτῶν τὰ ὁποῖα ὁ ξένος τύπος γράφει. Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπηρεάζει τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τῶν ξένων χωρῶν. Οἱ ἐμπειρογνώμονες τῶν συμμάχων χωρῶν τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. γνωρίζουν τὶ πράγματι συμβαίνει εἰς τὰς χώρας καὶ ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ γνωρίζουν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ οἱ Ὑπουργοὶ Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀρκετὰ ζητήματα εἰς τὰς ἰδικάς των χώρας, διὰ νὰ διαθέτουν χρόνον νὰ ἐξετάσουν εἰς βάθος τὰ προβλήματα τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Εἶχε διακηρυχθῆ, ὅτι ἡ χώρα αὐτὴ πραγματοποιεῖ προόδους σημαντικὰς εἰς τὴν οἰκονομίαν. Ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγου περυσινὰς δηλώσεις τοῦ κ. Παπαληγούρα εἰς ἀγγλικὴν ἐφημερίδα, εἰς τὰς ὁποίας ἔλεγε πὼς ἡ οἰκονομία τῆς χώρας ἔχει κάμει ἱκανοποιητικὰς προόδους. Ἐπίσης ἀπὸ τὸν τέως Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ ἐλέχθη ὅτι ἡ χώρα μετεβλήθη εἰς ἕνα ἀπέραντον ἐργοτάξιον, καθ’ ἥν στιγμὴν μεταναστεύει πληθυσμὸς εἰς ρυθμὸν μεγαλύτερον ἀπὸ ἐκεῖνον κατὰ τὸν ὁποῖον αὐξάνει ὁ πληθυσμός. Μὲ αὐτὰς τὰς ἐντυπώσεις ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ θέσις εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ εἰδικῶς διὰ τὸ θέμα τῶν δαπανῶν ἐθνικῆς ἀμύνης, κύριοι βουλευταί, ὅσοι ἐξ ὑμῶν συνέπεσε νὰ ἦσθε εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, θὰ πρέπει νὰ ἐνθυμῆσθε μίαν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον μὲ τὸν τέως Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τότε Πρωθυπουργὸν κ. Καραμανλῆν. Παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους τῆς ΕΡΕ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχω στοιχεῖα μαζί μου, ἐὰν τυχὸν κατὰ τὴν βραχεῖαν ἄλλωστε ἀφήγησιν τῶν ὅσων συνέβησαν τότε, εἴπω τὶ διάφορον καὶ κατὰ μίαν λέξιν ἔστω, ἀπὸ ὅσα ἐνθυμοῦνται, νὰ μὲ διορθώσουν καὶ θὰ δεχθῶ τὴν διόρθωσιν. Ἐὰν δὲν τὸ πράξουν, τοῦτο θὰ σημάνῃ, ὅτι ὅσα εἴπω δὲν θὰ ἀπέχουν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν τότε. Εἶπον εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, ὅτι τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς Ἑλλάδος εἶναι τὸ μεγαλύτερον ὕψος τῶν δαπανῶν Ἀμύνης ὅλων τῶν χωρῶν τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας. Τὸ εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεώς μου. Μὲ διέκοψε ὁ κ. Καραμανλῆς διὰ νὰ μοῦ εἴπῃ, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβὲς καὶ προσφέρετε, προσέθεσεν κακὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον, ὅταν λέγετε τοιαῦτα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Καὶ κατέθεσε κἄποιον πίνακα δαπανῶν ἀμύνης τῶν χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ εἰς ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου ἐθνικοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον πράγματι ἀπεδείκνυε, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῶν δαπανῶν ἀμύνης τῆς Ἑλλάδος δὲν ἦτο τὸ μέγιστον ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων χωρῶν, ἀλλὰ ἦτο τὸ ἕκτον ἢ ἕβδομον εἰς τὴν σειράν. Βεβαίως ὁ τότε κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐχειροκροτήθη ὑπὸ τῆς παρατάξεως τῆς τότε πλειοψηφίας, διότι εἶχεν ἐπιτύχει προσάγων ἀμέσως στοιχεῖα, νὰ ἀνατρέψῃ τοὺς ἰδικούς μας ἰσχυρισμούς. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα ἀμέσως καὶ εἶπον εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν, ὅτι τὰ στοιχεῖα εἶναι ἀκριβῆ. Νέον κῦμα χειροκροτημάτων ἀπὸ ἐκείνην τὴν παράταξιν ὑπὲρ τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Προέβην ἐν συνεχείᾳ εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν στοιχείων αὐτῶν καὶ εἶπον εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν τὰ ἑρμηνεύῃ κακῶς, διότι τὸ βάρος τῶν δαπανῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξαρτᾶται, ὄχι ἀπὸ τὸ ποσοστὸν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ ὕψος τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος ἑκάστης χώρας, διότι ἐὰν ἡ Ἀμερικὴ βαρύνεται μὲ 10 ἢ 11%, ἡ Ἀγγλία μὲ 9% καὶ ἡ Ἑλλὰς μὲ 5,1% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου Ἐθν. εἰσοδήματος, εἶναι βαρύτερον τὸ βάρος διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι γίνεται ἐπὶ χαμηλοτάτου εἰσοδήματος κατὰ κεφαλὴν καὶ εἶχον προσθέσει, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ ἐπιβάρυνσις εἶναι ἐνδεχομένως δυνατὸν νὰ ἐμποδίζῃ τοὺς Ἀμερικανοὺς νὰ ἀλλάζουν κάθε 6 μῆνες αὐτοκίνητα, ἀλλὰ διὰ χώρας, ὡς ἡ Ἑλλάς, θίγει τὰς θερμίδας διὰ τὴν διατροφὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἐπεκαλέσθην ἕνα κείμενον, τὸ ὁποῖον ἔθετε τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν. Τὸ κείμενον αὐτὸ ἦτο μία ἔκθεσις τῶν Ὑπουργῶν Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Ἐξωτερικῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τὸ ὁποῖον ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ Προέδρου Αϊζενχάουερ καὶ διεβιβάζετο εἰς τὸ Κογκρέσσον καὶ ἔλεγεν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Αἱ ὑποχρεώσεις τῆς Ἑλλάδος ὡς μέλους τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας εἶναι βαρεῖαι. Ἐν σχέσει πρὸς τὸν πληθυσμόν της καὶ τοὺς Ἐθνικούς της πόρους, ἡ Ἑλλὰς φέρει ἕναν ἐκ τῶν βαρυτέρων ποσοστῶν δαπανῶν ἀμύνης ἀπὸ ὅλας τὰς χώρας τοῦ ἐλευθέρου κόσμου». Ὁ Πρόεδρος Ἀϊζενχάουερ ἐπεξετάθη καὶ πέραν τῶν χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ, συγκρίνων τὴν Ἑλλάδα μὲ ὅλας τὰς χώρας τοῦ ἐλευθέρου κόσμου καὶ εἶπεν, ὅτι φέρει ἓν ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ποσοστῶν βαρῶν δαπανῶν Ἐθνικῆς ἀμύνης. Τὶ ἐπεδίωκε μὲ τὸ κείμενον αὐτὸ ὁ Ἀμερικανὸς Πρόεδρος καὶ τὰ Ἀμερικανικὰ Ὑπουργεῖα Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Ἐξωτερικῶν; Ἐπεδίωκον νὰ δημιουργήσουν κοινὴν γνώμην εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἐντὸς τῆς συμμαχίας, ὅτι εἶναι ἀδύνατον εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἡ ὁποία ἐκ λόγων γεωγραφικῶν εἶναι ὑποχρεωμένη καὶ διὰ λόγους ἐθνικοὺς καὶ διὰ λόγους ΝΑΤΟ νὰ ἔχῃ ὑψηλὴν ὀροφὴν δυνάμεων Ἐθνικῆς ἀμύνης. Ἤθελε ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν νὰ δημιουργήσῃ ἕνα κλῖμα διὰ τὴν συμμετοχὴν τῶν ἄλλων χωρῶν εἰς τὰς δαπάνας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦσαν δαπάναι τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ δαπάναι τοῦ νοτιοανατολικοῦ τομέως τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας. Ἀντιλαμβάνεσθε πόσον δυσχερὲς πρέπει νὰ ὑπῆρξε τὸ ἔργον τοῦ Ἀμερικανοῦ Προέδρου, ὅταν ἐκεῖνος μὲν ἔλεγεν ὅτι τὰ βάρη αὐτὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ φέρῃ ἡ Ἑλλάς, ὁ δὲ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ἤλεγχε βουλευτὴν ὡς λέγοντα ἀνακριβείας, ὅταν ἰσχυρίζετο ἀκριβῶς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑποστηρίξει καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰ οἰκονομικὰ θέματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ κανεὶς τὰ γεγονότα διὰ προπαγάνδας. Οἱ ἀριθμοὶ ἐκδικοῦνται. Ἡ μόνη λύσις ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὰ θέματα τὰ οἰκονομικά, εἶναι νὰ λέγεται ἡ ἀλήθεια πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, διότι εἶναι ἀδύνατον ἐπ’ ἄπειρον νὰ λέγῃ κανεὶς ἀνακριβείας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀναπτύξεως ἢ περὶ εὐημερίας ἢ περὶ μεγάλης προόδου, ὅταν εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ ρυθμὸς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τὴν τελευταίαν 5ετίαν ἔχει ὑποχωρήσει σημαντικῶς ἐν σχέσει μὲ τὸν ρυθμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς προηγουμένης 5ετίας, ὡς θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλήν, πιθανῶς κατὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν. Κύριοι βουλευταί, εἰς Παρισίους ἀνεγνωρίσθησαν πλήρως αἱ Ἑλληνικαὶ θέσεις, ἀνεγνωρίσθη, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἔχῃ ὑψηλὴν κορυφὴν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ συγχρόνως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ βάρη πέραν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἡ οἰκονομία της ἐπιτρέπει. Εἶναι ἄξιον ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως, ὅτι χῶραι αἱ ὁποῖαι δὲν μετέσχον εἰς τὸ ἀμυντικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλλάδος τὸ 1963, ἐδήλωσαν ἐφέτος, ὅτι θὰ μετάσχουν καὶ μετέχουν διὰ πρώτην φοράν. Δὲν ἀνήκει εἰς τὰς συνηθείας μας νὰ ὁμιλῶμεν, οὔτε περὶ θριάμβων, οὔτε περὶ ἐπιτευγμάτων πρὶν καὶ ὅταν αὐτὰ πραγματοποιηθοῦν τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς, ἀλλὰ ἀπὸ ἄλλας χώρας. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅπως γράφῃ ὁ ξένος τύπος, ὅτι τὸ ἥμισυ τοῦ χρόνου τῆς διασκέψεως τῶν Παρισίων, κατηναλώθη εἰς τὸ Ἑλληνικὸν θέμα, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον τὸ ἀντιμετώπισαν οἱ ἡγέται τῶν ἀντιπροσωπειῶν τῶν ξένων χωρῶν —λυποῦμαι διότι πρόκειται περὶ κειμένων, τὰ ὁποῖα δὲν δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω, διότι εἶναι ἀπόρρητα τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω τὶ εἶπον οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῶν συμμάχων χωρῶν— ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντεμετώπισαν τὰ θέματα αἱ συμμαχικαὶ χῶραι, μᾶς δίδει κάθε λόγον νὰ πιστεύωμεν, ὅτι τὸ πρόβλημα τῶν Ἑλληνικῶν δαπανῶν ἀμύνης θὰ εὕρῃ ταχέως τὸν δρόμον τῆς λύσεώς του. Ἀπὸ ἀπόψεως ποσῶν δὲν ἐγένετο συζήτησις, διότι δὲν ἠθέλαμεν ἡμεῖς νὰ κάμωμεν συζήτησιν. Ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν ἦτο: Ἡ Ἑλλὰς θὰ καταβάλῃ τὸ ποσοστὸν τῶν δαπανῶν, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ φέρῃ ὁ προϋπολογισμός της. Ἐὰν αἱ ἀνάγκαι τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τῆς Ἑλλάδος, ἐπιβάλλουν μείζονα ὀροφὴν, αὐτὸ θὰ καλυφθῇ ἀπὸ τὴν Ἀτλαντικὴ συμμαχίαν. Συνεπῶς ὅπως ἐδήλωσεν χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν ἐθνικῆς ἀμύνης, ἡ ὀροφὴ καὶ τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν, τὸ 1964 εὑρίσκονται εἰς ἄμεσον συνάρτησιν πρὸς τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἡ συμμετοχὴ τῶν χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ εἰς αὐτάς. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό, ἦτο ἀνάγκη νὰ εἴπωμεν εἰς Παρισίους, ἀκριβῶς τὰ ἀντίθετα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὁ κ. Ἀβέρωφ. Καὶ ἄλλη εἶναι ἡ θέσις ἡ ἰδική μας ἀπὸ τὴν ἰδική σας. Ἡμεῖς δὲν εἴπωμεν, ὅτι πραγματοποιήσαμε πράγματα σημαντικὰ κατὰ τὴν 8ετίαν, δὲν εἴπομεν, ὅτι ἡ χώρα εἶναι ἀπέραντον ἐργοτάξιον δὲν εἴπομεν, ὅτι ὁ ρυθμὸς προόδου τῆς οἰκονομίας εἶναι ἀνοδικός, εἴπομεν τὰ ἀντίθετα, εἴπομεν, ὅτι ἡ χώρα κινδυνεύει ἀπὸ τὴν αἱμορραγίαν, τῆς ἐξόδου πληθυσμοῦ, εἴπομεν, ὅτι ὁ ρυθμὸς τῆς μεταναστεύσεως εἶναι 10.000 μηνιαίως καὶ δημιουργεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν προβλήματα καὶ ἐπιστρατεύσεως ἀκόμη, εἴπομεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὅτι εἰς τὴν χώραν μένουν γέροντες καὶ γυναῖκες, εἴπομεν, ὅτι ὁ ρυθμὸς τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἔχει καμφθῆ καὶ ὅλα αὐτὰ συνέβησαν, ὅταν ἐμειώθη ἡ βοήθεια τῆς Ἀμερικῆς πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὰ τὰ εἴπομεν, ὄχι ἁπλῶς διὰ νὰ ἐκλιπαρήσωμεν βοήθειαν, ἢ διὰ νὰ τείνωμεν δίσκον ἐπαιτείας. Αὐτὰ τὰ εἴπομεν, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ μόνον μὲ τὴν ἀλήθειαν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ὑποστήριξις τῶν Ἑλληνικῶν θέσεων. Ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὁμιλῶν περὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασεν φόβους. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω αὔριον, ὅταν θὰ λάβουν καὶ ἄλλοι ἁρμοδιώτεροι αὐτοῦ ἀπὸ τὴν παράταξιν τῆς ΕΡΕ τὸν λόγον. Ἀλλὰ ὡμίλησε καὶ περὶ ἀνησυχιῶν διὰ τὰ ἐξαγγελθέντα μέτρα. Φρονῶ, ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς ἀπόλυτον εὐθυγράμμισιν μὲ ὅσα εἶπεν χθὲς ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι πολλὰ ἐξ αὐτῶν τῶν μέτρων εἶναι ὀρθά καὶ εἶπεν ἀκόμη, ὅτι κατέστη δυνατὴ ἡ πραγματοποίησίς των, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ ΕΡΕ κατὰ τὰ τελευταῖα ὀκτὼ ἔτη. Αὐτὸ θὰ ἴδωμεν πῶς συνέβη, θὰ ἴδωμεν τὶ κατέστησε δυνατὴν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εὑρισκομένης σήμερον εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἄλλωστε, ὑπάρχει καὶ μία ἀντίφασις μεταξὺ ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ὅταν χθὲς ἔλεγεν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιθυμεῖ τὰς ἐκλογὰς διότι δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη. Αὐτό, κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, ἔρχεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν μὲ ὅσα εἶπε χθὲς ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐτόνισε μὲ ἰδιαιτέραν ἔμφασιν, ὅτι ὅσα εἶχε νὰ κάμῃ διὰ τὸ 1964 ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἀνηγγέλθησαν ἤδη, δὲν δέχεται συζήτησιν διὰ κανὲν ἄλλο θέμα. Ἄλλωστε δὲν σημαίνει, ὅτι ἐγκαταλείπομεν τὰς προγραμματικάς μας θέσεις, ἀλλὰ κανένα Κόμμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθῇ ἐντὸς μηνὸς νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμά του. Ὅσα σεῖς δὲν ἐπράξατε ἐντὸς ὀκτὼ ἐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς νὰ τὰ πράξωμεν ἐντὸς μηνός. Ὅλα θὰ εὕρουν τὴν σειράν των, διότι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου θὰ γίνῃ, ὅπως διεκήρυξεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς οἰκονομικῆς καὶ νομισματικῆς σταθερότητος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ ἔχει τὸν λόγον. Ἐπειδὴ εἰς τὴν σειρὰν τῶν ὁμιλητῶν ἀκολουθεῖ ὁ κ. Ἡλιοῦ, θὰ παρεκάλουν νὰ εἶσθε σύντομος ἀπὸ τῆς θέσεώς σας.

§45Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Ὀφείλω ἐν πρώτοις νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου καὶ τὴν ἀπορίαν μου διὰ τὸν προεκλογικὸν τόνον, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Μαύρου καὶ ὀφείλω νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς ὡρισμένα σημεῖα. Ὁ κ. Μαῦρος ἀνέφερεν ὡς κύριον ἐπιχείρημα διὰ τὴν παρουσίασιν τοῦ θέματος τὸ ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τὸ κατὰ κεφαλὴν ἐθνικὸν εἰσόδημα, διότι ὅταν αὐτὸ εἶναι χαμηλόν, μικρὸν ποσοστὸν καθίσταται μεγαλύτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔχουν ἄλλαι χῶραι μὲ ὑψηλὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα κατὰ κεφαλήν. Κατὰ σύμπτωσιν εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς χεῖρας μου ὑπόμνημα τοῦ Μαΐου 1963 τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, τὸ ὁποῖον, ἐὰν δὲν κουράζεται ἡ Βουλή, ἠμπορῶ νὰ μεταφράσω. Ἀναπτύσσεται λεπτομερῶς καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα. Σᾶς πληροφορῶ δὲ ὅτι αὐτὸ τὸ τόσον ἁπλοῦν ἐπιχείρημα τὸ ἔχομεν ἀναπτύξει ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ εἰς ὅλα τὰ συμβούλια, διότι εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ ἁπλούστερα. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς καμμίαν ἀντίφασιν δὲν περιέπεσα. Ἠμπορεῖ νὰ τὸ διαβάσῃ αὔριον ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τὸ ὑπόμνημα αὐτό. Ἀκριβῶς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μαῦρος εἰς τὴν πρώτην αὐτὴν τοποθέτησιν, ἡ ὁποία ἔγινε τὸν Μάϊον 1963 ἀπὸ ἐπίσημα κείμενα, εἶναι τὸ ἑξῆς, μεταφράζω ἐκ τῆς ἀγγλικῆς: «Λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας ὑφίσταται ἡ Ἑλλὰς διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἄμυναν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ κατὰ κεφαλὴν ἐθνικὸν εἰσόδημα. Πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔρχεται 13η ἀπὸ ἀπόψεως τοῦ κατὰ κεφαλὴν ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μεταξὺ τῶν χωρῶν τῆς συμμαχίας καὶ τὰ περισσότερα ἀπὸ τὰ μέλη τῆς συμμαχίας ἔχουν ἕνα ὑψηλὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον πολὺ ὑψηλότερον ἀπὸ ἐκεῖνο τῆς Ἑλλάδος καὶ ἔχουν φθάσει εἰς προχωρημένον στάδιον ἀναπτύξεως. Οὕτω τὸ ὑπόλοιπον τὸ ὁποῖον μένει διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ 5% ἀπὸ ἕνα χαμηλὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα, εἶναι εἰς τὴν πραγματικότητα πολὺ μεγαλυτέρα θυσία ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μένει εἰς ἄλλους λαούς, ἔστω καὶ ἐὰν διαθέτουν περισσότερον ποσοστὸν διὰ τὴν ἄμυνάν των». Δὲν συνεχίζω διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω, ἀλλὰ ἀκριβέστατα ἐπὶ λέξει εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος εἶναι τὸ παλαιότερον καὶ ἁπλούστερον ἐπιχείρημα. Πέραν αὐτοῦ, κ. συνάδελφοι, θὰ ἤθελον νὰ διευκρινήσω, ὅτι εἰς οὐδεμίαν ἀντίφασιν περιῆλθον μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, διότι ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ διαστρέβλωσις τῶν λεγομένων, εὑρέθην ἀκριβέστατα εἰς τὴν ἰδίαν γραμμήν. Ἄλλη παρατήρησις τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω, εἶναι ἡ δῆθεν διακήρυξις τῆς εὐημερίας μας. Αἱ πρόοδοι, τὰς ὁποίας σημειοῦμεν, κύριοι, δὲν εἶναι μόνον ὁραταὶ ἀπὸ τὰ μάτια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι ὁραταὶ καὶ ἐκτιμῶνται καὶ ἀπὸ τοὺς διεθνεῖς ἐκείνους παράγοντας οἱ ὁποῖοι δημοσιεύουν στατιστικάς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπηρεάζουν καὶ τὸ πῶς πορεύεται τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, τὸ κάλυμμα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅλοι οἱ ἀριθμοὶ προκύπτουν δι’ ὅλας τὰς χώρας ἀπὸ τὰς στατιστικὰς τῶν ἁρμοδίων τμημάτων τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἀπὸ ἐκεῖ οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν βγάζουν συμπεράσματα καὶ ὄχι ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγομεν ἡμεῖς καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέγομεν ἡμεῖς ἦσαν πάντοτε προσηρμοσμένα πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ τὴν ἀλήθειαν. Θὰ ἐνθυμῆσθε, διέρρευσε κἄποτε μία φράσις, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησα εἰς Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ. Εἶχον εἴπει, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιφερείας τῆς χώρας τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον εἶναι βιοτικὸν ἐπίπεδον κτηνῶν καὶ εἶχον ἐπικριθῆ διότι ἐχρησιμοποίησα αὐτὴν τὴν φράσιν. Ἀλλὰ ἐνῷ λέγομεν αὐτά, διότι πράγματι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ἡ ὁποία πρέπει νὰ λέγεται ὅπως ὀρθῶς ἐτόνισεν ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῶν θεμάτων μας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι αἱ στατιστικαὶ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ψεύδονται καὶ δὲν ἐσημειώσαμεν καμμίαν πρόοδον. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ἐσημειώσαμεν σημαντικὰς προόδους, ἀλλὰ παρὰ ταῦτα ἐξακολουθοῦμεν νὰ εὑρισκώμεθα εἰς ἕνα τῶν χαμηλοτέρων ἐπιπέδων τῆς Εὐρώπης καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς διεκδικοῦμεν μαχητικῶς αὐτὰ τὰ ὁποῖα διεκδικοῦμεν. Ὡς πρὸς τὰς προσπαθείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, τὸ εἶπον καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν ἔχω τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἔγινε κατὰ τρόπον δυναμικόν, κατὰ τρόπον ὀρθολογισμένον, κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον. Εὔχομαι τὸ ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι ἐξ ἴσου καλὸν μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπετύχομεν ἡμεῖς μὲ τὰς μὴ δυναμικάς μας παρεμβάσεις καὶ προβαίνω εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐὰν κατορθώσωμεν διὰ τὸ 1964 νὰ ὑπερβῶμεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἡμεῖς διὰ τὸ 1963, θὰ θεωρήσω ὑποχρέωσίν μου νὰ χειροκροτήσω. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§47Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἤμην βέβαιος, ὅτι διὰ τῆς δευτερολογίας του ὁ κ. Ἀβέρωφ θὰ ἐδικαίωνε ἀπολύτως τὰ ὅσα εἶπα πρὸ ὀλίγου. Παρὰ τὴν μακρὰν θητείαν του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκρατήσῃ τὸν χείμαρρον τῆς ἀγορεύσεώς του. Καὶ αὐτὸ τοῦ συνέβη ἀπόψε. Μὲ ὅσα εἶπεν ἐπεβεβαίωσε μέχρι κεραίας ὅσα εἶπον πρὸ ὀλίγου ἐγώ. Εἶπεν ὅτι τὸ 1963 τὰ εἶπεν αὐτά. Γνωρίζω τὸ ὑπόμνημα, γνωρίζω τὸν φάκελλον, αὐτὰ εἴπατε καὶ τὸ 1962. Ἡ ἰδική μου παρατήρησις εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ λέγωνται πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν καὶ δημοσίᾳ, ὄχι ἐν κλειστῷ χώρῳ, διότι εἶπον, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθν. Ἀμύνης τοῦ ΝΑΤΟ ἔχουν πολλὰ προβλήματα ἰδικά των, ὥστε δὲν ἔχουν καιρὸν νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὰς στατιστικὰς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν διὰ νὰ ἴδουν ποία εἶναι ἡ κατάστασις, ἀλλὰ ἐπληροφοροῦντο περὶ τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ αὐτά, ποὺ εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ πρόοδος εἶναι καταφανής, τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα εἶναι ὑψηλά, τὰ πλεονάσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι προφανῆ. Ἐγὼ εἶπον ἐντελῶς τὰ ἀντίθετα, εἶπον, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ τῆς χώρας ὑπῆρξαν ὅλοι ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἐλλειμματικοὶ καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι τὸ δημόσιον χρέος, τὸ ὁποῖον τὸ 1959 ἦτο 8 δισεκατομμύρια, θὰ ὑπερβῇ τὰ 19 δισεκατομμύρια εἰς τὸ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας λῆγον οἰκονομικὸν ἔτος. Πῶς συμβαίνει αὐτό, θὰ σᾶς τὸ ἀναπτύξω αὔριον, ὅταν θὰ ὁμιλήσω. Ὅταν λέγωνται αὐτὰ ἔξω, ἀπὸ Ἕλληνας Ὑπουργούς, ὅταν σεῖς ὡμιλήσατε περὶ ὑψηλῶν συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων τῆς χώρας, ἐνῷ ἐγὼ ὡμίλησα περὶ ὑπερχρεώσεως, ὅταν ἐγὼ ὡμίλησα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν περὶ 400.000.000 δολλαρίων ἐλλείμματος τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, ὅταν ὡμίλησα ἐγὼ περὶ καθηλώσεως τῶν ἐξαγωγῶν καὶ περὶ ἀνόδου τῶν εἰσαγωγῶν καὶ μὲ αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα προσεπάθησα νὰ ἐπιτύχωμεν δημιουργίαν κλίματος ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῇ βάσει ἀκριβῶς στοιχείων, σεῖς ἐξακολουθεῖτε καὶ σήμερον ἀκόμη, ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας, τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν τότε ἠκολουθήσατε δυσχεραίνοντες τὴν ὑποστήριξιν τῶν Ἑλληνικῶν ἀπόψεων. Βεβαίως ὡμιλήσατε περὶ εἰσοδήματος κατὰ κεφαλὴν καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξετε ἄλλως, διότι ἔγιναν ἀγῶνες κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν 8 ἐτῶν μέσα εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν διὰ νὰ σᾶς πείσωμεν ἐπιτέλους ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβετε διεθνῶς. Καὶ τὸ ἐπράξατε τώρα, πολὺ ἀργά. Διότι τὸ 1962, ὁ τέως Ἀρχηγός σας ὑπεστήριξεν ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον: Ἔλεγεν, ὅτι αἱ δαπάναι ἀμύνης τῆς Ἑλλάδος εἶναι μικραὶ καὶ μοῦ ἀπηύθυνε τὴν βαρεῖαν κατηγορίαν, ὅτι ἰσχυριζόμενος τὸ ἀντίθετον, παρέχω κακὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ἔθνος.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§49Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ δώσω μίαν σύντομον ἀπάντησιν.

§50Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρεχώρησα τὴν θέσιν μου εἰς τὸν κ. Ἀβέρωφ. Λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν συνέχισιν. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐκτίμησις τῶν πραγματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως εἶναι θετικὴ παρὰ τὰς ἀδυνάτους πλευράς των συνισταμένας ἰδίως εἰς τὸ ὅτι δὲν διαφωτίζουν τὰ μέσα καὶ τὰς ἐγγυήσεις διὰ τὴν πραγματοποίησίν των. Δὲν συνέδεσαν ὅμως τὰς ἐπαγγελίας διὰ τὸ μέλλον μὲ τὸ ἄμεσον παρελθόν, μὲ τὴν πορείαν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων, μὲ τὰς δυνάμεις ποὺ ἠγωνίσθησαν καὶ ἐδημιούργησαν μίαν νέαν κατάστασιν, μὲ τὴν πλατειὰν συμπαράταξιν τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων τοῦ λαοῦ καὶ τὴν πάλην των διὰ τὴν ἀνατροπὴν ὄχι ἁπλῶς τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ τῆς πολιτικῆς τῆς ΕΡΕ, διὰ τὸν τερματισμὸν τῆς ἀντεπαναστάσεως ποὺ εἶχε ἀπὸ μακροῦ ἐπιβληθῆ εἰς τὴν Χώραν, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς δημοκρατικοῦ προγράμματος πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν λαϊκῶν συμφερόντων. Δὲν συνέδεσε τὰς ἐπαγγελίας της μὲ τὴν λαϊκὴν νίκην τῆς 3 Νοεμβρίου καὶ μὲ τὸ πνεῦμα τῆς νίκης αὐτῆς. Εἶναι μάλιστα φανερόν, ὅτι ἐπισπεύδεται μία διαδικασία ἐκκαθαρίσεως τῆς νίκης τῆς 3 Νοεμβρίου, διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ στήριξις εἰς τὰς ζωντανὰς καὶ συνεπεῖς δημοκρατικὰς δυνάμεις, εἰς τὰς μάζας τῶν ἐργαζομένων ἐπιδεικνύεται ἀδιαφορία διὰ τὴν συμμετοχὴν τοῦ συνόλου τοῦ λαοῦ εἰς τὴν προάσπισιν τῶν κατακτήσεών του καὶ εἰς τὴν διασφάλισιν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν δημοκρατικῶν ἐπιδιώξεων ποὺ διὰ τῆς ψήφου του ἐνέκρινε. Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν παρεμερίσθη τὸ πολιτικὸν ζήτημα. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως νὰ τεθῇ τοῦτο καὶ νὰ ἐξετασθῇ εἰς τὸ σύνολόν του. Κύριοι βουλευταί, ὕστερ’ ἀπὸ τέσσαρας βουλευτικὰς περιόδους, ὕστερ’ ἀπὸ ἕνδεκα συναπτὰ ἔτη ὁ λαὸς βλέπει ἐπιτέλους καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν σὰν Βουλὴν τῶν ἀντιπροσώπων του, σὰν Βουλὴ ποὺ ἡ πλειοψηφία της ἐκφράζει τὴν θέλησίν του. Βαρεῖα πράγματι ὑπῆρξε καὶ εἰς τὸν βασικὸν αὐτὸν τομέα τῶν ἀντιπροσωπευτικῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν ἡ εὐθύνη τῆς ἀντιλαϊκῆς δεξιᾶς. Ὅτι ἀφοῦ ἅπαξ ἐγκατεστάθη τὸ 1952 εἰς τὴν ἐξουσίαν χάριν εἰς τὸ πλειοψηφικὸν ἐκλογικὸν σύστημα, ἐπιβληθὲν ὑπὸ τὰς γνωστὰς συνθήκας ἀπὸ τὸν τότε πρεσβευτὴν τῆς ἐπεμβατικῆς δυνάμεως ποὺ καὶ σήμερον ἀκόμη ἐξακολουθεῖ νὰ ἐλέγχῃ τὴν Χώραν μας καὶ νὰ πιέζῃ εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς ζωῆς της, ἐπεχείρησε μὲ τὰ πλέον ἀντιδημοκρατικὰ καὶ ἀνόσια μέσα νὰ διατηρηθῇ εἰς τὴν νομὴν τῆς ἐξουσίας καὶ εἰς τὴν ἄσκησίν της κατὰ τρόπον ὀξέως καὶ βαναύσως ἀντιτιθέμενον πρὸς τὰ συμφέροντα καὶ τοὺς πόθους τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ. Ἄλλοτε μὲ παραμορφωτικὰ τῆς λαϊκῆς θελήσεως ἀχρεῖα ἐκλογικὰ συστήματα ἐκ προμελέτης ἐφευρισκόμενα διὰ νὰ δώσουν εἰς τὴν ἀποδοκιμαζομένην ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἔθνους πολιτικὴν μερίδα τὴν πλειοψηφίαν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν καὶ τελευταῖον τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1961 μὲ τὴν ὠμὴν καὶ ἀπροκάλυπτον βίαν καὶ τὴν ἀναίσχυντον νόθευσιν τῆς συνθέσεως τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος. Ἔτσι μέσα εἰς τὴν γενικὴν ἐκφύλισιν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν ποὺ συστηματικὰ κατειργάζετο ἡ ἀντιδραστικὴ δεξιὰ συνήθισεν ἐπὶ 11 ἔτη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ βλέπῃ τὴν πλειοψηφίαν κάθε νέας Βουλῆς ὄχι σὰν ἔκφρασιν τῆς θελήσεώς του καὶ τῆς νίκης του, ἀλλὰ σὰν μίαν ἀκόμη νίκην τῶν σκοτεινῶν δυνάμεων τῆς ὑποτελείας, τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας καὶ τῶν κύκλων τῆς ἀνωμαλίας ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ ἴδιου τοῦ λαοῦ. Σὰν μίαν ἀκόμη καταδολίευσιν καὶ πλαστογράφησιν τῆς θελήσεώς του. Σὰν ἕνα νέον ὄργανον ἐπιβολῆς ἀντιλαϊκῶν μέτρων γενναιοδώρου διανομῆς σκανδαλωδῶν παροχῶν εἰς τοὺς προνομιούχους καὶ εἰς τὸ ξένον καὶ ἐγχώριον μονοπωλιακὸν κεφάλαιον, καὶ ἐπιβολῆς νέων στερήσεων καὶ νέων δεσμῶν εἰς τὴν μεγάλην μᾶζαν τῶν ἐργαζομένων καὶ τῶν παραγωγικῶν στρωμάτων. Σὰν ἕνα νέον ὄργανον σκοταδισμοῦ, ἀμορφωσιᾶς, ἐξαθλιώσεως καὶ ἐκπατρισμοῦ τῶν μαζῶν καὶ ἀκμῆς καὶ ἀνθίσεως τῶν μυστικῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν καταδοτῶν, τῶν παρακρατικῶν καὶ τῶν πληρωμένων κονδυλοφόρων. Σὰν ἕνα νέον ὄργανον, ὑπὸ τὴν δημοκρατικοφανῆ κάλυψιν τοῦ ὁποίου καὶ τὴν πλασματικὴν λειτουργίαν ἑνὸς ἀλλοκότου ὁμοιώματος κοινοβουλευτικῆς ζωῆς, ἐκτίζετο ἀθόρυβα μία ἄλλη ὑπερεξουσία ἡ ὁποία, ἂς μὴ τὸ λησμονοῦμεν δὲν κατελύθη ἀκόμη. Ἁπλῶς κατεδικάσθη ἀπὸ τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν τῆς 3ης Νοεμβρίου. Μία ὑπερεξουσία ξένη καὶ ἀντίθετη πρὸς τὸ πολίτευμα, μία μορφὴ καθεστῶτος, ποὺ περιέχει χαρακτηριστικὰ καὶ ἀπολύτου μοναρχίας καὶ μιλιταριστῶν καὶ ἡγετῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας ἀσκούντων πολιτικὴν καὶ ἀποκλεισμοὺς εἰς βάρος πολιτικῶν παρατάξεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἀτάκτων στρατιωτικῶν σχηματισμῶν καὶ παρακρατικῶν ὁμάδων ποὺ ἀντέγραψαν τὰ μεθοδεύματα τοῦ ναζιστικοῦ συστήματος βαρβαρότητος, ἀλλὰ πού, πίσω ἀπὸ τὰ ποικίλα αὐτὰ χαρακτηριστικὰ ἐκάλυπτε τὴν ἀσφυκτικὴν κυριαρχίαν τοῦ ξένου παράγοντος καὶ τῆς ὀλιγαρχίας τῶν προνομιούχων καὶ τῶν εὐνοουμένων. Σὰν ἕνα νέο ὄργανον ποὺ μὲ μαθηματικὴ ἀκρίβειαν, ἀναπτύσσον καὶ ἀπογιγαντῶνον τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ καταπίεσιν τῶν μαζῶν καὶ ἑπομένως καὶ τὴν ἀντίθεσιν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν δημοκρατικὴν ἀντίστασιν καὶ πάλην του, κατωλίσθαινε πρὸς τὸν παροξυσμὸν τῆς βίας καὶ τῆς αὐθαιρεσίας, πρὸς τὸ ἔγκλημα καὶ τὸ κράτος τοῦ τρόμου ποὺ ἀποκορυφώθησαν δραματικῶς τὸν Μάϊον εἰς Θεσσαλονίκην. Καὶ ηὐρύνετο καθημερινῶς τὸ χάσμα μεταξὺ τῶν Βουλῶν τῆς 11ετίας καὶ τοῦ λαοῦ πού, ὕστερ’ ἀπὸ κάθε νέαν ἀναμέτρησιν, διεπίστωνε, ὅτι παράλληλα πρὸς τοὺς ἀσταμάτητους καὶ καθημερινοὺς ἀγῶνας διὰ τὰ προβλήματά του ἔπρεπε νὰ ξαναρχίσῃ καὶ πάλιν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοὺς ἐκλογικούς του ἀγῶνας. 2) Αὐτὴν τὴν αἴσθησιν δὲν τὴν ἔχει σήμερον, μετὰ τὴν 3ην Νοεμβρίου, ὁ λαός, διότι αὐτὴν τὴν φορὰν ἔδωσεν ἀντιπροσώπους πού, ἐκφράζοντες σὲ ὅσον βαθμὸν κατέστη τοῦτο δυνατὸν τὴν θέλησιν τοῦ Ἔθνους, ἠμποροῦν νὰ στηρίξουν Κυβέρνησιν ποὺ νὰ ὑλοποιήσῃ τὸ πνεῦμα τῆς 3ης Νοεμβρίου, ποὺ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν λαϊκὴν θέλησιν ποὺ ἐξεδηλώθη κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Πράγματι αὐτὸ εἶναι τὸ νέον ὕστερ’ ἀπὸ 11 χρόνια. Ὁ λαὸς βλέπει καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν σὰν ἔκφρασιν τῆς θελήσεώς του καὶ τῆς νίκης του. Ἡ 3η Νοεμβρίου ὑπῆρξε μία σημαντικὴ δημοκρατικὴ νίκη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐδημιούργησε νέαν κατάστασιν, αἰσθητὴν καὶ μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, μὲ τὸ τελείως διαφορετικὸν σήμερα πραγματικὰ δημοκρατικὸν καὶ κοινοβουλευτικὸν κλῖμα καὶ ἀκόμη αἰσθητοτέραν ἔξω εἰς ὅλην τὴν χώραν καὶ ἰδίως εἰς τὴν βασανισμένην ὕπαιθρον, ὅπου ἀπὸ τὸ ἴδιο τὸ βράδυ τῆς ἀνακοινώσεως τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων καὶ χωρίς, ὅπως ἄλλωστε ἦτο φυσικόν, νὰ ἔχῃ ἐπέλθει οὐσιαστικὴ μεταβολὴ εἰς τὰς συνθήκας ζωῆς τῶν μαζῶν, οὔτε λύσις τῶν ἀγωνιωδῶν προβλημάτων των καὶ ἀκόμη, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀλλάξει τίποτε εἰς τὸν κρατικὸν μηχανισμὸν μὲ τοὺς κομματικοὺς σατράπας καὶ σατραπίσκους του—πρᾶγμα ποὺ δυστυχῶς συνεχίζεται μέχρι σήμερον—ἐν τούτοις ἄνθισε καὶ πάλιν τὸ χαμόγελον, ὑψώθηκαν ἀξιοπρεπῆ καὶ περήφανα τὰ κεφάλια, ὅπως ἁρμόζει σὲ ἐλευθέρους ἀνθρώπους, ἔλειψε τὸ κούμπωμα, τὸ ἄγχος, ὁ φόβος, χαρακτηριστικὰ τῆς στάσεως κατοίκων κατεχομένης χώρας εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε μετατρέψει τὴν Ἑλλάδα ἡ μακροχρόνια κυριαρχία τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς. 3) Ἡ μεταβολὴ αὐτὴ ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἱστορικὴ διὰ τὴν χώραν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν βεβαίως, ὅτι δὲν θὰ καταστρατηγηθῇ ἡ λαϊκὴ ἐπιταγὴ καὶ δὲν θὰ ἀθετηθοῦν αἱ ὑποσχέσεις καὶ τὸ δημοκρατικὸν πρόγραμμα ποὺ προσδιώρισαν τὴν δημοκρατικὴν ἐτυμηγορίαν τῆς 3ης Νοεμβρίου δὲν ὑπῆρξε ἀπότοκος τῆς τύχης. Εἶναι τὸ ἐπίτευγμα μακρῶν ἀγώνων, μιᾶς δημοκρατικῆς ἀντιστάσεως καὶ πάλης γεμάτης ἀπὸ αὐτοθυσίαν, γεμάτης ἀπὸ κινδύνους, γεμάτης ἀπὸ θαρραλέαν ἀντιμετώπισιν διωγμῶν καὶ ἐξοντωτικῶν διακρίσεων. Εἶναι τὸ ἐπίτευγμα τῆς ἀποφασιστικῆς δημοκρατικῆς ἀντιστάσεως καὶ πάλης τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε σαφῆ συνείδησιν, ὅτι ὁ ἀγὼν διὰ τὴν δημοκρατίαν, ὁ ἀγὼν διὰ τὰς ἐλευθερίας του ἦτο ὁ μοναδικὸς δρόμος διὰ νὰ καρποφορήσουν καὶ οἱ ἀγῶνες του διὰ τὰς ὑλικάς, οἰκονομικὰς καὶ πολιτιστικὰς διεκδικήσεις του, διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ δίκαιά του. Ἀκριβῶς διὰ νὰ ἠμποροῦν νὰ καταπνίγουν τὰ δίκαια αὐτὰ οἱ προνομιοῦχοι ἐγκατέστησαν τὸ ἀντιδημοκρατικὸν ἀστυνομικὸν καθεστὼς ποὺ ἐγνώρισε καὶ ὑπέστη ἧτταν καὶ ἀμετακλήτως κατεδίκασεν ὁ λαὸς εἰς τὰς 3 Νοεμβρίου. Ἡ ΕΔΑ εἶναι ὑπερήφανη, διότι ἀφ’ ἧς ὑπάρχει ὡς πολιτικὴ δύναμις, ἀταλάντευτα, μὲ σταθερότητα ἠκολούθησε μίαν πορείαν ἀνάντη καὶ δύσκολον, μέσα ἀπὸ δρόμους σπαρμένους μὲ ἀγκάθια, χωρὶς ἰδιοτέλειαν, χωρὶς κάματον, χωρὶς ὀλιγοπιστίαν, χωρὶς συμβιβασμοὺς μέ γνώμονα τὸ συμφέρον καὶ τοὺς πόθους τοῦ λαοῦ καὶ μόνον. Διότι πρώτη ἐχάραξε καὶ μὲ συνέπειαν διεκήρυξε καὶ ὁδήγησε πρὸς τοὺς ἀγῶνας ἐκείνους χωρὶς τοὺς ὁποίους δὲν ἄνοιγε ποτὲ ὁ δρόμος διὰ τὴν δημοκρατικὴν στροφήν, ὑπῆρξεν ὁ ὁδοστρωτήρ, ἡ μπουλντόζα τῆς δημοκρατίας. 4) Ἂν ὅμως ὑπερηφανεύεται διὰ τὴν πίστιν, τὴν σταθερότητα καὶ τὴν συνέπειάν της, εἰς κανένα δὲν ἀρνεῖται τὴν ἀναγνώρισιν δι’ ὅ,τι θετικόν, ἔπραξε διὰ νὰ εὐοδωθοῦν οἱ δημοκρατικοὶ λαϊκοὶ ἀγῶνες. Δὲν ἐπιθυμεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ καταλογίσῃ οὔτε τὴν βραδυπορίαν καὶ τὴν ἐπὶ μακρὸν χρόνον σιωπηρὰν ἀνοχὴν ἢ ἠλαττωμένην ἀντίδρασιν κατὰ τοῦ ἀντιδημοκρατικοῦ ὀργίου, οὔτε τὰς ταλαντεύσεις καὶ τὰς διακοπὰς καὶ τὸν ἀποπροσανατολισμὸν ἀπὸ τὸν στόχον μὲ διμετωπικὰ κηρύγματα. Χειροκροτεῖ τὸ γεγονός, ὅτι εἰς μίαν συνολικὴν ἐκτίμησιν καὶ ἀξιολόγησιν θετικῶν καὶ ἀρνητικῶν ἐπὶ μέρους σημείων ὁ ρόλος τοῦ Κόμματος τῆς φιλελευθέρας ἀστικῆς τάξεως ὑπῆρξε κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν θετικὸς καὶ ἐπιτυχὼν τελικὰ μὲ λαϊκὴν ἔγκρισιν πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ δημοκρατικοῦ προγράμματος καὶ τῶν δημοκρατικῶν διακηρύξεών του. Εἶναι μάλιστα ἐπηυξημένη ἡ ἱκανοποίησίς μας, διότι ἐδείξαμεν τὸν δρόμον. Διότι πράγματι κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ θέσῃ ὑπὸ συζήτησιν, ὅτι ἡ λαϊκὴ ἔγκρισις δὲν ἐδόθη εἰς τὰ τυφλά, ἀλλὰ διότι υἱοθετήθησαν συνθήματα ὀρθά, συνθήματα δημοκρατικά, συνθήματα ἀνταποκρινόμενα εἰς τοὺς πόθους τοῦ λαοῦ, συνθήματα τὰ ὁποῖα δὲν θέλομεν νὰ μονοπωλήσωμεν, τιμοῦν τὸ κάθε κόμμα ποὺ μὲ εἰλικρίνειαν τὰ ἀποδέχεται καὶ παλαίει διὰ τὴν πραγματοποίησίν των, ἀλλὰ πάντως συνθήματα ποὺ μὲ συνέπειαν καὶ σταθερότητα ἐπεσημάναμεν ἀπὸ τότε ποὺ ὑπάρχομεν ὡς πολιτικὴ δύναμις καὶ διεκηρύξαμεν ὅτι, χωρὶς τὴν πραγματοποίησίν των δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Χώρα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν δρόμον τῆς ἀδέσμευτης ἀναπτύξεως τῶν ὑλικῶν καὶ πνευματικῶν δυνατοτήτων της πρὸς ὄφελος τοῦ λαοῦ, ὅλου τοῦ λαοῦ καὶ μόνον τοῦ λαοῦ. Τὰ συνθήματά μας αὐτὰ ἐνέπνευσαν καὶ ἐκινητοποίησαν τὰς μεγάλας μάζας, ἔγιναν μία πανίσχυρη καὶ ἀκατανίκητη δύναμις ποὺ ἐπίεσε καὶ τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς τὸ νὰ διαγνώσῃ τί ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν λαϊκὴν θέλησιν καὶ νὰ τὸ υἱοθετήσῃ κατὰ τὴν διετῆ οὐσιαστικὰ διάρκειαν τοῦ προεκλογικοῦ ἀγῶνος καὶ νὰ δεσμευθῇ μὲ κατηγορηματικὰς διακηρύξεις, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ μείνουν ἁπλᾶ παραπλανητικὰ συνθήματα, ἀλλὰ ὅτι θὰ γίνουν πράξεις. Καὶ ἑπομένως ἔχει ἡ λαϊκὴ ἔγκρισις, ἡ δοθεῖσα τὴν 3ην Νοεμβρίου τὸν χαρακτῆρα μιᾶς κατηγορηματικῆς ἐπιταγῆς διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ δημοκρατικοῦ περιεχομένου τοῦ πνεύματος τῆς 3ης Νοεμβρίου καὶ ὄχι διὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ αὐτό. Ἀκόμη δὲ αἱ δημοκρατικαὶ μᾶζαι ποὺ μὲ τὴν φάσιν αὐτὴν τῶν μακρῶν καὶ σκληρῶν ἀγώνων των εἶδαν, μὲ τὴν ψῆφον των, νὰ διανοίγεται ἡ δυνατότης ἱκανοποιήσεως τῶν πόθων των, ἐπαγρυπνοῦν καὶ συνεχίζουν τὴν δημοκρατικὴν των πάλην διὰ νὰ στηρίξουν τὴν πολιτικὴν ἐκείνην ποὺ θὰ ὡδήγει εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς λαϊκῆς ἐπιταγῆς καὶ διὰ νὰ ἀποκαλύψουν, καταδικάσουν καὶ ἀποσοβήσουν κἄθε ὑπαναχώρησιν ἢ ἀθέτησιν. 5) Πράγματι, κύριοι βουλευταί, ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν ποὺ κατέληξεν εἰς τὴν ἐτυμηγορίαν τῆς 3ης Νοεμβρίου, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρη ἡ διετὴς προπαρασκευαστική του περίοδος ἐστράφη οὐσιαστικὰ γύρω ἀπὸ ἕνα πρόβλημα, γύρω ἀπὸ ἕνα λαϊκὸν αἴτημα. Ἐδόθη ἐν ὀνόματι τῆς δημοκρατίας, διὰ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ νεοφασιστικοῦ ἀστυνομικοῦ Κράτους ποὺ εἶχε στήσει ἡ ἀντιλαϊκὴ ἀντίδρασις διὰ τὸν τερματισμὸν τῆς ἀντεπαναστάσεως ποὺ ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν ἐπεβλήθη εἰς τὴν Χώραν. Καὶ ἔτσι, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ πῶς καὶ εἰς πόσα σχήματα διετάχθησαν αἱ πολιτικαὶ δυνάμεις τῆς Χώρας, συνεκρούσθησαν οὐσιαστικὰ δύο παρατάξεις, δύο μέτωπα. Τὸ μέτωπον τῆς ἀνωμαλίας, τῆς αὐθαιρεσίας καὶ τοῦ τρόμου, τὸ μέτωπον τῶν τρικύκλων καὶ τῆς καρφίτσας, τὸ μέτωπον τὸ ὑπηρετικὸν τῶν προνομίων τῶν ὀλίγων ἀπὸ τὴν μίαν πλευράν, τὸ μέτωπον τῆς ἰσοπολιτείας καὶ τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητος, τὸ μέτωπον ποὺ διεκήρυξεν ὅτι ἐπιδιώκει νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ αἰτήματα τῶν ἐργαζομένων μαζῶν ἀπὸ τὴν ἄλλην. Καὶ ὁ λαὸς ἀπεδεσμεύθη ἀπὸ τὴν ΕΡΕ καὶ ἐπύκνωσε τὰς τάξεις τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ἔδωσε τὴν κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν τὴν ἱκανὴν καὶ τὴν ἐπαρκῆ διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν ποὺ θὰ ἦτο ἀποφασισμένη νὰ καταστήσῃ πραγματικότητα τὸ πνεῦμα καὶ τὴν ἐντολὴν τῆς 3ης Νοεμβρίου, δηλαδὴ ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν Δημοκρατίαν, τὴν νομιμότητα καὶ τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν καὶ νὰ σκύψῃ στοργικὰ ἐπάνω εἰς τὰ λαϊκὰ αἰτήματα, πρὸς ἱκανοποίησίν των. Καὶ ἀγνοῶν τὰς ἀντιδημοκρατικὰς διακρίσεις πού, ἀφοῦ ἀπετέλεσαν τὸ ἰδεολογικὸν θεμέλιον τῆς πολιτικῆς τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς, ὄχι μόνον γίνονται ἀνεκταὶ καὶ μετὰ τὴν 3ην Νοεμβρίου, τιθέμεναι εἰς πρᾶξιν ἀπὸ τὸν ἀνεύθυνον παράγοντα τοῦ Πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ ἐμφανίζονται ὑπὸ διαφανῆ μεταμόρφωσιν ὡς αἰτιολογία τῶν μετεκλογικῶν προσανατολισμῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὁ λαὸς βλέπει μὲ τὴν τετράγωνον δημοκρατικὴν λογικήν του σὰν ἀδιαίρετον νικήτριαν πλειοψηφίαν τὸ σύνολον τῶν κοινοβουλευτικῶν δυνάμεων ποὺ ἐπολέμησαν καὶ ἀνέτρεψαν τὴν ΕΡΕ, βλέπει σὰν βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐπιφορτισμένους μὲ τὴν ἰδίαν κατηγορηματικὴν λαϊκὴν ἐντολὴν τοὺς βουλευτὰς ὅλων τῶν πολιτικῶν καὶ ἐκλογικῶν σχημάτων εἰς τὰ ὁποῖα διετάχθησαν αἱ δυνάμεις ποὺ εἶχον συναπαρτίσει εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν τὴν δημοκρατικὴν Ἀντιπολίτευσιν τῆς ΕΡΕ καὶ ποὺ κάτω ἀπὸ παραπλήσια γενικὰ συνθήματα Δημοκρατίας καὶ Δικαιοσύνης, στρέφοντες τὰ πυρά των ἐναντίον τῶν ἰδίων καταχρήσεων τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς, καταγγέλλοντες τὴν ἰδίαν ἀντιλαϊκὴν πολιτικήν, δίδοντες κοινὰς μάχας πρὸς προάσπισιν τοῦ δημοκρατικοῦ δικαιώματος τοῦ λαοῦ διὰ τὴν ἐλευθέραν ἔκφρασιν τῆς θελήσεώς του, ἑνώνοντες εἰς κοινὰς ἐκδηλώσεις γύρω ἀπὸ τὰ ἴδια αἰτήματα τὰς δημοκρατικὰς μάζας, ἐνεσάρκωσαν ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν σκοπιάν των ἕκαστος τὴν κοινὴν νίκην τῆς Δημοκρατίας. Διότι δὲν δύναται νὰ διανοηθῇ κἂν ὁ λαὸς ὅτι ἡ ἐτυμηγορία του τῆς 3ης Νοεμβρίου θὰ ἠμποροῦσε νὰ παρανοηθῇ ἢ νὰ παραγνωρισθῇ καὶ νὰ τῆς ἀποδοθῇ ὁποιοδήποτε ἄλλο νόημα ἀπὸ τὴν καθαρὰν καὶ σαφῆ ἐπιταγὴν νὰ κυβερνηθῇ ἡ Χώρα ἀπὸ Κυβέρνησιν στηριγμένην εἰς τὴν δημοκρατικὴν πλειοψηφίαν τῆς 3ης Νοεμβρίου, διὰ νὰ ἐκκαθαρίσῃ ὅσα ἡ πλειοψηφία αὐτὴ κατεδίκασε καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ ὅσα ἡ πλειοψηφία αὐτὴ ἐνέκρινε. 6) Ἡ ΕΔΑ πιστὴ εἰς τὸ νόημα αὐτὸ τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας θὰ παράσχῃ, ὅπως διεκηρύχθη ἤδη ἀπὸ τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον κ. Πασαλίδην, ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Μὲ τὴν θετικήν της ψῆφον ἡ ΕΔΑ ἀποδεικνύει ἔμπρακτα, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν ἡ ἐπαρκὴς πλειοψηφία διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου, σύμφωνα πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ. 7) Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ δημοκρατικὴ νίκη τῆς 3ης Νοεμβρίου ἐχάραξε τὴν γραμμὴν βάσει, τῆς ὁποίας ἠξίωσεν ὁ λαὸς νὰ διακυβερνηθῇ ἐπὶ δημοκρατικῶν βάσεων, ὁ κόσμος καὶ οἱ κύκλοι, ποὺ κατεδικάσθησαν ἀπὸ τὴν λαϊκὴν ψῆφον καὶ ποὺ φαινομενικὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, δὲν εὑρίσκονται εἰς τὰς ἀγαθωτέρας, τῶν σχέσεων μὲ τὴν ΕΡΕ, ἐπειδὴ πολὺ τὴν ἐξέθεσαν, ἐξυπηρετοῦσαν τὰ ξένα τὰ ὀλιγαρχικὰ καὶ τὰ ἀντιλαϊκὰ συμφέροντά των καὶ θεωροῦν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν συμφέρει νὰ ἐπωμισθῇ μόνη ἡ ΕΡΕ σὰν ἀποδιοπομπαῖος τράγος τὰς εὐθύνας, ἐνῶ μαζί της ἐκαρπώθησαν τὰ ὀφέλη καὶ τὰ προνόμια, οἱ κύκλοι ποὺ πολώνονται γύρω ἀπὸ τὴν Αὐλήν, ὅπου συναντῶνται ξέναι παρουσίαι, μονοπωλιακὰ καὶ ἄλλα ὀλιγαρχικὰ συμφέροντα καὶ κύκλοι τῆς ἀνωμαλίας ᾐσθάνθησαν μὲν ἀπὸ τὸν Μάϊον τὴν ἐπερχομένην θύελλαν, τὴν καταδίκην τῆς πολιτικῆς των, ἀλλὰ ἐπίστευσαν, ἐπιχειροῦν καὶ μέχρις ἑνὸς βαθμοῦ σημειώνουν ἐπιτυχίας εἰς ἓν εὐρύτερον σχέδιον, πῶς θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐκτόνωσις, τὸ ξεθύμασμα, ἀπὸ τὴν σωρευθεῖσαν λαϊκὴν ἀγανάκτησιν ποὺ κορυφαία ἐκδήλωσίς της ὑπῆρξεν ἡ κηδεία τοῦ Γρηγόρη Λαμπράκη — καὶ ὑπενθυμίζω, ὅτι καὶ εἰς τὸ βασιλικὸν διάγγελμα τοῦ Ἰουνίου καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ αὐλικοῦ Πρωθυπουργοῦ κ. Πιπινέλη, ρητῶς ἐδηλώθη, ὅτι ἀνοίγεται ἡ ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς τῶν ἐκλογῶν διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐκτόνωσις. Ἠθέλησαν δηλαδὴ νὰ δοθῇ εἰς τὸν λαὸν ἡ τυπικὴ μόνον, ἱκανοποίησις νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του, νὰ ἐκτονωθῇ, νὰ ξεθυμάνῃ καὶ ἐσχεδίασαν ἔκτοτε πῶς ὁ νικητὴς λαὸς θὰ ξαναγίνῃ νικημένος, πῶς τὰ ἴδια ἀντιλαϊκὰ συμφέροντα θὰ ἐξακολουθήσουν οὐσιαστικῶς νὰ ὑπηρετοῦνται — καὶ μία λεπτομέρεια, ἡ οἰκτρὰ ὑπόθεσις τοῦ βασιλικοῦ ἀεροπλάνου, εἶναι εὔγλωτος μαρτυρία περὶ τούτου, καὶ πῶς, ἐξαναγκαζομένη νὰ ὑπηρετῇ ὅσα κατήγγειλε καὶ ὑπεσχέθη νὰ ἄρῃ, ἐκείνη ἡ πολιτικὴ δύναμις, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ λαός ἔδωσε τὴν ἐντολὴν καὶ τὴν ἐξουσίαν νὰ καταλύσῃ τὴν ἀντιδημοκρατικήν, ὑπηρετικὴν τῶν ὀλίγων κατάστασιν, θὰ καταλήξῃ νὰ φθαρῇ, νὰ ἀπογοητεύσῃ καὶ νὰ ξεχασθοῦν ἐν τῷ μεταξὺ αἱ βαρεῖαι εὐθῦναι τοῦ πολιτικοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς, ὥστε ν’ ἀποκατασταθῇ, ὕστερα ἀπὸ κἄποιο χρονικὸν διάστημα ἡ ἀγαστὴ ἁρμονία τῶν συμφερόντων, ποὺ στηρίζονται εἰς τὴν ἀδικίαν, εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους. Ἐσχεδιάσθη, ἐπιχειρεῖται καὶ ἐφαρμόζεται ἕνα σχέδιον ὑπονομεύσεως, καταδολιεύσεως καὶ παραγραφῆς τῆς δημοκρατικῆς νίκης τοῦ λαοῦ. Ὅπλον διὰ τὸν ἑλιγμὸν αὐτὸν τῶν ὀλιγαρχικῶν δυνάμεων, ποὺ ἐνῷ φαίνεται ὅτι ὑποχωροῦν, ἐπιχειροῦν νὰ ἑδραιώσουν τὴν κυριαρχίαν των εἰς βάρος τῶν λαϊκῶν συμφερόντων, ἐπιχειροῦν ν’ ἁπλώσουν τὴν βάσιν ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων των καὶ εἰς τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τῆς φιλελευθέρας ἀστικῆς τάξεως εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς ἀντικομμουνιστικῆς ψυχώσεως. Εἶναι ἡ πολιτικὴ τῶν διακρίσεων καὶ τοῦ ἀποκλεισμοῦ ἀπὸ τὴν δημοσίαν καὶ πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου μιᾶς μεγάλης παρατάξεως ποὺ περικλείει τὰς πλέον ζωντανὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, τὰς μάζας τῶν ἐργαζομένων, ποὺ δημιουργοῦν τὸν ὑλικὸν πλοῦτον τῆς Χώρας, τὸν κόσμον ποὺ θυσιάζεται διὰ ἰδανικὰ καὶ δι’ ἕνα καλύτερο μέλλον τῆς πατρίδος, τὸν κόσμον ποὺ εἶναι ἐμποτισμένος ἀπὸ τὴν μεγάλην παράδοσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, τὸν κόσμον ποὺ ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιον τῆς ἀληθινῆς, τῆς μόνιμης καὶ τῆς ἀνανεωμένης δημοκρατίας. Ἐξαπελύθησαν τὰ ἀλλαλάζοντα κύμβαλα τῆς ἐθνικοφροσύνης, οἱ τρόφιμοι τῶν μυστικῶν κονδυλίων καὶ ἐκφρασταὶ τῆς καταδικασθείσης καὶ καταψηφισθείσης ἀντιλαϊκῆς πολιτικῆς καὶ ἐπιχειροῦν νὰ ἀναγάγουν εἰς κανόνα τοῦ δημοσίου βίου τὸ ἀντιδημοκρατικὸν ἀξίωμα, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσκηθῇ οἱαδήποτε, καὶ ἡ πλέον ὠφέλιμος πολιτικὴ καὶ ἐκείνη, ὑπὲρ τῆς ὁποίας πανηγυρικῶς μὲ τὰ 61% τῶν ψήφων ἀπεφάνθη ὁ κυρίαρχος λαός, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ στηριχθῇ καὶ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Ἀριστερᾶς. Ἐπεστρατεύθη δηλαδὴ τὸ ἐπιχείρημα ποὺ ἀπετέλεσε τὴν βάσιν καὶ τὸ θεμέλιον τοῦ καταδικασθέντος νεοφασισμοῦ, τοῦ καταδικασθέντος ἀστυνομικοῦ κράτους, τὸ πρόσχημα καὶ τὴν δικαιολογίαν κάθε διωγμοῦ τῆς σκέψεως καὶ τοῦ φρονήματος, ἡ ἐπιχειρηματολογία ποὺ ἐδημιούργησε τὰ στρατόπεδα, τὰς Βαστίλλας τῆς Μακρονήσου καὶ τῆς Γιούρας, τὸ ἄτιμον σύστημα τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων, διὰ νὰ γίνουν οἱ καταδικασθέντες, οἱ νικημένοι τῆς 3ης Νοεμβρίου νικηταὶ καὶ τιμηταὶ ἐκείνων, ἡ πολιτικὴ τῶν ὁποίων ἐνεκρίθη ἀπὸ τὸν κυρίαρχον λαόν, προκαλουμένης τῆς διασπάσεως καὶ τῆς ἐξασθενίσεως τοῦ στρατοπέδου τῶν νικητῶν. Καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ Βασιλεὺς ἐξήρτησε τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἐντολῆς σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀπὸ τὴν ἀνάληψιν ἐκ μέρους του τῆς δεσμεύσεως νὰ μὴ στηριχθῇ εἰς ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῆς παρατάξεώς μας — τοῦτο ἐγράφη καὶ δὲν διεψεύσθη ἀπὸ τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν— μετασχοῦσαν ἐν τούτοις, ὅπως μετέσχεν ἄλλωστε καὶ ἡ Αὐλή, εἰς τὸν πανηγυρισμὸν τῆς ἐπετείου τῆς Οἰκουμενικῆς διακηρύξεως τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων τοῦ ΟΗΕ, καταστατικὴ διάταξις τῆς ὁποίας, ἀναγραφομένη εἰς τὸ 21ον ἄρθρον της εἶναι, ὅτι «Ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συμμετέχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας του ἀμέσως ἢ μὲ ἐλευθέρως ἐκλεγομένους ἀντιπροσώπους του. Ἡ λαϊκὴ θέλησις ὀφείλει νὰ εἶναι ἡ βάσις τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας». 8) Ἡ ἰδεολογικὴ πίεσις ποὺ ἠμποροῦν, ὑποκινοῦντες τὴν ἀντικομμουνιστικὴν ὑστερίαν, νὰ ἀσκοῦν οἱ ὀλιγαρχικοὶ κύκλοι, οἱ προνομιοῦχοι μὲ τὰ ἀντιλαϊκὰ συμφέροντα διὰ νὰ ἐξουδετερώσουν τὴν λαϊκὴν θέλησιν καὶ διὰ νὰ πιέζουν τοὺς ἐντολοδόχους τοῦ λαοῦ νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὴν πιστὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐντολῆς των εἶναι δοκιμασμένον ὅπλον. Ὁ διακεκριμένος Ἀμερικανὸς διπλωμάτης Κένναν, μέχρι πρό τινων ἑβδομάδων πρέσβυς τῶν ΗΠΑ εἰς τὸ Βελιγράδι καὶ παλαιότερα εἰς τὴν Μόσχαν, ἔγραψε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν: «Οἱ ἄνθρωποι εἶναι τρομερὰ εὐαίσθητοι εἰς τὴν κατηγορίαν, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὰ ἀντικομμουνισταί. Ἡ δεξιὰ ἔχει ἐπιρροὴν καὶ φιμώνει τοὺς ἀντιπάλους της, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ ἐπικρίνωνται ἀπὸ τὴν πλευρὰν αὐτῶν (τῶν δεξιῶν ἐξτρεμιστῶν). Μέγα μέρος τῆς χώρας ἀναγκάζεται νὰ σιωπᾷ καὶ τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ τύπου ἔχει τρομοκρατηθῆ, ἐνῶ ὑπάρχουν τεράστια ζητήματα, τὰ ὁποῖα χρήζουν ἐξονυχιστικῆς συζητήσεως, ὥστε νὰ ἔχωμεν σαφῆ, ἰσχυρὰν καὶ συνεπῆ πολιτικὴν εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς τομεῖς». Καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον, ἀναφερόμενος εἰς ὠφελίμους ὑποδείξεις του πρὸς μέλη τοῦ Κογκρέσσου, ὁ Κένναν σημειώνει ὅτι ἐλάμβανε μονίμως τὴν ἀπάντησιν: «Αὐτὸ ποὺ λέτε εἶναι ὀρθὸν εἶναι ἀληθινό, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐπιτρέψω εἰς τὴν ἐκλογικήν μου περιφέρειαν ἀφοῦ θὰ ἔχω βοηθήσει ἓν αἴτημα ὑποστηριζόμενον καὶ ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς». Ἔτσι μέσα εἰς τὴν ἐπιχείρησιν «ἐθνοκαπηλεία» καὶ «ψυχροπολεμικὴ ὑστερία» μίαν ἐπιχείρησιν ποὺ ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι πολὺ προσοδοφόρος εἰς τοὺς ὀλιγαρχικοὺς κύκλους καὶ ὅτι πληρώνεται πολὺ ἀκριβὰ ἀπὸ τὸν λαὸν, ἐντάσσεται καὶ ἡ μέθοδος αὐτὴ πιέσεως ποὺ εὑρίσκει ἐνδοτικοὺς καὶ «εὐαισθήτους» εἰς τὰς πιέσεις καὶ τὰς κατηγορίας ἐπὶ συνοδοιπορίᾳ (τύπου ἡμερησίας διαταγῆς στρατηγοῦ Βέλλιου) καὶ τοὺς ὑποχρεώνει νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματός των ποὺ ἐνεκρίθη ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ νὰ ἐφαρμόζουν πολιτικὴν ποὺ καὶ οἱ ἴδιοι κατήγγειλαν καὶ ὁ λαὸς κατεδίκασε. Ἔγινε φανερὸν ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δείχνει ὑπερβολικὴν εὐαισθησίαν εἰς τὰς πιέσεις τῶν ἀντιπάλων της. Αὐτὸ ὅμως περιέχει τὸν σαφῆ κίνδυνον, ἀπὸ ὑποχωρήσεως εἰς ὑποχώρησιν καὶ ἀπὸ ἐγκαταλείψεως εἰς ἐγκατάλειψιν νὰ κατολισθήσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τῆς καταδικασθείσης πολιτικῆς. Ὅμως ἀντίθετα ἀπὸ τὰς ἐπιδιώξεις καὶ τὰ ὄνειρα τῆς ὑποτελείας καὶ τῶν ὀλιγαρχικῶν κύκλων, νὰ μονοπωληθῇ ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς χώρας ἀπὸ δύο μόνον ἐθνικὰ λεγόμενα κόμματα ποὺ νὰ ἐναλλάσσωνται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς πολιτικῆς, εἶναι φανερόν, ὅτι ὁ λαὸς δὲν ἐψήφισεν ἁπλῆν ἐναλλαγὴν κομμάτων ἢ προσώπων πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς ἰδίας πολιτικῆς τῶν ἀντιδημοκρατικῶν διακρίσεων, ἀλλὰ ἔδωσεν ἐπιτακτικὴν ἐντολὴν διὰ τὴν πραγμάτωσιν οὐσιώδους δημοκρατικῆς ἀλλαγῆς, εἰς τὴν ἔκτασιν τοὐλάχιστον ἡ ὁποία καλύπτεται ἀπὸ τὰ κοινὰ σημεῖα τοῦ δημοκρατικοῦ προγράμματος τῶν κομμάτων ποὺ ἐνίκησαν τὴν ΕΡΕ. Ἀπεφάσισεν ὁ λαὸς νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὸ καθεστὼς τῆς ἀντεπαναστάσεως ποὺ ἐπεβλήθη εἰς τὴν χώραν ἀπὸ μακροῦ καὶ νὰ λειτουργήσῃ ἡ Δημοκρατία καὶ ἡ ἰσοπολιτεία. Ἡ δὲ Ε.Κ. ἐζήτησε τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ διακηρύττουσα, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιδίωξίς της. 9. Καὶ ἡ μὲν ΕΡΕ, ὑπόδικος ἐνώπιον τοῦ ἔθνους διὰ τὸ ὄργιον τῶν ἐγκλημάτων, τῶν σκανδάλων καὶ διαρπαγῶν τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ λαϊκοῦ πλούτου, διὰ τὴν κατάλυσιν τῆς Δημοκρατίας καὶ τὴν ποδοπάτησιν τῆς νομιμότητος, εἶναι συνεπὴς πρὸς ἑαυτήν, δείχνει τὸ πραγματικὸν πρόσωπόν της. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ νέος Ἀρχηγός της δὲν υἱοθέτησε τὸν τόνον τῶν προπαγανδιστῶν της καὶ τῶν ἐντύπων της. Ἐχρησιμοποίησε γλῶσσαν μετριοπαθῆ. Εἰς τὴν οὐσίαν ὅμως ἐπέμεινεν εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν διακρίσεων ποὺ ἀπετέλεσε τὸ ὅπλον καὶ τὴν μέθοδον τοῦ κόμματός του, ὅταν χθὲς διεκήρυσσεν, ὅτι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως ἂν πιστεύῃ εἰς τὴν Δημοκρατίαν εἶναι νὰ παραιτηθῇ, ἂν λάβῃ πλειοψηφίαν διὰ τῶν ψήφων μας. Ἐπιμένει, δηλαδή, εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν ἀπὸ τὴν δημοσίαν ζωὴν τῶν ζωντανωτέρων δυνάμεων τοῦ ἔθνους, τῶν τάξεων ποὺ μοχθοῦν καὶ παράγουν. Ἀλλ’ ἡ ΕΡΕ ζητεῖ καὶ ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους της νὰ ἐφαρμόσουν τὴν τακτικὴν δι’ ἣν αὕτη κατεδικάσθη καὶ τὴν ὁποίαν καταγγέλλοντες οἱ ἀντίπαλοί της ἔλαβον τὴν ἐντολὴν νὰ κυβερνήσουν. Τὸ ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμμα ὅμως ἀποδεχόμενον τὰς ἀντιδημοκρατικὰς αὐτὰς καὶ ὄχι ἀνιδιοτελεῖς πιέσεις τῶν ἀντιπάλων του μὲ τοὺς ὁποίους πρὸ ἐλαχίστων ἑβδομάδων ἀνεμετρήθη καὶ χαράσσον πολιτικὴν γραμμὴν στηριζομένην εἰς ἀντισυνταγματικὰς καὶ ἀντιδημοκρατικὰς διακρίσεις, δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ κατανοητὸν ἀπὸ τὰς δημοκρατικὰς μάζας ποὺ μὲ τὴν ψῆφον των ἔδωσαν τὴν νίκην τῆς 3ης Νοεμβρίου. Ἂν βέβαια ἡ στήριξις εἰς τοὺς ψήφους τῆς Ἀριστερᾶς προϋπέθετε μεταβολὴν προγράμματος, ἡ ἄρνησίς της δὲν θ’ ἀπετέλει ἀντιδημοκρατικὴν διάκρισιν, ἀλλ’ ἄσκησιν ἰδίας πολιτικῆς τῆς Ε.Κ. Εἴμεθα ὅμως ἐδῶ, ἡ ΕΔΑ, ὄχι διὰ νὰ σᾶς δυσκολεύσωμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διακηρύξεων καὶ τοῦ προγράμματός σας, ὄχι διὰ νὰ σᾶς ὑποχρεώσωμεν νὰ ἐφαρμόσετε ἄλλο ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ διεκηρύξατε, ἀλλὰ νὰ σᾶς δώσωμεν τὴν ἄνεσιν νὰ ἐφαρμόσετε μὲ συνέπειαν καὶ ἀκρίβειαν ὅσα ἐσεῖς διεκηρύξατε. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἄλλος δρόμος διὰ νὰ τηρήσετε τὸ συμβόλαιον ποὺ συνήψατε στὰς 3 Νοεμβρίου μὲ τὸν λαόν. Κάθε ἄλλη πορεία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς ὑπαναχωρήσεις καὶ ἐγκαταλείψεις. Δὲν θέλομεν δὲ νὰ ἀποδώσωμεν πρόθεσιν ἀποδεσμεύσεως ἀπὸ ὑπεσχημένας δημοκρατικὰς λύσεις. Πάντως, ὑπάρχουν ἤδη μερικαὶ ἐνέργειαι ἀντίθετοι πρὸς προεκλογικὰς διακηρύξεις καὶ μερικαὶ παραλείψεις ὑποσχέσεων ποὺ ἐδόθησαν πρὸς τὸν λαὸν ποὺ ἀποτελοῦν ἔνδειξιν ὅτι ὁ κίνδυνος τῆς κατολισθήσεως εἰς ἐφαρμογὴν τῆς καταδικασθείσης πολιτικῆς κάθε ἄλλο παρὰ ὑποθετικὸς εἶναι. 10. Ἀπέκρουσε βεβαίως καὶ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις κάθε λύσιν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, προϋποθέτουσαν συνεργασίαν μὲ τὸ καταδικασθὲν ἀπὸ τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν κόμμα τῆς ΕΡΕ, ποὺ καὶ χθὲς ἀκόμη προσέφερε δημοσία τὴν συνεργασίαν του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Φυσικά, φέρεται δηλώσασα ὅτι ὄχι λόγοι οὐσίας, ἀλλὰ λόγοι σκοπιμότητος τῆς ἀποκλείουν τὴν λύσιν αὐτήν, διότι ἄλλως ἡ ΕΔΑ θὰ ἐγίνετο πανίσχυρος, πρᾶγμα ποὺ εὑρίσκει κακόν. Δὲν θὰ ἦτο βέβαια ἀνάγκη νὰ ὑπογραμμίσωμεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων διαφωνοῦμεν. Ὁπωσδήποτε θὰ ἠθέλαμεν νὰ τονίσωμεν, ὅτι αἱ δημοκρατικαὶ λαϊκαὶ μᾶζαι, ἡ ὀγκώδης πλειοψηφία τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἐψήφισε δημοκρατικὸν πρόγραμμα καὶ δημοκρατικὰ συνθήματα καὶ ὄχι πρόσωπα ἢ κόμματα, σεβαστὰ μὲν καὶ ἄξια τιμῆς, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα, ὅταν κατ’ ἐπανάληψιν ἐνεφανίζοντο μὲ ἄλλο πρόγραμμα καὶ μὲ ἄλλα συνθήματα δὲν ἐπετύγχανον τὴν λαϊκὴν ἔγκρισιν νὰ κυβερνήσουν, ἡ ὀγκώδης λοιπὸν πλειοψηφία τοῦ λαοῦ δὲν θ’ ἀποδοκιμάσῃ μόνον τὸν τυχὸν σχηματισμὸν κεντροδεξιᾶς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἂν ἀμιγὴς Κυβέρνησις ἐκ τοῦ κυβερνῶντος κόμματος, διστάζοντος πρὸ τῶν πιέσεων νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν δημοκρατικὴν πλειοψηφίαν, ἀποστῇ τῆς συνεποῦς ἐκπληρώσεως τῶν δημοκρατικῶν της διακηρύξεων καὶ ἐφαρμόσῃ πολιτικὴν ὁμοίαν πρὸς ἐκείνην ποὺ θὰ ἐφήρμοζεν, ἂν ἐκυβέρνα, ἡ κεντροδεξιά. 11. Ἐπερίμενεν ὁ λαός, ὅτι ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Κ., ἔχουσα συνείδησιν τῆς ἰσχύος ποὺ τῆς δίδει ἡ πανηγυρικὴ δημοκρατικὴ πλειοψηφία, δὲν θὰ ὑπεχώρει πρὸ τῶν ἀντιδημοκρατικῶν πιέσεων τοῦ ἐχθροῦ, ἀλλὰ θὰ ἔλυεν ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀρύεται τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐντολήν, τὸ πρωταρχικὸν πρόβλημα, τὸ πρόβλημα τῆς ἐξουσίας. Θὰ ἠξίου, σὰν λαϊκὴ ἡγεσία, ὑποταγὴν τῶν πάντων εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ. Θὰ ἔκαμνε θαρραλέα, τὴν ἐπιλογὴν μεταξὺ λαοῦ καὶ εὐνοίας. Ἔτσι μόνον ἀποκαθίσταται τὸ πολίτευμα καὶ ἡ βασικωτέρα ἀρχή του, ἡ ἀρχὴ τῆς Λαϊκῆς κυριαρχίας. Καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο τὸ καλύτερον καὶ τὸ ὠφελιμώτερον δι’ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους καὶ τὸ συμφερώτερον ποὺ θὰ ἠμποροῦσαν νὰ κάμουν οἱ ἐξωπολιτικοὶ παράγοντες τοῦ πολιτεύματος, νὰ περιορισθοῦν εἰς τὴν τήρησιν τοῦ Συντάγματος, εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ λειτουργήματός των μέσα στὰ ὅρια τοῦ πολιτεύματος καὶ νὰ ἐγκαταλείψουν τὰ ὄνειρα οὐσιαστικῆς ἀσκήσεως τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας ποὺ ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν λαὸν καὶ ἀσκεῖται ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, προσέχοντες, ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην ἔχουν περισωθῆ καὶ ἐμπεδωθῆ μόνον ὅσοι ἠμπόρεσαν ν’ ἀνθέξουν εἰς τοὺς πειρασμοὺς καὶ νὰ περιορισθοῦν εἰς τὸν συνταγματικὸν ρόλον των, οἱ δὲ ταυτισθέντες μὲ τὸν ἀπολυταρχισμὸν καὶ μὲ τὸν ὁλοκληρωτισμόν, δὲν ἐνίκησαν, ἀλλὰ τελικῶς κατέστησαν ἁπλῆν ἱστορικὴν ἀνάμνησιν τὸν θεσμόν, τὸν ὁποῖον ἐνσαρκώνουν. Ἐνῷ, λοιπόν, ὁ λαὸς ἀνέμενεν, ὅτι ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Κ. θὰ ἔλυε τὸ πρωταρχικὸν πρόβλημα, τὸ πρόβλημα τῆς ἐξουσίας, ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ μόνον ἐξαρτᾶται ἡ λύσις τῶν ἄλλων, ὑπῆρξε συμβιβασμὸς ἐπὶ τοῦ θέματος. Τὰ δύο Ὑπουργεῖα, τὰ διοικοῦντα τὸν μηχανισμὸν ἐπιβολῆς τοῦ Κράτους, παρεκρατήθησαν ἀπὸ τὸν ἀνεύθυνον παράγοντα, ὁ ὁποῖος καὶ τὴν τακτικὴν τῶν διακρίσεων εἰς βάρος τῆς μεγάλης, λαϊκῆς παρατάξεως τῆς Ἀριστερᾶς συνεχίζει, παρὰ τὰς ἀντιθέτους, ἐλπίζομεν, συμβουλὰς τῶν νέων ὑπευθύνων συμβούλων του καὶ ὑπηγόρευσε τὴν σύνθεσιν κυβερνητικῆς πλειοψηφίας ποὺ θὰ τοῦ ἦτο, ἀνεκτή. Καί, βεβαίως, δὲν θὰ εὕρῃ ἄκρην ἡ πολιτικὴ ἡγεσία ποὺ θὰ ἐπίστευεν, ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ ξεπερνᾷ τὰς δυσκολίας ἐκ τῆς παραιτήσεως ἀπὸ οὐσιῶδες τμῆμα τῆς ἐξουσίας μὲ συναλλαγὴν ἐπὶ ἐναερίων μεταφορικῶν μέσων ἢ ἄλλων παροχῶν, ὅταν εἶναι δεδομένη καὶ ἡ ἀπύθμενος ἀπληστία καὶ ἡ εὑρετικότης τῆς ἄλλης πλευρᾶς. Δὲν ἀγνοεῖ δὲ κανείς, ὅτι ἔχουν γίνει ἀπὸ μηνῶν, ἔκδηλοι οἱ τάσεις τῆς Αὐλῆς, ὡς κοινοῦ παρανομαστοῦ πολώνοντας ξένους ἐπικυριάρχους, ὀλιγαρχίαν καὶ κύκλους τῆς ἀνωμαλίας νὰ καταστῇ τὸ οὐσιαστικὸν κέντρον ἀσκήσεως πολιτικῆς ἐξουσίας, ἐγκαινιασθέντος καὶ τοῦ συστήματος συγκλήσεως τῶν ἐπιτελαρχῶν πρὸς ἐπίδειξιν οὐσιαστικῆς ἰσχύος. Ἡ λαϊκὴ κυριαρχία, ὅμως, εἶναι ἀδιαίρετη καὶ ἢ θὰ λύσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ πρόβλημα αὐτὸ ἢ θὰ ἀποτελματωθῇ ἐπικίνδυνα ἡ δημοσία ζωή, μέσα εἰς ἕνα τέλμα συμβιβασμῶν μεταξὺ ἀντιτιθεμένων φορέων τῆς ἐξουσίας καὶ θὰ προωθηθοῦν σχέδια ἀποβλέποντα εἰς τὸν παραμερισμὸν τοῦ λαοῦ, ἀπὸ τὴν κυρίαρχον θέσιν του. 12. Σήμερον, ἀντὶ ν’ ἀκολουθήσῃ τὸν ὀρθὸν συνταγματικὸν δρόμον καὶ νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ἐξουσίας, διὰ τὸ ὁποῖον ἐξουσιοδοτήθη ἀπὸ τὸν λαὸν διὰ τῆς πλειοψηφίας τῶν ἀντιπροσώπων του, ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ ἐγκαταλείψῃ καὶ τὸ κλάσμα ἐξουσίας ποὺ τῆς παρεχωρήθη, προσανατολιζομένη πρὸς νέας ἐκλογάς. Νομίζομεν, ὅτι ἀναλαμβάνει ἱστορικὰς εὐθύνας ἡ Κυβέρνησις, ὅταν δὲν ἔχῃ λυθῆ τὸ μεγάλο πρόβλημα τῆς ἐκδημοκρατίσεως τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ, ὅταν δὲν ἔχῃ ἐξασφαλισθῆ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν 7 ὅρων, ποὺ πρὸ ὀλίγων μηνῶν αὐτὴ ἡ ἰδία, ὡς παράταξις ἐθεώρει ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν διὰ τὴν ἐνέργειαν ἐκλογῶν, ὅταν δὲν ἐξησφάλισε νὰ μεταβληθοῦν αἱ συνθῆκαι διεξαγωγῆς ἐκλογῶν, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἡ ἰδία κατήγγειλε καὶ ὁ λαὸς κατεδίκασεν ὡς ἀνίσους, νὰ ξαναθέσῃ πρὸς κρίσιν τὸ ζήτημα ποὺ ἔκρινε κυριαρχικὰ ὁ λαός, δημιουργήσας τὴν δημοκρατικὴν πλειοψηφίαν μὲ τὴν ψῆφον του, καὶ ἀντὶ τῆς δεδομένης ἤδη βεβαίας νίκης τῆς 3ης Νοεμβρίου νὰ δημιουργήσῃ ἓν αἴσθημα ἀβεβαιότητος ποὺ φθάνει μέχρι τῶν μαγειρευμάτων περὶ ὑπηρεσιακῆς — μεταβατικῆς Κυβερνήσεως διαρκείας. Δὲν κατανοεῖ ὁ λαὸς διατί νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἐξουσίαν ποὺ τῆς ἔδωσε διὰ τῆς ψήφου του, πρὶν λύσῃ τὰ ἀπαραίτητα, ἐνδιάμεσα, προκαταρκτικὰ ζητήματα καὶ μάλιστα, μὲ τεχνικὰς συνθήκας χειροτέρας, μὲ κομματικοὺς νομάρχας, μὲ παρακρατικὰς ὀργανώσεις καὶ κρατικὸν μηχανισμόν, τοὺς ὁποίους εἶχε παραλύσει ἡ ἐξέγερσις τοῦ Ἔθνους κατὰ τῶν δολοφόνων καὶ ἤδη, ὅπως πυκνὰ καὶ σοβαρὰ κρούσματα τῶν τελευταίων ἡμερῶν δείχνουν, ὑψώνουν θρασεῖαν τὴν κεφαλήν, ἐπιχειροῦντες νὰ ἐγκαινιάσουν ἀπὸ τοῦδε ἓν προεκλογικὸν κλῖμα τρόμου. Τὸ πῶς προτίθενται οἱ ἐχθροὶ τῆς Δημοκρατίας νὰ ἐνεργήσουν, εἰς μίαν ἀπέλπιδα βέβαια καὶ ἀπεγνωσμένην δι’ αὐτοὺς ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν, τὸ δείχνει καὶ ὁ ἐμπαθὴς καὶ ἐμπρηστικὸς τόνος τοῦ τύπου τῆς Ε.Ρ.Ε., ἡ ὁποία λησμονοῦσα καὶ τὴν πρόσφατον ἐκλογικὴν καταδίκην καὶ τὴν ὑποδικίαν της διὰ τὰ ἐγκλήματα καὶ τὰ σκάνδαλα, προσπαθεῖ μὲ ἔξαλλα ἐθνοκάπηλα κηρύγματα, νὰ δημιουργήσῃ προεκλογικὴν κατάστασιν ἀνωμαλίας. Διότι, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ δεξιὸς ἐξετρεμισμὸς προασπίζει τὰ ἑδραιωμένα προνόμια τῶν ὀλίγων καὶ τὸ καθεστὼς χαμηλῶν ἡμερομισθίων καὶ εἰσοδημάτων τῶν ἀγροτικῶν μαζῶν, μὲ πάθος, μὲ τὴν συκοφαντίαν, μὲ τὴν τρομοκρατίαν, μὲ τοὺς ἐνόπλους εἰς τὴν διάθεσίν της κακοποιούς. Ἔχει, ἴσως μικρὰν σημασίαν, ὅτι τὸ συγκρότημα ποὺ ἔδρασεν εὐνοίᾳ τῆς καταδικασθείσης παρατάξεως, εἰς τὸν Ο.Λ.Π. καὶ εἰς τὸ ΠΡΟ-ΠΟ προασπίζει συμφέροντα μὲ ἀπειλὰς ἐξεγέρσεως κατὰ τῶν νικητῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου. Ἀλλὰ μεγαλυτέραν σημασίαν ἔχει ἡ προχθεσινὴ ἐντὸς αὐτῆς τῆς αἰθούσης ἐπίσημος ἐκδήλωσις τῆς Ε.Ρ.Ε. κατὰ τὴν ἐπιλογὴν τοῦ ὑποψηφίου της ἀντιπροέδρου, ὄχι βέβαια, διὰ τὴν κοινοβουλευτικὴν πεῖραν καὶ τὴν ἱκανότητα διευθύνσεως κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων, μοιραίως ἐλλιπῆ εἰς βουλευτὴν τὸ πρῶτον ἐκλεγόμενον, ἀλλὰ διὰ νὰ ταυτίσῃ καὶ πάλιν τὸν ἑαυτόν της πρὸς τὴν ἡγεσίαν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν μονοπώλησίν των καὶ τὴν ἀντιπραξίαν πρὸς τὸν λαόν, νὰ δείξῃ, ὅτι ὑπολογίζει ἐπὶ μιλιταριστῶν, ἐπὶ Βέλιου, ἐπὶ Μήτσου, ὅτι συνεχίζει τὴν παράδοσιν ἀπὸ Γιαννακίτσα, Κωνσταντοπούλου μέχρι Δόβα, παράδοσιν δυναμικῆς πιέσεως εἰς βάρος τῆς δημοκρατικῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ. 13. Δὲν γεννᾶται ζήτημα, ὅτι ἡ τακτικὴ αὐτὴ εἶναι τακτικὴ ἀπογνώσεως. Ὅτι σήμερα ὁ λαὸς μὲ τὸ ἀκμαῖον δημοκρατικὸν του φρόνημα, μὲ τὴν συνείδησιν τῆς παντοδυναμίας τῆς δημοκρατικῆς του ψήφου, μὲ ζωντανὴν τὴν ἀνάμνησιν τοῦ ἄγχους τῆς ἐσωτερικῆς κατοχῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν μὲ δημοκρατικὰ μέσα ἀπηλευθερώθη, εἶναι ἀποφασισμένος, καὶ εἶναι σὲ θέσιν νὰ συντρίψῃ κάθε ἐπιχείρησιν ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος καὶ ὅτι ὁ ἐμπρηστικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον ἐξέλεξεν ἡ Ε.Ρ.Ε., ἀποτελεῖ μίαν, κακῶς ἐπιλεγεῖσαν ἄμυναν κατὰ τοῦ ἐπερχομένου καταποντισμοῦ. Ἡ ἐκτίμησις τῆς πολιτικῆς καταστάσεως ἐπιβεβαιώνει τὴν προοπτικήν μας, ὅτι αἱ προσεχεῖς ἐκλογαὶ θὰ περιορίσουν ἀκόμη περισσότερον, θὰ φέρουν πάρα πολὺ χαμηλὰ τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ μέσα εἰς τὸν δημοκρατικὸν θρίαμβον, θὰ ἐνισχύσουν καὶ εἰς ψήφους καὶ εἰς ἕδρας καὶ θὰ προωθήσουν κατὰ πολὺ καὶ τὰς θέσεις τῆς ΕΔΑ, τῆς πλέον συνεποῦς δημοκρατικῆς δυνάμεως, ἰδίως δὲ διότι αἱ μᾶζαι, μὴ φοβούμεναι ὑποτροπὴν τῆς Ε.Ρ.Ε., θὰ ψηφίσουν ὄχι μὲ αὐτοσχέδια κριτήρια σκοπιμότητος, ἀλλὰ μὲ γνώρισμα τὴν ἰδεολογικήν των πίστιν καὶ τὴν ἐκτίμησιν περὶ τῆς συνεπείας καὶ τοῦ ἀπαραιτήτου τῶν διαφόρων παρατάξεων. Παρὰ τὴν πεποίθησίν μας, ὅμως, εἰς τοὺς δεσμούς μας, μὲ τὰς λαϊκὰς μάζας καὶ τὴν βεβαιότητα, ὅτι αἱ νέαι ἐκλογαὶ θὰ ἐνισχύσουν τὴν παράταξίν μας, νομίζομεν, ὅτι μὲ τὴν καταδικασθεῖσαν παράταξιν, ἔξαλλον ἐξ ἀπογνώσεως, καὶ διακηρύσσουσαν ἀνωμάλους ἐξελίξεις, θὰ εἶναι σημαντικὴ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν λαὸν νὰ ἀποδυθῇ εἰς νέους ἀγῶνας διὰ νὰ ξαναπαίξῃ καὶ ξανακερδίσῃ αὐτὸ ποὺ ἐκέρδισεν ἤδη εἰς τὰς 3 Νοεμβρίου. Καὶ τοῦτο, ὅταν ὁ μηχανισμὸς ὁ κρατικὸς εἶναι ἀκέραιος, ὅπως τὸν ὠργάνωσε καὶ τὸν διέβρωσεν ἡ Ε.Ρ.Ε., ὅταν οἱ παρακρατικοὶ εἶναι εἰς θέσιν μάχης. Καὶ ἰδίως, ὅταν ὁ ἐξωπολιτικὸς πόλος, ὁ διεκδικῶν τὴν οὐσιαστικὴν ἐξουσίαν, εἶναι σαφές, ὅτι παίζει ἀποφασιστικὸν ἀκόμη ρόλον εἰς τὸν τρόπον διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν καὶ ὅτι ἐξέλεξεν ὡς τακτικὴν διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὰς θέσεις του, τὸ νὰ μὴ εἶναι δέσμιος ἰσχυρῶν πλειοψηφιῶν, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐλέγχῃ, νὰ ἀποσυνθέτῃ καὶ ἀνασυνθέτῃ πλειοψηφίας. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πετραλιᾶς). Ἄν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἥσυχος περὶ τοῦ ἀντιθέτου, θὰ ἐσήμαινεν, ὅτι ὁ ἕτερος παράγων ἔχει καθησυχάσει, ὅτι θὰ ἔχῃ πειθήνιον τὴν νέαν πλειοψηφίαν. Ἀλλὰ τότε θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἄλλος ἀνήσυχος, ὁ λαὸς ὡς πρὸς τὴν συνέπειαν διὰ τὴν τήρησιν τῶν δημοκρατικῶν διακηρύξεων. Διότι εἶναι ἀσυμβίβαστος μὲ τὰ ἀντιλαϊκὰ συμφέροντα τῆς ὑποτελείας καὶ τῆς ὀλιγαρχίας. 14. Εἶναι, λοιπόν, κατὰ τὴν γνώμην μας, ἀπαραίτητον ἡ Κυβέρνησις πρὶν προχωρήσῃ εἰς νέας ἐκλογάς: Πρῶτον, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκδημοκράτησιν τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ, ἰδίως δὲ καιρίων, νευραλγικῶν θέσεών του, ὥστε νὰ παύσῃ τὸ Κράτος νὰ εἶναι κομματικὸν καὶ νὰ γίνῃ ὑπηρέτης τοῦ νόμου καὶ τοῦ λαοῦ. Δεύτερον, νὰ διευρύνῃ τὴν ἧτταν τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀποκαλύπτουσα μὲ τοὺς εἰς τὴν διάθεσίν της σήμερον φακέλλους, τὸ ὄργιον διαρπαγῆς, συναλλαγῆς, προαγωγῆς ἰδιωτικῶν ὀλιγαρχικῶν συμφερόντων καὶ σφαγιασμοῦ τῶν δικαίων τοῦ λαοῦ, ποὺ ἡ ἀδίστακτος αὐτὴ Κυβέρνησις ἐπετέλεσε. Σήμερον, πρέπει νὰ τὸ εἴπω καθαρά, ὑπάρχει εἰς τὸν λαὸν μία αἴσθησις, ὅτι παρασιωπῶνται, ὅτι ἀνεξαρτήτως προθέσεων, συγκαλύπτονται πράγματα τρομερά! Μήπως τὰ κυριώτερα στελέχη τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως ὡς εἰσηγηταὶ καὶ εἰδικοὶ ὁμιληταὶ καὶ ἁπλοῖ ρήτορες εἰς τὰς προσφάτους Βουλάς, δὲν κατήγγειλαν τοὺς σκανδαλώδεις ὅρους συμβάσεων, ὅπως τοῦ Τὸμ Πάπας, τοῦ ἀλουμινίου, τοῦ ἀζώτου, τῆς ζάχαρης, τοῦ Ἀχελώου, τῆς Πτολεμαΐδος, τοῦ Ὠνάση, τῶν διϋλιστηρίων καὶ τί πρῶτον καὶ τί τελευταῖον; Σήμερα οἱ φάκελλοι εἶναι στὰ χέρια των. Διατί ἀφήνονται νὰ λησμονηθοῦν αἱ ἀσχημίαι καὶ τὰ ἀδικήματα ποὺ δὲν ὑπῆρξαν κἂν ἐφ’ ἅπαξ ἐπικερδῆ εἰς τὴν πλουτοκρατίαν, ἀλλὰ ἀποτελοῦν τὴν βάσιν συνεχοῦς καρπώσεως προνομιακῶν, ἀδικαιολογήτων ὠφελημάτων καὶ ἐξακολουθητικῆς καταληστεύσεως τοῦ λαοῦ; Εἶναι, λοιπόν, πάντοτε πανίσχυροι καὶ ἠμποροῦν νὰ ἐπηρεάζουν καὶ νὰ φιμώνουν ἀδίστακτοι τύποι, σὰν τὸν ἄνθρωπον μὲ τὴν βαλίτσαν; Διότι, βεβαίως, ὁ δικαστικὸς ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον ὑπηνίχθησαν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, περιορίζεται εἰς τὴν δικαίαν, βέβαια, καταγγελίαν τῶν μικροεπιχειρηματιῶν, τῶν μυστικῶν κονδυλίων, ἀφήνει ὅμως ἄθικτον τὸ ὄργιον τῶν μεγάλων μονοπωλιακῶν συμβάσεων. Καὶ τί περὶ τῶν μεγάλων φοροφυγάδων; Καὶ τί περὶ τῶν κλειστῶν φεουδαρχιῶν ἀπὸ τεχνοκράτας καὶ μεγάλους γραφειοκράτας, μὲ ἀτασθάλους διαχειρίσεις δισεκατομμυρίων λαϊκοῦ χρήματος ἀπὸ αὐτονόμους ὀργανισμοὺς καὶ δημοσίας ἐπιχειρήσεις, ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΟΛΠ, ΙΚΑ καὶ τόσα ἄλλα; Καὶ τί περὶ τῶν παραπροϋπολογισμῶν Βασιλικοῦ Ἱδρύματος, Προνοίας καὶ ἄλλων ἀνεξελέγκτων διαχειρίσεων; Εἶναι ἐπιταγὴ τοῦ λαοῦ νὰ ξεσκεπασθῇ εἰς τὸ ἀκέραιον ἡ Καραμανλικὴ παρανομία εἰς ὄφελος τῶν προνομιούχων καὶ τῶν εὐνοουμένων. Καὶ εἶναι ἐξ ἴσου κατηγορηματικὴ ἡ ἐπιταγὴ νὰ χυθῇ πλῆρες φῶς εἰς τὸ ἐγκληματικὸν ὄργιον τοῦ τρόμου καὶ τῶν προγραφῶν καὶ ἐκτελέσεων ἀντιπάλων καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸ ἔγκλημα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ εἰς τὴν ἀναζήτησιν τῶν προσώπων ποὺ ἐνέπνευσαν καὶ κατηύθυναν, περὶ τῶν ὁποίων συγκλονιστικαὶ ἀποκαλύψεις ἦλθον εἰς τὴν δημοσιότητα προχθές. Τρίτον: Νὰ διαλυθοῦν καὶ ἐξουδετερωθοῦν εἰς τὴν πρᾶξιν αἱ παρακρατικαὶ ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποδεδειγμένως ἀποτελοῦσαι ἑνώσεις πρὸς τέλεσιν ἀδικημάτων, καὶ κατηρτισμέναι εἰς ἐνόπλους ὁμάδας, εἶναι ἀθέμιτα σωματεῖα, δυνάμενα δραστικῶς καὶ ἀμέσως νὰ ἐξουδετερωθοῦν μὲ ἁπλῆν ἐφαρμογὴν τῶν ἄρθρων 187, 188 καὶ 195 τοῦ Ποινικοῦ Κώδικος. Τέταρτον: Νὰ ἐκδημοκρατισθῇ τὸ ἐκλογικὸν καθεστώς, μὲ τὴν καθιέρωσιν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, μὲ τὴν ἐπανεγγραφὴν τῶν παρανόμως, κατὰ δεκάδας χιλιάδας, διαγραφέντων ἐκλογέων, μὲ τὴν διὰ τῆς λεξικογραφήσεως ἐκκαθάρισιν, ἐπὶ τέλους, τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, μὲ τὴν ἐφαρμογὴν ὡς βάσεως τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ὥστε νὰ ἐξισωθῇ τὸ ἐκλογικὸν μέτρον, μὲ τὴν σύμπτυξιν τῶν ὀλιγοεδρικῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, ὥστε νὰ μὴ νοθεύεται ἡ ἀναλογικότης τῆς ἐκλογῆς καὶ μὲ τὴν κατάργησιν τῆς στρατιωτικῆς ψήφου. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ θὰ ἐξασφαλισθοῦν αἱ προϋποθέσεις αὐταί, τιμίων καὶ δημοκρατικῶν ἐκλογῶν, ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν εἶναι λύσις ὑγιὴς καὶ δημοκρατική. Δὲν κατανοεῖται, ὅμως, ἀπὸ τὸν λαὸν ἡ ἐγκατάλειψις τῆς ἐπιτευχθείσης ἤδη δημοκρατικῆς νίκης καὶ ἡ ἐκζήτησις νέας εὐρυτέρας, πρὶν ἢ λυθοῦν τὰ ἀπαραίτητα καὶ ἀπὸ μακροῦ ὥριμα ὡς ἄνω προκαταρκτικὰ ζητήματα. 15. Κύριοι βουλευταί, ἰδοὺ τώρα μερικαὶ παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἡ διακήρυξις τῆς προσηλώσεως εἰς τὴν διεθνῆ εἰρήνην καὶ εἰς τὴν ἐνεργὸν συμβολὴν τῆς χώρας διὰ τὴν προαγωγήν της, εἶναι διακήρυξις θετική. Θετικὴ ἐπίσης εἶναι ἡ διακήρυξις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πέραν τῶν συμμαχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας μένει πιστή, εἶναι πρόθυμος διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν φιλικῶν σχέσεων, μὲ ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς χώρας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπεθύμουν τὴν φιλίαν τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι δεδομένον, ὅτι δὲν συμφωνοῦμεν μὲ τὴν κυβερνητικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τῶν λεγομένων συμμαχιῶν, ὅτι θεωροῦμεν καὶ τὰς συμμαχίας αὐτὰς — ἀνεξαρτήτως τῆς ἰδέας τὴν ὁποίαν περὶ αὐτῶν ἔχει ἡ Κυβέρνησις — ὡς ὄχι ἀμυντικοῦ χαρακτῆρος καὶ τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος μέσα εἰς τὸ σύστημα τῶν συμμαχιῶν καὶ λόγῳ ἀναλογίας δυνάμεων, ἀλλὰ καὶ λόγῳ κυριαρχικῆς εἰσέτι ἐπιρροῆς τοῦ ξένου παράγοντος, ὡς ὄχι αὐτόνομον καὶ δυναμένην νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἑκάστοτε ἐθνικοῦ συμφέροντος, ἀλλ’ ὡς ἐξηρτημένην, δυναμένην κατὰ τρόπον αὐτόματον ἢ δι’ ἀποφάσεων λαμβανομένων ἀπὸ ἄλλας ἰσχυρὰς ἡγετικὰς τοῦ συνασπισμοῦ χώρας, νὰ ρυμουλκηθῇ εἰς ἀκροτάτους κινδύνους, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ὑπηγόρευε τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, οἱ ὁποῖοι ἐνδεχομένως θὰ ἀνελαμβάνοντο ἐναντίον τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, πρὸς ἐξυπηρέτησιν κοσμοκρατορικῆς στρατηγικῆς. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι θεωροῦμεν τὴν ἀπεμπλοκὴν ἀπὸ στρατιωτικὰς συμμαχίας, τὴν ἐνεργὸν οὐδετερότητα, ὡς ἐγγυωμένην καλύτερα τὰ συμφέροντα καὶ τὴν ἰδίαν τὴν ὕπαρξιν τῆς χώρας, μέσα εἰς ἕνα πλαίσιον ἐξομαλύνσεως τῶν ὄχι οὐσιωδῶν, ἄλλωστε, διαφορῶν καὶ ἀποκαταστάσεως καὶ συσφίξεως τῶν δεσμῶν μὲ ὅλας καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὰς γειτονικὰς χώρας, μὲ βάσιν τὸν ἑκατέρωθεν ἀναγνωριζόμενον σεβασμὸν τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἀκεραιότητος καὶ τὴν μὴ ἀνάμιξιν εἰς τὰς ἐσωτερικὰς ὑποθέσεις ἀλλήλων. Ὑπάρχουν δὲ πειστικαὶ ἐνδείξεις, ὅτι τοιαύτη ρύθμισις τῶν πραγμάτων εἰς τὴν Βαλκανικὴν γειτονίαν μας θὰ ἠδύνατο νὰ κατοχυρωθῇ καὶ μὲ τὴν ἐγγύησιν τῶν μεγάλων. Πιστεύομεν ἀκόμη, ὅτι τοιαύτη ρύθμισις τῆς διεθνοῦς θέσεώς μας, θὰ προῆγε μὲ ὑψηλοὺς ρυθμοὺς τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς χώρας μας, ἰδίως εἰς τὸν τομέα τῶν ἐμπορικῶν ἀνταλλαγῶν, μὲ βάσιν ἰσοϋψεῖς συμφωνίας ποὺ θὰ ἐβελτίωναν τὸ ἐπικινδύνως ἐλλειμματικὸν ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον. Ἐπίσης, θὰ ἦτο ἡ ἀνάπτυξις τῶν σχέσεών μας μὲ τοὺς γείτονας ἀρίστη λύσις καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἐξασφαλίσεως μονίμων διεξόδων τῶν ἀγροτικῶν μας προϊόντων καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς εἰσαγωγῆς κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν, ἀπαραιτήτου διὰ τὴν ἐκβιομηχανοποίησιν τῆς χώρας καὶ τὴν εὕρεσιν ἀποτελεσματικοῦ τρόπου ἀντιμετωπίσεως τῆς αἱμορραγίας τῆς μεταναστεύσεως, διὰ τῆς δημιουργίας, δηλαδή, εὐκαιριῶν παραγωγικῆς ἀπασχολήσεως. Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, τῆς διαφορετικῆς βάσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας τοποθετοῦμεν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας, ἔχομεν διακηρύξει, ὅτι τοῦτο δὲν θ’ ἀπετέλει λόγον νὰ ἐμποδίζωνται νὰ παράσχωμεν τὴν ὑποστήριξίν μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν δημοκρατικῶν της διακηρύξεων, ὡς πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν πρόβλημα καὶ διὰ νὰ συμβάλλωμεν εἰς τὸ ν’ ἀσκήσῃ ἐπίσης μὲ συνέπειαν καὶ ἀποτελεσματικότητα, ὅσα διακηρύσσει, ὡς πρὸς μίαν ἐποικοδομητικὴν τῆς εἰρήνης ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ἔστω καὶ μέσα ἀπὸ τὰ πλαίσια τῶν ὑπαρχουσῶν συμμαχιῶν. Φυσικά, ἐκ μέρους τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ, διετυπώθη, πρὸ ὀλίγου, κομματικὸς καὶ θὰ ἔλεγα ψυχροπολεμικὸς ὑπαινιγμός, ὅτι ἡ δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, καὶ ἡ στήριξις εἰς τὴν Ἀριστεράν, θὰ ηὔξαναν τὰς ἐξωτερικὰς εὐθύνας τῆς χώρας. Εἶναι, ὅμως, πεποίθησις τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ διακήρυξις ὅλων τῶν κομμάτων, μηδὲ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐξαιρουμένης — ἄλλο ζήτημα ἂν αἱ πράξεις της συχνὰ ἀπροκλήτως ἐχθρικαὶ καὶ ψυχροπολεμικαὶ δὲν συνεβάδιζαν μὲ τὰς διακηρύξεις αὐτὰς — ὅτι ἡ ἐξομάλυνσις τῶν σχέσεων καὶ ἡ οἰκοδόμησις τῆς φιλίας, τῆς συνεργασίας καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης μὲ τοὺς γείτονας, εἶναι τὸ στερεώτερον θεμέλιον τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας. Καὶ γνωρίζομεν, ὅτι ἀντίστοιχοι εἶναι αἱ συμβουλαὶ ξένων, εἰλικρινῶν φίλων τῆς Ἑλλάδος, ποικίλης πολιτικῆς καὶ ἰδεολογικῆς τοποθετήσεως. Φρονοῦμεν, ὅμως, ὅτι πρωταρχικὸν εἶναι τὸ καθῆκον νὰ διαλύσῃ τὴν ἀβεβαιότητα καὶ νὰ χύσῃ φῶς εἰς τὰς δεσμεύσεις πού, τυχόν, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Βουλῆς, ἀνελήφθησαν ὑπὸ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε., ὡς πρὸς τὸν τομέα ἀτομικῶν καὶ θερμοπυρηνικῶν βάσεων καὶ περὶ τῶν ὁποίων πολλὰ ἀντιφατικὰ ἐλέχθησαν καὶ ἐγράφησαν, ὥστε νὰ μὴ δύναται ὁ ἐνδιαφερόμενος καὶ κινδυνεύων ἀπὸ ὁλοκληρωτικὸν ἀφανισμὸν λαὸς νὰ γνωρίζῃ ἂν ὑπάρχουν ἢ δὲν ὑπάρχουν βάσεις καὶ πέραν τούτου νὰ καταστήσῃ βάθρον τῆς ἐξωτερικῆς καὶ ἀμυντικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας τὴν κατάργησιν κάθε, τυχόν, ἱδρυθείσης ἢ ὑπὸ ἵδρυσιν βάσεως ἀτομικῶν ὅπλων καὶ τὴν διακήρυξιν, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον ἀποδεκτὴ ἡ ἐγκατάστασις παρομοίων βάσεων. Φρονοῦμεν ἀκόμη, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ ταχύτερον νὰ ἀπεμπλακῇ ἀπὸ κάθε ἰδέαν συμμετοχῆς εἰς τὴν λεγομένην πολυπυρηνικὴν δύναμιν διὰ πλοίων ἐπιφανείας ἢ ὑποβρυχίων, σταθμευόντων εἰς τὰς Ἑλληνικὰς θαλάσσας, δι’ ἕνα σχέδιον, δηλαδή, τὸ ὁποῖον ἀπεκρούσθη ἤδη ἀπὸ ὅλας σχεδὸν τὰς Εὐρωπαϊκὰς δυνάμεις τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας, ἀλλ’ εἶχε σπεύσει, μέσα εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἐθνικῆς μειοδοσίας ποὺ ἐχαρακτήριζε τὴν ἐξωτερικήν της πολιτικήν, ν’ ἀποδεχθῇ, κατ’ ἀρχήν, ἡ ἀντιδραστικὴ δεξιά. Βασικὸν μέτρον διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς εἰρήνης εἰς τὰ Βαλκάνια, εἶναι ἡ ἐλεγχομένη καὶ ἠγγυημένη συμφωνία διὰ τὴν δημιουργίαν ἀπυραύλου ζώνης εἰς αὐτά. Ἐπὶ τοῦ θέματος, παλαιότερον, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, Πρόεδρος κ. Βενιζέλος, εἶχε λάβει συγκεκριμένην θετικὴν στάσιν. Λυπούμεθα, ὅτι δὲν γίνεται μνεία τούτου εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, καθὼς καὶ τῶν θετικῶν πρωτοβουλιῶν καὶ προτάσεων τῶν γειτόνων. Διακηρύσσομεν, ὅτι μετὰ τὴν εὐτυχῆ καθιέρωσιν τοῦ μέτρου εἰς ἄλλας ζώνας ἀνὰ τὸν κόσμον καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ἐκ μέρους δυτικῶν καὶ ἀνατολικῶν πόσον αἱ συμφωνίαι περὶ ἱδρύσεως ἀπυραύλων ζωνῶν ἐποικοδομοῦν τὴν εἰρήνην, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ πλέον ἀντίρρησις ἀρχῆς καὶ ὅτι ἡ ἐξομάλυνσις τῶν ἐκκρεμοτήτων καὶ ἡ προαγωγὴ τῶν φιλικῶν δεσμῶν μὲ τὰς γειτονικὰς χώρας, θὰ δημιουργήσῃ τὸ βάθρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου τελικὰ θὰ θεμελιωθῇ ἡ ἀποπυρηνικοποίησις τῆς Βαλκανικῆς, θεμελιώδης ὅρος διὰ μίαν γνησίαν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν εἰρήνης. Σημειώνομεν, ὅτι αἱ ἁδρομερεῖς διακηρύξεις διὰ τὴν ἐξομάλυνσιν καὶ σύσφιξιν τῶν σχέσεων μὲ τὰς γειτονικὰς σοσιαλιστικὰς χώρας τῆς Βαλκανικῆς, εἶναι θετικαί, ἐν τῇ γενικότητί των, ἀπόκειται δὲ νὰ ἐπιβεβαιωθῇ ἢ ὄχι τοῦτο κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κυβερνητικῶν διακηρύξεων εἰς τὴν πρᾶξιν. Ἡ τελευταία πρὸς ἀνατολὰς γείτων μας, ἡ Τουρκία, τύποις εἶναι σύμμαχός μας καὶ διὰ τοῦ ΝΑΤΟ καὶ διὰ τῶν διαβοήτων συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης. Ὁ χλιαρὸς τόνος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων δείχνει, ἐν τούτοις, πόσον τεχνητὸν εἶναι τὸ σύστημα τῶν συμμαχιῶν μας, ποὺ δὲν ἐκφράζουν τόσον τὰς σχέσεις τῶν λαῶν, ὅσον τὴν ὑποταγὴν τῶν Κυβερνήσεων τῶν χωρῶν εἰς τὰ ἐξ Ἀμερικῆς καὶ Δύσεως κελεύσματα διὰ τὸν χωρισμὸν τοῦ κόσμου εἰς ἀντίμαχα στρατόπεδα. Ἐν τούτοις, οἱ λαοὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας, πρέπει νὰ προωθήσουν καὶ νὰ θεμελιώσουν στερεὰ εἰρηνικὰς καὶ φιλικὰς σχέσεις, ἀνταποκρινομένας εἰς τὸ ἰδικόν των συμφέρον καὶ ὄχι ὑπηρετούσας ξένα ἰμπεριαλιστικὰ συμφέροντα. Ἀποτελεῖ παράλειψιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὅτι καταδήλως, πρὸς χάριν τῆς ἑνότητος τῆς Ν.Α. πτέρυγος τοῦ ΝΑΤΟ δηλ., διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ξένων συμφερόντων, δὲν θέτουν εὐθαρσῶς πρὸς λύσιν τὸ βασικὸν πρόβλημα ποὺ δηλητηριάζει τὰς σχέσεις τῶν δύο χωρῶν. Ἐν τούτοις, ἡ Ε.Κ., ὡς Ἀντιπολίτευσις, ὀρθῶς εἶχεν ἐπισημάνει καὶ καταγγείλει τὸν ἐνταφιασμὸν τῆς ὑποθέσεως τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Συντάγματος πού, βάσει αὐτῶν, ὑπεβλήθη εἰς τὸν Κυπριακὸν λαὸν καὶ πού, ὅπως προεβλέψαμεν, ἔκτοτε, κατέστη ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ. Εἶναι φανερόν, ὅτι ἡ ἀναγνωρίζουσα δικαιώματα ἐπεμβάσεως εἰς τὴν Κύπρον συνθήκη ἐγγυήσεως μεταξὺ Ἑλλάδος, Τουρκίας καὶ Ἀγγλίας, πρέπει νὰ καταγγελθῇ καὶ ν’ ἀτονήσῃ, προκαλουμένης καὶ ἀποφάσεως τοῦ ΟΗΕ, εἰς τὴν θεμελιώδη διακήρυξιν τοῦ ὁποίου περὶ ἀπαραβιάστου τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως ἀντιβαίνει, ἀλλὰ καὶ ἀποτελεῖ παραβίασιν τοῦ διεθνοῦς δικαίου, ἀφοῦ τροποποιεῖ διὰ τῆς ὑπογραφῆς τριῶν μόνον μερῶν, τὴν ὑπὸ ἑπτὰ χωρῶν ὑπογραφεῖσαν συνθήκην τῆς Λωζάννης, περιέχουσαν παραίτησιν τῆς Τουρκίας ἀπὸ κάθε ἀνάμιξιν εἰς τὰ Κυπριακὰ καὶ τέλος διότι αἱ συμφωνίαι τῆς Ζυρίχης καὶ τὸ ἐπὶ τῇ βάσει των καταρτισθὲν Σύνταγμα, ἐπεβλήθησαν, δὲν ἐνεκρίθησαν ἀπὸ τὸν ἐνδιαφερόμενον Κυπριακὸν λαόν. Ὄχι ἡ συγκάλυψις τοῦ ὑπάρχοντος αὐτοῦ καὶ ἀναζωογονουμένου ζητήματος, ἀλλὰ ἡ δικαία, σύμφωνα πρὸς διεθνεῖς ἀρχάς, λύσις του, θὰ ἐξομαλύνουν τὴν φιλίαν τῶν λαῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας. Εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἡ συμπαράστασις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν Κυπριακὸν λαόν, εἶναι ἐπιβεβλημένη καὶ σημειώνομεν τὸ κενὸν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀνάγκη, ἐπίσης, νὰ τεθῇ πρὸς λύσιν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δυσκολεύει τὴν προαγωγὴν τῆς ἐπιθυμητῆς καὶ ἀπαραιτήτου φιλίας μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ Τουρκικοῦ λαοῦ καὶ δημιουργεῖ κάθε τόσον ἀνεπιτρέπτους ὀξύτητας, τὸ θέμα μιᾶς εὐρείας συμφωνίας, πρὸς σύναψιν συμβάσεως ἁλιείας. Πέραν τῶν εἰδικῶν σχέσεων μὲ ἕνα ἕκαστον τῶν γειτόνων, τὸ γενικὸν θέμα πόλεμος ἢ εἰρήνη, ἀπαιτεῖ θετικὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ παγκόσμιος εἰρήνη ἔχει μεταξὺ τῶν ὀλιγαρχιῶν, φανατισμένους ἀντιπάλους, ὅπως ἀπέδειξεν ἡ δολοφονία τοῦ Προέδρου Κένεντυ, τὸν ὁποῖον ἐθρήνησεν ἡ οἰκουμένη. Ὁπωσδήποτε αἱ συμφωνίαι τῆς Μόσχας, διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν πυρηνικῶν δοκιμῶν, ἐρχόμεναι ὕστερα ἀπὸ τὴν εἰρηνικὴν διευθέτησιν τῆς κρίσεως τῆς Καραϊβικῆς, ποὺ ἠπείλησε μὲ ἀνάφλεξιν καὶ ἐξόντωσιν τὸν κόσμον, εἶναι τὰ πρῶτα, ἀλλὰ σπουδαῖα, βήματα πρὸς τὸν τερματισμὸν τοῦ ψυχροῦ πολέμου καὶ τὴν σταθεροποίησιν τῆς εἰρήνης εἰς τὸν κόσμον. Εἶναι, διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ πόθου ὅλων τῶν λαῶν τῆς Οἰκουμένης ὑψίστης σημασίας ἡ θέσις τῶν Κυβερνήσεων. Προβλήματα, ὅπως τῆς συνάψεως συμφώνου μὴ ἐπιθέσεως μεταξὺ τῶν χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τοῦ συμφώνου τῆς Βαρσοβίας καὶ τοῦ γενικοῦ πλήρους καὶ ἐλεγχομένου ἀφοπλισμοῦ, ἀποτελοῦν τὰ ἀναμενόμενα βασικὰ στάδια εἰς τὴν πορείαν διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς παγίας εἰρήνης. Διευκολύνουν τὴν πραγματοποίησίν των αἱ τοπικαὶ συμφωνίαι καὶ ἡ ἄρσις τοπικῶν δυσχερειῶν καὶ ἐκκρεμοτήτων. Διμερεῖς συμφωνίαι μὲ τοὺς γείτονας, διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν ἑκατέρωθεν ἐξοπλισμῶν, περὶ τῶν ὁποίων εἶχε κάμει νόμον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, Πρόεδρος κ. Βενιζέλος, ἀλλὰ δὲν ἐμνημονεύθησαν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Εἰς ὅλα τὰ ζητήματα αἱ ὡραῖαι διακηρύξεις δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς. Πρέπει νὰ ἐπιβεβαιώνωνται ἀπὸ τὴν πρᾶξιν. Οἱ ἀντίκτυποι τῆς πολιτικῆς τῆς εἰρήνης ἐπὶ τῆς ἐσωτερικῆς δημοκρατίας καὶ ἐπὶ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τῶν ἐργαζομένων μαζῶν, εἶναι ἄμεσοι καὶ φανεροί. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸ θέμα ποὺ ἀποτελεῖ τὸ κλειδὶ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ εὐρυτέρου προγράμματος ποὺ διεκηρύχθη χθὲς ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ποὺ συνδέει τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν μὲ τὴν προαγωγὴν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων τοῦ Λαοῦ. Τὸ θέμα τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἐπιβεβαιώνει τὴν πρωτοποριακὴν ἀποστολὴν τοῦ Κόμματός μας. Ὅπως καὶ τὸ θέμα τῆς δημοκρατίας, ὅπως καὶ τὸ θέμα τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν αἰτημάτων τοῦ Λαοῦ, ἡμεῖς πρῶτοι καὶ βαλλόμενοι ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς τὸ ἐθέσαμεν. Καὶ τὸ κατεστήσαμεν κοινὴν συνείδησιν, ποὺ κατέστη ἰσχυρὰ δύναμις καὶ ἐπεβλήθη εἰς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν. Τὸ θέμα ἐτέθη κατ’ ἀρχὰς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς ἀναλήψεως τῆς ἐξουσίας, ὡς ὥριμον πρὸς λύσιν. Καὶ ὕστερα ἐκλήθη ὁ πρωθυπουργὸς τῆς Χώρας εἰς τὸ Πεντάγωνον τοῦ Χολαργοῦ, ἀπεμονώθη ἀπὸ τοὺς στρατιωτικούς, πού, ὅπως καὶ παντοῦ, ἐνδιαφερόμενοι πλέον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν διευθύνουν, ἀπεδείχθη ὅτι παίζουν ἀνασχετικὸν ρόλον εἰς κάθε προσπάθειαν οἰκονομιῶν εἰς τὸν ἀντιπαραγωγικὸν αὐτὸν τομέα. Καὶ ἐκεῖ ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας, εὐαισθήτου ὡς εἴδομεν εἰς πιέσεις, κίνδυνοι φανταστικοὶ καὶ ἀπειλαὶ τῶν ὁποίων νύξις ὑπάρχει εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Παρασιωπᾶται ὅμως ἡ προσφορὰ πρὸς ἀμοιβαῖον ἐλεγχόμενον περιορισμὸν τῶν ἐξοπλισμῶν, πρὸς ἐγκατάστασιν ἑκατέρωθεν παρατηρητηρίων διὰ τὴν πρόληψιν αἰφνιδιασμοῦ, πρὸς σύναψιν συμφώνου ἀμοιβαίας ἀσφαλείας κατοχυρώνοντος τὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν γειτονικῶν Χωρῶν. Αἱ εἰσηγήσεις ὅμως τοῦ Ἑλληνικοῦ Πενταγώνου συγκρούονται πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν Προέδρου κ. Βενιζέλου ὅτι ἀποκλείει τοπικὰς συγκρούσεις εἰς τὴν Βαλκανικήν. Καὶ χρησιμοποιοῦνται διὰ νὰ γίνῃ ἀσαφὴς ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ τελικὸν ὕψος τῶν ἑλληνικῶν πόρων στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἡ σύνδεσις μὲ ὑποσχέσεις βοηθείας, ἀδήλου χρόνου καὶ ὕψους, συνήθως διδομένας κατὰ τὸ παρελθόν, ἐν ὄψει σήμερον τοῦ γεγονότος ὅτι ριζικὴ ὑπῆρξε ἡ περικοπὴ τῶν σχετικῶν κονδυλίων ἀπὸ τὸ Κογκρέσσον, ὅτι ἡ διατυμπανιζομένη ἐκ Γαλλίας ἐνίσχυσις ἂν ὑλοποιηθῇ θὰ εἶναι πιστωτικὴ μέλλουσα νὰ δεσμεύσῃ καὶ βαρύνῃ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν διὰ τὴν ἔντοκον ἐξόφλησίν της, ὅτι ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ τὸ ὑπογραφὲν ἀπὸ τὸν κ. Ρὰσκ μνημόνιον διακοπῆς τῆς λεγομένης Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ ἐπανελήφθη, ἂν αἱ πληροφορίαι εἶναι ἀκριβεῖς, κατηγορηματικώτερον καὶ εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, διαιωνίζουν τὴν ἀντιπαραγωγικὴν καὶ ἄχρηστον οὐσιαστικὰ ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ μὲ 6 περίπου δισεκατομμύρια ἐτησίως, δηλ. μὲ τὸ τετραπλάσιον τῶν ἐξαγγελθεισῶν πρὸς τοὺς ἀγρότας, ἐργαζομένους, δικαστάς, ἀγροφύλακας, παιδείαν, πανεπιστήμια, ἐφημερίους κλπ. παροχῶν. Ὑπάρχει δὲ μία ἀντίφασις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ποὺ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ. Πράγματι ἐνῷ εἰς ἕνα σημεῖον δηλοῦται ὅτι: «ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ πρόγραμμα ἀμυντικῶν δαπανῶν ὑπερβαῖνον τὰς δυνατότητας τοῦ προϋπολογισμοῦ της καὶ παρακωλῦον σημαντικῶς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κοινωνικῆς καὶ ἐκπαιδευτικῆς της πολιτικῆς». Ἀρχὴ ἡ ὁποία σημαίνει ὅτι θὰ προσδιορίζεται βάσει τῶν ἄλλων ἀναγκῶν τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας, τὸ ὕψος τῶν ἐξ ἑλληνικῶν πόρων στρατιωτικῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι τότε μόνον θὰ εἶναι ὑψηλότεραι, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον καλύπτωνται διὰ δωρεὰν ἐνισχύσεως. Ὀλίγον κατωτέρω, ὅμως, διακηρύσσεται ὅτι «τὸ ὕψος τῶν ἑλληνικῶν δαπανῶν τοῦ 1964 θὰ τελῇ εἰς ἄμεσον συνάρτησιν πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς συμμετοχῆς τῶν χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὰς δαπάνας Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς Ἑλλάδος». Ἀλλὰ τοῦτο ἀνατρέπει τὴν προηγουμένην ἀρχήν. Διότι δὲν προσδιορίζει βάσει τῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τί θὰ εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον δαπανῶν ποὺ ἐπιτρέπεται νὰ καταβληθοῦν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν —καὶ προτείνομεν νὰ προσδιορισθῇ εἰς τρία δισεκατ. δραχμῶν— ἀλλὰ ἐξαρτᾶ τὴν αὐξομείωσίν των ἀπὸ τὸ ἂν θὰ συνεισφέρουν ἢ ὄχι οἱ ἄλλοι καὶ πόσα. Νομίζω, ὅμως, ὅτι καὶ μέχρι τοῦδε τὸ ἴδιον ἐγίνετο. Φαίνεται δέ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν διὰ τὸ 1964 θὰ εἶναι ηὐξημένος, εἰς ἐποχὴν ποὺ ὅλαι σχεδὸν αἱ χῶραι μὲ ἐπικεφαλῆς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν, τὰς Η.Π.Α., τὸν Καναδᾶν καὶ ἄλλας πλουσιωτάτας χώρας, πραγματοποιοῦν δραστικὴν περικοπὴν στρατιωτικῶν κονδυλίων διὰ νὰ τὰ διαθέσουν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας καὶ τὴν εὐημερίαν τῶν Λαῶν. Πρέπει ὅμως, νὰ διευκρινίσωμεν, ὅτι ἂν δὲν ὑπάρξῃ τολμηρὰ καὶ ἀποφασιστικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ θέματος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, δὲν εἶναι φανερὸν εἰς ποίους πόρους θὰ στηριχθῇ τὸ κοινωνικόν, ὡς τὸ ἀποκαλεῖ, πρόγραμμά της, ἡ Κυβέρνησις. Ὅτι τὸ θέμα, ἑπομένως, εἶναι τὸ κλειδὶ τῶν ἐξελίξεων τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας. Βασίζει τὰς ἐπαγγελίας της ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην δικαιοτέρας κατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Αἱ ὀλιγαρχίαι ποὺ ἐκυβέρνησαν κατὰ τὰ 11 τελευταῖα ἔτη συνεπίεσαν τόσον τὰ ἐπίπεδα ζωῆς τῶν ἐργαζομένων, ὥστε προεκάλεσαν μαρασμὸν τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι τὸ κίνητρον διὰ τὴν ἰδιωτικὴν ἐπενδυτικὴν δραστηριότητα καὶ ἔτσι μὴ δημιουργίαν ἐπαρκῶν εὐκαιριῶν ἀπασχολήσεως καὶ ἐρήμωσιν τῆς χώρας. Ἡ ἱκανοποίησις τῶν αἰτημάτων τῶν ἐργαζομένων μαζῶν ἔγινεν ἔτσι ἀναπότρεπτη καὶ ὡς πρᾶξις στοιχειώδους κοινωνικῆς δικαιοσύνης καὶ ὡς ὅρος διὰ τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας. Τὰ μέτρα ποὺ λαμβάνονται πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, δὲν τὰ χειροκροτοῦμεν ἁπλῶς. Ἀποτελοῦν ἐπιβεβαίωσιν καὶ δικαίωσιν τῆς πολιτικῆς μας. Ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ ΕΔΑ ἀσκεῖ ἀποτελεσματικὴν πολιτικήν, διότι διαπιστώνει τὰς λαϊκὰς ἀνάγκας, διότι, μὴ δεσμευομένη ἀπὸ ἐπιρροὰς ὀλιγαρχικῶν συμφερόντων, τὰς διακηρύσσει ἀνοικτά, τὰς κάμνει κτῆμα τῶν μαζῶν, ὀργανώνει τοὺς ἀγῶνας των διὰ τὴν διεκδίκησίν των. Καὶ ὅταν τὰ ὀρθὰ αὐτὰ συνθήματα κατακτήσουν τὰς μάζας, ἀναγκάζουν τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν νὰ τὰ υἱοθετήσῃ, γίνονται πελωρία κινητήριος δύναμις τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν κοινωνικῶν ἐξελίξεων καὶ κατακτήσεων. Ἑπτάκις ἀπὸ τοῦ 1957, ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὑπεστήριξεν ἡ ΕΔΑ ἐν μέσῳ ἢ τῆς ἀδιαφορίας ἢ καὶ τῆς ἐχθρότητος τῶν ἄλλων παρατάξεων, τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ὅτι τὸ μέτρον υἱοθετήθη, εἰς ὅσον βαθμὸν υἱοθετήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, μᾶς ἱκανοποιεῖ. Καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου της περὶ ΟΓΑ καὶ διὰ τῶν τροπολογιῶν της εἰς τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον, ἀπ’ ἀρχῆς ἡ ΕΔΑ ὄχι μόνον ἀντετάχθη εἰς τὴν ἀσφαλιστικὴν εἰσφορὰν τῶν ἀγροτῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπέδειξε τοὺς πόρους ποὺ ἄνευ νέας ἐπιβαρύνσεως τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου θὰ ἐκάλυπτον τὴν δαπάνην. Καὶ δικαιώνεται καὶ κατὰ τοῦτο. Υἱοθέτησιν τῶν ἀγώνων ποὺ ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς της διεξάγει ἡ ΕΔΑ, ὡς πρὸς τὰς δικαίας τιμὰς ἀσφαλείας ἐξαγγέλλει ἡ Κυβέρνησις. Τὸ σημειώνομεν μὲ ἱκανοποίησιν. Περιμένομεν τὴν συμπλήρωσιν, μὲ τὸ μέτρον τῆς ἀπεριορίστου συγκεντρώσεως. Ἀπαλλαγὴν τῆς φορολογίας εἰσοδήματος διὰ τὰ ἰδιοκατοικούμενα λαϊκὰ σπίτια τετράκις, ἀπὸ τοῦ θέρους τοῦ 1957, διὰ τροπολογιῶν εἰς τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια τῆς ΕΡΕ, ἐζητήσαμε. Χαίρομεν, διότι γίνεται μερικῶς δεκτή. Ἡ φορολογικὴ αὐτονομία τῆς ἐγγάμου γυναικὸς προεβλήθη ἀπὸ 7ετίας διὰ συγκεκριμένων τροπολογιῶν ἀπὸ τὴν ΕΔΑ. Χειροκροτοῦμεν διὰ τὴν δικαίωσίν μας. Καὶ ὅταν ἐνασμενίζεται καὶ δικαίως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων του ἱκανοποιήθη σχεδὸν τὸ αἴτημα 15% διὰ τὴν Παιδείαν, ἡ ἱκανοποίησίς μας εἶναι ὅλως ἰδιαιτέρα. Διότι τὸ σύνθημα 15% ὡς πρῶτον βῆμα διὰ τὴν σοβαρωτέραν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προβλήματος τὸ ἐρρίψαμεν ἡμεῖς, μέσα εἰς τὸ καθεστὼς τρόμου τοῦ ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος, διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ προγράμματος τοῦ ΠΑΜΕ τοῦ 1961. Καὶ διὰ τῶν ἐκλογικῶν μας προγραμμάτων ἀπὸ τοῦ 1958, ἤδη διεξεδικήσαμεν καὶ τὴν δημοσιοποίησιν τῆς ὑγειονομικῆς ἀντιλήψεως δι’ ὁλόκληρον τὸν λαὸν καὶ τὴν θετικὴν καὶ σπουδαίαν ἀντιμετώπισιν πρὸς πραγματικὴν λύσιν τῆς κοινωνικῆς πληγῆς ποὺ ἀποτελεῖ διὰ τὴν χώραν ἡ ἀθλιότης ἢ ἡ ἀνυπαρξία τῆς λαϊκῆς στέγης. Ἡ πίεσις ἐπὶ τῶν χαμηλῶν εἰσοδημάτων ποὺ ἀφορήτως ἠσκήθη ἀπὸ τὴν ΕΡΕ κάμνει εὐπρόσδεκτα τὰ πρῶτα ἀναγγελλόμενα κυβερνητικὰ αὐτὰ μέτρα. Ἡ συμπαράστασίς μας διὰ τὴν μετατροπὴν των εἰς πρᾶξιν θ’ ἀποτελέσῃ διὰ τὰς λαϊκὰς μάζας τὴν καλυτέραν ἐγγύησιν συνεπείας. Θὰ πρέπει νὰ τονίσωμεν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι, ἐνῷ ἱκανοποιοῦν τὰ μέτρα αὐτὰ ἀμέσους καὶ πιεστικὰς διεκδικήσεις καὶ ἐνῷ συγχρόνως ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ κακὴ θέλησις, ἡ ἀπληστία τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, ἦσαν τὰ μόνα ἐμπόδια διὰ τὴν ἱκανοποίησίν των, ἡ ὁποία ἀποδεικνύεται ὄχι μόνον ἐφικτή, ἀλλὰ καὶ προδικάζει ἐπιταχυντικὰ καὶ σωρευτικὰ ἀποτελέσματα, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας ἰδίᾳ εἰς τὸν τομέα τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων, διὰ τῆς διευρύνσεως τῆς ἀπαραδέκτως στενῆς ἐσωτερικῆς ἀγορᾶς, τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἱκανοποιεῖ μὲν ἀκραίως τινὰς οἰκονομικὰς διεκδικήσεις τῶν ἀσθενεστέρων, ἀλλὰ χωρὶς γενναίας καὶ ριζοσπαστικὰς διαρθρωτικὰς ἀλλαγάς, ὅτι ἡ βάσις τῆς κοινωνικῆς ἀνισότητος παραμένει καὶ ὅτι πλεῖστα αἰτήματα ἐξ ἴσου εὔλογα καὶ ἐπιτακτικὰ μένουν ἀνικανοποίητα. Δὲν ἠκούσθη τίποτε σχετικῶς μὲ τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως κατὰ 20% τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων καὶ κατὰ 30% τῶν συντάξεων καὶ ἀσφαλιστικῶν παροχῶν, μολονότι τὸ ὕψος τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων ἐν συγκρίσει μὲ τὰς ἄλλας εὐρωπαϊκὰς χώρας καὶ ἰδίως τῆς Κ.Α. εἶναι γύρω τοῦ ⅓, αἱ δὲ διεκδικούμεναι αὐξήσεις δὲν καλύπτουν οὔτε τὴν πραγματοποιηθεῖσαν αὔξησιν τῆς παραγωγικότητος τῆς ἐργασίας, ὀφειλομένην ἰδίᾳ εἰς τὴν ἐντατικοποίησίν της, οὔτε καὶ τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν. Θὰ ἔλεγε κανείς, ὅτι ἡ ἐργατικὴ ἰδιαιτέρως τάξις δὲν θεωρεῖται ἐξ ἴσου πρὸς τὰ ἄλλα στρώματα τῶν ἐργαζομένων ἀξία μερίμνης. Εἰς μίαν πρόβλεψιν ὅμως οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἀνόδου τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προγραμματισθῇ πέραν ἀναγκαίων ἀμέσων αὐξήσεων καὶ πάγιος ἐτήσιος ρυθμὸς αὐξήσεως τῶν πραγματικῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων μὲ στόχον τὸν διπλασιασμὸν των ἐντὸς δεκαετίας. Διὰ τὰς μεγάλας καὶ ἀκόμη διὰ τὰς τελείως νέας βιομηχανίας τῆς χώρας καθιερώθη δασμὸς ἀντιντάμπιγκ, τὴν σκοπιμότητα τοῦ ὁποίου πρὸς στιγμὴν δὲν διερευνῶ. Ἄλλα μέτρα, ὅπως ὅσα διὰ προτάσεων νόμου ἀπὸ τοῦ 1958, προετείναμεν ἐναντίον τοῦ ντάμπιγκ ποὺ ἀσκεῖται ἰδίως διὰ τῶν Ἀμερικανῶν ἐπιδοτουμένων πλεονασμάτων σίτου, σπορελαίου, βάμβακος, ὀρύζης κλπ. ποὺ ἐκτοπίζουν καὶ συντρίβουν τὰ ἐν ἐπαρκείᾳ παραγόμενα εἰς τὴν χώραν μας ἀγροτικὰ προϊόντα δὲν ἐξαγγέλλονται. Πιστεύομεν, ὅτι καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτόν, καθὼς καὶ ἐπὶ τῆς ἀνάγκης συνδέσεως τῶν εἰσαγωγῶν πρὸς τὰς ἐξαγωγὰς ἀγροτικῶν προϊόντων, ὥστε νὰ καταστοῦν μέσον πληρωμῆς τῶν εἰσαγωμένων θὰ δικαιωθῶμεν, διὰ τῶν ἀγώνων τῶν ἐνδιαφερομένων στρωμάτων. Περιμένομεν, διὰ νὰ κρίνωμεν εἰς τὴν πρᾶξιν, τὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἡ συγχώνευσις ΟΧΟΑ καὶ ΟΒΑ, καθὼς καὶ κατὰ πόσον θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ δημοκρατικὴ κατανομὴ τῆς πίστεως εἰς τοὺς μικροὺς ἐπιχειρηματίας καὶ ἐπαγγελματίας. Εἰς τὴν πρᾶξιν αἱ τραπεζιτικαὶ φεουδαρχίαι προτιμοῦν νὰ χρηματοδοτοῦν τοὺς φεουδάρχας τῶν πιστώσεων καὶ εἶναι καιρὸς νὰ μελετηθῇ τὸ τόσον ἀποδῶσαν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, θέμα τῆς ἐθνικοποιήσεως τῶν μεγάλων Ἐμπορικῶν Τραπεζῶν ὡς μοναδικὴ βοήθεια διὰ τὴν ἐκδημοκράτισιν τοῦ προγραμματισμοῦ καὶ τὸν σχεδιασμὸν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀνεξαρτήτως τούτου ἔχει ἐπιστῆ, μετὰ τὴν ἔνταξιν εἰς τὴν Κ.Α. ὁ καιρὸς τῆς συστάσως παρ’ ἡμῖν, ἔστω καὶ δι’ ἀποχωρισμοῦ τμήματος τῶν κεφαλαίων τοῦ ΟΒΑ– ΟΧΟΑ, ἑνὸς αὐτονόμου Ταμείου ἐκσυγχρονισμοῦ καὶ τεχνικοῦ ἐξοπλισμοῦ τῆς βιοτεχνίας καὶ τῆς μικρᾶς βιομηχανίας ποὺ καὶ διὰ τεχνικῶν καὶ ὀργανωτικῶν συμβουλῶν, ἰδίως δὲ διὰ τῆς προμηθείας μηχανημάτων καὶ ἐγκαταστάσεων ἀπολύτως συγχρονισμένων διὰ μακροπροθέσμων χαμηλοτόκων πιστώσεων καὶ ὅπου τοῦτο ἀπαιτεῖται καὶ δι’ ἐπιδοτήσεως ἐνδεχομένως ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, νὰ ἐκσυγχρονίσῃ τὴν Ἑλληνικὴν παραγωγικὴν μηχανήν, ὥστε νὰ διαφυλαχθῇ, ὅσον γίνεται εὐρύτερος χῶρος διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἐθνικὴν ἐπιχείρησιν μέσα εἰς τὸν κατακλυσμὸν τῆς εἰσβολῆς ξένου κεφαλαίου καὶ κατακτήσεως τῶν πόρων τῆς χώρας ποὺ ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν ἀσύνετον ἔνταξιν εἰς τὴν Κ.Α. Μᾶς ἀνησυχεῖ ἡ ἀνεπιφύλακτος πρόσκλησις πρὸς τὸ ξένον κεφάλαιον διὰ τὴν κατάκτησιν αὐτῆς τῆς χώρας. Αἱ ξέναι τοποθετήσεις ὑπὸ ὅρους μὴ ἀποικιακούς, μὴ προνομιακούς, μὴ μονοπωλιακούς, ἰδίως ὑπὸ μορφὴν δανείων καὶ πιστώσεων ἢ ἔστω μειοψηφούσης συμμετοχῆς εἰς ἐπιχειρήσεις ἑλληνικῆς πλειοψηφίας εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθήσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας. Ἡ κατάκτησις ὅμως τῶν πηγῶν ἐθνικοῦ πλούτου καὶ τῶν μεγάλων ἐπιχειρηματικῶν δραστηριοτήτων ἀπὸ ξένα μονοπώλια, ὁδηγεῖ εἰς ὑποδούλωσιν τοῦ λαοῦ καὶ ἀπώλειαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀνεξαρτησίας. Παρατηροῦμεν δὲ ὅτι συμβάσεις ἀποικιακῆς μορφῆς διὰ τὰς ὁποίας ἡ Ε.Κ. εἶχεν ἐξαγγείλει ὡς Ἀντιπολίτευσις, ὅτι δὲν τὰς θεωρεῖ δεσμευούσας τὴν χώραν καὶ θὰ τὰς ἀκυρώσῃ, ἀντιμετωπίζονται τώρα διὰ τοῦ ἠπίου καὶ οὐσιαστικὰ ἀπροσφόρου μέσου τῆς ἐπανεξετάσεως. Μᾶς ἀνησυχεῖ ἐπίσης τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐξαγγέλλονται μέτρα ἀναχαιτίσεως τῆς ἀπὸ ξένους ἐπιχειρηματίας μετεγκαταστάσεως, ὑπὸ προστατευτικοὺς ὅρους ἐν τῇ χώρᾳ, παλαιῶν ἐργοστασίων καὶ ἐγκαταστάσεων τὰ ὁποῖα ὡς ὁριακὰ ξηλώθηκαν εἰς τὰς χώρας των. Ἀλλὰ ἡ μοναδικὴ ἐλπὶς διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν καθυστέρησίν μας εἰς τὸν τομέα τῆς ἐκβιομηχανοποιήσεως, εἶναι τὸ νὰ ἐπωφεληθῶμεν, τοὐλάχιστον τῶν τεχνολογικῶν ἐξελίξεων καὶ νὰ ἐγκαταστήσωμεν ὅ,τι τελειότερον ὑπάρχει, ὥστε ν’ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ὁ μεγάλος σκόπελος τῆς ἀνταγωνιστικότητος. Ἡ ἐγκατάστασις ὅμως πεπαλαιωμένων ἐργοστασίων, δείχνει, ὅτι ἡ ἄμετρος προστασία καὶ ἀσυδοσία ποὺ παρεσχέθη εἰς τὸ ξένον κεφάλαιον ἐπιτρέπει τὴν πρόβλεψιν ἐπικερδοῦς ληστρικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἀγορᾶς μας μὲ παλαιοσιδηρικὰ πρὸς χρηματοδότησιν τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ τῶν ἀνταγωνιστῶν μας. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ, ὅμως περαιτέρω οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις, ὥστε ἡ ἱκανοποίησις τῶν λαϊκῶν αἰτημάτων νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς ὅσα ἡ πίεσις ἐπὶ τῶν χαμηλῶν εἰσοδημάτων ἐκ μέρους τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως κατέστησεν ἀμέσως ἀπαιτητά, ἀλλὰ νὰ ἀνοίξῃ ὁ δρόμος μιᾶς ἀδιαλείπτου ἀνυψώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου καὶ εὐημερίας τῶν μαζῶν χρειάζεται, μαζὶ μὲ τὴν δραστηριοποίησιν τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, ὄχι νὰ περικοπῇ, ἀλλὰ ν’ ἀναπτυχθῇ ὁ τομεὺς τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων καὶ βέβαια οἱ δισταγμοὶ διὰ τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος κλειδιοῦ τῆς οἰκονομίας μας, τοῦ προβλήματος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, εἶναι ἡ ἐξήγησις τῆς ἀναγγελλομένης στασιμότητος καθ’ ὕψος καὶ περιορισμοῦ μόνον εἰς ἔργα ὑποδομῆς. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὰς μονοπωλιακὰς καταστάσεις, θὰ ἠθέλομεν νὰ διευκρινήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὰ πραγματικὰ μονοπώλια, παρεμποδίζοντα τὴν οἰκονομικὴν ἐλευθερίαν τῶν μικρῶν ἐπιχειρήσεων, θεωροῦνται ὥριμα διὰ νὰ περιέλθουν εἰς τὸν δημόσιον τομέα. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ, εἰς τὴν διοίκησιν ἐπίσης εἶναι κατὰ πολὺ εὐρύτεραι αἱ προσδοκίαι τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὰς κυβερνητικὰς διακηρύξεις. Δὲν φαίνεται, ὅτι ἀντιμετωπίζεται, τοὐλάχιστον διὰ τὰς τοπικὰς ὑποθέσεις, ἡ σημασία τῆς διοικήσεως ὑπὸ τοῦ λαοῦ διὰ τὸν λαόν. Ἡ εὐρυτάτη καὶ χωρὶς ἀρνητικὰ γραφειοκρατικὰ καὶ συγκεντρωτικὰ δεσμὰ αὐτοδιοίκησις πρώτου καὶ δευτέρου βαθμοῦ, προϋποθέτουσα καὶ διοικητικὴν αὐτονομίαν πρὸς ἀνάπτυξιν πρωτοβουλιῶν, ἐπιλογὴν καὶ ἱεράρχησιν στόχων καὶ αὐτονόμους ἐπαρκεῖς πόρους μὴ ἐξαρτωμένους ἀπὸ τὴν εὔνοιαν τῶν κυβερνώντων, εἶναι ἐκείνη ποὺ δὲν θὰ φέρῃ ἁπλῶς τὴν διοίκησιν κοντὰ εἰς τὸν λαόν, ἀλλὰ τὸν λαὸν εἰς τὴν διοίκησιν τῶν ὑποθέσεών του. Εἰς ἕνα ἄλλον τομέα, τῶν δημοσίων ἐπιχειρήσεων, τῶν αὐτονόμων ταμείων, τῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν, εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν δραστηριότητα τοῦ δημοσίου τομέως ποὺ μεγαλώνει καθημερινῶς καὶ προσεγγίζει εἰς συνολικὸν ὕψος τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, παρατηρεῖται τὸ φαινόμενον, ὅτι τὸ Κράτος κατακερματίζεται εἰς ἀνεξάρτητα καὶ ἀνέλεγκτα φέουδα, διευθυνόμενα ἀπὸ τεχνοκράτας καὶ ἀνωτάτους γραφειοκράτας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν συμφερόντων τῆς ὀλιγαρχίας καὶ τοῦ κόμματος καὶ καταλήγει ἀντὶ ν’ ἀποτελῇ πλοῦτον τοῦ λαοῦ, εἰς ὑπέρμετρον ἐπιβάρυνσίν του. Εἶναι παράλειψις, ὅτι δὲν προγραμματίζεται δι’ ὅλα τὰ φέουδα ὁ δημοκρατικὸς ἔλεγχος ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων λαϊκῶν στρωμάτων δι’ αἱρετῶν καὶ ὄχι διωρισμένων ἀντιπροσώπων του. Τερματίζω μὲ τὰ δημοκρατικὰ αἰτήματα ποὺ κεῖνται πρὸς λύσιν. Ἡ γενικὴ ὑπόσχεσις περὶ καταργήσεως τῶν ἐκτάκτων μέτρων, εἶναι βέβαια θετική, μολονότι ἡ ἀοριστία της ἐκδηλώνει τοὐλάχιστον διστακτικότητα καὶ θὰ μᾶς ὑπεχρέωνε νὰ περιμένωμεν τὴν συγκεκριμένην διὰ νομοσχεδίων ἀντιμετώπισιν πρὶν προβῶμεν εἰς ἐκτίμησίν της. Δυστυχῶς, καὶ ὅσα δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ νομοθετικὴν ρύθμισιν καρκινοβατοῦν. Ἐν ὀνόματι μελλοντικῶν νόμων, ποὺ τίς οἶδε πότε θὰ ψηφισθοῦν, ἐσταμάτησεν ἡ ἐφαρμογὴ τῶν κειμένων διατάξεων καὶ παρατείνεται δι’ ἕνα ἀκόμη ἔτος τὸ δρᾶμα τῶν πολιτικῶν κρατουμένων. Παρεισάγονται διακρίσεις διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ δράματος αὐτοῦ ριζικὴ καὶ πλήρης. Λησμονεῖτε, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1952, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐξεπροσωπούμεθα, 35 βουλευταὶ ἀνήκοντες ἤδη εἰς τὴν Ε.Κ., μεταξὺ τῶν ὁποίων πλεῖστα τῶν μελῶν τῆς δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, κατέθεσαν πρότασιν νόμου, διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Α.Ν. 375)1936 μὲ εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καταπέλτην διὰ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν στρατοδικείων καὶ τὸν τρόπον ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ὡς ὀργάνου διώξεως ἰδεῶν καὶ διακηρύσσεται, ὅτι τὰ ληφθησόμενα διὰ τοὺς πολιτικοὺς καταδίκους μέτρα, δὲν θὰ ἐπεκταθοῦν εἰς τὰς περιπτώσεις τοῦ νόμου τούτου. Ἑκατὸν ὀγδόντα στερήσεις ἰθαγενείας ἀπαγγέλλονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Κ., κατ’ ἐφαρμογὴν τῶν ἐκτάκτων μέτρων καὶ τρεῖς ἐκτοπίσεις παλαιαὶ παρατείνονται ἐπίσης ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της. Ἀπὸ κρατούμενοι τοῦ Ὑπουργοῦ, ὡς ἐχαρακτήριζε τοὺς πολιτικοὺς καταδίκους ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρό τινων μηνῶν, διατηρούμενοι εἰς τὰς φυλακάς, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δίδεται κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκ νέου ἡ μὴ τηρηθεῖσα ὑπόσχεσις ἀπολύσεώς των, μετατρέπονται εἰς τί; Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ τὸ χαρακτηρίσω. Τὸ ἴδιο πνεῦμα εὐαισθησίας εἰς τὴν ἰδεολογικὴν πίεσιν τῶν ἀντιδημοκρατικῶν δυνάμεων ποὺ κατεδικάσθησαν ἀπὸ τὴν πρόσφατον λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, διαφαίνεται εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ μεγάλου θέματος, τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Δημοκρατίας, αἱ δὲ χθεσιναὶ προγραμματικαὶ δηλώσεις καταλείπουν εὐρύτατα περιθώρια ἐφαρμογῆς τοῦ καταδικασθέντος ἐκβιαστικοῦ θεσμοῦ τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων. Αἱ ἐπιφυλάξεις μας, λοιπόν, καὶ αἱ διαφωνίαι μας εἰς τὸν τομέα τῆς ἀμνηστίας, εἶναι μεγάλαι μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Οὐδὲν μέτρον ἐξηγγέλθη διὰ τὴν κατάργησιν τῶν ΤΕΑ, ἡ ἐπέκτασις τῶν ὁποίων καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ εἰς τὰ νησιά, μαρτυρεῖ, ὅτι δὲν ἐκπληροῦν καμμίαν ἐθνικὴν ἀποστολὴν εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τῆς χώρας. Οὐδὲν περὶ τῶν παρακρατικῶν, οὐδὲν περὶ τοῦ ἐγκλήματος τῆς Θεσσαλονίκης. Θέλομεν νὰ πιστεύωμεν, ἐν τούτοις, ὅτι τὰ συγκεκριμένα μέτρα ποὺ θὰ ὑλοποιήσουν τὰς ἀορίστους διακηρύξεις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ προσδώσουν τελικὰ θετικὸν περιεχόμενον εἰς αὐτάς. Οἱ ἀγῶνες τοῦ λαοῦ καὶ ἡ συμπαράστασις τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης, ἀποτελοῦν τὴν καλυτέραν περὶ τούτου ἐγγύησιν. Ἀπὸ τὴν ἀνάλυσιν αὐτὴν τῆς κυβερνητικῆς τακτικῆς καὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, καταφαίνεται, ὅτι οὔτε εἰς τὴν ἔκτασιν τῶν χρησίμων διὰ τὸν λαὸν λύσεων, οὔτε εἰς τὴν δημοκρατικὴν συνέπειαν ταυτίζονται αἱ ἀπόψεις τῆς ΕΔΑ μὲ ἐκείνας τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχουν διαφοραὶ σημαντικαί. Ἐκτιμῶμεν, ὅτι, ἰδίως εἰς τὸν κοινωνικὸν καὶ οἰκονομικὸν τομέα, ἐνῷ ἱκανοποιοῦνται ἀκραῖαι τινὲς λαϊκαὶ διεκδικήσεις, δὲν προγραμματίζονται αἱ ριζικαὶ διαρθρωτικαὶ ἀλλαγαί, ποὺ θὰ ἐμείωναν τὰ προνόμια τῶν ὀλίγων καὶ θὰ ἐξησφάλιζαν σταθερὰν ἄνοδον τῆς συμμετοχῆς τῶν ἐργαζομένων εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα. Τὸ ξένον κεφάλαιον καὶ αἱ ὀλιγαρχίαι διατηροῦν οὐσιαστικὰ τὰς θέσεις των. Θετικὰ ἀλλὰ διστακτικὰ ἦσαν τὰ σημεῖα τὰ σχετικὰ μὲ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ τὴν οἰκοδόμησιν τῆς εἰρήνης, ὑποχώρησις διαπιστώνεται εἰς τὸ πρόβλημα τῶν πολεμικῶν δαπανῶν, κλειδὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν καὶ διὰ τὴν πραγμάτωσιν τῶν μακροπροθέσμων κοινωνικῶν διεκδικήσεων. Ἡ τάξις τῶν ἐργατοϋπαλλήλων οὐσιαστικὰ ἐγκαταλείπεται. Ἡ ἐκδημοκράτησις καὶ ἡ ἀμνηστία ἀντιμετωπίζονται μὲ δισταγμὸν καὶ μὲ ἡμίμετρα. Ἡ συνέπεια τῶν δημοκρατικῶν διακηρύξεων τῆς Ε.Κ., ἐπὶ τοῦ τελευταίου θέματος, τίθεται ὑπὸ δοκιμασίαν. Δὲν παύει νὰ ὑπάρχῃ σὰν γεγονός, ὅτι ἡ λαϊκὴ ψῆφος τῆς 3ης Νοεμβρίου, ἐπεκύρωσεν ὡρισμένα ἐπὶ μέρους, ἀλλὰ σημαντικὰ σημεῖα, ἀπαραίτητα διὰ τὴν πορείαν τῆς χώρας πρὸς τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν δικαίωσιν τῶν λαϊκῶν οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν διεκδικήσεων. Τὰ σημεῖα αὐτὰ εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη νὰ πραγματωθοῦν. Θὰ παράσχωμεν, λοιπόν, ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ θὰ στηρίξωμεν τὴν Κυβέρνησιν πρῶτον, διὰ νὰ δώσῃ τὰς λύσεις, διὰ τὰς ὁποίας ἔχει δεσμευθῆ ὡς πρὸς τὰ ζητήματα αὐτά, ἐπὶ τῶν ὁποίων συνέπεσεν ἡ λαϊκὴ ψῆφος. Ἄλλωστε, καὶ κατὰ τὸ διάστημα ἀπὸ τῆς ὁρκομωσίας της μέχρι σήμερον, ἡ διακήρυξίς μας, ὅτι πρόκειται νὰ τὴν ψηφίσωμεν, ἀπετέλεσε τὴν δεδηλωμένην βάσιν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐκρατήθη εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ 1½ μῆνα καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ πραγματοποιήσῃ, ὅσα ἐν τῷ μεταξὺ ἐπραγματοποίησε. Αὐτὴ ἡ τοποθέτησις, τὴν ὁποίαν ἐδίστασε νὰ χρησιμοποιήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θ’ ἀπετέλει ἀποστομωτικὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ νέου Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., πόθεν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ πράξῃ ὅσα ἔπραξε. Διότι εἶχε τὴν δεδηλωμένην. Δεύτερον, διότι ὁ λαός, πρὸ ἑξαμήνου, ἀνέτρεψε τὴν Ε.Ρ. Ε. διὰ τῶν ἀγώνων του, αἱ δὲ ἐκλογαὶ τῆς 3ης Νοεμβρίου ἐπεβεβαίωσαν τὴν καταδίκην της καὶ ἔδωσαν ἤδη δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν. Ἑπομένως στηρίζοντες τὴν Κυβέρνησιν δεικνύομεν ὅτι δύναται νὰ δοθῇ δημοκρατικὴ λύσις διὰ τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ τιμῶμεν τὴν λαϊκὴν θέλησιν ὅπως αὐτὴ ἐξεδηλώθη. Τρίτον, στηρίζομεν τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ἕνα λόγον θετικόν, διὰ νὰ πραγματώσῃ ὅσα, ἔστω ἐπὶ μέρους, διὰ τῆς συμπτώσεως εἰς αὐτὰ τῶν διακηρύξεων ΕΔΑ καὶ ΕΚ ὁ λαὸς ἀπεφάσισε, καὶ δι’ ἕνα λόγον ἀρνητικόν, ὅτι δεικνύει ἡ στάσις μας τὴν διαφορὰν μεταξὺ ΕΔΑ, ἐκτελούσης τὴν λαϊκὴν ἐπιταγὴν καὶ Κυβερνήσεως, ἀρνουμένης καὶ ἐξασθενούσης τὰς θέσεις ποὺ ὁ λαὸς ἀπεδέχθη. Τέταρτον, τέλος, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις, πρὸ πάσης νέας ἐκλογικῆς ἀναμετρήσεως, νὰ ἐξασφαλίσῃ, σχετικὰ μὲ τὸ ὅλον ἐκλογικὸν καθεστώς, τοὺς 7 ὅρους ποὺ ἡ ἰδία, ὡς Ἀντιπολίτευσις, ἐθεώρει ἀπαραιτήτους διὰ τὴν δημοκρατικὴν ἀνάδειξιν τῶν ἐκπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Ἑπομένως, ἡ στήριξις τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς θετικῆς μας ψήφου, δὲν προϋποθέτει συμφωνίαν, δὲν σημαίνει γενικὴν σύμπτωσιν ἐπὶ ὅλων τῶν ἀπόψεων, ἀποτελεῖ αὐτόνομον πολιτικήν μας, ἀνεξάρτητον πρὸς τὰς καλὰς ἢ κακὰς σχέσεις προσώπων ἢ κομμάτων, μὴ ἐπηρεαζομένην, οὔτε ἀπὸ βαρὺν χαρακτηρισμόν, τὸν ὁποῖον χθές, ἀπαντῶν εἰς τὸν νέον Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς ἀπέδωσε καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι καιρός, ἀλλὰ πολλὰ θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ κανείς, οὔτε ἀπὸ τὸ ἂν ἡ Ε.Κ. θέλῃ ἢ δὲν θέλῃ, ἀποδέχεται ἢ δὲν ἀποδέχεται τὴν ψῆφον μας. Ἡμεῖς, καθ’ ὅσον μᾶς ἀφορᾷ, παρέχομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἄνεσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν λαϊκὴν ἐντολήν, σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τῆς 3ης Νοεμβρίου, χωρὶς νὰ συρθῇ οὔτε εἰς ἐγκαταλείψεις, οὔτε εἰς συμβιβασμούς, μὲ τὴν καταδικασθεῖσαν πολιτικήν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μελᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§52Ι. ΜΕΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀγὼν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον ἐθεμελίωσεν ὁ ἐσφραγισμένος τὸ φωτεινόν του μέτωπον μὲ τὴν σφραγίδα τῆς Θείας Δωρεᾶς, μεγάλος ἡγέτης τοῦ δημοκρατικοῦ κόσμου τῆς χώρας, ὁ ἀγών, ὁ καθηγιασμένος ἀνένδοτος ἀγὼν τῆς ἐθνικῆς καὶ τῆς λαϊκῆς μας ἐπιβιώσεως, ἐδικαιώθη. Καὶ ἐδικαιώθη, εἰς ἀκέραιον!! Ἐνεκαινιάσθη ὁ ἀγὼν ἐκεῖνος, ὅταν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1961 ἐμεσολάβησε περίπτωσις ἀπαράδεκτος. Ὅταν ἡ παράταξις τοῦ λαοῦ, ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἐγκρινομένη ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπηυδησμένον ἀπὸ τὸν ἀποστραγγισμὸν τῆς ἀναλγήτου ὀλιγαρχίας, ὑπέστη «ληστείαν εἰς δημοσίαν ὁδόν». Καὶ αἱ ὁμογάλακτοι ἀδελφαί, ἡ βία καὶ ἡ νοθεία, παρεχάραξαν τὴν γνησίαν ἔκφρασιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος, οἱ παραχαράκται τῆς λαϊκῆς θελήσεως, φαίνεται νὰ ὑπῆρξαν βέβαιοι, ὅτι ἡ κιβδηλεία τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ θὰ παρήρχετο ἀπαρατήρητος. Ἢ καὶ ἂν ἀκόμη διεπιστώνετο, θὰ συνέβαινε νὰ διαπιστωθῇ ἐκ τῶν ὑστέρων. Καὶ ὅπως θὰ ἀνεκαλύπτετο κατόπιν ἑορτῆς, θὰ ἐκρίνετο κατ’ ἀνάγκην, ὡς γεγονὸς τετελεσμένον καὶ ἡ δυσχέρεια τῆς ἐξακριβώσεως θὰ καθίστα τὴν περίπτωσιν ἀποδέξιμον κατ’ ἀνάγκην καὶ θὰ ἠσφάλιζε κατὰ συνέπειαν τὴν περαιτέρω νομιμοποίησιν τοῦ ἐκνόμου ἀντιλαϊκοῦ καθεστῶτος. Οἱ καταστρώσαντες, ὅμως, τὰς προβλέψεις καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτούς, δὲν ὑπελόγισαν τὸ βασικώτερον: τὴν παρουσίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τοῦ Γεωργίου Παπανδρέου, τοῦ σημερινοῦ, τοῦ αὐριανοῦ καὶ διὰ βίου ἡγέτου τῆς πατρίδος. Ἀλλά, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῇ ὑποταγή; Ἀντιμετωπίζων καὶ ἐκτιμῶν εἰς ἄλλους καιροὺς παρομοίας περιπτώσεις ὁ μεγάλος Τάκιτος, εἶχε χαράξει μὲ πυρωμένον σίδηρον, τὸν αἰώνιον ἀφορισμόν του. Εἶχεν εἴπει: «Ἐξουσία κτηθεῖσα ἀνόμως, εἶναι ἀδύνατον νὰ διατεθῇ εἰς ἀγαθοὺς σκοπούς». Καὶ τὸ ὀκταετές, τὸ ζοφῶδες παρελθὸν τῆς Ε.Ρ. Ε. εἶχεν ἀποδείξει τοῦ λόγου τὴν αἰωνιότητα. Ὑποταγὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς τὸ καθεστὼς τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας, θὰ συνεπήγετο μὲ ἀσφάλειαν τὸν ὁριστικὸν ἐξανδραποδισμὸν τοῦ λαοῦ μας καὶ τὴν ἐγκαθίδρυσιν πολιτικῆς, οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς δουλείας. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἠρνήθη τὴν ὑποταγήν. Καὶ ὁ ἡγέτης της, ἐσάλπισε τὴν νέαν ἐθνεγερσίαν, ἀρνουμένη τὴν δουλείαν καὶ περιελθὼν εἰς τὸν αἰώνιον χῶρον τῆς Ἱστορίας. Ἐσάλπισε τὸν ἀνένδοτον, συνήγειρε τὸν λαόν, ἐδόνησε τὴν νεότητα καὶ ἡ νίκη, συνετελέσθη. Δὲν ὑπῆρξεν, ὅμως, νίκη ὡλοκληρωμένη, δυναμένη νὰ θεμελιώσῃ αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν, δυναμένη νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς μεγάλας ἐπαγγελίας της. Διότι, ναὶ μέν, δὲν εἶχαν μεσολαβήσει τὸν Νοέμβριον τοῦ 1963 ἡ βία καὶ ἡ νοθεία τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1961, ἐμεσολάβησαν, ὅμως αἱ μοιραῖαι ἐπιπτώσεις τῶν καταλοίπων τοῦ φόβου περὶ τοῦ ἀκαταλύτου τοῦ καθεστῶτος τῆς Ε.Ρ.Ε., τοῦ σκότους τῆς ἐντύπου καὶ τῆς ραδιοφωνικῆς συγχύσεως, καὶ τῆς ἀποδόσεως τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, προέκυψε πλειοψηφία ἀνάπηρος, πλειοψηφία ἀδυνατοῦσα νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς μεγάλας ἐπαγγελίας της. Διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κυβερνητικοῦ θέματος, δύο λύσεις ὑπάρχουν. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ λύσις τῆς ἀρτιώσεως τῆς ἀνεπαρκοῦς πλειοψηφίας μας ἐκ τῆς παρούσης Βουλῆς. Ἡ λύσις, ὅμως, αὐτὴ δὲν εἶναι οὔτε δυνατή, οὔτε ἐπιτρεπτή, μὲ προσφορὰν ἀνακλητῶν ψήφων. Ἀλλὰ καὶ μόνον μὲ τὴν ὀργανικὴν ἔνταξιν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἡ Ε.Ρ.Ε. προσφέρει τὴν πανάκειαν. Τὴν ψῆφον τῆς ἐμπιστοσύνης της. Διὰ νὰ καταστῇ ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπὸ παράταξιν ἐνόχων, τιμητὴς τοῦ δημοσίου βίου, ρυθμιστὴς τῆς ἐθνικῆς ζωῆς, ρυθμιστὴς καὶ ἀναστολεὺς τῶν κυρώσεων καὶ τροχονόμος τῆς ἐθνικῆς μας πορείας. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἠρνήθη διὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ μας τὴν προσφοράν. Τὸ δῶρον τῶν Δαναῶν. Ἡ ἄρνησις τῆς Ε.Κ. πρὸς τὴν προσφοράν, δὲν ἀφορᾷ αὐθαιρεσίαν. Οὔτε καὶ κλῆσιν ἀτομικῆς μειώσεως τῶν ἀντιπάλων βουλευτῶν. Ἡ ἄρνησις τῆς προσφορᾶς ἀφορᾷ προσταγὴν τῆς λογικῆς. Ἐπειδὴ ἡ προσφορὰ τῶν ψήφων δὲν σχετίζεται μὲ τὴν λύσιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Λύσιν ἀποτελεῖ ἡ προσέλευσις καὶ συστοιχία βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς ὀργανικὴν ἔνταξιν. Ἡ ἄποψις περὶ ὀργανικῆς ἐντάξεως βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ἄποψις ὀργανικῆς συστοιχίας, δὲν ἀποτελεῖ οὔτε ἔμπνευσιν αὐθαιρεσίας, οὔτε κλῆσιν ἀτομικῆς μειώσεως τῶν ἐνταχθησομένων. Ἡ ὀργανικὴ ἀφομοίωσις μὲ ἕτερον κόμμα, ἐφ’ ὅσον δὲν προκύπτει ἐκ λόγων ἰδιοτελείας, ἔχει κριθῆ, ὅτι ἀποτελεῖ περίπτωσιν ἐπιβεβλημένην εἰς βαθμὸν καθήκοντος, πρὸς ἀνταπόκρισιν εἰς τὸ λαϊκὸν φρόνημα. Ἡ σχετικὴ ἄποψις τῆς ἁρμοδίας Συνταγματολογίας, διατυπωμένη εἰς ἀνύποπτον χρόνον, διαγράφει τὴν φύσιν τοῦ θέματος. Γράφει σχετικῶς, ὁ ἔγκριτος καθηγητὴς κ. Χρ. Σγουρίτσας: «...ἀποτελεῖ ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν διὰ τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος, ἡ ὕπαρξις ἁρμονίας μεταξὺ ἐπιδιώξεων τοῦ λαοῦ καὶ ἀποφάσεων τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, καὶ ἀποτελεῖ πολιτικὴν καὶ νομικὴν ἀνάγκην ἡ κατά τινα τρόπον ἐξασφάλισις τῆς ἁρμονίας αὐτῆς, ὄχι βεβαίως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπιτακτικῆς ἐντολῆς, ἡ ὁποία μεταβάλλει τοὺς βουλευτὰς εἰς τυφλὰ ὄργανα τῶν ἐκλογέων των, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι οἱ βουλευταὶ ὀφείλουν νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψει τὸ λαϊκὸν αἴσθημα καὶ νὰ μὴ ἀδιαφοροῦν πρὸ τῶν εὐλόγων ἀξιώσεων τῆς κοινῆς γνώμης». Ἔγραφε σχετικῶς καὶ ὁ Ζέγγελης: «... Ὁ βουλευτὴς ... εἰς τὴν διαχείρησιν τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς ἀνάγκη νὰ ὁδηγῆται, παρὰ τοῦ καθολικοῦ Ἔθνους ἢ τῆς Πολιτείας συμφέροντος, ἔστω καὶ ἐπὶ ἀτομικῇ ἢ τῶν τοπικῶν τῆς ἐκλογικῆς του περιφερείας παραβλάβῃ εἰς οὐδὲν λογιζόμενος, ἂν ἡ τοιαύτη πολιτικὴ πορεία ἤθελεν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐν τῷ μέλλοντι μείωσιν τῆς ἐκλογικῆς ἐπιρροῆς αὐτοῦ». Ἐδίδασκε, τέλος, ἀναφερόμενος εἰς τὴν πολιτικὴν ὁμολογίαν καὶ τὴν ἐπιτακτικὴν ἐντολήν, καὶ εἰς τὰς μεταξύ των διαφορὰς ὁ ἀείμνηστος Ν. Σαρίπολος, πατήρ: «... Οὐ δέδεται πολιτικῶς ἐξ ἧς ἐποιήσατο πολιτικῆς ὁμολογίας, (ὁ βουλευτής), ἐλεύθερος δ’ ἐστὶ πρὸς ἄλλην τραπέσθαι γνώμην ... οὗ δὲν ἧττον αἰσχύνην περιβάλλεται εἴ ποτε τοῦτο ἰδιοτελοῦς ἕνεκα σκοποῦ ἔπραξεν...... πρὸς ἐπίτευξιν ἀνομολογήτων σκοπῶν...». Καὶ ἐν συνεχεία: «... ταύτην δ’ ἐλεύθερος καταλιπεῖν εἴ ποτε ἐκ τῆς συζητήσεως φωτισθεὶς μετέβαλε γνώμην, εἰ δὲ καὶ ἀναφανδὸν τὴν ψῆφον ἐξήνεγκεν, ὁ τύπος πρῶτον καὶ μετὰ τὸν τύπον οἱ ἐκλογεῖς σταθμίσωσιν εἰ μὲν τῷ ὄντι ἡ συνείδησις τοῦ βουλευτοῦ πεισθεῖσα τῆς πρώτης ἀπέστη γνώμης, εἰ δὲ τοὐναντίον ὑπὸ ἰδιοτελοῦς δουλαγωγηθεῖσα σκοποῦ, τὰ ἐν τῇ ὁμολογίᾳ κατεφρόνησε δόγματα». Καὶ ἐπιλέγει ὁ Σαρίπολος: «.... ἑκάστου γὰρ βουλευτοῦ ὀφείλοντος θεωρεῖν ἑαυτὸν ὡς τοῦ ὅλου Ἔθνους τὸν ἀντιπρόσωπον, οὐκ ἀπίθανον περιελθεῖν αὐτὸν εἰς θέσιν ὅπως τὰ μερικὰ τῆς ἐπαρχίας ἐφ’ ἧς ἐξῆλθεν βουλευτής, συμφέροντα θυσιάσας ὑπὲρ τοῦ κοινῇ τῷ Ἔθνῳ λυσιτελοῦς». Κατὰ τὰ ἀνωτέρω, καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τῆς παρούσης καὶ προκεχωρημένης ὥρας, ἀλλὰ ταῦτα συμπίπτοντα ἐπὶ τῶν ἄνω ἀπόψεων, ἡ ὀργανικὴ ἔνταξις τοῦ βουλευτοῦ, ὄντος ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους, δὲν συνεπάγεται ὄνειδος, ἀλλὰ συντελουμένη κατ’ ἐπιμέτρησιν καὶ ὀρθὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων, ἀποτελεῖ ἐθνικὸν χρέος καὶ χρέος ἀπαράβατον. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἡ λύσις τῆς ἀνεπιφυλάκτου ὀργανικῆς ἐντάξεως διὰ τὴν ἀρτίωσιν τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, ἡ ἀπομένουσα λύσις θὰ εἶναι αἱ ἐκλογαί, ἡ νέα πορεία πρὸς τὸν λαόν. Διατὶ εἶναι ἡ ἀπομένουσα λύσις, ἀπεδείχθη μὲ κυκλώπεια ἐπιχειρήματα κατὰ τὸν χθεσινὸν Ἀχαϊκὸν διάλογον, ὁ ὁποῖος διεξήχθη καὶ ἔληξε μὲ ἰδικήν μας ὑπεροψίαν. Μὲ τὰς νέας ἐκλογάς, ἡ χώρα θὰ ἀνακτήσῃ τὴν ὁριστικήν, τὴν ἀκατάλυτον Κυβέρνησιν τοῦ λαοῦ, καὶ ἡ νίκη τῆς παρατάξεώς μας θὰ εἶναι ἄπτερος. Καὶ ἡ διακυβέρνησις τῆς Πατρίδος ἀπὸ τὸν ἰδικόν μας κόσμον θὰ συνεχισθῇ εἰς τὸ διηνεκές. (Χειροκροτήματα ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Ε.Κ.). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Κοκκέβης). Ὁ κόσμος τῆς ΕΡΕ ἀνήκει εἰς τὴν ἱστορίαν, ἐδυνάστευσε τὸν λαόν μας καὶ ἐξουθένωσε τὸν τόπον, εἶχε ἐγκαθιδρύσει εἰς τὴν γενναίαν αὐτὴν καὶ ἀξίαν καλυτέρας τύχης Πατρίδα, τὴν κοινήν μας Πατρίδα, ὕστερα ἀπὸ τόσας ἀγωνιστικὰς ἐπιτεύξεις καὶ τόσον ἄφθαστον δόξαν, μεσαιωνικὸν φανατισμόν. Εἶχε κατανείμει τὴν Χώραν εἰς φεουδᾶτα καὶ εἶχε καταντήσει νὰ κυβερνῶνται αἱ ἐπαρχίαι τῆς Χώρας, ἑκάστη ἀπὸ τὸν ἰδικόν της Ράς, ὁδηγουμένη βαθμιαίως καὶ ὁριστικῶς εἰς πολιτικὸν ἐξανδραποδισμόν. Γνωρίζομεν τί συνέβη κατὰ τὴν τυφώδη ὀκταετίαν. Μίαν ὀκταετίαν διακυβερνήσεως ἀναξίας τοῦ μεγαλομάρτυρος λαοῦ μας. Μέσα εἰς τὴν γενικὴν ἀπαθλίωσιν, μέσα εἰς τὸ παφλάζον κῦμα τῆς ἐκπατρισμένης νεότητος, κυρίαρχος ἦτο ἡ ἐγκαύχησις τῆς ΕΡΕ διὰ τὴν συντελουμένην αὔξησιν τοῦ κατὰ κεφαλὴν ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἦτο ἡ ἰδία ἐγκαύχησις τοῦ παλαιοῦ προδρόμου τῆς ΕΡΕ, τοῦ λέοντος τοῦ Αἰσωπείου μύθου, ὁ ὁποῖος κατασπαράξας τὸν ὄνον τῆς συντροφίας του, ἐκαυχᾶτο διὰ τὴν ἐπιτευχθεῖσαν αὔξησιν τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀξίωσις τῆς νέας λαϊκῆς ἐτυμηγορίας δὲν ἀφορᾷ περίπτωσιν αὐθαίρετον. Καθὼς ἰσχυριζόμεθα καὶ ἀποδεικνύομεν, ὅτι καὶ αἱ τελευταῖαι ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι δὲν διεξήχθησαν, βεβαίως, ὑπὸ τὴν συνδρομὴν τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας, ἐπραγματοποιήθησαν ὑπὸ τὰς ἐπιπτώσεις τῶν καταλοίπων τοῦ φόβου, ἡ ἐπιδίωξις τῶν νέων ἐκλογῶν ἀποτελεῖ EXCEPTIONEM QUOD METUS CAUSA. Ἡ ἀποδέσμευσις καὶ ἡ προσκύρωσις τοῦ τμήματος τοῦ Ἔθνους, ποὺ παρέσχε τὴν ψῆφον ὑπὸ τὸ κατάλοιπον τοῦ φόβου, τὴν ἔντυπον καὶ τὴν ραδιοφωνικὴν συσκότισιν τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς σκέψεως καὶ τῆς δραστηριότητος τοῦ ἐπιζῶντος μηχανισμοῦ, μαζὶ μὲ τὸ νέον καὶ πρόσθετον δημοκρατικὸν κῦμα ποὺ προέκυψε μετὰ τὰς ἐκλογάς, θὰ ἀσφαλίσουν τὴν ἐκλογικὴν δημοκρατικὴν πλειοψηφίαν. Κύριοι βουλευταί, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὁ νέος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὡραματίσθη χθές, Ἀχαϊκὴν Συμπολιτείαν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐπιδιώξεως συνυπάρξεως Ἀχαιῶν, μὲ αὐτονόητον τὴν ἐπίτιμον προεδρίαν τοῦ ἰδικοῦ μας Ἡγέτου, πρὸς κατάρτισιν ὁμίλου πρὸς ἄλλους σκοπούς, ἡ πρότασις δὲν θὰ συνήντα ἴσως ἀντίρρησιν. Ὅταν ὅμως συμβαίνει νὰ ἡγοῦνται οἱ δύο Ἀχαιοὶ Ἡγέται δύο κόσμων, τοὺς ὁποίους διαχωρίζει ἄβυσσος, ἡ πρότασις εἶναι ἀναντιρρήτως ἀπορριπτέα. Ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι περίπτωσις συναλλαγῆς. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἶναι Λαϊκὸν καὶ Ἐθνικὸν Κίνημα. Εἶναι ἐθνικὴ ἐξόρμησις πρὸς μεγάλα ἐθνικὰ καὶ λαϊκὰ πεπρωμένα. Θὰ βαδίσωμεν πρὸς τὸν λαόν μας, διὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν ὑπὸ τὸν ἐθνικόν μας Ὁδηγητὴν πρωτοειπωμένας ἐπαγγελίας καὶ νὰ ἐπιτύχωμεν ἱστορικὰς κατακτήσεις. Κύριοι βουλευταί, ἀπετέλεσε μοῖραν τῆς γενεᾶς μας, ἡ πτῶσις της εἰς μίαν ἀπὸ τὰς ὥρας τῆς ἐθνικῆς καὶ λαϊκῆς πτώσεως. Συνέβη νὰ ζήσωμεν τὴν ὥραν ποὺ περιγράφει εἰς τὸν προφητικόν του, ὁ Ἐθνικός μας ποιητής. Τὴν ὥραν ποὺ ὁ τόπος εὑρέθη εἰς «τὸ στερνὸ σκαλὶ» τῆς καταπτώσεως, τὸ σκαλὶ ποὺ δὲν εἶχε παρακάτω. Τὴν ὥραν ποὺ συμβαίνει νὰ λυπηθῇ τὴν Πατρίδα ὁ Θεός! Καὶ νὰ πέμψῃ τὴν ὑστάτην στιγμὴν τὸν Ὁδηγητήν του, ποὺ θὰ τὴν ἀνεγείρῃ, διὰ νὰ τῆς φορέσῃ «τὰ φτερά, τὰ πρωτινά της, τὰ μεγάλα», διὰ νέαν πτῆσιν, διὰ νέους μετεωρισμούς. Ἡ ὥρα ποὺ παρασκευάζει τὴν Ἀναγέννησιν. Ἡ ὥρα τῆς Λαϊκῆς Ἀναπλάσεως, καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀναβάσεως. Ἡ ὥρα τῆς θεμελιώσεως τοῦ ὁριστικοῦ ἐθνικοῦ Μέλλοντος, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐπικρατήσῃ ὁριστικῶς ἡ Δικαιοσύνη. Καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἀρετὴ δὲν θὰ εἶναι λόγος κενός, ἀλλὰ Ἔργον. Κύριοι βουλευταί, ἡ πολιτικὴ Δημοκρατία, χάρις εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὑπὸ τὸν ἐμπνευσμένον Ἡγέτην τῆς Πατρίδος, ἡ πολιτικὴ Δημοκρατία, ἐνίκησε! Κύριοι βουλευταί, ἡ οἰκονομικὴ Δημοκρατία, θὰ ἐπιβληθῇ! Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν ἀνένδοτον θέλησιν, μὲ τὴν ἀκατανίκητον ἀλκὴν τῆς παρατάξεώς μας, ἡ κοινωνικὴ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ! (Παρατεταμένα χειροκροτήματα τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ.).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§54Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερν.). Κύρε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Κανονισμόν, λαμβάνει τὸν λόγον ἕνας τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ἕνας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καλέσητε ἕνα ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ὁμιλήσῃ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐγγραφέντες διὰ νὰ ὁμιλήσουν ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπουσιάζουν.

§56Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερν.). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὀφείλετε νὰ καλέσητε τοὺς ἐγγραφέντας διὰ νὰ ὁμιλήσουν. (Ἀκολούθως ὁ κ. Πρόεδρος ἀναγινώσκει τὸν πίνακα τῶν ἐγγεγραμμένων διὰ νὰ ὁμιλήσουν βουλευτῶν καὶ διαγράφονται λόγῳ ἀπουσίας των οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Ἡλιόπουλος, Ν. Φαρμάκης, Δ. Βρανόπουλος, Α. Καλατζάκος, Π. Κλῆς, Κ. Βενέτης, Α. Ταλιαδοῦρος, Π. Παπαληγούρας, Δ. Βουδουμπᾶς, Ι. Βαρβιτσιώτης, Κ. Τρικούπης, Α. Μίχας, Φ. Δούκας καὶ Δ. Ἰωάννου).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πιπινέλης ἐζήτησε νὰ ὁμιλήσῃ τὴν Δευτέρα πρῶτος ἢ δεύτερος ἐκ τῶν ὁμιλητῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τοῦτο ὡς πρώην Πρωθυπουργός.

§58Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἰδιαιτέρα μεταχείρισις γίνεται μόνον εἰς τοὺς διατελέσαντας Κοινοβουλευτικοὺς Πρωθυπουργούς.

§59Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Κανονισμόν, πρέπει νὰ διαγραφῇ καὶ νὰ ἐπανεγραφῇ.

§60Α. ΚΟΚΚΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πιπινέλης δὲν εἶναι ἱερὸν πρόσωπον. Πρέπει νὰ τύχῃ ἴσης μεταχειρίσεως μὲ τοὺς ἄλλους βουλευτάς.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐλέχθη, ὅτι ὁ κ. Πιπινέλης δὲν ἦτο κοινοβουλευτικὸς Πρωθυπουργός, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ξεχνῶμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς του ἔλαβεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§62Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου του τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διεκήρυξεν, ὅτι ἡ Δημοκρατία ἐνίκησεν. Πράγματι, διὰ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν ἡ Δημοκρατία ἐνίκησεν καὶ ἡ νίκη αὐτή, ὀφείλουν νὰ ἀναγνωρίσουν πάντες, ὅτι ἀποτελεῖ τὸ εὐτυχὲς τέρμα ἑνὸς ἀνενδότου πράγματι ἀγῶνος τὸν ὁποῖον διεξήγαγεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν τελευταίων ἐκλογῶν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν εἰς τὴν χώραν μας. Αὐτὸ ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν ὡς δεδομένον διὰ νὰ ἑρμηνεύσωμεν ὀρθῶς τὸ νόημα τῆς ἐτυμηγορίας τῆς 3 Νοεμβρίου καὶ ἀνάλογα νὰ καθορίσωμεν τὴν θέσιν μας ἔναντι τοῦ ὑφισταμένου πολιτικοῦ προβλήματος. Ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξήγαγεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν ἦτο ἀγὼν κομματικός, ἀλλὰ ἀγὼν πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῆς Δημοκρατίας καὶ ἀποκατάστασιν τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος. Κατ’ ἀκολουθίαν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, εἴχομεν σαφῆ ἰδεολογικὸν διαχωρισμὸν μὲ τὴν Ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν τῆς παρούσης Βουλῆς, ὅτε ἐκυβέρνα τὴν χώραν παρὰ τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας. Κατηγορήσαμε τὴν ΕΡΕ, ὅτι μετεβλήθη εἰς καθεστὼς κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ἐταύτισε τὸ Κόμμα μὲ τὸ Κράτος. Ἐθέσαμε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν πρὸ τοῦ διλήμματος, ὅτι ὀφείλει νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν ἐπιθυμῇ συνέχισιν τῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας ἢ ἀποκατάστασιν ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου. Καὶ ὁ λαὸς ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἀλλαγῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀληθὲς νόημα τῆς ἐτυμηγορίας τῆς 3 Νοεμβρίου ἡ ὁποία ὡλοκλήρωσε τὴν δικαίωσιν τοῦ ἀγῶνος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Διότι ἡ δικαίωσις τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος ἤρχισεν ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ὁ ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος ἀπεδέχθη τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ ἐξήγγειλε τὴν ἀπόφασίν του νὰ διαλυθῇ ἡ προηγουμένη Βουλὴ καὶ νὰ διεξαχθοῦν νέαι ἐκλογαὶ πρὸς ἔξοδον ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἀνωμαλίαν. Ἐν συνεχείᾳ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐπιβεβαίωσαν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Πιπινέλη καὶ κατόπιν τοῦ ὑπηρεσιακοῦ Πρωθυπουργοῦ κ. Μαυρομιχάλη, διὰ τῶν ὁποίων ὑπέσχοντο νὰ ὁδηγήσουν τὴν Χώραν εἰς ἀδιαβλήτους ἐκλογὰς πρὸς ἀποκατάστασιν ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου. Τὶ ἄλλο παρὰ δικαίωσιν τοῦ ἀγῶνος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀποτελεῖ τὸ γεγονός, ὅτι ὑπεύθυνος σύμβουλός του διηυκρίνισεν τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποκαταστάσεως ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου δι’ ἐλευθέρων ἐκλογῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑφίστατο ἀρραγὴς κυβερνητικὴ πλειοψηφία εἰς τὴν Βουλήν; Καὶ ἔρχομαι εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 3 Νοεμβρίου. Ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ ἐδικαίωσεν τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ τῆς ἔδωσε τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ αὐτὴ ἡ πλειοψηφία, ὅσον ἀφορᾶ τὴν δικαίωσιν τοῦ ἀγῶνος, δὲν εἶναι μόνον ἡ πλειοψηφία τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀλλὰ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς τότε ἀντιπολιτεύσεως μαζί, διότι ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ὅσον ἀφορᾶ τὴν κεντρικὴν γραμμὴν τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον διεξηγάγαμε εἶναι γεγονός, ὅτι εἴχομεν σύμπτωσιν ἐπιδιώξεων καὶ κοινὸν σκοπὸν μὲ ὅλη τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὴν τότε τῆς προηγουμένης Βουλῆς, δηλαδή, ἡ διαπίστωσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1961 ἐδημιούργησαν μίαν νόθον κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν. Καὶ αὐτὸ ἦτο αἴτημα ὄχι μόνον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀλλὰ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως. Συνεπῶς, κάθε ψῆφος, ποὺ ἐδόθη ὄχι μέσα εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ἀλλὰ εἰς ὅλα τὰ Κόμματα, ἦτο ψῆφος ἐναντίον τῆς ΕΡΕ καὶ δικαίωσις τοῦ ἀγῶνος τῆς Ε.Κ. Ἔχει, κύριοι συνάδελφοι, σημασίαν τὸ γεγονός, διότι ὅταν τοποθετήσωμεν τὴν ἔννοιαν αὐτὴν εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν τῆς 3ης Νοεμβρίου ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ὑπάρχει σαφὴς διαχωρισμὸς ἰδεολογικὸς μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως σήμερον. Κατ’ ἀκολουθίαν, ὀρθῶς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τοποθετεῖ τὸ πολιτικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας καὶ ὀρθῶς δὲν δέχεται τὴν ὑποστήριξιν οἱασδήποτε ὁμάδος ἢ οἱουδήποτε Κόμματος, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ προσχωρήσεως εἰς τὰς τάξεις τῆς Ε. Κ., ἡ ὁποία προσχώρησις θὰ ἀπεδείκνυεν, ὅτι γίνεται δεκτὸν ἀνεπιφυλάκτως τὸ πρόγραμμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον νοθεύεται καὶ ἡ λαϊκὴ ἐτυμηγορία τῆς 3ης Νοεμβρίου, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπαγγελία καὶ ἡ προσπάθεια τῆς Ἑνώσεως Κέντρου πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος αὐτῆς. Ἐφ’ ὅσον ἐκάμαμεν σαφῆ διαχωρισμὸν εἰς τὸν ἰδεολογικὸν ἀγῶνα μας πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐτοποθετήσαμεν σαφῶς τὸ δίλημμα, ἢ συνέχισις τῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας ἢ εἴσοδος εἰς τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα, δὲν ξεύρω κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ νοθεύσωμεν τὸ αἴτημα αὐτὸ καὶ νὰ δεχθῶμεν νὰ κυβερνήσωμεν καὶ νὰ ὑπηρετοῦμεν τὴν πατρίδα καὶ νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ τῆς πολιτικῆς ἐξυγιάνσεως τῆς Χώρας μὲ πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ μίαν νόθον προέλευσιν. Καίτοι, κατὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην εἶναι διάφορος ἡ τοποθέτησις τῆς ψήφου τῶν ἄλλων κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ταῦτα διεξήγαγον κοινὸν μεθ’ ἡμῶν ἀγῶνα ἐναντίον κοινοῦ ἀντιπάλου, ἐν τούτοις, νομίζω, ὅτι ἡ ἄρνησις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ δεχθῇ οἱανδήποτε ἐνίσχυσιν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐνισχύσεως καὶ ὄχι τῆς προσχωρήσεως, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς παροχῆς ψήφου καὶ ὄχι τῆς ἐντάξεως, ἀποτελεῖ μίαν ἐκδήλωσιν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἔκαμεν ἐπίσης, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ κυβερνήσῃ μὲ ἰδίαν ἀρραγῆ πλειοψηφίαν. Καὶ εἶναι τοῦτο φυσικὸν καὶ εὐλογοφανὲς ὅταν ἕνα μεγάλο Κόμμα ἔρχεται εἰς τὴν ἐξουσίαν διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ ἕνα ἴδιον πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τόσον ἄμεσον ἐπίπτωσιν ἐπὶ ὅλης τῆς διαμορφώσεως τῆς δημοσίας ζωῆς τῆς χώρας, ἐπὶ ὅλης τῆς μελλοντικῆς πολιτικῆς ζωῆς, εἶναι φυσικὸν νὰ ἔχῃ τὴν φιλοδοξίαν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐπιτυχῆ ἐφαρμογήν του καὶ νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ ἔχῃ, ὅταν μάλιστα διαβλέπῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἰδίαν πλειοψηφίαν, νὰ ἀποκτήσῃ ἰδίαν πλειοψηφίαν καὶ νὰ προσφύγῃ εἰς νέας ἐκλογάς. Εἶναι ἡ πλέον ἀνόθευτος πολιτικὴ λύσις, ἡ προσφυγὴ ἀπὸ ἕνα μεγάλο Κόμμα εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν ἐκ νέου ὅταν αἰσθάνεται, ὅτι δὲν ἔχει τὴν κοινοβουλευτικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν νομίζει ὅτι ἔχει ἀνάγκην διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν δυνατότητα τῆς ἀνέτου ἐφαρμογῆς τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλε. Κατ’ ἀκολουθίαν, εἴμεθα ἀπολύτως συνεπεῖς καὶ πρὸς τὰ ὅσα ἐξηγγείλαμεν προεκλογικῶς καὶ πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπιδιώκοντες τὴν προσφυγὴν ἐκ νέου εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, ἐφ’ ὅσον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι τοιοῦτον ὥστε νὰ δημιουργῇ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῆς κοινοβουλευτικὴν δύναμιν. Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλομεν νὰ καθορίσωμεν σαφῶς τὸ νόημα τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ νόημα τῆς ἐκλογῆς τῆς 3ης Νοεμβρίου δὲν εἶναι ἄλλο ἀπὸ τὸ ὅτι ψηφίζοντας τὴν Ἕνωσιν Κέντρου ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐψήφιζεν ἀλλαγήν, δηλαδή, κατάλυσιν τοῦ ὑφισταμένου καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον εἶχε δημιουργηθῆ ἀπὸ τὴν μακρὰν διακυβέρνησιν καὶ παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπὸ τῆς σημερινῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πραγματικὴν ἀποκατάστασιν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν εἰς τὴν χώραν, ἀλλαγὴν πολιτικῶν μεθόδων, ἀλλαγὴν νοοτροπίας, ἀλλαγὴν εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς δημοσίας καὶ κοινωνικῆς ζωῆς καὶ πλήρη ἠθικὴν καὶ πολιτικὴν ἐξυγίανσιν αὐτῆς. Αὐτὸ ἐψήφισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς αὐτὸ ζητεῖ ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἔχετε ὑποχρέωσιν ὅλοι νὰ δώσητε τὴν δυνατότητα εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ σήμερον τὸν μοναδικὸν φορέα τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ποὺ ἐγγυᾶται τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς, τὴν δυνατότητα νὰ ἀποδείξῃ ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτήν, διότι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία ἐπὶ 8 ἔτη ἐκυβέρνησε τὴν χώραν καὶ ἀπεδείχθη ἀνίκανος νὰ συλλάβῃ τὸ βαθύτερον νόημα τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος τῆς χώρας, ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία διὰ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν, ἐταύτισε τὸ Κόμμα μὲ τὸ Κράτος καὶ ἐπίστευσεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ταυτίζουσα τὸ Κόμμα μὲ τὸ Κράτος νὰ διοικήσῃ ἐσαεὶ τὸ κράτος καὶ ἐδημιούργησεν οὕτω μίαν ψυχολογίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καθεστωτικήν. Καὶ ἡ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τελευταίων ἐκλογῶν ὁ λαὸς ἐξεδήλωσε μίαν ἀνακούφισιν, μίαν ἀγαλλίασιν, μίαν χαράν, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογικῆς νίκης τοῦ Κέντρου, ἦτο ἀποτέλεσμα τοῦ γεγονότος, ὅτι διὰ τῆς ἐκλογικῆς νίκης τοῦ Κέντρου ἔφυγεν ὁ κίνδυνος νὰ ἔχωμεν ἕνα ὁριστικὸν καὶ μόνιμον καθεστὼς εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Ἔχετε, λοιπόν, ὑποχρέωσιν ὅλοι νὰ δώσετε κἄθε βοήθειαν εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν καὶ ἐὰν ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ αἱ ἐκλογαὶ θὰ ἐπαναληφθοῦν καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἀποφανθῇ ἐὰν πρέπει νὰ συνεχίσῃ νὰ κυβερνᾷ ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἢ ἄλλη πολιτικὴ παράταξις. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἡ λαϊκὴ ἐτυμηγορία τῆς 3ης Νοεμβρίου ὅπως ἄλλαι συνήθεις λαϊκαὶ ἐτυμηγορίαι, μία ἁπλῆ ἀποδοκιμασία μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ μία ἐκδήλωσις ἐμπιστοσύνης εἰς ἕνα Κόμμα νὰ τὸν κυβερνᾷ. Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἀξίωσις τῆς μεγάλης, τῆς ὑγιοῦς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀλλαγὴ εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας καὶ ἐὰν ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὴν πραγματοποιήσωμεν, θὰ ἔλθουν ἄλλοι νὰ τὴν πραγματοποιήσουν. Γνωρίζομεν ὅλοι ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τὴν ἑλληνικήν, ὅτι ἡ χώρα μας δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἀντιμετώπισε πολιτικὴν καὶ ἠθικὴν κρίσιν. Δὲν εἶναι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεώς της καὶ ἀπὸ τῆς ἀναδείξεώς της εἰς ἀνεξάρτητον κράτος ἡ μόνη ἐποχὴ αὐτή, ἡ καραμανλικὴ ἂς τὴν ὀνομάσωμεν ἐποχή, ποὺ διῆλθε τόσον βαθεῖαν καὶ τόσον ὀξεῖαν πολιτικὴν κρίσιν ὁ πολιτικὸς βίος τῆς χώρας. Ἡ προτρικουπικὴ καὶ Τρικουπικὴ περίοδος ἀποτελεῖ ἕνα τοιοῦτον παράδειγμα, ὅπως καὶ ἡ πρὸ τοῦ Γουδὶ καὶ μετὰ τὸ Γουδὶ τοιαύτη. Παραδείγματα, δηλαδή, συγκρούσεων προοδευτικῶν καὶ ἀντιδραστικῶν δυνάμεων ποὺ ἐγένοντο εἰς τὰς ἐποχὰς ποὺ ὁ πολιτικὸς βίος τῆς Χώρας εἶχεν ὑποστῆ ἠθικὴν καὶ πολιτικὴν καθίζησιν καὶ τὰ πολιτικὰ Κόμματα ἀπεδείχθησαν ἀνίκανα νὰ διευκολύνουν τὴν ὁμαλὴν ἐπικράτησιν τῶν προοδευτικῶν δυνάμεων καὶ προεκάλεσαν τὰς γνωστὰς ἐπαναστατικὰς ἐκδηλώσεις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἡ διακήρυξις τοῦ Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου τοῦ 1909, ἡ ὁποία ἐγένετο ὡς νομιμόφρων ἐκδήλωσις τῶν πόθων τοῦ Ἔθνους ἔχει ἀπόλυτον ὁμοιότητα μὲ τὴν διακήρυξιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἐκείνη ἐζήτει τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Δημοκρατίας, τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς φαυλοκρατίας ποὺ ἀνεξέλεγκτα ἐνέμετο τὴν ἐξουσίαν. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι, τότε οἱ πολιτικοὶ ἡγέται τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δὲν συνέλαβον τὸ πολιτικὸν νόημα τῶν κοινωνικῶν διαφοροποιήσεων καὶ δὲν ἀπέφυγεν ἡ Χώρα των ἐπανάστασιν, ἐνῷ σήμερον ἡ Ἕνωσις Κέντρου, χάρις εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα της, ἐπέτυχε τὴν ὁμαλὴν διαδοχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ ἀντιδραστικὴ πολιτικὴ τῆς ΕΡΕ, ὁδηγεῖ τὴν ἀστικὴν τάξιν εἰς πολιτικὴν χρεωκοπίαν. Ἀλλ’ εὐτυχῶς, ἐγκαίρως ἐσχηματίσθη ὁ ἰσχυρὸς πολιτικὸς ὀργανισμὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ ὁποῖος θὰ διευκολύνῃ τὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἐξυγίανσιν τῆς ἀστικῆς τάξεως διὰ τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν προοδευτικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους καὶ ἔτσι ἡ Χώρα θ’ ἀποφύγῃ τὴν ἐπαναστατικὴν πορείαν. Καλοῦμεν, λοιπόν, τὰς ὑγιεῖς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους νὰ ἐνταχθοῦν ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διὰ τὴν κατοχύρωσιν τῆς Δημοκρατίας καὶ τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5.30′ μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχειαν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 11.15′ μ.μ.)