1963.08.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13η

Τετάρτη 7 Αὐγούστου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μπασιάκος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Θεοδοσιάδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως παρὰ τοῦ Ι.Κ.Α. εἰδικοῦ λογαριασμοῦ χορηγήσεως δώρων ἑορτῶν Χριστουγέννων καὶ Πάσχα εἰς ἐργατοτεχνίτας οἰκοδόμους». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως παρὰ τοῦ Ι.Κ.Α. εἰδικοῦ λογαριασμοῦ χορηγήσεως δώρων ἑορτῶν Χριστουγέννων καὶ Πάσχα εἰς ἐργατοτεχνίτας οἰκοδόμους». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Γιαννόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως παρὰ τοῦ Ι.Κ.Α. εἰδικοῦ λογαριασμοῦ χορηγήσεως δώρων ἑορτῶν Χριστουγέννων καὶ Πάσχα εἰς ἐργατοτεχνίτας οἰκοδόμους». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Παπαδάκης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως παρὰ τοῦ Ι.Κ.Α. εἰδικοῦ λογαριασμοῦ χορηγήσεως δώρων ἑορτῶν Χριστουγέννων καὶ Πάσχα εἰς ἐργατοτεχνίτας οἰκοδόμους». Ὁ Πρόεδρος Κοινότητος Νίψης, τὸ Σωματεῖον Ἀρτεργατῶν Καβάλας, ὁ Τουριστικὸς Ὅμιλος Νεαπόλεως καὶ ὁ Ἰατρικὸς Σύλλογος Καστοριᾶς, ἐκφράζουν ἀγανάκτησιν διὰ προδοτικάς, ἀντεθνικὰς δηλώσεις Ἐμμ. Γλέζου εἰς Μόσχαν καὶ αἰτοῦν τὴν στέρησιν τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Γιάννου, Θ. Γιαννόπουλος καὶ Σ. Ἡλιόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργ. Συν)σμῶν Ἠλείας–Ὀλυμπίας, αἰτουμένης δικαίαν ἀποζημίωσιν τῶν πληγέντων παραγωγῶν ἐκ περονοσπόρου κλπ. Οἱ Πρόεδροι καὶ τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια Ξυνοῦ Νεροῦ, Βεγορᾶς, Ἁγίου Παντελεήμονος Ἀμυνταίου, ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Γυθείου, διαμαρτύρονται μετ’ ἀγανακτήσεως διὰ τὰς δηλώσεις Ἐμμ. Γλέζου εἰς Μόσχαν περὶ αὐτονομήσεως Μακεδονίας καὶ ζητοῦν ὅπως τιμωρηθῇ παραδειγματικῶς παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης καὶ διαγραφῇ ἐκ τοῦ Κόματος τῆς ΕΔΑ. Ἡ Γεωργικὴ Ἕνωσις Βεροίας, Λειτουργοὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Ἄρτης, Ἀνάπηροι καὶ Θύματα Πολέμου Ἐδέσσης, Σωματεῖον Φορτοεκφορτωτῶν Προκυμαίας Καβάλας, διαμαρτύρονται διὰ δηλώσεις Γλέζου περὶ αὐτονομήσεως Μακεδονίας καὶ ζητοῦν ὅπως δικασθῇ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Στεργίου, Α. Γιάννου καὶ Σ. Ἡλιόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Προσωπικοῦ Η.Ε.Μ., αἰτουμένης ἀνάκλησιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐπιστρατεύσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς Η.Ε.Μ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Στεργίου, Ι. Εὐαγγελίδης καὶ Σ. Ἡλιόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Κονιαστῶν Ἀθηνῶν, αἰτουμένου νομοθετικὴν κατοχύρωσιν τοῦ δώρου τῶν οἰκοδόμων. Οἱ βουλευταὶ Λέσβου κ.κ. Η. Ἡλιοῦ καὶ Θ. Παππᾶς, διὰ τηλεγραφήματός των, αἰτοῦσιν ἔγκρισιν ἐπιδόματος εἰς ἰατροὺς τοῦ Βοστανείου Γενικοῦ Νοσοκομείου Μυτιλήνης. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Στεργίου, Α. Γιάννου καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Χαλυβουργῶν Ἐλευσῖνος, αἰτουμένης ἱκανοποίησιν αἰτημάτων ἀπεργῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐξωραϊστικοῦ καὶ Προοδευτικοῦ Συλλόγου Ἄνω Χαλανδρίου «Ἡ Πρόοδος», αἰτουμένου διαπλάτυνσιν καὶ ἀνακατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἁγίας Παρασκευῆς Ἀττικῆς. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Κελτεμλίδης καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Λογιστῶν Θεσσαλονίκης, αἰτουμένων ἀναπροσαρμογὴν τῶν ἀποδοχῶν των. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Θ. Δεσύλλας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ριγγλάδων–Λευκίμμης Κερκύρας, αἰτουμένου ἀποζημίωσιν παρ’ Ο.Γ.Α. λόγῳ καταστροφῆς παραγωγῆς ἐκ περονοσπόρου καὶ ἀναστολὴν χρεῶν. Ὁμοσπονδία Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν, Σύνδεσμος Ἀγωνιστῶν Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, Σύλλογος Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Γιαννιτσῶν, ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου Κοινοτήτων Πρεσπῶν Φλωρίνης, ἡ Ἕνωσις Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν καὶ ὁ Ἐθνικὸς Ὀργανισμὸς Πολεμιστῶν νόμου 751–1836 Ν. Δράμας, καταδικάζουν τὰς ἀντεθνικὰς δηλώσεις Γλέζου εἰς Μόσχαν καὶ ζητοῦν τὴν αὐστηρὰν αὐτοῦ τιμωρίαν. Οἱ Πρόεδροι Κοινοτήτων Βαθυτόπου, Ἀγγελιανῶν Κρήτης, ὁ Πρόεδρος Μακεδονομάχων Νομοῦ Σερρῶν, ὁ Πρόεδρος Συν)σμῶν «Ἡ Ἀλληλεγγύη» Νίψης, καταδικάζουν τὰς ἐν Μόσχᾳ προδοτικὰς δηλώσεις τοῦ Μανώλη Γλέζου καὶ κηρύσσουν αὐτὸν προδότην τῆς Πατρίδος. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Καστοριᾶς, οἱ Ἔφεδροι Ἀξιωματικοὶ Γιαννιτσῶν, ὁ Σύνδεσμος Γουνοποιῶν Καστοριᾶς, ἡ Ὁμοσπονδία Ἀγωνιστῶν Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως Μακεδονίας–Θράκης, διαμαρτύρονται διὰ ἀντεθνικὰς δηλώσεις Γλέζου εἰς Μόσχαν περὶ αὐτονομίας Μακεδονίας καὶ ζητοῦν στέρησιν τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας του. Ὁ Πρόεδρος Ἐργατικοῦ Κέντρου Πατρῶν, τῆς Γεωργικῆς Ἑνώσεως Σερρῶν, ἡ Ὀργάνωσις Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Ἀχαΐας καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Διαλεχτοῦ ἀποδοκιμάζουν μετ’ ἀγανακτήσεως τὰς προδοτικὰς δηλώσεις τοῦ Γλέζου εἰς Μόσχαν καὶ ἀξιοῦν παραπομπὴν τούτου εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Αἱ ἐργαζόμεναι γυναῖκες καὶ ὁ Ἐξωραϊστικὸς Σύλλογος Ἄνω Καισαριανῆς, ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν καὶ ὁ Σύλλογος Κυριῶν καὶ Δεσποινίδων Λήμνου, διαμαρτύρονται καὶ ἀποδοκιμάζουν δηλώσεις Ἐμμ. Γλέζου ἐν Μόσχᾳ ὡς θιγούσας τὴν ἐδαφικὴν ἀκεραιότητα τῆς πατρίδος μας, αἰτοῦν δὲ τὴν στέρησιν τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας του.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§6Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ ἀναφοραί, αἱ ἐρωτήσεις καὶ αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι κατατίθενται, θὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον δημοσιεύσεως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἢ διὰ τὸν τύπον ἀναγινώσκονται; Διότι δὲν ἔχει κυκλοφορήσει μέχρι σήμερον οὐδεμία ἡμερησία διάταξις.

§7Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἡμερησία διάταξις, ἀλλὰ πίναξ.

§8Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Πίναξ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, τηρεῖται βιβλίον καὶ κατὰ σειρὰν ἐγγραφῆς συντάσσεται ἡ ἡμερησία διάταξις βάσει τῆς ὁποίας γίνεται ἡ συζήτησις.

§10Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Διότι, ἐὰν ἁπλῶς ἀναγινώσκονται χωρὶς νὰ ἀποτελέσουν καὶ Σῶμα τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων, τότε εἶναι ἄσκοπος καὶ ἡ κατάθεσις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, σεῖς τὸ ξέρετε καλὰ αὐτό, ὅτι τηρεῖται βιβλίον, ἀλλὰ εἶναι πολλαὶ αἱ κατατεθεῖσαι ἐρωτήσεις. Κύριοι βουλευταί, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων.

§12Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§14Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ Προεδρεῖον ἐφαρμόζει ὡρισμένην τακτικὴν προκειμένου περὶ ἀναφορῶν, τηλεγραφημάτων κλπ., τὰ ὁποῖα ἀπευθύνονται πρὸς τὴν Βουλήν. Τὴν τακτικὴν αὐτὴν κατ’ ἐπανάληψιν ἐφήρμοσε, προκειμένου καὶ περὶ βουλευτῶν. Ὅταν δηλαδὴ συνέβη κατὰ τὸ παρελθόν, βουλευταὶ νὰ ἀπευθύνουν τηλεγράφημα μὲ ὡρισμένον περιεχόμενον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος ἐνόμιζεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἢ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ἐφήρμοσε τὴν ἀπαγορευτικὴν τακτικήν. Καὶ ὑπῆρξαν καὶ διαμαρτυρίαι, διότι ἐπρόκειτο περὶ θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρχε σαφῶς μία ἄποψις τοῦ βουλευτοῦ, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον εἰς μίαν περίπτωσιν.

§16Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Νὰ τελειώσω, κ. Πρόεδρε. Σεῖς, πρὸ ὀλίγου, προέβητε εἰς ἀνάγνωσιν ὡρισμένων ἐπιπολαίων, διὰ νὰ μὴ τὰ χαρακτηρίσω διαφορετικά, διότι πρόκειται περὶ Σωματείων—σφραγίδων, πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ ἀνίδεοι καὶ ἔχουν περιπέσει θύματα ἀτίμου προπαγάνδας, τῆς ὁποίας ἡγήθη ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως........ (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι)........

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, μοῦ ἐζητήσατε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐσεῖς κάμνετε κρίσεις διὰ τὸ Προεδρεῖον, κάμνετε πολιτικήν.

§18Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Βεβαίως, διότι ἐπιτρέπετε ἡ Βουλὴ καὶ τὰ πρακτικὰ νὰ μετατρέπωνται εἰς χαλκεῖον συκοφαντιῶν. Αὐτὸ εἶναι αἶσχος. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Θέλετε συνεχῶς νὰ παραβιάζητε τὸν Κανονισμόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, καθῆστε κάτω, διότι θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Σ. Ἡλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν παρὰ τῆς Δ.Ε.Η. ἠλεκτροδότησιν Κοινοτήτων τοῦ Νομοῦ Ἀχαΐας κλπ.

§20Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, κ. Πρόεδρε, ἂν πρόκειται περὶ ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν ἢ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας ἢ ἀμφοτέρων τῶν Ὑπουργείων, διότι πρόκειται περὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ ὡρισμένων Κοινοτήτων ὑπὸ τῆς Δ.Ε.Η. Πάντως καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἁρμόδιον κατὰ κἄποιον τρόπον δοθέντος ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι οἰκονομικῆς φύσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἐπιβαρύνονται μὲ τὰς δαπάνας, ὡς μᾶς ἐσυνήθισεν ἀτυχῶς ἡ Δ.Ε.Η., προκειμένου νὰ ἠλεκτροφωτίσῃ μίαν περιοχήν. Οὕτω θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ἐφόσον πρόκειται περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν Κοινοτήτων αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπαρκοῦν τὰ οἰκονομικά των. Τὸ θέμα πάντως ἐν προκειμένῳ εἶναι νὰ ἐνισχυθοῦν αἱ Κοινότητες περὶ ὧν ἡ ἐρώτησις, ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, ἢ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Δ.Ε.Η. νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν σύνδεσιν πρὸς ἠλεκτροφωτισμὸν ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τῶν Κοινοτήτων.

§21Χ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μολονότι δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ἐν τούτοις ἀπεστείλαμεν εἰς τὴν Νομαρχίαν Ἀχαΐας ἀπὸ τὰς 17 Ἰουλίου ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν κατ’ ἀρχὴν νὰ μᾶς δοθοῦν αἱ σχετικαὶ πληροφορίαι. Καὶ ἐπὶ πλέον ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς προτείνῃ ἡ Νομαρχία τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν, τὴν ὁποίαν χρειάζονται αἱ Κοινότητες αὐταί, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ δώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ μέσα πρὸς τακτοποίησιν τοῦ θέματος.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ζαννῆς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θὰ ἀποσταλῇ εἰς τὴν νῆσον Σύμην γεωτρύπανον πρὸς ἀνεύρεσιν ὕδατος κλπ.

§23Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ νῆσος Σύμη στερεῖται παντελῶς ὕδατος καὶ ἡ μόνη λύσις εἶναι νὰ γίνῃ μία γεώτρησις ἐπιτυχὴς διὰ τὴν ἀνεύρεσιν ὕδατος. Κατόπιν ἀποφάσεως ἐστάλη ἕνα γεωτρύπανον καὶ ἐγένετο μία γεώτρησις κατὰ τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν ἀνευρέθη ὕδωρ. Παραδόξως ἐνῷ ἔπρεπε νὰ γίνουν καὶ ἄλλαι γεωτρήσεις εἰς ἄλλα μέρη διετάχθη ἡ ἀποστολὴ τοῦ γεωτρυπάνου εἰς ἄλλην νῆσον. Ἐρωτῶ, πῶς ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῆς νήσου Σύμης;

§24Χ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ θέμα κατ’ ἀρχὴν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Εἰς τὴν διεύθυνσιν αὐτοδιοικήσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν δὲν ὑπάρχει κανένα σχετικὸν στοιχεῖον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ θὰ πρέπει ἑπομένως νὰ σταλῇ ἡ ἐρώτησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας.

§25Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἔχω ἀπευθύνει καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ παρακαλῶ ὅπως σταλῇ καὶ ἐκεῖ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφονται αἱ ὑπ’ ἀριθ. 7 καὶ 8 ἐρωτήσεις, λόγῳ ἀπουσίας τῶν ἐρωτώντων βουλευτῶν. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 9.

§27Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε νὰ ἀναβληθῇ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 9 αἰτήσει τοῦ ἐκ τῶν ἐρωτώντων βουλευτοῦ κ. Ἠλιοπούλου. Διαγράφεται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 10 ἐρώτησις λόγῳ ἀπουσίας τῶν ἐρωτώντων κ. κ. βουλευτῶν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὑπάρχει πρὸς ψήφισιν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν «περὶ συστάσεως παρὰ τῷ Ι.Κ.Α. εἰδικοῦ λογαριασμοῦ χορηγήσεως δώρων ἑορτῶν Χριστουγέννων καὶ Πάσχα εἰς ἐργατοτεχνίτας οἰκοδόμους». Δεκτόν;

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, ὅπως ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§30Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὰς τροποποιήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὰς ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει. Νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν μέχρι τῆς ἀφίξεώς του.

§32ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐγείρονται διὰ νὰ ὁμιλήσουν).

§33Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἀφίχθη. (Θόρυβος, φωναί).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν. Ζητεῖτε τόσοι πολλοὶ τὸν λόγον.

§35Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποτελεῖ δικαίωμα παντὸς βουλευτοῦ νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησίς του. (Πολλοὶ βουλευταὶ ὄρθιοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ψήφισιν).

§37Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ἀσάφειαν εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις.

§38Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ Ἐργασίας ἐδέχθημεν ὅλα τὰ Κόμματα νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον σήμερον ἄνευ οὐδεμιᾶς συζητήσεως. Διότι οὐδὲν κόμμα ἐδέχετο νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου δι’ ἄλλον θέμα. Αὐτὴ ἦτο ἡ ὁμόφωνος ἀπόφασις χθὲς τοῦ Σώματος. Ἐὰν τινὲς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων δὲν ἦσαν παρόντες ἂς αἰτιῶνται ἑαυτούς. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐλήφθη νὰ μεταβάλλεται διότι τινὲς δὲν ἦσαν παρόντες χθές. Ἐὰν παρὰ ταῦτα γίνῃ δεκτόν, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ χθεσινὴ δὲν ἰσχύει, τότε δὲν ἰσχύει καὶ ἡ συγκατάθεσις τῆς Ε. Κ. νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κατὰ παρέκκλισιν, διακοπτομένης τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἡ εὐθύνη λοιπὸν τῆς μὴ ψηφίσεως ἀμέσως τῆς παροχῆς τοῦ δώρου τῶν οἰκοδόμων, θὰ βαρύνῃ ἐκείνους ........ (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§39Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναπτύξω τὴν ἄποψίν μου. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν ἐγένετο δεκτὸν —σεῖς εἴπατε ἄνευ συζητήσεως— ἀλλὰ ἄλλοι συνάδελφοι καὶ ὁ κ. Βασιλᾶτος καὶ ἄλλοι εἴπομεν, ὅτι ἔχομεν ὡρισμένας περιπτώσεις νὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψει. Συγκεκριμένως ἐγὼ ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 8 ...... (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλεται.

§41Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀναβάλεται. Νὰ ἀναλάβῃ ἡ ΕΡΕ τὴν εὐθύνην τῆς ἀναβολῆς.

§42Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε ....... (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου. Μόνον θὰ δώσω τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐργασίας, ἐὰν ἔχῃ νὰ προσθέσῃ τι καὶ νὰ τελειώνωμε.

§44Κ. ΡΟΚΑΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Κύριε Πρόεδρε, ἂς μοὶ ἐπιτρέψουν οἱ ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἔφερον τὰς τροπολογίας, νὰ κάμω ἔκκλησιν πρὸς αὐτοὺς καὶ μὴ ἐπιμείνουν, διότι τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἶπον καὶ χθές, ἐμφανίζεται ὡς ἐξαιρετικῶς κατεπειγούσης φύσεως. Δὲν ἀποκλείεται —νόμος εἶναι καὶ ὅλοι οἱ νόμοι ἔχουν ἐλαττώματα— νὰ ἔχῃ μερικὰς ἀσαφείας. Ὡς νομικὸς σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθοῦν ἑρμηνευτικῶς, αἱ τυχὸν ὑπάρχουσαι ἀσάφειαι. Τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου ἐν τοῖς πλείστοις ἐπαναλαμβάνει ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ θεμελιώνει ἐπὶ νομίμων ἐρεισμάτων τὴν ἀπόφασιν ταύτην, ἡ ὁποία ἰσχύει ἀπὸ τῆς 1)1)62. Μία κατάστασις, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ ἐφαρμοζομένη ἐπὶ τόσον χρόνον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κυρωθῇ καὶ νομοθετικῶς καὶ νὰ ἀφήσῃ ἐκτεθειμένον τὸ θέμα τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ δώρου εἰς τοὺς οἰκοδόμους.

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ὄρθιοι ζητοῦν τὸν λόγον).

§46Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁρίστε τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπακόπουλος.

§48Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει τρόπος νὰ συζητηθῇ τὴν Παρασκευὴν τὸ πρωΐ.

§49Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ὁ κ. Χρυσανθόπουλος ἀναβάλλει τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§50Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐργασίας νὰ δηλώσῃ, ὅτι γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐργασίας.

§51Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δέχεσθε συζήτησιν μερικῶς. Δὲν εἴμεθα βουλευταὶ μὲ μειωμένα δικαιώματα. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε διακρίσεις. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἔλαβε ἀπόφασιν, ὅτι θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἄλλου νομοσχεδίου. Ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἔκαμε κατάχρησιν.

§53Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Νὰ μὴ ἀναβληθῇ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ζητῇ τὸν λόγον ἔστω καὶ εἷς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ. Κύριε Μπακόπουλε παραιτεῖσθε τοῦ λόγου;

§55Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. (Ἀνέρχεται ἐπὶ τοῦ βήματος ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον θὰ ἐκδώσῃ Ἡμερησίαν Διάταξιν, εἶναι ὑπεύθυνον διὰ νὰ ἐκδώσῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Καὶ πάλιν κάμετε τὰς συνεννοήσεις ποὺ θέλετε μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐργασίας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. Χρυσανθόπουλος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. Ράλλης καὶ ἐὰν εὑρεθῆτε σύμφωνοι τὸ Προεδρεῖον θὰ σᾶς διευκολύνῃ.

§57Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ συνεφωνήθη ἀπὸ ὅλα τὰ Κόμματα νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐργασίας καὶ νὰ περάσῃ ἐπὶ ὀξυτάτου κοινωνικοῦ θέματος ἕνα νομοσχέδιον. Καὶ συνεφωνήθη νὰ γίνῃ τοῦτο ἄνευ συζητήσεως, διότι ἀσφαλῶς δὲν πρέπει καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὀφείλω λοιπὸν νὰ ζητήσω νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ὁ πρώην Ὑπουργὸς Ἐργασίας τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ κ. Χρυσανθόπουλος, διὰ τῆς ἐπιμονῆς του νὰ παραβιασθῇ αὐτὴ ἡ συμφωνία, γίνεται ὑπαίτιος νὰ ματαιωθῇ...

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἐδημιουργήσατε προσωπικὸν ζήτημα.

§59Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ προσωπικοῦ τὸν λόγον.

§60Η. ΗΛΙΟΥ. ..... (Διαμαρτύρεται).

§61Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἤκουσα καὶ ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ μὲ ἀκούσετε. Κύριε Μπακόπουλε νὰ μὲ συγχωρῆτε, ἀλλὰ ἐμεσολάβησε προσωπικὸν ζήτημα. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, ἀλλὰ τὶ νὰ σᾶς κάμω; Ἔχω ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ σᾶς διευκολύνω, ἀλλὰ μέχρις ἑνὸς σημείου καὶ σᾶς. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸ δῶρον τῶν οἰκοδόμων οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω καὶ εἶμαι σύμφωνος νὰ περάσῃ ὡς ἔχει. Ἐπὶ τῶν προσθηκῶν ὅμως τοῦ ἄρθρου 10, αἱ ὁποῖαι εἶναι ξέναι ἐντελῶς πρὸς τὸ δῶρον τῶν οἰκοδόμων, ἔχω βασικὰς ἀντιρρήσεις καὶ διὰ τὴν διάταξιν τῆς παραγράφου 1, δυνάμει τῆς ὁποίας.....

§62ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφήσατε αὐτὸ τὸ ὕφος.

§63Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὕφος μου εἶναι αὐτό. Ἐὰν δὲν σᾶς κάμνῃ, νὰ τὸ εἴπητε εἰς τοὺς ψηφοφόρους μου, νὰ μὴ μὲ ψηφίσουν ξανά. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν παρεισέφρυσαν ἄλλαι διατάξεις, ἡ ἀσάφεια τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἔχῃ καλὰ ἀποτελέσματα, παρὰ νὰ δημιουργήσῃ μίαν περίπτωσιν ἀμοιβαίας ἐξαπατήσεως καὶ ἡμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κόσμου, ὅτι δηλ. κάμνομε ρύθμισιν εἰς τὸν τρόπον ἐξοφλήσεως τῶν ἀσφαλιστικῶν κλπ, ἐνῷ δὲν ἔχομε τὴν δυνατότητα πρὸς τοῦτο, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περάσῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει. Ὑπάρχει ὅμως δικονομικὸς τρόπος νὰ περάσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ συνέλθῃ τὴν Παρασκευὴν τὸ πρωΐ, νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ νὰ τὸ ψηφίσῃ ἐν συνεχείᾳ, ἀφοῦ ἀκούσει τὰς διαφόρους ἀπόψεις, ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἀποδεχθοῦν, ἢ ὄχι τὰς ὑποδείξεις. Δὲν εἶναι συνεπῶς ἀληθὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι ἐκρατήθη τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν διάταξιν τοῦ δώρου. Ἐκρατήθη διὰ τὰς ἀσαφείας τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 10.

§64Κ. ΡΟΚΑΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Διὰ νὰ διευκολύνω τὸν ἀξιότιμον κ. Χρυσανθόπουλον κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀποσύρω ὁλόκληρον τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 10 ἐὰν τοῦτο θὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν ὑπερψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου σήμερον.

§65Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Τὸ κρατῶ ἐγώ.

§66Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Ἡ τροπολογία περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Χρυσανθόπουλος, ἔχει ὑποβληθῆ παρ’ ἐμοῦ. Συνεπῶς δημιουργεῖται προσωπικὸν ζήτημα. Ἐὰν ἔχῃ σχέσιν, ἢ ὄχι μὲ τὸ νομοσχέδιον, ἢ ἐὰν ἐπαναφέρῃ μίαν διάταξιν ἑνὸς νόμου, ἀσχέτου. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, ὑπάρχει πρότασις.....

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε ἀγόρευσιν.

§68Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§69Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ κρατῶ τὸ νομοσχέδιον.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεβλήθη δι’ ἄλλην ἡμέραν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Θὰ εἰδοποιηθῆτε δι’ Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἐν τῷ μεταξὺ κάμετε τὰς συνεννοήσεις σας μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν. Συνεχίζεται ἡ αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§71Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογικῆς νομοθεσίας περιβάλλεται ἀπὸ μίαν ἀχλύν, ἡ ὁποία ἐμποδίζει νὰ ἴδωμεν τὴν μορφὴν ὑπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς διαφόρους διατάξεις αὐτοῦ. Αἰωρεῖται μία ἀμφιβολία περὶ τῆς θέσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς σχέσεως αὐτῆς πρὸς τὴν Βουλήν. Δηλαδὴ ἔναντι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς σημερινῆς Βουλῆς. Καὶ ἐπὶ τῆς σχέσεως αὐτῆς ἀπαιτεῖται μία ἐξήγησις. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Πιπινέλη δὲν εἶναι Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις. Βεβαίως δὲν εἶναι συντεθειμένη ἀπὸ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ δὲν εἶναι Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, ἀφ’ ἧς ἐνεφανίσθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔλαβε ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Εἶναι πολιτικὴ Κυβέρνησις σύμφωνα πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Σύνταγμα καὶ ἔχει ὅλας τὰς ἁρμοδιότητας πολιτικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ὅλας τὰς εὐθύνας τῆς πολιτικῆς Κυβερνήσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μητακίδης). Ὡς πολιτικὴ Κυβέρνησις, ἔχει τὴν νομοθετικὴν πρωτοβουλίαν, ἔχει ἁρμοδιότητας διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους, ἔχει ἁρμοδιότητας νὰ ρυθμίσῃ καὶ τὰς ἐξωτερικὰς σχέσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Μνημονεύω τὴν χθεσινὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ὁποίας ὡς πολιτικὴ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος καὶ ἄνευ συμπράξεως τῆς Βουλῆς καὶ ὀρθῶς ἔπραξεν, ὑπέγραψε τὰς Συμφωνίας τῆς Μόσχας καὶ μάλιστα ὑπὸ τὴν εὐρυτάτην μορφήν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς συμμετέχει εἰς τὰς Συμφωνίας τῆς Μόσχας καὶ ὄχι προσχωρεῖ εἰς αὐτάς. Καὶ τοῦτο ἔχει εὐρεῖαν πολιτικὴν σημασίαν, ὡς διευκρίνισεν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου δὲν ὁλοκλήρωσεν ἡ Κυβέρνησις τὴν θέσιν της ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Κύριοι βουλευταί, εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πολιτικὴ Κυβέρνησις, εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ Σύνταγμα. Διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ Βασιλεὺς διορίζει τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτὴ ὀφείλει νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ λάβῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ αὐτὸ ἐγένετο. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον λέγει. «...(ἀναγινώσκει). ...». Συνεπῶς ἔχομεν καὶ τὴν ὁμολογίαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι πολιτικὴ καὶ εἶναι συνταγματικῶς ἐν τάξει καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνωμαλία εἰς τὸν πολιτικὸν βίον τῆς χώρας. Ἡ ἀποσαφήνισις τοῦ θέματος τούτου ἐπάγεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, ἔχει ὑποχρέωσιν ὄχι ἁπλῶς νὰ ὑποβάλῃ ἕνα τοιοῦτον σοβαρὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νὰ λάβῃ καὶ θέσιν ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀπομακρυνθῇ τῆς πολιτικῆς σκέψεως τοῦ τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ εἰς ὡρισμένον χρόνον καὶ τόπον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς φιλοσοφικάς του σκέψεις, ἀλλὰ εἰς τὰς σημερινὰς πολιτικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου της θέτουσα ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος ὑπῆρξεν ἡ διχογνωμία μας μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἐνδεχομένως νὰ μὴ ἐπρόσεξα τοὺς λόγους του. Συζητῶ ὅπως βλέπετε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδικῶν του κειμένων. Κύριοι βουλευταί, 4 εἶναι τὰ κύρια σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου. Πλειοψηφικὸν ἢ ἀναλογική. Ἀναλογικὴ τοῦ 58 ἢ ἀναλογικὴ τοῦ 50. Διὰ τὴν Βʹ κατανομὴν τὸ σύνολον τῶν ψηφοδελτίων καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν ἢ τῶν ὑπολοίπων ἑκάστου κόμματος εἰς τὴν Ἐφετειακὴν περιφέρειαν. Καὶ τέλος ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ. Τὸ νομοσχέδιον εὑρῆκε ἰσχύοντα νόμον καθιεροῦντα τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Καὶ ἡ ΕΡΕ ὑποστηρίζει μετὰ πείσματος, ὅτι τάχα ἡ ΕΡΕ ἦτο πάντοτε ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι καὶ σήμερον. Αὐτὸ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πράγματα. Ἡ ΕΡΕ συνέστη τὸ 1956. Εἰς τὰ 1951 ἴσχυσεν ὁ ἐκλογικὸς νόμος τῆς ἀναλογικῆς. Φέρει τὴν ὑπογραφήν μου ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἰς τὰ 52 ἤμην εἰσηγητὴς νομοσχεδίου, εἰσηγούμενος τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Καὶ ὁ κ. Καραμανλῆς, βουλευτὴς τότε ἀντιπολιτευόμενος, μᾶς ἤλεγξε διότι τότε δηλαδὴ εἰς τὰ 51 εἰσηγήθημεν τὴν ἀναλογικὴν καὶ τώρα τὸ πλειοψηφικόν. Καὶ εἶπεν ὅσα ἀνέγνωσε προχθὲς ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι δηλαδὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἕνα πάγιον σύστημα εἰς τὴν χώραν, διὰ τὴν ἠθικὴν ἐξέλιξιν εἰς τὸν τόπον καὶ διὰ νὰ γνωρίζουν τὰ κόμματα καὶ ὁ λαός, ποῦ βαδίζουν. Εἰς τὸ 52 ἐψηφίσθη τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ἐγένοντο ἐκλογαὶ καὶ τὰς ἐκέρδισεν ὁ Παπάγος. Εἰς τὰ 56 Πρωθυπουργὸς ὁ κ. Καραμανλῆς κατήργησε τὸ πλειοψηφικόν. Ἐκόπτετο ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ ὡς ἀντιπολιτευόμενος βουλευτής, καὶ ὡς Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ τὸ κατήργησε καὶ ἔκαμε νομοσχέδιον ἀναλογικῆς. Εἰς τὰ 58 πανίσχυρος εἰς τὴν Βουλὴν, καταθέτει νόμον ἀναλογικῆς καὶ εἰς τὰ 61 τὸ ἴδιον. Ποῦ εἶναι ἡ πίστις τῆς ΕΡΕ καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ της ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ; Ἐψήφισεν ὄντως τὸ πλειοψηφικὸν εἰς τὰ 61, ὄχι ὅμως διὰ νὰ ἰσχύσῃ εἰς τὴν ἑπομένην ἐκλογήν. Ἀπὸ τοῦ πονηροῦ τὸ ἐψήφισε καὶ ἀπὸ τοῦ πονηροῦ τὸ ζητεῖ καὶ σήμερον, διὰ νὰ συγκρατήσῃ τὴν πειθαρχίαν εἰς τὰ στελέχη της καὶ τὸν λαόν της. Φοβεῖται, ὅτι κατὰ τὴν κατάρτισιν τῶν συνδυασμῶν τὰ στελέχη της θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταπηδήσουν εἰς ἄλλα κόμματα, ἐὰν δὲν εἶχον πιθανότητας ἐπιτυχίας εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τῆς ΕΡΕ. Εἰς τὰ 61 ἔλεγον εἰς τὸν λαὸν νὰ μὴ ψηφίσῃ Κέντρον, διότι πρόκειται περὶ ἀναλογικοῦ συστήματος καὶ κανένας δὲν πρόκειται νὰ φέρῃ πλειοψηφίαν. Δὲν ἐπίστευαν οὔτε οἱ ἴδιοι ἀκόμη, οὔτε καὶ μὲ τὴν βίαν, οὔτε καὶ μὲ τὴν νοθείαν, ὅτι θὰ κατώρθωναν νὰ φέρουν πλειοψηφίαν καὶ ὑπελόγιζαν εἰς συμμαχικὴν Κυβέρνησιν, ὑπελόγιζον νὰ θέσουν ὅρους ἀπαραδέκτους, ὥστε νὰ μὴ μπορέσῃ νὰ σταθῇ, ὁπότε θὰ εἴχαμεν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ ἑπομένως πλειοψηφικὸν καὶ συγκράτησιν τοῦ Κόμματος. Κύριοι βουλευταί, δι’ αὐτοὺς ἀκριβῶς τοὺς λόγους ἀντιτιθέμεθα καὶ σήμερον εἰς τὴν προσπάθειαν ὅπως ἰσχύσῃ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Δὲν θέλομεν πλειοψηφικὸν ὡς ἰσχῦον ἀπὸ σήμερον διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς, δηλαδὴ τὴν διὰ νόμου καθιέρωσιν τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας. Τῆς βίας πρὸς τὰ στελέχη τῆς ΕΡΕ καὶ πρὸς τὸν λαὸν καὶ τῆς νοθείας τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Καὶ διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἔτι ἐναργέστερον, τὸ πονηρὸν τῆς σκέψεως, ἀρκεῖ νὰ σᾶς μεταφέρω εἰς τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπήν, ὅπου ἔλαβε χώραν ὀξυτάτη συζήτησις καὶ ὅπου ὅλοι ἐπέμεναν εἰς τὰς θέσεις των. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπευθυνόμενος εἰς τὴν ΕΡΕ εἶπε, διατὶ ἐπιμένετε, οἱοσδήποτε νόμος τῆς σήμερον μεταβάλλεται εἰς τὴν προσεχῆ Βουλήν, ὁπότε ἂν κερδίσετε τὰς ἐκλογάς, ἔχετε ὅλην τὴν εὐχέρειαν νὰ καθιερώσητε τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Ἐὰν δὲν λάβετε τὴν πλειοψηφίαν, δὲν σᾶς συμφέρει καὶ δὲν θὰ τὸ θέλετε.

§72Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιστραφῇ.

§73Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν θὰ τὸ κάμωμεν ἡμεῖς; Μπράβο. Ἁπλούστατα διότι δὲν ζητοῦμεν δύο συστήματα νὰ ψηφισθοῦν ταὐτοχρόνως. Ἐὰν πάρωμεν τὴν πλειοψηφίαν θὰ εἴπωμεν τὶ θὰ κάμωμεν. Σεῖς θέλετε τὴν νοθείαν. Ἡμεῖς πάντοτε λέγομεν ὅτι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς καὶ θὰ τὴν καθιερώσωμεν ὡς πάγιον σύστημα.

§74Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Καὶ ἐὰν πάρετε τὴν Κυβέρνησιν θὰ κάμετε ἐκλογὲς μὲ πλειοψηφικόν.

§75Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πάρωμεν τὴν πλειοψηφίαν, θὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀναλογικήν.

§76Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ὁ Ἀρχηγός σας ἐδήλωσεν, ὅτι δέχεται νὰ κάμῃ ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικόν, ἐὰν τοῦ δώσουν τὴν Κυβέρνησιν.

§77Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ θὰ ἔλθω ἐν τῇ προόδῳ τῆς συζητήσεως. Ἀναμείνατε. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐσωτερικῶν παρεπονέθημεν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐνῷ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε δηλώσει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει ὡς πάγιον σύστημα τὸ ἀναλογικόν, ἐν τούτοις αὐτὸ δὲν προεβλέπετο. Καὶ παρεπονέθη ὁ κ. Μητσοτάκης ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ. καὶ ὁ κ. Λυκουρέζος ἐκ μέρους τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἐπὶ τέλους εἰς ἕνα τέτοιο θέμα, ὅπως τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἐκδηλώσει τὴν πολιτικήν. Κατὰ τὴν ψηφοφορίαν κατεψηφίσαμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ εἶπε τότε ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἐφ’ ὅσον οὐδὲν κόμμα ἐψήφισε τὴν νέαν διατύπωσιν, τὴν ἀποσύρει.

§78Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἤκουσα καλῶς. Εἴπατε πὼς ἐδήλωσα ὅτι ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν;

§79Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς αὐτὸ ὑπεστηρίξαμεν, κύριε Πρόεδρε. Καὶ ἐμεμφόμεθα τὴν Κυβέρνησιν διατὶ δὲν δηλώνει σαφῶς ποία εἶναι ἡ πολιτική της ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ἀσθενὴς καὶ ἐν τῷ μεταξὺ εἶχε γίνει ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. ὅτι ἡμεῖς θὰ ἀποσυρθῶμεν καὶ ἀπὸ τὰς συζητήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι μετὰ τὴν παλινωδίαν τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παριστάμεθα κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ ἐζητήσαμεν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ μίαν ἡμέραν, ὥστε νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὁ ἀσθενῶν Ὑπουργὸς καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἐὰν δηλαδὴ ἀνεκλήθη ἡ τροπολογία ἢ ὄχι. Ἡ ΕΡΕ ὅμως δὲν ἐδέχθη οὔτε αὐτὴν τὴν ἐλαχίστην πρότασίν μας στηριζομένη εἰς τὴν πλειοψηφίαν τὴν ὁποίαν διαθέτει. Βλέπετε, λοιπόν, ἐκ τοῦ μικροῦ αὐτοῦ περιστατικοῦ ποῖον εἶναι τὸ πολιτικὸν πνεῦμα τὸ ὁποῖον διέπει τὴν ΕΡΕ. Εἶναι πνεῦμα ἀπολύτου ἀδιαλλαξίας, ὅπερ ἐνισχύει ἡμᾶς εἰς τὴν πίστιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοὐλάχιστον θὰ πρέπει ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν νὰ λάβῃ συγκεκριμένην θέσιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μείνῃ μέχρι τέλους εἰς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ἥν ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὴν ἐντολὴν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἔξοδον ἐκ τῆς ἀνωμαλίας, μεταξὺ δὲ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ εἶναι καὶ ἡ ψήφισις ἐκλογικοῦ νόμου ὑπὸ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων βουλευτῶν, ἀσφαλῶς δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐννοεῖ ἁπλῶς βουλευτάς, διότι γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἡ ΕΡΕ διαθέτει τοὺς περισσοτέρους βουλευτάς, ἀλλ’ ἐννοεῖ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα κόμματα. Τότε θὰ πρέπει νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ τῶν κυρίων ἄρθρων, διότι ἀπεδείχθη ὅτι μὲ τὴν ΕΡΕ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν ἐπὶ τῶν κυριωτέρων σημείων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἡ ΕΡΕ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιδεικνύῃ ἀδιαλλαξίαν καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς ἀναλογικῆς τοῦ 58 καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦ ὑπολογισμοῦ τῶν ἑδρῶν τῆς βʹ κατανομῆς καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς ψήφου τῶν στρατιωτῶν. Ἐάν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν λάβετε ὡρισμένην ἀποφασιστικὴν θέσιν, ἀλλ’ ἀφήσετε νὰ συμφωνήσουν τὰ κόμματα μεταξύ των, ἐπὶ τῶν τεσσάρων αὐτῶν σημείων, ἐστὲ βέβαιος, ὅτι τὰ κόμματα δὲν θὰ συμφωνήσουν, λόγῳ τῆς ἐπιδεικνυομένης ἀδιαλλαξίας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν λάβῃ θέσιν, τότε θὰ ἀποδειχθῇ, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Πιπινέλη εἶναι ὄργανον τῆς ΕΡΕ. Διότι θὰ ἀφήνῃ τὴν ἀπόφασιν εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς ΕΡΕ. Ἐὰν λάβετε θέσιν καὶ θέσετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης, θὰ ἴδωμεν τότε ἐὰν θὰ ἐμμένῃ εἰς τὴν ἀδιαλλαξίαν της ἡ ΕΡΕ ἢ ὄχι. Ὅπως γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὰ τρία κόμματα τῆς Βουλῆς πλὴν τῆς ΕΡΕ κατεψήφισαν τὸ ἄρθρον 1, ὡς διετυπώθη τοῦτο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐδέχθημεν μὲν τὴν μίαν περίπτωσιν, δὲν δεχόμεθα, ὅμως, τὴν ἄλλην, τὴν ὁποίαν κατὰ τρόπον παράδοξον περιλαμβάνει εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον. Διὰ τὴν εὐταξίαν τῶν συζητήσεων εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἡ Κυβέρνησις προτείνῃ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων τροπολογίαν, εἴθισται νὰ γίνεται ἀνατύπωσις τοῦ σχεδίου, ὥστε νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ ποίας προτάσεως συζητεῖ. Σήμερον δὲν γνωρίζομεν πῶς διετυπώθη τὸ ἄρθρον 1. Καὶ σήμερον, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δύνασθε νὰ ἀνατυπώσετε τὸ νομοσχέδιον ὥστε νὰ γνωρίζωμεν τὶ ἀκριβῶς ψηφίζομεν εἰς τὸ ἄρθρον 1. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς ἕνα ἄλλο θέμα. Ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου καὶ εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἐτόνισεν, ὅτι μέλημά της θὰ εἶναι ἡ διεξαγωγὴ τιμίων καὶ ἀδιαβλήτων ἐκλογῶν, ἐκλογῶν εἰς τὰς ὁποίας οὐδὲν κόμμα θὰ ἐπωφεληθῇ ψήφων, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς ἄλλο κόμμα. Καὶ τοῦτο, ὡς ὀρθῶς ἐτόνισεν ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐπιτευχθῇ, τόσον διὰ τῆς ψηφίσεως νέου ἐκλογικοῦ νόμου, ὅσον καὶ διὰ τῆς λήψεως τῶν ἀναγκαίων διοικητικῶν μέτρων. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὁ κ. Κατσώτας —ἀναφέρω τὸ ὄνομα, διότι μοῦ ἀρέσει νὰ λέγω εἰς ποῖον ἀνήκει ἡ διατύπωσις— ταὐτοχρόνως δὲ νομίζω, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ μείωσιν ἡ ἐπίκλησις γνωμῶν ἄλλων συναδέλφων, τὰς ὁποίας ἀποδεχόμεθα— ὁ κ. Κατσώτας, λοιπόν, εἶπεν, ὅτι ἡ ἔξοδος τῆς χώρας ἐκ τῆς ἀνωμαλίας θὰ ἐπιτευχθῇ ἐὰν ὑπάρξῃ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφαιρεῖ ψήφους ἀπὸ τὸ ἕνα κόμμα καὶ τὰς ὑπολογίζει εἰς ἄλλο κόμμα, καὶ ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα δὲν εἶναι ἄλλο ἀπὸ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Μὴ νομίζετε, ὅτι δεχόμεθα τὰς καυχησιολογίας τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι θὰ ἔλθῃ πρῶτον κόμμα. Τὰ κόμματα ἀνυψοῦνται καὶ πίπτουν ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῶν ἐνεργειῶν. (Πολλοὶ βουλευταὶ ἐκ τῆς Δεξιᾶς διαμαρτύρονται). Διατὶ διαμαρτύρεσθε; Εἴπατε, ὅτι θὰ ἔλθετε πρῶτον κόμμα καὶ ἡμεῖς δὲν ἐταράχθημεν. Λέγομεν ἡμεῖς, ὅτι θὰ ἔλθωμεν πρῶτον κόμμα καὶ σεῖς ταράσσεσθε. Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, ὅτι εἶσθε κόμμα ἔνοχον, καὶ ὅτι ὁ λαὸς θὰ σᾶς καταδικάσῃ, Οὐδέποτε ἄλλοτε εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ὑπῆρξε τόσον ἀνήθικος Κυβέρνησις καὶ οὐδέποτε ἄλλοτε ὑπεγράφησαν τόσον σκανδαλώδεις συμβάσεις. Δι’ ὅλα αὐτὰ θὰ κριθῆτε καὶ θὰ καταδικασθῆτε.

§80Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λαὸς θὰ ἀποφασίσῃ.

§81Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ μήπως ὑπεστήριξα, ὅτι θὰ σᾶς κρίνω ἐγώ; Ὁ λαὸς θὰ σᾶς κρίνῃ καὶ θὰ σᾶς καταδικάσῃ. Μὴ ταράσσεσθε. Δὲν τὰ λέγομεν αὐτὰ διὰ πρώτην φοράν. Σᾶς κακοφαίνετε; Μὴ τὰ ἐκάμνατε διὰ νὰ μὴ σᾶς τὰ λέμε. Πιστεύετε, τάχα, ὅτι θὰ πάρετε τὰς ἐκλογάς, διότι εἶσθε ὀμορφότεροι; Ἀλλὰ ἡ ἐκλογὴ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ὀμορφιάν. Κύριοι βουλευταί, ὄντως ἡ Ε.Κ. πιστεύει, ὅτι θὰ ἔλθῃ πρῶτον κόμμα εἰς τὰς ἐκλογάς, δὲν καταδεχόμεθα ὅμως νὰ μᾶς εἴπητε τὴν Δευτέραν τὸ πρωΐ, ὅτι ὑπεκλέψατε τὰς ψήφους τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ τίμιαι καὶ ἀδιάβλητοι. Καὶ ἐὰν τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῶν τιμίων καὶ ἀδιαβλήτων αὐτῶν ἐκλογῶν εἶναι ὑπὲρ τῆς Ε.Ρ.Ε. τότε εὐχαρίστως θὰ κύψωμεν τὴν κεφαλὴν καὶ θὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι πράγματι ἡττήθημεν καὶ ὅτι σᾶς ἐψήφισεν ὁ λαός. Κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τῆς δευτέρας κατανομῆς. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εὑρισκόμεθα εἰς ριζικὴν διαφορὰν μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. Ἡμεῖς ζητῶμεν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἡ Ε.Ρ.Ε. ζητεῖ τὴν ἀναλογικὴν τοῦ 1958. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπιθυμῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ μία μικρὰ ἐξήγησις. Εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν κατὰ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν δι’ ἕκαστον κόμμα γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει ἁπλουστάτου μαθηματικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν κατανομὴν ὅμως, ἐκεῖ ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς ἐνισχύσεως. Ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ὡς πρὸς τὴν δευτέραν κατανομὴν ἔχει μέτρον ἐνισχύσεως. Ἀλλὰ ἡ ἐνίσχυσις αὕτη φθάνει τὸ 10%.

§82Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἄρα, κύριε συνάδελφε, ἀφοῦ καὶ ἐκεῖ γίνεται ἐνίσχυσις δὲν ὑπάρχει ἁπλῆ ἀναλογική.

§83Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, βεβαίως, ὑπάρχει ἁπλῆ ἀναλογική, ἀλλὰ ἡ ἐνίσχυσίς της ὅμως, εἶναι ἀκριβοδικαία, δι’ ὅλα τὰ κόμματα. Καὶ ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἢ ἐνισχυμένης μεταχειριζόμεθα ἁπλῶς τεχνικοὺς ὅρους. Τεχνικὸς ὅρος εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, τεχνικὸς ὅρος εἶναι καὶ ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Διαφορὰ ὑπάρχει ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τῶν ψήφων ποὺ πρέπει νὰ ἔχῃ συγκεντρώσει ἕνα κόμμα διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Κύριοι βουλευταί, ἐπιμένω, ὅτι ἔχει σημασίαν, ὅταν παρέχεται εἰς ἕνα μέγιστον τμῆμα ἐκλογέων διπλῆ ψῆφος, ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω δύο ἀπαντήσεις. Ἐὰν ἐγένετο τοῦτο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν —καίτοι τότε ἐγένετο κατὰ ἀδιάβλητον τρόπον ἡ ἐνίσχυσις— δὲν πρέπει νὰ γίνεται αὐτὸ πάντοτε. Ἀλλὰ δὲν τὸ βάζομεν σήμερα ἔτσι. Τὸ βάζομεν ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ψήφων.

§84Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τώρα, κύριε Μπακόπουλε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον, διότι γεννᾶται πλέον προσωπικὸν ζήτημα.

§85Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μετὰ τὴν ἀγόρευσίν μου δύνασθε νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς μετὰ τοῦ συναδέλφου, κ. Ζίγδη, ὑπεβάλαμεν σχετικὴν πρότασιν νόμου περὶ ἱδρύσεως Συνταγματικοῦ Δικαστηρίου. Δηλαδὴ τὸ Δικαστήριον αὐτὸ νὰ κρίνῃ ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ θὰ εἶναι ἔγκυροι ἢ ὄχι. Ἡ ἐπανάληψις καὶ σήμερον τῆς αὐτῆς διατάξεως ὡς πρὸς τὴν βʹ κατανομὴν ἀποδεικνύει πόσον δίκαιον εἴχομεν ἡμεῖς τότε. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐθίγη καὶ ἕνα ἄλλο ἀκόμη ζήτημα, τὸ ποία ἀπογραφὴ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ἑδρῶν. Καὶ ἐπειδὴ διαπραγματευόμεθα τὸ ζήτημα τῆς αʹ καὶ βʹ κατανομῆς, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὰ πράγματα. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀπαντῶν εἰς σχετικὴν ἐρώτησίν μας, εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ θέμα, διότι ἐκκρεμεῖ προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας κατὰ τοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐγκρίνει τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961.

§86Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κατὰ τοῦ διατάγματος βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961.

§87Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Δηλαδὴ σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις εἴτε διὰ νόμου νὰ κυρώσῃ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961, ἢ νὰ θέσῃ ὡς βάσιν ὑπολογισμοῦ τῶν ἐκλογῶν τὸν νόμιμον πληθυσμόν. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὑπέδειξεν ὡρισμένας διορθώσεις καὶ οὕτω ἐδημοσιεύθη τὸ διάταγμα βάσει τῶν διορθώσεων αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐμποδίζει εἰς τίποτε καὶ τώρα νὰ ὑποβληθῇ τὸ διάταγμα καὶ νὰ δημοσιευθῇ μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη λύσις, νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ ἀναβάλῃ αὐτὸ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἀποφάσεώς του. Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ τρίτη λύσις, ἡ νομοθετικὴ κύρωσις.

§88Χ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ τύπος ὁ παραλειφθείς, τῆς προηγουμένης ἐπεξεργασίας, τοῦ διατάγματος ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, νὰ ἀναπληρωθῇ δι’ ἐπιγενομένης ἐπεξεργασίας αὐτοῦ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν. Δεδομένου ὅμως, ὅτι πρόκειται περὶ κανονιστικοῦ διατάγματος, κανονιστικῆς πράξεως, εἶναι δυνατή, κατὰ τὴν νομολογίαν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἡ ἐκ τῶν ὑστέρων κύρωσις, καίτοι ἔχει ἀσκηθῆ αἴτησις ἀκυρώσεως.

§89Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως, ἡ τρίτη λύσις εἶναι ἡ πλέον προσφορωτέρα. Δὲν ἀποτελεῖ ἐφεύρεσιν ἰδικήν μου. Εἶναι ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον τείνει καὶ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἑπομένως εἶναι εὐχάριστον, ὅτι παρακάμπτεται ὁ σκόπελος αὐτὸς καὶ βαίνομεν πρὸς ἐκλογάς.

§90Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διανύομεν, δὲν γνωρίζω ποίαν συνεδρίασιν, συζητοῦντες τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον καὶ δὲν ἔχει ξεκαθαρισθῆ ἀκόμη τὸ θέμα αὐτό. Ἐρωτῶ, δὲν εἶναι ἀκόμη εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ πληροφορήσῃ τὸ Σῶμα ποίαν ὁδὸν προκρίνει;

§91Χ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ἔχει ἤδη ἑτοιμασθῆ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦνται τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς καὶ ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν.

§92Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἀπομένει νὰ εἴπω ἀκόμη ὀλίγας λέξεις διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Ὅταν λέγωμεν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, δὲν ἐννοοῦμεν γενικῶς τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ τῶν στρατευμένων καὶ ὑπηρετούντων τὴν θητείαν των ὁπλιτῶν. Παλαιότερον, τὸ 1932, εἰς ὕποπτον χρόνον δηλαδή, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον του περιέλαβεν ἕνα ἄρθρον, τὸ ἄρθρον 7, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεστέλλετο ἡ ψῆφος τῶν στρατιωτῶν, ἐξαιρέσει τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν κλπ. Ἐλέχθη, καὶ ὀρθῶς, ὅτι οὐδαμῶς ἀντίκειται πρὸς τὸ Σύνταγμα ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ νόμου τοῦ 1932. Ἀλλὰ καὶ παλαιότερον δὲν ἐψήφιζεν ὁ στρατός. Ἐλέχθη, ὅτι ἀντίκειται ἡ στέρησις τοῦ δικαιώματος ψήφου τῶν στρατιωτῶν εἰς τὴν ἰσότητα τῶν πολιτῶν. Κύριοι βουλευταί, εἰς παλαιοτέραν συζήτησίν μου εἰς τὴν Βουλήν, εἶπον, ὅτι δὲν ἀντιτίθεται κανεὶς εἰς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ στρατιῶται ἐψήφιζαν εἰς τὸν τόπον τῆς καταγωγῆς των. Νομίζω, ὅτι οὐδεμία ἀδικία γίνεται δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, διότι καὶ ὁ πολίτης ἀκόμη ποὺ δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸν τόπον τῆς καταγωγῆς του κατὰ τὴν ἐκλογήν, δὲν ψηφίζει. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι δὲν ἐψήφιζον ἀνέκαθεν ἐὰν δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὸν τόπον τῆς καταγωγῆς των. Καὶ βεβαίως, οὐχὶ οἰκείᾳ βουλήσει. Συνεπῶς, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς οὐδεμία ἀντισυνταγματικότης ὑπάρχει. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀνέμενον ποτέ, ὅτι τὸ ἔτος 1963 θὰ ὑπῆρχεν ἄνθρωπος νὰ ἐμμένῃ, ὅτι πρόκειται περὶ ἀντισυνταγματικῆς διατάξεως. Τὸ συνταγματικὸν δίκαιον δὲν ἀποτελεῖται μόνον ἀπὸ τὸ στενὸν γράμμα τοῦ Συντάγματος, ἀπὸ τὴν περιωρισμένην ἔννοιαν τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰ ἔθιμα καὶ ἀπὸ τὴν παράδοσιν. Καὶ πάλιν ὑποστηρίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι διὰ νὰ εἶναι συνεπὴς ἡ Κυβέρνησις καὶ πρὸς τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν πρέπει νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα ψήφου εἰς τὸν στρατόν. Διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι αἱ προσεχεῖς ἐκλογαὶ γίνονται διὰ νὰ ἐξέλθῃ ὁ τόπος ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἀνωμαλίαν. Εἰς τὴν πολιτικὴν ὅμως αὐτὴν ἀνωμαλίαν συνέβαλε καὶ ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογάς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγει εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὴν 17.6.63: «...... (ἀναγινώσκει)......». Τὴν βάσιν αὐτὴν ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ σημερινὴ πολιτικὴ πραγματικότης δὲν ἐπιτρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός, διότι ὅταν ἔχωμεν ὑπὲρ τῆς Ε.Ρ.Ε. ψῆφον στρατιωτῶν τὸ 1961 ποὺ νὰ φθάνῃ τὸ 90% καὶ νὰ ἐνθυμίζῃ ψηφοφορίαν εἰς ὁλοκληρωτικὸν Κράτος, πῶς θὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἀνάκυψιν ἑνὸς παρομοίου ἀποτελέσματος; Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός: Ἐγὼ θὰ σᾶς παράσχω ὅσας ἐγγυήσεις μοῦ ὑποδείξητε. Τί θέλετε; Καὶ εἴπομεν, καὶ τὰ περιέλαβεν εἰς τὸν νόμον. Εἴπομεν νὰ γίνουν καταστάσεις τῶν στρατιωτῶν 10 τὸ βραδύτερον ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Νὰ πᾶνε αἱ καταστάσεις αὐταὶ πρὸς κύρωσιν ἀπὸ τὸν Σωματάρχην, ἐν συνεχείᾳ δὲ νὰ ἐπικυρωθοῦν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ νὰ ψηφίσουν οἱ στρατιῶται οὐχὶ συντεταγμένοι, ἀλλὰ κατὰ μόνας. Καὶ ὅμως εὑρέθησαν ἀνώτατοι δικαστικοί, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν τὴν ἑρμηνείαν, ὅτι ἡ φράσις 10 ἡμέρας τὸ βραδύτερον ἦτο ἐνδεικτική. Κρίνατε τοὺς κρίνοντας. Ὅταν εὑρίσκωνται ἀνώτατοι δικαστικοὶ καὶ δίδουν οἵαν αὐτοὶ θέλουν ἑρμηνείαν, τί ἐμπιστοσύνην δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν; Ἐκεῖνος, κ. βουλευταί, ποὺ ἐμπνέει τὴν ἑρμηνείαν τῶν διαταγῶν, δὲν εἶναι ὁ οἱοσδήποτε ἀνώτατος δικαστικός, ἀλλ’ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἐκλογικὴν περιφέρειάν μου, εἰς τὴν Τρίπολιν, φίλοι μου μοῦ ἀνέφεραν, ὅτι εἰς τὰ διάφορα χωρία γύρω, εἰς ἕκαστον ἐκλογικὸν τμῆμα εἶχαν ἐγκατασταθῆ 20–25 στρατιῶται ὡς φρουρὰ τοῦ τμήματος. Ὅσα χρόνια πολιτεύομαι καὶ ἀπὸ τὸν πατέρα μου ἀκόμη γνωρίζω, ὅτι ἡ φρουρὰ τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος εἶναι δύο ἢ τρεῖς στρατιῶται.

§93Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ τμήματα, κ. συνάδελφε;

§94Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κατονομάσετε τὰ τμήματα αὐτά.

§95Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, τὰ τμήματα αὐτὰ πολὺ καλά.

§96Χ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε στηρίζονται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου τοῦ 1961. Ὑπάρχει ὅμως ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1962, ἡ ὁποία ἐν σχέσει μὲ τὸ θέμα αὐτό, διαφέρει ἀπὸ τὴν τοῦ 61, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ὅσον ἡ νὺξ ἀπὸ τῆς ἡμέρας. Διότι μὲ λίγα λόγια, ἡ διάταξις τοῦ 1961, ἐπέτρεπε νὰ περιληφθοῦν εἰς τὴν κατάστασιν καὶ ὅσοι δὲν ἦσαν ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ἐδῶ διὰ νὰ περιληφθῇ τις εἰς τὴν κατάστασιν πρέπει νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς ἐκλογικὸν κατάλογον Δήμου τινὸς ἢ Κοινότητος. Πρῶτον αὐτό. Δεύτερον, ὁ ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνεργηθῇ σήμερον ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον, δὲν θὰ στηρίζεται εἰς τὴν ἁπλῆν βεβαίωσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς μονάδος ἢ τοῦ Προϊσταμένου τῆς ὑπηρεσίας, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ 1961 ἐβεβαίωνεν, ὁ ἔλεγχος θὰ στηριχθῇ ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ καταθέσει ἢ ἀπὸ τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἁρμοδίου Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος περὶ τῆς ἐγγραφῆς τοῦ ἐνδιαφερομένου εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Κατὰ τῆς βεβαιώσεως αὐτῆς ὑπάρχει ἔνστασις. Ὅλα αὐτὰ ἐκδικάζονται ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον, ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, ρητῶς ὁριζομένης ὡς ἀνατρεπτικῆς καὶ αὐτοὶ οἱ κατάλογοι στέλλονται εἰς τὰ τμήματα. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω μίαν ἄλλην οὐσιώδη διαφοράν, ὅτι διὰ νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν κατάστασιν καὶ διὰ νὰ ψηφίσῃ πρέπει νὰ ἔχῃ συμπληρώσει τρίμηνον τοὐλάχιστον εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπηρετεῖ, δηλαδὴ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀπὸ σήμερον εἰς τὸν τόπον, ἂν αἱ ἐκλογαὶ διενεργηθοῦν τὴν 3ην Νοεμβρίου. Οἱ ἀπὸ σήμερον τοποθετούμενοι εἰς τὸν τόπον δὲν θὰ ψηφίσουν. Νομίζω, ὅτι ἔδωσα τὰ πλέον οὐσιαστικὰ σημεῖα τῶν διαφορῶν τῶν δύο διατάξεων. Ἐπιφυλάσσομαι ὅμως ἐν καιρῷ νὰ τὰ ἐκθέσω λεπτομερῶς.

§97Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὴν διακοπήν. Ἐγνώριζον τὴν διάταξιν, ἀλλὰ παρομοία, ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν διάταξις, ἡ ὁποία δὲν ἐπέτρεπε τὴν προσαγωγὴν καταστάσεων ἀκόμη καὶ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, ὑπῆρχε πάντοτε.

§98Χ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ 1961 αἱ καταστάσεις συνετάσσοντο μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς. Ἐδῶ αἱ καταστάσεις συντάσσονται καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους καὶ διακόπτεται ἡ ἐνημέρωσίς των ἀπὸ τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν. Μετὰ τὴν προκήρυξιν τῶν ἐκλογῶν, οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγγραφῇ, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνεγράφησαν, δὲν θὰ ψηφίσουν ἐὰν δὲν ἔχουν ὑπηρετήσει τρίμηνον.

§99Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἶναι ἀνεπαρκές, ἡμεῖς ἐπεμένομεν εἰς τὸ ἑξάμηνον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος).

§100Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1961 ἔλεγεν, ὅτι ἡ ἐγγραφὴ τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὰς καταστάσεις ἔπρεπε νὰ ἔχῃ συντελεσθῆ πρὸ 10 ἡμερῶν τὸ βραδύτερον πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Καὶ ἀντὶ τούτου, ὑπάρχουν ἀποδείξεις, ὅτι ἀνεγράφοντο εἰς τὰς καταστάσεις καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἀκόμη. Ὁ φίλος μου κ. Γιαννούσης εἶπε προηγουμένως, ὅτι «δὲν ἀπουσιάζουν ἀπὸ τὸν τόπον ὅπου ἀσκοῦν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα οἰκείᾳ βουλήσει». Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λέγει, ὅτι πρέπει διὰ τοῦ παρόντος νόμου, νὰ ἔχῃ ἐπιτελεσθῆ ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὰς καταστάσεις πρὸ τριμήνου. Αὐτὸ εἶναι οἰκείᾳ βουλήσει; Ὅταν φθάσωμεν, κύριοι, εἰς τὸ μέτρον, τότε δὲν εἶναι συνταγματικὴ ἡ διάταξις.

§101Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἐπειδὴ χρειάζεται νὰ ὑπάρχῃ κἄποια ἐγγύησις καὶ χρειάζονται κἄποιαι ἐνέργειαι διὰ νὰ ὑπάρχουν τὰ ἐχέγγυα, ὅτι δὲν θὰ λάβῃ χώραν λαθροχειρία, περὶ τῆς ὁποίας τόσαι καταχρήσεις ἐγένοντο κατὰ τὸ παρελθόν, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔγινεν ἡ διατύπωσις αὐτή.

§102Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρετηρήθη καὶ τοῦτο, ὅτι ἔστελλον τοὺς στρατιώτας εἰς τὸ τμῆμα καὶ εὑρίσκοντο δύο–τρεῖς ἀξιωματικοὶ ἐκεῖ. Τί ἤθελαν; Τί σχέσιν εἶχον; Διὰ νὰ παραλάβουν τοὺς στρατιώτας καὶ νὰ τοὺς ὁδηγήσουν καὶ ἀκόμη χειρότερον τοὺς ἔστελλον δυὸ–δυό, τρεῖς– τρεῖς, πέντε–πέντε, εἰς τὸν λόχον, ἤξευραν ποῖοι εἶναι Ε. Ρ.Ε. καὶ ποῖοι εἶναι Κέντρον καὶ οἱ τρεῖς τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ ἐποπτεύουν τοὺς δύο τοῦ Κέντρου. Ἔτσι θὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός; Βλέπετε, δηλαδή, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικότητος καὶ τοῦ ἀποτελέσματος δίκαιον ἔχομεν νὰ μὴ ἐμπιστευώμεθα εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός. Κύριοι βουλευταί, ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔκαμε μίαν κατάχρησιν εὐφυΐας, νὰ μᾶς λέγῃ, ὥστε δὲν θέλετε νὰ ψηφίσουν οἱ στρατιῶται, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὑβρίζετε ὅλον τὸ στράτευμα, ὑβρίζετε ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς. Ἀπηντήσαμεν ἐπανειλημμένως καὶ χθὲς καὶ προχθές. Πάλιν ἐλέχθη ἐδῶ ἀναφορικῶς πρὸς τὴν Χωροφυλακήν, φωνάζετε διὰ τὸν Μήτσου καὶ τὸν Καπελώνην, δὲν ἠξεύρετε, ὅτι ὑβρίζετε ὁλόκληρον τὴν Χωροφυλακήν; Αὐτὴ ἡ εὐφυΐα πρέπει νὰ σταματήσῃ, ἀδικεῖ τοὺς λέγοντας ὡς μὴ εὐφυεῖς, ὡς μὴ λέγοντας εὐφυᾶ πράγματα. Δὲν στρεφόμεθα κατὰ τοῦ Σώματος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ κατὰ τοῦ στρατοῦ ὡς στρατοῦ, ἀλλὰ λέγομεν, ὅτι καὶ ὁ στρατὸς καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ πρέπει νὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ διεξαχθοῦν ἀδιάβλητοι ἐκλογαί. Καὶ πῶς θὰ διεξαχθοῦν; Ὅταν ληφθοῦν ὅλα τὰ μέτρα διὰ τοῦ νόμου νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ψηφίσουν μόνον οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ μόνιμοι ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ πρὸς αὐτοὺς ἐξομοιούμενοι. Ἐὰν δοθῇ ἀλλέως τὸ δικαίωμα καὶ ἐμφανισθῇ τυχὸν τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα τοῦ 1961 μὲ 100–150 χιλιάδας στρατὸν καὶ μὲ ἄλλας 100–150 χιλιάδας νοθείαν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ὅπως ἀπεκαλύφθη προχθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε. Ρ.Ε. κατεκράτησε τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου καὶ τὸν ἐδημοσίευσε δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκπνοῆς τῆς προθεσμίας ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων, εἰς τὸν ὁποῖον νόμον ὑπῆρχεν διάταξις, ἡ ὁποία ἐπέτρεπε τὴν μεταδημότευσιν τῶν ἐκλογέων, ποίαν ἐμπιστοσύνην θέλετε νὰ ἔχωμεν; 150 χιλιάδες ἀπὸ ἐδῶ, 150 χιλιάδες ἀπὸ ἐκεῖ, 300 χιλιάδες ἐκλογεῖς, ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα. Αὐτὸ τὸ ζητοῦμεν καὶ εἶναι καὶ ἕνα στοιχεῖον, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ συναχθῇ τελικῶς, ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου τοὐλάχιστον, διότι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλῶ ἀπὸ μέρους ἄλλων κομμάτων, ἐὰν τὸ σύνολον τῶν συνθηκῶν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νομοθετικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κυβερνητικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διοικητικῆς θὰ μᾶς ἐμφανίζουν τὴν πίστιν, ὅτι δὲν θὰ πρόκειται περὶ παρωδίας ἐκλογῆς, διότι εἰς παρωδίαν ἐκλογῆς δὲν θὰ μετάσχωμεν. Μᾶς λέγουν, ἀπειλεῖτε; Δὲν ἀπειλοῦμεν, εἰδοποιοῦμεν καὶ πρὸς τὰ ἄνω καὶ πρὸς τὰ κάτω, ὅτι εἰς παρωδίαν ἐκλογῆς δὲν μετέχομεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βουρδουμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§104Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Θεωρῶ εὐτύχημα, κ. βουλευταί, τὸ ὅτι ἐκλήθην εἰς τὸ βῆμα ἀμέσως μετὰ τὸν κ. Μπακόπουλον, τὸν βαθὺν ἐπιστήμονα καὶ διακεκριμένον κοινοβουλευτικὸν ρήτορα. Θὰ μοῦ δοθῇ ἔτσι ἡ εὐκαιρία τῆς ἀμέσου ἀπαντήσεως ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔθεσε, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἄλλα ἀπὸ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θέτει ὁλόκληρον τὸ Κέντρον καὶ ἀπὸ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁλόκληρον τὸ Κέντρον ἔναντι τοῦ θέματος τοῦ μεγάλου, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὸν τόπον μας, τοῦ θέματος τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἐπέπρωτο νὰ μὴ ἔχῃ οὔτε αὐτὴν τὴν φορὰν τὴν ὁριστικὴν λύσιν, ὅπως εἴπομεν ἡμεῖς ὅταν ἐνομοθετοῦμεν τὸν νόμον τὸν ἐκλογικὸν τοῦ 1961. Θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. Μπακόπουλον καὶ ὑμᾶς, κ. βουλευταί, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, ὅπως τὴν ἀπάντησιν δώσω εἰς τὴν συνέχειαν τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας ἔχω κάμει καὶ τὰς ὁποίας λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀρχίζω νὰ ἐκθέτω ἐνώπιον ὑμῶν. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ πολλοστὴ καὶ ἦσαν πολὺ περισσότεραι αἱ περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας συνεζητήθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θέματα ἐκλογικοῦ νόμου. Ἀπὸ τὸ 1926 ἕως σήμερον, εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν συνέβη νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκλογικὸς νόμος τῆς προηγουμένης ἐκλογῆς πλὴν τοῦ 1946 καὶ τοῦ 1950, ὁπότε ἐφηρμόσθη ὁ νόμος ὑπὸ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1936 καὶ τότε συμπτωματικῶς, διότι δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ τροποποίησις διὰ λόγους τοὺς ὁποίους θὰ ἐκθέσω ἐν συνεχείᾳ. Τοιουτοτρόπως, λόγῳ τῶν πολλῶν συζητήσεων, ποὺ ἔγιναν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπὶ ἐκλογικῶν νομοσχεδίων, νομίζω, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἅπαντες, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἤδη ἐνήμερος τῶν προτερημάτων καὶ τῶν ἐλαττωμάτων ἑκάστου τῶν συστημάτων καὶ ἐπὶ τῆς θεωρητικῆς ἢ δογματικῆς ἀξίας ἑκάστου τούτων. Ἄλλωστε, ἡμεῖς ἔχομεν ἕνα προνόμιον σήμερον, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διαφόρων συστημάτων ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 35ετίαν ἔχει δώσει ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ συναγάγωμεν πορίσματα, βάσει τῶν ὁποίων ὀφείλομεν νὰ σχηματίσωμεν τὰς ἀντιλήψεις μας καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ στηρίξωμεν τὰς ἀποφάσεις μας ἐπὶ τοῦ ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ πρέπει τοῦ λοιποῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὡς πάγιον καὶ εἰδικῶς εἰς τὰς ἐρχομένας ἐκλογάς. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἀπ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι αἱ περιστάσεις, ἡ πολιτικὴ κατάστασις, αἱ πολιτικαὶ ἐπιπτώσεις, τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ὑπερτεροῦν τῆς θεωρητικῆς καὶ δογματικῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ἕκαστον σύστημα. Τοῦτο δὲν τὸ ὑποστηρίζω τώρα, ἀλλὰ τὸ ἔχω ὑποστηρίξει πολλάκις, καθὼς καὶ ὅλοι ὑμεῖς πλὴν τῶν κυρίων τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, οἱ ὁποῖοι ἐμμένουν ἀμετακλήτως ἐπὶ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς δι’ ὡρισμένον λόγον, ποὺ ἀφορᾷ τὸ κόμμα των καὶ δι’ ὡρισμένον συμφέρον κομματικόν, τὸ ὁποῖον ἔχουν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς.

§105Η. ΗΛΙΟΥ. Ὄχι συμφέρον, ἀρχαί. Καὶ τὸ 1958 εἴδομεν τὰ ἀποτελέσματα συστήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ηὐνόησε.

§106Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Δὲν ἤθελον νὰ σᾶς ἀπαντήσω τώρα, ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι σκοπός σας δὲν εἶναι νὰ ἔλθετε σεῖς εἰς τὴν ἀρχήν, διότι εἰς τὴν ἀρχὴν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἔλθετε, ἀλλὰ σκοπός σας εἶναι νὰ μὴ ἔλθωμεν ἡμεῖς αὐτοδυνάμως εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ἡμᾶς αὐτοδυνάμως μᾶς κόβει μόνον ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ἀλλὰ δὲν μᾶς κόβει καὶ ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ἀλλὰ σκοπός σας δὲν εἶναι νὰ ἔχετε 35 καὶ ὄχι 70 βουλευτάς, ἀλλὰ σκοπός σας εἶναι νὰ μὴ ἔχωμεν ἡμεῖς 151 βουλευτὰς καὶ ὁ ρόλος σας εἶναι, διότι αὐτὸν τὸν ρόλον θέλετε νὰ παίξετε καὶ τὸν ρόλον αὐτὸν δὲν ἀντιλαμβάνεται τὸ Κέντρον.

§107Η. ΗΛΙΟΥ. Κάμνετε λάθος.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, ἡ ἰδιότης σας ὡς ἐκπροσώπου τοῦ Κόμματος τῆς ΕΔΑ δὲν σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτετε καθ’ ὃν τρόπον διακόπτετε. Ὑπόκεισθε καὶ σεῖς εἰς τὸν Κανονισμόν.

§109Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπευθύνω ψόγον βαρύτατον. Ἀκριβῶς ἡ ἰδιότης μου ὡς ἐκπροσώπου Κόμματος δὲν σᾶς ἐπιτρέπει τὴν κριτικὴν αὐτήν. Ὅλοι οἱ Ἀρχηγοὶ καὶ οἱ ἐκπρόσωποι Κομμάτων κατ’ ἐπανάληψιν δύνανται νὰ κάμουν χρῆσιν τοῦ δικαιώματός των νὰ κάμουν παρατηρήσεις καὶ διακοπάς.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητήσετε τὸν λόγον κανονικά.

§111Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι βαρυτάτη ἡ μομφή, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀπευθύνω.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λάθος ἔχετε, κύριε Ἠλιοῦ, διαβάσατε τὰ χαρτιὰ καλύτερον.

§113Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἀντιθέτως, πιστεύω καὶ ἀποδίδω τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδω εἰς τὸ πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ γνωστὸν καὶ εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ τὸν λαὸν ἀπὸ ἀρκετοῦ χρόνου πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ τοῦτο ἐτονίσθη ἀπὸ πλείστους ἐξ ὑμῶν καὶ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Μαῦρον καὶ θὰ τοῦ ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἄλλα λέγομεν καὶ ἄλλα κάμνομεν, ἀλλὰ ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μαῦρος ἀνήκει. Ἡμεῖς θέλομεν σταθερὸν σύστημα ἐγκαίρως γνωστόν. Δυστυχῶς εἰς τὸν τόπον μας δὲν ὑπῆρξεν ἀπὸ τοῦ 1926 μέχρι σήμερον ἐκλογὴ ἡ ὁποίαν νὰ διεξήχθη ὑπὸ τὸ αὐτὸ σύστημα τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν πλὴν τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946 καὶ 1950, καὶ αὐτῶν διὰ λόγους ἀδυναμίας τροποποιήσεως τοῦ συστήματος τὸ μὲν 1946 λόγῳ προσφάτου ἀπελευθερώσεως ἐκ τῆς ξενικῆς κατοχῆς καὶ τὸ 1950 λόγῳ τῆς ἀποτόμου διαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ προηγηθέντος συμμοριτοπολέμου. Ἤδη φέρεται πρὸ ὑμῶν πρὸς ἐξέτασιν, κ. συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου συνταχθὲν ὑπὸ τῆς παρούσης ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως βάσει τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ὡς αὕτη τὸ πιστεύει, ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν γενομένων συνεννοήσεων μὲ τὰ κόμματα ὧν τὴν συνισταμένην τῶν ἀντιλήψεων περὶ τοῦ ἐφαρμοστέου ἐκλογικοῦ συστήματος ὑποστηρίζεται παρὰ τῶν συντακτῶν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι περιέχει τὸ σχέδιον τοῦτο. Κύριοι, δύο εἶναι τὰ κύρια θέματα τὰ ὁποῖα τίθενται πρὸ ὑμῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου τούτου: Πρῶτον: Εἶναι δικαιολογημένον τὸ αἴτημα τροποποιήσεως τοῦ νόμῳ ὑφισταμένου ἐκλογικοῦ συστήματος; Καί. Δεύτερον: Ἐν καταφατικῇ περιπτώσει εἶναι τοῦτο, τὸ προτεινόμενον, τὸ πλέον κατάλληλον σύστημα διενεργείας τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν; Φυσικὰ ἕκαστον τῶν ἐρωτημάτων τούτων ἔχει καὶ ὑποδιαιρέσεις τὰς ὁποίας ἐν συμπτύξει ἁπάσας θὰ ἐξετάσω. Κύριοι βουλευταί, ὁλόκληρος ἱστορία ἔχει δημιουργηθῆ περὶ αὐτὴν τὴν τάσιν τῆς διαρκοῦς τροποποιήσεως τῶν ἐκλογικῶν νόμων, περὶ τῆς κομματικῆς κραιπάλης δῆθεν ἡ ὁποία κατὰ τὸ ἁμαρτωλὸν ἐπίσης δῆθεν ἐκεῖνο παρελθὸν ὁπότε ἄνευ λόγου καὶ μόνον πρὸς ἐξυπηρέτησιν κομματικῶν συμφερόντων ἐτροποποιοῦντο συνεχῶς καὶ καθ’ ἑκάστην ἐκλογὴν τὰ ἰσχύοντα ἐκλογικὰ συστήματα. Πύρινοι λόγοι ἐξηγγέλθησαν ἐκ τοῦ βήματος τούτου καὶ αὐστηρότατοι χαρακτηρισμοὶ διετυπώθησαν κατὰ τῆς παναθλίας — ὡς τὴν ὠνόμαζον — αὐτῆς τακτικῆς τροποποιήσεως ὀλίγον πρὸ τῶν ἑκάστοτε ἐκλογῶν χρόνον, τῶν ἰσχυόντων συστημάτων. Παναθλία ὠνομάζετο ἡ τακτικὴ αὕτη, ἐκπρόσωπος δὲ πολιτικοῦ κόμματος τὴν ὠνόμασε καὶ «ἀνήθικον». Ὑπενθυμίζω ἐπίσης τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Κέντρου ἔκφρασιν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 7 Δεκεμβρίου 1955: «Ὅπως εἶναι γνωστόν, ἀποτελεῖ θλιβερὸν προνόμιον τοῦ δημοσίου βίου τῆς χώρας ἡ ἀδιάκοπος μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ μάλιστα πάντοτε εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Δὲν ὑπάρχει καμμία δημοκρατικὴ χώρα εἰς τὴν ὁποίαν αὐτὸ νὰ συμβαίνῃ. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἀστάθεια ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐπακολουθεῖ γενικωτέρα ἀστάθεια πολιτικοῦ βίου». Μέχρι τοιούτου δὲ σημείου ἐπίμονος ἦτο ἡ ἀπαίτησις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν ἐπιτυχίαν σταθεροῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ μέχρι τοιούτου σημείου ἐξικνεῖτο ἡ μομφὴ κατὰ τῆς τακτικῆς τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὥστε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου εἶχε διακηρύξει, ὅτι ἐκεῖνος πιστεύων, ὅτι μόνον νομικὴ συνταγματικὴ κατοχύρωσις ἠμπορεῖ νὰ ἐγγυηθῇ σταθερότητα, εἶχε συνταχθῆ πρὸς τὴν πρότασιν συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία κατὰ τὸ ἔτος 1948 εἶχεν εἰσηγηθῆ ἀναγραφὴν διατάξεως συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν πᾶσα μεταβολὴ ἐκλογικοῦ νόμου θὰ ἐφαρμόζεται ὄχι εἰς τὰς ἑπομένας, ἀλλὰ εἰς τὰς μεθεπομένας ἐκλογὰς προτείνας ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν, ὥστε νὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι τοὐλάχιστον διὰ τὸ μέλλον παγιώνομεν σχετικῶς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἴδετε τὴν αὐτὴν ὡς ἄνω ἀγόρευσιν τῆς 7ης Δεκεμβρίου 1955. Προσέθεσε δὲ μάλιστα τότε ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, ὅτι «θὰ ἔχῃ προσφέρει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις μίαν μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας». Τὰ αὐτὰ ἐπανέλαβεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου καὶ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του τῆς 15 Νοεμβρίου 1960 ὁπότε ἐπίσης νοσταλγῶν διάταξιν συνταγματικήν, ἀπαγορευτικὴν τροποποίησιν ἐκλογικοῦ νόμου πρὸ ἑκάστης ἐκλογῆς ἔλεγεν: «Ἀποτελεῖ κοινὴν συνείδησιν, ὅτι ἀνήκει εἰς τὰς βαρείας νόσους τοῦ δημοσίου βίου τῆς χώρας ἡ ἀδιάκοπος μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐφ’ ὅσον αὐτῆς τῆς νόσου δὲν γίνεται θεραπεία, ματαίως δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν εἰς συγκρότησιν ὑγιοῦς πολιτικοῦ βίου τῆς χώρας. Διὰ τοῦτο εἶχον ἄλλοτε ὑποστηρίξει, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ἡ συνταγματικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ 1948, ὅπως ὑπάρξῃ συνταγματικὴ διάταξις ἡ ὁποία νὰ ὁρίζῃ, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ψηφιζόμενον, οὐδέποτε ἐφαρμόζεται εἰς τὰς ἀμέσως προσεχεῖς ἐκλογάς». (σελὶς 12, 15 Νοεμβρίου 1960). Προσέθεσε δὲ μάλιστα τότε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου: «Καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην μόνον μεταξὺ δύο ἐκλογικῶν συστημάτων εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπιλογή, τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς μὲ στενὴν ἢ εὐρεῖαν περιφέρειαν. Διότι μόνον αὐτὰ τὰ δύο εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι ἀδιάβλητα». Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸ ἔγκαιρον τῆς ψηφίσεως ἐκλογικοῦ νόμου ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου ἐπέμεινεν κατὰ τὴν αὐτὴν ἀγόρευσίν του τῆς 15 Νοεμβρίου 1960, ὅτι «ἀποτελεῖ καὶ ἐθνικὸν πολιτικὸν χρέος τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἔγκαιρος ψήφισις ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ εἰς ἐπιτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ καθήκοντος καλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν». Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι μετὰ τοὺς ἀφορισμοὺς αὐτούς, πράγματι χαρακτηριστικούς, τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπικαλεσθῶ ἀγορεύσεις ἄλλων κ. συναδέλφων τοῦ Κέντρου. Εἶναι ἄλλωστε τόσον ἀνιαρὰ ἡ ἀνάγνωσις παλαιῶν κειμένων, ὥστε βεβαίως ὡς καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. κατὰ τελευταίαν ἀγόρευσίν του ἐπὶ ἄλλου θέματος ἐτόνισε δὲν θὰ τὴν ἐπεχείρουν ἐὰν τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ περιεχομένου τῶν ἐγγράφων τούτων δὲν ἤμουν βέβαιος, ὅτι θὰ ἀντισταθμίσῃ τὴν ἀνίαν τῆς ἀναγνώσεως. Πλὴν δὲν ἠμπορῶ νὰ παραλείψω νὰ ἀναφέρω χαρακτηριστικὴν περικοπὴν ἀγορεύσεως τῆς 16 Δεκεμβρίου 1960 τοῦ κ. Μαύρου, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν: «Τὸ πρόβλημα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἔχει δύο πλευράς. Ἡ μία ἀνάγεται εἰς τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἐκλογικὸν σύστημα δημοσιεύεται καὶ γνωστοποιεῖται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ ἄλλη πλευρὰ ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, καθ’ ἑαυτό, δηλαδή, τὸ ὁποῖον ἐκλογικὸν σύστημα προσφέρεται περισσότερον εἰς τὴν χώραν μας καὶ ἐξυπηρετεῖ περισσότερον τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα». Σπουδαιοτέραν ἐκ τῶν δύο πλευρῶν, θεωρῶ ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἐκλογικὸν σύστημα γνωστοποιεῖται εἰς τὸν ἐκλογικὸν σύλλογον καὶ τὸν λαόν». Εἶμαι βέβαιος ἔλεγεν εἰς ἄλλην ἀγόρευσίν του, ὅτι θὰ φέρετε ἐκλογικὸν νόμον 5 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. (Συνεδρ. 16.12.60). Ἦσαν δὲ τοσοῦτον σφοδραὶ αἱ αἰτιάσεις κατὰ τῶν τροποποιήσεων, ὥστε εἶχα ἀναγκασθῆ ἐγώ, κ. βουλευταί, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου τῆς 6ης Δεκεμβρίου 1960, κατὰ τὴν διάρκειαν συζητήσεως ἐπερωτήσεως τοῦ κόμματος τῶν Προοδευτικῶν διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον ψήφισιν ἐκλογικοῦ νόμου τροποποιοῦντος τὸν τοιοῦτον τὸν ἰσχύσαντα κατὰ τὸ 1958, νὰ ἀναλάβω τὴν ὑπεράσπισιν αὐτοῦ τοῦ ἀτυχοῦς παρελθόντος, τὸ ὁποῖον τόσον ἀστόργως ἐβάλλετο καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει συμβῆ νὰ παρακολουθῶ ὡς βουλευτὴς μὲν ἀπὸ τοῦ 1935 ὡς ἐνήλικος πολίτης Ἕλλην — φεῦ — ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ὡς μελετητὴς ἀκόμη τῆς πολιτικῆς ἱστορίας τοῦ τόπου μας. Καὶ ἔλεγον τότε: «Καὶ δὲν εἶναι, δὲν εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, τὸ κομματικὸν συμφέρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὡδήγησεν ἑκάστοτε εἰς τὰς τροποποιήσεις τῶν ἐκλογικῶν νόμων καθ’ ὅλην τὴν διαρρεύσασαν αὐτὴν 40ετίαν, οὔτε εἶναι ἡ ἀνάγκη ἡ κομματική, ὡς οἱ ἀγορεύσαντες ἐτόνισαν. Οὔτε ἀποτελεῖ ἁμαρτωλὸν παρελθὸν ὅπως τὸ ὠνομάσατε, κύριοι βουλευταί, ὅλος αὐτὸς ὁ πολιτικὸς κόσμος, ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπέροχοι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν τὸν τόπον μας καὶ οἱ ὁποῖοι ἠνάλωσαν ἑαυτοὺς ἐν τῇ ἐξυπηρετήσει τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων οἱ ἀείμνηστοι Βενιζέλος, Καφαντάρης, Μιχαλακόπουλος, Σοφούλης, Πλαστήρας, Παναγῆς Τσαλδάρης, Παπάγος καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν τῶν συγχρόνων, οὔτε ὅλοι αὐτοὶ ἐσκέφθησαν συμφεροντολογικῶς καὶ μόνον καὶ καιροσκοπικῶς βάσει τῶν ἰδίων ἐκλογικῶν συμφερόντων, βάσει κομματικῶν κερδῶν, ἀδιαφοροῦντες διὰ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, διὰ τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ, διὰ τὸ Κοινωνικὸν σύνολον. Θὰ ἦτο τοῦτο λίαν ἀποκαρδιωτικὸν διὰ τὴν φυλήν μας καὶ διὰ τὸ μέλλον της, θὰ ἦτο τοῦτο ἀντιφυσιολογικόν, θὰ ἀντέκειτο πρὸς τὴν ἐγνωσμένην φιλοπατρίαν τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὸν γνωστὸν ἀλτρουϊσμὸν τοῦ πολιτικοῦ της κόσμου, τοῦ ὁποίου συνήθεια εἶναι νὰ καταλήγῃ μετὰ τὴν πολιτικήν του σταδιοδρομίαν εἰς ἀπόλυτον πενίαν καὶ νὰ πεθαίνῃ κατὰ τὴν κοινὴν ἔκφρασιν, εἰς τὴν ψάθαν. Ὄχι λοιπόν. Ὄχι ἀνάγκη κομματική, ἀλλὰ ἀνάγκη πολιτική, ἀνάγκη ἀντιμετωπίσεως ἐπιβλητικῶν συνθηκῶν καὶ ἡ ἐκ τούτων δημιουργουμένη πραγματικότης εἶναι, ὅτι ἐπέβαλεν ἑκάστοτε τὰς ἀκαίρους τροποποιήσεις. Σεῖς οἱ ἴδιοι, ἐπαναλαμβάνω, κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἐπιτίθεσθε μὲ τόσην ὀξύτητα, σεῖς οἱ ἴδιοι εἰς προηγουμένας ἀγορεύσεις, τὰς ὁποίας βεβαίως δὲν μοῦ ἐδόθη ὁ καιρὸς νὰ ἐρευνήσω καὶ νὰ ἀνεύρω, ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι σεῖς οἱ ἴδιοι θὰ ἔχετε ὑποστηρίξει τοιαύτας τροποποιήσεις καὶ θὰ ἔχετε οὕτω ἀναγνωρίσει τὴν ἀνάγκην τῶν τροποποιήσεων αὐτῶν. (Σελὶς 13, στήλη β)6 6 Δεκεμβρίου 1960)». Ἠναγκάσθην δὲ ἐγὼ τότε νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ δύο λόγους: Πρῶτον, διότι πράγματι ὑπῆρχεν εἰς τὰς τροποποιήσεις αὐτὰς μιὰ κἄποια δικαιολογία, μία αἰτία, ἡ ὁποία ἐκίνησε τοὺς συντάκτας τῶν τροποποιήσεων καὶ δεύτερον, διότι μὲ ἐξένισε τὸ γεγονός, ὅτι ἔβαλον κατὰ τοῦ παρελθόντος κατὰ τοῦ θλιβεροῦ προνομίου, κατὰ τῆς ἀπαραδέκτου δῆθεν τακτικῆς, ἐκεῖνοι ἀκριβῶς οἱ ὁποῖοι εἶχον πρωτοστατήσει εἰς τὰς τροποποιήσεις, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἄλλοι ἀπὸ ἐκείνους ποὺ καὶ σήμερον οἱ ἀπὸ τοῦ 1955 καὶ ἐντεῦθεν πρωτοστατοῦν εἰς τὰς ἐκστρατείας, γιατὶ περὶ ἀληθινῶν ἐκστρατειῶν πρόκειται, τροποποιήσεως τῶν ἐκλογικῶν νόμων, οἱ μὴ ἀναγνωρίζοντες συστήματα κοινῶς ὡς τίμια καὶ ἀδιάβλητα παραδεδεγμένα, οἱ ἀδιαφοροῦντες διὰ τὸ ἔγκαιρον τῆς καθιερώσεώς των καὶ μάλιστα μὲ τόσην μαχητικότητα ὡς ἡ τελευταίως ἐπιδεικνυομένη. Σταματῶ, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ 1956 καὶ ἐντεῦθεν ὄχι διότι αἱ μετέπειτα ἐκλογαὶ δὲν διεξήχθησαν καὶ αὐταὶ βάσει νόμων πρό τινων μόλις ἡμερῶν πρὸ τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν ψηφισθέντων, ἀλλὰ διότι ἔκτοτε ἀρχίζει νέα περίοδος, νέα τακτική, ἡ τακτικὴ τῆς ΕΡΕ, τὴν ὁποίαν ἐθέσπισε καὶ προσπαθεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ ἡγεσία τῆς ΕΡΕ καὶ τὴν ὁποίαν ἐφ’ ὅσον πράγματι βάλλεται ὡς ἐβλήθη διὰ τῶν ἀγορεύσεων ἐκλεκτῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μέχρι τοῦδε ἀξίζει νὰ τὴν ἐξετάσωμεν καὶ νὰ τὴν ἀναλύσωμεν ἰδιαιτέρως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ θὰ κάμω εὐθὺς ἀμέσως. Ἀντιστοίχως δὲ ἀρχίζει ἄλλη τακτικὴ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤλεγχον καὶ ἐλέγχουν ἀκόμα τὴν συνεχῆ μεταβολὴν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Θὰ προβῶ, κ. συνάδελφοι, εὐθὺς ἀμέσως εἰς ἔκθεσιν καὶ ἀνάπτυξιν τῶν τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ 1955 καὶ ἐντεῦθεν ὅπου ἐμφανίζεται τὸ γεγονὸς τῆς συνεχοῦς ἀπαιτήσεως καὶ δὴ εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν τροποποιήσεων τῶν πρότερον ὑφισταμένων συστημάτων καὶ τῆς ἐπιμόνου μάλιστα ἀπαιτήσεως συνοδευομένης ὑπὸ ἀπειλῶν δὲν ξέρω τίνων δεινῶν διὰ τὴν πατρίδα, ὅπως ἓν καὶ μόνον σύστημα ἀναγνωρισθῇ καὶ νομοθετηθῇ παρὰ τὰ μέχρι τοῦδε λεχθέντα, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας, παρὰ τὰ ἀναθέματα κατὰ τοῦ παρελθόντος καὶ παρὰ τὴν λογικὴν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου. Κύριοι βουλευταί, διατὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς ἀρχῆς κατὰ Ὀκτώβριον 1955 ἔσπευσε νὰ εἰσηγηθῇ νέον ἐκλογικὸν νόμον ἔχει ἐξαντλητικῶς ἀναπτυχθῇ καὶ συζητηθῇ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 15.11.1960 ὁπότε εἰς διαλογικὴν συζήτησιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. ἐξετέθη, ὅτι ἀμφότεροι καὶ ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος τὸ ἠθέλησαν καὶ τὸ ἐπεδίωξαν καθ’ ὅτι ὁ κατὰ τὸ 1954 ψηφισθεὶς νόμος περὶ εὐρυτάτης ἐκλογικῆς περιφερείας ἀντεδείκνυτο ἀπολύτως, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ μέλος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ εἶχεν, ἀφ’ ἧς ἀπεφασίσθη, δηλώσει εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἔχω ἐδῶ τὰ πρακτικὰ καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ τὰ ἀναγνώσω εἰς πάντα ἐπιθυμοῦντα. Ἦτο ὁ νόμος αὐτὸς ἀνεφάρμοστος. Πρώτη, λοιπόν, πρᾶξις τῆς ΕΡΕ ἡ ψήφισις διὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐκ τῶν ἀδιαβλήτων ἐκλογῶν τοῦ 1952 προερχομένης Βουλῆς ἐκλογικοῦ νόμου προσπαθήσαντος νὰ συγκεράσῃ τὰ προτερήματα καὶ ἐλαττώματα τῶν δύο συστημάτων, τῶν κεντρικῶν ἐννοῶ συστημάτων, πλειοψηφικοῦ καὶ ἀναλογικῆς. Ψήφισις τοῦ νόμου τούτου 22.12.1955. Δυστυχῶς δὲν ἦτο δυνατὸν ἐγκαιρότερον νὰ ψηφισθῇ νόμος διὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956. Ἐὰν ὁ νόμος αὐτὸς ἦτο ὁ ἐνδεδειγμένος εἰς συγκερασμὸν τῶν δύο κεντρικῶν ἐκλογικῶν συστημάτων δὲν εἶναι θέμα μας. Ἡμεῖς ποὺ τὸν ἐψηφίσαμεν τότε ἐπιστεύομεν καὶ θὰ ἐξακολουθοῦμε νὰ πιστεύουμε, ὅτι συνιστᾶ σύστημα ἀπολύτως ἀδιάβλητον, σεῖς ἐπιστεύατε ὅτι ὄχι καὶ ἐτράπητε εἰς συνεργασίαν μετὰ τῆς ΕΔΑ καὶ ἐπὶ τούτων ὅλων θὰ ὁμιλήσῃ πλέον ἡ ἱστορία. Ἐν συνεχείᾳ καὶ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1958 ἐνῷ σταθερῶς καὶ ἠρέμα διηνύετο ἡ ἐκ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1956 θητεία τῆς Βουλῆς ἐκείνης ἤτοι δύο ἔτη πρὸ τῆς λήξεως τῆς τετραετίας καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδ’ ἡ παραμικρὰ ὑπόνοια περὶ πιθανότητός τινος περὶ διενεργείας ἐκλογῶν πρὸ τῆς λήξεως τῆς τετραετίας, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ἑκάστοτε διακηρυχθέντα καὶ ἰδίως πρὸς ὅτι κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 4.9.52 εἶχε διακηρύξει ὡς καὶ κ. Μπακόπουλος ἀπόψε καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης κατὰ τὴν εἰσήγησίν του, ὡς καὶ ὁ κ. Μαῦρος προχθὲς μοῦ ὑπενθύμισεν, δι’ ὃ καὶ τοὺς εὐχαριστῶ. «Ἐναλάσσομεν εἰς τὴν χώραν ταύτην — ἔλεγεν ὁ κ. Καραμανλῆς — τὰ ἐκλογικὰ συστήματα μεθ’ ἑκάστην ἐκλογὴν καὶ κατὰ τὰ συμφέροντα τοῦ ἑκάστοτε κυβερνῶντος κόμματος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δημιουργοῦμεν ἀδυναμίαν σταθεροῦ προσανατολισμοῦ τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας καὶ ἀναγκάζομεν τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ γίνωνται ἀνακόλουθα καὶ ἀλλοπρόσαλλα καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀνυπόληπτα». Δὲν εἶναι δυνατὸν κύριοι, νὰ ὑπάρξῃ δημοσία ζωὴ εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν πολιτικὰ κόμματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν πολιτικοὶ προσανατολισμοὶ ὅταν δὲν ὑπάρχει σταθερὸς ἐκλογικὸς νόμος. Ἐὰν λοιπόν, δεχόμεθα, ὅτι ἡ κακοδαιμονία τοῦ Ἔθνους ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὀφείλομεν νὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ἐξαλείψωμεν αὐτὴν τὴν πληγήν». (Σελὶς 21, στήλη αʹ, 16 Δεκεμβρίου 1960). Συνεπὴς λοιπὸν λέγω πρὸς ταῦτα καὶ πρὸς ὅ,τι ἄλλα ἑκάστοτε εἶχε διακηρύξει, σπεύδει ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ δύο ὁλόκληρα χρόνια, ἐπαναλαμβάνω, πρὸ τῆς λήξεως τῆς συνόδου τῆς Βουλῆς, νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μὲ ὅλα τὰ κόμματα τὰ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τοιαύτην μὲ τὴν Ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν εἰς σύνταξιν σχεδίου νόμου ἐκλογικοῦ συστήματος παραδεκτοῦ παρ’ ἀμφοτέρων τῶν μεγάλων κομμάτων, ἵνα καταστῇ τοῦτο τὸ πάγιον σύστημα, τὸ ἀδιάβλητον σύστημα, τὸ κοινῇ συμφωνίᾳ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ τόπου. Δὲν εἶναι ἐπίσης θέμα τοῦ παρόντος ἡ ὑποστήριξις τῆς σκοπιμότητος καὶ τοῦ συστήματος ἐκείνου. Μακρὰ ὑπῆρξεν ἡ κατὰ τοῦ σχετικοῦ νόμου συζήτησις καὶ ἐν πλάτει διετυπώθησαν ὅλαι αἱ σκέψεις αἱ ὁποῖαι ἤγαγον τὰ δύο κόμματα εἰς τὴν συμφωνίαν ἐκείνην, καὶ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νόμου. Ἐνθυμοῦμαι τὸν κ. Μπακόπουλον, εἰσηγητὴν τότε τοῦ νομοσχεδίου διαμαρτυρόμενον κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 18 Μαρτίου 1958 καὶ λέγοντα: «Πρῶτον, ἀπὸ πλευρᾶς κοινοβουλευτικῆς τάξεως εἶναι τάχα ἐκβίασις τῶν βουλευτῶν ὅταν δύο μεγάλα κόμματα συμφωνοῦν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ οἱουδήποτε ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ δὲν εἶναι ἀντιστρόφως ἐκβιασμὸς τῆς Βουλῆς ἡ ἰταμὴ ἀξίωσις τῆς μειοψηφίας νὰ ἐπιβάλῃ ἐκείνη τὰς ἰδικάς της ἀπόψεις;». Εἰς εὐρυτέραν δικαιολόγησιν τῶν αἰτίων καὶ τῶν σκοπῶν εἰς οὓς ἀπέβλεψαν οἱ συντάξαντες καὶ ὑποστηρίξαντες τὸ σύστημα ἐκεῖνο, προέβη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. κατὰ τὴν ἱστορικὴν αὐτὴν ὁμιλίαν του τῆς 15 Νοεμβρίου 1960, ὅτε ἐκήρυξε τὴν ἀνάγκην τροποποιήσεώς του ὁμολογήσας, ὅτι οἱ σκοποὶ εἰς οὓς ἀπέβλεψεν ἐξ ὧν ὡς εἶπεν ὁ εἷς ἐθνικὸς καὶ ὁ ἕτερος πολιτικός, ἐπετεύχθησαν κατὰ τὸ ἓν σκέλος μόνον ἤτοι ὡς πρὸς τὴν ἐθνικὴν σκοπιμότητα διὰ τῆς ματαιώσεως νέου ἐκλογικοῦ μετώπου, ἐνῷ ὁ ἕτερος καὶ πολιτικός, τῆς δημιουργίας τουτέστιν δύο μεγάλων ἐθνικῶν δημοκρατικῶν κομμάτων, ἀπέτυχεν. Κύριοι βουλευταί, τὸ διατὶ ἀπέτυχεν ὁ δεύτερος αὐτὸς σκοπὸς ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέτυχεν ἐν τῷ συνόλῳ ἀλλὰ ἐν μέρει μόνον, ἤτοι ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἐν τῇ Βουλῇ κόμμα, διότι ὡς πρὸς τὸ πρῶτον σκέλος τῆς δημιουργίας μεγάλου κόμματος ἱκανοῦ νὰ κυβερνήσῃ ἐπέτυχεν ἀπολύτως καὶ ἐξησφάλισε εἰς τὴν χώραν τὴν ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958 προελθοῦσαν ἡ ὁποία διήνυσε ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν τετραετίαν, τὸ διατὶ λοιπὸν ἀπέτυχεν εἶναι μεγάλη ἱστορία, ἱστορία ἡ ὁποία βαρύνει τὸ κόμμα ὑμῶν κύριοι τῆς Ε.Κ. οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνεστερνίσθητε τὴν ἀνάγκην τοῦ συγκερασμοῦ τῶν δύο ἐκλογικῶν συστημάτων ὥστε ἀμβλύνοντες ἔστω τὰ τοῦ ἑνὸς προτερήματα νὰ μειώσωμεν τὰ ἐλαττώματα, τὰ φοβερὰ μάλιστα ἐλαττώματα τοῦ ἑτέρου οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπειθαρχήσατε στὴν πολιτικὴν ὡς τὴν ὠνόμασεν ἀνάγκην ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἡ ὁποία δὲν ἦτο μόνον πολιτικὴ ἀλλὰ προπαντὸς ἦτο ἐθνική, διότι ἐθνικὴ εἶναι πάντοτε ἡ ἀνάγκη ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ κόμματα μεγάλα ἐθνικόφρονα τοῦ τόπου ποὺ τὸ πολίτευμά μας, τὸ ἐλεύθερον, τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμά μας ἀπαιτεῖ νὰ ὑπάρχουν καὶ διῃρέθητε ἀπεχωρήσατε τινὲς ἐξ ὑμῶν τοῦ κόμματος τοῦ ὁποίου Ἀρχηγὸς ἦτο ὁ ἤδη Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ συνεστήσατε νέον κόμμα ὥστε καὶ τοὺς ὀπαδούς σας ἀπεγοητεύσατε καὶ εἰς τὰ ἀποτελέσματα ἤλθατε τρίτον καὶ τέταρτον κόμμα ὑπολειφθέντες οὕτω τῆς ΕΔΑ κατὰ 1–1½% ἤτοι κατὰ 50.000 μόνον ψήφους, ποὺ θὰ τοὺς ἐπαίρνατε ἐὰν ἦσθε ἡνωμένοι. Ὁ νόμος δὲν ἦτο κακός, ὁ νόμος προέβλεπε δημιουργίαν κόμματος τὸ ὁποῖον νὰ δίδῃ Κυβέρνησιν ἡ ὁποία νὰ διοικῇ τὸν τόπον σταθερῶς καὶ Ἀντιπολίτευσιν ἡ ὁποία νὰ ἐλέγχῃ ὡς τὸ πολίτευμά μας ἀπαιτεῖ, ἀλλὰ ὑμεῖς δὲν εἴχατε πεποίθησιν εἰς ἑαυτοὺς δὲν ἐπωφελήθητε τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἐκείνου, δὲν συνηνώθητε, δὲν ἐξορμήσατε πρὸς τὸν περίφημον αὐτὸν λαὸν ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο ἕτοιμος νὰ σᾶς ἐναγγαλισθῇ ὅταν ὡς μία ἑνότης, ὡς ἕνα συγκρότημα ἀλληλέγγυον καὶ πειθαρχημένον, ἄρτια καταρτισμένον θὰ τοῦ παρουσιάζεσθε ὅπως ἐνηγγαλίσθη ἡμᾶς καὶ πιστεύει εἰς ἡμᾶς, διότι τοῦ ἐγγυόμεθα αὐτὴν τὴν ἑνότητα. Ἔχετε ὅμως ἕνα ἐλάττωμα κύριοι τοῦ Κέντρου τὸ ὁποῖον ἀκόμη καὶ σήμερον δὲν τὸ ἔχετε ἀποβάλει. Πάσχετε ἀπ’ αὐτὸ τὸ COMPLEX ὀνομαζόμενον, τὸ αἴσθημα τῆς μειοψηφίας ἔναντι ἡμῶν καὶ ἀπὸ τὴν συναίσθησιν τῶν ἀντιθέσεών σας ἡ ὁποία δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ ποτὲ νὰ γίνετε πάρα πάνω ἀπὸ Ἕνωσις, νὰ γίνετε δηλαδὴ κἄτι τὸ αὐθύπαρκτον, τὸ ἑνιαῖον. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ τί ἐπηκολούθησε τὴν κατάθεσιν τοῦ περιφήμου αὐτοῦ σχεδίου νόμου τὸ 1958 ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ εἶναι γνωστόν. Ὡρισμένοι παράγοντες τῆς ΕΡΕ διαφωνήσαντες βάσει ὡρισμένων σκέψεών των καὶ καὶ ἐκεῖνοι πρὸς τὴν ἡγεσίαν τοῦ κόμματος ἀποχώρησαν τοῦ κόμματος καὶ οὕτω ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ παρητήθη. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ παρητήθη ἀλλὰ ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς ὑπῆρξε συνεπὴς πρὸς ἑαυτόν. Ὅ,τι εἶχε διακηρύξῃ κατὰ τὸ 1952 τὸ ἐφήρμοσεν ἀμέσως καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν αὐτὴν εὐκαιρίαν ἡ ὁποία τοῦ ἐδόθη. Ἐπεχείρησεν ἐν γνώσει τοῦ κινδύνου τὸν ὁποῖον διατρέχουν αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἐν Ἑλλάδι θὰ προσπαθήσουν νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς ψήφισιν ἐκλογικοῦ τινος νόμου ἡ ὁποία θὰ δημιουργήσῃ ἐκλογικὴν ἀτμόσφαιραν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἐπεχείρησε δύο ἔτη πρὸ τῆς λήξεως τῆς βουλευτικῆς περιόδου νὰ δώσῃ ἔγκαιρον ἐκλογικὸν σύστημα ὅπως τὸ ἐζητούσατε καὶ μάλιστα τοιοῦτον κοινῆς ἀποδοχῆς τοὐλάχιστον τῶν δύο μεγάλων κομμάτων. Παρὰ τὰς ἀντιλήψεις του, παρὰ τὴν πεποίθησίν του τὸ μόνον σύστημα τὸ ὁποῖον ἐγγυᾶται σταθερότητα πολιτικήν, σταθερότητα κυβερνητικὴν καὶ παγίωσιν μιᾶς καταστάσεως, σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέκλειεν τῆς αἰθούσης αὐτῆς ὅσους ἐπιβουλεύονται τῆς ἡσυχίας τοῦ τόπου εἶναι τὸ πλειοψηφικόν, ἐδέχθη πρὸς ἐπιτυχίαν μιᾶς συνεννοήσεως πρὸς θέσπισιν ἑνὸς παγίου καὶ σταθεροῦ συστήματος, ἐδέχθη λέγω νὰ ὑποχωρήσῃ τῶν ἀντιλήψεών του. Κύριοι βουλευταί, ἤμην ἐκ τῶν εἰσηγητῶν τοῦ σχεδίου νόμου αὐτοῦ, ἀνέπτυξα τότε διὰ μακρῶν τὰς ἐπιδιώξεις του, ἐγένετο δεκτὸς ἀπὸ συντριπτικὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς ἐκείνης, συνηγόρησα ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1950 κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπερωτήσεως τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος καὶ πάλιν κατὰ τὸ 1961 κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου ἐφ’ οὗ ὁ νόμος δι’ οὗ διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1961. Δὲν δικαιοῦμαι νὰ ἐπιμείνω περαιτέρω καὶ νὰ ἐπαναλάβω τὰς ἀπόψεις μου. Ἐπὶ τοῦ συστήματος αὐτοῦ τοῦ 1958 θὰ ἠδύνατο ἀπολύτως δικαιολογημένη νὰ ἐμμείνῃ ἡ ΕΡΕ συνεπὴς πρὸς ἑαυτὴν καὶ τὴν ἀντίληψίν της περὶ τῆς ἀνάγκης ὑπάρξεως μονίμου καὶ σταθεροῦ συστήματος. Στηριζομένη εἰς τὰς ὡς ἄνω ἐκτεθείσας ἀπόψεις ἁπάντων σχεδὸν τῶν παραγόντων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀνάγκης καὶ κηδομένη ἀκόμη τῆς σταθερότητός της ἐπὶ τῶν πολιτικῶν της πεποιθήσεων καὶ γνωμῶν θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ μιμηθῇ τὸ παρελθὸν αὐτό, τὸ ἁμαρτωλόν, τὸ ἀπρεπές, τὸ ἀνήθικον ὡς τὸ ὠνομάζατε ἐν συνεχείᾳ κύριοι σεῖς καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐπαναλάβῃ καὶ πάλιν τροποποίησιν, ἀλλὰ νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὸ ἐφαρμοσθὲν σύστημα τοῦ 1958, τὸ σύστημα κοινῆς τῶν δύο μεγάλων κομμάτων ἐμπνεύσεως τὸ καταρτισθὲν κοινῇ συμφωνίᾳ, τὸ μόνιμον, τὸ σταθερὸν καὶ τὸ ἐγκαίρως δοθέν. Πολλῷ μᾶλλον θὰ ἦτο δικαιολογημένος ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο ἀφοῦ σεῖς διεκηρύσσατε τότε στεντορείᾳ τῇ φωνῇ, ὅτι εἶσθε ἡ πλειοψηφία, ὅτι ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ παραιτηθῇ, διότι ἔπαυσε νὰ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς κοινῆς γνώμης καὶ θὰ εἶσθε τὸ πλέον εὐνοούμενον ἐκ τοῦ συστήματος κόμμα. Πλὴν τὸ παρελθὸν ἦτο ἐν ὄψει, τὸ παράδειγμα τοῦ 1956 τῆς συνεργασίας τοῦ Κέντρου μετὰ τῆς ΕΔΑ καὶ αἱ ἀπειλαί σας διεσταυροῦντο συνεχῶς καὶ ἀδίστακτα καὶ τὸ κόμμα τῆς ΕΡΕ προβαίνει εἰς νέαν ὑποχώρησιν. Εἶχε τότε προηγηθῆ ἡ ἐπερώτησις τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος διὰ τὴν μὴ ἐπίσπευσιν τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ νόμου. Σχῆμα λόγου δηλαδὴ κύριοι βουλευταί, διότι διὰ τὴν ΕΡΕ δὲν ὑφίστατο θέμα τροποποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἐκλογικὸν νόμον εἶχον, μάλιστα κοινῆς παραδοχῆς τῶν δύο μεγαλυτέρων κομμάτων, μόνιμον, σταθερόν, ἀδιάβλητον, ἐγκαίρως κατηρτισμένον διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Τίς ὁ λόγος μομφῆς διὰ καθυστέρησιν τροποποιήσεώς του; Αἴτημα ἦτο τοῦτο ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως, αἴτημα εἰς τὸ ὁποῖον προσεχώρησαν μετὰ φανατισμοῦ μάλιστα καὶ ὡς συνήθως ἀνενδότως καὶ τὰ λοιπὰ ἐν τῇ Βουλῇ κόμματα. Καὶ ἐζήτουν: Θὰ χρησιμοποιήσω πάλιν ἐλαχίστας περικοπὰς τῶν κυριωτέρων ἐκπροσώπων τῆς Ε.Κ. Οὕτω ὁ κ. Παπανδρέου εἰς συνεδρίασιν τῆς 15 Νοεμβρίου 1960 διεκήρυσσε: «Κύριοι βουλευταί, ἔχω διακηρύξει τὴν γνώμην μου, ὅτι στὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δύο μόνον ἐκλογικὰ συστήματα θεωροῦνται ἀδιάβλητα. Ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ τὸ πλειοψηφικὸν μὲ στενὴν ἢ εὐρεῖαν περιφέρειαν». Ὁμοίως ὁ Πρόεδρος κ. Στεφανόπουλος εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 16.1.61: «Μεταξὺ τῶν τριῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν εἰς τὸ παρελθόν, νὰ ἐκλέξῃ ἓν καὶ νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἐδῶ χωρὶς μεταβολὰς καὶ χωρὶς τροποποιήσεις. Ὑπάρχει τὸ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, τὸ πλειοψηφικὸν τῆς στενῆς περιφερείας καὶ τὸ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951. Δὲν ἐξετάζω τὸ ποῖον ἐξ αὐτῶν εἶναι τὸ καλύτερον καὶ ποῖον παρουσιάζει ὀλιγώτερα ἐλαττώματα ἢ περισσότερα προτερήματα. Αὐτὰ μᾶς ἀφήνουν ἀδιάφορους ὅταν ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν πλευρὰν τοῦ ἀδιαβλήτου. Καὶ ἐξ αὐτῶν ἡμεῖς λ.χ. ὑποστηρίζομεν τὸ σύστημα τοῦ 1951, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη μὲ τὰ ποσοστὰ μὲ τὰ ὁποῖα τότε ἐφηρμόσθη καίτοι δὲν ἀποκρούομεν καὶ τὰ ἄλλα». Καὶ ἐν συνεχείᾳ περαιτέρω ὁ κ. Στεφανόπουλος ἐξήγγελεν: «Ἐὰν ὅμως ἐφαρμοσθῇ ἓν ἐκ τῶν 3 γνωστῶν συστημάτων θὰ καταστῇ δυνατὸν ὥστε ὁ τόπος νὰ ἀποβλέπῃ μὲ ἠρεμίαν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων». Κατόπιν τῆς ἐξεγέρσεως αὐτῆς κατὰ τοῦ ἰσχύσαντος κατὰ τὸ 1957 νόμου καὶ ἰδίως κατὰ τῆς κατ’ αὐτοῦ ἐπιθέσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. τοῦ τε κυρίως συμφωνήσαντος κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἐξέλιπε πλέον τὸ στοιχεῖον τῆς συμφωνίας ἡ ὕπαρξις τοῦ ὁποίου εἶχε φέρει τὴν ΕΡΕ εἰς θέσιν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς ἰδικάς της ἀντιλήψεις περὶ τοῦ προτιμητέου συστήματος καὶ βεβαίως εἰς τοὺς κύκλους τῆς ΕΡΕ ἤρχισε νὰ συζητῆται ἡ ἀνάγκη τῆς τροποποιήσεως τοῦ συστήματος καὶ μὴ καθισταμένης πλέον ἐφικτῆς συμπτώσεως γνωμῶν, φυσικὸν ἦτο νὰ στραφοῦν οἱ κύκλοι τῆς ΕΡΕ πρὸς τὴν ἀντίληψιν ἐφαρμογῆς αὐτοῦ τοῦ συστήματος τοῦ πλειοψηφικοῦ, τὸ ὁποῖον ἄλλωστε τόσον σαφῶς καὶ ἀπερίφραστα ἐδέχοντο καὶ ὑπεδείκνυον τὰ πλείονα τῶν κομμάτων τῆς Βουλῆς. Καὶ δὲν εἶχον παρέλθει, κύριοι συνάδελφοι, εἰμὴ 5 μόνον μῆνες ἀφ’ ἧς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου τόσον πανηγυρικὰ προεκάλει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τρεῖς μόνον μῆνες ἀπὸ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Στεφανοπούλου ὁπότε ἤρχισεν ἡ ἀντίδρασις καὶ ἐναντίον καὶ τοῦ συστήματος τούτου. Σᾶς ἀναγινώσκω δηλώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κέντρου κ. Παπανδρέου δημοσιευθείσας εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς 25 Ἀπριλίου 61. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, εἰς χθεσινὴν ἐν τῇ Βουλῇ συνομιλίαν του μετὰ τῶν δημοσιογράφων, ἐπανέλαβεν ὅτι τὸ Δ.Κ.—Α.Φ.Ε. ἐμμένει ἀνενδότως εἰς τὰς ἀπόψεις του διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ καὶ μὲ μικρὸν ποσοστὸν διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν μὴ ὑπερβαῖνον τὸ 12%, διότι τοῦτο ὑπαγορεύουν λόγοι ἐθνικοί, δημοκρατικοὶ καὶ λόγοι ἐντιμότητος. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δ.Κ.—Α.Φ.Ε. προσέθεσεν ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις προχωρήσῃ εἰς ἐφαρμογὴν πολωτικοῦ συστήματος, πλειοψηφικοῦ ἢ συγγενῶν κομμάτων, οἱασδήποτε μορφῆς, τὸ Δ. Κ. εἶναι ἀποφασισμένον νὰ ἀντιδράσῃ δι’ ὅλων τῶν μέσων, ἀποτεινόμενον καὶ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν λαόν. Ἐνώπιον τοῦ Δ. Κ. εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τίθενται δύο ἐνδεχόμενα: Εὐρυτέρα συνεργασία τοῦ ἀντιπολιτευομένου κόσμου, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἢ ἀποχὴ ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς 25ης Ἀπριλίου εἶχον ἀρχίσει αἱ διαμαρτυρίαι κατὰ τῶν σκέψεων ἐπιβολῆς τοῦ πλειοψηφικοῦ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν περιπτώσεις ἐπιβάλλουσαι μεταβολὴν γνώμης, εἶναι ὑποχρέωσις τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, ὅπως μὴ δεσμεύωνται ἀπὸ τὰς προηγουμένας γνώμας των καθ’ ὅσον ἡ πολιτικὴ συνέπεια δὲν δύναται νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ὅταν κανεὶς ἀντιλαμβάνεται, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τῶν γεγονότων εἶναι ἐσφαλμένη, λόγῳ τῆς πολιτικῆς συνεπείας, νὰ μὴ σχηματίζῃ τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλουν τὰ νέα γεγονότα. Ἀλλὰ σὲ τόσον μικρὸν χρονικὸν διάστημα ἀλλαγὴ γνώμης καὶ ἀντιλήψεων σὲ δίμηνον διάστημα; Τὶ παρενεβλήθη; Τὶ μετεβλήθη ἐκ τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως, ὥστε νὰ τροποποιηθῇ μέχρι τοιούτου σημείου ἡ γνώμη τῶν κύκλων τοῦ Κέντρου, ὥστε μάλιστα νὰ ἀπειλῆται συνεργασία μετὰ τῆς ἀριστερᾶς, ἀποχὴ ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἀνένδοτος — αὐτὴ ἡ ἀνένδοτος ἑκάστοτε ἐπιμονὴ δὲν θὰ φέρῃ καλὰ ἀποτελέσματα διὰ τὸν τόπον μας— ἐμμονὴ εἰς τὰς ἀπόψεις των; Αἱ ἀπειλαὶ αὐταί, ὁ ἐκβιασμὸς αὐτός, κύριοι συνάδελφοι, ἤγαγε τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ εἰς νέαν ὑποχώρησιν, εἰς παραδοχὴν τοῦ γνωστοῦ συστήματος τοῦ 1961, ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν ἐπικειμένην ἐκλογὴν καὶ διὰ τὸ μέλλον ἐζήτησε καὶ ἐτέθη μόνιμος διάταξις ἰσχύος τοῦ πλειοψηφικοῦ. Συνεπὴς πρὸς ἑαυτόν, πρὸς τὰς διακηρύξεις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας, σύμφωνα μὲ τὴν λογικὴν καὶ σύμφωνα πρὸς τὰς ἰδικάς του καὶ τὰς ἰδικάς μας τῆς πλειοψηφίας, κύριοι συνάδελφοι, ἀντιλήψεις τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ἀπεφάσισε καὶ ὁμοφωνίᾳ ὁλοκλήρου τῆς παρατάξεως τῆς ΕΡΕ καὶ ὅσων εὐεργετοῦνται ἀπὸ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὴν ἐκλογὴν ἐθέσπισε σύστημα ἐκλογικὸν τίμιον, ἀδιάβλητον, ἐγκαίρως νομοθετούμενον, χωρὶς νὰ ὑπάρχουν συνταγματικαὶ διατάξεις, ἀλλὰ μόνον σκέψεις ἐθνικαί, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ποία θὰ εἶναι ἡ κατάστασις μετὰ τέσσαρα ἔτη καὶ ὑποστηρίζων ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τοῦτο, ἔλεγε: «Πρῶτον, διότι, ὅπως γνωρίζετε, τὸ κυβερνῶν Κόμμα, εἶναι ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Πρόθεσίς του ἦτο νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ κατ’ αὐτὰς τὰς ἐκλογάς. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, δὲν τὸ ἐφαρμόζει τώρα, εἶναι εὔλογον νὰ θέλῃ νὰ τὸ ἔχῃ ἀσφαλῶς διὰ τὰς μεθεπομένας. Δεύτερον, διότι δὲν ἐπιθυμῶ—ἐὰν λάβω καὶ θὰ λάβω, πλειοψηφίαν εἰς τὴν νέαν Βουλήν...— δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀσχολοῦμαι καὶ εἰς τὴν νέαν Βουλὴν μὲ ἐκλογικὸν νόμον. Ἤδη, ὁ ἐκλογικὸς νόμος μᾶς ἀπασχολεῖ ἐπὶ 8μηνον. Ἤρχισε νὰ ἀπασχολῇ τὴν Βουλήν, τὰ Κόμματα καὶ τὴν κοινὴν γνώμην ἀπὸ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ἐπιθυμῶ νὰ ἀσχολοῦμαι καὶ εἰς τὴν προσεχῆ Βουλὴν μὲ ἐκλογικὸν θέμα, ἐὰν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ. Ἐὰν πάλιν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ὑμᾶς, μὲ γειά σας, μὲ χαρά σας νὰ τὸ μεταβάλετε. Διατί σᾶς ἐνοχλεῖ;». Κύριοι συνάδελφοι φαίνεται, ὅτι σεῖς τοῦ Κέντρου ἔχετε ξεχάσει καὶ ἔχετε παραβλέψει, ὅτι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἀντιλήψεις καὶ πεποιθήσεις καὶ ὅτι καὶ ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τοῦ τόπου, ὅτι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς καὶ πολιτικὰ συμφέροντα καὶ ἐντὸς τῶν κόλπων τοῦ κόμματός μας τοὺς διαφωνοῦντας, τοὺς ἐπιμένοντας, τοὺς ἀντιδρῶντας καὶ δὴ καὶ τοὺς ἀδιαλλάκτους καὶ ὅλους αὐτοὺς πρέπει νὰ τοὺς πειθαρχῶμεν, πρέπει νὰ τοὺς πείθωμεν, ἀλλὰ διὰ νὰ τοὺς πείθωμεν πρέπει νὰ φθάνωμεν μόνον μέχρις ἐκεῖ ὅπου τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἐπιτάσσει. Πέραν τούτου, ὅταν θέλετε νὰ μᾶς ἀγάγετε εἰς τὸ χάος τῆς ἀκυβερνησίας, ὅταν θέλετε νὰ μᾶς φέρετε εἰς σύστημα, τὸ ὁποῖον σεῖς οἱ ἴδιοι ἔχετε χαρακτηρίσει διαλυτικὸν τῶν πολιτικῶν κομμάτων τοῦ τόπου, ὑποχωροῦμεν εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἀφήνομεν τὰς ἰδικάς μας ἀντιλήψεις καὶ σκέψεις καὶ προσεγγίζομεν πρὸς τὰς ἰδικάς σας, ἐφθάσαμεν εἰς σύστημα, τὸ ὁποῖον, ὡς θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ προσθέσω κατὰ τὴν σύγκρισίν του μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἐλάχιστα διαφέρει, καὶ σεῖς κηρύσσετε ἐπανάστασιν. Ἀνένδοτον ἐπιμονὴν ἐδῶ, ἀνένδοτον ἀγῶνα ἐκεῖ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου συστηματικὰ καὶ μονότονα ἐπισείει τὸ τρίπτυχον αἴτημά του: τίμιον Κράτος, τίμιον σύστημα, τίμιες ἐκλογές. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἰσχῦον σύστημα τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι τίμιον σύστημα, δὲν ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ ἀντίρρησις, αἱ περιστάσεις λέτε, ὅτι δὲν ἐπιτρέπουν τὴν ἐφαρμογήν του, γιατὶ λοιπὸν αὐτὴ ἡ διακήρυξις περὶ τιμίου συστήματος. Τυχὸν ἰσχυρισμός, ὅτι τίμιον σύστημα μὲ ἀνέντιμον Κράτος καθίσταται καὶ αὐτὸ ἀνέντιμον δὲν εὐσταθεῖ, διότι εἰς τὴν διακήρυξιν τίμιον Κράτος περιλαμβάνεται ἡ ἔννοια τῶν τιμίων ἐκλογῶν καὶ τοῦ τιμίου συστήματος. Βεβαίως, ὅμως, εἶναι ἀνάγκη ὁ λαὸς αὐτὸς ὁ ἀφελὴς νὰ ἀκούῃ παχειὰ λόγια, πομπώδεις διακηρύξεις, τίμιον Κράτος, τίμιον σύστημα, τίμιαι ἐκλογαὶ καὶ ἀσυνέπεια τερατώδης, ἀπροσμέτρητος, ἀφάνταστος. Ἐν τούτοις νέα ὑπαναχώρησις τῆς Ε.Ρ.Ε. πρὸς διευκόλυσιν τῆς καταστάσεως, ἐπάνοδος εἰς τὸ σύστημα τοῦ 1961 κλπ. Ἀλλὰ σεῖς θέλετε ἁπλῆν ἀναλογικήν. Αὐτά, κύριοι, ὡς πρὸς τὴν ἀσυνέπειαν, ἡ ὁποία διακρίνει τὴν παράταξίν σας, ὡς πρὸς τὴν ὑποστήριξιν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἰσχύσῃ. Ἐρχόμεθα τώρα νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικόν. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιμένει ἡ ἡγεσία ἔχομεν κάμει προσχώρησιν καὶ ἔχομεν δηλώσει, ὅτι δεχόμεθα τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις. Διὰ τὰς προσεχεῖς ὅμως ἐκλογὰς καὶ μόνον. Ὡς πρὸς τὸ μόνιμον ὅμως τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ θὰ κάμωμεν ἄλλας σκέψεις. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ λύσωμεν τὸ θέμα τοῦτο πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὸ τὶ ἐπιδιώκομεν διὰ τῆς ἐκλογῆς. Ὑπάρχει ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία ὑποστηρίζεται ἐγκύρως καὶ ἀπὸ διακεκριμένους ἐπιστήμονας καὶ φιλοσόφους καὶ τὴν ἔχει ὑποστηρίξει ἀναμφισβητήτως πολλάκις ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι σκοπὸς τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἡ ἀνάδειξις βουλευτῶν, ἀναλόγως τῶν ροπῶν, τῶν τάσεων τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν κοινωνικῶν, ἵνα προέλθῃ Βουλή, ἐκπροσωποῦσα τὴν κοινωνίαν καὶ τὸ ἐκλογικὸν σῶμα. Ὑπάρχει καὶ ἡ ἄλλη ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀσπάζομαι καὶ ἀσπάζονται οἱ περισσότεροι, ὅτι κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ νομοθετῇ καὶ νὰ ἀναδεικνύῃ Κυβέρνησιν, διότι ἄνευ Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοικηθῇ ὁ τόπος καὶ νὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τῆς θεωρητικῆς αὐτῆς διατάξεως καὶ διαφορᾶς ἀντιλήψεων. Ὁ κ. Τσάτσος μὲ τὸν περίφημον λόγον, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησε προχθὲς καὶ διὰ τὸν ὁποῖον τὸν συνεχάρην θερμότατα, θεωρητικῶς ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ θέματος. Καὶ ἐγὼ εἰς παλαιοτέραν ἀγόρευσίν μου καὶ δὴ τὸ 1951, ἐπειδὴ ἦτο ἀπὸ τὰς πρώτας μου ἀγορεύσεις εἶχον ἀσχοληθῆ ἐπὶ τῶν ἐλαττωμάτων καὶ τῶν προτερημάτων, ὡς καὶ τῆς φιλοσοφίας ἑκάστου τῶν συστημάτων. Ἤδη θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω ἐπίσης τρεῖς περικοπάς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰς ἀναγνώσω. Ἀναφέρονται εἰς γνώμας ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ εἰς τοῦ Καφαντάρη. «Ἐλευθέριος Βενιζέλος: (Συνεδρίασις 11.12.28). «Ἐὰν ἐσυνεχίζετο ἡ ἐκλογὴ τῆς Βουλῆς μὲ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ δὲν ἐτύγχανεν νὰ σχηματισθῇ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς μία τόση πλειοψηφία ὑπὲρ ἑνὸς κόμματος θὰ ἐκινδυνεύομεν ἀληθῶς νὰ ἴδωμεν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἀγόμενον εἰς πλήρη ἀποτυχίαν. Ἀποκρούω τὸ ἀναλογικὸν διὰ τὴν συγκρότησιν Βουλῆς, διότι θεωρῶ ἀπολύτως ἀναγκαῖον τὴν συγκρότησιν ἑδραίων Κυβερνήσεων». Καὶ ἄλλοτε «ἡ ἀναλογικὴ σφαγιάζει καὶ θυσιάζει τὸν πολιτικὸν σκοπὸν τοῦ Σώματος τοῦ νὰ δίδῃ Κυβέρνησιν». Γεώργιος Καφαντάρης: «Ἡ ἀναλογικὴ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ κατάκτησις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων». Ἀναφέρω αὐτοὺς τοὺς παλαιοὺς σεβαστοὺς εἰς ὅλους καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν παράταξιν, ἡ ὁποία ἀντιλέγει, διότι εἶναι γνῶμαι εἰς χρόνον παλαιότερον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀποτελέσουν δι’ ἡμᾶς ἀντικείμενον μελέτης καὶ ἀντικείμενον ἐφαρμογῆς. Ἀλλὰ ἂς ἔλθωμεν νὰ ἴδωμεν τὶ ἐκάμαμεν μὲ τὰς ἑκάστοτε Βουλάς, αἱ ὁποῖαι ἀνεδείχθησαν μὲ τὰ διάφορα συστήματα. Σύστημα ἀναλογικὸν ἐφηρμόσθη τὸ 1926, τὸ 1932, τὸ 1936, τὸ 1946 καὶ τὸ 1950, ἐξαιρουμένου τοῦ 1946, κύριοι συνάδελφοι, ὁπότε ἡ ἀναλογικὴ μετεβλήθη ἀπὸ τὸν λαὸν εἰς πλειοψηφίαν καὶ ἔδωσε πλειοψηφίαν εἰς ἕνα κόμμα καὶ διεκυβέρνησεν ἐπὶ 4 χρόνια. Αἱ ἄλλαι Βουλαὶ διελύθησαν εὐθὺς ὡς συνεστήθησαν μετά τινα χρόνον. Ἡ Βουλὴ τοῦ 1926 διελύθη ὑπὸ τὰς ἀρὰς τοῦ κόσμου, ὄχι διότι δὲν ἐπετέλεσε σημαντικὸν ἔργον ἐν τῷ μεταξὺ, ἀλλὰ διότι ἐξεπλήρωσε τὸν εἰδικὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον συνεστήθη τῆς ἐπιστηρίξεως τοῦ πολιτεύματος. Κύριοι συνάδελφοι, βλέπω ὅτι εἶσθε ἕτοιμοι νὰ ἀναφερθῆτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν προσέφερε τὸ 1926, τὴν ἔκτακτον αὐτὴν περίπτωσιν. Ἀφοῦ ὅμως ἐπετέλεσεν αὐτὸν τὸν σκοπὸν δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἂν καὶ ἔχων πρὸ αὐτοῦ 10 ἀρχηγοὺς μετεκάλεσεν ἐκ Παρισίων τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον καὶ τοῦ ἔδωσε 227 βουλευτάς, διότι εἶχε τὴν πεῖραν τῆς ἀναλογικῆς τοῦ 1926. Τὸ 1932 ἡ Βουλὴ διελύθη μετὰ 5 μῆνας. Καὶ τὴν διέλυσεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ διατηρηθῇ διακυβέρνησις τῆς χώρας μὲ Βουλὴν ἀναλογικῆς. Τὸ 1936 μᾶς ἔφερε τὴν δικτατορίαν καὶ τὸ 1950 μᾶς δίδει τὰς Κυβερνήσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέγνωσα προηγουμένως, μετὰ τὰς ὁποίας ἦλθεν ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεὺς Παῦλος καὶ ἔκαμεν ἔκκλησιν πρὸς τοὺς πολιτικοὺς Ἀρχηγούς: Θὰ δώσετε Κυβέρνησιν ἢ θὰ γίνουν ἐκλογαί; Καὶ ἐτροποποιήθη ὁ νόμος ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς κυβερνῶντας τότε, διὰ νὰ γίνῃ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Τέσσαρες περιπτώσεις ἐφαρμογῆς ἀναλογικῆς ἀνέδειξεν Βουλάς, αἱ ὁποῖαι ἐξεπροσώπουν τὰς λαϊκὰς τάσεις, τὰς πολιτικὰς καὶ τὰς κοινωνικὰς ροπάς, ἀλλὰ δὲν διετηρήθησαν αἱ Βουλαὶ αὗται, διότι δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ σκοπὸς τῆς Βουλῆς. Ὁ σκοπὸς τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ νομοθετῇ καὶ νὰ δίδῃ Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ προεβλέψωμεν πρὸς αὐτὸ τὸ προσὸν τῆς ἀναλογικῆς, ὅταν αὐτὸ δὲν μᾶς χρειάζεται εἰς πᾶσαν περίπωσιν καὶ δὴ εἰς τὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν διατρέχομεν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα διακυβεύονται. Ἀντιστοίχως πότε ἐφηρμόσθη τὸ πλειοψηφικόν; Δὲν πάω εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς. Δὲν φθάνω εἰς τὸ 1920. Δὲν ἔχω μελετήσει ἄλλως τε, τὴν παλαιοτέραν αὐτὴν ἐποχήν. Τὸ 1928 δίδει Βουλὴν τετραετίας, τὸ 1952 Βουλὴν τετραετίας, τὸ 1946 ὁπότε ἔχει ἔλθει ἕνα κόμμα πλειοψηφοῦν, Βουλὴν τετραετίας, τὸ 1956 Βουλήν, ἡ ὁποία θὰ ἐκρατεῖτο 4 χρόνια, ἐὰν δὲν εἶχε τὴν ἀνωτερότητα ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ νὰ ὑποβάλῃ τὸν νόμον πρὸ τῆς λήξεως τῆς τετραετίας καὶ τὸ 1958 Βουλὴν τετραετίας. Τὶ θέλομεν, κύριοι, διὰ τῶν ἐκλογῶν; Τὶ λέγει τὸ Σύνταγμά μας; Διὰ πόσον χρόνον ἐκλέγεται ἡ Βουλή; Δὲν ἐκλέγεται διὰ 4 χρόνια; Διατὶ θέλετε, νὰ καταφύγωμεν εἰς σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς δώσῃ Βουλήν, τὴν ὁποίαν θὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ διαλύσωμεν μετά τι χρονικὸν διάστημα; Κύριοι συνάδελφοι, εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος προχθές, ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ συστήματος τούτου, τὸ ὁποῖον προτείνεται, ἀπὸ τὴν ἀναλογικήν, δὲν εἶναι παρὰ 4, 5 βουλευταί. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ ἀναλύσωμεν τὰς διατάξεις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ τὰς διατάξεις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ ἴδωμεν ποίαν διαφορὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν. Εἰς τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν ἔμειναν 28 ἕδραι διὰ τὴν Βʹ κατανομήν. Ἐπῆρε 22 τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ, διότι ἦτο τὸ θέμα τῆς τρίτης κατανομῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπῆρεν 8 ἕδρας καὶ μίαν ὑπολειφθεῖσαν 9. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν αὐτὰς τὰς 9 μὲ τὴν τροποποίησιν ποὺ γίνεται ὡς πρὸς τὴν Γʹ κατανομὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἀναλογία θὰ ἦτο νὰ πάρῃ 11 μὲ 8 ἐκ τῆς Βʹ κατανομῆς. Ἐπῆρε 13 ἀντὶ 11. Λοιπὸν αὐταὶ αἱ δύο ἕδραι θὰ εἶναι πάλιν ἡ διαφορά μας, διότι πάλιν 3 κόμματα θὰ κατέλθουν καὶ ἀφοῦ θὰ κατέλθουν 3 κόμματα, μία ἕδρα θὰ μείνῃ ἀδιανέμητος εἰς ἑκάστην περιφέρειαν. Κατὰ σύμπτωσιν τὸ 1958 ὁ μέσος ὅρος ἔγινεν 28. Τρία κόμματα θὰ μετάσχουν κύριοι εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀπὸ 9 ἕδρας θὰ πάρωμεν ἐὰν θέλετε νὰ εἶναι ἀκριβοδικαία ἡ διανομή. Ἔστω, ὅτι θὰ πάρωμεν 11 ἢ 12 ἕδρας, διότι θὰ ἔχωμεν τὸ σύνολον τῶν ψήφων; Περὶ αὐτοῦ πρόκειται; Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἐνοχλεῖ; Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον θὰ κάμετε τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα; Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ δίδει τὴν ἐπωδόν, εἰς τὰς ὁμιλίας σας. Ὁ κ. Μπακόπουλος καὶ μετὰ ὁ κ. Μαῦρος καὶ κατόπιν ὁ κ. Μητσοτάκης εἰς ἐπωδὸν τῶν ὁμιλιῶν των εἶπον ὅτι εἰς παρωδίαν ἐκλογῶν δὲν θὰ συμμετάσχωμεν. Αὐτὸ σᾶς ἔχει γίνει ψύχωσις, ἔχει μείνει μέσα εἰς τὴν ψυχήν σας.... Ποία εἶναι ἡ παρωδία ἐκλογῶν ὡς πρὸς τὸ σύστημα;

§114Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Αἱ ἐκλογαὶ τῶν ΤΕΑ τῶν ΜΕΑ. (Θόρυβος).

§115Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Διὰ νὰ τελειώνω. Ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἔχουν ἕνα τρίπτυχον, διότι ἔπρεπε νὰ ἔχουν καὶ ἕνα τρίπτυχον, τίμιον Κράτος, τίμιον σύστημα, τίμιες ἐκλογές. Τίμιον Κράτος λέγετε, ὅτι θὰ ἐπιβάλετε. Μὲ γειά σας μὲ χαρά σας. Τὸ τίμιον σύστημα τὶ θέλει εἰς τὴν μέσην; Τίμιον εἶναι τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικόν. Δὲν σᾶς φθάνει τὸ τίμιον Κράτος τὸ ὁποῖον θέλετε; Ὅταν ἔχετε τίμιον Κράτος θὰ ἔχετε καὶ τίμιον σύστημα καὶ τιμίας ἐκλογάς. Τὶ τὸ θέλομεν λοιπὸν τὸ τρίπτυχον; Ἀλλὰ χρειάζονται τὰ ὡραῖα λόγια. Ἀλλὰ πῶς νὰ μὴ χρησιμοποιοῦμεν ὡραίους λόγους. Κύριοι βουλευταί, ὁ τόπος ἔχει πολλὰς ἀνάγκας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ τονίσω αὐτό. Ἔχει πολλὰς πληγὰς νὰ ἐπουλώσῃ. Ὁ γοργὸς ρυθμὸς τῆς συνεχιζομένης βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς του καταστάσεως δὲν εἶναι ἀρκετός. Χρειάζεται πολλὰ ἀκόμη νὰ γίνουν. Πρέπει νὰ ὀργανωθῶμεν πληρέστερον. Πρέπει νὰ ὀργανώσωμεν τὰς ὑπηρεσίας μας νὰ βελτιώσωμεν καὶ νὰ ἐκσυγχρονίσωμεν τὸν βιομηχανικόν μας ἐξοπλισμόν, πρέπει νὰ βελτιώσωμεν τοὺς ὅρους ἐργασίας τῶν ἀγροτῶν, τῶν ἐργατῶν μας καὶ τῶν ὑπαλλήλων. Μᾶς χρειάζεται Παιδεία ἀνωτέρα, μᾶς χρειάζεται κοινωνικὴ πρόνοια, μᾶς χρειάζεται προστασία τῆς ὑγείας. Πρέπει νὰ καταστῶμεν ἱκανοὶ νὰ λύσωμεν τὰ μεγάλα προβλήματα τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται καθ’ ἑκάστην. Δι’ ὅλα αὐτὰ χρειάζεται ἰσχυρὰ Κυβέρνησις ἔχουσα πλήρη ἐπίγνωσιν τῶν εὐθυνῶν της. Ἔχομεν δύο μῆνας μὲ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑπολείπονται ἄλλοι τρεῖς μῆνες μέχρι τῶν ἐκλογῶν. Εἶναι σὰν προφητικὰ τὰ λόγια τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξεν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε καὶ πάλιν νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ ἐκλογικοὺς νόμους. Ἡμεῖς ἐκάμαμε τὸ καθῆκόν μας, ἐὰν ἠμπορῆτε κάμετέ το καὶ σεῖς. Ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ κάμετε πρέπει νὰ συνειδητοποιήσητε ὅτι εἶσθε καὶ θὰ εἶσθε μειοψηφία διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σᾶς ὑποπτεύεται καὶ δὲν προσέρχεται εἰς ὑμᾶς διότι σᾶς ὑποπτεύεται. (Χειροκροτήματα). Ὅταν θὰ κατορθώσητε νὰ ἄρητε τὴν ὑποψίαν θὰ συγκεντρώσετε τὴν πλειοψηφίαν καὶ θὰ μᾶς διαδεχθῆτε, διότι ἐπὶ τόσα ἔτη κυβερνῶμεν καὶ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς δημιουργήσει τὰς ἀντιθέσεις μας. (Χειροκροτήματα).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§117Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ἧς ἡ χώρα ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς διὰ σφαιριδίου ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν, καθιερώθη εἰς πᾶσαν ἐκλογὴν νὰ ἐφαρμόζεται ἰδιαίτερον ἐκλογικὸν σύστημα. Ὅσαι ἐκλογαὶ ἐμεσολάβησαν ἀπὸ τῆς καταργήσεως τοῦ σφαιριδίου ἐγένοντο μὲ διάφορα ἐκλογικὰ συστήματα. Τὰ νέα αὐτὰ ἐκλογικὰ συστήματα τὰ ἐψήφιζον εἰς κᾶθε περίστασιν αἱ Κυβερνήσεις, διότι ἐνόμιζον, ὅτι βάσει αὐτῶν θὰ ἐκέρδιζον εἰς τὰς ἑκάστοτε ἐκλογάς. Αὐτὸ λέγει ἡ πεῖρα καὶ ἡ ἱστορία καὶ εἶναι ἀνάξιον πολιτικῶν ἀνδρῶν νὰ ὁμιλοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ καθιερώσεως παγίου ἐκλογικοῦ συστήματος, ὅταν ἔχῃ ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἐμπαίζομεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ παγίου ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἂς ἀκολουθήσωμεν ἑπομένως τὴν ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος, καὶ ὡς ὑπεύθυνοι πολιτικοὶ ἄνδρες ἂς σκεφθῶμεν μὲ ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα πρέπει νὰ ἐνεργηθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί, ὄχι χάριν τοῦ συμφέροντος ἡμῶν, ἢ χάριν τοῦ συμφέροντος τῶν κομμάτων, ἀλλὰ διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, διὰ τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας).

§118Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ αἴθουσα εἶναι κενὴ καὶ θὰ πρέπει νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ὁμιλήσῃ αὔριον ὁ ἀγορητής.

§119Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁμιλῶ, κ. συνάδελφε, πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος θὰ πληροφορηθῇ τὰς ἀπόψεις μου διὰ τοῦ Τύπου. Θὰ συνεχίσω ἑπομένως τὴν ἀγόρευσίν μου παρὰ τὴν ἀπουσίαν τῶν συναδέλφων. Πρέπει λοιπόν, νὰ σκεφθῶμεν ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ἡ χώρα μας σήμερον διέρχεται κρίσιν πολιτικήν, μίαν κρίσιν ἐγγίζουσαν τὰ ὅρια τῆς ἐθνικῆς κρίσεως καὶ τὴν κρίσιν αὐτὴν τὴν ἔφερεν ἡ πολιτικὴ τῆς ΕΡΕ, ἥτις παρέδωσε τὴν χώραν ἕρμαιον δυνάμεων ἀντιστρατευομένων τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Πατρίδος μας. Κύριοι συνάδελφοι, ἀποτελεῖ πρωτοφανῆ περίπτωσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν ἕνας Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος ἐκυβέρνησε τὴν χώραν ἐπὶ 8 ἔτη, νὰ διαλύῃ τὴν Κυβέρνησιν του καὶ νὰ ἐγκαταλείπῃ τὴν χώραν χωρὶς νὰ αἰσθάνεται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τοὺς λόγους οἵτινες προεκάλεσαν τὴν τελευταίαν πολιτικὴν κρίσιν. Καὶ αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν ἀξίωσιν μὲ τὸ Κόμμα του εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἐμπαίζῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι θὰ τὸν ξανακυβερνήσῃ. Διὰ ποῖον λόγον ἐδημιουργήθη ἡ τελευταία πολιτικὴ κρίσις; Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ τὸ εἴπῃ, δὲν τὸ λέγει, διότι εὑρίσκεται μακρὰν τῆς χώρας. Εἶπεν, ὅτι διελύθη ἡ Κυβέρνησίς του, διότι διεφώνησεν ὡς πρὸς τὸ ταξίδιον τῶν Βασιλέων εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ ὑπέδειξε στέλεχός του διὰ νὰ ἡγηθῇ τῆς νέας Κυβερνήσεως καὶ ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τὸ κόμμα του ὅπως δώσῃ εἰς αὐτὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, διὰ νὰ ἐγκρίνῃ τὸ βασιλικὸν ταξίδιον εἰς τὸ Λονδῖνον. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀλλοπρόσαλλος τακτικὴ τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκυβέρνησε τὴν χώραν ἐπὶ μίαν 8ετίαν.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀναπτύσσετε εἶναι σοβαραί, ἀλλὰ ἀποτελοῦν πολιτικὴν συζήτησιν, ἥτις εὑρίσκεται ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Παρακαλῶ ὅπως περιορισθῆτε εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§121Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπὶ τῶν ἀπόψεων αὐτῶν θέλω νὰ θεμελιώσω τὰς κρίσεις μου ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν πρὸ μιᾶς πολιτικῆς κρίσεως χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τοὺς λόγους οἵτινες τὴν προεκάλεσαν. Διότι ὁ γνωρίζων τοὺς λόγους τῆς κρίσεως αὐτῆς, ἀπουσιάζει εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§122Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὑπάρχει τὸ διάγγελμα τοῦ Βασιλέως.

§123Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ διάγγελμα τοῦ Βασιλέως, δὲν εἶχεν ὑπογραφὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡμεῖς στρεφόμεθα ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης τῆς ΕΡΕ, τὴν ὁποίαν ἀντιπολιτευόμεθα.

§124Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ποῖος ἐπεβουλεύθη τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ὅπως λέγει τὸ διάγγελμα τοῦ Βασιλέως καὶ ἀπεπέμφθη;

§125Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐλέχθη ὅτι εἶναι τρία τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἅτινα ἔχουν δοκιμασθῆ. Τὸ πλειοψηφικόν, ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Καὶ τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ, διὰ τῶν ρητόρων της ὑποστηρίζει, ὅτι τὸ καλύτερον ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν διότι ἀποδίδει ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις. Δέχονται δὲ τὸ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου προτεινόμενον σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, διότι καὶ τοῦτο κατὰ τὴν γνώμην των δοκιμασθέν, ἀπέδωκεν ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς ΕΡΕ, ἡ ἀναλογικὴ δὲν ἀποδίδει ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἀπορρίπτει. Ὁ χαρακτηρισμὸς μιᾶς Κυβερνήσεως, ὡς ἰσχυρᾶς ἢ ἀνισχύρου, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν χρόνον καθ’ ὃν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἀπὸ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀποδίδει. Εἶναι δυνατὸν μία Κυβέρνησις νὰ παραμείνῃ ἐπὶ ἐλάχιστον χρόνον εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ ἀποδώσῃ ἔργον τεράστιον. Εἶναι ὅμως δυνατὸν μία ἄλλη Κυβέρνησις νὰ ἐξαντλήσῃ ὁλόκληρον τὴν τετραετίαν καὶ νὰ μὴ ἀποδώσῃ ὠφέλιμον ἔργον. Αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεδείχθησαν μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα, δὲν ἦσαν πάντοτε ἰσχυραί. Καὶ δὲν ἐξήντλησαν τὴν τετραετίαν τῆς θητείας των. Καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1928, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπὶ κεφαλῆς τὸν κολοσσὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον καὶ αὐτὴ δὲν ἐξήντλησεν ὁλόκληρον τὴν τετραετίαν, παρ’ ὅλον, ὅτι ἐπετέλεσε τότε τεράστιον ἔργον. Ἀντιθέτως ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1946, ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ἐξήντλησεν ὁλόκληρον τὴν τετραετίαν καὶ ἐπετέλεσεν ἐθνικὸν ἔργον. Διότι ἔδειξεν, ὅτι ὅταν ἡ Πατρὶς κινδυνεύῃ τὰ προσωπικὰ καὶ τὰ κομματικὰ συμφέροντα παραμερίζονται. Ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐκείνης παραμέρισε τὰ κομματικά της συμφέροντα καὶ ἐκάλεσε τὸν ἀείμνηστον γενναῖον γέροντα, τὸν Θεμιστοκλῆν Σοφούλην, ὁ ὁποῖος διέθετε μόνον 25 βουλευτὰς καὶ τοῦ ἀνέθεσε τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν νίκην ἐναντίον τῶν ἐπιτιθεμένων συμμοριτῶν. Βλέπομεν, λοιπόν, ὅτι μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς μὲ τὸ ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1946 ἔγιναν Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἐπετέλεσαν ἱστορικὸν ἔργον. Ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος κ. Βουρδουμπᾶς, κατηγόρησε τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, διότι τὸ 1950, μὲ τὸ ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ ἐνηλλάγησαν τέσσαρες Κυβερνήσεις. Εἶναι ἀληθὲς τοῦτο. Ἀλλὰ ἂν συγκεντρώσωμεν τὸ ἔργον τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων καὶ τὸ συγκρίνωμεν μὲ τὸ ἔργον τῶν Κυβερνήσεων τοῦ κ. Καραμανλῆ, θὰ ἴδωμεν, ὅτι αἱ βραχύβιοι ἐκεῖναι Κυβερνήσεις ἀπέδωσαν ἔργον ἐθνικὸν τεράστιον. Ἐκήρυξαν τὸ Εὐαγγέλιον τῆς εἰρήνης, ἐπέβαλον τὴν γαλήνην εἰς τὴν χώραν καὶ ἀπεκατέστησαν ἑκατοντάδας χιλιάδων συμμοριοπλήκτων καὶ ἀπεφεύχθη οὕτω ἡ δημιουργία ἔκτοτε τεραστίου κοινωνικοῦ προβλήματος. Καὶ πρέπει ἐκ τοῦ παραδείγματος τούτου νὰ μᾶς γίνῃ μάθημα, ὅτι εἰς ἑκάστην περίπτωσιν πρέπει νὰ βοηθῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Κυβερνήσεων ποὺ χρειάζονται εἰς τὴν περίπτωσιν. Καὶ τὸ 1950 ἐχρειάσθη νὰ γίνουν ἐκλογαὶ διὰ τῆς ἀναλογικῆς, διὰ νὰ κυβερνήσουν μὲ τὸ πνεῦμα τῆς εἰρηνεύσεως τοῦ λαοῦ. Ἡ ΕΡΕ ὑποστηρίζει, ὅτι ὠφελεῖ καλύτερον τὸν τόπον τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Ὑποστηρίζει καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, διότι ἀμφότερα ἀποδίδουν ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις. Εἴπομεν, ὅτι μία Κυβέρνησις θεωρεῖται ἰσχυρὰ ἀπὸ τὸν χρόνον παραμονῆς της εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ἀπὸ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν. Ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις Καραμανλῆ, ποὺ ἀνεδείχθησαν διὰ τῶν συστημάτων πλειοψηφικοῦ καὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ποία ἐξήντλησε τὴν τετραετίαν; Καμμία. Συνεπῶς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι μία Κυβέρνησις χαρακτηρίζεται ἰσχυρὰ ἀπὸ τὸν χρόνον παραμονῆς εἰς τὴν ἐξουσίαν δὲν εὐσταθεῖ ἐκ τῶν πραγμάτων. Διὰ τὸ ἔργον ποὺ ἐπετέλεσαν αἱ Κυβερνήσεις Καραμανλῆ τί νὰ εἴπωμεν; Ἡ Κύπρος εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἔργων τῶν ἰσχυρῶν αὐτῶν Κυβερνήσεων!! Ἡ συγκέντρωσις χιλιάδων Ἑλλήνων ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς καὶ ἡ μετανάστευσις χιλιάδων νέων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἶναι ἔργον τῶν Κυβερνήσεων αὐτῶν. Καὶ ἡ τελευταία περιπέτεια ἐκ τοῦ ἐγκλήματος τῆς 22ας Μαΐου εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἀποδεικνύει τὸ μέγεθος τῆς ἀποδόσεως τῶν ἰσχυρῶν αὐτῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. Συνεπῶς δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε., ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ τὸ πλειοψηφικὸν ἀποδίδουν ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις, ἐνῷ ἡ ἀναλογικὴ δὲν ἀποδίδει τοιαύτας. Ὁ χαρακτηρισμὸς μιᾶς Κυβερνήσεως ὡς ἰσχυρᾶς γίνεται ἐκ τῶν ἔργων της. Καὶ αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεδείχθησαν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1946 καὶ τοῦ 1950 ποὺ διεξήχθησαν μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς ἀπέδωσαν τεράστιον ἐθνικὸν ἔργον, ἐνῷ αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ βραχύβιοι ἦσαν καὶ ἔργον δὲν ἀπέδωσαν. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὸ 1956 κατεβλήθη προσπάθεια νὰ ἐφευρίσκωνται συστήματα, ποὺ νὰ εἶναι κομμένα εἰς τὰ μέτρα τῆς Ε.Ρ.Ε. διὰ νὰ κερδίζῃ τὰς ἐκλογάς. Ἀπὸ τὸ 1956 ἀκόμη μέχρι σήμερον ὠργανώθη ὁ κρατικὸς μηχανισμὸς κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀσπίδα διὰ νὰ κερδίζῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. τὰς ἐκλογάς. Τὸ νὰ ἐπιμένῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον αὐτὸ σημαίνει, ὅτι θέλει νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν παλαιὰν ἱστορίαν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. πλανᾶται αὐτὴν τὴν φοράν. Εὑρίσκεται ἐκτὸς πραγματικότητος. Δὲν ἀκούει τοὺς παλμοὺς τῆς συνειδήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Νομίζει ἡ Ε.Ρ.Ε., ὅτι ἡ πορεία της πρὸς τὰς ἐκλογὰς αὐτὴν τὴν φορὰν θὰ εἶναι ἀνθόσπαρτος. Τὴν πληροφορῶ, ὅτι θὰ συναντήσῃ ὀγκολίθους. Καὶ εἴτε τὸ θέλει, εἴτε δὲν τὸ θέλει ἀπὸ τὸν λαὸν θὰ ἀκούσῃ «κάτω οἱ δολοφόνοι». Ἄς ἐγκαταλείψῃ τὴν αἰσιοδοξίαν τοῦ παρελθόντος καὶ ἂς ἔλθῃ νὰ συζητήσωμεν ἠρέμως περὶ τοῦ ἐπιβεβλημένου αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ χώρα νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν κρίσιν της. Σήμερον ποία εἶναι ἡ ἐθνική μας πραγματικότης; Ἡ ἐθνική μας πραγματικότης εἶναι, ὅτι ἡ χώρα δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εὑρίσκεται ἀκυβέρνητος καὶ ἀπροστάτευτος. Καὶ περιβάλλεται ὑπὸ μυρίων ἐχθρῶν. Ἡ Βουλγαρία κινεῖται διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τῶν προαιωνίων πόθων της. Εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ σύνορα ἀνακινεῖται τὸ ἀνύπαρκτον ἐκεῖνο «Μακεδονικὸν ζήτημα» καὶ ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀντιδρᾷ. Ἡ Τουρκία, ἐνθαρρυνθεῖσα, ἐπεκτείνει ὁσονούπω τὴν Αἰγιαλίτιδα ζώνην καὶ δημιουργεῖ τὴν ζώνην ἁλιείας, ἡ ὁποία θὰ δυσχεράνῃ τὴν ζωὴν τῶν Ἑλλήνων εἰς τὰς ἀνατολικὰς νήσους. Τὸ πρόβλημα τῆς Βορείου Ἠπείρου ἀπεκοιμήθη. Περιβαλλόμεθα ὑπὸ ἐχθρῶν, εἰς δὲ τὸ ἐξωτερικὸν δὲν βλέπω ἡ χώρα νὰ ἔχῃ ἐπιτύχει καμμίαν σοβαρὰν προστασίαν. Εἰς τὴν Μεγ. Βρεταννίαν, μὲ τὴν ὁποίαν συνδεόμεθα μὲ πατροπαραδότους δεσμοὺς καὶ κοινοὺς ἀγῶνας—καὶ τὴν ὁποίαν εὕρομεν προστάτιδα πάντοτε καὶ παραστάτιδα εἰς τὸ παρελθὸν ἐπανειλημμένως—ἐξεδηλώθησαν αἱ γνωσταὶ ἀντιθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐστράφησαν ἐναντίον τῶν Βασιλέων, ἐνῷ κατ’ οὐσίαν ἐστρέφοντο ἐναντίον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἡ Ἀμερική, ἐνῷ δαψιλῶς βοηθεῖ τὰς γειτονικάς μας χώρας—καὶ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὸν Ἀνατολικὸν συνασπισμὸν καὶ τὴν Τουρκίαν—ἐγκατέλειψε τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ἀπόψεως βοηθείας. Καὶ ἡ χώρα εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπὶ ξηροῦ ἀκμῆς, περιβαλλομένη ἀπὸ μυρίους κινδύνους, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἠμπορεῖ διὰ τῶν ἰδίων δυνάμεων νὰ στηριχθῇ καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ζωήν της, διότι ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ τῆς ἐνέπνευσεν αὐτὴν τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ τὴν ἀπαισιοδοξίαν. Ἡ Ἑλλάς, ἀκόμη, ὑπέγραψε συναλλαγματικὰς μὲ τὰς 6 χώρας τῆς Ε.Ο.Κ., αἱ ὁποῖαι ἔχουν τακτὰς προθεσμίας, ποὺ λήγουν. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅταν λήξῃ μία συναλλαγματική, διαμαρτύρεται καὶ ἐπιφέρει καταστροφὴν εἰς τὸν μὴ καλοπληρωτὴν ὀφειλέτην. Ἔχομεν ὑπογράψει, λοιπόν, αὐτὰς τὰς συναλλαγματικάς, αἱ ὁποῖαι τρέχουν. Πρέπει ἐντὸς τακτῶν προθεσμιῶν νὰ ἐκτελέσωμεν ὡρισμένον ἔργον. Πρέπει νὰ συνεγείρωμεν τὸν λαὸν ὁλόκληρον, νὰ τὸν ἐμπνεύσωμεν μὲ τὸ πνεῦμα αὐτῆς τῆς συνεργασίας καὶ νὰ τὸν ὀργανώσωμεν, ὥστε νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν σύνδεσιν αὐτήν, διὰ νὰ γίνωμεν πραγματικῶς ἰσότιμοι συνεταῖροι μὲ τοὺς Εὐρωπαίους καὶ ὄχι ὑπηρέται τῶν συμφερόντων των ἢ μόνον παραγωγοὶ ἐργατῶν. Ἐὰν ἡ φιλοδοξία τῆς Ἑλλάδος εἶναι νὰ ἀποστέλλῃ εἰς τὰ ἀνθρακωρυχεῖα τοῦ Βελγίου καὶ εἰς τὰ ἐργοστάσια τῆς Γερμανίας ἐργάτας, τί τὴν ἤθελε τὴν σύνδεσιν μὲ τὴν Ε.Ο.Κ.; Ἐνῷ ὅταν συνεδέθη ἡ χώρα μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. καὶ ὅταν ἐξεκινήσαμεν πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτῆς τῆς πολιτικῆς, ὅλοι ἐπιστεύσαμεν, ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπίστευσεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἡ χώρα αὐτὴ νὰ ἀποτελέσῃ ἕνα παράγοντα πραγματικῆς προόδου καὶ νὰ συμβάλλῃ εἰς τὴν εἰς εὐρύτερον κύκλον εὐημερίαν τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ΕΡΕ ὅμως, ἐφ’ ὅσον κατεῖχε τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἔκαμε τίποτε διὰ νὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον πρὸς αὐτὴν τὴν προπαρασκευήν. Καὶ τώρα ἐπιθυμεῖ διὰ καλπονοθευτικῶν πάλιν συστημάτων καὶ διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν γνωρίμων ἀνόμων μέσων, τὰ ὁποῖα τὴν ἐβοήθησαν εἰς τὸ παρελθόν, νὰ κερδίσῃ πάλιν τὰς ἐκλογὰς διὰ νὰ σχηματίσῃ μίαν νέαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτείνῃ τὴν κρίσιν εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἀντιμετωπίζοντες τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα μὲ αἴσθημα εὐθύνης πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐφ’ ὅσον δημοσίᾳ ὁμιλοῦμεν καὶ ἐφ’ ὅσον πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπευθυνόμεθα, νὰ τοῦ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν: Ὅτι ἐὰν ἐπαναληφθοῦν τὰ συστήματα τοῦ παρελθόντος—καὶ τὸ τυπικόν, τὸ ἐκλογικόν, καὶ τὸ οὐσιαστικὸν τῆς ὑποβοηθήσεως τοῦ κόμματος τῆς Δεξιᾶς διὰ νὰ κερδίσῃ διὰ τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας τὰς ἐκλογὰς—πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι θὰ τὸν ἀναμείνουν συμφοραὶ μεγάλης καὶ ἀπροσμετρήτου σημασίας. Καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προλάβωμεν τὰς συμφορὰς αὐτὰς καὶ νὰ ἐπιβάλλωμεν τὴν λογικὴν εἰς τὸν τόπον. Καὶ ἡ λογικὴ ἐπιβάλλει αὐτὴν τὴν ὥραν ἄμβλωσιν τῶν παθῶν καὶ τὴν δημιουργίαν κλίματος ἠρέμου, κλίματος ὁμαδικῆς προσπαθείας, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμπνεύσῃ τὸν λαὸν ὁλόκληρον νὰ ἐργασθῇ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν κοινῶν σκοπῶν. Καὶ τὸ κλῖμα αὐτὸ δὲν τὸ δημιουργοῦν οἱ σκληροὶ ἀγῶνες, ποὺ προκαλοῦνται κατ’ ἀνάγκην ἐκ τοῦ συστήματος τοῦ πλειοψηφικοῦ ἢ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὁπότε ἀντιμάχονται αἱ πολιτικαὶ παρατάξεις σκληρῶς. Τὸ κλῖμα αὐτὸ θὰ τὸ δημιουργήσῃ καὶ τὸ δημιουργεῖ μόνον ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Καὶ ἐπιβάλλεται αὐτὴν τὴν ὥραν εἰδικῶς, νὰ δημιουργηθῇ αὐτὸ τὸ πολιτικὸν κλῖμα εἰς τὸν τόπον, ὥστε ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κρίνων ψυχραίμως καὶ συνετῶς, νὰ ἀποδώσῃ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐμπιστοσύνης του διὰ νὰ τὸν κυβερνήσῃ. Καὶ ἂν μέσα εἰς τὸ κλῖμα αὐτὸ τῆς ἠρέμου κρίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκλεγῇ πάλιν τὸ Κόμμα τῆς Δεξιᾶς, μὲ τὸν σημερινὸν ἢ ἄλλον ἡγέτην, μὲ γειά του νὰ διοικήσῃ. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, φρονίμως καὶ συνετῶς σκεπτόμενος, νὰ ἀποφασίσῃ νὰ ἀναθέσῃ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας εἰς ἄλλας χεῖρας παλαιάς, γνωρίμους, αἱ ὁποῖαι συνδέονται μόνον μὲ μεγάλους ἐθνικοὺς ἀγῶνας, μὲ μεγάλας ἐθνικὰς ἐξορμήσεις καὶ μὲ μεγάλα ἐθνικὰ ἔργα; Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἀνάγκη, πρὸς ἄμβλωσιν τῆς κρίσεως, ἐπιβάλλει σήμερον τὴν καθιέρωσιν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Δὲν εἶναι τοῦτο αἴτημα τῶν κομμάτων τῆς τέως Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα τὸ προτείνουν. Δὲν εἶναι αἴτημα τῶν βουλευτῶν. Εἶναι αἴτημα τῆς ἐποχῆς, εἶναι αἴτημα τοῦ λαοῦ, εἶναι αἴτημα τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἔχομεν καιρὸν ἀκόμη, μέχρις ὅτου καταλήξωμεν εἰς τὴν τελικὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νὰ σκεφθῶμεν ὅλοι, ἐν ὄψει τῆς ἱστορικῆς μας εὐθύνης καὶ τῶν κρισίμων στιγμῶν ποὺ διερχόμεθα καὶ νὰ ἀκολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν καὶ αὐτὴν τὴν φρόνιμον γραμμήν, τῆς ψηφίσεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἀκόμη θὰ ἤθελα νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀποδείξῃ καὶ ἐπιδείξῃ ὅτι διὰ τὸ Δημόσιον προβάλλει ἡ ἀνάγκη οἰκονομιῶν καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸ ἴδιον τὸ Σῶμα της περιορίζουσα τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους, διὰ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν εἰς 250. Ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν πλὴν τῆς οἰκονομίας θὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν λαὸν νὰ κάμῃ καλὴν ἐκλογὴν καὶ νὰ ἀποστείλῃ ἐνταῦθα ἀξίους ἀντιπροσώπους ἐμπνεομένους ἀπὸ τὸ νέον πνεῦμα τῆς εἰρήνης, τὸ ὁποῖον ἐθεμελιώθη διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν μεγάλων δυνάμεων εἰς τὴν Μόσχαν. Ἐφ’ ὅσον τὸ πνεῦμα τῆς εἰρηνεύσεως καὶ τῆς συνυπάρξεως ἐπεβλήθη εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ἡμεῖς εἰς τὴν χώραν μας δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν καλλιεργοῦντες τὰ μίση, τὰς ψυχώσεις καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ ψυχροῦ πολέμου. Ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν τὴν δυνατότητα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅπως ἐν γαλήνῃ ἐκλέξῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του ἐμπνεομένους ἀπὸ τὸ σύγχρονον πνεῦμα τῆς διεθνοῦς ἀλλαγῆς καὶ ἐν μέσῳ κλίματος ἐξημερώσεως τῶν παθῶν. Οἱ διαπνεόμενοι ἀπὸ τὰς ψυχώσεις τοῦ παρελθόντος, ἀπὸ τὰ μίση καὶ τὰς ἀντιθέσεις σημαίνει ὅτι δὲν ἀντελήφθησαν τὸ πνεῦμα τῆς παρούσης ἐποχῆς, ἀλλὰ ἐξακολουθοῦν νὰ νομίζουν, ὅτι ἐν μέσῳ αὐτῆς τῆς διεθνοῦς ἀνατάσεως, ἡμεῖς εἶναι δυνατὸν νὰ μείνωμεν ἀδιάφοροι καὶ ἀντιδραστικοί. Ὅσοι ἐξ ἡμῶν δὲν ἀντελήφθημεν τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς, εἴμεθα ἄχρηστοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν. Πρέπει συνεπῶς, νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἡ ὁποία ἔδωσεν ἐξαιρέτους Κυβερνήσεις, ὅπως εἰς τὰ ἔτη 1946 καὶ 1950 καὶ ὀφείλομεν νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν εἰς 250 διὰ νὰ γίνῃ ἐπιμελὴς ἐπιλογὴ τῶν ἀρίστων ἀντιπροσώπων ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ τμῆμα τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ σύστημα τῶν ἐκλογῶν. Ὡς πρὸς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, νομίζω, ὅτι ἡ ΕΡΕ προσφέρει κακὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ἔθνος ὅταν ἐπιμένῃ προπαγανδίζουσα ὅτι δῆθεν ἡ Ε. Κ. καταφέρεται κατὰ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἡ Ε.Κ., κ. βουλευταί, τιμᾷ τὸν στρατόν. Μόνον ἐναντίον τῶν ἡγετῶν, τῶν κακῶν ἡγετῶν αὐτοῦ κατεφέρθη καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ προστατεύσῃ τὸν στρατόν, ὥστε νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ τὸ αἶσχος τοῦ 1961. Ἐὰν ἐπαναληφθῇ τὸ αἶσχος ἐκεῖνο ἡ χώρα θὰ μειωθῇ διεθνῶς καὶ αἱ συνέπειαι θὰ εἶναι βαρεῖαι καὶ διὰ τὸν στρατὸν καὶ διὰ τὸ Ἔθνος. Εἶδον, κ. βουλευταί, κυκλοφοροῦσαν μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τῶν Ναυτικῶν. Οἱ Ναυτικοὶ ὅπως καὶ οἱ στρατιῶται προσφέρουν μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος. Παλαίοντες μὲ τὰ κύματα καὶ ὅλα τὰ τέρατα τῆς φύσεως, ζωογονοῦν τὸν τόπον μὲ τὸ συνάλλαγμα ποὺ στέλλουν συνεχῶς καὶ τιμοῦν τὴν Ἑλλάδα περιάγοντες ὑπερηφάνως τὴν ναυτιλίαν μας ἀνὰ τὴν ὑφήλιον. Θὰ πρέπει λοιπὸν νὰ σεβώμεθα περισσότερον αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ μὴ τοὺς ἐμπαίζωμεν δημαγωγοῦντες ἐπὶ τοῦ προβλήματος τῆς ψήφου των. Ἐφ’ ὅσον τὸ ἄρθρον 66 τοῦ Συντάγματος ἀπαγορεύει εἰς τοὺς Ναυτικοὺς νὰ ψηφίσουν, δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν νὰ ψηφίσουν οἱ Ναυτικοί. Ἡ τροπολογία λοιπὸν αὐτὴ ὑπεβλήθη διὰ λόγους δημοκοπικοὺς καὶ μόνον, ὅπερ μὲ ἀναγκάζει νὰ διαμαρτυρηθῶ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τῶν τελευταίων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου δίδεται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι κατὰ τὰς μελλούσας ἐκλογὰς θὰ ὑπάρξῃ Κράτος τίμιον. Μία ἐκ τῶν διατάξεων αὐτῶν εἶναι ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν Νομαρχῶν διὰ Συμβούλων τῆς Ἐπικρατείας καὶ Παρέδρων. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ὀρθότερον εἶναι οἱ Νομάρχαι νὰ ἀντικατασταθοῦν ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους Εἰσαγγελέων, διότι οἱ Εἰσαγγελεῖς γνωρίζουν τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου ὅπου ὑπηρετοῦν καὶ θὰ δυνηθοῦν νὰ διοικήσουν καλύτερον. Ἐκτὸς αὐτοῦ, ὅσοι ἐκ τῶν Κρατικῶν λειτουργῶν θὰ θελήσουν νὰ παραβοῦν τὸν ἐκλογικὸν νόμον παρὰ τὰς ἀντιθέτους διαταγὰς τοῦ Νομάρχου–Εἰσαγγελέως, θὰ γνωρίζουν, ὅτι τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν θὰ διωχθοῦν ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως, ὁ ὁποῖος θὰ γνωρίζῃ τὰς παραβάσεις των ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του ὡς Νομάρχου. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει τὴν ἀντικατάστασιν διὰ τὴν περίοδον τῶν ἐκλογῶν τῶν ἡγετῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Πιστεύω, ὅμως, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ τοποθετηθοῦν εἰς τὰς θέσεις αὐτὰς Εἰσαγγελεῖς, διότι οἱ λειτουργοὶ αὐτοὶ ὡς μὴ διοικήσαντες ποτὲ Σώματα Ἀσφαλείας, θὰ ἀποτύχουν καὶ ἁπλῶς θὰ καλυφθοῦν ὑπ’ αὐτοὺς ὅσοι ἐκ τῶν κατωτέρων στελεχῶν θὰ θελήσουν νὰ ἐπέμβουν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἐὰν νομίζωμεν, ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας δὲν εἶναι οἱ κατάλληλοι νὰ ἡγηθοῦν τῶν Σωμάτων τούτων κατὰ τὰς ἐκλογάς, θὰ πρέπει κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ζητήσωμεν τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Ἄς ἀφήσωμεν τοὺς δικαστικοὺς εἰς τὰ ἔργα των. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς προφυλάξωμεν, διότι ἀπεδείχθησαν ὅτι ἀποτελοῦν τὸ προπύργιον τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν τοῦ τόπου. Ὁ καλύτερος τρόπος διὰ τὴν διενέργειαν ἐλευθέρων ἐκλογῶν εἶναι νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνεργήσῃ ἐλευθέρας καὶ ἀδιαβλήτους ἐκλογάς, ἀλλάζοντας τὸ ἐπικρατοῦν κλῖμα ἐν τῇ διοικήσει τοῦ Κράτους. Ἐκ τῶν μέχρι σήμερον ὅμως πράξεων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐλαχίστων ἀναλαμπῶν, ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι ὑποκατάστατον τῆς ΕΡΕ καὶ προτίθεται νὰ παράσχῃ πᾶσαν βοήθειαν εἰς τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ διὰ νὰ πλεονεκτήσῃ κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἰς βάρος τῶν ἄλλων Κομμάτων. Τίποτε δὲν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀλλάξῃ τὴν νοοτροπίαν τῶν Κρατικῶν λειτουργῶν, διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κἄτι ἤλλαξεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ὅτι πρόκειται νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἐλευθέρας καὶ ἀδιαβλήτους ἐκλογάς. Εἰδοποιῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αἱ ὧραι αὐταὶ εἶναι κρίσιμοι καὶ ὅτι αἱ εὐθῦναι της εἶναι ἱστορικαί. Ἐὰν αἰσθάνεται ἑαυτὴν ἱκανὴν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον της τοῦτο, νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δύναται νὰ τὸ ἐκτελέσῃ. Ἐὰν ἔχῃ δισταγμοὺς νὰ παραιτηθῇ πρὶν τὸ ζητήσῃ τοῦτο ὁ λαὸς ὅπως συνέβη μὲ τὴν προκάτοχον αὐτῆς Κυβέρνησιν. Ἀστεῖα καὶ πειραματισμοὶ τώρα δὲν χωροῦν. Πάντες πρέπει νὰ σοβαρευθῶμεν. Ὀφείλομεν νὰ στερεώσωμεν τὴν Δημοκρατίαν καὶ νὰ δώσωμεν Κυβέρνησιν ἱκανὴν εἰς τὸν τόπον διὰ νὰ ἐξαγάγῃ τὴν χώραν ἀπὸ τὴν κρίσιν εἰς τὴν ὁποίαν τὴν περιήγαγεν ἡ ΕΡΕ. Βεβαίως εἰς τὰ Κόμματα ἔχει ἀνατεθῆ ἕνας μεγάλος ρόλος. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν ἔχει ἀνατεθῆ ἐπίσης μεγάλος ρόλος. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν δύναται νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον της, ὀφείλει νὰ παραιτηθῇ. Ἐκ τῶν μέχρι σήμερον πράξεών της ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον εἰς ἐλευθέρας ἐκλογάς. Ἢ θὰ πρέπει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀλλάξῃ νοοτροπίαν καὶ πολιτικήν, ἢ πρέπει νὰ παραιτηθῇ διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν θέσιν της ἄλλη Κυβέρνησις Ὑπηρεσιακὴ νὰ διενεργήσῃ τὰς ἐκλογάς, ἐλευθέρας καὶ ἀδιαβλήτους. Θὰ πρέπῃ αἱ ἐκλογαὶ νὰ γίνουν συντόμως. Ἡ ἀκυβερνησία τῆς χώρας ἡ ὁποία ἤρχισεν ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1961 καὶ συνεχίζεται μέχρι σήμερον, δὲν θὰ πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἐπὶ πολύ. Εἶναι ἀνάγκη σύντομα νὰ ἔχωμεν πολιτικὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς διενεργείας ἐλευθέρων ἐκλογῶν ὑπὸ Κυβερνήσεως πλήρους ἐμπιστοσύνης ὅλων τῶν Κομμάτων. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναλογισθῇ τὰς εὐθύνας της καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ βαρὺ ἔργον, τὸ ὁποῖον τῆς ἔχει ἀνατεθῆ, εἰς τὴν διενέργειαν τιμίων καὶ ἀδιαβλήτων ἐκλογῶν. Ἄλλως τιμίως καὶ εἰλικρινῶς νὰ ἀποφασίσῃ νὰ παραιτηθῇ, ὥστε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν θέσιν της ἄλλη Κυβέρνησις ἱκανωτέρα διὰ νὰ διεξαγάγῃ ἐκλογὰς ἀδιαβλήτους. Ὅταν ἡμεῖς, οἱ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου διεξήγομεν τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα, διακηρύσσοντες, ὅτι ἡ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ τὸ ἐκάμαμεν, διότι τὸ ἐπιβάλλουν αἱ συνθῆκαι τῆς ἐποχῆς πρῶτον καὶ διότι τοῦτο ἀποτελεῖ συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἐπικαλούμεθα ἡμεῖς εἰς μίαν ὥραν κρίσιμον. Καὶ ἡ ὥρα αὐτὴ καὶ αἱ συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι διεμορφώθησαν ἀπὸ τὰ ἔργα τῆς ΕΡΕ εἶναι κρίσιμοι διὰ τὴν χώραν μας. Καλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον της καὶ ἀπέναντι τοῦ ἑαυτοῦ της καὶ ἰδιαιτέρως ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ρουχωτᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§127ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνω μίαν προειδοποίησιν, ὅτι χθὲς ἠνωχλήθην ἀπὸ ὁμάδα βουλευτῶν, ὅτι θέλουν νὰ ὑποβάλουν πρότασιν περὶ καθιερώσεως τοῦ τετάρτου. Δηλαδὴ αὔριον δὲν ἀποκλείεται ἡ Βουλὴ τὸ πρῶτον νὰ ἀσχοληθῇ περὶ τῆς καθιερώσεως τοῦ τετάρτου. Ἑπομένως, κύριε Ρουχωτᾶ σᾶς συμφέρει νὰ ὁμιλήσητε ἀπόψε.

§129Χ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Μὴ μᾶς θέτετε εἰς αὐτὸ τὸ δίλημμα. Εἰς ποῖον νὰ ὁμιλήσωμεν;

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποχρέωσίς μας εἶναι νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὸν βασικώτερον αὐτὸν νόμον. Σκεφθῆτε τὶ ἐντύπωσιν δημιουργοῦμεν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Συνεχῶς ἐπὶ ἡμέρας συζητοῦμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον.

§131Β. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ προχωρήσωμεν.

§132Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τὸ σύνθημα, κ. Πρόεδρε τὸ δίδει ἡ Κυβέρνησις πρώτη.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰς τὸ πολιτικὸν Γραφεῖον εἶναι ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Παίρνω τὸ θάρρος νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοὶ Ὑπουργοὶ φαίνονται ὅτι μᾶς δίδουν μαθήματα Κοινοβουλευτισμοῦ. Ὁ ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρακολουθεῖ ἐπὶ ἑπτὰ ὥρας. Ἐξ ἄλλου εἶναι παρόντες ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ κ. Γκότσης, ἔγκριτος καὶ αὐτὸς νομικός.

§134Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὴ ἐπιμένετε. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσῃ συνάδελφός τις ἐνώπιον 5 βουλευτῶν;

§135Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι ὁ βασικώτερος νόμος, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς, συζητεῖται ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, παρόντων 5 βουλευτῶν. Ἐξ ἄλλου ὑπάρχει Κανονισμός, τὸν ὁποῖον δύνασθε νὰ ἐφαρμόσητε, ἐὰν πράγματι διαπιστώσητε τὴν ὕπαρξιν ἀπαρτίας.

§136Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ ἀπόψεως ἰδικῆς μας δὲν συμμεριζόμεθα τὴν μομφήν, ὅτι ἀπουσιάζει ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὴν τελευταίαν ὀκταετίαν, διὰ πρώτην φορὰν βλέπω νὰ παρίστανται εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ μάλιστα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως μέχρι πέρατος. Καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως αὐτό. Κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν μέχρι πρὸ ὀλίγων λεπτῶν παρίσταντο καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Παρίσταται, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Γεωργίας καίτοι μὴ ἁρμόδιος, εἶναι ὅμως διακεκριμένος νομομαθής. Ἡμεῖς, τοὐλάχιστον ἀπονέμομεν φόρον τιμῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἔδειξεν, ὅτι σέβεται τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της καὶ δὲν παρίστανται οἱ κ.κ. βουλευταί, διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, τοῦτο, δὲν βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν. Κατὰ συνέπειαν ἡ εὐθύνη ἀνήκει εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ μόνον.

§137Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, μία οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ. Ἡ ἰδική μας ἄποψις ὑπὸ τὴν ἔννοιαν μομφῆς, κατὰ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, εὑρίσκεται εἰς ἄλλο σημεῖον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ τοὺς ἰσχυρισμούς της ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ, ἐδημιούργησε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὸ θέμα δὲν κρίνεται ἀπὸ τὴν διεξαγομένην συζήτησιν, ἀλλὰ κρίνεται ἀπὸ σκοτεινὰ παρασκήνια, τὰ ὁποῖα μηχανεύονται λύσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον, οὔτε τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, οὔτε τῆς χώρας μας. Εἴπατε, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁμὰς βουλευτῶν σᾶς πιέζει ἀπὸ χθὲς νὰ δεχθῆτε αἴτησιν περὶ καθιερώσεως τοῦ τετάρτου. Δὲν ἔχω μακρὰν πεῖραν, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ ἐξ ὅσων ἔχω ἀναγνώσει εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἐξ ὅσων ἐνθυμοῦμαι, ὅταν συζητοῦμεν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἡ διάθεσις βουλευτῶν νὰ κάμουν χαρακίρι, δηλαδὴ νὰ ἀποστερήσουν καὶ τοὺς ἑαυτούς των καὶ τοὺς συναδέλφους των τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκθέσουν τὰς ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου νομοθετήματος ἀπόψεις των. Βεβαίως, πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ δὲν εἶναι σωστὸν νὰ παρατηρῆται αὐτὸ τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, βλέπομεν κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου, θὰ παρεκάλουν, ὅπως, κατὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν καὶ πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν νὰ γίνῃ μία ὀλιγόλογος συζήτησις δικονομήσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§138Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως, ὡς ἐλέχθη καὶ παρὰ τῶν ἄλλων πλευρῶν, εἶναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τὰς συνεδριάσεις παρίστανται καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ κ.κ. Ὑπουργοί, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ προηγουμένως συμβαίνοντα. Προκειμένου ὅμως, περὶ τῆς ψηφίσεως ἑνὸς νόμου καὶ μάλιστα διὰ τὸν ἐκλογικόν, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ Σύνταγμα, προβλέπει τὴν ὑπὸ τῆς Ὁλομελείας τοῦ Σώματος ψήφισιν, ἀπαιτεῖται ἡ παρουσία τῶν βουλευτῶν, πολλῷ μᾶλλον, ὅταν πρόκειται περὶ ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν μὴ διαθετόντων ὅμως ψῆφον καὶ μὴ δυναμένων νὰ προσμετρηθῶσιν. Εἴμεθα παρόντες 10 βουλευταί. Ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ μόνον 2. Δύναται, σοβαρῶς νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, δυνάμεθα νὰ συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου νόμου; Λυποῦμαι, εἰλικρινῶς, διότι διαφωνῶν, ἔχω ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν γνώμην τοῦ σεβαστοῦ μου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Τούτων, ἕνεκα, κ. Πρόεδρε, προτείνομεν τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μέχρι τῆς στιγμῆς, μετὰ τῶν εἰσηγητῶν, ἔχουν ὁμιλήσει ἐν συνόλῳ 10 συνάδελφοι. Ὑπολείπονται ἀκόμη —ἐγγεγραμμένοι βεβαίως, μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς— τριάκοντα νὰ ὁμιλήσουν. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὸν ρυθμὸν αὐτόν, συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου θὰ χρειασθοῦν πολλαὶ ἀκόμη συνεδριάσεις διὰ νὰ τελειώσῃ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ παλαιοτέρου συναδέλφου, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κ. Μπακοπούλου, ἐὰν ὑπῆρξε ποτέ, συζητουμένου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἕνα τοιοῦτον φαινόμενον. Λυποῦμαι, κ. βουλευταί, διότι εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπομνήσω εἰς τοὺς κ. συναδέλφους, ὅσα προηγουμένως ἀνέφερα. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος καὶ πάλιν νὰ ἀποκρούσω τοὺς ἰσχυρισμοὺς ὡρισμένων συναδέλφων. Αἱ συνεδριάσεις τοῦ Σώματος πρέπει νὰ συνεχίζωνται καὶ ἡ διαδικασία τῆς ψηφίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου νὰ συντομευθῇ.

§140Β. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας ἵνα ἀποκρούσω ὡρισμένας αἰτιάσεις αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνθησαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγώ, ἐὰν λαμβάνω αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὸν λόγον, τὸ κάμνω μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ λάβω θέσιν ἐπὶ τοῦ ἀναφυέντος ζητήματος τῆς συνεχίσεως τῆς συζητήσεως κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, χωρὶς βεβαίως αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἔτσι ὅπως ἦλθεν ἡ συζήτησις, νὰ δύναμαι νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἁπλῶς ἐκφράζω τὴν ἀτομικήν μου γνώμην, θέτων ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν τὰ ἑξῆς. Προσωπική μου γνώμη λοιπὸν εἶναι ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ τερματισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἤκουσα τὰς αἰτιάσεις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως μετὰ μεγάλης προσοχῆς· ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ δὲν ἐπιδεικνύει ἐκεῖνον τὸν ζῆλον ἢ τὸν ρυθμὸν τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξῃ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἔρχεται ὀλίγον πρωθυστέρως. Προϋπόθεσις τοῦ νὰ ἐπιδείξῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδείκνυται κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ πράξῃ εἶναι νὰ τερματισθῇ αὐτὸ τὸ παρεπίμπτον θέμα. Δηλαδὴ ἡ ψήφισις τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου οὕτως ὥστε ἐκκαθαριζομένης τῆς καταστάσεως καὶ ἀγομένων τῶν πραγμάτων πρὸς ἐκλογὰς νὰ δυνηθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ στραφῇ πρὸς πραγματοποίησιν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ, δηλαδὴ τῆς διενεργείας ἐκλογῶν ἀδιαβλήτων ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Ἡ παράκλησίς μου ἡ προσωπικὴ εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαιωνίζωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐλέχθησαν σοφώτατα πράγματα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Τὰ ἠκούσαμεν μετὰ μεγάλης προσοχῆς. Μοῦ φαίνεται, ὑπὸ οἱανδήποτε κρίσιν καὶ ἐὰν ἐκτιμήσωμεν τὰ πράγματα, ὅτι πρέπει νὰ εἴπωμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγομεν ἐνίοτε καὶ εἰς τὰ δικαστήρια, ὅτι δηλαδὴ ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ κανείς, ὅτι μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς, ὅτι αἱ πτέρυγες δὲν ἐξέθεσαν ἐκείνας τὰς σκέψεις τὰς ὁποίας ἐθεώρησαν ἀναγκαίας νὰ θέσουν ὑπ’ ὄψει τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς. Κατὰ συνέπειαν καὶ ἐπειδὴ δὲν ἀπόκειται εἰς ἐμένα νὰ κρίνω ἐὰν θὰ περιορισθοῦν αἱ ἀγορεύσεις, παράκλησιν ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Δηλῶ δέ, ὅτι εἶμαι διατεθειμένος, μολονότι, ὅταν κάθηται κανεὶς συνεχῶς ἐπὶ τόσας ὥρας φυσικὸν εἶναι νὰ αἰσθάνεται καταπόνησιν, εἶμαι, λέγω, διατεθειμένος ἐπὶ πολλὰς ὥρας ἀκόμη νὰ ἀκούσω καὶ σήμερον καὶ αὔριον, ὥστε νὰ τερματίσωμεν τὴν συζήτησιν τὸ ταχύτερον. Νὰ καταλήξητε, σεῖς ὡς Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Καὶ περαιτέρω νὰ ἀκούσωμεν τὴν ἀπόφασίν σας περὶ τοῦ πρακτέου. Καὶ ὅταν θὰ ἀκούσωμεν τὴν ἀπόφασίν σας, θὰ κρίνωμεν καὶ ἡμεῖς περὶ τοῦ πρακτέου ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας ἀπόψεως. Διότι, κύριοι, μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἡ θέσις μας εἶναι λεπτεπίλεπτος. Καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ ἀντιλαμβάνεσθε καὶ σεῖς, ἀπὸ τὰς αἰτιάσεις τὰς ὁποίας μᾶς ἀπευθύνετε. Βοηθήσατέ μας καὶ σεῖς, νὰ βοηθήσωμεν καὶ ἡμεῖς σᾶς. Διότι αὐτὸ ἐνδείκνυται αὐτὴν τὴν στιγμήν: Νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὰς ἐκλογάς. Ἐπιτρέψατέ μου δὲ νὰ συνενώσω τὴν παράκλησίν μου μὲ τὴν διατυπωθεῖσαν σύστασιν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, διότι, νομίζω, δὲν θὰ βλάψῃ καθόλου ἐὰν τεθῇ μία κλεψύδρα εἰς τὸν λόγον. Περαιτέρω ἀνάπτυξις θεωριῶν δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία μετὰ τὰ ὅσα διὰ μακρῶν ἀνεπτύχθησαν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ κλεψύδρα θὰ βλάψῃ. Ἔτσι θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν τὸ ταχύτερον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ θ’ ἀποφασισθῇ καὶ νὰ ἠμπορέσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐργασθῶμεν.

§141Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν διατύπωσίν του εἶπε περίπου τὰ ἑξῆς: Ὅτι προϋπόθεσις διὰ νὰ προχωρήσῃ εἰς μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ βοηθήσουν τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν εἶναι ἡ προηγουμένη ψήφισις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Πράγματι ὑπάρχει τοιαύτη προϋπόθεσις.

§142Β. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Μάλιστα ὑπάρχει. Καὶ νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἀμέσως. Εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν Νομαρχῶν, ὅπως εἶναι καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα συζητούμενον μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐνδεχομένης ἀντικαταστάσεως Διοικητῶν Χωροφυλακῆς. Εἶναι δύο θεμελιωδέστατα ζητήματα κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐὰν θέλετε νὰ ἀχθῶμεν εἰς ἀδιαβλήτους ἐκλογάς. Τὸ πρῶτον ζήτημα, τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν Νομαρχῶν, θὰ ρυθμισθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ δεύτερον θέμα εἶναι ὑπὸ σκέψιν ἀκόμη. Θὰ τὸ ψηφίσητε ὅμως τὸ νομοσχέδιον; Ἢ δὲν θὰ τὸ ψηφίσητε; Καὶ ὑπὸ ποίαν μορφὴν θὰ τὸ ψηφίσητε; Ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα εἶναι μετέωρα καὶ ὑπὸ συζήτησιν. Περιμένομεν δὲ νὰ σᾶς ἀκούσωμεν διὰ νὰ λάβωμεν τὰ προσήκοντα μέτρα. Διότι ἐὰν δὲν ἀποφασίσητε αὐτὰς τὰς ἀντικαταστάσεις τὰς ὁποίας ἐγὼ θεωρῶ οὐσιώδεις, εἶναι ἀτομικὴ ἄποψις ἰδική μου, καὶ δὲν προδικάζω τὶ θὰ πῇ ἡ Κυβέρνησις, πῶς θέλετε νὰ προχωρήσωμεν; Μᾶς λέγετε: Τὶ μέτρα ἐλάβατε; Πρέπει σεῖς νὰ ἀποφασίσητε πρῶτα διὰ νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς μὲ τὴν σειράν μας τὰ ἀναγκαῖα μέτρα. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησίς μου.

§143Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριε Πρόεδρε, ὁ πολιτικὸς κόσμος τίθεται πρὸ τοῦ διλήμματος ἢ νὰ ψηφίσῃ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἐν τάχει ἢ ἡ Κυβέρνησις παρὰ τὰ δηλωθέντα, ὅτι θὰ δημιουργήσῃ τὰς καταλλήλους συνθήκας ἵνα ὁδηγηθῇ ἡ χώρα εἰς τὴν ὁμαλότητα, δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ εἰς οὐδὲν μέτρον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Διότι πέραν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς αὐτὸν καὶ τὰ ὁποῖα μέτρα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς διλήμματος, οὐδὲν μέτρον, οὐδεμία ἀλλαγή, θὰ παραμείνῃ τὸ Καραμανλικὸν Κράτος, θὰ παραμείνουν αἱ παρακρατικαὶ ὀργανώσεις. Ἐὰν θέλετε κάποιον μέτρον νὰ ληφθῇ, ψηφίσατε καὶ μάλιστα τὸ ταχύτερον τὸν ἐκλογικὸν νόμον.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέψατε καὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ ἔχῃ γνώμην. Παρερμηνεία ἐγένετο. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ὡρισμένα ἐκ τῶν μέτρων αὐτῶν χρῄζουν νομοθετικῆς κυρώσεως, περὶ αὐτῶν ὡμίλησε.

§145Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν συμμερίζομαι τὰς ἀπόψεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ἐφραιμίδη. Ἡμεῖς θέλομεν ταχείας ἐκλογάς, ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι ἀναγκαία προϋπόθεσις καὶ ὅσον ταχύτερον τελειώσωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τόσον περισσότερον χρόνον δίδομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προπαρασκευασθῇ καὶ νὰ λάβῃ τὰ διοικητικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἴτε θὰ στηρίζωνται εἰς τὸν ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογικὸν νόμον, εἴτε γενικώτερον εἰς τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Αὐτοὶ οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους λέγω, δὲν προδικάζουν ποσῶς τὸ θέμα τοῦ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ Ἕνωσις Κέντρου θὰ θεωρήσῃ, ὅτι αἱ προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργηθοῦν, καθιστοῦν δυνατὴν τὴν συμμετοχήν μας εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ ὀφείλομεν νὰ παράσχωμεν τὸν χρόνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἴτε ὑπὸ τὴν σημερινήν της μορφήν, δὲν θίγω κανένα, εἴτε ὑπὸ ἄλλην μορφὴν ὑπὸ ἄποψιν δηλαδὴ ἀνασχηματισμοῦ, νὰ λάβῃ τὰ μέτρα αὐτά. Εἶμαι καὶ ἐπαγγελματίας καὶ ἔχω κερδίσει τὴν ζωήν μου μὲ τὸν ἱδρῶτα τοῦ προσώπου μου καὶ ἠξεύρω πόσον πολύτιμος εἶναι ὁ χρόνος διὰ πάντα ἐργαζόμενον. Ἐὰν καθηλώνωνται οἱ ἁρμόδιοι κ. Ὑπουργοὶ καὶ δι’ ἡμᾶς οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ Ἐσωτερικῶν, Δικαιοσύνης, Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ λέγων Ἐσωτερικῶν ἐννοῶ καὶ τὸν Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν τοὺς καθηλώνωμεν τὴν ἡμίσειαν ἡμέραν ἐδῶ, πότε θὰ ἐργασθοῦν καὶ θὰ λάβουν τὰ μέτρα ποὺ θὰ μᾶς ἐξασφαλίσουν τὰς ἐκλογάς; Συμφωνῶ καὶ ἐγώ, δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλῶ οὔτε ἔχω ἐξουσιοδότησιν νὰ ὁμιλῶ ἐκ μέρους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εὑρίσκουν εἰς τὴν ψυχήν μου καὶ εἰς τὴν σκέψιν μου ἀπήχησιν καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἀτέρμων συζήτησις πρέπει νὰ ἐκλείψῃ διότι ἐὰν πᾶμε δύο ἢ τρεῖς ὥρας συνεδρίασιν τὴν ἡμέραν θὰ φθάσωμεν εἰς τὰς 3 Νοεμβρίου καὶ νόμον δὲν θὰ ἔχωμεν. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι πρέπει ἐξ ἀντικειμενικῶν λόγων νὰ ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαὶ καὶ νὰ πᾶμε ἀκόμη μακρύτερα. Ὅσον γρηγορώτερον κάμομεν τὰς ἐκλογὰς τόσον τὸ καλύτερον καὶ διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ διὰ τὸν τόπον. Νομίζω συνεπῶς, ὅτι αἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ὀρθαί.

§146Β. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εὐχαριστῶ τὸν κ. Μπακόπουλον, εἶμαι σύμφωνος εἰς αὐτὰ ποὺ εἶπε.

§147Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παραμένομεν μέχρι τῆς τελευταίας ὥρας ὅπου θὰ λήξῃ ἡ συνεδρίασις. Τουλάχιστον ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ προτείνωμεν, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι εἶναι τριάντα ἐγγεγραμμένοι καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἐγγραφοῦν καὶ ἄλλοι δέκα, νὰ προτείνωμεν αὔριον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἡμίωρον, διότι ἡμίσεια ὥρα, κ. Μπακόπουλε, εἰς τὸν κάθε ἀγορητὴν εἶναι, νομίζω, ἐπαρκὴς νὰ ἐξαντλήσῃ τὸ θέμα. Τουλάχιστον αὔριον ἓξ ὥρας ἐὰν θὰ συνεδριάσωμεν θὰ ὁμιλήσουν δέκα βουλευταί.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.25′ μ.μ.)