1963.05.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 88η

Τετάρτη 8 Μαΐου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

§2Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 78 τοῦ Συντάγματος, οὐδὲν θέμα συζητεῖται διαρκούσης τῆς συζητήσεως ἐπὶ προτάσεως μομφῆς.

§4Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κάτι ποὺ ἀφορᾶ τὸ Προεδρεῖον, κ. Πρόεδρε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ὀλίγην ὑπομονήν, κ. Διαμαντόπουλε, θὰ μὲ ὑποστῆτε δυστυχῶς ἀκόμη ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας. Δὲν ἐχάλασεν ὁ κόσμος.

§6Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ ἄρθρον 15 τοῦ Κανονισμοῦ κατὰ τὴν λῆξιν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὁρίζεται καὶ ἡ ὥρα ἐνάρξεως τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως. Κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, τὴν 1.20′ πρωϊνήν, εἶχεν ὁρισθῆ ὡς ἔναρξις τῆς σημερινῆς ἡ 6.30 μ.μ. Παρὰ ταῦτα ὅμως, παρῆλθε κατὰ πολὺ ἡ ὁρισθεῖσα ὥρα διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς Συνεδριάσεως. Δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἡ καθυστέρησις, διότι οἱ βουλευταὶ εὑρίσκοντο εἰς τὰς αἰθούσας. Θὰ ἔπρεπεν εἰς τὴν ὁρισθεῖσαν ὥραν τὸ Προεδρεῖον, δηλαδὴ ὁ κ. Πρόεδρος ἢ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἕδραν διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις ἐνωρίς, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ χρόνος διὰ περισσοτέρους ὁμιλητάς, δεδομένου, ὅτι οἱ κ. Ὑπουργοὶ μᾶς παίρνουν ὅλην τὴν ὥραν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εὔχομαι νὰ γίνεται κἄποτε Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τὸ θέαμα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς εὑρισκομένου ἐπὶ τῆς ἕδρας του καὶ ἀναμένοντος τοὺς βουλευτὰς διὰ νὰ ἔλθουν, θὰ εἶναι ἕνα θέαμα ἐστερημένον σοβαρότητος. Εἰς ὅλας τὰς ἄλλας Βουλάς, ὅταν εἰσέρχεται ὁ Πρόεδρος ἡ ἀπαρτία εἶναι ἤδη ἐξησφαλισμένη, οἱ δὲ βουλευταί, ἐγείρονται —δὲν ἀφορᾷ τὸν κ. Ροδόπουλον— ἀφορᾷ τὸν Πρόεδρον. Φαντασθῆτε τὸν Πρόεδρον νὰ εἶναι ἐδῶ καὶ νὰ περιμένῃ μετρῶντας ἕνα– ἕνα τοὺς εἰσερχομένους βουλευτάς. Λυποῦμαι, ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ τὸ κάμω, διότι θεωρῶ, ὅτι μία τοιαύτη ἐνέργεια στερεῖται στοιχειώδους σοβαρότητος. Ἐπιφυλαχθῆτε, κ. Διαμαντόπουλε, νὰ ἐφαρμόσητε τοῦτο, ὅταν θὰ γίνετε Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§8Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ γίνω Πρόεδρος, ἀλλὰ ὄχι κομματικὸς ὅπως ὑμεῖς. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως προτάσεως μομφῆς, εἶχα ἀπὸ τοὺς πρώτους πέντε σηκώσει τὸ χέρι μου νὰ ἐγγραφῶ ὡς ὁμιλητής, καὶ ὅμως δὲν μὲ ἐνέγραψε τὸ Προεδρεῖον, ἀλλὰ μετὰ 2 ἡμέρας τελευταῖον ὁμιλητήν. Πότε θὰ ὁμιλήσω; Δὲν θὰ ἀποφύγητε τὸ ποτήριον. Εἰς τὴν δήλωσίν μου θὰ τὰ εἴπω.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠσχολήθην μὲ τὸ θέμα αὐτό. Ἄς ἔδιδε τὸ Κόμμα σας κατάλογον ὁμιλητῶν, ὅπως ἔκαμαν τὰ ἄλλα Κόμματα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κ. Σ. Μαρκεζίνης.

§10Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὅταν τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, κ. βουλευταί, συνεζητεῖτο καὶ πάλιν πολιτικὸν θέμα, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου, ὅτι οἱ ἔχοντες τὴν πρωτοβουλίαν θέσεως πολιτικοῦ ζητήματος ὀφείλουν νὰ τὴν δικαιολογήσουν πειστικῶς, διότι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος, δὲν εἶναι μία συζήτησις, εἶναι ἡ κυρίως συζήτησις, καὶ ἀποτελεῖ τὴν πεμπτουσίαν τῆς λειτουργίας τῆς Βουλῆς. Τοῦτο εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἀναγκαῖον, ὅταν δὲν προβλέπεται οἱαδήποτε μετάστασις βουλευτῶν ἐκ τῆς μιᾶς πτέρυγος πρὸς τὴν ἄλλην. Ἐπὶ πλέον ὅταν ἡ συζήτησις δὲν πείθῃ τὴν κοινὴν γνώμην περὶ τῆς ἀναγκαιότητός της, τείνει εἰς ἐκφυλισμὸν ὁ ὁποῖος ἐν τελικῇ ἀναλύσει, βλάπτει αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τοῦ Κοινοβουλίου. Τὰ ὅσα εἶπον ἰσχύουν ἀκόμη περισσότερον σήμερον, λόγῳ ὑφισταμένης ἰδιοτυπίας. Πρὸ τριμήνου δηλαδή, διεξήχθη πολιτικὴ συζήτησις. Εἶχον δὲ τότε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξηγήσω διατὶ κατὰ τὴν γνώμην μου, προώρως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πολιτικὴ συζήτησις ἐγένετο. Συνεπῶς θὰ ἔπρεπεν ἡ σημερινὴ νὰ ἀφεώρα θέματα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐν τῷ μεταξύ, διότι ἄλλως κινδυνεύει ἡ γενικότης τῆς προτάσεως δυσπιστίας καὶ ἡ καθολικότης της νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἐπαναλήψεις γνωστῶν ἀπόψεων. Ἀντιθέτως δέ, τὰ σοβαρὰ θέματα καὶ ἐπίκαιρα θὰ κινδυνεύσουν νὰ θιγοῦν ἐπιφανειακῶς ἢ τροχάδην. Ὑπάρχει ἀκόμη πρόσθετος λόγος ἐνισχύων τὰς ἀπόψεις μου. Ἡ σύνοδος μετ’ οὐ πολὺ κλείει καὶ συνεπῶς παρέχομεν τὴν εὐχέρειαν ἀνέτων θερινῶν διακοπῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ μιᾶς, ἔστω καὶ τυπικῆς, ἐκ νέου παροχῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης ἀπὸ τὸ Σῶμα. Ἰδίως δὲ μάλιστα, ὅταν συνδυάζεται μὲ τὴν ἄποψιν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ διεξαχθοῦν κατὰ τὸ προσεχὲς φθινόπωρον, ἡ παροχὴ ἀνέσεως γίνεται ἀκόμη πλέον ἐντονωτέρα. Εἰς αὐτό, βεβαίως, δὲν συμφωνοῦμεν ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν νομίζομεν ὅτι θὰ διέλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀνέτους θερινὰς διακοπάς. Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν περιμένομεν ἐκπλήξεις, φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παρέχωμεν ἐκ τῶν προτέρων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὴν τὴν ἄνεσιν ἢ ἔστω καὶ τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἀνέσεως. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν δύο πρώτων ἡμερῶν, φοβοῦμαι ὅτι δικαιώνει τὰς διαπιστώσεις μου. Ὅταν ἄλλωστε διαβάσετε τὰς σημερινὰς ἐφημερίδας, βλέπετε ὅτι, περισσότερον βάρος δίδουν εἰς τὴν προσπάθειαν δημιουργίας πολιτικοῦ ρεπορτὰζ παρὰ εἰς τὸ περιεχόμενον τῶν μέχρι τοῦδε ὁμιλιῶν εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ ἡμᾶς τοὺς Προοδευτικούς, δὲν παρουσιάζεται ἰδιαιτέρα δυσκολία, διότι ἡμεῖς, δὲν εἴχομεν τὴν πρωτοβουλίαν νὰ θέσωμεν πολιτικὸν ζήτημα καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ δὲν ἔχομεν πρόσθετον ὑποχρέωσιν νὰ δικαιολογήσωμεν ὅ,τι δήποτε. Οὔτε κἂν διατὶ καταψηφίζομεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὸ ἐξηγήσαμεν, κατὰ τὴν γνώμην μας, τόσον πειστικῶς πρὸ 3μήνου καὶ εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν καὶ ἐγὼ καὶ οἱ βουλευταὶ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις τοῦ Κόμματος, ἀλλὰ καὶ νὰ συζητήσωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε σήμερον, θὰ εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναπτύξωμεν τοὺς λόγους, μόνον ἐὰν τυχὸν εἴχαμε μεταβάλει γνώμην ὡς πρὸς τὴν θέσιν μας ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφ’ ὅσον ὅμως σταθερῶς παραμένομεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἐφ’ ὅσον πιστεύομεν, ὅτι καλῶς τότε τὴν κατεψηφίσαμεν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν προέκυψε τίποτε ἐν τῷ μεταξὺ, διὰ νὰ μεταβάλωμεν γνώμην, δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ προβῶμεν εἰς ἐπανάληψιν τῶν ὅσων τότε εἴπομεν. Ἐν τούτοις, θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κύριοι βουλευταί, διότι εἰς τὸ ἐν τῷ μεταξὺ διάστημα, προέκυψαν ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Βουλήν. Θὰ μοῦ εἴπητε διὰ τῆς θέσεως πολιτικοῦ ζητήματος; Πιθανὸν διὰ συζητήσεως πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἀλλὰ ἐπειδὴ τοῦτο δὲν ἔγινεν ἢ ἀπεκλείσθη καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἤδη πολιτικὴ συζήτησις, ἡμεῖς παριστάμενοι, ἐπωφελούμεθα διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω λοιπὸν τὰ ὅσα πρὸ 3μήνου ἀνέπτυξα περὶ τῆς συγχύσεως, ἡ ὁποία γίνεται μεταξὺ πολιτικῆς καὶ Κυβερνητικῆς σταθερότητος, καὶ τὶ σημασίαν ἔχει διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμὸν ἡ πολιτικὴ σταθερότης, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τὴν ὁμαλὴν ἐναλλαγὴν τῶν Κυβερνήσεων. Οὔτε θὰ ἀναπτύξω καὶ πάλιν τὸν κίνδυνον εἰς τὸν ὁποῖον φέρει ἡ ἔλλειψις πολιτικῆς σταθερότητος εἰς τὴν ἀλλοίωσιν δηλ. τοῦ πολιτεύματος, μεταθέτουσα τὰς εὐθύνας καὶ τείνουσα νὰ καταστήσῃ τοὺς ὑπευθύνους ἀνευθύνους καὶ τἀνάπαλιν. Οὔτε ἐπίσης θὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα καὶ εἰς τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐμμένω, ὅτι εἰς ἥν περίπτωσιν θὰ διενεργηθοῦν ἐκλογαί, πρέπει νὰ διενεργηθοῦν αὗται μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἐπίσης δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὰ ὅσα εἶπον ἐκτενῶς τότε περὶ τῆς ἀνικανότητος καὶ ἀνεπαρκείας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς σωρείαν μεγάλων προβλημάτων ἀνεπάρκειαν ἡ ὁποία ἔχει ὡς συνέπειαν τὴν ἐντονωτέραν συνεχῶς δημιουργίαν εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀλλαγῆς, ἡ ὁποία ἐκφράζεται τόσον μὲ τὴν ἀπαίτησιν τῆς μεταβολῆς προσώπων, φορέων τῆς ἐξουσίας ὅσον καὶ ἰδεῶν καὶ μεθόδων καὶ προσαρμογῆς πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἐποχῆς μας. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὰ ὅσα εἶπον περὶ τῆς Παιδείας, περὶ τῆς παραγωγικότητος τῶν δαπανῶν τῆς Παιδείας περὶ τῆς ἀνάγκης ἐπανόδου εἰς ἑνιαῖον μισθολόγιον, περὶ τῆς διαμορφώσεως τῆς σημερινῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία τείνει συνεχῶς εἰς εὐρυτέρους χώρους καὶ συνεχῶς αὐξανομένας δαπάνας καὶ δι’ αὐτὸ ὡμίλησα περὶ τῆς ἑρπούσης ἀνόδου τῶν μισθῶν. Δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ ὅσα εἶπον περὶ φορολογίας, οὔτε εἰς τὰ ὅσα περὶ τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, καίτοι θὰ εἶχον λόγον διότι τελευταίως ἐδημιουργήθη σύγχυσις. Ὁμιλῶν περὶ καταργήσεως τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἀνεφέρθην εἰς τὴν κατάργησιν παντὸς ἐλέγχου. Πιστεύω ἀντιθέτως, ὅτι ὁ ἔλεγχος ἀνήκει εἰς τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν. Ὁ θεσμὸς τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἔχει ἱστορικὴν προέλευσιν καὶ κατὰ τὴν κρίσιν μου οὔτε ἔχει λόγον ὑπάρξεως πλέον οὔτε ἐπιτελεῖ τὴν ἀποστολήν της. Διότι δυστυχῶς διϋλίζει ἑκάστοτε τὸν κώνωπα καταπίνων τὴν κάμηλον. Οὔτε κἂν θὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ ὅσα εἶπον περὶ τῶν ἐπενδύσεων, τῆς σπατάλης καὶ τῆς ἀδυναμίας νὰ ἐπιτευχθῇ πράγματι ὁ ἀναγκαῖος ηὐξημένος ρυθμὸς παραγωγικῶν ἐπενδύσεων, παρὰ τὰς μεγάλας δαπάνας, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὸν τομέα τοῦτον. Περὶ ὅλων τῶν ἀνωτέρω δὲν θὰ ὁμιλήσω. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ εἴπω ὅτι ἁπλῶς ὅτι θὰ καταψηφίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐξακολουθεῖ ἡ πρὸς αὐτὴν δυσπιστία μας. Ἀλλὰ θὰ ἐπιμείνω μόνον ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, ἢ τὰ ἔθιξαν διὰ βραχέων ἢ ἀπέφυγον νὰ τὰ θίξουν. Ἕν ἀπὸ αὐτὰ εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐπισήμου ἐπισκέψεως τῶν Βασιλέων εἰς τὴν Μ. Βρεταννίαν καὶ τῆς συζητουμένης, ὅπως ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας σκέψεως, περὶ ἐνδεχομένης ματαιώσεως τῆς ἐπισκέψεως αὐτῆς. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἀντικειμενικὴ καὶ προσεκτικὴ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος μᾶς ἐπιβάλλει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ θέμα ἐξ ὑπαρχῆς. Δηλαδὴ κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μου ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπεν ἰδίως νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν ἔπρεπε νὰ πραγματοποιηθῇ αὐτὴ ἡ ἐπίσκεψις ἦτο, ὅτε ὑπεβλήθη ἡ πρόσκλησις, καὶ φυσικὰ προτοῦ κἂν ἔλθῃ εἰς τὴν δημοσιότητα. Τότε θὰ εἶχε καθῆκον ἡ Κυβέρνησις —δὲν γνωρίζω τὶ ἔπραξε—θὰ εἶχε λέγω καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρόσκλησις. Πρὸς ἀποφυγὴν κάθε παρεξηγήσεως, νομίζω ὅτι κατ’ ἀρχὴν βεβαίως, θὰ ἦτο αὐτόχρημα ἀστεῖον νὰ συζητῶμεν ἂν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρόσκλησις ἀπὸ μέρους τῆς Μ. Βρεταννίας. Διατὶ ὄχι; Αἱ τοιούτου εἴδους ἐπισκέψεις περὶ τὴν τυπικὴν καὶ ἐθιμοτυπικὴν των ἐμφάνισιν συντελοῦν, καὶ ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει προάγουν τὰς σχέσεις τῶν Κρατῶν, πρᾶγμα ἰδιαιτέρως ἐπιθυμητὸν μὲ τὴν Μ. Βρεταννίαν. Διότι ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἰς τὸ παρελθὸν εἴχομεν περάσει πολὺ δυσαρέστους στιγμὰς μὲ τὴν Μ. Βρεταννίαν, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν καὶ τὰς πολὺ εὐχαρίστους. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, καὶ ἐγὼ τὸ τονίζω πάντοτε, ὅτι ἐστάθη μαζί μας καὶ πράγματι μᾶς ἐπροστάτευσε κατὰ τὸν Δεκέμβριον καὶ μᾶς ἐβοήθησεν ὅσον οὐδεὶς ἄλλος διὰ νὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὴν κρίσιμον ὥραν, ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν τὸ περίφημον δόγμα Τροῦμαν. Αὐτὰ μᾶς ἐπιτρέπουν ἐλευθέρως νὰ ὁμιλῶμεν σήμερον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἀνήκω εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται, ὅταν οἱ ἄλλοι θέλουν νὰ λησμονοῦν τοὺς τεραστίους μας τίτλους εἰς τὴν παγκόσμιον ὑπόθεσιν τῆς ἐλευθερίας, καὶ ὅταν παραγνωρίζουν τὴν ἀξίαν τοῦ ἰδικοῦ μας ΟΧΙ τοῦ 1940 ἢ τὴν ἀξίαν τῆς μάχης τῆς Κρήτης ἢ τὴν ἀξίαν τῆς ἰδικῆς μας ἀντιστάσεως. Χωρὶς νὰ νομίζω, ὅτι εἶμαι ἐγωϊστής, πιστεύω, ὅτι λέγω τὴν ἀλήθειαν ταῦτα ὑποστηρίζων, ἀλλὰ ταυτοχρόνως δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν καὶ ἡμεῖς ποίαν ἀξίαν εἶχε διὰ τὸν ἐλεύθερον κόσμον ἡ μάχη τοῦ Λονδίνου. Ὁ Ἀγγλικὸς λαὸς εἶναι λαὸς ἡρωϊκὸς ὅπως καὶ ὁ ἰδικός μας καὶ αὐτὸς εἶναι εἷς λόγος ἐπὶ πλέον νὰ θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἀρίστας σχέσεις μὲ αὐτόν. Ἐπὶ πλέον ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ οὐδέποτε παρέλειψε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράσῃ τὸν διακαῆ πόθον του νὰ βλέπῃ τὴν Ἑλλάδα νὰ ἔχῃ φιλικὰς σχέσεις μὲ τοὺς πάντας. Νὰ ἔχῃ τὰς καλυτέρας σχέσεις μὲ ὅλους καὶ νὰ βοηθήσῃ εἰς εἰρηνικὴν συνύπαρξιν. Δὲν παρέλειψα δὲ εὐκαιρίαν ποὺ νὰ μὴν εἰδικεύω εἰς τὰς ὁμιλίας μου, καὶ νὰ μὴ δυσανασχετῶ διατὶ καθυστεροῦμεν νὰ ἔχωμεν σχέσεις καὶ μὲ τὴν Βουλγαρίαν ἢ στενωτέρας σχέσεις φιλίας μὲ τὴν Τουρκίαν ἢ πρὸς τὰ Ἀραβικὰ ἔθνη, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως οὐδέποτε ἔπαυσα τονίζων, τὴν ἀνάγκην τῶν καλυτέρων σχέσεων καὶ μὲ τὴν Ρωσίαν. Ἔχων τὰς σκέψεις αὐτὰς καὶ αὐτὴν τὴν νοοτροπίαν θὰ ἦτο πάρα πολὺ παράδοξον νὰ θέλω νὰ εὐρύνω τὰς καλὰς σχέσεις μὲ ὅλους καὶ νὰ ἔχω ἀντιρρήσεις διὰ τὴν μεγαλυτέραν σύσφιγξιν τῶν σχέσεων μὲ τοὺς παλαιοὺς φίλους καὶ συμμάχους. Ἀκόμη δὲ περισσότερον ὅταν πιστεύω ὅτι δὲν ἐτερμάτισε τὸν ἱστορικόν της ρόλον ἡ Μ. Βρεταννία καὶ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ παίξῃ εἰς τὸν νέον διαμορφούμενον κόσμον ρόλον μεγάλον καὶ πολύτιμον. Ἡμεῖς δὲ δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ τὸ παραγνωρίζωμεν αὐτό. Συνεπῶς κατόπιν ὅλων αὐτῶν τῶν σκέψεων θὰ ἦτο αὐτονόητον νὰ εἴπω ὄχι μόνον ὅτι συμφωνῶ διότι ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρόσκλησις, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν χαράν μου διότι ὑπεβλήθη. Ἐν τούτοις εἶπον καὶ εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι ἔπρεπεν ὡρισμένα θέματα νὰ τὰ ἐκτιμήσῃ ἡ Κυβέρνησις πρὶν ἀποδεχθῇ τὴν πρόσκλησιν καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει τὸ μέγα θέμα τῆς εὐθύνης της. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν παλαιαὶ παραδόσεις εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ὅταν γίνωνται τοιούτου εἴδους προσκλήσεις κατὰ τὸ τελευταῖον κοινοβουλευτικὸν ἔτος, καὶ αὐτὸ περίπου συμβαίνει εἰς τὴν Ἀγγλίαν, διότι ἐντὸς ἔτους ἐπίκεινται ἐκλογαὶ μετὰ πολλῆς προσοχῆς γίνεται ἡ ἐπιλογὴ ἐκείνων ποὺ ἐκλέγονται διὰ νὰ προσκληθοῦν. Ἀποφεύγεται ὁ οἱοσδήποτε κίνδυνος νὰ κριθῇ ἡ ἐπίσκεψις ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς ἄχρους. Ὁ λόγος δὲ αὐτῆς τῆς προσοχῆς εἶναι εἰς τὸ ὅτι —παντοῦ τὰ πάντα— ὑπάρχει εὐαισθησία καὶ ἐκεῖ κομματική. Τὸ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει Κόμμα δὲν θὰ ἐπέτρεπε καὶ τὴν παραμικρὰν πιθανότητα μία τοιαύτη ἐπίσημος ἐπίσκεψις νὰ ἀποτελέσῃ ἀφορμὴν πολιτικῆς ἐπιτυχίας μὲ συνεπείας κομματικῆς ἐνδεχομένως ἐκμεταλλεύσεως εἰς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ ἀντιστρόφως τὸ ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει Κόμμα εἶναι ἐνδεχόμενον ἐξ αὐτῆς τῆς ἐπισκέψεως νὰ θελήσῃ νὰ ἐπωφεληθῇ διὰ νὰ δημιουργήσῃ ζητήματα νὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ ἐκμεταλευθῇ ταῦτα κατὰ τὴν προεκλογικήν του τακτικήν. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν ἀγγλικὴν πλευράν. Δὲν εἶναι ἔτσι. Ἀφορᾷ πρωτίστως βέβαια ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προσκαλοῦν. Ἀλλὰ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δέχονται τὴν πρόσκλησιν πρέπει νὰ ἔχουν τὴν προνοητικότητα νὰ προσέξουν μὴ τυχὸν περιπλακοῦν εἰς θέματα ποὺ ἀφοροῦν τὴν ξένην χώραν. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ ἀντίστοιχος πλευρά. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἰλικρινῶς πιστεύῃ, ὅτι πράγματι θὰ διανύσῃ ἀνέφελον τὴν τετραετίαν της τότε βεβαίως καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς της δὲν εἶχε λόγον νὰ ἀνησυχήσῃ ἐπὶ τῆς προσκλήσεως. Ἐὰν ὅμως καὶ ἡ ἰδία δὲν ἀποκλείει νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ ἀπρόοπτα ἐκ τῆς δημιουργίας πολιτικῶν γεγονότων τότε ἔπρεπε νὰ προσέξῃ καὶ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, διότι καὶ αὐτὸ θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ θέμα ἀντικτύπου καὶ ἐκμεταλλεύσεως εἰς τὴν Μ. Βρεταννίαν μὲ ὅλας τὰς πολιτικὰς συνεπείας. Ἐνῷ δὲ μία ἐπίσκεψις ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὡς ἕνα καὶ μόνον τελικὸν σκοπόν, νὰ βελτιώσῃ καὶ νὰ καταστήσῃ τὰς σχέσεις ἀγαθωτέρας μεταξὺ προσκαλούσης χώρας καὶ δεχομένης τὴν πρόσκλησιν, ἐλλιπὴς προσοχὴ γύρω ἀπὸ τὰ θέματα αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀπολύτως ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Ἐδῶ ἀκριβῶς ὑπάρχει, κατ’ ἐμὲ ἡ εὐθύνη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ πρόσκλησις ἐγένετο ἀποδεκτή. Πρέπει δὲ νὰ εἴπω, ὅτι καὶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρξαν μὲν ὡρισμένα δημοσιεύματα εἰς ὡρισμένην μερίδα τοῦ ἀγγλικοῦ τύπου ὄχι εὐχάριστα, ἀλλὰ πλέον οὔ. Οὐδεὶς δ’ ἐδῶ εἶπε τι. Ἀκόμη καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου οὐδεὶς ἔκρινε τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τούτου. Διατί ὁμιλῶ τώρα; Διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἐνεφιλοχώρησε τὸ δεύτερον θέμα. Τὸ θέμα τῆς γνωστῆς μεταβάσεως εἰς Λονδῖνον τῆς Βασιλίσσης ἐξ ἀφορμῆς τῶν γάμων τῆς Πριγκιπίσσης Ἀλεξάνδρας. Καὶ τὰ ὅσα μὲν κατὰ τὴν ἐπίσκεψιν αὐτὴν θλιβερὰ καὶ ἀπαράδεκτα συνέβησαν εἰς τὸ Λονδῖνον ὅλοι, καὶ ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοί, ἐκ τῶν πρώτων κατεδικάσαμεν καὶ εὕρομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράσωμεν τὴν ἀπόλυτον συμπαράστασιν πρὸς τὴν Ἑλληνίδα Βασίλισσαν, ἡ ὁποία εἰς πᾶσαν στιγμήν, ἰδίως τὴν στιγμὴν ποὺ εὑρίσκεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐκπροσωπεῖ τὸ Ἔθνος. Ἐρωτᾶται, ὅμως ἔστω ἐκ τῶν ὑστέρων ἡ ἐπίσκεψις αὐτὴ ἔπρεπε νὰ γίνῃ; Κατὰ τὴν γνώμην μου διατὶ νὰ μὴ γίνῃ; Ἦτο μία δευτερεύουσα ὑπόθεσις ἀφορῶσα πράγματι τὴν ἐπιτέλεσιν ἑνὸς καθήκοντος συγγενικοῦ, ἡ ὁποία ἐὰν περιωρίζετο εἰς τὰ πλαίσια τῆς παραστάσεως εἰς τὸν γάμον, καὶ οὐδὲν πλέον, δὲν θὰ ἐδημιούργει κανένα ζήτημα καὶ συνεπῶς δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐμποδισθῇ. Τίθεται ὅμως δεύτερον ἐρώτημα. Μήπως ἡ Κυβέρνησις εἶχε πληροφορηθῆ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀπετέλει αὐτὴ ἡ καθ’ ὅλα ἀθώα καὶ δικαιολογημένη ἐπίσκεψις ἀφορμὴν δημιουργίας ἐπεισοδίων τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον συνέχειαν εἰς βάρος ἀκριβῶς τοῦ σκοποῦ τῆς ἐπισήμου ἐπισκέψεως; Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε πληροφορίας. Καὶ σπεύδω νὰ εἴπω, ὅτι οὐδόλως ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον συζητήσεως τὸ θέμα αὐτὸ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐξ ἰδίας ὅμως ἀντιλήψεως εἶχον τὴν ἐντύπωσιν καὶ τὴν πληροφορίαν ὅτι μικροομάδες, σύνηθες ἄλλως τε φαινόμενον, θὰ ἐπεδίωκον νὰ δημιουργήσουν μικροϊστορίας μὲ πινακίδας καὶ ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Ἀμπατιέλου ἢ ἄλλων τινῶν θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων τελευταίως γίνεται θόρυβος εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Προσωπικῶς αὐτὸ δὲν μὲ ἀνησύχησε. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὅταν καὶ ἐγὼ εἶχον μεταβῆ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπισήμως, ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως δὲν μὲ ἄφηναν ἔξω ἀπὸ τὴν Πρεσβείαν ὁμάδες μὲ πινακίδες, αἱ ὁποῖαι ὡμίλουν περὶ Κύπρου κλπ. Δὲν θὰ εἶχον λοιπὸν ἰδιαίτερον λόγον νὰ ἀνησυχήσω. Ἐπίσης ὑπάρχει ἡ προηγουμένη πεῖρα τοῦ ἰδίου τοῦ Πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν πρὸ διετίας ἐπίσκεψίν του καὶ συνεπῶς ἐὰν ὑπῆρχε τοιαύτη ἀνησυχία, ἠμποροῦσε νὰ προβλεφθῇ μὲ κἄποιαν στοιχειώδη πρόνοιαν. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι αὐτὸ τὸ δεύτερον δὲν συνέβη. Ἐγὼ δέχομαι ὡς στοιχεῖα καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀναφέρομαι, τὰ ὅσα ἀνεκοίνωσεν ἡ Ἑλληνικὴ Πρεσβεία καὶ τὰ ὅσα ἀνεκοίνωσε τὸ Φόρεϊν Ὄφφις καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἔχω ἄλλας πηγάς. Διερωτῶμαι, λοιπόν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπῆρχεν ἁρμόδιός τις νὰ παραλάβῃ αἰτήσεις πρὸς τὴν Βασίλισσαν καὶ νὰ ἐξηγήσῃ ὅτι ἡ Βασίλισσα δὲν ἔχει καμμίαν ἁρμοδιότητα νὰ δέχεται ἀκροάσεις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ νὰ διεκπεραιώνῃ αἰτήσεις ἢ ὅ,τι δήποτε ἄλλο, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει μόνον ἐκεῖ ἐνδεχομένη εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει καὶ συνέπεια. Πρέπει νὰ κάμω ἤδη μίαν διευκρίνισιν. Δὲν ὁμιλῶ εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον διὰ νὰ κάμω κριτικὴν τῶν ἀναμφισβητήτως, ἀπαραδέκτων παραλείψεων ἀπὸ τῆς Βρεταννικῆς πλευρᾶς, ὁμιλῶ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον καὶ ἐπισημαίνω τὰς ἰδικάς μας παραλείψεις. Ταῦτα πρὸς ἀποφυγὴν οἱασδήποτε παρεξηγήσεως, καὶ συνεχίζω. Φρονῶ, λοιπόν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, ὅτι ὅταν ἠκολούθησεν ἡ ἀποστολὴ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν Λόρδου Χιούμ, ἔπρεπε νὰ ἀναμείνωμεν καὶ τὴν συνέχειαν. Ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη ἦτο κἄτι περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ περιμένῃ κανείς. Ἦτο πράγματι πρᾶξις σημαντική, ἡ ὁποία ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναγνωρίσῃ τὰ σφάλματά της καὶ νὰ δώσῃ πλήρη ἀποκατάστασιν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν πλευράν. Ἦτο πλήρης ἱκανοποίησις καὶ συμφωνῶ ἀπολύτως ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἱκανοποίησις ἦτο φυσικὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἀφετηρίαν τῶν μετὰ ταῦτα συμβάντων εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ ἡ κατάστασις νὰ περιπλακῇ. Καὶ δι’ αὐτό, ὅταν ἡ συζήτησις ἐπηκολούθησεν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλήν, αὐτὴ δὲν ὑπῆρξε πλέον ἱκανοποιητικὴ ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἀκόμη ἔπρεπε νὰ ἀναμένεται. Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ ἄλλο σημεῖον εὐθύνης. Περιεπλάκημεν εἰς τὰ καλὰ καθούμενα ἡμεῖς εἰς Ἀγγλικὰς ἐσωτερικὰς κομματικὰς διενέξεις. Διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἓν ὠργανωμένον ἐπεισόδιον ἐξειλίχθη εἰς τὸ νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματά του. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ τείνῃ νὰ δημιουργήσῃ ὡς διεθνὲς θέμα τὸ θέμα τῶν δῆθεν πολιτικῶν κρατουμένων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς Ἐργατικοὺς νὰ κατηγορήσουν τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Ἡμεῖς δὲ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ μὴ γνωρίζωμεν τὶ νὰ πράξωμεν τώρα. Ἐὰν δηλαδὴ θὰ πρέπει ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ ματαιώσωμεν τὴν Βασιλικὴν ἐπίσκεψιν. Ἔχει βεβαίως ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπανεξετάσῃ τὸ θέμα καὶ νὰ τὸ μελετήσῃ ἀπὸ ὅλας του τὰς πλευράς. Ἀλλά, ἐπίσης, πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἐὰν καταλήξῃ εἰς τὸ νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπίσκεψιν ἢ νὰ τὴν ματαιώσῃ, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι βεβαίως χειροτέρευσις τῶν Ἑλληνοαγγλικῶν σχέσεων. Διατί, λοιπόν, εἴμεθα καλὰ τὸν Ἰανουάριον καὶ θὰ εἴμεθα κακὰ τὸν Μάϊον; Ἀποτελεῖ ἢ δὲν ἀποτελεῖ αὐτὸ ἀποτυχίαν; Ἐὰν πάλιν δὲν ἀναβάλῃ, ὅπως θὰ ἤμην ἐγὼ αὐτῆς τῆς γνώμης, ἐφ’ ὅσον φυσικὰ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις θὰ ἀναλάβῃ ἁπάσας τὰς περαιτέρω εὐθύνας, τότε θὰ πρέπει νὰ ἀναμένωμεν καὶ ἐὰν τὰ πράγματα βαδίσουν καλῶς, ὅπως τὸ ἐλπίζω, τότε θὰ ἐπρόκειτο περὶ περιπετείας πολὺ δυσαρέστου, ἀλλὰ τῆς ὁποίας τὸ καλὸν ἀποτέλεσμα θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ τὰς λησμονήσωμεν. Ἄλλως νέον κεφάλαιον εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ ἀποδεικνύει πῶς πρέπει τὰ ζητήματα αὐτὰ νὰ τὰ προσέχωμεν. Ἐὰν ταῦτα εἶχον κατὰ κἄποιον τρόπον προβλεφθῆ ἐγκαίρως, δὲν θὰ εἶχε δημιουργηθῆ κανένα ζήτημα, ἐνῷ τώρα, ὁ,τιδήποτε καὶ ἂν κάμωμεν ὑπάρχει ζήτημα. Πρέπει ἀκόμη τὴν ὥραν ποὺ ἡ Κυβέρνησις θὰ λαμβάνῃ τὴν ἀπόφασίν της, νὰ σταθμίσῃ καλῶς ποίους ὠφελεῖ αὐτὴ ἡ διένεξις. Εἶναι εὐτύχημα, ὅτι καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν τύπον ὑπῆρξεν ἐξαίρεσίς τις. Ὁ πολιτικὸς συντάκτης τῆς «Ἐλευθερίας», ἀναλύων χθὲς τὸ θέμα τῆς ἐξαιρετικὰ ἀνοήτου καὶ φαιδρᾶς παραγράφου τοῦ ἄρθρου τοῦ «Νιοῦ Στέϊτμεντ», δὲν ἐστάθη εἰς τὴν πρώτην ἐντύπωσιν, ἀλλὰ ἠθέλησε περισσότερον νὰ ἐμβαθύνῃ. Ἄλλοι θὰ ἐρευνήσουν περισσότερον. Καὶ ἐπειδὴ ἀνέφερον αὐτὴν τὴν ἀνόητον φράσιν, θὰ τονίσω καὶ πάλιν, ὅτι πράγματι δὲν ἀξίζει ἄλλον χαρακτηρισμόν, παρὰ ὡς φαιδρά. Εἶναι διασκεδαστικόν, ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμη ἄνθρωποι εἰς τὴν Ἀγγλίαν, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι δύνανται νὰ εἶναι πομποὶ τοιαύτης πολιτικῆς προτεκτοράτων. Εἶναι, ὅμως, ἀπολύτως ἀπαράδεκτον νὰ πιστεύουν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν εἰς τὸν χῶρον καὶ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν δέκται τοιαύτης ἐνδεχομένης ἀπόψεως. Εἶναι εὐτύχημα, ὅτι τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον εἶναι ἡνωμένον νὰ δώσῃ ἀπάντησιν μὲ τὸ ὄχι του εἰς πάντα σκεπτόμενον ὁπουδήποτε κι’ ἂν εὑρίσκεται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς εἶδος προτεκτοράτου!

§11Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αἱ τελευταῖαι σας φράσεις, κ. Πρόεδρε, δὲν ἠκούσθησαν καλῶς.

§12Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Νομίζω, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι ἐξ αἰτίας τοῦ μικροφώνου ὁ λόγος ποὺ δὲν ἠκούσθην καλῶς, ἀλλὰ ἁπλῶς ὀλίγον ἐξενευρίσθην, τὴν ὥραν ποὺ ἀνέπτυσσα θέμα, τὸ ὁποῖον φαντάζομαι, ὅτι ὅλους καὶ ὡς φληνάφημα ἀκουόμενον ἐκνευρίζει. Καὶ ἐπλησίασα περισσότερον τὸ μικρόφωνον, ὕψωσα καὶ τὸν τόνον τῆς φωνῆς μου καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ μὴ μὲ ἀκούσητε. Ἄλλως τε εἶναι κἄτι ποὺ καὶ ἂν δὲν τὸ ἀκούετε τὸ αἰσθάνεσθε. Ἐλπίζω, πάντως, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ ἀπόλυτον ψυχραιμίαν καὶ προσοχὴν θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν περιεπλάκη καὶ εἰλικρινῶς εὔχομαι ὅπως ἡ συνέχεια εἶναι, καὶ τὸ ἐλπίζω βαθύτατα, καλὴ καὶ συνεπῶς, μέλλουσα νὰ ἀποβῇ ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεχόμενον πάλιν νὰ μὲ κάμῃ νὰ ἐκνευρισθῶ καὶ νὰ μὴ μὲ ἀκούσητε εἶναι ἡ συνέχεια. Ἀφορμὴν ἔδωσεν αὐτὴ ἡ ἐπίσκεψις, ἐγὼ νομίζω, εὐτυχῶς διὰ τὸν τόπον, διότι τὴν ἔδωσεν ἐγκαίρως, ὥστε νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀποκαλύψεων παραδόξων. Χθὲς ὁλόκληρος ἡ συνεδρίασις κατηναλώθη διὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐπανειλημμένως μοῦ ἔδωσαν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπησχόλουν τὸ 1947 ἢ 1948. Καὶ ἔλεγα εἶναι πράγματι ἀληθὲς μετὰ 15 χρόνια νὰ ἐπανερχώμεθα πάλιν ἐκεῖ ὅπου ἠρχίσαμεν καὶ ἀπὸ ὅπου διὰ νὰ ἐξέλθωμεν τόσον βαρύτατα ἐπληρώσαμεν; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν σήμερον καὶ νὰ ἐπιτρέπωμεν νὰ δημιουργῆται αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅτι ὑπάρχει ἀσήμαντος ἀριθμὸς χιλίων ἢ ἐννεακοσίων δῆθεν πολιτικῶν κρατουμένων, διότι ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι δὲν εἶναι πολιτικοὶ κρατούμενοι. Νὰ δημιουργῆται αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις μεταξὺ καλοπίστων ἀνθρώπων; Ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοὶ προσφάτως ἀκόμη διὰ τοῦ συναδέλφου κ. Λυκουρέζου, ὁ ὁποῖος ὅταν θὰ ὁμιλήσῃ θὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις του, ἐτονίσαμεν, ὅτι αὐτοὶ οἱ κρατούμενοι βεβαίως δὲν εἶναι πολιτικοὶ κρατούμενοι. Θὰ ἐξηγήσῃ ἐπίσης ὁ κ. Λυκουρέζος καὶ θὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἄποψιν διὰ τὴν πολιτικήν, μὲ ἀντικειμενικὸν κριτήριον, ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος. Ὅτι δηλαδὴ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε καθιερωθῆ ἡ ἀναστολὴ μετὰ 10ετῆ ἢ 15ετῆ παραμονὴν εἰς τὴν φυλακὴν καὶ νὰ εἶχε τελειώσει ὅλη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Ἄλλη ὅμως ἡ πολιτικὴ πλευρὰ καὶ ἡ σκοπιμότης καὶ ἄλλος ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ ἀδικήματος καὶ ἄλλο πρᾶγμα ἡ εὐθύνη. Γεγονὸς δηλαδή, εἶναι, ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχε θέμα πῶς ἡ Κυβέρνησις ἐπέτρεψε νὰ δημιουργηθῇ καὶ ἐὰν ὑπῆρχε θέμα πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἀντιμετώπισεν, ὥστε μετὰ μίαν 15ετίαν νὰ σκεπτώμεθα πάλιν πῶς θὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν. Καὶ τὰ ὅσα διαφωτιστικὰ ἐλέχθησαν χθὲς ἐδῶ, διερωτῶμαι εἶχον ἐγκαίρως ἆραγε λεχθῆ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ ἐκμετάλλευσις ἐν ἔτει 1963; Καὶ ἡ ἀνησυχία μου εἶναι ἀκόμη πολὺ μεγαλυτέρα καὶ τὸ κατηγορῶ μου πολὺ μεγαλύτερον ὅταν πολὺ φοβοῦμαι ὅτι οἱ 1.000 δῆθεν πολιτικοὶ κρατούμενοι θὰ δώσουν τὴν θέσιν των τὸν Ὀκτώβριον ἢ τὸν Νοέμβριον εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη εἰς τοὺς φυγάδας τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἀλλοίμονον, ἐὰν μετὰ 15 ἔτη, ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ αὐτὸ παρελθόν. Εἶναι λοιπὸν ἢ δὲν εἶναι διὰ τοῦτο ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις; Πρέπει νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τὶ ἔπραξε καὶ τὶ πράττει διὰ νὰ ἀποτρέψῃ αὐτὴν τὴν περιπέτειαν τοῦ Ἔθνους. Πρὶν τελειώσω μὲ τὸ κεφάλαιον αὐτό, ἐπιθυμῶ νὰ κάμω μίαν ὑπόμνησιν εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἐνῷ εἶναι ἄσχετος μὲ ὅσα λέγομεν, ἔχει κατὰ τοῦτο σχέσιν: Ὅτι τὸν τελευταῖον δηλ. καιρὸν ἐπιχειρεῖται τὸ ἀπαράδεκτον εἰς βάρος τοῦ Βασιλέως, τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὅτι ὅλοι ὀφείλομεν νὰ ἀποτρέψωμεν. Ἀκούσατε, κύριοι βουλευταί. Ὑπενθυμίζω εἰς ὅλους αὐτὸ μόνον, ὅτι ὁ πρῶτος μεταπολεμικῶς, ὁ ὁποῖος ἀνεκίνησε τὸ Κυπριακὸν ὑπὸ τὴν γνησίαν του μορφήν, δηλ. τῆς Ἑνώσεως, ὑπῆρξεν ὁ Βασιλεὺς εἰς συνέντευξίν του πρὸς τοὺς «Τάϊμς» τῆς Νέας Ὑόρκης κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1948. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῶν Προοδευτικῶν). Ἔρχομαι τώρα νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ τὰ ἐξωτερικά. Ἐπανειλημμένως ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἠσχολήθην ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν θεμάτων, ἐνίοτε κατ’ ἐντονώτερον τρόπον καὶ εἶχον τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν τελευταίαν πολιτικὴν συζήτησιν τοῦ Φεβρουαρίου, εἰς διάλογόν μου μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐξηγήσω καὶ πάλιν ὅτι ἡ συνείδησις εὐθύνης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ κυριαρχῇ ἐπὶ ἑνὸς πολιτικοῦ ἀνδρός, τὸν κάμνει, ὅσον περιπλέκονται τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα, τόσον νὰ εἶναι περισσότερον διστακτικὸς διὰ νὰ ἐκφράζῃ δημοσίᾳ τὴν γνώμην του, ὅταν δὲν εἶναι κάτοχος τῶν στοιχείων. Καὶ διὰ πολλοστὴν φορὰν ὑπέβαλα τὴν παράκλησιν νὰ ἐνημερωθῇ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου καὶ ἐν συσκέψει νὰ ἴδῃ καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν τῆς χώρας ἐν σχέσει μὲ τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προσεφέρθη νὰ ἐνημερώσῃ μόνον ἐμένα. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅσοι παρίστασθο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ἐξέφρασα τὴν δυσφορίαν μου διὰ τὴν διάκρισιν ἡ ὁποία ἐγένετο, ἀλλὰ δὲν ἐνόμισα ὅτι ἐπετρέπετο νὰ ἀφήσω τὴν εὐκαιρίαν αὐτήν, ἔστω καὶ μόνος, νὰ ἐνημερωθῶ ἐπὶ θεμάτων εἰς τὰ ὁποῖα τόσον ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἀποδίδω ἐξέχουσαν σημασίαν καὶ ἀπεδέχθην ὑπὸ τὸν ὅρον ἡ διαφώτισις νὰ εἶναι πλήρης.

§13Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σᾶς ἔδωσε τὸν φάκελλον τοῦ Κυπριακοῦ;

§14Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἤδη νὰ σᾶς κάμω σύντομον ἀνάπτυξιν τοῦ ἱστορικοῦ τοῦ τί ἐπηκολούθησε διὰ νὰ ἦσθε ἐνήμεροι. Διότι ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι ὅταν εἷς Ἀρχηγὸς Κόμματος ζητῇ νὰ ἐνημερωθῇ ἐπὶ τῶν φακέλλων καὶ τῶν ζητημάτων τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, δὲν τὸ ζητεῖ διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ οἱανδήποτε περιέργειαν, οὔτε διὰ νὰ συλλέξῃ ὑλικὸν διὰ νὰ γράψῃ κἄποτε διπλωματικὴν ἱστορίαν. Τὸ θέλει ἀποβλέπων εἰς πρακτικοὺς σκοπούς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, εἰς τὰς τρεῖς συνεργασίας ποὺ εἶχα μαζί του, προσεφέρθη νὰ μοῦ δώσῃ οἱανδήποτε ἐξήγησιν τοῦ ἐζήτησα. Κυρίως τὸν ἤκουσα τρεῖς φορὰς ἀπὸ 2 ἢ 2½ ὥρας, συνήθως παρουσίᾳ ἁρμοδίων διευθυντῶν. Δὲν διεπίστωσα μέχρι τῆς στιγμῆς οὔτε δυστροπίαν, οὔτε διάθεσιν νὰ μοῦ φέρῃ οἱανδήποτε δυσκολίαν. Τὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠσχολούμεθα, ἐπὶ τῶν ὁποίων, δηλαδὴ ζητῶ ἐγὼ νὰ διαφωτισθῶ, εἶναι πολλά. Εἶναι αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ σχέσεις μὲ ὅλα τὰ σχετικὰ μὲ αὐτάς. Κατ’ ἀνάγκην αἰγιαλίτιδα ζώνην, Πατριαρχεῖον, τὰς ἄλλας μας σχέσεις, τὸ Κυπριακόν, ὅσον καὶ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐμπίπτει. Ἐπίσης εἶναι τὰ θέματα τὰ Βουλγαρικά, τὰ Ἑλληνο–Γιουγκοσλαβικά, τὰ Ἑλληνο–Ἀραβικά, τὰ θέματα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς μὲ τὴν ἐνδεχομένην σύνδεσιν τῆς Τουρκίας ἢ καὶ τὴν στάσιν μας ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συνδεθῇ ἡ Μεγάλη Βρεταννία. Εἶναι τὰ θέματα ἀκόμη τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας μὲ τὸ ΝΑΤΟ, τῶν βάσεων καὶ ὅλα αὐτά, διὰ τὰ ὁποῖα ἀκοῦτε τελευταίως νὰ γίνεται θόρυβος. Ἡ ἐνημέρωσις αὐτὴ δὲν ἐτερματίσθη, θὰ ὑπάρξουν καὶ ἄλλαι συναντήσεις μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς Σαββάτου μοῦ παραδίδονται καὶ ὅσοι φάκελλοι ἐζήτησα διὰ νὰ ἐνημερωθῶ ἐπ’ αὐτῶν. Νὰ τοὺς μελετήσω. Οἱ φάκελλοι εἶναι πολλοί, τὰ θέματα πολύπλοκα καὶ δύσκολα, ὁ ἴδιος ἐγὼ σχολαστικὸς ἐρευνητής. Προβλέπω ὅτι θὰ χρειασθῶ πολὺν χρόνον. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ μοῦ φέρῃ καμμίαν καὶ εἰς τὸ μέλλον δυσκολίαν. Μὲ τὸν ἴδιον τρόπον, τὸν ὁποῖον ἀναγνωρίζω δημοσίᾳ ὅτι πᾶσαν εὐκολίαν μοῦ παρέσχε, δὲν θὰ διστάσω νὰ καταγγείλω, ἐὰν μοῦ φέρῃ δυσκολίαν. Δὲν τὸ κάμνω αὐτὸ ὑπὸ μορφὴν οἱασδήποτε ἀπειλῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐννοήσητε πόσον εἰλικρινῶς ὁμιλῶ καὶ ἀνοικτά. Καὶ πρέπει νὰ τονίσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ κἄτι ἄλλο: Ὅτι μετὰ τὴν παράδοσιν τῶν πλήρων φακέλλων εἶναι προφανὲς ὅτι τερματίζεται ἀπέναντι ἑνὸς Ἀρχηγοῦ ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ ἀρχίζει ἡ ἰδική του εὐθύνη. Τὸ στάδιον τῆς ἰδικῆς μου, ἐν προκειμένῳ, εὐθύνης, πότε, πῶς καὶ ποίων στοιχείων καὶ ποῦ ἠμπορῶ νὰ κάμω χρῆσιν. Δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι προτίθεμαι νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου εἰς τὴν ἰδίαν τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν τὸ θελήσῃ καὶ νομίζω, ὅτι θὰ τὸ θελήσῃ. Δὲν θὰ παραλείψω νὰ ἐνημερώσω τὸν Βασιλέα. Θὰ τὸ πράξω τοῦτο, ὄχι διὰ νὰ ζητήσω τὴν μεσολάβησίν του εἰς τίποτε, ἁπλῶς διὰ νὰ ἔχῃ τὴν ὑπεύθυνον γνώμην ἑνὸς Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μετὰ τὴν ἐνημέρωσίν του. Τοῦτο μόνον· ὁ Συνταγματικὸς Βασιλεύς, κατ’ ἐμέ, πρέπει νὰ ἀρκῆται εἰς αὐτό. Ἐγώ, θὰ τοῦ εἴπω τὴν ἄποψίν μου, δὲν θὰ ζητήσω ἀπὸ ἐκεῖνον τίποτε, καὶ ὅ,τι τοῦ εἴπω, θὰ εἶναι ἐν γνώσει τοῦ ὑπευθύνου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν νομίσω, ὅτι θὰ χρειασθοῦν καὶ περαιτέρω ἐνέργειαι, δὲν θὰ τὰς παραλείψω καὶ ἐκείνας, ἀλλὰ πάντοτε μὲ πλήρη συνείδησιν εὐθύνης. Ἐγνώριζα, ὅτι ἀφ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις, εὐφυῶς θὰ μοῦ ἔδιδε τοὺς φακέλλους, θὰ μὲ ἐδυσκόλευεν εἰς τὴν περαιτέρω μου πολεμικήν, ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο εὐχερέστερον, (ὅπως συνέβη προηγουμένως, προκειμένου περὶ τῶν ἐπισήμων ἐπισκέψεων), ὅταν κανεὶς ἠμπορῇ νὰ εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, ἐλεύθερος σκοπευτής. Ἀλλὰ δὲν μετανοῶ. Χαίρω ἰδιαιτέρως, ἀντιθέτως καὶ θὰ χαρῶ, ἂν ἡ συνεργασία αὐτὴ θὰ ἔχῃ συνέχειαν καὶ ἀποτέλεσμα εὐρυνόμενον εἰς ὅλους τοὺς πολιτικοὺς Ἀρχηγούς. Διότι, πιστεύω, εἰλικρινῶς, ὅτι ὅταν ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ἀποτελῇ θέμα ὄχι ἀντιδικίας, ἀλλὰ συνεργασίας μεταξὺ τῶν Κομμάτων τὰ ὁποῖα συμφωνοῦν βασικῶς μὲ τὴν τοποθέτησιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν συμμαχικὴν γραμμὴν καὶ τὸν κόσμον εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχήν, τοῦτο ἀποβαίνει ἀπολύτως ἐπωφελὲς διὰ τὸ Ἔθνος. Καταλαβαίνετε λοιπόν, πόσον θὰ εἶμαι εὐτυχής, ἐὰν ἡ συνεργασία αὐτὴ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἐπιτευχθῇ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι βουλευταί, προτοῦ τερματίσω τὸν λόγον μου, νὰ εἴπω γενικά τινα ἐπὶ τῶν ἀντιλήψεών μου, ἐπὶ βασικῶν θεμάτων τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἴσως, εἶναι πολλὰ ἐξ αὐτῶν γνωστά. Δὲν πιστεύω ἄλλωστε, ὅτι κομίζω εἰς ὅλα γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, ἀλλὰ μὲ ἐνδιαφέρει νὰ γνωρίζετε, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, πῶς σκέπτονται οἱ Προοδευτικοί. Θεωρῶ λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ ἐκθέσω, ὅτι ἡμεῖς, νομίζομεν, ὅτι ἡ ἀντιμετώπισις τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, πρέπει νὰ γίνεται ἐν τῷ συνόλῳ καθολικὴ καὶ ὄχι μερικὴ καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ. Ἕν παράδειγμα: Δὲν εἶναι ἁπλῶς θέμα λ.χ. ἡ Αἰγιαλῖτις Ζώνη μὲ τὴν Τουρκίαν ἢ τὸ Πατριαρχεῖον. Δὲν εἶναι ζήτημα ἁπλῶς τὸ Κυπριακόν, ἐν σχέσει μὲ τὴν Τουρκίαν. Ἀλλὰ τὸ μέγα ζήτημα εἶναι αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ σχέσεις. Ἡ ἐπὶ μέρους ἀντιμετώπισις καὶ ὅταν ἀκόμη εἶναι ἐπιτυχής, δὲν ἀρκεῖ ἐν σχέσει μὲ τὸ ὅλον πρόβλημα. Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ἐξ ἄλλου, πρέπει νὰ εἶναι ἐπιθετικὴ καὶ ὄχι ἀμυντική. Ὅταν λέγω ἐπιθετική, ἐννοῶ νὰ προβλέπῃ, ὄχι νὰ καταστέλλῃ, νὰ ἔχῃ πρόνοιαν. Αὐτὸ προϋποθέτει περισσοτέραν ἐλευθερίαν κινήσεως καὶ ἔλλειψιν οἱασδήποτε φοβίας. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ τονίσω, δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀφορᾷ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος. Πολλὰς φοράς, εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ἀνησυχοῦν αἱ Κυβερνήσεις τοῦ τὶ θὰ συμβῇ ἀπὸ τὴν στάσιν των εἰς μίαν λ.χ. παροικίαν ἢ ποῖον ἀντίκτυπον ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ. Ἡ διακαὴς δὲ ἐπιθυμία καὶ ἡ προσπάθεια νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ μερικὴ περίπτωσις, ὁδηγεῖ κατὰ κανόνα ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ μερικὸς σκοπὸς νὰ μὴ ἐπιτευχθῇ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ δυσχερανθῇ ὅλη ἡ ἐξωτερικὴ πολιτική. Ὁ καλύτερος ἀντιθέτως τρόπος διὰ νὰ προστατεύῃς τὰς ἐπὶ μέρους περιπτώσεις εἶναι ἡ θαρραλέα ἀντιμετώπισις τοῦ γενικοῦ θέματος. Διότι, ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι δὲν νοεῖται ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ὑπὸ τὴν μορφὴν οἱασδήποτε πιέσεως. Ἕν ἀδιανόητον εἶδος πολιτικῆς «ὁμηρίας». Ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ τονίσω, εἶναι ἡ πίστις μου εἰς τὴν δυνατότητα τῶν μικρῶν νὰ διαδραματίσουν ἔξοχον ρόλον. Ἐπανειλημμένως τὸ ἐτόνισα καὶ τὸ τονίζω καὶ κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. Αὐτὴ ἡ πίστις μου βασίζεται βεβαίως εἰς τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ὑπάρχει ἡγεσία, ἡ ὁποία πιστεύει εἰς τὴν δυνατότητα αὐτήν, ὅτι ὑπάρχει λαὸς ἕτοιμος νὰ διαδραματίσῃ τὸν ρόλον αὐτόν. Καὶ ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι προϋποθέσεις. Καὶ ὁ μὲν λαὸς ὑπάρχει πάντα. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἕτοιμος νὰ συναγερθῇ καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχει ὁ δυνάμενος νὰ τοῦ μεταλαμπαδεύσῃ πνοήν. Καὶ αὐτὸ εἶναι καὶ ἡ παρηγορία. Διότι ἀλλοίμονον ἐὰν ἐκυριάρχει εἰς τὸν λαὸν ὁ κάματος καὶ ἡ ἀδιαφορία. Οὔτε Δημοκρατία, οὔτε ἐθνικὴ ἀνεξαρτησία προστατεύονται μὲ λαὸν ποὺ ἔχει περιπέσει εἰς κάματον. Καὶ δι’ αὐτὸ κάθε φορὰν ποὺ ἀκούω διὰ τοὺς νέους, οἱ ὁποῖοι τόσον μοῦ εἶναι πάντοτε προσφιλεῖς, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον, ὅταν βλέπω κινητοποιήσεις καὶ ἐνθουσιασμὸν καὶ παλμόν, εἴτε ἀφοροῦν τὸ ἰδικόν μας κόμμα ἢ καὶ ἄλλα κόμματα, χαίρω ἰδιαιτέρως. Μὲ ἀνησυχεῖ ἡ ἀδράνεια καὶ ἡ ἀδιαφορία. Αὐτὴ ἡ ἀξία τοῦ ρόλου τῶν μικρῶν εἰς πᾶσαν στιγμὴν ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῇ. Τὸ ἔθιξα ἀκροθιγῶς τὴν παρελθοῦσαν φοράν, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν. Ἡ ἐπίσκεψις λ.χ. τοῦ στρατηγοῦ Ντὲ Γκὼλ εἶναι σημαντικὸν γεγονός. Ἐγὼ ἰδιαιτέρως χαίρω διὰ τὴν ἐπίσκεψίν του εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἀποδεικνύει, τὶ ἄλλο; Ποίαν σημασίαν ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν οἱ μικροί. Αὐτὸ ἐξαίρω. Αὐτὴ ἡ θεωρία τῶν δυνατοτήτων τῶν μικρῶν προϋποθέτει καὶ γνῶσιν καὶ ἱκανότητα, τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν δυνάμεων τῆς χώρας ὄχι μόνον ἐν ὄψει πολέμου, ἀλλὰ ἰδίᾳ ἐν ὄψει εἰρήνης. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν θὰ ἤθελα νὰ παραμείνω πολὺ εἰς τὸ βῆμα, διότι ὅπως εἶπα ἀκολουθῶ νέαν τακτικὴν νὰ εἶμαι σύντομος εἰς τοὺς λόγους μου, ὅσον τὸ δυνατόν, θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον εἰς τὸ εἰδικὸν αὐτὸ θέμα. Καὶ ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ κἄποτε εὐρυτέρα συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Σήμερον δὲν ὑπάρχει πλέον μόνον στρατηγικὴ πολέμου, ὑπάρχει καὶ στρατηγικὴ εἰρήνης. Αὐτὸ δὲ κατ’ ἐξοχὴν εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον ἄριστα δύναται νὰ ἀποβῇ χρησιμώτατον διὰ τὸ Ἔθνος. Πρέπει νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰς δυνατότητας τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν στρατηγικὴν τῆς εἰρήνης καὶ νὰ τὰς ἀξιοποιήσωμεν εἰς τὸ δυνατόν. Νὰ παύσωμεν αἰωνίως νὰ παραπονούμεθα τὸ τὶ πράττουν οἱ ἄλλοι μὲ τοὺς Τούρκους ἢ τὶ πράττουν μὲ τοὺς Ἰταλοὺς καὶ νὰ ἀγωνιζώμεθα νὰ γίνωμεν ἡμεῖς τὸ Κέντρον διὰ νὰ παραπονοῦνται ἐκεῖνοι τὶ πράττουν οἱ ἄλλοι μὲ ἡμᾶς. Τοῦτο δὲ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἱκανότητα, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἡμεῖς, γνωρίζοντες τὰς δυνατότητάς μας νὰ τὰς ἀξιοποιοῦμεν καὶ κατὰ τὴν περίοδον τῆς εἰρήνης. Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ προϋποθέτει καὶ στρατιωτικὴν ἑτοιμότητα τοῦ Ἔθνους. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον ἐλπίζω νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτυχθῇ περισσότερον. Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς πρέπει νὰ ἔχωμεν πλήρη συνείδησιν, ὅτι αὕτη δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσκηθῇ, χωρὶς τὸ Ἔθνος νὰ διαθέτῃ πλήρη στρατιωτικὴν ἑτοιμότητα καὶ ὡς ἐκ τούτου ὅταν ἀσχολούμεθα μὲ θέματα στρατιωτικὰ καὶ ὅταν δὲν μᾶς ἀπασχολῇ λ.χ. τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν, πρέπει νὰ μὴ λησμονῶμεν, κ. συνάδελφοι, ὅτι αἱ λογικαὶ δαπάναι διὰ τὴν πλήρη ἑτοιμότητα τοῦ στρατοῦ, εἶναι ἴσης ἀξίας μὲ τὰς δαπάνας ἐπενδύσεων, ἐὰν θέλῃ μία χώρα νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν της. (Χειροκροτήματα). Ἄλλη προϋπόθεσις διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς εἶναι ἡ πεποίθησις, ὅτι τὰς σχέσεις τῶν συμμάχων τὰς διέπει κοινότης καὶ δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων. Αὐτὸ σήμερον ἐκφράζεται μὲ τὴν περίφημον θεωρίαν τῆς καλύψεως τῆς χώρας εἰς περίπτωσιν, λόγου χάριν, ἀτομικῆς ἐπιθέσεως. Ἐπιθυμῶ νὰ φέρω εἰς τὴν μνήμην μας ὀλίγα τινὰ τὰ ὁποῖα πρὸ 4ετίας εἶπον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην μετὰ τὴν ἐπίσκεψίν μου εἰς τὴν Μόσχαν, ἐξ ἀφορμῆς τῆς τότε ἀναπτυσσομένης θεωρίας μου, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν περὶ ἀπυραύλου ζώνης τῆς Βαλκανικῆς. Ἓν ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματά μου ὑπῆρξε τότε ὅτι, ἐφόσον δὲν παρέχεται ἡ ἀπόλυτος ἐγγύησις καλύψεως τῆς χώρας εἰς ἐνδεχόμενον κίνδυνον, εἶναι λογικὸν ἡ χώρα νὰ σκεφθῇ τὶ πρέπει νὰ πράξῃ. Ἠναγκάσθην νὰ ἐπικαλεσθῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ κείμενα ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κ. Χάρτερ, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Γερουσίας, ἠναγκάσθην νὰ ἀναγνώσω ἄρθρον ἀπὸ τοὺς «Τάϊμς» τοῦ Λονδίνου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, οἱ ὁποῖοι μὲ κυνικὸν τρόπον, ἀλλὰ καὶ εἰλικρίνειαν ἐμνημόνευον, ὅτι ἐὰν τυχὸν γίνῃ ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς Νορβηγίας ἢ τῆς Ἑλλάδος, ἡμεῖς (οἱ Ἄγγλοι), δὲν θὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸ ἀνασχετικόν. Καὶ ἐπεσήμανα τοὺς κινδύνους. Τώρα ἔχει δημιουργηθῆ εὐρυτέρα εἰς τοῦτο συνείδησις. Δὲν λέγει, λ.χ. διαφορετικὰ πράγματα ὁ στρατηγὸς Ντὲ Γκώλ, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ἐκεῖνος εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Γαλλίας καὶ ἡ Γαλλία εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν δημιουργίαν ἰδίας δυνάμεως κρούσεως ἰδίου ξίφους διὰ τὸν ἑαυτόν της. Ὅταν ὅμως μία χώρα δὲν ἔχῃ τὴν δυνατότητα αὐτὴν ζητεῖ ἢ τὴν πλήρη κάλυψίν της ἢ ἄλλως ἀναζητεῖ ἄλλας λύσεις. Πόσον ἀλλάζουν οἱ καιροὶ καὶ πόσον πρέπει κανεὶς νὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ προσαρμόζεται ἑκάστοτε. Τὸ ἔφερεν ἡ τύχη σήμερον εἰς τὴν «Καθημερινὴν» νὰ δημοσιεύεται ἓν σημείωμα ἄκρως ἐνδιαφέρον. Τὸ ἀναγινώσκω διὰ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς πρώτης ἀπυραύλου ζώνης εἰς τὴν Νότιον Ἀμερικὴν σχολιάζει ἡ ἐφημερὶς καὶ λέγει: «Πέντε Λατινικαὶ Δημοκρατίαι, ἡ Βραζιλία, τὸ Μεξικόν, ἡ Χιλή, ἡ Βολιβία καὶ ὁ Ἰσημερινός, ὑπέγραψαν τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα σύμφωνον διὰ τοῦ ὁποίου ἀναλαμβάνουν τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ἀποφύγουν τὴν κατασκευήν, προμήθειαν, ἀποθήκευσιν ἢ δοκιμὴν πυρηνικῶν ὅπλων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους των. Αἱ πέντε χῶραι ἐκάλεσαν ἐν συνεχείᾳ καὶ τὰ ἄλλα Κράτη τῆς Λατινικῆς Ἀμερικῆς νὰ προσυπογράψουν τὸ σύμφωνον, ἀπηύθυναν δὲ ἔκκλησιν πρὸς τὰς ἀσιατικὰς καὶ ἀφρικανικὰς χώρας νὰ ὑπογράψουν ἀνάλογα σύμφωνα. Ἐπὶ τοῦ ἐν λόγῳ συμφώνου καὶ τῆς κινήσεως πρὸς ἀποπυρηνικοποίησιν τῆς Λατινικῆς Ἀμερικῆς, διεξήχθη συζήτησις εἰς τὴν ἐν Γενεύῃ διάσκεψιν ἀφοπλισμοῦ. Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι καὶ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις, ἐξέφρασαν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ἀποπυρηνικοποίησις τῆς περιοχῆς αὐτῆς. Ὁ ἀμερικανὸς ἀντιπρόσωπος ἐχαρακτήρισε τὴν συμφωνίαν τῶν 5, θετικὸν βῆμα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Εἰς ἀνάλογον δήλωσιν προέβη καὶ ὁ σοβιετικὸς συνάδελφός του. Οὕτως, ἐμφανίζονται αἱ δύο μεγάλαι πυρηνικαὶ δυνάμεις συμφωνοῦσαι εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς πρώτης ἀποπυρηνικοποιημένης ζώνης. Ἡ συμφωνία αὐτὴ ἠμπορεῖ νὰ χαιρετισθῇ ὡς καλὴ ἀρχή. Διότι ἀσφαλῶς, τὸ παράδειγμα τῶν νοτιοαμερικανῶν θὰ ἀκολουθήσουν οἱ ἀφρικανοὶ καὶ οἱ ἀσιάται. Ἀλλὰ ἐὰν ἄλλαι Ἤπειροι, ἀποκτήσουν τὴν δυνατότητα νὰ διαφύγουν τὴν πυρηνικὴν καταστροφὴν διατὶ ἡ Εὐρώπη θὰ παραμείνῃ ἐκτεθειμένη εἰς τὸν κίνδυνον αὐτόν; Θὰ εἴπητε, ὅτι ἀπέχει ἀκόμη ἀπὸ τὴν πρότασίν μου. Πρῶτα–πρῶτα διότι ἡ πρότασίς μου ἀρχίζει ἀπὸ ἐδῶ καὶ τελειώνει εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἐνῷ ἐδῶ ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν καὶ τελειώνει εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἀλλὰ ἀποτελεῖ ἐν πάσῃ περιπτώσει μία πρόοδον. Αὐτὸ ἔχει σημασίαν. Ἡ κατάστασις ἤλλαξε. Σήμερον δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ βάσεων, ἀλλὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἄλλων θεμάτων. Τὸ μνημονεύω ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, δὲν πρέπει κανεὶς νὰ εἶναι δογματικός, ἀλλὰ ἀποβλέπων πάντοτε εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας του, ρεαλιστικὰ νὰ βλέπῃ τὶ τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν συμφέρει. Καὶ ὅταν περὶ αὐτοῦ πεισθῇ, νὰ μάχεται διὰ τὴν πραγματοποίησίν του. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ τονίσω ἀκόμη, ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ διὰ νὰ ἀκουσθῇ ἐπιτυχῶς, προϋποθέτει καὶ ὠργανωμένον Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Κύριοι βουλευταί, πρέπει ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἀποκτήσωμεν συνείδησιν. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι ἱκανὸν νὰ διαδραματίσῃ τὸν ρόλον του. Διαθέτει ἀνεπαρκέστατα μέσα. Καὶ πρὶν φθάσωμεν εἰς τὴν ἰδικήν μου φιλοδοξίαν, νὰ ἴδωμεν δηλ. τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν ἐπεκτεινόμενον καὶ εἰς δύο ἄλλους τομεῖς καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἁρμοδιότητα, εἰς τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸν ρόλον τῆς Ἑλλάδος εἰς οἰκονομικοὺς ὀργανισμοὺς μὲ ἄλλας χώρας καθὼς καὶ εἰς τὴν διαφώτισιν, ἡ ὁποία σήμερον ἔχει, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε τεραστίαν σημασίαν — τὸ εἴδατε ἄλλως τε πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐπισκέψεως τῶν Βασιλέων εἰς Λονδῖνον — νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ἀποστολήν του μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον εἶναι σήμερον ὠργανωμένον καὶ μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτει. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, γενικῶς, καὶ νὰ τονίσω, ὅτι ἐκεῖνο πάντως, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποκλείεται, εἶναι ἡ στεῖρα καὶ ἀρνητικὴ ἐξωτερικὴ πολιτική, ἡ πάντα ἐλέγχουσα καὶ πάντα κατακρίνουσα καὶ τείνουσα νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς ἀπομόνωσιν, ἀπομόνωσιν εἰς τὴν ὁποίαν οὐδεμία χώρα εἰς τὴν ἐποχήν μας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβιώσῃ. Δι’ ἡμᾶς, σκοπὸς εἶναι ἡ καταβολὴ πάσης προσπαθείας διὰ νὰ συντελέσωμεν νὰ ἴδωμεν τὴν χώραν μας συμμετέχουσαν εἰς τὴν μεγάλην δημιουργικὴν προσπάθειαν τῆς ἐξασφαλίσεως εἰς τὸν κόσμον εἰρήνης ἐν ἐλευθερίᾳ. Πρέπει, ὅμως, νὰ λέγεται πάντοτε ὠμὴ ἡ ἀλήθεια πρὸς τὸν λαόν. Τὸ Ἔθνος ἀντιμετωπίζει πολὺ δύσκολα προβλήματα ἐσωτερικῆς ὀργανώσεως, οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ προσαρμογῆς, ἰδίως μὲ τὴν νέαν πραγματικότητα τῆς Ε.Ο.Κ. Τὸ Ἔθνος, κύριοι βουλευταί, θὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀκόμη δυσχερέστερα προβλήματα εἰς τὸ μέλλον, ἐν σχέσει μὲ τὰ ἐξωτερικὰ θέματα, λόγῳ ἀκριβῶς τῶν τεραστίων μεταβολῶν καὶ προσαρμογῶν ποὺ γίνονται καθ’ ἡμέραν εὐρύτερον καὶ γύρω μας. Μαζὶ μὲ τὰς δυσκολίας αὐτάς, θὰ ὀγκοῦται ἡ ἀντίδρασις τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν μόνην θετικὴν λύσιν τῆς ἀλλαγῆς, τὴν ὁποίαν θὰ τοῦ ἐξασφαλίσῃ μόνον ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ δυνηθῇ νὰ ἀναλάβῃ πρωτοβουλίας. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὴ δὲν εἶναι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Καὶ ὡς μόνος τρόπος διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ χώρα τὴν ἱκανὴν αὐτὴν Κυβέρνησιν, φρονῶ καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλος ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν ἀφόβων ἐκλογῶν μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ τὴν λύσιν τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος. (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Π. Παπαληγούρας, ἔχει τὸν λόγον.

§16Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τῆς χώρας, τὸ ὁποῖον μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955 καὶ 1961 ἐσημείωσεν αὔξησιν κατὰ 63,2%, ἀνελθὸν ἀπὸ 59.243 ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς 96.719 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐσημείωσε κατὰ τὸ λῆγον ἔτος περαιτέρω αὔξησιν καὶ ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 100.600 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ θὰ ἔχῃ, ἔναντι τοῦ 1955, σημειώσει αὔξησιν κατὰ 69,8%. Δεδομένου, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ὁ τιμάριθμος κόστους ζωῆς ἔχει αὐξηθῇ κατὰ 13% περίπου, τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἡ πραγματικὴ αὔξησις τῶν εἰσοδημάτων καὶ συνεπῶς καὶ ἡ βελτίωσις τῶν βιοτικῶν συνθηκῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὑπῆρξε σημαντικωτάτη. Ὑπῆρξεν ἐκ τῶν ὑψηλοτέρων βελτιώσεων ποὺ ἐσημειώθησαν ἀνὰ τὸν κόσμον ὁλόκληρον». Τὰ ἴδια ἀκριβῶς ἐπανέλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅταν κατέθεσε τὸν προϋπολογισμόν. Τὰ ἴδια ἐπανέλαβον καὶ ἐγὼ ὅταν ἐγένετο ἡ προηγουμένη, ἡ πρὸ δύο μηνῶν λαβοῦσα χώραν πολιτικὴ συζήτησις. Τὰ ἴδια ἐπανέλαβον 10 τοὐλάχιστον ἐκ τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει συναδέλφων ἐπιμόνως καὶ κατὰ τρόπον ἀμετακίνητον ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου τρέχοντος ἔτους. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἐμέμφθη τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι μετεχειρίσθη —ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ.— τὸ ψεῦδος τῶν τρεχουσῶν τιμῶν. Ποῖον ψεῦδος, ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ ὅλα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ οἱ Διοικηταὶ τῶν Τραπεζῶν μόλις ἀνέφερον τὰς τρεχούσας τιμάς, εὐθὺς ἀμέσως ἀνέφερον καὶ τὴν σύγκρισιν τοῦ τιμαρίθμου; Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, ἐν προκειμένῳ, ἁπλούστατα, κανὲν ψεῦδος. Λάθος ὑπάρχει τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ εἰσοδήματος εἰς σταθερὰς τιμάς. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀποκτήσωμεν ὅλοι συνείδησιν, ὅτι εἴτε μετρήσει κανεὶς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τρεχούσας τιμὰς παραθέτων καὶ τὸν τιμάριθμον, εἴτε μετρήσει τὴν αὔξησιν εἰς σταθερὰς τιμάς, θὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι περίπου τῆς αὐτῆς τάξεως μεγέθους. Πράγματι, ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–62 δὲν εἶναι, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ἴσος πρὸς τὸ 40%, ἀλλὰ ἴσος πρὸς τὸ 50%. Οἱ ἀκριβεῖς ἀριθμοὶ εἶναι, εἰς σταθερὰς τιμάς, 56,4 δὶς διὰ τὸ 1955, 84,3 δὶς διὰ τὸ 1962, ἀκριβὴς αὔξησις 49,4%, περίπου 50%. Λάθος, λοιπόν, ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὁ ὁποῖος εἶπε 40%. Ἐὰν αὐτὸ τὸ ποσοστὸν τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματος εἰς σταθερὰς τιμὰς κατὰ 50% ἢ τῆς αὐξήσεως εἰς τρεχούσας τιμάς, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ τιμαρίθμου, εἶναι πολὺ ἢ ὀλίγον, αὐτὸ θὰ προκύψῃ ἐκ τῶν συγκρίσεων. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω τὴν σύγκρισιν ἀκριβῶς, ὅπως τὴν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Ἡ πρώτη σύγκρισις, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., εἶναι ἡ σύγκρισις τῆς 5ετίας 1950–55, πρὸς τὴν 6ετίαν 1956–60. Δὲν σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν, κύριοι βουλευταί, διατὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Παπανδρέου δὲν ἠθέλησε νὰ συγκρίνῃ 5ετίαν μὲ 5ετίαν, 6ετίαν μὲ 6ετίαν, 7ετίαν μὲ 7ετίαν; Ὑπάρχει, νομίζω, ἕνας μικρὸς λόγος. Καὶ ὁ λόγος αὐτὸς συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς, εἰς τὸ ὅτι ἡ 5ετία 1950–55 περιέχει περισσότερα ἐλαιοκομικὰ ἔτη ἐν σχέσει μὲ τὰ μὴ ἐλαιοκομικὰ ἔτη, ἀπὸ ὅ,τι περιέχει ἡ ἑπομένη πενταετία. Διότι ὅλοι σας γνωρίζετε, ὅτι τὰ ἔτη τῆς εὐφορίας τοῦ ἐλαίου εἶναι τὰ περιττὰ καὶ τὰ ἔτη τῆς ἀφορίας τοῦ ἐλαίου εἶναι τὰ ἄρτια. Τὸ 1961 ἦτο ἔτος εὐφορίας τοῦ ἐλαίου, ἐνῷ τὸ 1962 δὲν ἦτο. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἀναφέρω ἐντελῶς παρεμπιπτόντως. Καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ἡ σύγκρισις τῆς περιόδου 1955–60 μὲ τὴν περίοδον 1950–55, εἰλικρινῶς, μοῦ ὑπενθυμίζει τὴν καταστροφὴν τῶν Ψαρῶν. Ἐὰν πράγματι λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μετὰ τὴν καταστροφὴν δὲν ἀπέμεινε πλέον τίποτε εἰς τὸ ἔρημο νησί, παρὰ μόνον ὀλίγο χορτάρι, καὶ ἂν ὑποθέσῃ κανείς, ὅτι ἡ δόξα ἐπεσκέπτετο τὴν νῆσον μετὰ ἕνα ἔτος, ἀλλὰ τὴν ἐπεσκέπτετο ὄχι διὰ νὰ μετρήσῃ τὰ λαμπρὰ παλληκάρια, ἀλλὰ δι’ ἑνὸς στατιστικολόγου, διὰ νὰ μετρήσῃ τὸ εἰσόδημα, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι αὐτομάτως, χωρὶς νὰ ἐνεργήσῃ κανείς, ἀλλὰ μόνον ἡ φύσις, τὸ εἰσόδημα αὐτῆς τῆς νήσου, τῆς ἐρήμου, ηὐξήθη εὐθὺς ὡς ἀποκατεστάθη ἡ εἰρήνη, ἡ ἡσυχία, εὐθὺς ὡς ἠδυνήθη ἡ φύσις νὰ δράσῃ, εὐθὺς ὡς ἔπαυσεν ἡ πυρκαϊά. Καὶ θὰ ἦτο μία αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος τῆς νήσου ἴση πρὸς 400 ἢ 500 τοῖς ἑκατόν. Μὰ ὑπάρχει, κύριοι, ἡ δυνατότης συγκρίσεως μεταξὺ τοῦ ρυθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἐπιτύχει ἡ Ἑλλὰς τὰ πρῶτα ἔτη ἀφ’ ἧς ἀποκατεστάθη ἡ εἰρήνη καὶ ἡ τάξις, μὲ τὸν ρυθμόν, τὸν ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ καὶ ἐπέτυχε κατὰ τὰ μεταγενέστερα ἔτη; Ἐδῶ δὲν συζητοῦμεν ἐὰν ὁ Πανάγαθος Θεὸς ἅπαξ καὶ εἰρήνευσεν ὁ τόπος, ἔστειλε καιροὺς εἰρηνικοὺς ἐπὶ τὴν χώραν καὶ ἂν ἦτο καλὴ ἢ κακὴ ἡ ἀγροτικὴ παραγωγή, ἐὰν ἦτο εὐτυχὴς ἢ ἀτυχὴς ἀπὸ ἀπόψεως εὐκρασίας τῶν ἀέρων, αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἑκάστοτε ἐκυβέρνησαν. Ἐδῶ συζητοῦμεν ἐὰν ἔκαμον καὶ ποίας ἐνεργείας ἔκαμον αἱ Κυβερνήσεις αὐταὶ καὶ ἐὰν ἡ οἱαδήποτε αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος δύναται νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὀφείλεται εἰς συγκεκριμένα μέτρα, εἴτε γενικώτερα οἰκονομικά, εἴτε εἰδικώτερα μέτρα ἀφορῶντα εἰς τὰς ἐπενδύσεις. Νομίζω, ὅτι δὲν ἀξίζει ὁ κόπος νὰ ἐπιμείνω περισσότερον εἰς αὐτὴν τὴν σύγκρισιν, ἡ ὁποία εἶναι σύγκρισις ἐκ τῶν πραγμάτων ἀδύνατος. Ἀλλά, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ἐπεχείρησε διεθνεῖς συγκρίσεις. Καὶ ἐδῶ παρακαλῶ νὰ μὲ προσέξητε. Αὐτονόητον εἶναι, ὅτι, ὅ,τι πρόκειται νὰ εἴπω, δὲν θίγει προσωπικῶς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγόν, τὸν ὁποῖον καὶ ὑποχρέωσιν ἔχω νὰ σέβωμαι, καὶ πράγματι σέβομαι καὶ τιμῶ. Ἡ κριτική μου θὰ ἀσκηθῇ καὶ θὰ εἶναι ὀξυτάτη κατὰ τῶν ἐπιτελῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν μαζὶ μὲ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. νὰ κυβερνήσουν τὴν χώραν καὶ οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ των στοιχεῖα ὡς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναλύσω πρὸς ὑμᾶς, κ. βουλευταί, εὐθὺς ἀμέσως. Διότι τί εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου; Εἶπεν, ὅτι ὁ μὲν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεστήριξεν, ὅτι εὑρισκόμεθα περίπου εἰς τὴν πρωτοπορίαν τῶν χωρῶν τῶν ἐπιχειρουσῶν τὴν οἰκονομικήν των ἀνάπτυξιν, ἐνῷ εὑρισκόμεθα πράγματι οὐραγοί. Καὶ παρέθεσε, κ. βουλευταί, τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς: Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1956 καὶ 1960. Ἡ μὲν Ἑλλὰς ἐσημείωσεν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος 24%, ἡ Δανία 32%, ἡ Αὐστρία 33%, ἡ Φινλανδία 34%, ἡ Ἰταλία 34%, ἡ Δυτικὴ Γερμανία 42%, τὸ Μεξικὸν 43%, ἡ Ἱσπανία 44%, ἡ Γαλλία 49%, τὸ Ἰσραὴλ 64% καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶχον τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν τοὺς ἀπέδωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., τότε πράγματι θὰ ἦτο ἡ Ἑλλὰς ὁ οὐραγὸς εἰς τὴν προσπάθειαν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀλλὰ ἐγὼ θὰ δεχθῶ πρὸς στιγμήν, ὅτι οἱ συγκεντρώσαντες τὰ στοιχεῖα, ἴσως ἀπὸ μεροληψίαν, ἴσως ἀπὸ κἄποιο πάθος πολιτικόν, δὲν ἐσκέφθησαν τὴν σχέσιν τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν πρὸς ἡμᾶς αὐτούς. Δηλαδή, τί δύναται νὰ σημαίνῃ αὐτὸ τὸ 24% διὰ τὴν Ἑλλάδα; Μὰ δὲν ἔκαμαν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν ἄλλων χωρῶν —ξεχάστε πρὸς στιγμὴν τὴν Ἑλλάδα— τὰς ὁποίας μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Παπανδρέου. Διότι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί, ὑποτιθέμενοι ὡς ἀληθεῖς, καὶ ἐὰν εἶχον τὸ νόημα, τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ τοὺς ἀποδώσῃ ὁ κ. Παπανδρέου, θὰ εἶχον τὰς ἑξῆς καταπληκτικὰς συνεπείας: Θὰ ἐσήμαιναν π.χ., ὅτι τὸ Ἰσραὴλ ἀνεπτύχθη κατὰ τὰ ἔτη αὐτὰ μὲ ταχύτητα διπλασίαν τῆς Ἰταλίας, ὅτι ἡ Γαλλία καὶ Γερμανία ἀνεπτύχθησαν μὲ πολὺ μεγαλυτέραν ταχύτητα καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη, ἀσυγκρίτως μεγαλυτέραν, ἡ μία 20%, ἡ ἄλλη 30%, ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν, θὰ ἐσήμαινεν, ὅτι ἡ Δανία κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἔκαμεν ἴσην οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν μὲ τὴν Ἰταλίαν. Μὰ δὲν ἤξευραν οἱ κύριοι ἐπιτελεῖς τοῦ κόμματος τῆς Ε.Κ. τί συνέβαινεν εἰς τὴν Ἑλλάδα; Καλά, δὲν τὸ ἐγνώριζον, διότι δὲν βλέπουν τὰ συντελούμενα ἔργα, διότι δὲν βλέπουν τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ ὡς ἄνθρωποι ἀσχολούμενοι μὲ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, δὲν ἤξευραν, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ σχέσις ἡ ὑφισταμένη μεταξὺ τῶν δεικτῶν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ κόσμου; Δηλαδή, ἐνόμιζαν, ὅτι τὸ Ἰσραὴλ ἀνεπτύχθη κατ’ αὐτὴν τὴν περίοδον μὲ ταχύτητα διπλασίαν ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν καὶ τὸ ἐνόμιζαν σοβαρῶς; Δηλαδή, ἐνόμιζαν, ὅτι ἡ Γαλλία καὶ ἡ Γερμανία ἀνεπτύχθησαν ταχύτερον ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν καὶ τὸ ἐνόμιζον σοβαρῶς; Καὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι τὰ ἔλεγον αὐτὰ ἦσαν πληροφορημένοι ἄνθρωποι, ἦσαν ἄνθρωποι, κ. βουλευταί, οἱ ὁποῖοι αὔριον θὰ ἔλθουν καὶ φιλοδοξοῦν νὰ ἔλθουν μὲ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ νὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον αὐτόν; Τί συνέβη; Ἁπλούστατα, κ. βουλευταί, οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι δηλωτικοὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τρεχούσας τιμάς. Καὶ εἰς ποίας τρεχούσας τιμάς; Ὄχι μόνον εἰς τρεχούσας, ἀλλὰ εἰς τιμάς, ἑκάστη τῶν ὁποίων τρέχει μὲ διάφορον ταχύτητα. Διατί; Διότι ἄλλη εἶναι ἡ νομισματικὴ κατάστασις τῆς Ἰταλίας, διότι ἄλλη εἶναι ἡ νομισματικὴ κατάστασις τῆς Γερμανίας, διότι ἄλλη εἶναι τῶν Η.Π.Α., καὶ διότι ἄλλη ὑπῆρξε κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἡ νομισματικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος. Φαίνεται, ὅτι ἡ Ε.Κ. δὲν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ γεγονότος, ὅτι τὸ μεγαλύτερον πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς ὁλόκληρον τὸν Δυτικὸν κόσμον ἦτο τὸ πρόβλημα τῆς ἀνυψώσεως τῶν τιμῶν. Ἦτο τὸ πρόβλημα τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ πληθωρισμοῦ. Δὲν ἐπληροφορήθησαν, ὅτι εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν Γερμανίαν, τὸ 1958 ὁ Ἀντικαγκελάριος Ἔρχαρτ ἐρωτηθεὶς περὶ τοῦ ποῖον εἶναι τὸ μεγαλύτερον Γερμανικὸν πρόβλημα ἀπήντησε: τὸ πρόβλημα τῶν τιμῶν. Δὲν ἐγνώριζον, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ὅλοι οἱ διεθνεῖς ὀργανισμοὶ οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα εἶχον ὡς μοναδικὸν θέμα τὸ θέμα τῶν πληθωρικῶν πιέσεων ἀνὰ τὸν κόσμον. Ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχον διεθνῆ στοιχεῖα περὶ τοῦ ἀκαθαρίστου ἐθνικοῦ προϊόντος τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν εἰς σταθερὰς τιμάς; Βεβαίως ὑπῆρχον. Οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. εἶναι εἰς τρεχούσας τιμάς. Καὶ περιέχονται εἰς τὸ μηνιαῖον στατιστικὸν δελτίον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Νὰ σᾶς εἴπω τώρα τί συμβαίνει εἰς σταθερὰς τιμάς, διότι δὲν φαντάζομαι νὰ ἀποδώσετε εὐθύνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν πληθωρισμόν, ὁ ὁποῖος συνέβη ἀλλαχοῦ. Ὑπάρχει πρόσφατος στατιστικὴ διὰ τὰ ἔτη 1955–60 τοῦ Ο.Ο.Σ.Α. Εἰς τὴν στατιστικὴν αὐτὴν ἡ Ἑλλὰς περιέχεται τρίτη μεταξὺ 20 χωρῶν τοῦ κόσμου, ὑπολειπομένη μόνον τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς Γερμανίας. Οἱ ἀριθμοὶ ἔχουν ὡς ἑξῆς: Ἑλλὰς 5,4, Βέλγιον 2,4, Δυτικὴ Γερμανία 6, Γαλλία 4,2, Ὁλλανδία 4,2, Λουξεμβοῦργον 4,4, Ἰταλία 5,9, Αὐστρία 5,2, Δανία 4,6, Καναδᾶς 3,2, Ἰρλανδία 0,5, Νορβηγία 3,3, Πορτογαλία 3,7, Ἱσπανία 3,5, Ἑλβετία 4,5, Ἡνωμένον Βασίλειον 2,7, Η.Π.Α. 2,3. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀριθμοὶ οἱ δηλωτικοὶ τῆς μέσης ἐτησίας μεταβολῆς τοῦ ἀκαθαρίστου ἐθνικοῦ προϊόντος ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ Ο.Ο.Σ.Α. Ἀλλὰ μήπως μετεβλήθησαν τὰ πράγματα κατὰ τὰ δύο ἑπόμενα ἔτη; Δηλαδὴ κατὰ τὰ ἔτη 1961–62; Ὑπάρχει καὶ ἐν προκειμένῳ πρόσφατος διεθνὴς στατιστικὴ τοῦ Ο.Ο.Σ.Α. Ἐδῶ θὰ στενοχωρήσω τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Κέντρου περισσότερον. Διότι ἡ Ἑλλὰς ἔχει, ὅπως προκύπτει καὶ ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κ. Παπανδρέου, κατὰ τὴν περίοδον ταύτην 7,1 εἰς σταθερὰς τιμάς. Τὸ ἐθνικὸν προϊὸν τῶν ἄλλων χωρῶν ἔχει ὡς ἑξῆς: Αὐστρία 3,4, Βέλγιον 3,5, Δανία 4,6, Γερμανία 4,5, Γαλλία 4,7, Ὁλλανδία 2,7, Ἰταλία 6,7, Νορβηγία 4,9, Πορτογαλία 6,1, Σουηδία 5,1, Ἑλβετία 7,6, Τουρκία 1, Ἡνωμένον Βασίλειον 2,1. Μέσος Εὐρωπαϊκὸς ὅρος τῆς 2ετίας 4,2. Ἡμεῖς 7,1. Ἡ αὔξησις ἡ ἰδική μας κατὰ τὴν 2ετίαν ὑπῆρξε ταχυτέρα κατὰ 70% τοῦ μέσου ὅρου αὐξήσεως ὅλων τῶν Δυτικῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν. Θὰ σημειώσω πρῶτον συμπέρασμα. Ποῖος εἶπεν ἀνακριβείας; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι 70% καὶ ἡ αὔξησις τοῦ τιμαρίθμου 13%, καὶ οἱ Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι εἴπομεν τὰ αὐτὰ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἀπὸ τὰ δελτία τῶν Τραπεζῶν καὶ τὰς στατιστικὰς ἢ οἱ ἰσχυρισθέντες, ὅτι ἡ αὔξησις δὲν ἦτο 50% ἀλλὰ 40%; Ἐγὼ διερωτῶμαι, καὶ θέλω νὰ συμπεράνω κατόπιν τῶν ἀριθμῶν ποὺ ἀνέγνωσα καὶ ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔρχεται μαζὶ μὲ τὴν Ἰταλίαν, πρώτη περίπου (δυνατὸν νὰ εἶναι καὶ ἡ Δυτικὴ Γερμανία εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, δὲν ἠδυνάμην νὰ κάμω τοὺς λογαριασμούς), πρώτη ἡ Ἑλλὰς μεταξὺ τῶν Δυτικῶν χωρῶν καὶ πρώτη μεταξὺ τῶν χωρῶν τοῦ Δυτικοῦ κόσμου. Ποίαν λοιπὸν γνώμην ἔχετε; Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι εἶναί τις πρωτοπόρος ἢ οὐραγός;

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Οὐραγός.

§18Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Οὐραγός. Ἀναλογίζομαι, κύριοι βουλευταί....

§19Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ τὰ Ψαρὰ ὁμιλοῦμεν ....

§20Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐὰν ἐνεφανίζεσθο μὲ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἐνώπιον διεθνοῦς ὀργανισμοῦ φαντάζεσθε τὶ θὰ ἐπαθαίνατε, ἐὰν ἐπληροφορούσατε τοὺς διεθνεῖς ὀργανισμούς, τοὺς συναδέλφους σας περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐξελίξεων καὶ περὶ τῶν σχέσεων τῶν ἐξελίξεων τῆς Αʹ χώρας πρὸς τὴν Βʹ χώραν καὶ ἂν τοὺς ἐδίδατε αὐτὴν τὴν περιγραφὴν καὶ ἐβασίζατε τὸ αἴτημά σας περὶ χορηγήσεως βοηθείας εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ τοιούτων ἀριθμῶν καὶ συγκρίσεων, ποίαν ἐντύπωσιν θὰ ἐδημιουργούσατε διὰ τὸν ἑαυτόν σας καὶ ποῖαι θὰ ἦσαν αἱ συνέπειαι διὰ τὴν χώραν μας; (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐπιχειροῦν νὰ διακόψουν τὸν κ. Ὑπουργὸν οἱ κ.κ. Κ. Ταλιαδούρης καὶ Κ. Μητσοτάκης ὁμιλοῦντες, ἀλλὰ λόγῳ τῶν κωδωνοκρουσιῶν καὶ τοῦ θορύβου δὲν ἠκούσθη εὐκρινῶς τὶ εἶπον). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι δὲν ἀπαντᾶ κανεὶς εἰς διεθνεῖς στατιστικὰς μὲ εὐφυολογήματα.

§21Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐπιτρέπεται μίαν φράσιν μόνον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§22Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Σᾶς παρακαλῶ καμμίαν φράσιν. Μὴ μὲ διακόπτετε. Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ, ὅτι θαυμάζω δύο πράγματα: Πρῶτον τὴν πολιτικὴν ὡριμότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος βέβαια δὲν γνωρίζει ἀπὸ δεδομένα στατιστικά, ἀλλ’ ὅμως γνωρίζει ὅλους μας πολὺ καλύτερον ἀπὸ ὅ,τι ἡμεῖς οἱ ἴδιοι γνωρίζομεν τὸν ἑαυτόν μας, καὶ ὁ ὁποῖος Ἑλληνικὸς λαός, ἐὰν αἰσθάνεται δυσπιστίαν αἰσθάνεται ἀκριβῶς δυσπιστίαν πρὸς τὴν Ε.Κ., διότι ἡ Ε.Κ. ἀποδεικνύεται ὅτι εἶναι ἀνώριμος νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ ἀσκήσῃ οἰκονομικὴν πολιτικήν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως).

§23Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. (Ὄρθιος, ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀλίγην εὐπρέπειαν καὶ ἀγωγήν, κύριε Παπαπαναγιώτου, σᾶς παρακαλῶ. Ἐκτυπήσατε τὸ χέρι σας εἰς τὸ ἔδρανον. Σεῖς δὲν εἶσθε ἔξαλλος διατὶ τὸ ἐκάματε αὐτό.

§25Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Διότι, κύριοι βουλευταί, ἡ κατηγορία, ἡ ὁποία διὰ βαρυτάτων λέξεων ἐξετοξεύθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ., κατηγορία ὅτι τάχα ψευδόμεθα λέγοντες, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς τὴν πρωτοπορίαν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἐστηρίχθη εἰς στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὄχι ὅπως ἀπέδειξα ἀνυπόστατα, ἀλλὰ οἱ κ.κ. ἐπιτελεῖς τῆς Ε.Κ. διέπραξαν καὶ τὸ σφάλμα νὰ ἐκθέσουν τὸν ἀξιότιμον καὶ σεβαστὸν εἰς ὅλους μας κ. Ἀρχηγόν των. Θὰ ἐνθυμηθῶ μάλιστα τὴν παροιμίαν. Ὁ κ. Παπανδρέου ἠναγκάσθη, στηριζόμενος εἰς τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα τοῦ παρεσχέθησαν, νὰ μεμφθῇ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ κἄτι, τὸ ὁποῖον ὁ μὲν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν τὸ διέπραξεν, ὅπως σᾶς ἀπέδειξα, διὰ κἄτι ὅμως, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ὁ κ. Παπανδρέου, αὐτὸς οὗτος, ὄχι μίαν φοράν, ἀλλὰ 22 φοράς, ὅσαι εἶναι αἱ χῶραι τοῦ Ο.Ο.Σ.Α. Θὰ συμπληρώσω τὴν παροιμίαν: «Δάσκαλε ποὺ δίδασκες, (καὶ μάλιστα ἐδίδασκες εἰς ἐκείνους ποὺ κρατοῦν τὸν νόμον), ἐνῷ σὺ ὁ ἴδιος δὲν κρατεῖς τὸν νόμον». Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, διατὶ συνέβησαν ὅλα αὐτά; Καὶ αὐτὸ ἐξηγεῖται μὲ διεθνεῖς στατιστικάς, ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ κανεὶς τὴν ὑπομονὴν νὰ τὰς ἀναζητήσῃ καὶ τὸ θάρρος νὰ τὰς ἀναγνώσῃ. Κύριοι βουλευταί, ποία ὑπῆρξεν ἡ ἐξέλιξις τῶν τιμαρίθμων κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη; Ἡ ἐξέλιξις τῶν τιμαρίθμων ὑπολογίζεται μὲ ἔτος βάσεως τὸ 1958. Διαλέγω τὸ ἔτος 1958 ὄχι διότι ἐγὼ τὸ ἐδιάλεξα, ἀλλὰ διότι τὸ ἔτος 1958 εἶναι τὸ τελευταῖον λαμβανόμενον ὡς ἔτος βάσεως ἀπὸ τὸ τελευταῖον στατιστικὸν δελτίον, τῆς 1ης Ἀπριλίου 1960, τοῦ Ο.Η.Ε. Ἡ αὔξησις, λοιπόν, τῶν τιμαρίθμων ἔχει ὡς ἀκολούθως: Αὔξησις τιμαρίθμου εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ Βέλγιον 4. Εἰς τὴν Γαλλίαν 17, εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν 9, εἰς τὴν Ἰταλίαν 9, εἰς τὴν Ὁλλανδίαν 8, εἰς τὴν Τουρκίαν 43, εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν 34, εἰς τὴν Ἱσπανίαν 18, εἰς τὸ Ἰσραὴλ 21, Ἑλλὰς 4. Εἰς τὴν Πορτογαλίαν 9, εἰς τὴν Ἑλβετίαν, εἰς αὐτὴν ταύτην τῆς Ἑλβετίαν 7. Εἰς τὴν Νορβηγίαν 11, εἰς τὴν Αὐστρίαν 11, εἰς τὴν Φινλανδίαν 12, εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν 10 καὶ εἰς τὰς Η.Π.Α. 5. Τί σημαίνει αὐτό; Αὐτὸ σημαίνει, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως τιμῶν ἡ Ἑλλὰς μαζὶ μὲ τὸ Βέλγιον εἶχον τὴν μικροτέραν αὔξησιν, ἤτοι 4%. Ἀλλὰ ἀξιοσημείωτον δὲν εἶναι, ὅπως ἐνομίσατε, ὅτι ἁπλῶς ἐρχόμεθα πρῶτοι ἀπὸ ἀπόψεως νομισματικῆς σταθερότητος, ἡ ὁποία ἀποδεικνύεται καλύτερον μὲ τὸ μέτρον τῶν τιμῶν ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἀπεδεικνύετο μὲ οἱονδήποτε ἄλλο μέτρον. Ἡ σημασία αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐξέφυγε, μολονότι ἤσκησε πολιτικὴν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἀπὸ φαινόμενα πληθωρικὰ ἐνῷ τοιαῦτα πληθωρικὰ φαινόμενα ἐσημειώθησαν καὶ μάλιστα ἐντονώτερον εἰς ἐκείνας ἀκριβῶς τὰς χώρας, αἱ ὁποῖαι ὑποανάπτυκτοι οὖσαι, ἐπεχείρουν τὴν οἰκονομικήν των ἀνάπτυξιν. Ἀπόδειξις: Ἀπὸ τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον θὰ καταθέσω προκύπτει, ὅτι ὅλαι αἱ ἀναφερόμεναι εἰς αὐτὴν τὴν στατιστικὴν ὡς ὑπὸ ἀνάπτυξιν τελοῦσαι χῶραι, εἶχον μίαν σημαντικὴν αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου. Ἤτοι Τουρκία 43, Γιουγκοσλαυΐα 34, Ἱσπανία 18, Ἰσραὴλ 21, Πορτογαλία 9. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἀνεπτυγμέναι χῶραι..... (εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δημιουργεῖται θόρυβος. Κωδωνοκρουσίαι). Διατί, κύριοι συνάδελφοι, στενοχωρεῖσθε; Ἡμεῖς ἠκούσαμεν μὲ τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν ὅλους τοὺς ρήτορας τῆς Ε.Κ. Ἐὰν ἀποβλέπῃ ἡ δημιουργία κἄποιας ἀτμοσφαίρας ταραχῶν εἰς τὸ νὰ διακόψῃ τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν μου, δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τοῦτο πρόκειται νὰ ὠφελήσῃ τοὺς ταραξίας, διότι οἱ συλλογισμοί μου εἶναι ἁπλούστατοι καὶ δὲν πρόκειται νὰ διακοπῇ ἡ σειρά των. Ἁπλῶς, μὲ ἀναγκάζετε νὰ λέγω δυσάρεστα πράγματα δι’ ὑμᾶς ἐπὶ περισσοτέραν ὥραν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ σημαντικώτερον ἐπίτευγμα τῶν Κυβερνήσεων τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν εἶναι, ἀπομονούμενον, τὸ ἐπίτευγμα τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματος, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα, δὲν εἶναι, ἀπομονούμενον, τὸ ἐπίτευγμα τῆς νομισματικῆς σταθερότητος, ἀλλὰ εἶναι ὁ συνδυασμὸς αὐτῶν τούτων τῶν δύο ἐπιτευγμάτων. Διατί; Διότι ὁ συνδυασμὸς τῶν δύο ἐπιτευγμάτων καὶ μάλιστα κατὰ τὴν φάσιν τὴν σημερινὴν τῆς οἰκονομικῆς ἐξελίξεως, τὴν φάσιν τῆς κατασκευῆς τῆς ὑποδομῆς τῆς χώρας, ἐξασφαλίζει τὸ μέλλον τῆς χώρας καὶ ἐπιτρέπει κατὰ τὴν τελευταίαν πρόβλεψιν, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ, ἀναπτυσσομένη ἡ Ἑλληνικὴ Οἰκονομία ἀδιαταράκτως, χωρὶς νομισματικὰς διαταραχάς. Ὅτι τὸ ἐπίτευγμα εἶναι δυσεπίτευκτον ἀποδεικνύει ἡ στατιστικὴ καὶ ἡ στατιστικὴ τῆς ἐξελίξεως τοῦ ἀκαθαρίστου προϊόντος τῶν ἄλλων χωρῶν εἰς σταθερὰς τιμὰς καὶ ἡ στατιστικὴ τῶν τιμαριθμικῶν τιμῶν καταναλωτοῦ τῶν χωρῶν, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα.

§26Χ. ΒΑΣΜΑΤΖΙΔΗΣ. .... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασματζίδη, ὑπάρχει Πρόεδρος. Ἐζητήσατε τὴν ἄδειαν; Διότι παραβιάζετε τὸν Κανονισμὸν καὶ δὲν πρέπει νὰ μειδιᾶτε.

§28Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Διὰ τὴν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος.....

§29Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ἂν νομίζετε, ὅτι αὐτὴ εἶναι μέθοδος ἀντιδράσεως......

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ταλιαδούρη, τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔχει μέσα πλέον, ὁ Κανονισμὸς εἶναι ἀνίσχυρος. Δὲν ἠξεύρω ποῖος ἠμπορεῖ νὰ σᾶς ἐπηρεάσῃ διὰ νὰ ἐλέγξητε τὸν ἑαυτόν σας. Φαίνεται, ὅτι ἔχετε κἄποιαν ἀδυναμίαν νὰ τὸν ἐλέγξητε. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, μόνον ἐσεῖς ἠμπορεῖτε.

§31Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς κατανομῆς τοῦ εἰσοδήματος. Εἶχε εἴπει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἶχεν ἀνέλθει μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–1961 κατὰ 63 περίπου τοῖς ἑκατόν, ἀλλὰ ὅτι κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχὴν τὸ εἰσόδημα ἐξ ἐργασίας, εἰδικῶς τὸ εἰσόδημα ἐξ ἐργασίας εἶχεν ἀνέλθει κατὰ 80%. Τί σημαίνουν οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἰς τὴν ἁπλῆν Ἑλληνικήν; Αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ σημαίνουν, ὅτι ηὐξήθη ἡ ἀμοιβὴ τοῦ συντελεστοῦ τῆς παραγωγῆς ἐργασίας μέσα εἰς ὅλην τὴν οἰκονομίαν τὴν Ἑλληνικήν. Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπιρρωννύεται καὶ ἐνισχύεται ἀπὸ τὴν ἐξέλιξιν τὴν σημειωθεῖσαν μετὰ τὰς πρωθυπουργικὰς ἀνακοινώσεις. Διότι ἂν μετρήσῃ κανεὶς καὶ τὸ 1962, τότε βλέπει, ὅτι ἐνῷ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ηὐξήθη κατὰ 70% περίπου, 69,8, τὸ εἰσόδημα ἐξ ἐργασίας ηὐξήθη κατὰ 95,6%.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ ἐργάται;

§33Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ ἔλθωμεν καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἔκαμεν ἕνα περίεργον συλλογισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ τὸν παρακολουθήσω, διότι περιέχει λογικὰ λάθη, τὰ ὁποῖα οἱοσδήποτε προσεκτικὸς ἀναγνώστης θὰ τὰ ἀνεύρῃ καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ τὰ ἀνεύρῃ καὶ ὁ ἴδιος ἐὰν θελήσῃ νὰ τὰ προσέξῃ. Διότι διὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν ἄλλην μέθοδον, τὸ πηλίκον τῆς διαιρέσεως δίδει τὸ ζητούμενον. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ εἰσόδημα ἐκ τῆς ἐργασίας ἀπετέλει τὸ 1955 τὸ 35% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Τὸ 1962 ἀποτελεῖ τὸ 41% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐπῆλθεν ἢ δὲν ἐπῆλθε βελτίωσις τῆς σχέσεως ἐργασίας πρὸς τὸ σύνολον τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐπῆλθεν ἢ δὲν ἐπῆλθεν; Ἐσημειώθη μεγαλυτέρα ἀμοιβὴ εἰς τὸν συντελεστὴν τῆς παραγωγῆς ἐργασίας ἀπ’ ὅ,τι ἐσημειοῦτο τὸ 1955; Θέλω νὰ ἄρω καὶ ὡρισμένας παρεξηγήσεις σχετικὰς μὲ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα. Ἐκεῖ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι παρελείφθη νὰ ἀναφερθῇ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε. Κ. ὅπως παρελείφθησαν καὶ ἄλλαι παρεμβαλλόμεναι φράσεις ἀπὸ τὰς παραπομπὰς εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ζολώτα, εἰς τὴν ὁποίαν κατέφυγε. Παρέλειψε νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅτι ὁ κ. Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος γράφει, ὅτι ἡ ἀγροτικὴ παραγωγὴ ἐσημείωσε κατὰ τὰ τρία πρῶτα ἔτη τοῦ προγράμματος τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τοῦ πρώτου 5ετοῦς προγράμματος μέσον ἐτήσιον ἀριθμὸν αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς 3,3%. Ἀλλὰ δὲν ἀποτελεῖ τὸ εἰσόδημα ἐκ τῆς γεωργίας τὸ σύνολον τοῦ εἰσοδήματος τοῦ γεωργοῦ. Ἄλλο εἶναι τὸ εἰσόδημα τῆς γεωργίας καὶ ἄλλο εἶναι τὸ εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου. Διότι τὸ εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου δύναται νὰ τὸ ἐπηρεάσῃ ἡ Κυβέρνησις οὐχὶ ἁπλῶς αὐξάνουσα τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα διὰ τῆς κατασκευῆς ἔργων μακροπροθέσμου ἀποδόσεως ἐγγειοβελτικῶν κλπ., ἀλλὰ δύναται νὰ τὸ αὐξήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ δι’ ἄλλων μεθόδων. Οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς ὑπηρεσίας ἐθνικῶν λογαριασμῶν οἱ σχετικοὶ εἶναι οἱ ἑξῆς. Τὸ εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου κατὰ τὸ 1955 ἐκλαμβανόμενον ὡς βάσις 100 ἔφθασε τὸ 1962 τὸν ἀριθμὸν 150. Διατί; Διότι, κύριοι συνάδελφοι, σημειοῦνται ἔργα εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐργάζονται οἱ ἀγρόται εἰς τὰ ἔργα αὐτά, διότι ηὐξήθησαν, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἔσοδα τὰ συναλλαγματικά· καὶ ηὐξήθησαν τὰ συναλλαγματικὰ ἔσοδα καὶ οἱ ἄδηλοι πόροι, διότι ὑπάρχει νομισματικὴ σταθερότης. Καὶ ἑπομένως ἂν ὑπολογίσωμεν τὸ σύνολον τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἀγροτικοῦ φθάνομεν εἰς τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀνακοινώσω ἢ τοὐλάχιστον περίπου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσω εἰς ἀκριβεστέρους ὑπολογισμούς, οἱ ἀριθμοὶ πάντως εἶναι αὐτῆς τῆς τάξεως τῶν μεγεθῶν. Τὸ 1955 εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου 100, τὸ 1962 εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου 150. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ ἔρις περὶ τοῦ ποῖος ἐφεῦρε τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλισιν. Ἡμεῖς μὲν νομίζομεν, ὅτι οὐδεὶς τὴν ἐφεῦρε. Νομίζομεν, ὅμως, ὅτι εἰσήχθησαν αἱ ἀγροτικαὶ ἀσφαλίσεις ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καθ’ ἣν ἀνέλαβε τὴν Πρωθυπουργίαν ὁ κ. Καραμανλῆς. Πρῶτον, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἀσφαλίσεως τῆς ὑγείας τὸ 1955. Δὲν φαντάζομαι νὰ διεκδικῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν πατρότητα τῆς ἰδέας, διότι δὲν εἶναι πρωτότυπος, ἀλλὰ εἶναι πρωτοτυποτάτη διὰ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἐφήρμοσε τὴν ὑγειονομικὴν ἀσφάλισιν ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἀσφαλίσεως τῆς ὑγείας ἀπὸ τοῦ 1955. Κατόπιν ἐξήγγειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μελετᾷ τὸ θέμα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ἀσφαλίσεως διὰ νὰ ἀσφαλισθῇ ὁ ἀγρότης καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συντάξεως καὶ διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ ἡ γεωργικὴ παραγωγή. Καὶ συνέστησεν εἰδικὴν πρὸς τοῦτο Ἐπιτροπήν. Κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὑπέβαλεν ἕνα νομοσχέδιον περὶ τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλίσεως. Τὸ νομοσχέδιον προέβλεπε τὴν συνταξιοδότησιν 130 χιλιάδων ἀγροτῶν καὶ προέβλεπε μίαν δαπάνην 50 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡμεῖς ἐπραγματοποιήσαμεν μίαν συνταξιοδότησιν, ἡ ὁποία συνολικῶς καὶ διὰ τοὺς τρεῖς κλάδους ἀσφαλῶς θὰ ἀνέλθῃ ἐφέτος εἰς 1.230.000.000.

§34ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπὸ ποῦ θὰ εἰσπραχθοῦν;

§35Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ σᾶς εἴπω. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω πόση μεταφορὰ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος γίνεται δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου. Αἱ συντάξεις εἶναι 900 ἑκατομμύρια, ἡ εἰδικὴ ἀσφάλισις τῶν προϊόντων ἐκ παγετοῦ καὶ χαλάζης 150 ἑκατομμύρια. Ἡ ἰατρικὴ περίθαλψις τῶν ἀγροτῶν 180 ἑκατομμύρια. Ἄθροισμα 1.230 ἑκατ. Τὰ ἔσοδα: Κοινωνικὴ εἰσφορὰ 800 ἑκατ. Ἡ κοινωνικὴ εἰσφορὰ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου προέβλεπε 500 ἑκατ., ἡ ἰδική μας 800 ἑκατ. Πέραν τούτου ἔσοδα ἐκ τῆς διακινήσεως τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων 220.000.000, ἔσοδα ἐκ τοῦ καπνοῦ 40.000.000, ἄμεσος εἰσφορὰ ἀγροτῶν 200.000.000. Σύνολον 1.260 ἑκατ. Τί σημαίνουν αὐτοὶ οἱ ἀριθμοί; Σημαίνουν, ὅτι γίνεται μία μεταφορὰ εἰσοδήματος, ἐκ μόνης αὐτῆς τῆς αἰτίας, ἑνὸς δισεκατομμυρίου εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν, ἑνὸς ποσοῦ, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι αὐξάνει κατὰ τρία περίπου ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν τὸ εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου εἰς βάρος τοῦ εἰσοδήματος ὅλων τῶν ὑπολοίπων τάξεων. Δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ μεταφορὰ τῶν εἰσοδημάτων. Σημειοῦνται σωρεῖαι ἄλλων μεταφορῶν καὶ μία ἐκ τῶν κυριωτέρων λειτουργιῶν τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἐπίτευξις αὐτῆς τῆς μεταφορᾶς. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τοῦ τύπου τούτου ἡ μεταφορὰ τοῦ εἰσοδήματος σημειοῦται πολὺ περισσότερον ὅταν ἐκτελοῦνται, ὅπως ἡμεῖς ἐκτελοῦμεν, ἔργα εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, παρὰ ὅταν δὲν ἐκτελοῦνται ἔργα εἰς τὰς ἐπαρχίας. Αὐταὶ αἱ μεταφοραὶ ἐν τῷ συνόλῳ των νομίζω, ὅτι εἶναι ἀξιόλογοι καὶ βελτιώνουν τὸ εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου σημαντικῶς. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, κἄθε Κυβέρνησις κρίνεται ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῆς προσπαθείας της, τὰ ἐκδηλούμενα εἰς τομεῖς, οἱ ὁποῖοι, ἀμέσως ἢ ἐμμέσως, εἶναι ἐξηρτημένοι ἀπὸ τὴν ἰδικήν της βούλησιν. Καὶ θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς ἐπενδύσεις. Πράγματι, τὸ ὕψος τῶν ἐπενδύσεων μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–1962 ἐνεφάνισεν αὔξησιν θεαματικήν, ἰλιγγιώδη εἰς τρεχούσας τιμὰς 150%, εἰς σταθερὰς τιμὰς 132%. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ ποιοτικὴ σύνθεσις τῶν ἐπενδύσεων. Τὸ 1955, κ. συνάδελφοι, μόνον τὸ 7,5% τῶν ἐπενδύσεων ἦτο ἀφιερωμένον εἰς τὴν γεωργίαν. Τὸ 1962 τὸ 16,6% τοῦ συνόλου τῶν ἐπενδύσεων ἀφιερώθη εἰς τὴν γεωργίαν. Τὸ 7,5% εἰς τὴν γεωργίαν ἔγινε 16.5% εἰς τὴν γεωργίαν. Εἰς τὴν βιομηχανίαν τὸ 1955 τὸ 11% τῶν ἐπενδύσεων ἦτο ἀφιερωμένον εἰς τὴν βιομηχανίαν. Τὸ 1962 τὸ 16% τῶν ἐπενδύσεων εἶναι ἀφιερωμένον εἰς τὴν βιομηχανίαν. Εἰς τοὺς δύο κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικοὺς κλάδους παρατηρεῖται αὔξησις οὐσιώδης τῆς συμμετοχῆς τῶν ἐπενδύσεων τῶν παραγωγικῶν εἰς τὸ σύνολον τῶν πραγματοποιουμένων ἐν τῇ χώρᾳ ἐπενδύσεων. Ἡ κατοικία τὸ 1955 ἀπερρόφα τὸ 45% τῶν ἐπενδύσεων καὶ ἔπεσεν εἰς τὰ 27%. Στροφή, ἑπομένως, τῶν ἐπενδύσεων ἀπὸ ἐπενδύσεις ὀλιγώτερον παραγωγικάς, ὅπως αἱ ἐπενδύσεις κατοικίας, εἰς ἐπενδύσεις περισσότερον παραγωγικάς, ὅπως αἱ ἐπενδύσεις εἰς τὴν γεωργίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν. Ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι αὐθαίρετοι, προκύπτει ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ κείμενον τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσε χθὲς ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τὸ κείμενον δηλαδὴ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Φυσικά, ἐὰν θελήσῃ κανεὶς νὰ συμπληρώσῃ τὸ κείμενον μὲ ὡρισμένας παραλείψεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου: «Ἡ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη σημειωθεῖσα ταχεῖα αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν ἀποτελεῖ εὐνοϊκὴν ἐξέλιξιν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον σημαντικὸν μέρος τῆς αὐξήσεως ὀφείλεται εἰς εἰσαγωγὰς μηχανημάτων ὑπὸ ἰδιωτῶν, αἱ ὁποῖαι ἀντανακλοῦν τὴν ηὐξημένην ἐπενδυτικὴν δραστηριότητα τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέως. Σημειωτέον, ὅτι αἱ εἰσαγωγαὶ κεφαλαιουχικῶν ἐξοπλισμῶν ἀντεπροσώπευσαν τὸ 1962 πλέον τοῦ 25% τοῦ συνόλου τῶν εἰσαγωγῶν, ἔναντι ἀντιστοίχων ποσοστῶν 24% τῆς Φινλανδίας, 19% τοῦ Ἰσραήλ, 18%, τῆς Αὐστρίας, 16% τῆς Νορβηγίας καὶ 13% τῆς Ἱσπανίας». Ταῦτα λέγει ὁ κ. Ζολώτας. Ἀλλὰ ἂς τὸ ἴδωμεν συγκεκριμένως. Πράγματι, αἱ εἰσαγωγαὶ κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν ἐσημείωσαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη μίαν ἁλματώδη ἐξέλιξιν καὶ θὰ σᾶς εἴπω διατὶ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη. Τὸ 1960 αἱ εἰσαγωγαὶ τῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν ἀνήρχοντο εἰς 78 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ ἔφθασαν τὸ 1962 εἰς 136 ἑκατομμύρια δολλάρια. Αὔξησις 73% μέσα εἰς δύο ἔτη. Ὄντως, εἶχε σημειωθῆ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἐπένδυσιν κἄποια καθυστέρησις κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη. Αὐτὴν τὴν καθυστέρησιν τῶν ἐπενδύσεων ὄχι ἅπαξ, ὄχι δὶς καὶ ἐννεάκις, ἀλλὰ ἑκατοντάκις καὶ μετὰ φανατισμοῦ ἐπεσήμανεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς βιομηχάνους, ὁμιλῶν κατὰ τὰς προεκλογικὰς ἐκδηλώσεις τῆς τελευταίας Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν εἰς τὸ Ἐπιμελητήριον καὶ τὴν ἐπεσήμαναν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ἁρμόδια, καὶ ἐγώ. Αὐτὴ ἡ καθυστέρησις εἶναι ἐν μέρει δικαιολογημένη ἐκ τοῦ γεγονότος, κ. βουλευταί, ὅτι εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, ἐπεράσαμεν, μέχρις ὅτου συνδεθῶμεν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, μίαν περίοδον ἀμφιβολιῶν. Καὶ ὁ ἐπιχειρηματίας, κατὰ τὴν περίοδον, τὴν διετῆ, τῆς ἀμφιβολίας, βεβαίως δὲν ἦτο ἀποφασισμένος νὰ κάμῃ ἐπενδύσεις, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τοὺς ὅρους τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ καθεστῶτος, ὑπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἐτέλει μετὰ τὴν σύνδεσιν. Ἀλλὰ μετεβλήθη, κ. βουλευταί, καὶ κἄτι, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ ἀκόμη πιὸ οὐσιῶδες: Ἡ σχέσις μεταξὺ ἐπενδύσεων καὶ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Δηλαδὴ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐνῷ παλαιότερον ἐπενέδυε περίπου τὸ 11% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, π.χ. τὸ 1953 ἦτο τὸ 13%, σιγὰ–σιγὰ ἔφθανε νὰ ἐπενδύῃ τὸ 18,3% τοῦ ἐθνικοῦ του εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον διὰ μίαν χώραν τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι ἕν ποσοστὸν ἀξιόλογον, ἕν ποσοστὸν τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπολύτως συγκρίσιμον καὶ πρὸς τὰ ποσοστὰ τῶν ἐπενδύσεων, τὰ πραγματοποιούμενα ὑπὸ περισσότερον προηγμένων χωρῶν. Βεβαίως ἡ σύνθεσις τῶν ἐπενδύσεων, δὲν εἶναι ἀκόμη ἰδεώδης. Βεβαίως πρέπει ἄπειρα ἔργα νὰ γίνουν καὶ ἰδίως εἰς τὸν βιομηχανικὸν τομέα. Ἀλλὰ τὸν τελευταῖον καιρόν, νομίζω, ὅτι ἐσημειώθη ἕνα παμμέγιστον ξεκίνημα. Ὡς ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλεν, ἐσημειώθησαν μεγάλαι ἐπενδύσεις εἰς τὸν βιομηχανικὸν τομέα. Ἀλλὰ πέραν τῶν μεγάλων αὐτῶν ἐπενδύσεων σημειοῦται κατὰ τὴν τελευταίαν 2ετίαν αὔξησις τοῦ ἐνδιαφέροντος τῶν διεθνῶν ἐπιχειρηματικῶν κύκλων στηριζομένη εἰς τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα, ἐπιχειρηματικῶν κύκλων, οἱ ὁποῖοι διὰ πρώτην φορὰν δείχνουν τὴν πρόθεσιν νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ νὰ συνεργασθοῦν μαζί μας κατὰ ἕνα τρόπον παραγωγικὸν καὶ ἀποδοτικόν. Αὔξησις ἐσημειώθη ἰλιγγιώδης, πράγματι τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ εἰς τὰς βιομηχανικὰς καθαρῶς ἐπενδύσεις. Δυστυχῶς, πράγματι, μόνον τὰ δύο τελευταῖα ἔτη. Αἱ ἐπενδύσεις τοῦ 1960 εἰς τὴν βιομηχανίαν, ἦσαν 1360 ἑκατομμύρια περίπου. Τὸ 1961, ἔγιναν 1724 ἑκατομμύρια. Ηὐξήθησαν δηλαδὴ κατὰ 26%. Τὸ 1962, ἔγιναν 2810 ἑκατομμύρια. Ηὐξήθησαν δηλαδὴ κατὰ 63%, ὅπως λέγει καὶ ὁ κ. Ζολώτας.

§36Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἡ γεωργία, πόσον ηὐξήθη;

§37Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ τὸ εἴπω προηγουμένως αὐτὸ καὶ δὲν τὸ ἐπροσέξατε. Θὰ εἴχατε τὴν καλωσύνην ἀπὸ τὰ πρακτικὰ αὔριον νὰ ἰδῆτε τοὺς ἀριθμούς, διότι δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα. Νομίζω, κ.κ. βουλευταί, ὅτι πράγματι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς μιᾶς βιομηχανικῆς ἐπαναστάσεως, ἡ ὁποία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μόνον διὰ τῶν ἰδίων τῆς Ἑλλάδος δυνάμεων. Διότι, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλῃ ὁ λαὸς νὰ ἐξοικονομήσῃ ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα διὰ νὰ προβῇ εἰς ἐπενδύσεις, ὁ ὄγκος τῶν ἐπενδύσεων εἰς τὰς ὁποίας δυνάμεθα αὐτοδυνάμως νὰ προβῶμεν, δὲν ἐξαρκεῖ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Ἑλλὰς τὸν ρυθμὸν ἀναπτύξεως, τὸν ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην καὶ τὸν ὁποῖον δικαίως ἀξιοῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος δὲν εὐημερεῖ κ.κ. βουλευταί, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος βλέπει, ὅτι ἐσημειώθη οὐσιώδης βελτίωσις τῆς καταστάσεως καὶ ὁ ὁποῖος βλέπει, πρὸ παντός, ὅτι ἐθεμελιώθησαν αἱ προϋποθέσεις αἱ γενικώτεραι, αἱ οἰκονομικαί, ἀλλὰ καὶ αἱ προϋποθέσεις αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὸν τομέα τῶν ἐπενδύσεων τῶν δημοσίων, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τὸν λαόν, ἕνα καλύτερον μέλλον. Ὁ τελευταῖος ἀριθμός, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεφέρθη ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀφορᾷ εἰς τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας. Παρετήρησεν εὐλόγως, ὅτι τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας, παρουσίασεν ἄνοιγμα καὶ παρουσιάζει ἄνοιγμα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, συνεχῶς μεγενθυνόμενον. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀντελήφθην τὴν ἔννοιαν τῆς κριτικῆς τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Εἶπεν, ὅτι ἐὰν τὸ Κέντρον, ἤρχετο εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ αὐξήσῃ τὰς ἐξαγωγὰς τόσον πολύ, ὥστε νὰ καλύψῃ αὐτὴν τὴν τεραστίαν μεταξὺ εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν ἀπόστασιν. Καὶ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀσκοῦμεν τοιαύτην πολιτικήν, ἡ ὁποία νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸ ἄνοιγμα. Τὸ μὲν πρῶτον, δηλαδὴ ἐὰν ἤρχετο ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ ηὔξανε τὰς ἐξαγωγὰς εἰς τοιοῦτον σημεῖον, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ πιστέψω. Ὅλοι γνωρίζομεν, ποίας δυσχερείας συναντοῦν αἱ ἐξαγωγαὶ καὶ ποία προσπάθεια πρέπει πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν ὄντως νὰ καταβληθῇ. Ἡ αὔξησις τῶν ἐξαγωγῶν, ἀποτελεῖ πράγματι βασικὴν ἐπιδίωξιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συνεχῶς τονίζει, τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δεχόμεθα, ὅτι αἱ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην προσπάθειαι, πρέπει νὰ εἶναι μεγάλαι καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι μεγάλαι. Νομίζω ὅμως, ὅτι καὶ σειρὰ μέτρων πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην ἔχουν ληφθῆ καὶ νομισματικὰ καὶ πιστωτικὰ καὶ φορολογικὰ καὶ ἄλλα. Ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι πολὺ γενικώτερον. Τὶ πιστεύει ἄραγε ἡ Ἕνωσις Κέντρου; Ὅτι μία χώρα, τελοῦσα ὑπὸ ἀνάπτυξιν ὅπως ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐπιχειροῦσα νὰ τύχῃ οἰκονομικῆς ἀνελίξεως εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἔχῃ καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ἰσοζύγιον ἐμπορικὸν ἀπολύτως ἰσοσκελισμένον; Τὸ συνολικὸν ἀποτέλεσμα, ἀπὸ ἀπόψεως συναλλαγματικῆς τῆς Κυβερνητικῆς διαχειρίσεως κατὰ τὰ ἔτη 1955 ἕως 1962 εἶναι τὸ ἑξῆς: Συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα. Τὸ 1935, ἦτο 186 ἑκατομμύρια δολλάρια. Τὸ 1962, 270 ἑκατομμύρια δολλάρια. Αὔξησις τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος 50%.

§38Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἐμπορικαὶ πιστώσεις;

§39Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, εὐχαρίστως θὰ σᾶς ὁμιλήσω καὶ περὶ τῶν ἐμπορικῶν πιστώσεων. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Στεφανόπουλος, ὁ ὁποῖος γνωρίζει πόσον τὸν τιμῶ ὡς ἐμπειρογνώμονα, ὡς ἄνθρωπον καὶ ὡς πολιτικόν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὅταν κανεὶς ἐξετάζῃ τὰ φαινόμενα ὄχι βραχυπροθέσμως ἀλλὰ μακροπροθέσμως, ὅταν δηλαδὴ ἐπισκοπῇ μίαν περίοδον, μίαν ὁλόκληρον 7ετίαν, τότε δικαιοῦται νὰ κάμῃ πρὸς στιγμὴν ἀφαίρεσιν, φυσικὰ ὅπως λέγει τῶν ἐμπορικῶν πιστώσεων καὶ νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτον περὶ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος. Θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τῶν ἐμπορικῶν πιστώσεων. Ὑπάρχει κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀνησυχίας διὰ τὰς ἐμπορικὰς πιστώσεις;

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πολλοὶ ὑπάρχουν.

§41Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ ἀπογοητευθῆτε. Πάντως ἐὰν ὑπάρχουν δὲν εὑρίσκονται εἰς τὰς τάξεις διεθνῶν ὀργανισμῶν, διότι οἱ διεθνεῖς ὀργανισμοί, αἱ Τράπεζαι καὶ οἱ ἄλλοι, γνωρίζουν ἐπακριβῶς καὶ τὸ ὕψος τῶν συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων καὶ τὸ ὕψος τῶν μεσοπροθέσμων, τῶν βραχυπροθέσμων καὶ τῶν μακροπροθέσμων συναλλαγματικῶν μας ὑποχρεώσεων. Καὶ τοὺς ρυθμοὺς ἐξελίξεως. Καὶ θεωροῦν τὴν Ἑλλάδα ὡς μίαν ἐκ τῶν χωρῶν αἱ ὁποῖαι πράγματι ἐπέτυχον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συναλλαγματικῆς τὴν διασφάλισιν τῆς σταθερότητός των. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁλοκληρώσω τὸ θέμα τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν, μὲ κἄποιαν ταχύτητα διὰ νὰ τελειώνωμεν. Εἶπον λοιπόν, ὅτι μολονότι ἐσημειώθη αὐτὴ ἡ τεραστία αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν, μολονότι ἐμειώθη ἡ βοήθεια, εἴχομεν αὔξησιν τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος. Διατί; Ἁπλούστατα, εἴχομεν 154 ἑκατομμύρια τὸ 1955 καὶ 380 ἑκατομμύρια τὸ 1962. Αὔξησις 146%. Ἀλλὰ ἐσημειώθη ἀξιόλογος εἰσροὴ ξένων κεφαλαίων καὶ ἐσημειώθη ἡ εἰσροὴ αὐτὴ διότι ἔχει ἐμπεδωθῆ ἡ πίστις τῆς χώρας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅπως ἔχει ἐμπεδωθῆ ἡ πίστις εἰς τὸ ἐσωτερικὸν διὰ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα καὶ διὰ τὴν σταθερότητα τὴν πολιτικήν, πολιτειακήν, κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικήν. Ὅλαι αὐταὶ αἱ εἰσαγωγαὶ ποῦ ἐπῆγαν; Ἐδῶ θέλω νὰ μὲ παρακολουθήσητε. Τὰ τρόφιμα ἦσαν 71 ἑκ. δολλάρια εἰς τὸ 1955 καὶ 85 ἑκ. δολλάρια τὸ 1962. Ἤτοι μία μικρὰ αὔξησις 20%. Ἡ βελτίωσις ὅμως ἡ ποιοτικὴ τῆς συνθέσεως αὐτῶν τῶν τροφίμων ἦτο ἀξιολογωτάτη. Δὲν θέλω νὰ προβῶ εἰς ἀνάλυσιν τῆς συνθέσεως αὐτῶν τῶν τροφίμων, ἀλλὰ πρέπει νὰ τονίσω τοὐλάχιστον ὅτι ἀξιόλογος αὔξησις ἐσημειώθη εἰς τὴν εἰσαγωγὴν βιομηχανικῶν διαρκῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν. Αὐτὴ ἡ αὔξησις εἶναι δηλωτικὴ τῆς ἐξυψώσεως τῆς βιοτικῆς στάθμης ὁλονὲν εὐρυτέρων μαζῶν. Διότι βεβαίως, οἱ ὀλίγοι πλούσιοι ὅσοι εἰσήγαγον τοιαῦτα ἀγαθὰ καὶ πρὸ τοῦ 1955 τὰ ἴδια ἐξακολουθοῦν νὰ εἰσάγουν καὶ μετὰ τὸ 1955. Ὅταν ὅμως αὐτὰ τὰ καταναλωτικὰ ἀγαθὰ διαρκείας ἀπὸ 100 ἑκ. δολλάρια τὸ 1955 ἔγιναν 188 ἑκ. τὸ 1962, ἤτοι αὔξησις κατὰ 88% σημαίνει ὅτι κἄποιος ἄλλος, ὁ ὁποῖος πρὶν δὲν εἶχε τὴν ἐπαρκῆ ἀγοραστικὴν δύναμιν διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τοιαῦτα καταναλωτικὰ ἀγαθὰ ἀπέκτησεν αὐτὴν τὴν δύναμιν. Ἐν τούτοις, κύριοι συνάδελφοι, αὐταὶ αἱ αὐξήσεις εἶναι μικραὶ ἐν σχέσει πρὸς ἄλλας αὐξήσεις αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν. Διότι αἱ πρῶται ὗλαι τῆς βιομηχανίας, αἱ ὁποῖαι ἀνήρχοντο εἰς 76 ἑκ. δολλάρια τὸ 1955, ἀνῆλθον εἰς 151 ἑκ. τὸ 1962. Δηλαδὴ ἐχρησιμοποιήσαμεν πρώτας ὕλας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένας κατὰ 100% περισσοτέρας ἀπὸ ὅ,τι ἐχρησιμοποιούσαμε τὸ 1955. Δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαχθοῦν αὐταὶ αἱ πρῶται ὗλαι; Τὰ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθά, δηλαδὴ τὰ ἀγαθὰ ἐπενδύσεων, εἰς τὸν τομέα τῆς βιομηχανίας καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ 45 ἑκ. τὸ 1955, ἔγιναν 135 ἑκ. τὸ 1962. Δηλαδὴ αὔξησις 200%. Καὶ ἐρωτῶ, αἱ αὐξήσεις τῶν εἰσαγωγῶν ἐν τῷ συνόλῳ των κρινόμεναι εἶναι ἢ δὲν εἶναι κατ’ ἀρχὴν αὐξήσεις αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται εἰς τὰ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ ἀφοῦ ἐκεῖ ἐσημειώθη αὔξησις 200%, δεύτερον, εἰς τὰς πρώτας ὕλας ἀφοῦ ἐκεῖ ἐσημειώθη αὔξησις 100%; Χρειάζεται νὰ δώσω καὶ ἄλλην ἀπάντησιν; Θὰ εἴπω τινὰ ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, περὶ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ἡ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι ἔχει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ βοήθεια ἡ Ἀμερικανικὴ ἢ πᾶσα ἄλλη ἀρωγὴ ἔξωθεν προερχομένη ἀποτελεῖ ἕνα εἶδος ἐπάθλου.

§42Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Περὶ τοῦ Κονσόρτσιουμ τὶ λέγετε;

§43Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ περὶ αὐτοῦ θὰ σᾶς ὁμιλήσω, ἐὰν θέλετε.

§44Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ἕνας χρόνος ἐπέρασε καὶ δὲν εἴδαμε τίποτα.

§45Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Αὐτὰ μὲν δὲν τὰ εἴδατε, ἀλλὰ κατ’ ὄναρ εἴδατε τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους μᾶς εἴπατε τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἐνῷ ἡμεῖς καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἠξεύρει τοὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι προκύπτουν εἴτε ἐκ δεικτῶν διεθνῶν εἴτε ἐκ δεικτῶν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἴτε τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας. Κριτήριον, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ πόσον σᾶς πειράζει μία ἀγόρευσις εἶναι τὰ σημειούμενα εἰς τὴν πτέρυγά σας μουρμουρίσματα τὰ ὁποῖα προδίδουν ὅτι ἐνοχλεῖσθε. Ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ διαλευκανθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς ἕτερος μῦθος. Ὁ μῦθος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια διεκόπη. Ἄς πάρωμε τὸ 1963 νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ περικοπὴ καὶ ποία δὲν εἶναι ἡ διακοπὴ ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1962. Πρῶτον, ἡ Ἀμερικὴ δίδει μίαν βοήθειαν εἰς πολεμικὸν ὑλικὸν καὶ εἰς εἴδη καταναλωτικὰ τοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία ἀνήρχετο καὶ τὸ 1962 καὶ τὸ 1961 ἀλλὰ καὶ τὸ 1963, εἰς ἕνα ἀριθμὸν ὁ ὁποῖος εἶναι πάντοτε τῆς τάξεως τοῦ μεγέθους τῶν 100 ἑκ. δολλαρίων. Αὐτὴ ἡ βοήθεια παρέχεται πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν δωρεάν. Αὐτὴ ἡ βοήθεια δὲν ἔπαυσε. Πέραν τῆς βοηθείας ταύτης ὑπῆρχε τὸ 1962 ἑτέρα βοήθεια ἡ ὁποία ἦτο βοήθεια λεγομένη ἀμυντικῆς στηρίξεως καὶ ἡ ὁποία ἀνήρχετο εἰς 18 ἑκ. δολλάρια. Αὐτὴ ἡ βοήθεια εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατηργήθη. Ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ ἐδέχθη πρότασιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, πρότασιν τὴν ὁποίαν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἶχεν ὑποστηρίξει ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως προσωπικῶς εἰς τὸ Ὄσλο περὶ τῆς ἠθικῆς ὑποχρεώσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν συμμάχων νὰ ἐπιδεικνύουν κἄποιαν ἀλληλεγγύην καὶ τῆς ὑποχρεώσεως τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ σύμμαχοι νὰ βοηθοῦν ἐκείνας τὰς χώρας, αἱ ὁποῖαι καταβάλλουν ὅπως ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία δυσαναλόγους προσπαθείας διὰ τὴν ἄμυνάν των ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἐθνικόν των εἰσόδημα. Καὶ τὶ συνέβη; Αὐτὴ ἡ βοήθεια ὑποκατεστάθη. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς εἰς τὰς Η.Π.Α. τῆς Ἀμερικῆς, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι συμμετέχουν καὶ αὐταὶ εἰς τὴν μέσῳ τοῦ ΝΑΤΟ χορηγουμένην ἀρωγὴν πρὸς τὴν Ἑλλάδα, τὸ ἔτος 1963 δι’ ἀρωγῆς, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 10 ἑκ. δολλάρια. Αἱ προμήθειαι τοῦ Ν. 480 ἐκ τῶν ἀγροτικῶν πλεονασμάτων τελοῦν ὑπὸ τὸ καθεστὼς ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν ἐτέλουν. Ἐπίσης ὡς γνωστὸν ἡ Ἑλλὰς λαμβάνει καὶ δάνεια οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ὑπὸ εὐνοϊκοὺς ὅρους ἰδιαιτέρως διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ προγράμματος ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας. Τὰ δάνεια αὐτὰ εἶναι σημαντικὰ καὶ ἀνέρχονται εἰς πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων δολλαρίων.

§46Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Νὰ ἰδοῦμε ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ τὰ πληρώσουμε.

§47Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Αὐτὴν τὴν στιγμήν, κ. συνάδελφε, συζητοῦμεν ἐὰν διεκόπη ἢ δὲν διεκόπη ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια καὶ λέγω ὅτι ὡς πρὸς μὲν τὸ 63 ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐὰν περιεκόπη ἕνα ποσὸν περίπου 8 ἑκ. δολλάρια χωρὶς νὰ ἀποκλείεται ἡ ὑποκατάστασις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει διὰ βραχυπροθέσμου δανείου. Δὲν θέλω νὰ ἀποκρύψω ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦτο τὸ περιστατικόν, τὸ ὁποῖον ἐδιαβάσατε εἰς τὰς ἐφημερίδας· ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια βαίνει δι’ ὅλας τὰς χώρας τῆς γῆς, ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἑλλάδα, πρὸς μείωσιν καὶ τερματισμόν. Ἡ Ἑλλὰς πιστεύει ὅτι, παρ’ ὅτι ἐπετέλεσε βήματα προόδου, ἔχει ἀνάγκην, καὶ θὰ ἔχῃ διὰ μερικὰ χρόνια, ἀρωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πλὴν τῆς Τουρκίας. (Θόρυβος, ψίθυροι, φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§49Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτὸ τὸ θέμα. Κύριοι συνάδελφοι, θεωρεῖτε ὅτι εἶναι εὐπρεπὴς ἡ διαγωγὴ τῆς Ε.Κ. καὶ εἶναι οἵα ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐπιδεικνύομεν ὅταν οἱοσδήποτε ἐξ ὑμῶν εὑρίσκεται ἐπὶ τοῦ βήματος; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αὐτὸ ποὺ γίνεται δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ ἐρωτῶ: ὅταν μετ’ ὀλίγον θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. θὰ πρέπει καὶ οἱ συνάδελφοι τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως νὰ κάμουν τὰ ἴδια; Εἶναι ἀπαράδεκτον αὐτὸ ποὺ γίνεται. Καὶ παρακαλῶ νὰ σταματήσῃ.

§51Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, μὴ ταράσσεσθε. Ταράσσονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνίσχυροι, θορυβοποιοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἐπιχειρήματα, ἐμποδίζουν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου οἱ τάχα κοπτόμενοι ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως). Διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν βλέπουν τὴν Δημοκρατίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἐκεῖνοι βεβαίως δὲν βλέπουν καὶ τὴν ἐπιτελουμένην πρόοδον τῆς χώρας. Ἀλλά, ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ θέμα τῆς βοηθείας, διότι εἶναι θέμα σημαντικόν. Ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει διὰ μερικὰ χρόνια ἀνάγκην ἐξωτερικῆς συνδρομῆς ὑπὸ ποικίλας μορφάς. Καὶ διότι εἶναι ὑποχρεωμένη, ἀνήκουσα εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν νὰ ἐκτελέσῃ τὸν ρόλον της τὸν ἀμυντικόν, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀναπτυχθῇ μὲ ρυθμὸν σχετικῶς ὑψηλόν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἶναι ἐντεταγμένη εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα. Δὲν δυνάμεθα νὰ προδικάσωμεν τὸ μέλλον καὶ δὲν γνωρίζομεν ποία θὰ εἶναι ἡ ἐξέλιξις ὅλων τῶν πρὸς τὴν βοήθειαν σχετικῶν θεμάτων. Ἕνα γνωρίζω μόνον, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀγωνίζεται παντοῦ καὶ θὰ ἀγωνισθῇ καὶ ἕνα γνωρίζω, ὅτι μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἀσκεῖ τοιαύτην οἰκονομικὴν πολιτικήν, ὥστε νὰ μὴ ἐμποδισθῇ ἀπὸ ἔλλειψιν συναλλάγματος διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον της. Καὶ δὲν θὰ ἐμποδισθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Θὰ ἀγωνισθῇ καὶ θὰ ἐξεύρῃ ἡ Κυβέρνησις πόρους καὶ μεθόδους καὶ πιστεύω ὅτι θὰ πρυτανεύσῃ μεταξὺ τῶν Δυτικῶν Συμμάχων τὸ αἴσθημα τῆς ἀλληλεγγύης, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διέπῃ Ἔθνη, τὰ ὁποῖα μάχονται διὰ τὰ ἴδια ἰδεώδη, τὰ ἰδεώδη τῆς εἰρήνης, τῆς Δημοκρατίας, τὰ ἰδεώδη τῆς ἐλευθερίας τῆς οἰκονομικῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἀναφέραντες τὴν Τουρκίαν νὰ μὴ κάμω σύγκρισιν τῆς χώρας μας πρὸς αὐτὴν καὶ θὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ μὴ κάμουν καὶ αὐτοί. Διότι πράγματι δὲν ἀποτελεῖ βοήθειαν ἡ οἱαδήποτε παρεχομένη βοήθεια καὶ ἡ σημερινὴ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος εἶναι διάφορος ἀπὸ τὴν κατάστασιν τῆς Τουρκίας. Ὑπάρχουν διάφορα κριτήρια διὰ τὰς δύο χώρας. Θέλω νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν πληροφοροῦνται αἱ Κυβερνήσεις, οἱ Διεθνεῖς Ὀργανισμοί, τὰ συμβαίνοντα εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ Τουρκίαν ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου καὶ τὰς ἰδικάς σας ἀγορεύσεις, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς ἐκδιδομένους δείκτας. Κάθε μῆνα δημοσιεύεται ἕνα δελτίον ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ποὺ περιέχει 10.000 δείκτας. Ἐὰν ἠθέλομεν νὰ συντάξωμεν ἕνα τοιοῦτον πλαστὸν δελτίον μὲ πλαστοὺς ἀριθμοὺς θὰ ἐχρειάζοντο 9 περίπου ἔτη διὰ νὰ καταρτίσωμεν ὅλους αὐτοὺς τοὺς πλαστοὺς δείκτας καὶ νὰ καταστρώσωμεν τὰς σχετικὰς ἐξισώσεις. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ψεύδεται, οὔτε δύναται νὰ ψευσθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὔτε ὑποτιμᾶ, οὔτε ὑπερτιμᾶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας. Ἁπλῶς λέγει ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προκύπτουν βάσει στοιχείων καὶ ἑρμηνεύει τὰ στοιχεῖα συμφώνως πρὸς τὰς τάσεις, αἱ ὁποῖαι διαφαίνονται καὶ συμφώνως πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν ἰδικήν της, τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐγκρίνει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην βεβαίως ἐξωτερικῆς βοηθείας καὶ θὰ ἔχῃ ἀκόμη ἀνάγκην διὰ μερικὰ χρόνια. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιχειροῦνται συγκρίσεις μὲ οἱανδήποτε ἄλλην χώραν. Σχετικῶς μὲ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ἤτοι τῆς συνδέσεως τῆς Τουρκίας μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι τὰ προκύπτοντα προβλήματα δὲν εἶναι καθόλου προβλήματα ἀφορῶντα εἰς τὰς Ἑλληνο– Τουρκικὰς σχέσεις. Ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὴν Συνθήκην τῶν Ἀθηνῶν, βάσει τῆς ὁποίας συνεδέθη μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. ἔχει ὡρισμένα δικαιώματα. Ἀλλὰ ἔχει ἐπίσης καὶ ὡρισμένα οἰκονομικὰ συμφέροντα καὶ εἶναι φυσικὸν μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῶν δικαιωμάτων της καὶ μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῶν γενικωτέρων διεθνῶν σκοπιμοτήτων νὰ θελήσῃ νὰ διασφαλίσῃ αὐτά της τὰ συμφέροντα. Τοῦτο θὰ ἔπραττεν ἡ Ἑλλὰς ὄχι μόνον ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συνδεθῇ μὲ τὴν Ε. Ο.Κ. ἡ Τουρκία, ἀλλὰ καὶ οἱαδήποτε ἄλλη χώρα τῆς Ὑφηλίου. Ἡ Ἑλλὰς οὔτε ἀντιτίθεται, οὔτε ἀντετάχθη, οὔτε δικαιοῦται νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν σύνδεσιν τῆς Τουρκίας μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. εἴτε οἱουδήποτε ἄλλου Κράτους. Δικαιοῦται, ὅμως, ἡ Ἑλλὰς ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν νομικῶν, τὰ ὁποῖα θέτει ἡ Συνθήκη τῆς συνδέσεως νὰ κάμῃ, ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ προστατεύσῃ τὰ δικαιώματά της. Αὐτὸ καὶ πράττει. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ προβῶ εἰς περαιτέρω λεπτομερῆ ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος. Ἐπιθυμῶ νὰ διαψεύσω μίαν εἴδησιν, ἡ ὁποία ἔχει ἀναγραφῆ καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ συνδεθῇ ἡ Τουρκία ὑπὸ ὅρους εὐνοϊκωτέρους μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. ἀπὸ ἐκείνους μὲ τοὺς ὁποίους συνεδέθημεν ἡμεῖς. Τὰ δέκα προϊόντα εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., τὰ ὁποῖα εἶναι οὐσιώδη καὶ ἐνδιαφέρουν τὴν Ἑλλάδα πράγματι συζητοῦνται προκειμένου περὶ Τουρκίας. Ἀλλὰ ὄχι βεβαίως διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὴν Τουρκίαν καλυτέρα μεταχείρισις ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἡμεῖς ἀνελάβαμεν καὶ ὑποχρεώσεις. Συζητεῖται ποῖον ποσοστὸν θὰ δοθῇ ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς χώρας περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν. Αὐτὸ καὶ μόνον εἶναι ἀντικείμενον διαπραγματεύσεων, συζητήσεων καὶ θὰ εἶναι τελικῶς καὶ ἀντικείμενον τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία θὰ ληφθῇ, ὥστε δὲν ὑπάρχει κανένας λόγος πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν ἀνησυχίας ὑπὸ τὴν μορφὴν μάλιστα ὑπὸ τὴν ὁποίαν παρεστάθη ἐδῶ πέρα. Ἠπείλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ὅτι θὰ δημοσιεύσῃ τάχα ἡ Ε.Κ. μίαν μαύρην βίβλον τῶν ἔργων τῆς Ε.Ρ.Ε. Δέν γνωρίζω πόσοι θὰ ἀναγνώσουν αὐτὴν τὴν βίβλον, γνωρίζω ὅμως πόσοι βλέπουν τὸ ἐπιτελούμενον ἐν τῇ χώρᾳ ἔργον καὶ νομίζω ὅτι τὸ βλέπουν ὅλοι ὅσοι δὲν εἶναι ἀόμματοι, ὅλοι ὅσοι δύνανται νὰ βαδίζουν ἐπὶ τῶν νέων ὁδικῶν ἀρτηριῶν καὶ ὅλοι ὅσοι τὴν νύκτα δὲν εἶχον ἠλεκτρικὸν φῶς καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἰδικῆς μας ἀπέκτησαν. Ἡμεῖς θὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὴν μαύρην βίβλον ἄλλως πως. Νομίζω, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰ ἑξῆς, κύριοι συνάδελφοι. Ἡμεῖς θὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἠγόρευσεν ἐπὶ μίαν ὥραν παραθέσας διάφορα στοιχεῖα προκειμένου περὶ τῶν ἐξελίξεων τῆς οἰκονομίας καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπήντησεν οὐχὶ ἐκθέσασα τὴν ὅλην οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας, ἀλλὰ ἀπήντησεν ἀκριβῶς εἰς ἐκεῖνα τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Παπανδρέου διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του. Ἀλλὰ ὑποθέτω ὅτι ἐπέλεξεν ἡ Ε.Κ. τὰ νευραλγικώτερα καὶ τὰ πλέον δυσάρεστα δι’ ἡμᾶς σημεῖα. Καὶ αἱ ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν εἶναι αἱ ἑξῆς: Εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου ὅτι εἴμεθα οὐραγοὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἀπεδείξαμεν βάσει τῶν σταθερῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας τόσον συνιστᾷ νὰ ἀκολουθοῦν οἱ ἄλλοι, ἀλλὰ τόσον ὀλίγον ἀκολουθεῖ ὁ ἴδιος, ἀπεδείξαμεν ὅτι μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–1962 μαζὶ μὲ τὴν Ἰταλίαν ἢ τὸ πολὺ μίαν ἄλλην χώραν, ἐρχόμεθα πρῶτοι μεταξὺ περίπου ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ δυτικοευρωπαϊκοῦ κόσμου, πρῶτοι μεταξὺ τῶν χωρῶν τῆς ἀναπτύξεως, εἴμεθα πρωτοπόροι τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ΟΟΣΑ. Δὲν ἐρχόμεθα συνεπῶς οὐραγοὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως.

§52Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ὅρα καὶ 100 χιλ. μετανάσται.

§53Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Σᾶς εἶπε χθὲς ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἰταλῶν ἐργατῶν εἰς τὴν Γερμανίαν. Τιμάριθμοι. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1958–62 μαζὶ μὲ τὸ Βέλγιον εἶναι ἡ σταθερωτέρα ἀπὸ ἀπόψεως τιμαρίθμου χώρα ἐξ ὅλων ἐκείνων τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερον, ἐξ ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ ΟΟΣΑ καὶ σειρᾶς ἄλλων χωρῶν αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι μέλη τοῦ ΟΟΣΑ. Ἐπενδύσεις. Αὔξησις μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–62 εἰς τρεχούσας τιμὰς 150%, εἰς σταθερὰς τιμὰς 132%, εἰς τὴν Γεωργίαν ὑπερδιπλασιασμός, εἰς τὴν βιομηχανίαν αὔξησις κατὰ 50% περίπου. Ἀπὸ τοῦ 1960 καὶ ἐπέκεινα ραγδαία αὔξησις τῶν βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων μετὰ ρυθμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι μεγαλύτερος ἀπὸ τὸν ρυθμὸν τῆς αὐξήσεως ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ ΟΟΣΑ. Ἄδηλοι πόροι. Αὔξησις 146%. Συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα, αὔξησις 50%. Τουρισμός, αὔξησις μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–62 100%. Ὑπῆρξε συντηρητικώτερος ὁ κ. Παπανδρέου, νομίζω εἰς τοὺς ὑπολογισμούς του, δὲν ξεύρω διατί, πάντως 21,1 ἑκατ. δολλ. τὸ 1955, 76 ἑκατ. δολλ. τὸ 1962. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν Ἑλλάδα τοῦ 1955 τὴν ἐπεσκέπτοντο 155 χιλ. τουρίσται, τὸ 1962 τὴν ἐπεσκέφθησαν 540 χιλ. Ἄν ἀναφέρω αὐτὸν τὸν τελευταῖον ἀριθμὸν δὲν τὸν ἀναφέρω διότι καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα οἰκονομικὸν μέγεθος τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ ὁ καθένας ἀπὸ σᾶς, τὸν ἀναφέρω διὰ κἄποιον ἄλλον λόγον. Κύριοι βουλευταί, τὸ τὶ γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ τὶ γίνεται εἰς τὸν τομέα τὸν πολιτικόν, τὸ τὶ γίνεται εἰς τὸν τομέα τῆς ἀσφαλείας, τὸ τὶ γίνεται εἰς τὸν τομέα τὸν κοινωνικὸν τὸ βλέπουν 540 χιλ. ξένοι τὸν χρόνον. 540 χιλ. ξένοι τὸν χρόνον ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ βλέπουν ὅτι ἡ Ἑλλὰς δημοκρατεῖται, καὶ δὲν βλέπουν μὲν ὅτι ἡ Ἑλλάς, εὐημερεῖ, διότι βεβαίως δὲν εὐημερεῖ, ἀλλὰ βλέπουν ὅσοι ἀπὸ αὐτοὺς ἐπαναεπισκέπτονται τὴν Ἑλλάδα μετὰ τριετίαν ἢ πενταετίαν τὰς ἐπιτελουμένας προόδους. Βλέπουν πάντως ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔκαμε κἄτι τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, εἶναι μᾶλλον πρωτότυπον κατὰ τοὺς χρόνους τοὺς σημερινούς. Ἡ πρωτοτυπία, κύριοι συνάδελφοι, συνίσταται εἰς τοῦτο: Χῶραι τελοῦσαι ὑπὸ ἀνάπτυξιν ὑπάρχουν πάμπολλαι, δυστυχῶς χῶραι δημοκρατούμεναι ὑπάρχουν ὀλιγώτεραι εἰς τὴν ὑφήλιον καὶ δημοκρατούμεναι χῶραι εἶναι κατ’ ἐξοχὴν αἱ πλούσιαι χῶραι. Χῶραι ἐπίσης ἀσκοῦσαι πολιτικὴν ἐλευθέρας ἀγορᾶς ὑπάρχουν τινὲς εἰς τὸν κόσμον, ἀλλὰ πάλιν εἶναι πλούσιαι χῶραι. Δὲν νομίζω πόσαι ἄλλαι χῶραι — καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω ὁ καθένας σας νὰ τὸ συλλογισθῇ συγκεντρώνουν τὰ ἑξῆς τρία στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα συγκεντρώνει ἡ Ἑλλάς: Νὰ εἶναι χώρα δημοκρατική, νὰ ἐπέτυχε τοὺς ρυθμοὺς ἀναπτύξεως εἰς τοὺς ὁποίους ἀνεφέρθην καὶ νὰ τοὺς ἐπέτυχε, κύριοι συνάδελφοι, μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας εἰς τὴν ὁποίαν ὑποθέτω πιστεύομεν ὅλοι, πλὴν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἀφοῦ ὅλοι ἠθελήσαμεν νὰ εἰσέλθῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα. Οἱ ξένοι, οἱ 540 χιλ. οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐδῶ βλέπουν ὅλα αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, καὶ βλέπουν καὶ κἄτι ἄλλο, βλέπουν ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχουν καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν κατάδικοι πολιτικοί, οὔτε βία δύναται νὰ ἀσκηθῇ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ ὅτι οἱ θεσμοὶ λειτουργοῦν ὅπως λειτουργοῦν οἱ θεσμοὶ οἱ δημοκρατικοὶ εἰς ὅλας τὰς χώρας τοῦ κόσμου. Βλέπουν ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, μερικοὶ ἀπὸ τοὺς ξένους αὐτοὺς μερικὰ φαινόμενα τὰ ὁποῖα ὑπενθυμίζουν τὴν Ἑλλάδα ἄλλης ἐποχῆς. Βλέπουν κύριοι συνάδελφοι, μερικοὺς πολιτικοὺς ὀργανισμοὺς καὶ μερικοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας νὰ ἀκολουθοῦν μίαν περίεργον τακτικὴν καὶ μίαν περίεργον πολιτικήν. Ἄλλοτε ἐπιχειρεῖται διὰ τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος ἡ συγκράτησις τῆς συνοχῆς τοῦ κόμματος καὶ διασπείρονται μυθεύματα τὰ ὁποῖα διαψεύδονται ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Γράφει π.χ. ὁ ἀντιπολιτευόμενος Τύπος, ὅτι μόλις ἐπιστρέψει ὁ Βασιλεύς, ἀπὸ τὴν Ἰνδίαν ἐπίκεινται γεγονότα καταπληκτικῆς σημασίας εἰς τὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα. Ἄλλοτε ἐφευρίσκονται ἄλλαι μέθοδοι τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι ἡ τακτικὴ τοὐλάχιστον δι’ ὡρισμένην μερίδα τοῦ Τύπου, δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι συμμερίζεται τὴν ἄποψιν ἡ ἡγεσία τοῦ κόμματος, τοῦ ἐκβιασμοῦ ἄλλοτε τοῦ στέμματος ἢ τῶν συμμάχων, πότε τοῦ αʹ συμμάχου καὶ πότε τοῦ βʹ. Ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἕως τώρα ὅ,τι ἐπεχειρήθη ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ἐπεχειρήθη ἐντὸς τῆς περιοχῆς τῆς χώρας. Τώρα διὰ πρώτην φορὰν ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἐπιχειρηθῇ κἄτι, ὅπως λαμπρὰ ἐξέθεσε χθὲς τὸ βράδυ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐκ Κορινθίας καὶ ὅπως συνεπλήρωσε χθὲς ὁ κ. Τσάτσος, διὰ πρώτην φορὰν κινδυνεύει νὰ σημειωθῇ κἄποια ἐνέργεια, ὄχι πλέον μέσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν χῶρον, ἀλλὰ κἄποια ἐνέργεια ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ἀντανάκλασιν εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε ὄχι, εἰς ἕνα χῶρον τὸν ὁποῖον δὲν ἐλέγχομεν ἀπολύτως. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, νὰ πιστεύσῃ καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ πιστεύει, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία προπαγάνδα ἡ ὁποία ἠμπορεῖ τελείως νὰ ἐξουδετερώσῃ μίαν κατηγορίαν ἡ ὁποία ἔστω καὶ ἐὰν τυχαίως ἢ κατὰ λάθος ἐξετοξεύθη, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ κατηγορία αὐτὴ θὰ υἱοθετηθῇ ἀπὸ κύκλους οἱ ὁποῖοι καὶ ὑπαρκτοὶ εἶναι τόσον εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ συνωμοτικὰς ἱκανότητας ἔχουν οὐχὶ μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ πιθανότητας ἐπηρεασμοῦ τῆς κοινῆς γνώμης ἔχουν καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι καθῆκον κάθε Κυβερνήσεως νὰ διαφωτίζῃ τὴν κοινὴν γνώμην τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἁρμοδιώτεροι ἐμοῦ συνάδελφοι θὰ ὁμιλήσουν περὶ τοῦ θέματος τούτου. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω ὅτι τὴν καλυτέραν ὠργανωμένην διαφώτισιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ μία ἐνέργεια προερχομένη ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν ὅταν μάλιστα ἡ ἐνέργεια αὐτὴ προέρχεται ἀπὸ πολιτικὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐθνικῶς ἀνύποπτος, ὅτι ὅλην αὐτὴν τὴν οἱανδήποτε διαφώτισιν τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν κάμει ὅλοι εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἠμπορεῖ νὰ τὴν κλονίσῃ. Δὲν ἰσοσταθμίζει ἡ οἱαδήποτε διαφώτισις εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, μίαν ἐνέργειαν ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τῶν ἔνδον, ἀπὸ τὰ σπλάχνα τῆς χώρας καὶ δι’ αὐτὸ εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ἄκρως προσεκτικοί. Τὰ μυθεύματα περὶ νοθείας καὶ βίας, δὲν τὰ υἱοθέτησεν ἡ κοινὴ γνώμη τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ υἱοθετήσῃ καὶ τὸ νέον μύθευμα ἔστω καὶ ἐὰν συνέβησαν πολιτικὰ λάθη εἴτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἴτε καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Διότι ἕνα εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἔχει ἀποκτήσει εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς κῦρος, ἡ Ἑλλὰς ἀναφέρεται ἀπὸ ὅλους τοὺς διεθνεῖς ὀργανισμοὺς καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς ὀργανισμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους ἀνήκει ὁ Δυτικὸς κόσμος, ὡς παράδειγμα χώρας ἐπιτυχούσης τὴν οἰκονομικήν της ἀνάπτυξιν ὑφ’ ἃς συνθήκας ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω. Τὸ ἐὰν πιστεύουν ἢ δὲν πιστεύουν εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ ξέναι Κυβερνήσεις, ἀλλὰ καὶ οἱ ξένοι ἰδιῶται, τὸ ἀποδεικνύει ἡ πορεία τῶν ἐπενδύσεων, ἡ εἰσροὴ τῶν ἀδήλων πόρων καὶ τῶν λοιπῶν κεφαλαίων τῶν προερχομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§54Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Καὶ πρὸ παντὸς τοῦ Τὸμ Πάπας.

§55Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ αὐτοῦ, κ. συνάδελφε. Τερματίζων τὸν λόγον μου, θὰ ἤθελα νὰ ἀπευθύνω ἓν ἐρώτημα. Ἀπὸ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἐχαρακτήρισεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ὡς βαρεῖς ἀριθμούς, ποῖοι ἐξακολουθοῦν ἰσχύοντες; Ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον, ὅτι ὑπάρχουν ἀριθμοὶ ἐλαφροὶ καὶ ἀριθμοὶ βαρεῖς. Πάντως οἱ ἀναφερθέντες ἀριθμοὶ ὑπῆρξαν βαρεῖς, ὥστε κατεποντίσθησαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν κυβερνητικῶν ἑδωλίων). Τίποτε, κ. συνάδελφοι, δὲν παραμένει ἀπὸ ὅλην τὴν κριτικὴν ὄρθιον.

§56Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας.

§57Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Βεβαίως, κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ ὄχι κατὰ τὴν ἰδικήν σας. Διότι, ἀσφαλῶς θὰ ἦτο πολὺ παράδοξον νὰ ἐξέθετα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὴν ἰδικήν σας γνώμην. Ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν γνώμην μου μὲ ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ διεθνεῖς στατιστικάς, διὰ τὰς ὁποίας ἁπλῶς κατέβαλα τὴν μετριωτάτην ἐπιμέλειαν πρωτοετοῦς φοιτητοῦ, νὰ ἀναγνώσω καὶ νὰ ἀναγνώσω ἔτσι ὅπως πρέπει νὰ ἀναγινώσκωνται αἱ στατιστικαί. Καὶ ὀφείλω νὰ ἐξομολογηθῶ, ὅτι δὲν ἐκοπίασα καὶ πολύ. Ὁ μόνος κόπος συνίσταται πράγματι εἰς τὸ ὅτι διὰ νὰ βγάζω τὰ ποσοστὰ καὶ διὰ νὰ βλέπω τὰς ὑποδιαιρέσεις ἐπὶ τοῦ λογαριασμοῦ κανόνος, ἤρχισα νὰ μεταχειρίζωμαι τὰ πρεσβυωπικὰ γυαλιά, τὰ ὁποῖα εἶναι σύντροφος τῶν γηρατείων ποὺ ἔρχονται. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἀριθμοὶ δὲν ἔμειναν ὄρθιοι, κατεποντίσθησαν, τὰ πολιτικὰ ἐπιχειρήματα ὑπέστησαν τὴν τύχην, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν χθές. Τὶ μένει ἀπὸ τὴν πρότασιν μομφῆς; Τὶ θὰ μείνῃ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἐκτὸς τῆς πεποιθήσεως, ὅτι οἱ οἰκονομικοὶ ἀριθμοὶ καὶ ἡ στατιστικὴ τοῦ Κέντρου εἶναι ἐξ ἴσου ἀνακριβεῖς μὲ τοὺς πολιτικοὺς ἀριθμοὺς τοῦ Κέντρου τοὺς ἀναγομένους εἰς τὰ ποσοστά, τὰ ὁποῖα τἄχα τοὺς ἀφηρέσαμεν διὰ τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας. Τόσον οἱ ἀριθμοὶ οἱ οἰκονομικοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ. ὅσον καὶ οἱ ἀριθμοὶ οἱ πολιτικοί, ἀποδεικνύουν ἁπλῶς κἄτι, τὸ ὁποῖον ὅλοι σας γνωρίζετε, ὅτι δυστυχῶς ἡ Ε.Κ. δὲν εἶναι ἀκόμη ὥριμος διὰ νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῶν Κυβερνητικῶν ἑδωλίων).

§58Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἠρώτησε τί ἀπομένει ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς μου. Τὴν Παρασκευὴν θὰ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν καὶ θὰ πληροφορηθῇ πῶς οἱ ἀριθμοὶ μένουν ὄρθιοι καὶ τί ἀπομένει διὰ τὴν Κυβέρνησιν· ἡ βαρυτάτη εὐθύνη της, ἡ ὁποία εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὴν ἔχει καταδικάσει. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ τέως Πρωθυπουργὸς κ. Σ. Βενιζέλος, δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Παρακαλῶ τὴν πτέρυγα αὐτὴ νὰ μὴ μιμηθῇ μερικούς, εὐτυχῶς ἐλαχίστους, οἱ ὁποῖοι δὲν φέρονται κοινοβουλευτικῶς ἐκ τῆς ἄλλης πτέρυγος καὶ νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα κοινοβουλευτικῆς ἀνατροφῆς καὶ εὐπρεπείας. Ὁρίστε, κ. Ἀρχηγέ.

§60Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. φροντίζει ἐπιμελῶς νὰ κρατήσῃ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου μακρὰν τῶν ἀδύτων μυστηρίων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ ἁρμόδιος μάλιστα κ. Ὑπουργός, ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου ὥστε ἐνώπιον τοῦ Σώματος, μεροληπτικῶς νὰ ἀποδεχθῇ ὅπως ἐνημερώσῃ ἕνα μόνον ἐκ τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν τοῦ ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην. Τοιουτοτρόπως, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ κατάντημα, ὥστε ἡ παράταξις αὐτὴ ἡ ὁποία ἐδιπλασίασε τὴν Ἑλλάδα, νὰ θεωρῆται ὕποπτος ἐθνικῶς ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς κυβερνήτας. (Χειροκροτήματα. Φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου: Αἶσχος, αἶσχος, προδόται.... Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, ἀντεγκλήσεις μεταξὺ βουλευτῶν).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μὴ τοὺς προκαλῆτε, διότι τώρα σεῖς τοὺς ἐπροκαλέσατε. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, εἶναι θέμα προσωπικῆς μου τιμῆς νὰ μὴ ἐμποδισθῇ εἰς τὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. Βενιζέλος.

§62Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν διστάζω ἀπεριφράστως νὰ δηλώσω ὅτι συμφωνῶ ἀπόλυτα μὲ τὴν γενικὴν γραμμὴν τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Δεχόμεθα, δηλαδή, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀνήκει εἰς τὸν Δυτικὸν κόσμον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐκπληρώσῃ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις της πρὸς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν καὶ ὅτι σέβεται τὸν Καταστατικὸν Χάρτην τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ διαπιστώσωμεν ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν ἐπὶ μέρους ζητημάτων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξεν οἰκτρά. Ἐξευτελισμοί, προπηλακισμοὶ καὶ κόλαφοι, εἶναι οἱ μόνοι καρποὶ τῆς ἀσκηθείσης ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐστάθη ἀνίκανος νὰ ἀξιοποιήσῃ τὰς θυσίας καὶ τοὺς ἀγῶνας τῆς Ἑλλάδος, τόσον κατὰ τὸν πόλεμον καὶ κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον καὶ ἐπέτυχε νὰ τοποθετήσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν οὐρὰν τῆς συμμαχικῆς παρατάξεως. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶμαι ζηλόφθονος, αἰσθάνομαι ὅμως αἴσθημα βαθυτάτης πικρίας ὅταν βλέπω τὴν ἄνισον μεταχείρισιν, τὴν ὁποίαν ὑφιστάμεθα, ἐν συγκρίσει πρὸς ἄλλας χώρας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν οὔτε τὰς περγαμηνάς, οὔτε τὰς θυσίας τὰς ἰδικάς μας, τυγχάνουν ἰδιαιτέρας εὐνοίας καὶ προσοχῆς εἰς βάρος καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἐθνικῶν μας προϊόντων. Εἶναι καιρὸς νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι οἱ μειοδόται, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρετοῦν κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον τὰ συμφέροντα τῆς χώρας των, ἀλλὰ οἱ κυβερνῆται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχοντες συναίσθησιν τῶν ὑποχρεώσεών των, μὲ σταθερότητα καὶ συνέπειαν διεκδικοῦν τὰ δίκαια τῶν λαῶν των. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀνακόψῃ τὸν κατήφορον, πρὸς τὸν ὁποῖον φέρεται. Ἡ μόνη ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ προσφέρῃ, εἶναι νὰ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν της εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν, ἱκανὴν νὰ ἀναστηλώσῃ τὴν διασυρθεῖσαν ἐθνικήν μας ἀξιοπρέπειαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἡ Κυβέρνησις πιθανῶς νὰ θελήσῃ νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ πάλιν τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἔχει τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ γνωρίζει κάλλιον παντός, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε πλειοψηφία. Κατὰ τὰς δύο πρώτας ἐκλογὰς μὲ διάφορα ἐκλογικὰ τεχνάσματα καὶ κατὰ τὰς τελευταίας μὲ τὴν βίαν καὶ τὴν νοθείαν κατώρθωσε νὰ συγκρατηθῇ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν, διοικοῦσα τὸν τόπον χωρὶς κἂν καὶ τυπικῶς νὰ ἀκούεται ἡ γνώμη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς ἐὰν ἡ ὅλη διαχείρισις τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων, νὰ ἀπετέλει προσωπικὴν ὑπόθεσιν τῶν Κυβερνήσεων. Μὲ αὐτὰς τὰς γενικὰς παρατηρήσεις εἰσέρχομαι τώρα εἰς τὰ ἐπὶ μέρους θέματα: ΤΟΥΡΚΙΑ: Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐκ παραδόσεως καὶ ἐκ πεποιθήσεως ὑπῆρξα θιασώτης τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας. Καὶ νομίζω, ὅτι κατὰ τὸ βραχὺ διάστημα τῆς διελεύσεώς μου ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν ἔκαμα ὅ,τι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ προωθήσω τὰς φιλικὰς αὐτὰς σχέσεις. Ἀλλὰ ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον δὲν συμβάλλει εἰς τὴν στερέωσιν τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ τὴν ἀνατινάξῃ εἰς τὸν ἀέρα. Ἀπόδειξις εἶναι τὰ τελευταῖα γεγονότα καὶ πρὸ παντὸς ἡ ἀπόφασις τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην, ἡ ὁποία, ἐὰν δὲν προσέξωμεν καὶ ἂν δὲν ἐνεργήσωμεν κατὰ τρόπον κεραυνοβόλον, θὰ μᾶς δημιουργήσῃ πελώρια ζητήματα. Ἐφιστῶ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ἰδιαιτέραν προσοχήν σας, κ. Ὑπουργέ. Ἄλλη ἀπόδειξις τοῦ κρισίμου σημείου εἰς ὃ περιέστη ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία εἶναι καὶ ἡ λύσις, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸ Κυπριακόν, μὲ τὰς οἰκτρὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου.... Ἡ ὅλη Κυπριακὴ περιπέτεια ἀπέδειξε πόσον ἡ φιλία μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν ἦτο ἐπισφαλής. Διότι ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς κατὰ τὸ 1930 τοῦ συμφώνου φιλίας, αἱ δύο χῶραι δὲν ἔπαυσαν νὰ διακηρύσσουν, ὅτι ἡ βάσις τῆς ἐξωτερικῆς των πολιτικῆς εἶναι ἡ ἀμοιβαία αὐτῶν φιλία. Ἀτυχῶς, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἠγωνίζετο ἀνεπιτυχῶς μᾶλλον διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις προέβαλλε βέτο. Ἔφθασε μάλιστα μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀπειλήσῃ καὶ ἔνοπλον σύρραξιν, ἔνοπλον ἐπέμβασιν εἰς τὴν Κύπρον, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἐξεγερθῇ ὁ τότε Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κ. Ἰνονοῦ, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὡμίλει κατὰ τόσον προκλητικὸν τρόπον. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν διεπιστώθη τοιαύτη δυσπιστία ἐκ μέρους τοῦ ἑτέρου συμβαλλομένου πρὸς τὴν δῆθεν φίλην Ἑλλάδα, διότι ἦτο ἐνδεχόμενον τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν Ἕνωσιν τῆς μεγαλονήσου μὲ τὴν μητέρα Πατρίδα, ἐφ’ ὅσον διεπιστώθη τοιαύτη δυσπιστία, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ὑφισταμένης φιλίας; Ἡ φιλία μεταξὺ τῶν χωρῶν πρέπει νὰ βασίζεται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς ἰσοτιμίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν συνεχῶν παραχωρήσεων νὰ ἐπιτύχετε καλυτέρευσιν τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων. Εἰς ἀναλόγους περιστάσεις, ὅταν ὑπῆρχον ἡγέται ἄξιοι τῆς ἀποστολῆς των, ἐπέτυχον τὴν ἐθνικὴν ἰσοτιμίαν ἀκόμη καὶ μὲ ἡττημένην τὴν Ἑλλάδα. Τοιουτοτρόπως, ὅταν ὑπεγράφη ἡ συνθήκη τῆς Λωζάννης ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ἐπέτυχεν δήλωσιν τῆς Τουρκίας, ὅτι οὐδεμίαν ἀπαίτησιν ἔχει ἐπὶ τῆς Κύπρου, ἐνῷ σεῖς μετὰ τὸ ἔπος τῆς Ἀλβανίας καὶ μετὰ τὴν συμβολήν μας εἰς τὸν πόλεμον καὶ τοὺς ἀγῶνας κατὰ τοῦ συμμοριτοπολέμου κατελήξατε εἰς τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, διὰ τὰς ὁποίας μάλιστα, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπαιρόμενος καὶ μὲ ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν ἐδήλου ὅτι εἶναι ἡ εὐτυχεστέρα ἡμέρα τῆς ζωῆς του. Τὰ ἐπακολουθήσαντα γεγονότα εἰς τὴν Κύπρον δικαιώνουν τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξέθεσα συζητουμένων τῶν συμφωνιῶν Ζυρίχης καὶ Λονδίνου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δυστυχῶς αἱ προβλέψεις μου ἐκεῖναι ἐδικαιώθησαν. Καὶ ἤδη τίθεται τὸ ζήτημα, τὶ δέον γενέσθαι. Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἀπάντησις εἶναι δύσκολος. Ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν περιήλθομεν ἔναντι τῆς Ἀγκύρας, δὲν εἶναι θέσις ἰσοτίμου συμβαλλομένου. Εἶναι θέσις πτωχοῦ συγγενοῦς. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὅταν μετέβην εἰς τὴν Ἄγκυραν τὸ 1952 ὡς προσκεκλημένος τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, εἰς μίαν συνομιλίαν μου μὲ τὸν τότε Πρωθυπουργὸν Μεντερές, ὅταν τοῦ ἔκαμα νύξιν περὶ Κυπριακοῦ μοῦ ἀπήντησε: «Μὴ σᾶς ἀπασχολῇ τὸ θέμα αὐτό. Νὰ ἦσθε βέβαιος, ὅτι θὰ εὑρεθῇ λύσις ἱκανοποιητικὴ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας». Πῶς τώρα σεῖς καταφέρατε νὰ φθάσετε εἰς τὴν χειροτέραν δυνατὴν λύσιν, διὰ τὴν ὁποίαν λύσιν θὰ σᾶς καταρᾶται ἐσαεὶ ὁ Κυπριακὸς λαός, πῶς καταφέρατε, θὰ παραμείνῃ ἀνεξήγητον εἰς τὸ διηνεκές. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Ἱστορικοὶ δεσμοὶ μᾶς συνδέουν μὲ τὴν γείτονα χώραν. Ἡ μοῖρα μᾶς ἔταξε παράπλευρα εἰς πολλὰς περιπτώσεις τῆς ἱστορίας μας. Καὶ πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῇ καὶ νὰ ἐνισχυθῇ ἡ φιλία μὲ τὴν Γιουγκοσλαβίαν. Μοῦ ἐδημιούργησαν πάντοτε ἀνησυχίας αἱ ἐξελίξεις τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐσχάτως αἱ σχέσεις μας μὲ τὴν παλαιὰν αὐτὴν σύμμαχον, καὶ ὅλοι θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι ὅταν ἤρχισαν αἱ διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Γιουγκοσλαβίαν διὰ τὴν ἐλευθέραν εἴσοδον τῶν ἑκατέρωθεν πληθυσμῶν εἶχον ἀπευθύνει τρεῖς ἐπιστολὰς πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παραδώσω εἰς τὴν δημοσιότητα τὴν πρώτην ἐξ αὐτῶν, ἡ ὁποία ἐστάλη καθ’ ἣν στιγμὴν διεξήγοντο αἱ σχετικαὶ διαπραγματεύσεις, διότι περιέχει στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἦτο χρήσιμον νὰ ἔλθουν εἰς τὴν δημοσιότητα. Θὰ ἀναγνώσω μόνον τὴν δευτέραν ἐπιστολήν, ἡ ὁποία, ἐπὶ τῇ βάσει πλέον τῆς συγκεκριμένης λύσεως ποὺ ἐδόθη μὲ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμφωνίας, ἐστάλη πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὴν 4ην Αὐγούστου 1959. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὅλοι σας θὰ ἀντιληφθῆτε τὴν ἀντικειμενικότητα καὶ προσοχὴν μὲ τὴν ὁποίαν διετύπωσα τὰς παρατηρήσεις μου, διότι σκοπός μου μόνος ἦτο νὰ ἀποτρέψω κινδύνους ἐπεισοδίων καὶ προστριβῶν μετὰ τῆς γείτονος χώρας, λόγῳ τῶν διαφορετικῶν καθεστώτων τὰ ὁποῖα ὑφίστανται εἰς αὐτάς. Ἔγραφα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν: Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Αὐγούστου 1959 Κύριε Πρόεδρε, τὸ φθινόπωρον τοῦ 1956 περιῆλθον ἐξωδίκως εἰς γνῶσιν μου πληροφορίαι περὶ ἐπικειμένης τότε ὑπογραφῆς συμβάσεως παραμεθορίου ἐπικοινωνίας μεταξὺ Ἑλλάδος–Γιουγκοσλαυΐας. Κατόπιν τούτου ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας ὡρισμένας ἀπόψεις μου, ὅπερ καὶ ἔπραξα διὰ τῆς ἀπὸ 23 Νοεμβρίου 1956 πρὸς ὑμᾶς ἐπιστολῆς μου. Ἤδη, τὸν παρελθόντα Ἰούνιον εἰς τὰς ὑπογραφείσας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γιουγκοσλαυΐας συμφωνίας συγκαταλέγεται καὶ «Συμφωνία περὶ μεθοριακῆς ἐπικοινωνίας μεταξὺ τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Λαϊκῆς Ὁμοσπονδιακῆς Δημοκρατίας τῆς Γιουγκοσλαυΐας». Τοῦ Ἑλληνικοῦ κειμένου ταύτης ἄνευ τῶν συνοδευόντων παραρτημάτων (ἐκ τῶν ὁποίων τὸ πρῶτον, περιέχον περιγραφὴν τῶν παραμεθορίων ζωνῶν καὶ τὸ τρίτον, περιέχον τὸν κατάλογον τῶν ἰδιοκτησιῶν, δὲν στεροῦνται ἐνδιαφέροντος), ἔλαβον γνῶσιν τῇ αἰτήσει μου. Ἡ προσεκτικὴ μελέτη τοῦ κειμένου αὐτοῦ ὄχι μόνον δὲν ἦρε τὰς σχετικάς μου σοβαρὰς ἀνησυχίας, ἀλλ’ ἀτυχῶς τὰς ἐπηύξησεν. Αἱ ἀνησυχίαι μου αὗται καὶ ἐν γένει ζωηραὶ ἐπιφυλάξεις μου, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ἐπηρεάζουν καὶ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν περὶ τῆς ἀνάγκης καλλιεργείας τῶν καλυτέρων δυνατῶν φιλικῶν σχέσεων μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Τὸ ἀντίθετον θὰ ἀντέκειτο καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν παράδοσίν μου. Τοῦτο ἐν τούτοις μὲ κάμνει πολὺ περισσότερον προσεκτικόν, ἀκριβῶς πρὸς ἀποφυγὴν δημιουργίας γεγονότων τὰ ὁποῖα δυνατὸν νὰ ἀποβοῦν κάποτε αἰτία ἐπικινδύνων προστριβῶν. Κατὰ συνέπειαν, καὶ ἂν ἀκόμη ἐκρίνετο ἀναπόφευκτος ἡ ὑπογραφὴ τοιαύτης συμφωνίας, ὅπερ ἀμφιβάλλω, πάλιν δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατὶ ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν πέραν καὶ αὐτῆς τῆς συμφωνίας τοῦ 1927. Καὶ ὅμως ἐκείνη, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ὑπεγράφη ὑπὸ δυσκόλους διὰ τὴν Ἑλλάδα συνθήκας, ἀφεώρα κατάστασιν πολὺ διάφορον τῆς σημερινῆς, ὡς ἀνέπτυξα εἰς προηγουμένην ἐπιστολήν μου, ἐφ’ ὅσον τότε δὲν ὑφίστατο ἐν Γιουγκοσλαυΐᾳ ἰδιαιτέρα Δημοκρατία τῆς Μακεδονίας. Δὲν ἀποτελεῖ ἄλλωστε τυχαῖον γεγονὸς ὅτι τὸ κυρίως θέμα, τὸ ὁποῖον πάντοτε περισσότερον παντὸς ἄλλου ἀπησχόλησε τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, ὑπῆρξε ἡ συμφωνία αὐτὴ διότι ἀκριβῶς συνδέεται μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Γιουγκοσλαυΐας ἔναντι τῆς Μακεδονικῆς Δημοκρατίας. Τοῦτο δὲ ὑπῆρξε καὶ τὸ εὐαίσθητον πάντοτε σημεῖον τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιδράσεως καὶ τῆς κατὰ παράδοσιν δεδικαιολογημένης διστακτικότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Ἐπισημαίνω ἤδη τὰ βασικὰ ἐκεῖνα σημεῖα τὰ καθιστῶντα τὴν νέαν συμφωνίαν δυσμενεστέραν τῆς τοῦ 1927, τῆς ὁποίας, ἐν τούτοις, ὡς ἐξήγησα διὰ τῆς προηγουμένης μου ἐπιστολῆς, καὶ αὐτὴ ἡ ἁπλῆ ἀνανέωσις ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ἐθνικῶς ἐπικίνδυνος. Οὕτως ἔχομεν τὸ πρῶτον, ἀναγνώρισιν τῆς Σλαυομακεδονικῆς γλώσσης, ὅπερ, παρ’ ὅ,τιδήποτε καὶ ἂν λέγεται, θὰ χρησιμοποιηθῇ κάποτε ὡς στοιχεῖον ντὲ φάκτο ἀναγνωρίσεως τῆς δῆθεν Μακεδονικῆς ἐθνότητος. Τοῦτο δὲ οὐδόλως ἀναιρεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι Ἕλληνες χρησιμοποιοῦντες τὸ γλωσσικὸν αὐτὸ ἰδίωμα διεκρίθησαν εἰς τοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνας. Τὸ πρῶτον, ἐπίσης, συμπεριλαμβάνονται εἰς τὰς ζώνας ἐλευθέρας ἐπικοινωνίας αἱ πόλεις Φλώρινα καὶ Μοναστήριον, ρητῶς ἀκριβῶς ἀποκλεισθεῖσαι τὸ 1927. Καὶ τέλος, ἡ προβλεπομένη Μόνιμος Μικτὴ Ἐπιτροπὴ προβλέπεται νὰ συνεδριάζῃ ἐκ περιτροπῆς εἰς Σκόπια (Πρωτεύουσαν τῆς Λαϊκῆς Δημοκρατίας τῆς Μακεδονίας) καὶ εἰς Θεσσαλονίκην (τὴν ποθητὴν ἔξοδον πρὸς τὸ Αἰγαῖον). Τὸ γεγονὸς ὅτι ἐλήφθη μέριμνα νὰ ἀποκλεισθοῦν τῶν δικαιωμάτων ἐπικοινωνίας οἱ ὁπωσδήποτε συνδεθέντες μὲ τὸ ΕΑΜ ἢ τὴν ἀνταρσίαν, ὑπῆρξε βεβαίως πρᾶξις φρόνιμος, ἀλλ’ οὐδόλως ἔχει σχέσιν μὲ τὸ κύριον καὶ βασικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι πάντοτε μήπως ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἐλευθέρας ἐπικοινωνίας παραμεθορίων πληθυσμῶν, καλυφθοῦν ἄλλοι σκοποί, λόγῳ εἰδικῶν συνθηκῶν, δυνάμενοι νὰ γίνουν πρόξενοι μεγίστων μελλοντικῶν ἐθνικῶν κινδύνων. Εἶναι τόσον σημαντικὰ ὅλα αὐτά, ὥστε θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπιμείνω εἰς σειρὰν λεπτομερειακῶν παρατηρήσεων, ἂν ὄχι καὶ κατ’ ἐπανάληψιν, ἀτυχῶν διατυπώσεων. Ἤλπιζον, ὅτι κατόπιν τῆς ἐπιστολῆς μου τῆς 23 Νοεμβρίου 1956 δὲν θὰ ἐπροχωρούσατε εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς σχετικῆς συμφωνίας πρὶν ἀκουσθοῦν κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον καὶ γενικώτερον αἱ ἀπόψεις τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τοῦ τόπου ἐπὶ θέματος τοιαύτης ἐθνικῆς σημασίας. Ὑμεῖς προεκρίνατε νὰ ἀναλάβητε μόνος τὴν εὐθύνην φέροντες καὶ πάλιν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πρὸ τετελεσμένου γεγονότος. Εἰλικρινῶς εὔχομαι οἱ φόβοι μου νὰ ἀποδειχθοῦν ὑπερβολικοί. Ἔκρινον πάντως, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μου ἐπετέλεσα τὸ καθῆκον μου.

Μετ’ ἐξαιρέτου τιμῆς

Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ

Αὐτὸ εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς δευτέρας ἐπιστολῆς μου πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, δὲ ὅτι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις ἀποτελοῦν μίαν πλήρη ἐπιβεβαίωσιν τῶν ἀνησυχιῶν μου, διότι— παρ’ ὅ,τι στερούμεθα πάσης ἐνημερώσεως ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν— εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐπεισόδια ἐσημειώθησαν καὶ ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἡ Κυβέρνησις ἔχει σταματήσει τοὐλάχιστον ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς, τὴν εἴσοδον Ἑλλήνων ὑπηκόων εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς δὲν ἀντιλαμβάνομαι, διατί, ἐφ’ ὅσον ἡ σύμβασις εἶναι διμερής, καὶ ἔχομε δικαίωμα καταγγελίας αὐτῆς, διατὶ δὲν τὴν καταγγέλλομεν, εὐθέως καὶ εὐθαρσῶς, διὰ νὰ ὑπογραφῇ μία νέα συμφωνία, ἡ ὁποία νὰ προβλέψῃ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν ἑκατέρωθεν περιουσιῶν, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ σταματήσῃ αὐτὸ τὸ «ἔμπα–ἔβγα», διὰ τὸ ὁποῖον τοὺς δίδεται σήμερον δικαίωμα. Δὲν προτείνω βεβαίως νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τοὺς Γιουγκοσλαύους ὑπηκόους νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ δὲν δέχομαι νὰ ἔχουν καὶ συμβατικῶς κατοχυρωμένον τοιοῦτον δικαίωμα. Εἶμαι τελείως ξένος πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν ζητημάτων, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀκατόρθωτον, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ, νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν ἑκατέρωθεν περιουσιῶν, διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς εἰλικρινῶς φιλικὰς σχέσεις, τὰς ὁποίας ὅλοι εὐχόμεθα. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἔθετεν ὡς ἀπαράβατον ὅρον, πάσης μετὰ τῆς Βουλγαρίας συζητήσεως, ὅπως αὕτη προκαταβάλῃ 5 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἔναντι τῶν ὀφειλομένων ἐπανορθώσεων ἐκ τοῦ πολέμου. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑπεστήριξα ἐπανειλημμένως, ὁσάκις μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία, τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ τελευταίως ἐπληροφορήθημεν, ὅτι ὅλως αἰφνιδίως ὁ ὅρος αὐτὸς ἐγκατελείφθη καὶ ἤρχισαν νέαι συζητήσεις μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Χθὲς ὅμως κἄποιος μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι ὁ ὅρος τῶν 5 ἑκατομμυρίων ἐπανεφέρθη σημειουμένης οὕτω νέας διακυμάνσεως. Δὲν ξεύρω τί ἀκριβῶς συμβαίνει, ἀλλὰ νομίζω, κ. Ὑπουργὲ— δὲν ξεύρω ἐὰν ἦσθε ἀδέσμευτος— ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσετε εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν σχέσεων μὲ τὴν Βουλγαρίαν τὸ συντομώτερον. Κοιττάξατε, πῶς θὰ ἐξυπηρετηθοῦν καλύτερον τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, διότι πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ὑποστῆτε ἄλλας πιέσεις καὶ —χωρὶς νὰ θέλω νὰ γίνω μάντις κακῶν, προβλέπω, ἀνησυχῶ— λίαν συντόμως θὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ πάλιν θέμα ἐξόδου τῆς Βουλγαρίας πρὸς τὸ Αἰγαῖον. Θὰ ἤθελον ὅμως, νὰ προσθέσω δύο λόγια καὶ διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Αἰγύπτου. Ἐκ μέρους τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει μία καλὴ θέλησις πρὸς ἕνα φιλικὸν διακανονισμόν. Προχωρήσατε μὲ ταχὺ ρυθμὸν πρὸς τὴν λύσιν, διότι ὁ Αἰγυπτιώτης Ἑλληνισμὸς κατέχεται ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς ἀβεβαιότητος καὶ τῆς ἐγκαταλείψεως. Αὐτός, κ. βουλευταί, εἶναι ὁ θλιβερὸς ἀπολογισμὸς τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Πέραν ὅμως τούτου ἡ Κυβέρνησις περιήγαγε τὴν χώραν εἰς τοιοῦτον κατάντημα, ὥστε φίλαι δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι παντοιοτρόπως ἐξεδήλωσαν καὶ τὴν ἀλληλεγγύην καὶ τὴν ἀγάπην καὶ τὴν συμπάθειάν των πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ εἰς τὰς ὁποίας εἴμεθα εὐγνώμονες καὶ εὔχομαι ἡ ἀλληλεγγύη αὐτὴ νὰ συνεχισθῇ, αἱ φίλαι αὗται δυνάμεις θεωροῦν, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὰς νὰ προβαίνουν εἰς ἐπεμβάσεις καὶ ἐνεργείας ἀπαραδέκτους διὰ τὰς σχέσεις συμμάχων χωρῶν. Σταματήσατε τὴν πολιτικὴν τῆς ὑποτελείας, διότι, ἐὰν αὐτὸ ὑποβοηθῇ τὴν διατήρησίν σας εἰς τὴν ἀρχήν, καταβαραθρώνει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Προσέξατε, κύριοι, διότι τὰ ὅρια ὑπομονῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κἄποτε θὰ ἐξαντληθοῦν. Μὴ προκαλῆτε συνεχῶς τὴν ἐθνικὴν φιλοτιμίαν τοῦ Ἕλληνος. Ἐγκαταλείψατε τὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία δὲν σᾶς ἀνήκει καὶ προχωρήσατε πρὸς μίαν τιμίαν ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν, διότι ἄλλως ἡ παραμονή σας θὰ ἐπισωρεύσῃ νέους κινδύνους εἰς τὴν χώραν μας. (Χειροκροτήματα).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§64Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι φανερόν, ὅτι εἰς δύο σημαντικὰς ἀγορεύσεις ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς δὲν εἶναι πρέπον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ ἐκ τοῦ προχείρου. Εἶναι ἀντιθέτως ἐπιβεβλημένον νὰ μελετήσῃ τὰς σημειώσεις αἱ ὁποῖαι ἐκρατήθησαν καὶ εἰ δυνατὸν τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ ἀπαντήσῃ κατὰ τρόπον πληρέστερον αὔριον. Ἐν τούτοις, νομίζω, ὅτι μοῦ ἐπιβάλλεται, ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, καὶ δι’ ὀλίγων νὰ διατυπώσω ὡρισμένας παρατηρήσεις καὶ νὰ παράσχω ὡρισμένας πληροφορίας. Πρώτη παρατήρησις εἶναι, ὅτι εἰς τὴν ἀγόρευσιν περιωπῆς, τὴν ὁποίαν ἠκούσαμεν ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ἐπισημειώσαμεν μὲ ἰδιαιτέραν εὐχαρίστησιν τὸ ὅτι ἔλαβε σαφῆ θέσιν ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν πολιτικῶν κρατουμένων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν παραδειγματίζεσθε ἀπὸ τὴν στάσιν ποὺ ἐτήρησεν ἡ πλειοψηφία κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βενιζέλου; Ἐπὶ τέλους, τί ἐπιδιώκετε διὰ τῆς στάσεώς σας αὐτῆς;

§66Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, σεῖς ἐνοχλεῖσθε διότι προεδρεύετε. Ἡμεῖς δὲν ἐνοχλούμεθα, διότι ἔχομεν συνηθίσει. Τόσον πολὺ δὲν ἐνοχλούμεθα, ὥστε διατηροῦμεν τὴν ψυχραιμίαν μας εἰς τὴν ἀπάντησιν τόσον ὥστε καὶ ἡμεῖς δὲν ἀντενοχλούμεθα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐνισχύητε τὰς ἀπρεπείας, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§68Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ὄχι, τὰς ἀπρεπείας!

§69Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ποίας ἀπρεπείας;

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ κάμετε ὅ,τι θέλετε.

§71Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Συγκρίνετε τὸν κ. Βενιζέλον, μὲ τὸν κ. Ἀβέρωφ;

§72Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν σᾶς τὸ ἐπιτρέπομεν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, συνεχίσατε σεῖς εὐπρεπῶς.

§74Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κατηγόρησε τὴν Κυβέρνησιν ὡς φέρουσαν βαρεῖαν εὐθύνην, διότι δὲν ἐπρονόησε καὶ δὲν προέβη εἰς ἐπαρκῆ διαφώτισιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἔχει δίκαιον, πρῶτον, διότι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἐζήτησε νὰ ἐνημερωθῇ καὶ δὲν γνωρίζει τὶ ἐκάμαμεν σχετικῶς. Δεύτερον διότι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του πόσον δυσχερὴς εἶναι ἡ διαφώτισις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Προσωπικῶς —καὶ θὰ εἴπω ἐπ’ αὐτοῦ τὰς γνώμας μου αὔριον— τὸ θέμα ἀπὸ καιροῦ μὲ ἔχει ἀπασχολήσει καὶ διεξάγω διαφώτισιν καὶ δι’ ἀλληλογραφίας ἀκόμη καὶ προσωπικῶς. Ἀλλά, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, 20 πειστικαί μου ἐπιστολαὶ δύνανται νὰ ἀχρηστευθοῦν, ὅταν οἱ παραλῆπται εἶναι εἰς θέσιν νὰ μοῦ εἴπουν: Μοῦ φαίνονται καλὰ τὰ ἐπιχειρήματά σας, ἀλλὰ ἰδικοί σας ἄνθρωποι περιωπῆς δηλοῦν ὅτι αὐτοὶ εἶναι πολιτικοὶ κρατούμενοι. Ἐγὼ ὡς ξένος δύναμαι τοὐλάχιστον νὰ ἀμφιβάλλω. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§75Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§76Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Πάντως εἰς τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς διαφωτίσεως ἐπιδιδόμενοι σημειώνομεν καὶ ὡρισμένας ἐπιτυχίας. Ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὴν περίφημον σύσκεψιν τῶν Παρισίων, εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέσχον καὶ ὡρισμένοι βουλευταὶ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, κόμματα γαλλικά, τὰ ὁποῖα εἶχον κληθῆ, δὲν συμμετέσχον, κατόπιν τῆς ἐνημερώσεως, τὴν ὁποίαν τοὺς ἐκάμαμεν, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν σφοδρότατα, κατηγορήθημεν. Ἐκατηγορήθημεν οὕτως, ὅτι ἀσχολοῦνται αἱ Πρεσβεῖαι μὲ τὴν διαφώτισιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ὅπως ἐνθυμεῖσθε ἀπὸ δηλώσεις πυρῆνος, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὡσὰν νὰ ἔπρεπε ν’ ἀφήνωμεν ἀναπαντήτους τὰς συκοφαντίας. Πάντως, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ ἐπανέλθω. Θὰ διατυπώσω ἤδη μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ἀφορῶσαν τὴν πρώτην περικοπὴν τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀγαπητοῦ μου Προέδρου, κ. Βενιζέλου. Διότι προφανῶς ἐκ πλάνης τὴν διετύπωσεν. Εἶπεν ὅτι ἀρνοῦμαι νὰ ἐνημερώσω τὴν Ε.Κ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, κύριε Πρόεδρε. Ἕνα κόμμα ἀρνοῦμαι συλλήβδην νὰ τὸ ἐνημερώσω καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ κατονομάσω.

§77Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τὸ εἴπατε ἐδῶ.

§78Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶπον ἀρνοῦμαι νὰ ἐνημερώσω τὸ Κέντρον.

§79Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Εἴπατε: «Δὲν τὸ ἐμπιστεύομαι».

§80Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δικαιοῦμαι, χειριζόμενος μυστικὰ πάρα πολὺ σοβαρά, τὰ ὁποῖα εἶναι ὄχι μόνον μυστικὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ σοβαρὰ μυστικὰ καὶ ξένων Κυβερνήσεων, νὰ ἐπιλέγω ὑπ’ εὐθύνην μου ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θὰ ἐνημερώσω. Καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ὁ κ. Σ. Βενιζέλος, πρὸς τὸν ὁποῖον τρέφω καὶ σεβασμὸν καὶ φιλίαν, ἐὰν ἐζήτει νὰ ἐνημερωθῇ, θὰ ἐτύγχανεν ἐνημερώσεως. Ἀλλὰ δὲν ἐζήτησε, δὲν ἔτυχε νὰ ἐνημερωθῇ καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ διατυπώσῃ ὡρισμένας ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν εὐσταθοῦν. Ὁ σεβαστός μου Πρόεδρος προέβη πρῶτον εἰς τὴν αὐθαίρετον κρίσιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ὑποστῆ μείωσιν διεθνῶς. Εὑρίσκεται εἰς τὸν ἀντίποδα τῆς πραγματικότητος ὁ κ. Βενιζέλος λέγων αὐτά. Ἀρκεῖ νὰ ἴδῃ κανεὶς τὶ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν γράφεται ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα δημοσιογραφικὰ ὄργανα.... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Δὲν ξεύρω ποῖος κύριος συνάδελφος, ἐξεστόμισεν αὐτὴν τὴν ἀπερίσκεπτον λέξιν. Ἀλλὰ εἶναι καὶ αὐτὴ λέξις ἀντεθνική, διότι οὔτε αἱ Ἑλληνικαί, οὔτε αἱ μεγάλαι ξέναι ἐφημερίδες δύνανται νὰ ἐξαγορασθοῦν. Ὅταν ὑπάρχουν ἐφημερίδες, τῶν ὁποίων ὁ ἰσολογισμὸς εἶναι ἴσος πρὸς ὁλόκληρον τὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὅταν ὑπάρχῃ ἠθικὸν κῦρος τεράστιον καὶ παγκόσμιον ἀντιλαμβάνεσθε ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγοράσωμεν ἡμεῖς ὅλας αὐτὰς τὰς σοβαρὰς ἐφημερίδας.

§81Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλας ὄχι. Ὡρισμένας.

§82Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Οὔτε εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξαγορὰ τοιούτων δημοσιογραφικῶν ὀργάνων τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης, οὔτε θὰ τὴν ἐκάμνατε ποτέ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἀφήσατε ἐπὶ τέλους νὰ ὁμιλήσωμεν. Ποῦ εἶναι ἡ Δημοκρατία σας; Καθημερινῶς, εἰς κάθε ρήτορά μας ἀκολουθεῖτε αὐτὴν τὴν τακτικήν.

§83Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Φταῖμε μεῖς ποὺ δὲν σᾶς ἐκάμαμε Ζαχάρωφ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§84Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἰς χυδαιολογίας ἀντὶ ἐπιχειρημάτων ἀπαντῶ μὲ τὴν περιφρόνησίν μου.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται αὐτὸς ὁ διάλογος, κύριοι. Θὰ ἀκούσετε. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραβιάζετε τὸν Κανονισμόν. Εἶναι ἀπαράδεκτον καὶ πρωτοφανὲς αὐτό.

§86Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς μειώσεως τῆς χώρας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Μειώσεις χωρῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν βλέπει κανεὶς διὰ μιᾶς διαχύτου καὶ παγκοσμίου ἀρθρογραφίας διὰ πολλὰς χώρας. Ἄπειρα γράφονται. Διὰ τὴν ἰδικήν μας δὲν βλέπει κανεὶς παρὰ μίαν ἐπαινετικὴν ἀρθρογραφίαν εἰς ὅλα τὰ σοβαρὰ ὄργανα τῆς δημοσίας γνώμης, δὲν βλέπει παρὰ ἐκτίμησιν καὶ ἐπαίνους, διατυπουμένους ἀπὸ Κυβερνήσεις καὶ ἀπὸ ἡγέτας παγκοσμίου ὁλκῆς. Διότι δὲν ὑπάρχει οὐδὲ εἷς ἡγέτης παγκοσμίου ὁλκῆς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ ἐκφρασθῆ μὲ σεβασμὸν καὶ ἐκτίμησιν διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὴν σήμερον. (Χειροκροτήματα). Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι πέρυσι, εἰς ἀνάλογον συζήτησιν περὶ τοῦ κύρους τῆς χώρας, εἶχον ἀναφέρει ἕνα μικρὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ὁ ἀγαπητός μου φίλος, κ. Μαῦρος, εἶχε παρουσιάσει κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ δὲν ἠθέλησα νὰ ἀπαντήσω. Εἶχον εἴπει ὅτι ἐξελέγημεν πρῶτοι εἰς τὴν Ἀντιπροεδρίαν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καὶ ὁ κ. Μαῦρος ἀπήντησε: Μὰ ὅλαι αἱ χῶραι ἐκλέγονται ἐκ περιτροπῆς. Πράγματι, κύριοι, ὅλαι αἱ χῶραι ἐκλέγονται ἐκ περιτροπῆς. Ἀλλὰ ἐκλέγονται κατὰ σειρὰν καὶ ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας λαμβάνουν, εἰς τὴν πρώτην, δευτέραν, τρίτην, τετάρτην ἀντιπροεδρίαν. Καὶ ἡ Ἑλλάς, θέσασα ὑποψηφιότητα, ἐξελέγη πρώτη ἐξ ὅλων μὲ 88 ψήφους, (χειροκροτήματα) μὲ τελευταίαν εἰς τὴν ἐκλογὴν ἄλλην χώραν, ἡ ὁποία εἶχε λάβει ἂν δὲν ἀπατῶμαι 52 ψήφους. Ἐὰν αὐτὸ δὲν εἶναι φανερὴ ἀπόδειξις τοῦ διεθνοῦς κύρους, τῆς χώρας, διερωτῶμαι, εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀπόδειξις ἡ αὐθαίρετος διαβεβαίωσις τοῦ κ. Βενιζέλου, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν τρέφω σεβασμὸν πρὸς αὐτόν; Κύριοι, ἐν ἀναμονῇ τῆς αὐριανῆς μου ἀγορεύσεως θὰ ἤθελον ἀπόψε νὰ εἴπω μόνον ὀλίγας λέξεις διὰ μερικὰ τῶν συγκεκριμένων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Βενιζέλος.

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δύο φορὰς θὰ ἀπαντήσετε; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§88Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Μὴ νομίζετε ὅτι μὲ τὸν θόρυβον καὶ τὰς διακοπὰς θὰ μοῦ ὀλιγοστεύσητε τὴν ἄνεσιν, μὲ τὴν ὁποίαν ὁμιλῶ διὰ τὸ Κυπριακόν. Πρῶτον, θὰ παρατηρήσω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς συνομιλίας, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ σεβαστός μου Πρεόδρος, κ. Βενιζέλος, μὲ τὸν Μεντερές, δηλ. ἀπὸ τοῦ 1950–51, μέχρι τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμήν, τὴν μεγάλην καὶ δύσκολον, νὰ χειρισθῶ ἐγὼ τὸ Κυπριακόν, εἶχε μεσολαβήσει ἡ Ὑπουργία ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν διακεκριμένου στελέχους τοῦ Κέντρου σήμερον, ὁ ὁποῖος ἤγειρε τὸ Κυπριακὸν καὶ τὸ μετέφερεν ἀπὸ τὴν εὐφορίαν τῆς συνομιλίας ἐκείνης εἰς ἀντικείμενον ἀγῶνος καὶ μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ μὲ πολλὰς ἄλλας Δυνάμεις. Ἡμεῖς εὕρομεν τὴν νέαν αὐτὴν κατάστασιν, διεξηγάγομεν ἕνα ἀγῶνα μὲ ὅλον τὸ πάθος καὶ μὲ ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ δυνατὰ μέσα καὶ δὲν ἀφήσαμεν κατὰ τὴν κοινὴν ἔκφρασιν καμμίαν πέτραν ποὺ νὰ μὴ κινήσωμεν, διὰ νὰ φέρωμεν εἰς πέρας τὴν αὐτοδιάθεσιν. Ὅταν ὅμως ἤρχισαν αἱ ἀλληλοσφαγαὶ εἰς τὴν Κύπρον καὶ εἴδαμεν ὅτι ὁ ἀγὼν ἦτο ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ ἔχῃ αἴσιον πέρας, ὅτι ἀντιθέτως καὶ ἡμεῖς, ἀλλὰ πρωτίστως ἡ ἀγαπητὴ μεγαλόνησος ὁδηγούμεθα εἰς συμφοράν, εἴχαμεν τὸ πολιτικὸν θάρρος, συνεργαζόμενοι βεβαίως συνεχῶς καὶ στενώτατα καὶ μὲ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ Κύπρος διεκήρυσεν ὡς τοὺς πλήρως διαπεπιστευμένους διὰ νὰ χειρισθοῦν τὸ θέμα, εἴχαμεν τὸ πολιτικὸν θάρρος, ὅταν εἴδαμεν, ὅτι τὸ πᾶν ἐχάνετο, διότι τὸ πᾶν ἐχάνετο ἐκείνην τὴν στιγμήν, εἴχαμεν τὸ πολιτικὸν θάρρος, νὰ ἀσκήσωμεν τὴν πολιτικὴν τοῦ δυνατοῦ καὶ ὄχι τὴν πολιτικὴν τοῦ πεζοδρομίου καὶ τῶν προσωρινῶν χειροκροτημάτων, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς καταστάσεις τύπου 1897. (Χειροκροτήματα). Εἴχομεν αὐτὸ τὸ πολιτικὸν θάρρος. Ἐφέρομεν τὴν ὑπόθεσιν εἰς ἕνα πέρας, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπεκρύψαμεν καὶ δὲν ἀποκρύπτομεν, δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλομεν.

§89Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Λέγετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἐκάματε ὅ,τι ἦτο δυνατόν. Ἐκάματε ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ἢ ἐκάματε αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπεβλήθη. Διότι, ὡς θὰ ἐνθυμεῖσθε —καὶ οἱ κ.κ. βουλευταὶ οἱ ἐδῶ γνωρίζουν,— ὅτι ὑπῆρξε δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱαδήποτε μεταβολὴ πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ, πλὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως, ἡ Κυβέρνησις, θὰ τὴν φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ διερωτῶμαι. Διερωτώμεθα, διὰ ποῖον λόγον, ἀπεφύγατε νὰ φέρετε τὸ θέμα αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἐκλείσατε ἐπειγόντως.

§90Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρατηρεῖτε, εἶναι μία λεπτομέρεια τῆς ὑποθέσεως..... (Ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ. γίνεται θόρυβος καὶ ἀκούονται αἱ λέξεις «Ντροπή σας–Ντροπή σας»). (Κωδωνοκρουσίαι συνεχεῖς).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν κ. Βενιζέλον ἀγορεύοντα οὐδεὶς τὸν διέκοψεν. Τώρα, ὅμως, ποὺ ὁμιλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θορυβεῖτε. Διατὶ τὸ κάμνετε αὐτό; Τὸ εὑρίσκετε ἐκδήλωσιν ἁρμόζουσαν εἰς Ἕλληνας βουλευτάς; Τὶ θέλετε νὰ κάμω; Θορυβεῖτε καὶ προσπαθῶ νὰ ἐπιβάλω τὴν ἡσυχίαν. Τὶ ἄλλο θέλετε νὰ κάμω;

§92Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν εἶπον τὴν λέξιν λεπτομέρεια, δὲν τὸ εἶπον διότι ἐθεώρησα τὸ γεγονὸς ἀσήμαντον, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξηγήσω μίαν κατάστασιν. Ὁ ἐκνευρισμός, ὅμως, εἰς τὴν παράταξιν τῆς Ε.Κ. τόσον μέγας, ὥστε δὲν μὲ ἀφήνει νὰ συμπληρώσω τὰς σκέψεις μου, ἢ ἔστω νὰ ὁλοκληρώσω τὰς φράσεις μου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἤγειρε διὰ τῆς διακοπῆς του ὁ κ. Βενιζέλος, εἶναι ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς τὸ τέλος τῆς ὑποθέσεως, δηλ. πολὺ μετὰ τὰς αἱματηρὰς συγκρούσεις ἐν Κύπρῳ καὶ τὴν ζοφερὰν προοπτικήν. Τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν ἀκυρώνει, τὸ ὅτι, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, συνεχίζοντες τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Στεφανοπούλου —τὸν ὁποῖον δὲν ἐπέκρινα, ἁπλῶς ἔκαμα μίαν διαπίστωσιν, ὅταν εἶπον, ὅτι δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδημιουργήσαμεν τὴν Ἑλληνοτουρκικὴν ὀξύτητα— τὴν συνεχίσαμεν τὴν πολιτικὴν ἐκείνων, μὲ τόσον πάθος, ὥστε νὰ εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς ὅλας, οὕτως εἰπεῖν, τὰς φάσεις τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος, ὑπήρξαμεν ἔνθερμοι ὑποστηρικταὶ αὐτοῦ, μέχρι τοιούτου μάλιστα σημείου, ὥστε μόνον ἡ ἱστορία θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἐλευθέρως περὶ αὐτοῦ. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, οἱ κυβερνῆται, ὅταν ἔχουν ἐνώπιόν των, καταστάσεις καταστροφῆς, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κάμουν στροφὴν 180 μοιρῶν, νὰ σώζουν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ σωθῇ. Καὶ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν δεδομένων ἐπράξαμεν. Πράγματι ἡμεῖς ἐδημιουργήσαμεν αὐτὴν τὴν ἀνεξάρτητον πολιτείαν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ δικαίωμα τῆς πλειοψηφίας νὰ ἀποφασίζῃ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἀλλὰ εἶναι ἐπίσης λίαν κατοχυρωμένον καὶ τὸ δικαίωμα τῆς μειοψηφίας πρὸς προστασίαν ἑαυτῆς. Ἐπιτυχόντες αὐτό, ἐν ὥρᾳ κινδύνου, νομίζω, ὅτι ἐπετύχομεν τὸ μέγιστον δυνατόν, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ σχετικῶς καλόν. Ὁ κ. Θεοτόκης καὶ ἐκεῖνος, ἐχειρίσθη μὲ ἴδιον πάθος καὶ τὴν ἰδίαν κατεύθυνσιν τὸ θέμα, δὲν εὑρέθη δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην μόνον νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἀναγκασθῇ νὰ κάμῃ τὴν στροφὴν αὐτήν, διότι δὲν εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐπέρχεται ἡ αἱματοχυσία ἢ ἐσωτερικὴ καὶ οἱ ἄλλοι κίνδυνοι οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον.

§93Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Παρητήθη ὅμως.

§94Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἠρώτησεν ὁ κ. Βενιζέλος, διατὶ δὲν τὸ ἐφέρατε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ θέμα.

§95Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Διότι ἀνελάβομεν τὴν εὐθύνην νὰ τὸ φέρωμεν εἰς τὴν Βουλὴν μεταγενεστέρως. Καὶ τοῦτο διότι, νομίζομεν ὅτι οὕτω πρέπει νὰ ἐνεργοῦν οἱ ὑπεύθυνοι κυβερνῆται, ὅταν εὑρίσκονται ἐνώπιον μεγάλων κινδύνων.

§96Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συνεχῶς διακόπτετε καὶ θορυβεῖτε. Θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν, αὐτὸ δὲ ὡς ἀντιλαμβάνεσθε θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τῆς συζητήσεως. Συγκρατήσατε, παρακαλῶ τὰ νεῦρα σας, διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις κατὰ τρόπον πολιτισμένον.

§98Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι τῆς μειοψηφίας, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισημάνω τὴν πρόκλησιν τὴν ὁποίαν ρίπτετε κάθε τόσον, ἐπιδιώκοντες δι’ αὐτῆς πολιτικὰ ἀποτελέσματα. Ἀγαπητοὶ συνάδελφοι εἷς τῶν ἐπιτελῶν τῆς Ε.Κ. μὲ τὸν ὁποῖον μὲ συνδέει μάλιστα καὶ παλαιὰ φιλία, εἶχε τὴν καλωσύνην καὶ τὴν δημοκρατικότητα καὶ τὴν μεγαλοψυχίαν νὰ μεταφέρῃ αὐτὴν τὴν ἄποψιν καὶ εἰς τὴν ἐκλογικήν μου περιφέρειαν. Τὸ ἔφερεν μᾶλλον προσφάτως, ἐκφωνήσας λόγον τόσον δημοκρατικόν, ὥστε νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἀγχονῶν ἐκεῖ ὅπου ἐγὼ ἔλαβον ψήφους προτιμήσεως, δηλαδὴ σταυρούς, ἴσους πρὸς τὰ ψηφοδέλτια τὰ ὁποῖα ἔλαβε ὁλόκληρος ἡ παράταξίς του μὲ διαφόρους μάλιστα συνεργασίας...

§99Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τοὺς ἀγοράσατε μὲ 2½ ἑκατομμύρια ........ ἀπὸ τὸ Τοσίτσειον. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι.

§100Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ προσβολή, ἡ ὁποία ἀπευθύνεται, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὸν βουλευτὴν Θεσπρωτίας, πρὸς τὸν Ἠπειρωτικὸν λαόν, εἶναι μία προσβολὴ κατάπτυστος, διότι εἰς τὴν ὑπερήφανον Ἤπειρον, οὔτε εἷς ἄνθρωπος ἐξαγοράζεται. (Θόρυβος). Κύριοι αὐτὸ ποὺ γίνεται ἀποτελεῖ μίαν ἀντιδημοκρατικὴν τακτικήν, ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ φέρῃ ἀποτελέσματα. Τὸ κάτω–κάτω, ἂν νομίζετε, ὅτι φοβούμεθα ἢ ὅτι μπορεῖτε νὰ φονεύσετε σᾶς λέγομεν ὅτι ἀντιμετωπίσαμεν πολλὰς φορὰς ὄρθιοι τὸν θάνατον, ὥστε νὰ μὴ φοβούμεθα τὰς ἀπειλάς σας. Στερούμενοι ἐπιχειρημάτων καὶ δυνάμεως προσπαθεῖτε μὲ τὰς ἀπειλὰς αὐτὰς νὰ δημιουργήσητε προϋποθέσεις ἐλπίδων ἀνόδου εἰς τὴν ἐξουσίαν. Πάρετέ το ἀπόφασιν, ἡ τακτικὴ εἶναι κακὴ καὶ φθηνή, ματαιοπονεῖτε. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπροτιθέμην νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ 5–6 λεπτὰ καὶ λόγῳ τῶν πολλῶν διακοπῶν δὲν θέλω νὰ καταχρασθῶ τοῦ χρόνου, ἐφ’ ὅσον μάλιστα πρόκειται νὰ ὁμιλήσω αὔριον. Θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς δύο παρατηρήσεις σχετικῶς μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βενιζέλος. Ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, θὰ ἤθελον σήμερον νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ ἑξῆς: Ἐὰν ἡ γείτων χώρα ἤθελεν νὰ ἐγείρῃ οἱονδήποτε θέμα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διετάραξαν ἢ διετάρασσαν τὰς σχέσεις μας, τοῦτο ἠδύνατο νὰ τὸ πράξῃ εἴτε ὑπῆρχεν εἴτε ὄχι συνοριακὴ συμφωνία ἐπικοινωνίας. Σκεφθῆτε το καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ ἓν εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητον τοῦ ἄλλου. Ἡ προβολὴ μιᾶς ἐπὶ παραδείγματι διεκδικήσεως, δὲν εἶναι ποτὲ συνάρτησις μιᾶς τοιαύτης συμφωνίας. Πέραν αὐτοῦ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ θεμάτων δημιουργουμένων ἐκ τῶν ἑκατέρωθεν τῆς συνοριακῆς γραμμῆς ὑπαρχόντων κτημάτων. Πρόκειται περὶ τῆς συνεχοῦς ἐπικοινωνίας τῶν παραμεθορίων περιοχῶν. Εἰς ὅλας τὰς χώρας, ὅταν ὑπάρχῃ συνοριακὴ γραμμὴ ἡ τοπικὴ οἰκονομία διαταράσσεται, π.χ. τὸ ἓν χωρίον δὲν συναλλάσσεται μὲ παρακείμενον χωρίον, καὶ γίνονται πάντοτε συμφωνίαι ἀνταλλαγῆς μικροποσοτήτων τοπικῶν προϊόντων, ἐπισκέψεως κτηνιάτρων καὶ ἄλλα σχετικά. Τοιαύτην συμφωνίαν ἐκάμαμε. Ὁμοίαν ἔχει ἡ Γιουγκοσλαυΐα μὲ ὅλας τὰς γειτονικάς της χώρας, ἔχει μὲ τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει πληθυσμὸς ὁμιλῶν τὴν Κροατικήν. Διὰ τῆς τελευταίας συμφωνίας σᾶς λέγω χαρακτηριστικῶς, ὅτι τὸ 1961 ἐγένοντο 74 ἑκατομμύρια ἐπισκέψεων. Αὐτὴν τὴν συμφωνίαν, ἀφορῶσαν 3000 πρόσωπα ἑκατέρωθεν ὑπεγράψαμεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος πρὸς τὴν ἔγερσιν οἱουδήποτε ἐνοχλητικοῦ θέματος.

§101Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Δέχεσθε, ὅτι ὑπάρχει Σλαυϊκὴ μειονότης;

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀγγελούση ὑπάρχει Πρόεδρος. Ἐζητήσατε τὸν λόγον; Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὑπάρχει Κανονισμός.

§103Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἶμαι, κύριοι, ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλῶ μὲ κάπως μεγαλυτέραν σοβαρότητα ἀπὸ τὸν κ. Ἀγγελούσην. Ἡ Βουλὴ θὰ ἐπρόσεξεν ὅτι ἀπέφυγα ἀκόμη καὶ νὰ κατονομάσω ὡρισμένα πράγματα. Νομίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀποφυγὴ καὶ κατονομασμοῦ ἀκόμη ἀποτελεῖ τὴν καλυτέραν ἀπάντησιν εἰς τὸν διακόψαντα. Μίαν πληροφορίαν θὰ δώσω μόνον ὡς πρὸς τὴν Βουλγαρίαν. Τὸ θέμα τῆς καταβολῆς ὑπῆρξεν πρὸς στιγμήν, ἀλλὰ ὡς θέμα προκαταβολῆς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἡ Βουλγαρία ἠρνεῖτο καταβολὴν ἀποζημιώσεων καὶ ἐδέχετο συζήτησιν ἐπ’ αὐτῶν. Ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς εἴπομεν τοῦτο: Εἴμεθα εἰς τὸ 1957. Τὰ 45 ἑκ. δολ. ἅτινα ὁρίζει ἡ Συνθήκη Εἰρήνης, ἤξιζον τότε εἰς τρεχούσας τιμὰς περίπου 60 ἑκ. δολ. Ἐζητήσαμεν λοιπὸν τὸ 10% ὡς προκαταβολὴν ἵνα ἀρχίσουν αἱ διαπραγματεύσεις ἐπὶ τῶν ἀποζημιώσεων. Τὸ θέμα ἐγκατελείφθη οὕτως, διότι καὶ ἡμεῖς εἴχαμε τὰς ἀνησυχίας μας. Ἤδη αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρισκόμεθα ἐν ἀναμονῇ διαπραγματεύσεων, αἱ ὁποῖαι ἐὰν ἐπιτύχουν θὰ πρέπει νὰ προσκομίσουν περισσότερον ἐπωφελῆ ἀποτελέσματα ἀπὸ τὴν προκαταβολήν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἁπλῶς ἕνα εἶδος μικρὰ ἐγγύησις τῆς πορείας τῶν διαπραγματεύσεων. Ἐπὶ τῶν ἄλλων θεμάτων θὰ ὁμιλήσω, κύριοι, αὔριον, τὰ μέγιστα ἀσφαλῶς διακοπτόμενος, λόγῳ τῆς δημοκρατικότητος τῆς πτέρυγος ἐκείνης.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως δώσητε σχετικὰς ὁδηγίας πρὸς τοὺς συναδέλφους τῆς Ε.Κ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διευθύνω τὴν συζήτησιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ τὶ θὰ κάμω αὔριον, πάντως θὰ ἀναγκασθῶ νὰ λάβω ὡρισμένα μέτρα. Παρακαλῶ, κ. Στεφανόπουλε, νὰ κληθῇ τὸ Κόμμα σας διὰ νὰ γίνουν συστάσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχώμεθα τοιαύτας προκλήσεις ἐνῷ ἀντιθέτως ἡμεῖς σεβόμεθα τοὺς ὁμιλητὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐκεῖθεν δὲ νὰ γίνωνται ἐκδηλώσεις ἀποτελοῦσαι περιφρόνησιν πρὸς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ πρὸς τὰ πάντα.

§105Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ προσθέσω καὶ μίαν δήλωσιν τὴν ὁποίαν δυστυχῶς αἱ πολλαὶ διακοπαὶ μὲ ἔκαμαν νὰ παραλείψω ἐνῷ εἶχα κρατήσει σχετικὴν σημείωσιν. Θέλω νὰ πληροφορήσω τὸ Σῶμα καὶ δι’ αὐτοῦ καὶ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος ὅτι οἱ φόβοι τοῦ κ. Βενιζέλου περὶ πιέσεως διὰ διέξοδον τῆς Βουλγαρίας εἰς τὸ Αἰγαῖον οὐδόλως εἶναι δικαιολογημένοι, ὅτι οὐδαμόθεν μᾶς ἐγένετο τοιαύτη ἔστω καὶ ἡ παραμικρὰ νύξις καὶ ὅτι ἐὰν τυχὸν ἐγένετο, πάντως ὑφ’ ἣν μορφὴν τὴν ἐννοεῖ ὁ κ. Βενιζέλος, θὰ ἀπερρίπτετο ἀσυζητητί.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§107Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐπὶ τέλους, παρὰ τὰς προηγηθείσας προσπαθείας ἐκ μέρους τῶν συχνὰ παρεμβαινόντων Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος τείνει νὰ ἐπανέλθῃ καὶ πρὸς τὰ σπουδαῖα σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἠνάγκασαν τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ τὸ θέσῃ. Ἀπόψε ἀπὸ δύο ἡγέτας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐθίγησαν σπουδαίας σημασίας ζητήματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ὁ ἁρμόδιος ὅμως Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν θὰ ἀπαντήσῃ ἀμέσως, μὲ τὸ πρόσχημα, ὅτι δὲν πρέπει ἐπὶ σπουδαίων ζητημάτων τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς νὰ ὁμιλῇ ἐκ τοῦ προχείρου. Πρόκειται περὶ προσχήματος, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν διαχειρίζεται τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, εἰς ἕνα πλαίσιον περιωρισμένον, δὲν εἶναι θέματα ἄγνωστα δι’ αὐτὸν καὶ ἐπὶ πλέον θίγονται καθημερινῶς καὶ διὰ δημοσιευμάτων τοῦ Τύπου καὶ διὰ δηλώσεων καὶ ἀνακοινώσεων. Καὶ ἐρωτᾶται, δὲν εἶναι πράγματι ἕτοιμος, ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ θέλει, ὡς εἶπε, νὰ μελετήσῃ τὰς σημειώσεις του ἢ νὰ συμβουλευθῇ διὰ νὰ δώσῃ τὴν πλήρη ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς; Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ δεύτερον ἐρώτημα. Διατὶ ὁ κ. Ἀβέρωφ, ἐνῷ ἀνέβαλε τὴν ἀπάντησίν του, ἐν τούτοις αὐτὴ ἐδόθη κατὰ δόσεις σχεδὸν ἐπὶ ὅλων τῶν θιγέντων θεμάτων. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνεφέρθη καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς ἐνημερώσεως τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἶπεν ὅτι ἐπεκτείνει τὴν ἐμπιστοσύνην του καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν Κυβερνήσεως μετὰ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν καὶ πρὸς τὸν κ. Βενιζέλον. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀντίθεσιν πρὸς ὅσα εἶχεν εἴπει ἄλλοτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐμπιστεύεται, μόνον τὸν κ. Μαρκεζίνην ἐξαιρέσας τότε ὅλους τοὺς ἄλλους Ἀρχηγοὺς Κομμάτων. Ἀπόψε δὲν γνωρίζω διατὶ ἐπεκτείνων τὴν ἐμπιστοσύνην του καὶ εἰς ἄλλον, ἠθέλησε νὰ ἐξαιρέσῃ τοὺς καθιερωμένους Ἀρχηγοὺς Κομμάτων, ὅπως τὸν κ. Παπανδρέου. Προσέθεσεν ἀκόμη, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ ἐνημερώσῃ ὡρισμένην παράταξιν, τὴν ὁποίαν δὲν κατωνόμασεν. Ἡμεῖς, ὅταν λέγωνται αὐτὰ ἀπὸ διαχειριζόμενον τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας ἐντολῇ ξένων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ὑβριζόμεθα. Πάντως ὅμως, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ διαφυλάξῃ ὡς μυστικὰ καὶ τὰ ἐμπιστεύεται εἰς Ἀρχηγὸν ἑνὸς Κόμματος, εἶναι πασίγνωστον, ὅτι τὰ γνωρίζουν ὡρισμένοι θανάσιμοι ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος, ὅπως οἱ Τοῦρκοι, διὰ τὴν ἐχθρικὴν δρᾶσιν τῶν ὁποίων ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Βενιζέλος. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ μυστικά, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος, ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, κατὰ τὴν τακτικὴν τοῦ κ. Ἀβέρωφ, δὲν πρέπει νὰ τὰ γνωρίζουν τὰ Κόμματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου. Ἡ συμπεριφορὰ αὐτὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ εἶναι ἀπαράδεκτος ἔναντι τοῦ συνόλου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἀφ’ ἧς ἄρχεται ἡ διάκρισις εἰς βάρος ἑνὸς κόμματος δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλα Κόμματα. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν ἀσυνήθη προσοχήν, τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει καὶ διαθέτει ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὅταν ἀναφέρεται εἰς μεγάλης σπουδαιότητος θέματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν χώραν, εἶπεν, ὅτι τὸ κῦρος τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἔχει ἐξυψωθῆ ὅσον οὐδέποτε ἄλλοτε. Ἐὰν ἦτο γνωστὸς ὡς διαθέτων χιοῦμορ, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ ἐφεύρημά του ὑπῆρξεν ἐπιτυχές. Ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι διὰ θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, δὲν ἐπιτρέπεται, λόγῳ τῆς σοβαρότητος τῶν θεμάτων αὐτῶν, νὰ χρησιμοποιοῦνται χιουμοριστικαὶ ἐκφράσεις. Θὰ ἀποφύγω τὴν ἀπαρίθμησιν τῆς σειρᾶς τῶν περιπτώσεων καταρρακώσεως τοῦ κύρους τῆς χώρας μας, ὁ ὁποῖος προῆλθεν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ ἡ ἀπαρίθμησις μόνον προκαλεῖ πόνον. Ἐλησμόνησε, φαίνεται, ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὅσα διεδραματίσθησαν εἰς τὴν Σμύρνην καὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος κατὰ τοῦ συμβόλου τῆς Ἑλλάδος, τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των. Ἐλησμόνησεν ὅλα αὐτὰ τὰ ἀκατανόμαστα καὶ τολμᾷ νὰ λέγῃ ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐξυψώθη τὸ κῦρος τῆς χώρας. Παρασυρόμενος εἰς αὐτὸν τὸν κατήφορον, ἰσχυρίσθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκίνησε κάθε λίθον διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ὅταν ἐκινδύνευσε νὰ ὑποστῇ ἕνα νέον 97, ἐπροτίμησε νὰ ἔχῃ τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. Δὲν γνωρίζομεν ποία διαφορὰ βρίσκει ἡ Κυβέρνησις μεταξὺ τοῦ 97 καὶ τῶν συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης καὶ Λονδίνου. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἂν συγκρίνῃ ποία ἦτο ἡ Ἑλλὰς τὴν ἐποχὴν τοῦ 97, ποῖαι αἱ συνθῆκαι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ποῖαι εἶναι αἱ σημεριναὶ συνθῆκαι, δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἕνα δεύτερον 97 διεπράχθη ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους τῶν ὑπευθύνων τοῦ 97. Συνέπεια τοῦ θάρρους ποὺ ἐπέδειξαν εἰς τὴν Ζυρίχην, ὑπῆρξε νὰ ἐγκαταστήσουν εἰς τὴν Κύπρον τοὺς Τούρκους ὡς Κράτος.

§108Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐπιτρέπει διακοπάς.

§110Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν συγκατατίθεμαι εἰς διακοπὰς καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλήσετε. Δὲν θὰ μεταβληθῶμεν εἰς ὑπαίθριον συγκέντρωσιν. Εἴμεθα ὠργανωμένον πολιτικὸν Σῶμα καὶ αἱ συζητήσεις θὰ πρέπει νὰ διεξάγωνται ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κανονισμοῦ.

§112Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ λόγος ἦτο περὶ θάρρους καὶ συγκρίσεως τῆς συνθήκης τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ 97 καὶ τὸ τελικὸν συμπέρασμα εἶναι ὅτι μόνον οἱ ἀγῶνες τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δύνανται νὰ τὸν διαφυλάξουν ἀπὸ τὸ θάρρος τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνουν οἱ σημερινοὶ κυβερνῆται. Περαιτέρω, ὁ κ. Ἀβέρωφ, ἀπαντῶν εἰς διακοπὴν τοῦ κ. Βενιζέλου, ὑπομνήσαντος, ὅτι παρὰ τὴν ὑπόσχεσιν τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ἣν πρὸ τῆς λήψεως οἱασδήποτε ἄλλης ἀποφάσεως πέραν τῆς αὐτοδιαθέσεως, θὰ ἔφερε τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔπραξεν, ὡς ὁ θαρραλέος Ὑπουργὸς εἶπεν: Ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ λεπτομερείας. Ἀλλὰ ποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς λεπτομέρεια; Μήπως ἡ ἀντικατάστασις τῆς αὐτοδιαθέσεως μὲ τὴν καταπρόδοσιν τῆς Κύπρου; Κατὰ τὴν λογικὴν τοῦ πατριωτισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὑπάρχει οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ αὐτοδιαθέσεως καὶ λύσεως διὰ τῶν συμφωνιῶν Ζυρίχης Λονδίνου; Εἶναι, λοιπόν, αὐτὸ ἡ λεπτομέρεια; Μήπως, ἄλλως, λεπτομέρειαν ἀποτελεῖ ἡ παραβίασις τῆς ρητῆς δεσμεύσεως ὅτι πρὸ πάσης ἀποφάσεως θὰ ἐνημερωθῇ ἡ Βουλή; Θεωρεῖ καὶ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ὡς λεπτομέρειαν; Ἰδοὺ καὶ ἄλλη ἀπόδειξις τῆς προσηλώσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ σεβασμοῦ της πρὸς τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὸν κοινοβουλευτικὸν θεσμόν. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, κατὰ τὴν ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς συμπληρώσεώς της εἰς τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν, ἀγόρευσίν του, εἶπεν ἢ παρέλειψε νὰ εἴπῃ καὶ ἄλλα. Ὁ κ. Βενιζέλος διετύπωσε τὸν φόβον, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν προχωρήσῃ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν σχέσεων μὲ τὴν Βουλγαρίαν, δὲν ἀποκλείεται νὰ ὑποστῇ πιέσεις διὰ τὴν παραχώρησιν διεξόδου εἰς τὸ Αἰγαῖον. Εἰς τὸν ὑπαινιγμὸν αὐτὸν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τοιαύτη συζήτησις δὲν ἐγένετο καὶ ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ τοιοῦτον θέμα, ἡ ἀπάντησις θὰ εἶναι ἀρνητική. Πιστεύω, κ. βουλευταί, ὅτι ὅσα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχουν σημασίαν, δημοσιεύονται καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὤφειλεν ἑπομένως νὰ εἴπῃ ὁλόκληρον τὴν ἀλήθειαν, διὰ νὰ καθησυχάσῃ ὅσους ἐξ ἀγνοίας ἀνησυχοῦν. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ συνετέλει — ἐὰν πράγματι τὸ θέλει ἡ Κυβέρνησις — εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν σχέσεων μὲ τὴν Βουλγαρίαν, ποὺ πολλαπλῶς συμφέρει εἰς τὴν χώραν μας. Διότι, ἐπὶ τοῦ θέματος ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. Βενιζέλος, ἐκτὸς τῶν κατηγορηματικῶν δηλώσεων ἄλλων πολιτικῶν τῆς Βουλγαρίας καὶ ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας αὐτῆς, ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Βουλγαρία δὲν ἔχει βλέψεις ἐπὶ οἱασδήποτε περιοχῆς τῆς Ἑλλάδος, οὔτε ζητεῖ ἐδαφικὴν διέξοδον πρὸς τὸ Αἰγαῖον. Συζητεῖ μόνον διευκολύνσεις, ὡς χώρα ἠπειρωτική, διὰ τὸ διαμετακομιστικὸν ἐμπόριον. Ἐπειδὴ οὕτω ἔχουν τὰ πράγματα, ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, διατὶ δὲν εἶπεν ὁλόκληρον τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ τὸ πράξῃ ἀμέσως καὶ εἰς τὸ ἀκέραιον, πρὸς καθησύχασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν σχέσεων μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Ἀπὸ τὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν σχέσεων αὐτῶν, κ. βουλευταί, ἔχει νὰ ὠφεληθῇ ἡ Ἑλλὰς καὶ οἰκονομικῶς καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς τεχνικῆς συνεργασίας, διότι θὰ γίνουν τὰ ἀντιπλημμυρικά, τὰ ἀρδευτικὰ καὶ ἐνεργειακὰ ἔργα εἰς τὸν Στρυμόνα, Ἕβρον, Ἄρδαν, Νέστον, διὰ τὴν πρόληψιν τῶν πλημμυρῶν τῆς Β. Ἑλλάδος καὶ δὲν θὰ ἐρημώνωνται τὰ παραμεθόρια χωρία. Καὶ πέραν αὐτῶν, θὰ ὠφεληθῇ, διότι θὰ ἔχῃ φίλους ἡ Ἑλλὰς καὶ δὲν θὰ εἶναι ἀπομεμονωμένη, ὅπως εἶναι σήμερον. Διότι ἡ Ἑλλάς, ἐντὸς τῶν συμμαχιῶν, τὰς ὁποίας καλλιεργεῖ ἡ Κυβέρνησις, μὲ νοοτροπίαν ὑποτελείας, δὲν ἔχει πραγματικοὺς φίλους, ἀλλὰ ὑπούλους ἐχθρούς. Τὸ πρόσχημα τῶν ἐπανορθώσεων δὲν πρέπει, δὲν συμφέρει εἰς τὴν χώραν μας, νὰ ἀναβάλῃ τὴν πλήρη ὁμαλοποίησιν τῶν Ἑλληνοβουλγαρικῶν σχέσεων. Ἡ ἀποκατάστασίς των θὰ δημιουργήσῃ νέαν κατάστασιν εἰς τὴν Βαλκανικήν, εὐνοϊκὴν διὰ τὴν Ἑλλάδα, ποὺ ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βενιζέλος, ἀπειλεῖται ἀπὸ τὴν σύμμαχον Τουρκίαν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ δὲν ὑποτιμῶμεν ὡρισμένα θέματα τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔθιξαν σήμερον δύο ἡγέται τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ ἕνα θέμα εἶναι αἱ σχέσεις μας μὲ τὴν Τουρκίαν. Εἶναι γεγονός, ὅτι λόγῳ τοῦ Κυπριακοῦ, αἰγιαλίτιδος ζώνης καὶ ἄλλων θεμάτων, αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ σχέσεις ἦσαν καὶ εὑρίσκονται εἰς ὀξύτητα. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντιλαμβάνεται, ὅτι εἰς τὸ βάθος κινοῦνται ἐπιδιώξεις καὶ ἄλλων μεγάλων συμμάχων του καὶ ἀνησυχεῖ δικαίως. Πολὺ περισσότερον λόγῳ τῆς ὀδυνηρᾶς πείρας των ἀπὸ τὴν ὑποτελῆ νοοτροπίαν τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ ἡ ὀρθὴ ἐκτίμησις τῶν πραγμάτων εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς Ἑλληνοτουρκικὰς σχέσεις, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ περισπάσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν ἐπελθοῦσαν ἀποκάλυψιν, ὅτι ἡ χώρα μας περιπλέκεται εἰς τὸν πυραυλικὸν ὄλεθρον. Πρόκειται, κ. βουλευταί, περὶ κινδύνου, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἀποφασιστικὴν σημασίαν διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας μας. Νομίζομεν δέ, ὅτι πάντα τὰ ἄλλα θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, χωρὶς νὰ χάσουν τὴν αὐτοτελῆ σημασίαν των, ἐξαρτῶνται πλέον ἀπὸ τὴν πυραυλικὴν πραγματικότητα. Γνωρίζομεν πλέον ὅλοι ἀπὸ ξένας πηγάς, ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ θάλασσαι καὶ τὰ Ἑλληνικὰ ἐδάφη ἔχουν μετατραπῆ εἰς βάσεις πυραύλων. Ταῦτα ἐγράφησαν εἰς τὸν ξένον Τύπον καὶ δὲν διεψεύσθησαν. Προκαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν νὰ διαψεύσῃ. Ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀεροπλάνα μὲ βόμβας πυρηνικὰς καὶ ὑποβρύχια μὲ πυραύλους πολάρις. Εἰς τὴν Κρήτην ὑπάρχει ἀτομικὴ πυρηνικὴ βάσις. Μεθ’ ὅσα ἐγράφησαν καὶ συζητοῦνται, θὰ ἀπετέλει ἴσως ὑποτίμησιν τῆς νοημοσύνης τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἰδική μου προσπάθεια νὰ ἐπισημάνω διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ποῖος μέγας κίνδυνος ὑπάρχει ἐκ τῶν βάσεων αὐτῶν, ὄχι μόνον κατὰ τὴν ἐνδεχομένην πυρηνικὴν σύγκρουσιν, πρὸ αὐτῆς ἐξ ἀτυχημάτων ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῶν, τῶν ἐνδεχομένων φρικαλέων περιπτώσεων. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Ἑλλὰς ἔχει μετατραπῆ εἰς ἕνα περιχαρακωμένον πεδίον πυρηνικῶν βάσεων, τὸ γεγονὸς αὐτὸ θὰ ἀσκῇ καταθλιπτικὴν ἐπίδρασιν εἰς πᾶσαν ἐκδήλωσιν τῆς ἐθνικῆς μας ζωῆς.

§113Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόψητε τὸν ρήτορα.

§115Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ αὔριον, ἀλλὰ ἠγνόησε τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπουσιάζῃ, διότι αὐτὸ σημαίνει ἔλλειψιν σεβασμοῦ.

§116Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἴση μεταχείρισις.

§117Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. ...... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτετε.

§119Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτετε.

§121Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔλεγον, ὅτι θὰ ὑποτιμᾶται ἡ νοημοσύνη τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὡς πρὸς τὴν συνειδητοποίησιν διὰ τὸ μέγεθος τοῦ κινδύνου ἐκ τῶν πυρηνικῶν βάσεων. Ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὸ μέγα αὐτὸ θέμα, τὸ ἀφορῶν τὴν ὕπαρξιν τῆς χώρας καὶ τὴν βιολογικὴν ὑπόστασιν τοῦ λαοῦ, ἠκολούθησεν ἀπαράδεκτον τακτικὴν συγκαλύψεως καὶ συγχύσεως. Προκληθεῖσα κατ’ ἐπανάληψιν, δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν. Ἐψεύδετο καὶ διέψευδε. Ἐξηπάτησε τὸν λαὸν καὶ ἀπέκρυψε τὴν θανάσιμον δέσμευσιν τῆς χώρας διὰ νὰ φέρῃ πρὸ τετελεσμένου γεγονότος τὴν Βουλήν. Ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον ἔλεγεν, ὅτι τὴν συκοφαντοῦν ὅσοι ἰσχυρίζονται, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν χώραν μας πυραυλικαὶ βάσεις. Ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξύ, ὅπως πάντοτε, ψευδομένη καὶ ἀποκρύπτουσα ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἀλήθειαν, ἐδέσμευσε τὴν χώραν μας εἰς τὸν καταστρεπτικὸν πυραυλικὸν κύκλον. Δὲν ἐτόλμησε τότε νὰ θέσῃ τὸ θέμα ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Τὸν ἐξηπάτησε. Ἀλλὰ ἐξηπάτησε καὶ τὴν Αὐλήν. Διότι, ὅπως διὰ τὸ Κυπριακόν, ἐνῷ ἐπισημότατα ἐδεσμεύθη διὰ δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι πρὸ πάσης ἐμπλοκῆς τῆς χώρας εἰς πυραυλικὰς περιπετείας θὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐπροχώρησεν ἄνευ αὐτῆς καὶ ἤδη Βουλὴ καὶ λαὸς εὑρίσκονται ἐν ὄψει τετελεσμένων γεγονότων. Συντελεῖται, κ. βουλευταί, τὸ φρικαλεώτερον ἔγκλημα κατὰ τῆς βιολογικῆς ὑποστάσεως τοῦ λαοῦ. Ἕκαστος, ἀσχέτως κομματικῶν ἢ ἰδεολογικῶν κριτηρίων, ἔχει τὸ χρέος νὰ καθορίσῃ σαφῶς τὴν θέσιν του. Οὔτε συμβιβασμοί, οὔτε συναλλαγαί, οὔτε παρασιωπήσεις συγχωροῦνται. Ἐφ’ ὅσον ἐτέθη θέμα δεσμεύσεως τῆς χώρας μας εἰς τὸν καταστρεπτικὸν αὐτὸν κύκλον καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος λόγος, αὐτομάτως ἐδημιουργήθη τὸ θέμα τῆς προσφυγῆς εἰς τὸν λαὸν διὰ τῆς προκηρύξεως ἐκλογῶν. Μόνον ὁ κυρίαρχος λαὸς δικαιοῦται νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν ἀποδέχεται ἢ ἀπορρίπτῃ τὴν δέσμευσιν τῆς χώρας. Ὅσοι πιστεύουν ὅτι ἡ δέσμευσις παρέχει πυρηνικὴν κάλυψιν, ἂς πείσουν τὸν λαόν. Δὲν εἶναι ἀνεκτὸν ὅμως, νὰ τὴν δεσμεύουν ἐρήμην. Ἡ Κυβέρνησις, νομίζω δὲ καί τινες ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, συζητοῦν περὶ πολυμεροῦς συμμαχικῆς πυρηνικῆς καλύψεως καὶ δυνάμεως. Ὁμιλοῦν περὶ συμμάχων, ἀλλὰ ἐν τῇ οὐσίᾳ δὲν πρόκειται περὶ συμμάχων, ἀλλὰ μιᾶς καὶ μόνης δυνάμεως, τῶν Η.Π.Α. Αὐτὴ ἡ χώρα διαθέτει πυρηνικὰ ὁπλοστάσια, αὐτὴ καὶ ὅταν ἐγκαθιστᾷ βάσεις εἰς ξένας χώρας ἢ παραχωρεῖ πυρηνικὸν ἐξοπλισμὸν διατηρεῖ τὸν ἀπόλυτον ἔλεγχον, καὶ ἀποκλειστικὴν πρωτοβουλίαν τῆς χρησιμοποιήσεώς των. Ὑποθέτει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις καὶ νομίζει οἱοσδήποτε ἐξ ὑμῶν, ὅτι ἐπειδὴ ἀποδεχόμεθα πυρηνικὰς βάσεις καὶ ἀνάλογα ὑποβρύχια, θὰ θελήσουν αἱ Η.Π.Α., χάριν τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἀποδυθοῦν εἰς πυρηνικὸν πόλεμον διὰ νὰ δεχθοῦν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους των τὸν πυρηνικὸν ὄλεθρον ὡς ἀνταπόδοσιν; Καὶ ποίαν ἀξίαν ἔχει διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν οἱαδήποτε κάλυψις πυρηνική, ὅταν αὐτὴ μετατρέπῃ τὴν χώραν μας εἰς μαγνήτην πυρηνικοῦ ὀλέθρου, ὅταν μετὰ τὴν οἱανδήποτε Ἀμερικανικὴν πρωτοβουλίαν ἢ ἔστω ἀνταπόδοσιν ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ ὑπάρχῃ; Δὲν ὑπάρχει πυρηνικὴ κάλυψις, κ. βουλευταί, ὑπάρχει ἐνδεχομένη καταστροφὴ διαστάσεων Ἀποκαλύψεως. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅταν τὸ πρῶτον ἐτέθη τὸ θέμα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, καὶ ἄλλα Κόμματα ἐτάχθησαν ἐναντίον τῆς δεσμεύσεως τῆς χώρας μας, ἐπίσης εἶχον ταχθῆ ὑπὲρ τῆς ἀπυραύλου ζώνης εἰς τὴν Βαλκανικήν. Ἀνεγνώσαμεν, ἄλλωστε, καὶ ἠκούσαμεν ἀπόψε ἀπὸ τοὺς ὁμιλήσαντας κ.κ. Ἀρχηγοὺς Κομμάτων, ὅτι 5 Κυβερνήσεις εἰς τὴν Λατινικὴν Ἀμερικὴν καὶ ὡρισμέναι χῶραι τῆς Ἀφρικῆς, ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ ἀπυραύλων ζωνῶν εἰς τὰς περιοχὰς αὐτάς. Τὸ ἠκούσαμεν εὐχαρίστως, ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, τὴν πρότασιν περὶ ἀπυραύλου ζώνης εἰς τὴν Βαλκανικὴν δὲν τὴν ἀποδέχεται. Καὶ δὲν τὴν ἀποδέχεται, ὄχι διότι δῆθεν δὲν συμφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ ἀπὸ λόγους καλῆς κομματικῆς ἰδιοτελείας. Τῆς ἐζητήθη ἡ δέσμευσις ἢ καὶ τὴν προσέφερε διὰ νὰ διατηρῆται εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ τὴν εὔνοιαν τῶν ξένων. Εἶναι ἀδίστακτος εἰς παραχωρήσεις, ἔναντι τοῦ τιμήματος τῆς διατηρήσεώς της εἰς τὴν ἐξουσίαν. Κύριοι βουλευταί, τὴν πολιτικὴν τῆς ἀπυραύλου ζώνης εἰς τὴν Βαλκανικήν, τὴν εἶχον ἀπὸ ἐτῶν υἱοθετήσει καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ ὁ κ. Βενιζέλος, ἀποτελεῖ δὲ αἴτημα τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ πολιτικὴ αὐτή, ἐὰν ἦτο τότε χρήσιμος, σήμερον, ὅταν οἱ κίνδυνοι εἶναι ἐν ὄψει, εἶναι χρησιμωτέρα. Ἡ ματαίωσις τῆς περιπλοκῆς τῆς χώρας μας εἰς τὸν πυραυλικὸν κύκλον, ἡ δημιουργία ἀπυραύλου ζώνης ἐν τῇ Βαλκανικῇ, ἡ πολιτικὴ τῆς εἰρήνης καὶ τῆς φιλίας πρὸς ὅλας τὰς χώρας, ἀποτελοῦν ὅρον διὰ τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δισταγμοὶ καὶ ὑπαναχωρήσεις δὲν ἐπιτρέπονται. Δὲν ὑπάρχει τὸ πρόσχημα τῆς δῆθεν ἀλλαγῆς τῶν συνθηκῶν, διότι τὰ πυρηνικὰ πυραυλικὰ ὅπλα δὲν ἔγιναν ἀκίνδυνα, ἔγιναν καὶ ἐξελίσσονται εἰς πλέον ἐπικίνδυνα. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθησαν καὶ ὀλίγα τινὰ διὰ τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν γείτονα Γιουγκοσλαυΐαν. Ἀλλ’ ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὰς ἀνταλλαγείσας ἐπιστολὰς μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ κ. Βενιζέλου, ὁ λαὸς δὲν ἀντελήφθη σχεδὸν τίποτε καὶ ἔχει περιπέσει εἰς σύγχυσιν. Δὲν ξεύρει ἐὰν πρόκειται περὶ κινδύνου ἢ περὶ φιλίας. Ἐπιβάλλεται μία σαφὴς ἐξήγησις καὶ ἐκκαθάρισις. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ διαμορφωθεῖσα κατάστασις τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων, αἱ Ἑλληνοβουλγαρικαὶ ἐκκρεμότητες, τὰ προκύψαντα θέματα μὲ τὰς Ἀραβικὰς χώρας καὶ ὑπεράνω ὅλων αὐτῶν ἡ πυραυλικὴ δέσμευσις τῆς χώρας, συνθέτουν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Πολιτικὴν ὑποτελείας, πολιτικὴν ἐγκληματικὴν διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε τὴν ἐνημέρωσιν ὡρισμένων ἐκ τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων. Ἀλλά, ἐξ ὅσων, περὶ αὐτῆς, ἐξέθεσεν ἀπόψε ὁ κ. Μαρκεζίνης, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Λαὸς δὲν ἔχουν νὰ ὠφεληθοῦν. Πρέπει ἡ ἐνημέρωσις αὐτὴ νὰ χαρακτηρισθῇ, ἐσωτερικὴ μυστικὴ διπλωματία. Αὐτὸ διαφαίνεται ἀπὸ ὅσα ἀκούσαμεν. Διότι οἱ ἀρχηγοὶ δεσμεύονται νὰ μὴ κάμουν χρῆσιν ἐπὶ τῶν ὅσων πληροφοροῦνται. Ἀλλὰ τότε πρὸς τί ἡ ἐνημέρωσις. Καὶ τὸ χειρότερον. Ὁ Λαὸς καὶ ἡ Βουλή, δυνατὸν νὰ ἐκλάβουν τὴν σιωπὴν τῶν ἀρχηγῶν ὡς ἔνδειξιν, ὅτι τὰ πάντα βαδίζουν καὶ ἐξελίσσονται ὁμαλῶς. Καὶ ἑκάστοτε, ὅπως συνέβη μὲ τὸ Κυπριακὸν νὰ αἰφνιδιάζωνται ἀπὸ τετελεσμένα γεγονότα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι βουλευταί, φοβούμεθα, ὅτι τὸ εἶδος τῆς ἐγκαινιασθείσης ἐνημερώσεως πολιτικῶν τινων ἀρχηγῶν ἐμπεριέχει τέχνασμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλων παραγόντων. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ διάγραμμα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε καὶ ἐπὶ τῶν γενικῶν ἐπ’ αὐτῆς ἀπόψεων τῆς ΕΔΑ, διότι τὸ ἀνέπτυξεν, ἐκ μέρους τοῦ Κόμματός μας, ὁ συνάδελφος κ. Ἡλιοῦ. Αὐτό, ποὺ πρέπει νὰ τονίσω εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδέσμευσε τὴν χώραν μας εἰς τὸν κύκλον τῆς πυρηνικῆς καταστροφῆς καὶ εἶναι ἔνοχος, εἶναι ἐγκληματίας ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὑπάρχει, ὅμως, καὶ τρόπος καὶ χρόνος νὰ ἀποδεσμευθῇ ἡ χώρα μας ἀπ’ αὐτὴν τὴν καταστροφήν, ὅταν μάλιστα ὁ δεσμεύσας εἶναι προϊὸν βίας καὶ νοθείας καὶ δὲν ἀντιπροσωπεύῃ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι δέσμευσις προσωρινή, θὰ διαρκέσῃ ὅσον καὶ ὁ ἁμαρτωλὸς βίος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ὑποτελείας. Κύριοι βουλευταί, καὶ κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν κατὰ τὴν συνήθη τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε πληθώρα Ὑπουργικῶν ἀγορεύσεων. Ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ εἶπεν εἰς τόνον μάλιστα ἀξιωματικόν, ὅτι εἶναι ἀνόητον νὰ γίνεται σύγκρισις διὰ τὰ οἰκονομικὰ μεγέθη μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος τοῦ 1950–55 καὶ ἐκείνης τοῦ 1956 –62. Ἡ πρώτη εἶπεν, ἦτο ὡς τὰ Ψαρὰ μετὰ τὴν καταστροφήν. Ἐνῷ ἡ δευτέρα τοῦ 1956–62 εἶχεν ἐπιτελέσει τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς οἰκονομίας της. Διότι πρόκειται περὶ διαφορετικῶν ὅλως περιπτώσεων καὶ συνεπῶς σύγκρισις μεταξὺ αὐτῶν δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Εἶναι δυνατόν, εἶπεν, ἀκόμη κατὰ σύμπτωσιν εἰς ὡρισμένα ἔτη νὰ ἔχωμεν μεγάλες λαδιές, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἀναβιβάσουν τὰ μεγέθη τῆς οἰκονομίας χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ, ὅτι ἔχομεν μίαν ὀργανικὴν ἄνοδον. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὡς ἄλλος διδάσκαλος ποὺ ἐδίδασκε καὶ νόμον δὲν ἐκράτει, αὐτὸν τὸν κανόνα ποὺ θέτει, τὸν παραβιάζει ἡ ἰδία, διότι διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ρυθμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως μεγαλύτερον ἐν συγκρίσει μὲ τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Γαλλίαν, τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας κλπ. προέβη ἀπόψε, ὅπως καὶ ἄλλοτε, διὰ τοῦ κ. Παπαληγούρα, εἰς σύγκρισιν μεταξὺ ἀνομοίων περιπτώσεων, μεταξὺ δηλαδὴ τῆς ὑποαναπτύκτου Ἑλλάδος καὶ τῶν ἀνεπτυγμένων χωρῶν τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα καὶ ἐκόμπασεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς τὰς τελευταίας 7ετίας ἔχει μεγαλυτέρας αὐξήσεις μεγεθῶν κλπ. Ὡς ἀντιλαμβάνεσθε εἰς μίαν ὑποανάπτυκτον χώραν ὁ ρυθμὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματός της κατ’ ἀνάγκην θὰ εἶναι μεγαλύτερος ἐν συγκρίσει μὲ μίαν ἄλλην χώραν, ἡ ὁποία εἶναι ἀνεπτυγμένη καὶ ἔχει ἤδη ὑψηλότατα εἰσοδήματα. Ὑποτιμᾷ, φαίνεται, ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ τὴν νοημοσύνην τῆς Βουλῆς, ἰσχυριζόμενος τὰ ὅσα ἰσχυρίσθη ἀπόψε καὶ προβαίνων ὁ ἴδιος εἰς συγκρίσεις μεταξὺ ἀνομοίων περιπτώσεων. Βεβαίως κατάστασις Ψαρῶν ὑπάρχει καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ εἶναι ἐκείνη τῆς Καραμανλικῆς ἑπταετίας. Ἀσφαλῶς, κ. βουλευταί, ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχεν οἰκονομικῶς ἀποκατασταθῆ καὶ θὰ ἦτο μία περιοχὴ τοῦ κόσμου ἀξιοζήλευτος, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ 6η Ὀκτωβρίου 1955, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὸν τόπον ποὺ ὑπῆρξε τὸ λίκνον τῆς Δημοκρατίας, ἐγεννήθη ἡ εὐνοιοκρατία, διὰ νὰ ἐπισωρεύσῃ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὰ ἐπακολουθήσαντα καὶ συνεχιζόμενα δεινά. Καὶ προσέθεσεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου αὐτοῦ χάρις εἰς τὴν ἀλληλεγγύην καὶ τὴν κατανόησιν τῶν λοιπῶν συμμάχων χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τῆς ΕΟΚ. Αὐτὰ τὰ «πιστεύω», ὅμως, δὲν θὰ πρέπει νὰ διατυπώνωνται ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν τύχην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς δόγματα, μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ «πίστευε καὶ μὴ ἐρεύνα», ὅταν μάλιστα ἔχωμεν ἀποδείξεις, ὅτι ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἔχει συμβῆ. Γνωρίζει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Ε.Ο.Κ., ἀντὶ νὰ μειωθῇ ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῆς ὑποαναπτύκτου Ἑλλάδος καὶ τῶν ἀνεπτυγμένων ἕξ χωρῶν τῆς Ε.Ο.Κ., τὸ χάσμα συνεχῶς αὐξάνεται. Ποῦ εἶναι, λοιπόν, ἡ ἀλληλεγγύη καὶ ἡ κατανόησις τῶν Συμμάχων χωρῶν; Καὶ ἡ βοήθεια ἀπὸ τὸ διαβόητον Κονσόρτσιουμ, δὲν ἔφθασεν ἀκόμη, καὶ τὰ 25 ἑκατ. δολλάρια τῆς Τραπέζης Ἐπενδύσεων, οὔτε καὶ διαφαίνεται ὁ κοινὸς προγραμματισμὸς καὶ καταρτισμός, ποὺ καὶ ἄλλοι τινὲς εἶχον ἐλπίσει, ὅτι θὰ ἐπεκράτει ἐντὸς τῆς Ε.Ο.Κ. Ἤδη δὲν δυνάμεθα κἂν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ Ἑλληνικῶν σοβαρῶν ἐπιχειρήσεων. Ἔχομεν μίαν συνεχῆ ἀλλοδαποποίησιν ὅλων τῶν σοβαρῶν ἐπιχειρήσεων. Ἄλλαι ἐπιχειρήσεις ἀπαλλοτριοῦνται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τοὺς ξένους καὶ ἄλλαι μὲ τὸ σύστημα τῆς συνεργασίας καθίστανται ὑποκαταστήματα τῶν ξένων μεγάλων οἰκονομικῶν ὁμίλων, ἡ σχέσις τῶν ἐγκριθεισῶν ἐπενδύσεων — κυρίως ἀμερικανικῶν— κεφαλαίων πρὸς τὸ σύνολον τῶν ἐπενδεδυμένων κεφαλαίων εἰς τὴν ἰδιωτικὴν βιομηχανίαν, εἶναι χαρακτηριστική. Ὡμίλησεν ἀκόμη καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας περὶ τῆς Τουρκίας καὶ ἀπήντησε καθ’ ἑνὸς ὑποτιθεμένου ἰσχυρισμοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατὰ τὸν ὁποῖον δῆθεν ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς, ὅτι ἡ Τουρκία συνεδέθη μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. Ἡμεῖς δὲν ὑπεστηρίξαμεν ποτὲ τοιοῦτόν τι. Εἴπομεν, ὅτι ἐκ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι τώρα γίνονται σχετικῶς μὲ αὐτὸ τὸ θέμα, θὰ δύναται ἡ Τουρκία μετά τινα ἔτη νὰ συνδεθῇ μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. καὶ ὅτι κατὰ τὸ πρὸ τῆς συνδέσεως διάστημα θὰ γίνῃ δι’ αὐτὴν μία ἀρκετὰ σημαντικὴ προνομιακὴ μεταχείρισις δι’ ὡρισμένα προϊόντα της ὁμοειδῆ μὲ τὰ Ἑλληνικὰ προϊόντα (καπνὸς — σταφίδα κλπ.), οὕτω δὲ θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ὀξυτάτου ἀνταγωνισμοῦ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Παπαληγούρας δὲν ἀπήντησε. Δὲν ἐξήγησε πῶς συμβαίνουν ταῦτα εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος, παρὰ τὰς συμφωνίας Ἀθηνῶν καὶ Ρώμης καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ ἀντιδράσῃ. Εἶπε μόνον, ὅτι εἶναι ψεῦδος, ὅτι ἡ Τουρκία συνεδέθη μὲ τὴν Ε.Ο.Κ., ὡς ἐὰν νὰ μὴ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς τί συμβαίνει ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλά, κατέληξεν ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ εἰς ἐπιμύθιά τινα. Εἶπεν, ὅτι εἰς τὸν παγκόσμιον σοβαρὸν τύπον καθημερινῶς ἐγκωμιάζεται ἡ Ἑλλὰς καὶ ὅτι καὶ διεθνεῖς ὀργανισμοὶ διακηρύσσουν τὴν πίστιν των εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσίν της. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ξέρω τί συνέβη μὲ ἄλλους συναδέλφους, ἐγὼ ἀκούων τοὺς κομπασμοὺς αὐτοὺς ἐνεθυμήθην τὸ περίφημον βραβεῖον Ὄσκαρ, ποὺ ἀνέγραψεν ὁ τύπος, ὅτι ἀπενεμήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἑλλάδος! Ὡς, προεῖπον, κύριοι συνάδελφοι, δυστυχῶς εἰς τὴν χώραν μας, συμβαίνει μία ἀλοδαποποίησις τῶν σοβαρῶν Ἑλληνικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐκ τῶν ἐπισήμων στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔχω, προκύπτει, ὅτι τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τοῦ ἐπενδυμένου εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀνήκει εἰς ἀλλοδαπούς. Προβάλλεται, βεβαίως, παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ αὐξηθοῦν αἱ Ἑλληνικαὶ ἐπενδύσεις. Ἀλλά, νομίζομεν, ὅτι μὲ τὸν αὐτὸν ρυθμὸν θὰ αὐξηθοῦν ταὐτοχρόνως καὶ αἱ ξέναι ἐπενδύσεις. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ τομέως εἶναι τόσον ἀνησυχατικὴ ἡ κατάστασις, ὥστε ὁ Πρόεδρος τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων νὰ ἀναγκασθῇ νὰ εἴπῃ, ὅτι κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὴν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν εἰς τὰς χεῖρας τῶν ξένων, ὅτι τὸ ξένον κεφάλαιον εἶναι «εἰσβολεύς, προνομιοῦχος αὐθέντης, κίνδυνος ἀπωλείας τῆς ἐθνικῆς φυσιογνωμίας τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας». Ἑπομένως καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα ὡς ἀπόδειξις τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ μόνον τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν ἀπόδειξιν τῆς οἰκονομικῆς ὑποδουλώσεως τῆς χώρας μας. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ξένα μονοπωλιακὰ συγκροτήματα συνηθίζουν νὰ ἀναρτοῦν τὰ ἐθνικά των σήματα. Ἐὰν συμβαίνῃ αὐτό, τότε ἀμερικανικά τινα μονοπωλιακὰ συγκροτήματα, ἀσφαλῶς μὲ τοὺς ρυθμοὺς καθυποτάξεως τῆς οἰκονομίας μας, θὰ προσθέσουν ἀκόμη ἕνα ἀστέρα εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν σημαίαν ποὺ θὰ ἀναρτοῦν εἰς τὴν ἕδραν των. Ὅσα ἀνέφερα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, εἶναι ἐπιβεβαιωμένα ἀπὸ δηλώσεις καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ. Δὲν παραθέτω τὰ συγκεκριμένα στοιχεῖα, διὰ νὰ μὴ καθυστερήσω τὸν χρόνον τῆς ὁμιλίας μου. Ὑπογραμμίζω μόνον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κομπάζει διὰ τὴν εἰσβολὴν καὶ ὑποδούλωσιν, ἐνῷ οἱ Ἕλληνες ἐπιχειρηματίαι ἀνησυχοῦν καὶ δικαίως. Ἐπὶ ἄλλων θεμάτων τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ὁ κ. Παπαληγούρας ἐπεκαλέσθη στοιχεῖα καὶ ἀριθμούς, καὶ ἐπεδόθη εἰς λεπτομερεστάτην καὶ σκόπιμον ἀριθμολογίαν. Ἡ ἀξία τῶν ἀριθμῶν καὶ τῆς ἑρμηνείας των εἶναι ὀφθαλμοφανῶς ἀστεία, ἔχει κατ’ ἐπανάληψιν ἀντικρουσθῆ καὶ δὲν θὰ μὲ ἀπασχολήσῃ. Θὰ ἤθελα, ὅμως, πρὶν τερματίσω τὴν ἀγόρευσίν μου νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς ἕνα θέμα προσφιλὲς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς τῶν ὁμιλητῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔκαμε μνείαν. Εἶναι τὸ θέμα τῆς δῆθεν δυσφημήσεως τῆς χώρας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἡ ὁποία δυσφήμησις γίνεται κατὰ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὸ Αʹ ἢ Βʹ Κόμμα. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Μακρῆς, ὅτι: «Πέστε μου, εἰς ποίαν ἄλλην χώραν ὑπῆρξεν ἀνάλογον παράδειγμα δυσφημήσεως, ὡς συμβαίνει μὲ τὴν Ἑλλάδα;». Κύριοι συνάδελφοι, οὐδεὶς δυσφημεῖ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἰμὴ μόνον αἱ πράξεις καὶ τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν ἐποχήν μας καὶ παλαιότερον, πολλάκις ἄνθρωποι ἀπὸ ἄλλας χώρας, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς πατρίδος των ἐστιγμάτισαν τὰς Κυβερνήσεις των, χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ δυσφήμησιν τῆς χώρας των. Παράδειγμα, ἡ Βαρβάρα Κάσση, ὅταν τὸ Κυπριακὸν εὑρίσκετο εἰς τὴν χειροτέραν του καμπήν, διῆλθε καὶ ἀπὸ ἐδῶ, ταξίδευσε καὶ εἰς τὴν Κύπρον καὶ ὡμίλησε καὶ περὶ τῶν ὠμοτήτων τῶν Ἄγγλων εἰς αὐτήν, καὶ ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἐπίσης ὁ Μάκενζυ, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις συνηθίζει καὶ διὰ τοῦ ραδιοφώνου καὶ διὰ ἐπισήμων δελτίων της νὰ τὸν ἀποκαλῇ συνοδοιπόρον, εἶχε ἐκδηλωθῆ κατ’ ἐπανάληψιν ὑπὲρ τῆς ἀποδόσεως τῆς Κύπρου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ διὰ νὰ προχωρήσωμεν ὀλίγον παλαιότερον: Ὁ Ἀϊνστάϊν, ὁ Τόμας Μὰν καὶ πλεῖστοι ἄλλοι Γερμανοί, ἐν ὄψει τῆς ἀνόδου τοῦ Χίτλερ εἰς τὴν ἐξουσίαν, κατήγγειλαν εἰς τὰ πέρατα τοῦ κόσμου τὸ ὄργιον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἀκόμη παλαιότερον, ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος —καὶ δὲν τὸ λέγω παρὰ μόνον διότι εἶναι ἱστορικὴ ἡ περίπτωσις— μετὰ τὴν ἀπόπειραν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐναντίον του εἰς τὸν σταθμὸν τῆς Λυῶνος, ἐρωτηθεὶς ποία εἶναι ἡ γνώμη του διὰ τὸν τότε Βασιλέα, ἀπήντησεν: «Εἶναι ἕνας μπὸς ἀπὸ κορυφῆς μέχρις ὀνύχων». Ἐρωτᾶται μήπως δι’ αὐτοῦ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐσυκοφάντει τὴν Ἑλλάδα; Πέραν αὐτοῦ, πρὸ ὀλίγων ἀκόμη μηνῶν εἰς τὸ Μόναχον συνῆλθον Ἱσπανοὶ παράγοντες τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς ὅλων τῶν ἀποχρώσεων καὶ εἰς διακήρυξίν των, ἐστιγμάτισαν τὸ φασιστικὸν καθεστὼς τοῦ Φράνκο. Ἠθέλησαν καὶ αὐτοὶ νὰ συκοφαντήσουν τὴν πατρίδα των, ἐσυκοφαντήθη ὁ Ἱσπανικὸς λαός; Ὅσα λέγουν σήμερον οἱ προοδευτικοὶ ἄνθρωποι περὶ τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀποτελοῦν συκοφαντίαν κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Ὄχι, κύριοι, δὲν συκοφαντεῖται ἡ Ἑλλάς, ἀλλὰ στιγματίζεται ἡ ἀντιλαϊκὴ καὶ ἀντιδημοκρατικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτὸν τὸν στιγματισμὸν δὲν πρόκειται νὰ τὸν ἀποφύγῃ ἡ Κυβέρνησις μὲ ὁποιαδήποτε κροκοδείλια δάκρυα περὶ τῆς Ἑλλάδος, μὲ ὁποιαδήποτε μέσα καὶ μεθόδους. Δὲν θὰ τῆς ἐπιτραπῇ ὑπὸ τὰ τεχνάσματα αὐτά, νὰ συνεχίζῃ τὸ καθεστώς της. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γεγονός, ὅτι τὰ θέματα τὰ ὁποῖα θίγει ἡ πρότασις μομφῆς δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ συνήθη. Δὲν εἶναι περιπτώσεις ἁπλῶς κομματικῶν διαφορῶν. Πρόκειται περὶ βασικωτάτων διαφορῶν, πρόκειται περὶ θεμάτων ποὺ ἀφοροῦν τὴν ὑπόστασιν τοῦ τόπου. Καὶ ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν ἐπιβάλλεται νὰ δοθῇ ἡ μάχη ἀνοικτὰ καὶ καθαρά. Ἡ μάχη δίδεται καὶ θὰ κριθῇ ὄχι μὲ τὸ μέτρημα τῶν δακτύλων τῆς νόθου πλειοψηφίας, ἀλλὰ μὲ τὸν διαφωτισμὸν τῆς κοινῆς γνώμης ἀπὸ τὰς συζητήσεις μας, διὰ τὸ μέγεθος καὶ τὴν ἀμεσότητα τῶν κινδύνων ποὺ ἐπεσώρευσεν ἡ Κυβέρνησις. Ἔχει ἀντιληφθῆ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ συνειδητοποιεῖ τοὺς κινδύνους οἱ ὁποῖοι ἐγκυμονοῦνται ἐκ τῆς παραμονῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν ἀρχήν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐπιβάλλεται ὅπως ἡ πολιτικὴ ἡγεσία μὲ τὴν συμπαράστασιν τῆς λαϊκῆς πάλης ἐπιτύχῃ νὰ τερματισθῇ τὸ ἀδιέξοδον διὰ τῆς διενεργείας τιμίων ἐκλογῶν μὲ τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Τὸ σύστημα ἔχει σημασίαν διὰ νὰ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ λαϊκὴ θέλησις. Πέραν τοῦ συστήματος καὶ προκειμένου νὰ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ λαϊκὴ θέλησις ἔρχεται ἓν ἄλλο θέμα ἡ ἐλευθέρα ἐκδήλωσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἐλευθέρα ἐκδήλωσις λαϊκῆς θελήσεως, πρέπει νὰ ἐξασφαλισθοῦν οἱ ὅροι διενεργείας τῶν ἐκλογῶν. Καὶ θὰ ἐξασφαλισθοῦν πάντα ταῦτα, ὅταν καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅπως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ ἀγωνισθῇ ἡνωμένη ἐναντίον τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος καὶ μὲ ἡνωμένας τὰς δυνάμεις τὰς δημοκρατικάς. Ἡ Κυβέρνησις ἀπέδειξεν, ὅτι φοβεῖται τὴν ἑνότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ἑνότητα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ ἐκμαιεύσῃ στοιχεῖα διαστάσεως, διχονοίας μεταξὺ τῶν Κομμάτων. Θεωρεῖ τὸ δόγμα «διήρει καὶ βασίλευε» ἀλάνθαστον. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ ἀντιμετωπισθῇ, ὅταν ἀντὶ τῆς διαιρέσεως ποὺ ἐπιχειρεῖ ἡ Κυβέρνησις, τὰ Κόμματα καὶ ἡ ἡγεσία των ἀναγάγουν εἰς ἀξίωμα τὴν ἑνότητα, ὅπως τὴν συνειδητοποίησε καὶ τὴν θέλει ὁ λαός, διότι πρόκειται πλέον δι’ ἀγῶνα ὑπάρξεως. Μὲ αὐτὴν τὴν τακτικήν, λαὸς καὶ Ἀντιπολίτευσις, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀνατρέψουν τὸ ἀντιδημοκρατικὸν καὶ λαϊκὸν καθεστὼς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅσα μέσα καὶ μεθόδους βίας, ἐξαγορᾶς καὶ νοθείας καὶ ἂν διαθέτῃ. (Χειροκροτήματα).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Μανωλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§123Θ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὰ ἔργα καὶ τὰς ἐπιτυχίας τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ πρέπει νὰ τὰ φωτίζῃ ὁ ἥλιος. Ἐνῷ ἀντιθέτως τὰ σφάλματα τὰς ἀνεπαρκείας, τὰς παραλείψεις καὶ τὰ σκάνδαλα πρέπει νὰ τὰ καλύπτῃ ὁ πυκνὸς πέπλος τῆς παρασιωπήσεως, τῆς συγκαλύψεως καὶ ἐν συνεχείᾳ τῆς λήθης. Αὐτὰ ἀπετέλεσαν τὴν βασικὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν τομέα τῆς προπαγάνδας καὶ διαφημίσεως εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ἀρκετὴν δραστηριότητα καὶ εἶχεν ἀναμφισβητήτως ἀρίστην ἀπόδοσιν. Ἀντικειμενικὸς σκοπὸς εἶναι ἡ διατήρησις τῆς τόσον περιποθήτου εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγόν της, ἐξουσίας. Καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἐκίνησε μὲ ἐπιμέλειαν καὶ ἐπιστημονικὴν ἐμβρίθειαν μὲ ὅλα τὰ μέσα τὰ σύγχρονα καὶ παλαιὰ τῆς δημοσιεύσεως, τύπον, ραδιόφωνον κλπ. εἰς τὸ νὰ ἐξυμνῇ τὸ ἔργον της. Βεβαίως ἔργα ἐξετελέσθησαν πολλὰ καὶ ἄλλων ἡ ἐκτέλεσις εὑρίσκεται ἐν ἐξελίξει. Ἐν τούτοις κατηγορήθησαν τὰ ἔργα αὐτά, καὶ δὲν ἔδειξεν προθυμίαν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ ἀπαλλάξῃ τῆς κατηγορίας, ὅτι φέρουν τὴν σφραγῖδα τοῦ ἐρετικοῦ ἁμαρτήματος, ὑπερβολικὸν κόστος, ὑπερβάσεις, κακοτεχνία καὶ μικρὰν ἢ μηδαμινὴν ἀποδοτικότητα. Πέραν αὐτοῦ δὲν ἐτηρήθη ἡ ἐνδεδειγμένη καὶ συμφέρουσα ἱεράρχησις. Ὑπῆρξε προτίμησις δι’ ἔργα προθήκης καὶ ἐπιδείξεως ἐνῷ παρελείφθησαν ἄλλα παραγωγικὰ ἀμέσου ἀποδόσεως ἔργα καὶ ὡς τοιοῦτον θὰ ἀναφέρω τὸ μέγα παραγωγικὸν ἔργον τοῦ ποταμοῦ Νέστου διὰ τοῦ ὁποίου ἡ κατάρα τῶν πλημμυρῶν θὰ μετατραπῇ εἰς εὐλογίαν διὰ τῆς ἀρδεύσεως 450 χιλ. στρεμμάτων. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἤρχισε μόλις τὸν Ἀπρίλιον 1959 πολὺ καθυστερημένα καὶ βαίνει μὲ βραδύτατον ρυθμόν, καὶ ἂν ὑπολογίσωμεν ὅτι τὸ 1964 θὰ ἔχῃ παραδοθῆ τμῆμα μόνον τοῦ ἔργου ἐκτάσεως 30.000 πρέπει νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ ὁ ὕψιστος μακροβιότητα ἵνα ἴδωμεν ἀποπερατούμενον τὸ ἔργον κατὰ τὸ σωτήριον ἔτος 2000. Πέραν τῶν ἔργων μᾶς ἐφιλοτέχνησεν ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ τὴν μαγικὴν εἰκόνα τῆς εὐημερίας. Ἐξεκίνησεν ἀπὸ τὴν ἀνοδικὴν πορείαν τῆς οἰκονομίας καὶ ἔφθασεν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος μὲ μίαν ἁπλῆν πρᾶξιν διαιρέσεως τούτου διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ πληθυσμοῦ διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα ἀνέρχεται εἰς 335 δολλ. ἐτησίως. Δὲν ἔχω στοιχεῖα περὶ τῆς οἰκονομίας ἄλλων τμημάτων τῆς χώρας καὶ ὅσα θὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας ἀφοροῦν εἰς τὸν χῶρον τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐκλογικῆς περιφερείας. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐκεῖ εἶναι δύσκολον νὰ συναντήσῃ κανεὶς τὴν εὐημερίαν, εἰς τὴν καπνεργατικὴν τάξιν. Ἔναντι 13.000 καπνεργατῶν καὶ καπνεργατριῶν κατὰ τὴν περυσινὴν καπνικὴν περίοδον εἰργάσθησαν 5.300 ἐκ τῶν ὁποίων 4.000 γυναῖκες καὶ 1.300 ἄνδρες μὲ ἡμερομίσθια ἀντιστοίχως 44 καὶ 61 δραχμῶν. Ἔναντι τῶν 1.600.000 ἡμερομισθίων ποὺ ἐπραγματοποιήθησαν τὸ 1956–57, τὸ 1962 ἐπραγματοποιήθησαν μόνον 400.000 ἡμερομίσθια.

§124Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Εἶναι ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτό;

§125Θ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σπανίως κατέχω τὸ βῆμα καὶ οὐδένα ποτὲ διακόπτω. Παρὰ ταῦτα δὲν διστάζω νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι ἡ μείωσις ὀφείλεται εἰς τὴν μηχανικὴν ἐπεξεργασίαν. Λέγω λοιπὸν ὅτι οἱ καπνεργάται κατὰ τὸ 1956–57 εἰσέπραξαν ἐξ ἡμερομισθίων 75.000.000 ἔναντι 22.000.000 τὸ 1962. Καὶ ἐρωτῶ. Πόθεν συμπληρώνουν τὰ 335 δολλ. κατὰ κεφαλὴν οἱ μὴ ἐργασθέντες, οἱ ἐφαπαξιοῦχοι, οἱ 1500 ἐργάται τῶν κλειστῶν μεταλλείων Θάσου; Ἀλλὰ μήπως ἔχει εὐημερίαν ἡ μεγάλη τάξις τῶν ἀγροτῶν; Ἡ ὕπαιθρος καὶ ἰδίᾳ ἡ ὀρεινὴ ἡ λεγομένη ἀκριτικὴ περιοχὴ διέρχεται σοβαρωτάτην κρίσιν, καὶ τὸ χωριὸ καταρρέει, ἐρημώνεται καὶ φθίνει. Οἱ ἄλκιμοι νέοι ἔχουν ἐγκαταλείψει τὰ χωριὰ καὶ ἔμειναν οἱ γέροι καὶ τὰ παιδιά, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ ἐλαττοῦνται διότι οἱ χωρικοὶ χωρὶς νὰ γνωρίζουν τὴν θεωρίαν τοῦ Μάλθους, ἐφήρμοσαν εὐρέως τὸν ἔλεγχον τῶν γεννήσεων. Ἐκ τῆς συγκρίσεως τοῦ πληθυσμοῦ σύμφωνα μὲ τὰς ἀπογραφὰς 1951–1961 αἱ Ἀθῆναι παρουσιάζουν αὔξησιν 500.000. Εἰς τὸ χωριὸ τῆς ἰδιαιτέρας μου περιφερείας Κεχρόκαμπον ἀπὸ 2060 οἱ κάτοικοι ἔμειναν 1400. Εἰς τὸ χωριὸ Δίσβατον αἱ 130 οἰκογένειαι ἔμειναν 25. Εἰς τὸ χωριὸ Κρηνῖδες ἀπὸ 4.500 κατοίκους λείπουν οἱ 1700. Διατὶ ἡ ὁμαδικὴ αὐτὴ ἔξοδος; Ὄχι διότι ἀποκομίζουν τὸ ὀνειρῶδες εἰσόδημα τῶν 10.000 δραχ. κατὰ κεφαλήν, διότι τότε θὰ ἦσαν πανευτυχεῖς. Ἡ πρώτη φάσις τῆς ἐξόδου ἔλαβε χώραν πρὸς τὴν πρωτεύουσαν καὶ πρωτοπόροι ὑπῆρξαν οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς ὁποίους ἐξησφαλίσθη μία ἱκανοποιητικὴ ἐργασία, προστασία τῶν κομματικῶν παραγόντων. Ἠκολούθησε δεύτερον κῦμα, ἀλλὰ αὐτοὶ ποὺ τὸ ἀπετέλεσαν δὲν εἶχον τὴν τύχην τῶν πρώτων, διότι κατὰ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν μαστίζονται ἀπὸ τὴν ὑποαπασχόλησιν. Ἐπηκολούθησε κατόπιν ἡ μετανάστευσις. Καὶ προκειμένου περὶ μεταναστεύσεως διετυπώθησαν ἀπόψεις ἀντίθετοι. Κατὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην ἡ μετανάστευσις, ἀπετέλεσε προσωρινὴν διέξοδον, διότι ἔσωσε τοὺς γεωργούς μας ἀπὸ τὸν λιμόν. Μετηνάστευσαν, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Γερμανίαν, ἄνδρες οἰκογενειάρχαι, ἀνδρόγυνα, γυναῖκες, ὕπανδροι ἄνευ τῶν συζύγων, ἀποκλεισθέντων λόγῳ ὑγείας ἢ ἡλικίας καὶ ἔφυγαν ἄνθρωποι φιλόπονοι, διότι αἱ Γερμανικαὶ βιομηχανίαι δὲν εἶναι ἄσυλα τεμπέληδων, ἀλλὰ κυψέλαι ἐντατικῆς ἐργασίας. Κύριοι βουλευταί, ἀσφαλῶς ἡ μετανάστευσις διηυκόλυνε τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὴν ἄκοπον λύσιν μέρους τοῦ προβλήματος ἀνεργίας καὶ ἐκτὸς τῶν ἄλλων εἰσέρχεται συνάλλαγμα διὰ τῶν ἐμβασμάτων τῶν μεταναστῶν πρὸς τὰς οἰκογενείας των. Ἐν τούτοις, πιστεύω ὅτι τὸ κακὸν πρέπει νὰ σταματήσῃ καὶ νὰ ἐπανέλθουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τὰς ἑστίας των, διότι μὲ τὴν ἀποψίλωσιν ποὺ παρατηρεῖται ἰδίᾳ εἰς τὰς ἀκριτικὰς ἐπαρχίας ἀπὸ ἀπόψεως μαχητικοῦ ὑλικοῦ, ποῦ θὰ εὕρωμεν τοὺς δυναμένους νὰ φέρουσιν ὅπλα, οἱ ὁποῖοι θὰ πρέπει νὰ προστατεύσουν τὸ πάτριον ἔδαφος, ἂν ὅ μὴ γένοιτο διατρέξωμεν τοιοῦτον κίνδυνον; Ἔπειτα, ποῖον θὰ εἶναι τὸ τέλος τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν; Ἀπὸ τοὺς καλῶς ἀπασχολουμένους εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα, οὐδεὶς θὰ ἐπανέλθῃ στὸ χωριό. Ἀπὸ τοὺς ὑποαπασχολουμένους ἐπίσης οὐδεὶς θὰ ἐπανέλθῃ ἂν δὲν δυνηθῶμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἀποδοτικὴν ἐργασίαν καὶ ὑποφερτοὺς ὅρους διαβιώσεως καὶ φοβοῦμαι, ὅτι οὗτοι δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ φράξουν τὰ ὦτα των εἰς τὰς σειρήνας τῆς ἀριστερᾶς καὶ τελικῶς νὰ πυκνώσουν τὰς τάξεις αὐτῆς. Διότι ἤδη οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τὰς χώρας ὅπου εἶναι ἐγκατεστημένοι ἔχουν, ἔναντι ὀλίγων χρημάτων ἐξασφαλίσει σχεδὸν ὅλα τὰ μέσα ψυχαγωγίας, ἐνῷ εἰς τὴν χώραν μας τὰ μέσα αὐτὰ ἀποτελοῦν προνόμιον τῶν πλουσίων. Ἕνα ποσοστὸν ἐξ αὐτῶν, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπωλεσθέν, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐδημιούργησαν οἰκογενείας ἐκεῖ ὅπου μετηνάστευσαν. Ποῖοι λοιπὸν θὰ ἐπιστρέψουν; Ποῖον θέλγητρον θὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ εἰς τὰ χωρία των; Μήπως ἡ ἑτοιμόρροπος στέγη τῆς ἀπὸ τουρκοκρατίας κατασκευασθείσης οἰκίας των; Μήπως ἡ ἀθλία κατάστασις τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας; Μήπως ἡ ἀνυπαρξία τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος ἢ ἡ κοινωνικὴ πρόνοια καὶ ἡ ἰατρικὴ περίθαλψις; Ἢ μήπως ἡ ἐξασφάλισις ἑνὸς βιωσίμου εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον ἐκτὸς τῶν ἄλλων θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν τῶν παιδιῶν των; Διὰ τοῦτο, κ. συνάδελφοι, θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἐπισημάνω τὸν κίνδυνον αὐτόν. Ἡ ἀντιμετώπισις τῶν προβλημάτων αὐτῶν πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ φροντίδα τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας μας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τῆς χώρας μας πρέπει νὰ ἐγκύψῃ σοβαρῶς εἰς τὴν μελέτην καὶ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τρόπου ἀποτελεσματικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ὅλου προβλήματος. Πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ καταρτισθῇ ἕνα καλὰ μελετημένον γεωργοοικονομικὸν πρόγραμμα, διότι δυστυχῶς τοιοῦτον πρόγραμμα δὲν ἔχομεν παρὰ τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι ἔλυσε τὸ πρόβλημα παρὰ τὰ ἐξαγγελθέντα περὶ ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν. Λυποῦμαι, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς ὡρισμένων σπασμωδικῶν καὶ περιστασιακῶν λύσεων, οὐδὲν ἄλλο κατώρθωσεν. Ὅ,τι συνιστᾶται τὸν ἕνα χρόνον, καταργεῖται τὸν ἄλλον. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1955–1959 ἡ Κυβέρνησις συνέστησεν εἰς τοὺς ἀγρότας τὴν αὔξησιν τῆς καπνοκαλλιεργείας. Τὶ εἶχε συμβῆ; Ἁπλῶς εἰς τοὺς ἐπίσης καλλιεργοῦντας καπνὰ γείτονάς μας ἐπῆλθον καταστροφαὶ λόγῳ περονοσπόρου δηλαδὴ ἦλθε συνάρσει τῆς θείας προνοίας ἡ καταστροφὴ τῆς ἐσοδείας τῶν καπνῶν τῶν γειτονικῶν χωρῶν καὶ ἐπωλήθησαν τὰ ἰδικά μας καπνὰ εἰς καλυτέρας τιμάς. Ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ οἰκειοποιηθῇ ὡς ἰδικήν της ἐπιτυχίαν τὸ ἔργον τοῦ περονοσπόρου. Ἐφέτος ὅμως παρατηρεῖται κάμψις τῶν τιμῶν. Ἐφέτος ὅμως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπανέλαβε τὸ θαῦμα της, ἀλλὰ ἠναγκάσθη νὰ παρέμβῃ διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ καπνοῦ καὶ κακῶς ἔπραξεν, ἀλλὰ ἡ παρέμβασις δὲν ἀποτελεῖ μέσον καὶ φοβοῦμαι, ὅτι κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος ὁ καπνὸς θὰ ὑποστῇ νέαν δοκιμασίαν. Κύριοι βουλευταί, ἐξ ἀφορμῆς τῆς εἰσόδου μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ἠκούσαμε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπευθύνεται δι’ ἐκκλήσεων πρὸς τὸν λαὸν ὅπως συμβάλλῃ μὲ ὅλας του τὰς δυνάμεις διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἐὰν ἀπηυθύνετο εἰς τὸν Ἑλληνικὸν ἐργατικὸν λαόν, νομίζω, ὅτι αἱ ἐκκλήσεις ἦσαν περιτταί, διότι δὲν θὰ θελήσῃ ὁ ἐργάτης παρὰ τὰς ἐκκλήσεις νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν εἴσοδόν μας ὅταν ὁ Ἑλβετὸς ἐργαζόμενος ἀμείβεται μὲ 47 δρχ. τὴν ὥραν ἔναντι 7 δραχμῶν τοῦ Ἕλληνος. Ἀλλὰ μήπως ὁ ἀγρότης βλέπῃ τὸν κόπον του καὶ τὸν ἱδρῶτα του ἀξιοποιούμενον; Δυστυχῶς καὶ αὐτὸς μένει ἀπροστάτευτος καὶ βλέπει ἀναξιοποίητον τὸν μόχθον του γενόμενος πολλάκις θῦμα τῶν μεσαζόντων. Κύριοι συνάδελφοι, ἀντιλαμβάνομαι ὅτι σᾶς ἐκούρασα, ἀναφέρων πράγματα τοῖς πᾶσι γνωστά. Ἀλλ’ ᾐσθάνθην τὴν ἀνάγκην νὰ μεταφέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν πόθον τῶν ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους ἐκπροσωπῶ. Καὶ τώρα θὰ ἔλθω εἰς ἕνα ἄλλον τομέα, ποὺ ἠμέλησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις δυστυχῶς. Πρόκειται περὶ τοῦ τομέως τῆς ὑγιεινῆς, τὸν ὁποῖον παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δι’ αὐτοῦ καὶ τοῦ τομέως τῆς παιδείας στηρίζονται αἱ ἐλπίδες καὶ τὸ μέλλον τῆς φυλῆς μας, ἠγνόησαν. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπενδύσεις, αἱ ἐπενδύσεις διὰ τὴν παιδείαν καὶ τὴν ὑγιεινὴν εἶναι αἱ πλέον συμφέρουσαι καὶ ἀποδοτικαί. Ἡ ταχεῖα ἀποκατάστασις τῆς ὑγείας καὶ ἡ ἀπόδοσις τοῦ πάσχοντος εἰς τὴν ἐργασίαν του καὶ ἡ πρόληψις τῆς νοσήσεως ἀντιλαμβάνεσθε ποίαν σημασίαν ἔχουν διὰ τὴν οἰκονομίαν. Ἀπὸ στατιστικὴν τῆς Οὐνέσκο προκύπτει ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ 100.000 ψυχῶν ἔχει 950 ἰατρούς, ὅσον δηλαδὴ καὶ τὰ προηγμένα Κράτη. Ἡ ἀναλογία ὅμως τῶν κλινῶν ὑστερεῖ, διότι διαθέτει 570. Ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς καθυστερήσεως εἶναι ἡ μεγάλη δυσκολία καὶ ἡ καθυστέρησις τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἀσθενῶν εἰς τὰ νοσοκομεῖα. Καὶ πιστεύω, ὅτι ὅλοι ἔχετε ἀποκομίσει ἱκανὴν πεῖραν αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Ἕνα δεύτερον ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ συσσώρευσις τῶν ἀσθενῶν εἰς τοὺς διαδρόμους τῶν νοσοκομείων. Προκειμένου μάλιστα περὶ τῶν καρκινοπαθῶν ἡ κατάστασις εἶναι ἀκόμη χειροτέρα. Παρὰ τὴν ὡραίαν προσπάθειαν τῆς ἀντικαρκινικῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἐπιτελεῖ πράγματι ὡραῖον καὶ μεγάλον ἔργον καὶ τὴν φιλότιμον προσπάθειαν τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ἀντικαρκινικὸν ἵδρυμα δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀνταποκριθῇ. Φρικώδης εἶναι ἐπίσης ἡ κατάστασις προκειμένου περὶ τῶν ψυχιατρείων.

§126Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Γνωρίζετε ὅτι ἀκριβῶς λόγῳ ἀνεπαρκείας τῶν κλινῶν διατίθενται εἰς τὸ ἀντικαρκινικὸν καὶ 100 κλῖναι διὰ τοὺς ἀσθενεῖς τῶν ἐπαρχιῶν. Καὶ γνωρίζετε ἀκόμη ὅτι ὑπάρχουν δύο ἀντικαρκινικὰ ἰνστιτοῦτα ὑπὸ περάτωσιν. Καὶ γνωρίζετε ὅτι λειτουργεῖ τὸ Ἀντικαρκινικὸν Κέντρον εἰς τὸ Θεαγένειον. Γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι ἐδαπανήθησαν 48.000.000 διὰ τὸν ἀντικαρκινικὸν ἀγῶνα πέραν τῶν 15.000.000, τὰ ὁποῖα διετέθησαν ἀπὸ τὰς ἰταλικὰς ἐπανορθώσεις.

§127Θ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρ’ ὅλα ὅσα λέγει ὁ κ. Ὑφυπουργός, ἡ πραγματικότης εἶναι ὅτι δὲν εἶναι εὔκολος ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἀσθενῶν εἰς τὸ Ἀντικαρκινικόν. Εἶναι δυνατὸν νὰ προβληθῇ ἡ ἀνεπάρκεια τῶν οἰκονομικῶν μέσων ὀφειλομένη εἰς τὴν στενόκαρδον ἀντίληψιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, ἀλλὰ εἶναι ἐπίσης γεγονός, ὅτι καὶ οἱ ἁρμόδιοι Ὑφυπουργοὶ δὲν ἐξήντλησαν τὴν ἐπιρροήν των καὶ τὸ κῦρος των διὰ νὰ διεκδικήσουν τὰ δέοντα. Κύριοι συνάδελφοι, ἀλλὰ ἂν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν εἰς κλίνας προβάλλεται ἡ οἰκονομικὴ ἀδυναμία, ποία δικαιολογία δύναται νὰ ἀντιταχθῇ διὰ τὸ περιστατικὸν ποὺ θὰ ἀναφέρω ἀμέσως. Εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἡ Ἑλληνικὴ πολεμικὴ περίθαλψις ἵδρυσε 13 ἱδρύματα, ὑγειονομικοὺς σταθμούς. Ἕνας ἐξ αὐτῶν ἱδρύθη εἰς τὴν Χρυσούπολιν. Διέθετε πλῆρες χειρουργεῖον, πλῆρες μικροβιολογικὸν ἐργαστήριον, ἀκτινογνωστικὸν μηχάνημα, ὀδοντιατρεῖον καὶ 15 κλίνας νοσηλείας. Ἐλειτούργησεν ἐπιτυχῶς ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν μὲ ἀποτέλεσμα νὰ φέρῃ πλησιέστερον πρὸς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τὴν ἰατρικὴν ἀντίληψιν καὶ τὴν προληπτικὴν ἰατρικήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως αὐτῶν τῶν ἰατρείων. Ἀφ’ ὅτου ὅμως παρεχωρήθη εἰς τὸ Κράτος ἐτέθη ἐν ἀχρηστίᾳ, ἔκλεισαν τὰ ἐργαστήρια, τὸ ὀδοντιατρεῖον καὶ τὰ μηχανήματα καὶ τὰ ἐργαλεῖα κινδυνεύουν ἀπὸ τὴν ὀξείδωσιν. Δὲν περιγράφονται τὰ αἰσθήματα ἀγανακτήσεως καὶ μυκτηρισμοῦ τοῦ πληθυσμοῦ εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ οἱ κάτοικοι διερωτῶνται ἂν δὲν εἶναι ἁμαρτία διὰ δαπάνην π.χ. 200.000 δραχμῶν νὰ παύσῃ νὰ λειτουργῇ ἕνα τόσον σπουδαῖον καὶ εὐεργετικὸν ἵδρυμα.

§128Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Γνωρίζετε ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ σταθμοί, δὲν λειτουργοῦν ἀπὸ τοῦ 1953.

§129Θ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν λειτουργοῦν;

§130Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἰατρὸς καὶ γνωρίζετε, ὅτι τὰ κτίρια δὲν δημιουργοῦν τὰς προϋποθέσεις τῆς λειτουργίας ἄνευ τῶν εἰδικοτήτων.

§131Θ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐξευρεθοῦν οἱ ἰατροί.

§132Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, δὲν ὑπάρχουν. Ἐὰν σεῖς μοῦ ἐξεύρετε μικροβιολόγον, ἐγὼ εὐχαρίστως νὰ τὸν τοποθετήσω.

§133Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προέβη εἰς μίαν ἐπίσημον δήλωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δηλαδὴ ἐὰν ἐξευρεθοῦν οἱ ἰατροὶ εἶναι πρόθυμος νὰ τοὺς τοποθετήσῃ, ὥστε νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἰατρεῖον.

§134Θ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀντιδικίας ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν εἶχον μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὀφείλω νὰ ἀναγνωρίσω καὶ τὴν εὐγένειαν καὶ τὴν προσήνειάν του. Ἐν τούτοις, δὲν ἀντεμετώπισεν ὀρθῶς δύο σπουδαῖα θέματα, πρῶτον τὰ αἰτήματα τῶν ἰατρῶν καὶ δεύτερον τὴν ὑπόθεσιν τῆς κοστολογήσεως τῶν φαρμάκων. Καὶ ἔχει δημιουργηθῆ θόρυβος καὶ δι’ ἕν ἄλλο ζήτημα, τὸ θέμα τοῦ πολιομυελιτικοῦ ἐμβολίου. Καὶ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ παρεσιωπήθη χωρὶς νὰ πληροφορηθῶμεν ἐὰν αὐτὰ ἦσαν βάσιμα. Ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς ἀφορμῆς τῆς ὑποθέσεως τῶν φαρμάκων τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας τὰ κατάφερε νὰ γίνῃ διαβλητόν. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ἠθικὸν πάντως δὲν πρέπει νὰ δίδετε ἀφορμὴν νὰ ἀδικῆται τὸ Ὑπουργεῖον.

§135Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Μᾶς κατηγορεῖτε διότι κατεβάλαμεν μίαν προσπάθειαν τακτοποιήσεως ἑνὸς θέματος, τοῦ θέματος τῆς κοστολογήσεως τῶν φαρμάκων. Γνωρίζετε πῶς ἐκοστολογοῦντο τὰ φάρμακα μέχρι τὸ 1955; Ἐκοστολογοῦντο κατὰ τὴν κρίσιν ἀγαθοῦ ἀνδρός, καὶ σήμερον μᾶς κατηγορεῖτε διότι καταβάλλομεν μίαν προσπάθειαν ὅπως τὰ φάρμακα κοστολογοῦνται βάσει ἐπιστημονικῶν κριτηρίων.

§136Θ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς κατηγοροῦμεν διότι ἐκχωρήσατε ἁρμοδιότητά σας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου.

§137Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν. Ἀγορανομικὸς ἔλεγχος τῶν φαρμάκων γίνεται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου.

§138Θ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀπαλλάξητε τὴν κοινὴν γνώμην τῆς συγκινήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἐξ αἰτίας τῆς ὑποθέσεως τῶν φαρμάκων. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ἰατρικὴν ὑπάρχουν πολλοὶ κανόνες, ὑπάρχει καὶ ὁ κανὼν τῆς ἀναθεωρήσεως τῆς διαγνώσεως. Ὁ ἰατρὸς ὀφείλει κατὰ τὴν πορείαν τῆς θεραπείας νὰ προβαίνῃ εἰς ἀναθεώρησιν τῆς διαγνώσεως. Τολμῶ νὰ κάμω μίαν σύστασιν πρὸς τοὺς συναδέλφους τῆς Συμπολιτεύσεως. Τοὺς συνιστῶ ὅπως, ἀπαλλασσόμενοι πρὸς στιγμὴν ἀπὸ τὴν κομματικὴν πειθαρχίαν καὶ τὸ θέλγητρον τῆς ἐξουσίας, νὰ θελήσουν νὰ προβοῦν εἰς μίαν ἀνασκόπησιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων. Διότι τὰ πολιτικά μας πράγματα δὲν βαδίζουν καλῶς διὰ τὸ ἔθνος καὶ τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα. Ἔχω ἐπίσης νὰ τοὺς συστήσω ὅπως ἐπαναφέρουν ἐδῶ μίαν ἀρετήν, ἡ ὁποία ἐκυριάρχει ἄλλοτε εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ ἐκόσμει τὸ Κοινοβούλιον, ἐννοῶ τὴν ἀρετὴν τῆς πολιτικῆς εὐθιξίας. Κύριοι βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μὴ ἀφήνετε νὰ ἕρπῃ ὁ γλοιώδης ψίθυρος τῆς σπιλώσεως τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Δεχθῆτε τὸν ἔλεγχον διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ πνιγηρὰ ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία φθείρει καὶ διαβιβρώσκει τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Ἐπίσης σᾶς κάμω τὴν σύστασιν ὅπως θελήσητε νὰ κινηθῇ ὁ περίφημος νόμος, ποὺ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε τὸ θάρρος νὰ φέρῃ ἐδῶ καὶ σεῖς ἐψηφίσατε, εἶναι ὁ νόμος τοῦ πόθεν ἔσχες.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Ματθαιουδάκης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§140Γ. ΜΑΤΘΑΙΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§142Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πολιτικὸν θέμα συζητεῖται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ χώρα μας γίνεται εἰς εὐρυτάτην κλίμακα ἀντικείμενον σχολίων δυσμενῶν εἰς τὸν παγκόσμιον τύπον καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντιλαμβάνεται ὅτι ἡ χώρα μας ἔχει διεθνῶς ἀπομονωθῆ. Καὶ τὴν δύσκολον αὐτὴν στιγμὴν τὴν χώραν μας κυβερνᾷ μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία δὲν ἀντιλαμβάνεται τὶ συμβαίνει καὶ νομίζει ὅτι ἔχει φέρει τὴν χώραν εἰς τὸ στάδιον τῆς εὐημερίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, προσεπάθησεν ἀπόψε νὰ μᾶς ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ χώρα εὑρίσκεται εἰς ὁδὸν εὐημερίας. Τὸν παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφορὰν τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ὑπέβαλε πρὸς τὸ Κονσόρτσιουμ καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει τὴν βοήθειάν του. Εἰς αὐτὴν περιγράφεται ἡ πραγματικὴ κατάστασις τῆς χώρας. Ἐκ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ διαφωτισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διὰ νὰ γνωρίσῃ τὴν πραγματικότητα. Ὁ κ. Μαῦρος, ὁ κ. Ζίγδης καὶ ἐγὼ ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ καταθέσῃ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠρνήθη νὰ τὴν καταθέσῃ. Τὸν παρακαλῶ καὶ πάλιν σήμερον νὰ τὴν καταθέσῃ διὰ νὰ συγκρίνωμεν τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα περιέχονται εἰς αὐτὴν μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἀνέφερεν ἀπόψε. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μητακίδης). Θὰ παρεκάλουν ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μᾶς ἀναφέρῃ τὰ ἐπιτεύγματα τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ περιοδεία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, τὸ Λουξεμβοῦργον καὶ τὴν Γαλλίαν. Διότι ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον, ὅτι ἡ Ὁλλανδία θὰ μᾶς παραδώσῃ βούτυρον καὶ τὸ Λουξεμβοῦργον 50.000 δολλάρια. Ἐὰν αὐτὰ εἶναι ἀληθῆ, τότε ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν μὲ ὅσα ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν περὶ εὐημερίας κλπ. Νὰ φέρῃ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ διὰ νὰ τὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του καὶ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κατὰ τὴν δευτερολογίαν του. Ἐὰν τὰ στοιχεῖα συμφωνήσουν μὲ ὅσα εἶπεν ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, τότε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὡς τίμιος πολιτικὸς θὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ὀρθότητα τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ ἔρχομαι ἤδη, κ. συνάδελφοι, μὲ πόνον ψυχῆς καὶ μὲ αἴσθημα εὐθύνης νὰ φέρω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὴν ἀγωνίαν ποὺ συνέχει τοὺς πληθυσμοὺς τῶν ἀνατολικῶν νήσων δι’ ἕνα θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις περιπίπτει ἀπὸ κακὴν εἰς κακίστην ἐνέργειαν. Κρατεῖ ἡ Κυβέρνησις κλειστοὺς τοὺς φακέλλους καὶ δὲν θέλει νὰ ἐνημερώσῃ τοὺς πληθυσμοὺς τῶν ἀνατολικῶν νήσων ἐπὶ ἑνὸς ζωτικοῦ δι’ αὐτοὺς ζητήματος. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὸν συνάδελφον κ. Γαληνόν, ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐξωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον, ὁ ὁποῖος ἐσχηματίσθη μετὰ τὴν δημιουργίαν ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως τοῦ θέματος τῆς Αἰγιαλίτιδος ζώνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν τὸν κατέθεσεν. Ἀνεμέναμεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς καλέσῃ μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς βουλευτὰς τῶν ἀνατολικῶν νήσων καὶ νὰ μᾶς θέσῃ ὑπ’ ὄψιν, ἐν κλειστῷ χώρῳ, τοὺς φακέλλους, πρὸς καθησύχασιν τῆς ἀγωνίας μας καὶ τῆς ἀγωνίας τῶν κατοίκων τῶν ἀνατολικῶν νήσων καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν συμπαράστασίν μας διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ἕνα καλὸν ἀποτέλεσμα. Ἐὰν ἐζήτει τὴν συμπαράστασίν μας καὶ τὴν βοήθειάν μας, θὰ τοῦ τὴν παρείχομεν καὶ οὐδεμίαν συζήτησιν θὰ ἐκάμναμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐὰν δὲν ἐχρειάζετο. Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ὅπως ὁ ἀξιότιμος καὶ εἰδικὸς συνάδελφος ἐκ Λακωνίας κύριος Παπαμιχαλόπουλος, τόσον ὡραῖα περιέγραψε κατὰ τὴν προχθεσινὴν του ἀγόρευσιν καὶ εἰς ἄρθρα του εἰς τὸν τύπον καὶ εἰς εἰδικὸν βιβλίον, τὸ ὁποῖον ἐξέδωσε διὰ διαφώτισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀναφέρει, καὶ τὸν ὁποῖον ἐξ ὀνόματος τῶν κατοίκων τῶν ἀνατολικῶν νήσων εὐχαριστῶ διὰ τὴν πρωτοβουλίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν, ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις εἰς τὸ θέμα τῆς Αἰγιαλίτιδος ζώνης, ἐτηροῦσε στάσιν ἀσαφῆ, ἐνῷ ἡμεῖς ἐφηρμόζαμεν Αἰγιαλίτιδα ζώνην 6 μιλίων καὶ εἴμεθα σαφεῖς εἰς τοῦτο ἤδη ἀπὸ τοῦ 1936. Αἰφνιδίως, ὅμως, πρὸ μηνῶν, καθώρισεν ὡς Αἰγιαλίτιδα ζώνην 6 μίλια, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀντίρρησις ἐκ μέρους μας, δεδομένου ὅτι τοῦτο δὲν βλάπτει τὰ συμφέροντά μας, διότι εἰς τὰ στενὰ τὰ ὁποῖα χωρίζουν τὴν τουρκικὴν ἀκτὴν ἀπὸ τὰς νήσους μας, τὰ ὅρια τῆς Αἰγιαλίτιδος ζώνης, ἡ ἰδεατὴ γραμμὴ τοῦ κέντρου, εἶναι ἡ διαχωριστικὴ γραμμὴ τῆς Αἰγιαλίτιδος ζώνης μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν. Τὸ θέμα ἐδημιουργήθη ἀφ’ ἧς ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἔθεσε θέμα ἁλιευτικῆς ζώνης 12 μιλίων. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀρέσκεται νὰ πιστεύῃ ὅτι τὰ 12 μίλια τῆς ἁλιευτικῆς ζώνης, περιλαμβάνουν καὶ τὴν Αἰγιαλίτιδα ζώνην, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀσαφὲς καὶ πιστεύεται ἐν Τουρκίᾳ, ὅτι ὁ καθορισμὸς ἁλιευτικῆς ζώνης 12 μιλίων ἄρχεται μετὰ τὴν Αἰγιαλίτιδα ζώνην καὶ οὕτω ὁ ἐλεγχόμενος θαλάσσιος χῶρος φθάνει τὰ 18 μίλια. Ἄν, κύριοι συνάδελφοι, ρίξωμεν μία ματιὰ εἰς τὸν χάρτην, θὰ ἴδωμεν, ὅτι μὲ τὸν τρόπον αὐτόν, μεταξὺ τῶν διαύλων Σάμου, Χίου, Λέσβου καὶ λοιπῶν νήσων, ἔρχεται ἡ Τουρκία καὶ τοποθετεῖ αἰχμάς, μὲ σκοπὸν νὰ γαντζώσῃ καὶ νὰ περιορίσῃ τὰς νήσους μας διὰ νὰ τὰς φέρῃ ἐντὸς τῆς ζώνης της, μὲ συνεπείας περιορισμοῦ τῆς ναυσιπλοΐας, τῆς ἁλιείας ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς κυριαρχίας της διὰ τὸ ἀπώτερον μέλλον καὶ ἐπὶ τῶν νήσων. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Οἱ ἀπώτεροι σκοποὶ τῆς Τουρκίας, δὲν εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἁλιείας της, διότι δὲν ἔχει ἀνεπτυγμένην ἁλιείαν. Ἐὰν θέλῃ νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἁλιείαν της, δύναται νὰ τὴν ἀναπτύξῃ μεγάλως εἰς τὸν Βόσπορον καὶ ἄλλας θαλάσσας ἐφ’ ὧν ἐκτείνεται. Ἀλλὰ δὲν ἔχει ἔφεσιν πρὸς τοῦτο. Ὁ σκοπός της εἶναι ἐπεκτατικὸς τῆς κυριαρχίας της ἐπὶ ἐθνικῶν μας χώρων. Σήμερον ἐπιδιώκει τὴν ἐξαφάνισιν τῆς ἁλιείας μας. Αὔριον θὰ ἐπιδιώξῃ καὶ τὴν ἐξαφάνισιν τῆς κυριαρχίας μας ἐπὶ τῶν νήσων. Σήμερον, τὰ ἁλιευτικὰ συγκροτήματα τῶν νήσων αὐτῶν, ἔχουν περιορισθῆ μεγάλως. Ἀπὸ 12 συγκροτήματα ποὺ εἶχεν ἡ Χίος, σήμερον ἔχει μόνον δύο καὶ εἰς τὴν Λέσβον ἡ αὐτὴ ἀναλογία ὑπάρχει. Ὁ ἰσχυρισμός των ὅτι οἱ Ἕλληνες ἁλιεῖς εἰσήρχοντο εἰς τὴν Αἰγιαλίτιδα ζώνην των, δὲν εὐσταθεῖ, διότι τοῦτο δὲν συνέβαινε συστηματικὰ οὔτε τοὺς ἐνοχλοῦσε, ὅπως δὲν τοὺς ἐνοχλοῦσε καὶ τὸ λαθρεμπόριον, τὸ ὁποῖον ἤδη ἔχει ἐκλείψει τελείως. Ἄλλος εἶναι, ἑπομένως, ὁ σκοπὸς τῶν Τούρκων καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας μας νὰ προσέξῃ πολύ. Καὶ πρὸς ἀναζήτησίν του θὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν. Ἡ συνθήκη τῆς Λωζάνης ποὺ ὑπῆρξεν ἱκανοποιητικὴ καὶ διὰ τὰς δύο χώρας, ἔλυσε τὰς διαφοράς μας μὲ τὴν Τουρκίαν. Καὶ τὸ 1930 οἱ δύο μεγάλοι ἄνδρες Ἐλ. Βενιζέλος καὶ Κεμὰλ Ἀτατούρκ, ἐλησμόνησαν τὸ παρελθὸν καὶ ἀπεφάσισαν νὰ συνεργασθοῦν ἐπ’ ἀγαθῷ ἀμφοτέρων τῶν χωρῶν, θεμελιώσαντες τὴν Ἑλληνοτουρκικὴν φιλίαν. Ἡμεῖς ἐπιστεύσαμεν εἰς τὴν συνεργασίαν. Ἡ Τουρκία, ὅμως, ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν θέλει συνεργασίαν καὶ ἐνθυμεῖται πάντοτε τὸ παρελθόν, τὸ κακὸν παρελθόν. Θὰ ἀναφέρω δύο ἱστορικὰ γεγονότα, διὰ νὰ ἀποδειχθοῦν αἱ κακαὶ προθέσεις τῆς Τουρκίας. Τὸ 1941, ὅταν διεξήγετο ἡ μάχη τῆς Κρήτης καὶ ἡ Ἑλλὰς εἶχε γίνει ὁλοκαύτωμα χάριν τῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν καὶ ὑφίστατο τὰ πλήγματα τοῦ Ναζισμοῦ καὶ τοῦ Φασισμοῦ, εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν Τσουδεροῦ, ἐγένετο εἰσήγησις ὅπως ἡ Τουρκία καταλάβῃ τὰς νήσους Χίον, Μυτιλήνην καὶ Λῆμνον, διὰ νὰ μὴ τὰς καταλάβουν δῆθεν οἱ Γερμανοί. Εὐτυχῶς, τὴν πονηρὰν αὐτὴν σκέψιν τῆς Τουρκίας τὴν ἀντελήφθη ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Γεώργιος, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἂν τὰς καταλάβουν οἱ Γερμανοὶ θὰ φύγουν, ὅταν θὰ φύγουν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ ἐὰν τὰς καταλάβουν οἱ Τοῦρκοι, θὰ χρειασθῇ πόλεμος διὰ νὰ τοὺς ἐκδιώξωμεν καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις ἀπήντησεν ἀρνητικῶς καὶ ἀπεφεύχθη ἡ κατάληψις τῶν νήσων ὑπὸ τῶν Τούρκων. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ τὸ ἐγνώριζον καὶ μάρτυς αὐτοῦ εἶναι ὁ τότε μετέχων τῆς Κυβερνήσεως συνάδελφος κ. Μανιαδάκης.

§143Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μετεῖχον τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ ἡ πρᾶξις αὐτή, τῆς καταλήψεως τῶν νήσων ὑπὸ τῶν Τούρκων ἐθεωρήθη ἐχθρικὴ καὶ ὡς τοιαύτη ἀπερρίφθη.

§144Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν σᾶς ἀντελήφθην, κ. συνάδελφε, καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε, ἐπιβεβαιώνει τὰ ὅσα λέγω. Ὀρθῶς ἀπερρίφθη ἡ πρότασις ἐκείνη, διότι θὰ εἴχαμεν περιπετείας, ἐὰν αἱ νῆσοι κατελαμβάνοντο ὑπὸ τῶν Τούρκων. Ἡ Τουρκία, καίτοι κατὰ τὸν πόλεμον δὲν ἐτήρησε καλὴν στάσιν ἔναντι τῶν Συμμάχων, ἐν τούτοις εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ διάβημα τὸ 1944, ὅπως πρὸ μηνὸς εἶπε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Τούμπας, καὶ εἶχαν πεισθῆ οἱ Σύμμαχοί μας Ἄγγλοι νὰ μὴ ἐγκαταστήσουν ναυτικὰς βάσεις εἰς τὰς νήσους αὐτάς, ἀλλὰ νὰ τὰς καταλάβῃ ἡ Τουρκία. Εὐτυχῶς, ὅτι καὶ ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Γεώργιος καὶ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλος καὶ ὁ τότε Ναύαρχος Βούλγαρης, ἀντελήφθησαν τὸν κίνδυνον καὶ ἔπεισαν τοὺς Συμμάχους νὰ ἀποστοῦν τοῦ σχεδίου αὐτοῦ καὶ αἱ νῆσοι ἀπηλευθερώθησαν ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν δυνάμεων.

§145Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. (Ὑπ. Βιομηχ.). Κύριε συνάδελφε, ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια τῶν δύο περιπτώσεων εἶναι ὅπως τὴν ἀνεφέρατε. Λησμονεῖτε, ὅμως, ὅτι ὁ Στάλιν εἶχεν ὑποσχεθῆ εἰς τὴν Τουρκίαν τὰς νήσους, διὰ νὰ μείνῃ αὕτη οὐδετέρα.

§146Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἤθελον νὰ ἐξάρω τὰ δύο αὐτὰ γεγονότα διὰ νὰ γίνῃ σύγκρισις μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Τὸ 1957 ὅτε ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἀπόβασις εἰς τὸ Σουέζ, ἡ Τουρκία ἐπεθύμει τὴν ἀνωμαλίαν αὐτήν, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ ἡ ἐπιχείρησις τοῦ Σουὲζ διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα τῶν νήσων. Δι’ αὐτὸ διέδωσε τότε, ὅτι θὰ γίνῃ ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Σουὲζ καὶ ὅτι κἄτι θὰ γίνῃ καὶ εἰς τὰς νήσους. Δι’ αὐτῶν τῶν διαδόσεων κατώρθωσε νὰ τρομοκρατήσῃ τοὺς ἐν Χίῳ Καθολικοὺς Ἱερεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν ἐπειγόντως νὰ πωλήσουν τὰ μετόχια τους. Εὐτυχῶς ὅμως ἡ ἔκβασις τῆς ἐπιχειρήσεως τοῦ Σουὲζ ἀπέτρεψε τὸν κίνδυνον αὐτόν.

§147Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1961, ἐδημοσίευσεν εἰς τοπικὴν ἐφημερίδα τῶν Ἰωαννίνων τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ Τουρκία ἠτοιμάζετο διὰ τὴν κατάληψιν τῶν νήσων καὶ ὅτι ἡμεῖς θὰ κατεφεύγωμεν εἰς τὸν ΟΗΕ. Βλέπετε, ὅτι ἡ πληροφορία διασταυρώνεται.

§148Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ πληροφορία τοῦ κ. Βασιλάτου, ἐνισχύει τὴν ἄποψίν μου διὰ τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει ἡ Τουρκία. Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις σήμερον, ἐπιδιώκει νὰ ἐπεκτείνῃ τὰ δικαιώματα ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν μας θαλασσῶν καὶ αὔριον δὲν γνωρίζομεν τὶ θὰ ἐπιδιώξῃ, ἴσως τὴν πτῶσιν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἀγνοεῖ, ὅτι τὸ «μολὼν λαβέ», ἐλέχθη ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας καὶ ὅτι οἱ Ἕλληνες δύνανται νὰ ὑποστηρίξουν τὸ πάτριον ἔδαφος καὶ ὅτι ὁ ἀπώτερος σκοπός της δὲν θὰ ἐκπληρωθῇ, διότι δὲν τὸ θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Θὰ ὑπάρξῃ ὅμως παρενόχλησις. Πρὸ ἡμερῶν Τουρκικὸν καταδιωκτικὸν ἐπεχείρησε νὰ συλλάβῃ Ἑλληνικὸν ἁλιευτικὸν εἰς ἀπόστασιν 2½ μιλίων ἀπὸ τὴν Χίον. Ἔχομεν καὶ τὴν περίπτωσιν τοῦ «Μαρίτσα». Ἡ Τουρκία θέλει νὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν εἰς τὰ καταδιωκτικά της νὰ πλήττουν τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα διὰ νὰ τρομοκρατήσουν τοὺς Ἕλληνας ἁλιεῖς, ὅπως τὸ ἔχουν ἐπιτύχει ἤδη. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἔθνους ἐπισημαίνω τὴν ἀνάγκην, ὅπως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχῃ συνείδησιν τοῦ κινδύνου καὶ ἀντιδράσῃ ὁμοθύμως εἰς τὰ σχέδια αὐτὰ τῆς Τουρκίας.

§149Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. (Ὑπ. Βιομηχ.). Κύριε συνάδελφε, διὰ τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ σημειωθῇ τὸ γεγονός, ὅτι δύο Ὑπουργοί, τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ τῆς Βιομηχανίας, ἐπεσκέφθησαν ἐσχάτως τὰς νήσους αὐτάς.

§150Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μέχρι τώρα, ἔθεσα πῶς ἔχει τὸ θέμα τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης καὶ πρὸς ποίους σκοποὺς ἀποβλέπει ἡ Τουρκία, διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν συνείδησιν αὐτῶν. Δὲν ἀνεφέρθην ἀκόμη εἰς τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ γεγονός, ὅτι συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε. Κ. ἐπὶ τοῦ προβλήματος τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, μᾶς ἐμβάλλει εἰς ἀνησυχίας. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀνησυχοῦσα, διότι δὲν ἀνησυχῶ ἐκ χαρακτῆρος καὶ δὲν ἀνησυχῶ, διότι ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ ἐθνικὸν φρόνημα τῶν Ἑλλήνων. Δὲν μὲ ἀπασχολεῖ αὐτὸ τὸ θέμα, μὲ ἀπασχολεῖ μόνον ἡ ἀγωνία τῶν κατοίκων τῶν νήσων, λόγῳ τῶν κακῶν ἐνεργειῶν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Μὲ ἀνησυχεῖ ἡ πλαδαρὰ στάσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διότι πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔχουν ἀντιληφθῆ τὴν σοβαρότητα τοῦ προβλήματος. Ἅμα τῇ δημιουργίᾳ αὐτοῦ τοῦ θέματος, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ σθεναρὰν στάσιν καὶ ἀπὸ τὴν ρίζαν του νὰ ἐκριζώσῃ τὸ δημιουργούμενον κακόν. Ἡ Κυβέρνησις, ἔπρεπε νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν ΟΗΕ, νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ ΝΑΤΟ, καὶ νὰ τονίσῃ, ὅτι ἡ δημιουργία ὑπὸ τῆς Τουρκίας ἁλιευτικῆς ζώνης, δὲν ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῆς ἁλιείας της. Ἀποβλέπει εἰς τὸν σκοπὸν τῆς προεκτάσεως τῶν τουρκικῶν ἐδαφῶν.

§151Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ὡμιλήσατε ἐπὶ τῶν διαθέσεων τῶν Τούρκων καὶ ἀνεφέρατε στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν των εἰς τὰς νήσους, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς χαρακτηριστικὰ στοιχεῖα ἐπιδρομῶν τῶν Τούρκων εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Ἕβρου. Ἐκεῖ, δὲν πρόκειται περὶ ἁλιέων. Σκοπὸς τῶν ἐπιδρομῶν τῶν Τούρκων, εἶναι ἡ ἀπαγωγὴ τῶν Ἑλλήνων. Πρὸ ἐτῶν, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι, ἀπήγαγον ἕνα πατέρα, προστάτην πολυμελοῦς οἰκογενείας. Ἐδημιουργήθησαν ἐπεισόδια καὶ συνελήφθησαν ὑπὸ τῶν πολιτῶν οἱ ἐπιδρομεῖς. Ἐπίσης, θέλω νὰ ἐπισημάνω τὸ ἑξῆς: Παρ’ ὅτι εἰς τὴν περιοχὴν Ἕβρου, ὑπάρχουν στρατιωτικαὶ δυνάμεις, ἀρτίως ἐξωπλισμέναι καὶ αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ ἀμυνθοῦν σθεναρῶς εἰς κάθε ἐπιδρομέα, παρ’ ὅτι λέγω, ὑπάρχουν ἰσχυραὶ στρατιωτικαὶ δυνάμεις κατὰ τὸ μῆκος τῆς περιοχῆς τοῦ Ἕβρου δὲν ὑπάρχουν φυλάκια, ἐνῷ ἀπὸ πλευρᾶς τῆς Τουρκίας, ὑπάρχουν πλεῖστα ὅσα φυλάκια.

§152Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐκάλυψε μὲ πᾶσαν μυστικότητα τὰς ἐνεργείας της. Ὁ συμπολίτης μου κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, μετέβη εἰς Μυτιλήνην διὰ νὰ ἐνθαρρύνῃ τοὺς ἁλιεῖς καὶ τοὺς εἶπε «μὴ ἀνησυχῆτε ἀπὸ τὰ δημοσιεύματα, ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὸ θέμα τοῦτο σθεναρῶς», ὡς λόγον παρηγορίας εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν δεχθῶμεν, ἀλλὰ ὡς ἐθνικόν, τὸν θεωροῦμεν ἀνεπαρκῆ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας πρὸς τοὺς ἁλιεῖς τῆς Μυτιλήνης δὲν ἀναποκρίνονται πρὸς τὴν πραγματικότητα.

§153Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἐδήλωσα, ὅτι ὁ ἐσωτερικὸς νόμος τῆς Τουρκίας δὲν θὰ δεσμεύσῃ τὴν χώραν μας. Αὐτὸ διατὶ τὸ ἀγνοεῖτε;

§154Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὅταν ἔχωμεν τὸ δεδομένον, ὅτι ὁ Μεντερὲς καὶ Ζορλοῦ μετήχθησαν εἰς τὴν ἀγχόνην, διότι διέταξαν τὰς βιαιοπραγίας καὶ τὸν ἐμπρησμὸν τῶν Ἑλληνικῶν περιουσιῶν, καὶ ὅταν ἔχωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ Τουρκικὴν ἀντίδρασιν, ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς ἔχομεν τὸ ἀντίθετον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη μίαν ψευτοτελετὴν εἰς ἕνα σοκάκι τῆς Σμύρνης καὶ ἱκανοποιήθη, πῶς θέλετε νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ τηρήσῃ ἀνδροπρεπῆ στάσιν καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης;

§155Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὁμιλῶν προχθές, εἶπεν, ὅτι τὸ θέμα τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης ἐτέθη καὶ κατὰ τὴν διάσκεψιν τῆς Χάγης τοῦ 1930 καὶ κατὰ τὰς διασκέψεις τῆς Γενεύης τοῦ 1958, 1960 καὶ εἶπεν, ὅτι εἰς τὰς διασκέψεις αὐτάς, ποὺ ἔγιναν τῇ ἐντολῇ τοῦ Ο.Η.Ε. οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἐπετεύχθη ὡς πρὸς τὸν ἑνιαῖον καθορισμὸν τοῦ μήκους τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης. Ἀλλὰ τὸ 1960, κατὰ τὴν διάσκεψιν τῆς Γενεύης, ὑπεβλήθη τροπολογία, ἡ ὁποία ἐπεξέτεινε τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην καὶ ἀνέφερε διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ Διεθνὲς Δίκαιον τὸν ὅρον «ἁλιευτικὴ ζώνη». Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἀντιπροσώπων της ἀπεδέχθη τὸν ὅρον αὐτόν, τὸν ὅρον τῆς ἁλιευτικῆς ζώνης. Ἡ Κυβέρνησις ἔσφαλε. Παρεσύρθη ἀπὸ τοὺς Τούρκους καὶ συνυπέγραψεν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῶν μελῶν τῆς Διασκέψεως τοῦ Ο.Η.Ε. Ἐὰν ἐγένετο δεκτή, θὰ ἐπέφερεν ἐθνικὴν καταστροφήν. Εὐτυχῶς ἡ τροπολογία δὲν ἔγινε δεκτὴ καὶ δὲν ἐδέσμευσε τὴν χώραν μας νομικῶς. Κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ἐπιπολαιότητα, κατηγοροῦμεν τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἐπιπολαιότητός των θὰ ἐπέφερον διὰ τὴν χώραν μας ἀνυπολογίστους συνεπείας καὶ καταστροφάς. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὰς ἐπιδιώξεις τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, εὑρισκόμεθα πρὸ καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐγκυμονεῖ μεγάλους κινδύνους διὰ τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα. Τὴν κατάστασιν αὐτὴν δὲν δύναται νὰ τὴν ἀντιμετωπίσῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ θὰ τὴν ἀντιμετωπίσῃ μόνον Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἀποτελῆται ἀπὸ ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ ὑπερασπίσουν μὲ σθένος τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα. Ἡ ἐπαίσχυντος λύσις τοῦ Κυπριακοῦ, μᾶς δίδει τὴν ἀφορμὴν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὁδηγεῖται καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν εἰς τὴν δημιουργίαν τετελεσμένων γεγονότων διὰ τὰς ἀνατολικὰς νήσους, καὶ πρὸς τοῦτο συντελεῖ μεγάλως τὸ ἐπαίσχυντον λάθος τῆς ἀποδοχῆς τοῦ ὅρου «ἁλιευτικὴ ζώνη» εἰς τὴν διάσκεψιν τῆς Γενεύης τοῦ 1960. Ἀκόμη μᾶς ταράσσει ἡ ἐπιπολαιότης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ποὺ ἐπιδεικνύει συνήθως καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅταν ὁ κ. Τούμπας ἀνέφερε τὸ περιστατικὸν τοῦ 1944, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι ἀγνοεῖ τὸ περιστατικὸν τοῦτο. Θὰ ἔπρεπε, κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ἀνεκινήθη τὸ θέμα τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εἶναι πλήρως ἐνημερωμένος ἐφ’ ὅλων αὐτῶν τῶν περιστατικῶν. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ἀσυγχώρητον ἀμάθειαν. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς ἑσπέρας ἐκείνης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅλως ἐπιπολαίως εἶπεν, ὅτι ἐὰν ψηφισθῇ ὁ Τουρκικὸς νόμος θὰ ἐπεκτείνωμεν καὶ ἡμεῖς κατὰ 12 μίλια τὴν Αἰγιαλίτιδα ζώνην μας. Δὲν εἶχεν ὅμως τὴν πρόνοιαν νὰ ρίξῃ μίαν ματιὰν εἰς τὸν χάρτην, διότι ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῶν νήσων Σάμου, Χίου, Μυτιλήνης εἶναι 30 μίλια καὶ συνεπῶς θὰ ὑπῆρχεν ἄνοιγμα ποὺ θὰ εἰσεχώρει ἀνενόχλητος ἡ τουρκικὴ ζώνη. Ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπῆρε μίαν φράσιν τοῦ τουρκικοῦ ἀνακοινωθέντος, τὴν ὁποίαν χωρὶς νὰ ἀντιληφθῇ ἡρμήνευσε κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι τοῦ ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύῃ, ὅτι εὗρε λύσιν σώζουσαν τὴν κατάστασιν. Εἶπε δηλαδή, ὅτι τὸ τουρκικὸν ἀνακοινωθὲν παρέχει τὴν δυνατότητα εἰς διμερεῖς συνομιλίας περὶ τῆς ζώνης ἁλιείας. Τοιοῦτόν τι ὅμως δὲν συμβαίνει. Διότι εἰς τὸ τουρκικὸν ἀνακοινωθὲν γίνεται λόγος περὶ τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης καὶ οὐχὶ τῆς ζώνης τῆς ἁλιείας. Τὰ 6 μίλια τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης δὲν μᾶς ἐνοχλοῦν. Μᾶς ἐνοχλοῦν τὰ 12 μίλια τῆς ζώνης ἁλιείας, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν πρακτικὴν θὰ αὐξηθοῦν ἔτι περισσότερον μὲ ἀποτέλεσμα νὰ παρενοχλοῦνται τὰ Ἑλληνικὰ πλωτὰ ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν θαλασσῶν. Ἔχομεν, δηλαδή, κύριοι βουλευταί, δύο ἐπιπολαίας ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Δηλαδὴ τὴν τροπολογίαν τῆς Γενεύης καὶ τὴν ἐπιπολαιότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπεν, ὅσα πρὸ ὀλίγου ἀνέφερον. Καὶ ἐνῷ ἐδώσαμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀνασκευάσῃ τὰ ὅσα εἶπε καὶ νὰ καθησυχάσῃ τὸν πληθυσμὸν τῶν νήσων, καὶ ἐνῷ δημοσίᾳ τὸν προεκαλέσαμεν νὰ προβῇ εἰς δηλώσεις ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς μέχρι σήμερον οὐδὲν περὶ αὐτῶν εἶπεν, ἀλλ’ ἦλθε νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ μὲ τὸ ζήτημα τῆς Ἀμπατιέλου καὶ περὶ ἄλλων ἐπουσιωδῶν χωρὶς νὰ ἀναφέρῃ λέξιν περὶ τοῦ μεγάλου τούτου προβλήματος. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐκπροσωπεῖ ἕνα λαὸν ὑπερήφανον, ἕνα λαὸν γενναῖον, ἕνα λαὸν ποὺ εἰσέφερε τὰ πάντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐλευθερίας καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ κατέχεται ἀπὸ αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς ὑποταγῆς καὶ τῆς κατωτερότητος ἔναντι τῶν γειτόνων τῆς χώρας. Δὲν θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις ἐκπροσωποῦσα τοιοῦτον λαὸν νὰ φοβῆται τοὺς Τούρκους καὶ τοὺς Γιουγκοσλαύους. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνορθώσῃ τὸ ἀνάστημά της καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς γείτονας ἐὰν θέλουν νὰ ἔχουν μὲ ἡμᾶς σχέσεις καλῆς γειτονίας, θὰ πρέπει νὰ ἔλθουν νὰ λύσουν ὅλα τὰ μεθ’ ἡμῶν ζητήματα ἐν πλήρει ἰσοτιμίᾳ. Κύριοι βουλευταί, κατέχομαι ἀπὸ αἴσθημα ἀγωνίας καὶ ἀναζητῶ συνετοὺς ἀνθρώπους νὰ μὲ καθησυχάσουν. Νὰ καθησυχάσουν τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς ὁποίους ἐκπροσωπῶ καὶ νὰ μᾶς εἴπουν ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν πλάνῃ διαβλέποντες τοὺς σκοποὺς τῆς τουρκικῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῶν ὁποίων πρὸ ὀλίγου ὡμίλησα. Ζητῶ νὰ ἔλθῃ αὔριον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔναντι αὐτῶν τῶν θεμάτων, ποία εἶναι ἡ ἀντίδρασίς της καὶ τὶ ἔπραξε διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ συμφέροντα τῶν πληθυσμῶν τῶν γειτνιαζουσῶν πρὸς τὴν Τουρκίαν περιοχῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ συμφέροντα τῶν περιοχῶν αὐτῶν, τότε, κύριοι βουλευταί, θὰ τὴν καταγγείλωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς χωρίον τῆς Λαρίσης ἀνέφερον εἰς τοὺς ἀγρότας τῆς κεντρικῆς ταύτης περιοχῆς τῆς Ἑλλάδος τὴν ἀγωνίαν τῶν πληθυσμῶν τῶν ἀνατολικῶν νήσων καὶ ἐζήτησα τὴν συμπαράστασιν τῶν ἀγροτῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τώρα ποὺ γεννῶνται οἱ κίνδυνοι διὰ τὰς ἀνατολικὰς νήσους νὰ ἐγερθοῦν καὶ νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν δυναμικὴν πολιτικήν. Θὰ πρέπει προσέθεσα νὰ κινηθῇ ἡ Κυβέρνησις τώρα ποὺ εἶναι καιρός, διότι ἐὰν ξεσπάσῃ ἡ ὀργὴ τῶν κατοίκων τῶν νήσων οὐδεὶς θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐγγυηθῇ καὶ διὰ τὴν σωματικὴν ἀκεραιότητα ἐκείνων ποὺ διευθύνουν σήμερον τὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ἦτο σχῆμα λόγου, οὔτε ἀπειλή, ἦτο ἔκφρασις ἀγανακτήσεως ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι Ἑλληνικὸς λαός, κατοικῶν εἰς τὰ ἡρωϊκὰ αὐτὰ νησιά, καὶ ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ζήσῃ καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὸν πολιτισμόν του καὶ τὴν πρόοδόν του ἐν ἀνέσει καὶ ἡσυχίᾳ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν ἡμεῖς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ ἀφήσῃ τὸν πληθυσμὸν τῶν ἀνατολικῶν νήσων ἐλεύθερον καὶ ἀνενόχλητον νὰ προκόψῃ. Εἰς δὲ τοὺς Τούρκους νὰ εἴπωμεν: Ἐλᾶτε νὰ συνεννοηθῶμεν, νὰ λύσωμεν τὰς διαφοράς μας, νὰ γίνωμεν καλοὶ φίλοι καὶ γείτονες καὶ νὰ συνεργασθῶμεν διὰ τοὺς κοινοὺς ἐκπολιτιστικοὺς σκοποὺς καὶ νὰ μὴ συνεχίζητε αὐτὴν τὴν ἀσύνετον καὶ ἄνομον πολιτικήν, τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐφαρμόζετε, διότι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν πρὸ χιλιάδων ἐτῶν ἐλέχθη τὸ «Μολὼν λαβὲ» καὶ τὸ ἐπανέλαβεν ὁ ὑπερήφανος Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὸ ἔπος τῆς Ἀλβανίας τοῦ 1940, ὑψώνων τὸ ἀνάστημά του εἰς τοὺς εἰσβολεῖς. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐγκληματεῖ κατὰ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν ἀνατολικῶν νήσων τῆς χώρας μας καὶ κατὰ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι ἀτόλμως ὑποκύπτει εἰς τὴν ἄνομον πολιτικὴν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30 μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, συνέχειαν συζητήσεως ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 2.30′ π.μ.)