1963.03.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58η

Παρασκευὴ 1 Μαρτίου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.25′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Ματθαιουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Γ. ΜΑΤΘΑΙΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σκορδίλης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Συνδέσμου Ἀξιωματικῶν Ἀσυρμάτου, αἰτουμένου ἄμεσον ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ Σύνδεσμος Ἀγωνιστῶν καὶ Θυμάτων Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως Βορείου Ἑλλάδος ἐπιδοκιμάζει κατατεθεῖσαν πρότασιν ἀναθεωρήσεως μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος ἀποβλέπουσαν εἰς τὴν καλυτέραν διαμόρφωσιν τῆς Πολιτείας καὶ ἐξυπηρέτησιν συμφερόντων Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σκορδίλης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Τροιζηνίας, αἰτουμένης ἄμεσον ψήφισιν ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σκορδίλης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου ἄμεσον ψήφισιν καὶ βελτίωσιν τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν Κοινοτήτων Περιφερείας Γραμμένου, αἰτουμένων τὴν ἵδρυσιν Γυμνασιακοῦ Παραρτήματος ἐν Γραμμένῳ, ἐξυπηρετοῦντος εἴκοσι καὶ πλέον Κοινότητας. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐπιμεθορίων Δήμου Δελβινακίου καὶ Κοινοτήτων ἐπαρχίας Πωγωνίου, αἰτουμένων τὴν μὴ κατάργησιν τοῦ ἐπαρχίου. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν Συντεχνίας Ἀρτοποιῶν Ἀθηνῶν, αἰτουμένης ἐπίλυσιν ἀρτοποιητικῶν αἰτημάτων καὶ σύντομον ψήφισιν νέου νόμου. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σκορδίλης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Πανελληνίου Συνδέσμου Ἠλεκτρολόγων Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ αἰτουμένου ἄμεσον ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν αἰτουμένου τὴν ἀνέγερσιν ἐν τῇ πόλει τῶν Ἀθηνῶν Δικαστικοῦ Μεγάρου. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ε. Ζαπάρτας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων συν)σμῶν Λουτροῦ–Ἕβρου αἰτουμένων ἀποζημίωσιν παρὰ τοῦ Ο.Γ.Α. διὰ πλήρη καταστροφὴν τῆς παραγωγῆς των ἐκ τοῦ προσφάτου παγετοῦ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ἐργατοϋπαλλήλων Μετάλλου αἰτουμένου ματαίωσιν ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Κ. Βοβολίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐπιστημονικοῦ Ὑγειονομικοῦ Προσωπικοῦ Ι.Κ.Α. αἰτουμένου ἀπάλειψιν τῶν ἐν τῷ Ν. Δ. 4267)62 παρεμβληθεισῶν ἀδικιῶν κατὰ μελῶν αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Κύμης αἰτουμένης τὴν ἐπαναλειτουργίαν λιγνιτορυχείου Κύμης κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Μ. Γαληνός, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἀνωτάτης Συνομοσπονδίας Συλλόγων Γονέων Μαθητῶν Ἑλλάδος αἰτουμένης ἐπίλυσιν ἐκπαιδευτικῶν αἰτημάτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἀνθρακωρύχων Λιγνιτορυχείου Δίρφυος Πάλιουρα, διαμαρτυρομένης διὰ καθυστέρησιν δεδουλευμένων ἡμερομισθίων των τριῶν μηνῶν καὶ αἰτουμένης ἀγορὰν παρὰ ΔΕΗ λιγνίτου τῆς περιφερείας ταύτης. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Χ. Ρουχωτᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Φορτοεκφορτωτῶν καὶ Κήτους Λιμένος Ἁγίας Εὐφημίας, αἰτουμένου ὅπως ἡ ἀπόφασις περὶ ἀποζημιώσεως τῶν Λιμενεργατῶν Ἀργοστολίου, Ληξουρίου καὶ Σάμης ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰ μέλη του. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Θ. Παπαπαναγιώτου, διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ ταχεῖαν ἐπίστρωσιν τῆς ὑπὸ Μονάδων ΜΟΜΑ διαπλατυνθείσης ἀρτηρίας ἀπὸ Δράμας μέχρι Παρανεστίου. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Μ. Γαληνός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Πανελληνίου Συνομοσπονδίας Γονέων Μαθητῶν Ἑλλάδος, αἰτουμένου αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τῶν περὶ ἐλέγχου κινηματογραφικῶν ταινιῶν διατάξεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Δ. Κωστῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐλαιουργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Στυλίδος, αἰτουμένου ἐφαρμογὴν προστατευτικῶν μέτρων, διατάξεων Ν. 4169)1961 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Κ. Χιωτάκης διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ ἀποκατάστασιν διακοπείσης ἀκτοπλοϊκῆς συγκοινωνίας τῶν Νήσων Σάμου καὶ Ἰκαρίας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδης, Γ. Αὐγερόπουλος, Μ. Σβώλου καὶ Σ. Ἠλιόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Χολαργοῦ, διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς ἐπιχειρουμένης ἀποσπάσεως οἰκισμοῦ Παπάγου ἐκ τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδης, Α. Γιάννου καὶ Σ. Ἠλιόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν κατοίκων πόλεως Ἰωαννίνων αἰτουμένων ἀπελευθέρωσιν πολιτικῶν κρατουμένων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Γιάννου καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐργατοτεχνιτῶν Τσιμέντων «Τιτὰν–Χάλυψ» διαμαρτυρομένης διὰ τὰς κατὰ τῶν ἀπεργῶν λιμενεργατῶν ἐπιθέσεις Ἀστυνομίας. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γ. Π. Συν)σμοῦ Σάκκου διαμαρτυρομένου δι’ ἐπιβληθεῖσαν αὔξησιν εἰσιτηρίου διὰ διαδρομὴν Σιδηροδρομικοῦ συρμοῦ ἀπὸ Ν. Ὀρεστιάδος μέχρις εἰδικῆς στάσεως αὐτοῦ παρὰ τῷ χωρίῳ Σάκκῳ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Γ. Στεργίου, Ι. Εὐαγγελίδης, Ι. Παπαδημητρίου, Μ. Σβώλου καὶ Σ. Ἠλιόπουλος καταθέτουν ἀναφορὰς τῶν ἐργατοϋπαλλήλων Ἀθηνῶν Δ. Γάδα, Σ. Σταθοπούλου κλπ., διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν γονέων καὶ κηδεμόνων μαθητῶν μέσης καὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως Χαλκίδος, αἰτουμένων ἱκανοποίησιν αἰτημάτων ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Κελτεμλίδης, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Ι. Παπαδημητρίου καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Ἀρτεργατῶν Βορ. Ἑλλάδος, αἰτουμένου αὔξησιν τῶν συντάξεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ε. Ζαπάρτας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐκπροσώπων τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ τοῦ χωρίου Νίψα–Ἕβρου διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἄρνησιν τοῦ Διοικητοῦ τοῦ ΟΓΑ καταβολῆς ἀποζημιώσεως διὰ προξενηθείσας ἐκ τῶν δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν ζημίας εἰς παραγωγὴν σιτηρῶν καὶ ψυχανθῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Κιτσίκης, Λ. Κύρκος, Μ. Σβώλου, Γ. Λαμπράκης καὶ Γ. Στεργίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Σωματείων ὁδηγῶν, εἰσπρακτόρων λεωφορείων καὶ ὁδηγῶν ταξὶ διαμαρτυρομένων διὰ τὰς κατὰ τῶν φοιτητῶν ἐπιθέσεις τῆς ἀστυνομίας. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Δ. Κωστῆς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Συνταξιούχων ΤΕΒΕ Φθιώτιδος αἰτουμένων αὔξησιν τῶν συντάξεών των κλπ. Ἀπαντήσεις διαφόρων Ὑπουργείων, ἐπὶ ἐρωτήσεων κ.κ. βουλευτῶν. Ι) Τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπαδημητρίου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1889)31.1.1963 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1397 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπαδημητρίου ἐν σχέσει μὲ τὴν συγκοινωνιακὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν χωρίων Καπαρέλι — Καρυὰ καὶ Ἐλαία–Ρουσούνα–Ἐξοχὴ–Ἅγ. Νικόλαος–Πλατάνι, ἐν συνεχείᾳ τοῦ κοινοποιηθέντος καὶ ὑμῖν ὑπ’ ἀριθ. 836)2.2.63 ἐγγράφου μας πρὸς τὴν Νομαρχίαν Ἀργολίδος ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλωμεν συνημμένως ἐν ἀντιγράφῳ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2925)8.2.63 ἀναφορὰν τῆς ἐν λόγῳ Νομαρχίας, δι’ ἧς παρέχονται πληροφορίαι ἐπὶ τοῦ ὡς ἄνω θέματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 12 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ

Ἀριθ. Πρωτ. 2925 Ἐν Ναυπλίῳ τῇ 8.2.1963 Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν (Γραφεῖον κ. Ὑπουργοῦ) Ἀθήνας Θέμα: Ἀναφέρει ἐπὶ ὑπ’ ἀριθ. 1397 ἐρωτήσεως βουλευτοῦ σχετικῶς μὲ τὴν συγκοινωνιακὴν ἐξυπηρέτησιν χωρίων τοῦ Νομοῦ Ἀργολίδος. Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 836)2.2.63 ὑμετέρας διαταγῆς, δι’ ἧς διεβιβάσθη ἡμῖν, ἐν ἀντιγράφῳ, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1397 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Ἀργολίδος κ. Παπαδημητρίου, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρωμεν τὰ κάτωθι ἐπὶ τῶν ἐν αὐτῇ θιγομένων θεμάτων. 1. Ἡ Κοινότης Καπαρελίου ἐξυπηρετεῖται ἀνέκαθεν κατὰ τοὺς χειμερινοὺς μῆνας ὑπὸ λεωφορείων τοῦ 7ου ΚΤΕΛ Ἀργολίδος τρὶς τῆς ἑβδομάδος. Ἡ ἐπιβατικὴ κίνησις τοῦ παρελθόντος ἔτους δὲν δικαιολογεῖ τὴν αὔξησιν τῶν ἄνω δρομολογίων, δεδομένου ὅτι δὲν παρουσίασεν ἔστω καὶ μικρὰν αὔξησιν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν εἰσέτι ἡ ἐπιβατικὴ κίνησις ἐνεφάνιζεν αἰσθητὴν αὔξησιν, δὲν θὰ ἦτο δυνατή, πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον, ἡ καθιέρωσις συμπληρωματικῶν δρομολογίων ἐπειδὴ τὰ μόνα λεωφορεῖα, τύπου Τ τὰ ὁποῖα, δύνανται νὰ ἐκτελέσωσι τὴν διαδρομὴν λόγῳ διαμορφώσεως τῆς ὁδοῦ ἐντὸς τοῦ κατῳκημένου χώρου τῆς Κοινότητος Λυρκείας δι’ οὗ διέρχεται, εἶναι ἐλάχιστα, ἐπειδὴ ταῦτα ἀντικατεστάθησαν διὰ τῶν λεωφορείων τύπου «Ε». Κατὰ τὸν προγραμματισμὸν τῶν ἔργων τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον θὰ προβλέψῃ δαπάνην, τόσον διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἀκινήτων ἐντὸς τῆς Λυρκείας, ὅσον καὶ διὰ τὴν διαπλάτυνσιν τῆς ὁδοῦ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἵνα οὕτω καταστῇ δυνατὴ ἡ διέλευσις τῶν λεωφορείων τύπου Ε. Μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὡς ἄνω ἔργων θὰ μελετηθῇ πιθανὴ αὔξησις τῶν δρομολογίων τῶν λεωφορείων τῆς ἐν λόγῳ γραμμῆς. 2. Ἡ Κοινότης Καρυᾶς ἐξυπηρετεῖτο, τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπὸ τοῦ 7ου ΚΤΕΛ Ἀργολίδος διὰ καθημερινῶν δρομολογίων, ἅτινα κατὰ τὴν τρέχουσαν χειμερινὴν περίοδον περιωρίσθησαν εἰς τρία καθ’ ἑβδομάδα. Ὁ περιορισμὸς οὗτος κατέστη ἀναγκαῖος, λόγῳ τοῦ ὡς ἄνω ἀναφερθέντος περιορισμοῦ τῶν αὐτοκινήτων τύπου «Τ» δεδομένου ὅτι ἡ πρὸς τὴν Κοινότητα ἄγουσα ὁδὸς δὲν παρέχει τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις τῆς ἀσφαλοῦς κυκλοφορίας τῶν αὐτοκινήτων τύπου «Ε». Ἤδη τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον διὰ τῆς διαθέσεως πιστώσεως ἐκ δραχμ. 230.000 προβαίνει εἰς τὴν ὁριζοντιογραφικὴν βελτίωσιν τῆς ὁδοῦ, ἅμα δὲ τῷ πέρατι τῶν ἐργασιῶν, τὸ 7ον ΚΤΕΛ θὰ ἐπαναλάβῃ τὰ καθημερινὰ δρομολόγια. 3. Τὰ χωρία Ἀλέα καὶ Ἅγιος Νικόλαος ἐξυπηρετοῦνται ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ὑπὸ φορτηγοῦ αὐτοκινήτου, τρὶς τῆς ἑβδομάδος μὴ δυναμένου νὰ δρομολογηθῇ λεωφορεῖον, λόγῳ βατότητος τῆς ὁδοῦ ἥτις ἐνταχθεῖσα εἰς τὸ πενταετὲς πρόγραμμα θὰ διανοιχθῇ πλήρως μέχρι τέλους τοῦ 1964. Τὸ χωρίον Φρουσιούνα καὶ ὁ Συνοικισμὸς τῆς Κοινότητος Ἁγ. Νικολάου, Ἐξοχή, στεροῦνται ὁδικῆς συνδέσεως μετὰ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ Νομοῦ καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ μετ’ αὐτῶν ἐπικοινωνία δι’ αὐτοκινήτου. Καὶ ἡ μὲν Φρουσιούνα θὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁδικῶς μετὰ τὸ πέρας τῶν ἔργων Ὁδοποιΐας τοῦ πενταετοῦς προγράμματος, ἡ δὲ Ἐξοχὴ διὰ τῆς διανοίξεως ὁδοῦ μήκους 500 μέτρων καὶ βελτιώσεως τῆς ἡμιανοιγμένης ὁδοῦ πρὸς Δούκα–Βρύσι μήκους 6 χιλιομ. ἡμιανοιχθείσης διὰ τοῦ προγράμματος Πρόνοια–Ἐργασίας μὴ οὔσης χαρακτηρισμένης ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ. Τὸ χωρίον Πλατάνι ἀπομεμακρυσμένος συνοικισμὸς τῆς Κοινότητος Ἁγ. Νικολάου δύναται νὰ ἐπικοινωνήσῃ κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας, ἀφ’ ἑνὸς διὰ τμήματος ἡμιανοιγμένης Κοινοτικῆς ὁδοῦ μήκους 5 χιλιομ. μετὰ τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ Ψάρι–Σκοτεινὴ συνολικοῦ μήκους ἀπὸ Νεμέας 38 χιλιομ., ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τμήματος ἡμιανοιγμένης Κοινοτικῆς ὁδοῦ μήκους 4 χιλιομ. ἀπὸ χωρίου Γαλατᾶ, συνολικοῦ μήκους 15 χιλιομ. ἐπίσης ἀπὸ Νεμέας. Σαφῶς ἐμφαίνεται ὅτι ἡ διὰ τοῦ χωρίου Γαλατᾶ ἐπικοινωνία τοῦ Συνοικισμοῦ Πλατάνι, ἐξυπηρετεῖ περισσότερον τοὺς κατοίκους λόγῳ ἀποστάσεως, πλὴν ὅμως παρουσιάζει τὴν δυσκολίαν τῆς πλήρους διανοίξεως καὶ ἀποκαταστάσεως συνεχοῦς βατότητος, δεδομένου ὅτι μῆκος 2,5 χιλιομ. διέρχεται ἐντὸς ἰδιοκτησιῶν τοῦ Νομοῦ Κορινθίας ὧν οἱ κάτοικοι μὴ ἐξυπηρετούμενοι θὰ ἀπαιτήσουν μεγάλας ἀποζημιώσεις. Πλὴν ὅμως, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, ἐπικρατεῖ σκέψις χαρακτηρισμοῦ τοῦ τμήματος τούτου ὡς ἐθνικῆς ὁδοῦ, ὁπότε τὸ θέμα τῆς κανονικῆς καὶ συνεχοῦς ἐπικοινωνίας τῶν κατοίκων Πλατανίου, θὰ ἐπιλυθῇ ὁριστικῶς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Νομάρχης

ΑΛ. Θ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Γιαννοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1920)31.1.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1428 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Γιαννοπούλου, ἐν σχέσει μὲ τὸ ὀνοματεπώνυμον καὶ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐκδοτῶν καὶ συντακτῶν τοῦ ἐντύπου «Μηνιαῖον περιοδικὸν δελτίον», ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι, ὡς ἀνέφερεν ἡμῖν ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς κατὰ τὸν ἐνεργούμενον ἐν τῷ Κεντρικῷ Ταχ. Ἀθηνῶν τιμολογιακὸν ἔλεγχον, λόγῳ τοῦ μεγάλου φόρτου ἐργασίας καὶ τῆς ἐλλείψεως προσωπικοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιῆται ὁ ἔλεγχος οὗτος, πολλῷ δὲ μᾶλλον ὁ ἀφορῶν τὸ θέμα περὶ οὗ ἡ ὡς ἄνω ἐρώτησις τοῦ κ. βουλευτοῦ, ἤτοι ἡ παρακολούθησις τοῦ ὀνοματεπωνύμου καὶ τῆς διευθύνσεως τοῦ ἐκδότου τοῦ ὑπ’ ὄψιν ἐντύπου. Ἤδη ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐρωτήσεως, ἐπεστήθη ἡ προσοχὴ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Κεντρικοῦ Ταχ. Ἀθηνῶν εἰδικῶς διὰ τὴν ὡς ἄνω περίπτωσιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2645)11.2.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1515 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς ὑποχρεώσεως τῶν ἐκ τῆς ἐπαρχίας ὑποψηφίων ὁδηγῶν αὐτοκινήτων ὅπως ὑποβάλωσιν εἰς τὸ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργεῖον τὰ δικαιολογητικά των προκειμένου νὰ τύχωσι τοῦ ὑπὸ τοῦ Κώδικος Ὁδικῆς Κυκλοφορίας προβλεπομένου σημειώματος ἐκπαιδεύσεως, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι διὰ τὸ ὑπ’ ὄψει θέμα ἀπησχολήθη τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ἐνδεδειγμένης λύσεως πολὺ πρὸ τῆς λήψεως τῆς ὡς ἄνω ἐρωτήσεως. Ἤδη διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 113278)63 ἐγκυκλίου μου πρὸς τὰς Νομαρχίας τῆς Χώρας παρέχεται αὐταῖς ἡ ἐξουσιοδότησις πρὸς ἔκδοσιν τῶν ἐν λόγῳ σημειωμάτων ἐκπαιδεύσεως ἅμα τῇ ὑποβολῇ τῶν κατὰ περίπτωσιν ἀπαιτουμένων δικαιολογητικῶν, περὶ ὧν ἀπεστάλη λεπτομερὴς πίναξ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Λυκουρέζου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2832)13.2.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1530 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Λυκουρέζου, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἰατροφαρμακευτικὴν καὶ νοσοκομειακὴν περίθαλψιν τῶν συνταξιούχων Σιδηροδρομικῶν, ὡς καὶ τὴν μείωσιν τῆς πρὸς τὸ Ταμεῖον Ἀλληλοβοηθείας εἰσφορᾶς των, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι ἐν ὄψει τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Ν.Δ. 4246)62 «περὶ ἑνοποιήσεως τῶν Σιδ) κῶν Δικτύων τοῦ Κράτους» δι’ οὗ ὁρίζεται ὅτι τὰ Ταμεῖα Ἀλληλοβοηθείας Προσωπικοῦ ΣΕΚ καὶ τέως ΣΠΑΠ ἑνοποιοῦνται, συνεκροτήθη διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 21304)23. 11.62 ἀποφάσεώς μου Ἐπιτροπή, εἰς ἣν ἀνετέθη ἡ μελέτη καὶ ὑποβολὴ πορίσματος, ἐπὶ τῶν διαφόρων θεμάτων τῶν ὑπ’ ὄψει Ταμείων, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνονται καὶ τὰ ὡς ἄνω θέματα τῶν συνταξιούχων Σιδηροδρομικῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2281)6.2.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1464 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, ἐν σχέσει μὲ τὴν ματαίωσιν τοποθετήσεως νέων ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων Δ.Χ. μὲ ἕδραν τὸν Νομὸν Χίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Νομάρχου Χίου περὶ δημιουργίας δύο (2) νέων θέσεων ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων Δ.Χ. μὲ ἕδραν τὸν Δῆμον Καρδαμύλων Χίου δὲν ἐνεκρίθη παρ’ ἡμῶν μὴ συντρεχούσης πρὸς τοῦτο ἀνάγκης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2715)12.2.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1504 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐπίλυσιν διαφόρων θεμάτων ἅτινα συνεζητήθησαν κατὰ τὸ 19ον Πανελλαδικὸν Παναυτοκινητιστικὸν Συνέδριον, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 14868)1962 ἀποφάσεώς μου, ὡς αὕτη ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 15215)62 καὶ 15828)62 μεταγενεστέρων, συνεκροτήθη Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ βοηθοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ Μεταφορῶν κ. Ἀναστ. Λεμπέση πρὸς μελέτην τῶν ἐν λόγῳ θεμάτων. Μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης ὡρίσθησαν ὡσαύτως, διὰ τῶν αὐτῶν ὡς ἄνω ἀποφάσεών μου καὶ τρεῖς (3) ἐκπρόσωποι τῶν αὐτοκινητιστῶν, οἵτινες μετέσχον τῶν πρώτων συνεδριάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς εἶτα ἀπεχώρησαν διαφωνήσαντες πρὸς πάντα τὰ λοιπὰ μέλη καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῇ ἐντολῇ μου συνέχισε τὰς ἐργασίας της, τὰς ὁποίας ἐπεράτωσε καὶ μοὶ ὑπέβαλε τὴν 7 τρέχοντος μηνὸς τὴν ἀπὸ 5.2.63 ἔκθεσίν της, ἥν θέλω μελετήσει διὰ τὰ περαιτέρω. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Ἀλλαμανῆ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3129)18.2.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1549 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Ἀλλαμανῆ, ἐν σχέσει μὲ τὴν διαπλάτυνσιν καὶ ἐπέκτασιν τοῦ σιδηροδρομικοῦ Δικτύου Βόλου–Καλαμπάκας μέχρι Γρεβενῶν Κοζάνης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἀντιμετωπίζεται θέμα διαπλατύνσεως τῆς Σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Βελεστίνου–Καλαμπάκας, οὐδὲ θέμα ἐπεκτάσεως αὐτῆς μέχρι Κοζάνης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

ηʹ) Ἐπὶ αἰτήσεως ὑπ’ ἀριθ. 167 καὶ ἐρωτήσεως ὑπ’ ἀριθ. 1620 τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη καὶ Δ. Κελτεμλίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3460)22.2.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1620 ἐρώτησις ὡς καὶ ἡ 167 αἴτησις καταθέσεως ἐγγράφων τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη καὶ Δ. Κελτεμλίδη, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀνέγερσιν καὶ ἐπέκτασιν τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ Ξενοδοχείου τοῦ ΤΑΠ–ΟΤΕ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι τὸ ΤΑΠ–ΟΤΕ εἶναι Νομικὸν Πρόσωπον Δημοσίου Δικαίου ἐποπτευόμενον καὶ ἐλεγχόμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ μόνον, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τούτου τυγχάνει ἁρμόδιον διὰ τὸ ὑπ’ ὄψει θέμα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας Κυβερνήσεως. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπαδημητρίου. Ἐπὶ ὑμετέρων ἐγγράφων ὑπ’ ἀριθ. 217)7.1.63 καὶ 69) 55)16.1.63. Ἐπὶ τῶν κατατεθεισῶν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπαδημητρίου ἐρωτήσεων περὶ τῶν λόγων ἐξαιρέσεως τῆς πόλεως τοῦ Ναυπλίου ἐκ τῆς ἐπὶ τῶν σταθερῶν τιμῶν τῶν ξενοδοχείων χορηγουμένης εἰδικῆς προσαυξήσεως καὶ μὴ ἐντάξεως ταύτης εἰς τὴν κατηγορίαν πόλεων θερινῆς διαμονῆς, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, ἡ διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 30378)15.11.55, 65268)28.11.1962 ἀποφάσεων τοῦ ΕΟΤ χορήγησις προσαυξήσεως ἐπὶ τῶν σταθερῶν τιμῶν ξενοδοχείων, ἀφορᾷ ξενοδοχειακὰς ἐπιχειρήσεις αἵτινες λειτουργοῦν εἰς λουτροπόλεις ἢ εἰς τόπους θερινῆς διαμονῆς, τοῦτο δέ, λόγῳ περιωρισμένης ἐποχιακῆς λειτουργίας τούτων. Εἰς πόλεις αἵτινες εἴτε λόγῳ πληθυσμοῦ, εἴτε λόγῳ θέσεως, παρουσιάζουν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, δὲν θεωρεῖται σκόπιμος ἡ χορήγησις εἰδικῆς προσαυξήσεως, διότι οὕτω, ἐκτὸς τῆς ὑψώσεως τοῦ κόστους ζωῆς, καταστρατηγεῖται καὶ ἡ πρὸς τοῦτο ὑπάρχουσα ἐπὶ τῶν ξενοδοχείων διατίμησις. Δι’ ὃ καὶ ἡ πόλις τοῦ Ναυπλίου, οὖσα πρωτεύουσα Νομοῦ ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου εὑρισκομένη εἰς προνομιακὴν θέσιν καὶ παρουσιάζουσα καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἀρκετὰ σοβαρὰν κίνησιν καὶ ἐκ μέρους ἀλλοδαπῶν περιηγητῶν ἀλλὰ καὶ τοιαύτην ἐξ ἡμεδαπῶν τοιούτων, δὲν ἔχει τύχει, τῆς ἐν τῇ ἐρωτήσει τοῦ κ. βουλευτοῦ χορηγουμένης προσαυξήσεως, ἥτις, ὡς καὶ ἀνωτέρω ἀναφέρομεν, δίδεται ἀποκλειστικῶς εἰς τόπους θερινῆς διαμονῆς καὶ λουτροπόλεις, οὔτε καὶ δύναται νὰ ἐνταχθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Ταλιαδούρη. Ἐπὶ τῶν διαλαμβανομένων ἐν τῇ ἐρωτήσει τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Ταλιαδούρη ὑπ’ ἀριθ. 1347, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἐρωτῶντα κ. βουλευτήν, ὅτι εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ ἔτους 1963 τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ, ἐνεγράφη πίστωσις διὰ τὴν ἀνέγερσιν τουριστικοῦ ξενοδοχείου εἰς Κοζάνην καὶ εἰς τὸν χῶρον ἔνθα τὸ Περίπτερον τὸ ἀνεγερθὲν ὑπὸ τοῦ ἐνισχυθέντος κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπὸ τοῦ Ε. Ο.Τ. διὰ ποσοῦ 300.000 δραχμῶν Σωματείου «Ο ΛΑΣ-

ΣΑΝΗΣ».

Τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἐν λόγῳ Περιπτέρου θέλει ἀναλάβει ὁ Ε.Ο.Τ. λόγῳ τῆς ἀμέσου γειτνιάσεως μὲ τὸ ἀνεγερθησόμενον ξενοδοχεῖον ἐπὶ σκοπῷ ἐναρμονίσεως τῶν κατασκευῶν. Πρὸς τοῦτο ἐνεγράφη ἤδη πρόσθετος πίστωσις εἰς τὸ Πρόγραμμα ἐκ δραχμ. 250.000. Πρὸς τούτοις σημειοῦμεν ὅτι ἡ μελέτη τοῦ ξενοδοχείου ἤρχισεν ἐκπονουμένη καὶ ὅτι ἐντὸς τοῦ θέρους θέλουσιν ἀρχίσει αἱ ἐργασίαι κατασκευῆς κατὰ πᾶσαν πρόβλεψιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Ἰανουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Ἀγγελούση. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1809)31.1.63 ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1436)144)29.1.63 ἐρώτησις — αἴτησις καταθέσεως ἐγγράφων τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀγγελούση, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι ὡς ἐπληροφορήσαμεν ἤδη τὸ Σῶμα διὰ τῆς ἀπὸ 22ας Ἰανουαρίου ἀπαντήσεώς μας ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ ἔτους 1962 ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπως ἐντὸς τοῦ γενικωτέρου πάντοτε προγράμματος παραμεθορίων περιοχῶν ἐκτελέσῃ καὶ εἰδικώτερον τοιοῦτον εἰς τοὺς Νομοὺς Καστορίας καὶ Φλωρίνης κυρίως ὡς καὶ εἰς τὸν Νομὸν Πέλλης οἱ ὁποῖοι ὅπως εἶναι γνωστὸν πλὴν τῆς μακροχρονίου ἐγκαταλείψεώς των εἶχον ὑποστῆ ἐπὶ πλέον καὶ ἐκτεταμένας καταστροφὰς κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ συμμοριτοπολέμου δοθέντος ὅτι εἰς τὰς περιοχὰς αὐτῶν εἶχον διεξαχθῆ αἱ ἀποφασιστικώτεραι μάχαι κατὰ τῶν συμμοριτῶν (Γράμμου–Φλωρίνης Βίτσι κλπ.). Ἡ συλλογὴ τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων πρὸς σύνταξιν τοῦ εἰδικοῦ προγράμματος ὡς καὶ ἡ παρακολούθησις καὶ ἐπίσπευσις τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ ἀνετέθη, ὡς ἀνεφέρθη ἐπίσης πρὸς τὸ Σῶμα, εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς Β. Ἑλλάδος καὶ Προεδρίας Κυβερνήσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως τόσον κατὰ τὸ προπαρασκευαστικὸν στάδιον ὅσον καὶ κατὰ τὴν ἐν συνεχείᾳ ἐκτέλεσιν τοῦ σοβαροῦ αὐτοῦ προγράμματος ἀφορῶντος ἀκριτικὰς καὶ δοκιμασθείσας περιοχάς, κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς πλήρη αὐτοῦ ἐπιτυχίαν ἐφ’ ὅσον μάλιστα, ὡς προανεφέρθη, εἶχεν ἀναλάβει μετὰ τοῦ Ὑπουργείου Β. Ἑλλάδος τήν τε συγκέντρωσιν τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων ὡς καὶ τὴν ἐν συνεχείᾳ παρακολούθησιν καὶ ἐπίσπευσιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος. Πρὸς τοῦτο ἐπέλεξε κατ’ ἀρχὴν τὸν ἁρμοδιώτερον ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τοὺς ὁποίους διέθετεν ἀπὸ ἀπόψεως ἐνημερώσεως ἐπὶ τῶν μελετωμένων ἔργων καὶ τῶν περιοχῶν ὅπου θὰ ἀνελαμβάνοντο ταῦτα ἤτοι τὸν Ἀλέξανδρον Μαζάρην ὅστις διαταχθεὶς μετέβη ἐπὶ τόπου κατὰ τὸ πρῶτον 10ήμερον τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1962 πρὸς περισυλλογὴν τῶν στοιχείων τοῦ προγράμματος καὶ ἐν συνεννοήσει πάντοτε μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Β. Ἑλλάδος τῶν ἁρμοδίων Νομαρχῶν ὡς καὶ τῶν λοιπῶν Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν. Μετὰ 14ήμερον παραμονὴν ὁ ἀποσταλεὶς ὑπάλληλος ἠσθένησε διακόψας τὴν ἀποστολήν του καὶ ἀνεπληρώθη προσωρινῶς ὑπὸ τοῦ ὑπαλλήλου Τηλεμάχου Μούλη, ὡς ἐπὶ πάντων τούτων λεπτομερῶς ἐνημερώθη τὸ Σῶμα διὰ τῆς προηγηθείσης ἀπαντήσεώς μας. Μετὰ τὴν συγκέντρωσιν τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων καὶ συγκεκριμένως κατὰ μῆνα Μάϊον 1962 ὡλοκληρώθη καὶ ἐξεπονήθη τὸ εἰδικὸν πρόγραμμα τῶν τριῶν παραμεθορίων Νομῶν δι’ ἀποφάσεων τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας ἀφ’ ἑνός, καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Παιδείας ἀφ’ ἑτέρου, αἵτινες καὶ θέλουσι κατατεθῆ παρὰ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν ἐπὶ ἑτέρας αἰτήσεως καταθέσεως ἐγγράφων τοῦ ἐρωτῶντος κ. βουλευτοῦ. Ἐπηκολούθησεν ἡ ἔναρξις ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος μὲ τὴν ἐπὶ τόπου παρακολούθησιν καὶ ἐπίσπευσιν τοῦ ὁποίου ἀπησχολήθη, ἀποκατασταθείσης ἐν τῷ μεταξὺ τῆς ὑγείας του, ὁ ἀρχικῶς ἐνταλθεὶς Α. Μαζάρης ἐνημερώνων ἡμᾶς συνεχῶς ἐπὶ τῆς πορείας αὐτοῦ. Οἴκοθεν νοεῖται ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας εὑρίσκετο εἰς συνεχῆ ἐπαφὴν καὶ συνεργασίαν τόσον μετὰ τοῦ Ὑπουργείου Β. Ἑλλάδος, ὅσον καὶ μετὰ τοῦ ἁρμοδίου Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Διοικήσεως ὡς καὶ μετὰ τῶν Τοπικῶν Ἀρχῶν καὶ Ὑπηρεσιῶν τῶν τριῶν Νομῶν εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ παρίσταται ἀνάγκη ἀποστολῆς προσθέτων ὑπαλλήλων εἰς τοὺς δύο ὑπολοίπους Νομούς. Ἄλλωστε ἡ κατ’ ἀρχὴν ἀποστολὴ εἰς Φλώριναν τοῦ ἐν λόγῳ ὑπαλλήλου ἐπεβάλλετο ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τοῦ ὕψους τοῦ προγράμματος τῆς περιοχῆς αὐτῆς ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἡ ἕδρα τῆς Γενικῆς Ἐπιθεωρήσεως Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως εἰς τὴν γενικωτέραν ἁρμοδιότητα τῆς ὁποίας ὑπήγοντο τὰ πλεῖστα τῶν ἀποφασισθέντων καὶ ληφθέντων μέτρων. Τὸ Ὑπουργεῖον Προεδρίας Κυβερνήσεως ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ Ὑπουργείου Β. Ἑλλάδος καὶ τοῦ ἁρμοδίου Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Διοικήσεως ἀπησχολήθη μὲ τὴν λῆψιν καὶ συμπληρωματικῶν εὐεργετικῶν μέτρων ὑπὲρ τῶν δοκιμασθεισῶν ὡς ἀνωτέρω παραμεθορίων περιοχῶν τὰ ὁποῖα δὲν ἀφορᾷ ἡ κατατεθεῖσα ἐρώτησις καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐλήφθησαν ἄλλωστε ὁριστικαὶ ἀποφάσεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὁδοιπορικὰ καὶ τὴν ἐκτὸς ἕδρας ἀποζημίωσιν τῶν δύο ὡς ἀνωτέρω ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας οἱ ὁποῖοι ἀπεστάλησαν διαδοχικῶς ἐπὶ τόπου, καταθέτομεν ἀντίγραφα τῶν σχετικῶν διαταγῶν καὶ ἐνταλμάτων πληρωμῆς ὁδοιπορικῶν κλπ. ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει ὅτι διὰ τὰς ἀνατεθείσας αὐτοῖς ἀποστολὰς καὶ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1962 ὁ μὲν Τηλέμαχος Μούλης εἰσέπραξε δι’ ὁδοιπορικὰ καὶ ἐκτὸς ἕδρας ἀποζημίωσιν δραχμὰς 1.417 ὁ δὲ Ἀλέξανδρος Μαζάρης δραχμὰς 1.982. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Κελτεμλίδη καὶ Β. Ἐφραιμίδη. Ἐπὶ τῶν διαλαμβανομένων ἐν τῇ ὑπ’ ἀριθ. 1234 ἐρωτήσει τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Κελτεμλίδη καὶ Β. Ἐφραιμίδη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς ἐρωτῶντας κ.κ. βουλευτὰς ὅτι πράγματι διενηργήθη ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις ἀγροτικῶν ἀκινήτων ὕπερθεν τοῦ χώρου τῆς «Ἀκτῆς Θερμαϊκοῦ» ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς Κοινότητος Ἁγίας Τριάδος Θεσσαλονίκης πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀναπτύξεως τοῦ πρασίνου εἰς τοὺς χώρους τούτους, πλὴν ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὕτη δὲν συνετελέσθη, οὔτε καὶ κατελήφθησαν οἱ ἀγροί, ὡς ἀνακριβῶς ἀναφέρεται ἐν τῇ ἐρωτήσει. Ἡ συντέλεσις τῆς ἀπαλλοτριώσεως ταύτης, καὶ ἡ ἀποζημίωσις τῶν δικαιούχων τῶν ἀμέσως ἔναντι τῆς Ἀκτῆς Θερμαϊκοῦ ἀγρῶν θέλει πραγματοποιηθῆ ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος, διατεθείσης ἤδη τῆς ἀναγκαιούσης πιστώσεως, διὰ τοῦ προγράμματος τοῦ ἔτους 1963. Διὰ τοὺς ἀπώτερον κειμένους ἀγροὺς θέλει ἀνακληθῆ παραλλήλως. Ἐπισημειοῦμεν ὅτι ἡ κήρυξις τῆς ἀπαλλοτριώσεως οὐδόλως παρεκώλυσε τὴν νομὴν καὶ κατοχὴν τῶν ἀγρῶν ὑπὸ τῶν κυρίων αὐτῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Ἰανουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Γιαννοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1920 ἀπὸ 31.1.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1428 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Γιαννοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: 1) Τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν κυκλοφορίαν τοῦ ἐν τῇ ἐρωτήσει μνημονευομένου ἐντύπου, φέροντος τὸν τίτλον «εἰδήσεις ἀπὸ τὴν ζωὴν στὶς κομμουνιστικὲς χῶρες» δὲν ἐγνωρίζομεν μέχρι τῆς περιελεύσεως ἡμῖν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Γιαννοπούλου. 2) Ἡ καθ’ ἡμᾶς ὑπηρεσία δὲν ἦτο ἐξ ἄλλου, δυνατὸν νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἐκδόσεως καὶ κυκλοφορίας τοῦ ὡς ἄνω ἐντύπου, διότι μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Ν.Δ. 4234)62, δι’ οὗ κατηργήθη τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Γʹ ψηφίσματος βάσει τοῦ ὁποίου διὰ τὴν ἔκδοσιν παντὸς ἐντύπου ἀπῃτεῖτο κατὰ τὸ παρελθὸν προηγουμένη ἄδεια ἡμῶν, δὲν ὑφίσταται ἤδη ὑποχρέωσις τῶν ἐκδοτῶν γνωστοποιήσεως ἡμῖν τῆς ἐκδόσεώς των. Τούτου ἕνεκεν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ αὕτη τὰ ὀνόματα καὶ τὰς διευθύνσεις τῶν ἐκδοτῶν καὶ τῶν συντακτῶν τούτου. 3) Μετὰ τὴν περιέλευσιν ἡμῖν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παρεχομένης ὑπ’ αὐτοῦ πληροφορίας, ὅτι εἰς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ἔντυπον, ὅπερ φέρει τὸν τίτλον «μηνιαῖον περιοδικὸν δελτίον», δὲν ἀναφέρονται τὰ ὀνόματα καὶ αἱ διευθύνσεις τῶν ἐκδοτῶν, προέβημεν εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας προκειμένου νὰ ἐνεργηθοῦν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν ἢ ἀρχῶν τὰ δέοντα πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἀναγκαιούντων στοιχείων καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰσχυόντων νόμων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 12 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑφυπουργὸς

ΑΧ. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3206 ἀπὸ 19.2.1963 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1567 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Τὸ θέμα τοῦ ἐλέγχου τῶν κινηματογραφικῶν ταινιῶν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον συνεχοῦς καὶ ἐπισταμένης παρακολουθήσεως καὶ ἐνδελεχοῦς μελέτης ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων παρ’ ἡμῖν ὑπηρεσιῶν. Ἀμέσως μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Ν.Δ. 4108)1961, δι’ οὗ ἀνασυνεκροτήθησαν αἱ Ἐπιτροπαὶ Ἐλέγχου τὸ πρόβλημα τοῦτο ἀντεμετωπίσθη διὰ σειρᾶς μέτρων ὡς ἑξῆς: α) Πλὴν τῶν δύο Ἐπιτροπῶν, Πρωτοβαθμίου καὶ Δευτεροβαθμίου, συνεκροτήθησαν καὶ ὀκτὼ τριμελῆ κλιμάκια ἐλέγχου ταινιῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 44 παρ. 4 τοῦ ὡς ἄνω Ν.Δ. Οὕτω εἰς τὸν ἔλεγχον ἀπασχολοῦνται 44 πρόσωπα ἐπιλεγέντα μεταξὺ ἀνωτάτων κρατικῶν ὑπαλλήλων, ὧν αἱ ἁρμοδιότητες τυγχάνουν συναφεῖς πρὸς τὰ ἐλεγχόμενα ἢ κρινόμενα θέματα, δηλαδὴ ἐκπαιδευτικῶν, ἰατρῶν, παιδοψυχιάτρων, ἐπιστημόνων ἐντεταλμένων ὑπευθύνως εἰς τὴν προστασίαν τῶν ἀνηλίκων, διακεκριμένων λογοτεχνῶν, καθὼς καὶ δύο ἀνωτάτων ὑπαλλήλων, ἐκπροσώπων τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Ἐλήφθη ἰδιαιτέρα μέριμνα ὅπως οἱ πλεῖστοι τούτων νὰ εἶναι οἰκογενειάρχαι καὶ γονεῖς. β) Βάσει τοῦ σχετικοῦ νόμου διετυπώθησαν σταθερὰ κριτήρια ἐλέγχου, ἐκυκλοφόρησαν δὲ λεπτομερεῖς κατατοπιστικαὶ ἐπὶ τούτων ἐγκύκλιοι πρὸς διαφώτισιν τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπῶν καὶ τῶν κλιμακίων, ἵνα διὰ τοῦ διενεργουμένου ἐλέγχου, προστατεύεται ἐπαρκῶς τὸ κοινόν, ἰδιαιτέρως δὲ ἡ Ἑλληνικὴ νεότης χωρὶς νὰ παρουσιάζεται τὸ Κράτος, δεσμεῦον ἀδικαιολογήτως τὰς ἐκδηλώσεις καὶ ἐκφράσεις τῆς γνησίας καὶ ὑγιοῦς τέχνης. γ) Ὠργανώθη τεχνικὴ ὑπηρεσία, ἥτις μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν σχετικῶν ἀποφάσεων τῶν ἐπιτροπῶν, προβαίνει εἰς τὰς ἑκάστοτε ἀποφασιζομένας περικοπὰς ἐν τῷ ἐργαστηρίῳ τοῦ Ὑπουργείου ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν ἐκπροσώπου τῆς ἐπιτροπῆς καὶ παρουσίᾳ τοῦ ἐνδιαφερομένου παραγωγοῦ ἢ εἰσαγωγέως. δ) Ὠργανώθησαν συνεργεῖα ἐξ ἡμετέρων ὑπαλλήλων καὶ — ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης — καὶ ἐξ ἐπιτροπῶν ἀνηλίκων πρὸς παρακολούθησιν τῆς πιστῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐπιτροπῶν εἰς τοὺς κινηματογράφους. ε) Ἐξεδόθη σειρὰ ἐγκυκλίων πρὸς τοὺς παραγωγοὺς καὶ εἰσαγωγεῖς. Διὰ τῶν ἐγκυκλίων τούτων, ἡ ἀπήχησις τῶν ὁποίων ἦτο γενικῶς λίαν εὐνοϊκὴ ἡ δὲ ἀποτελεσματικότης των ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων ἱκανοποιητική, θεσπίζονται ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιτρεπομένων ὁρίων αὐστηρὰ καὶ δραστικὰ μέτρα, σκοπὸν ἔχοντα τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν συμμόρφωσιν τῶν κινηματογραφικῶν ἐπιχειρηματιῶν πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. στʹ) Ἐπεδιώχθη στενὴ ἐπαφὴ καὶ συνεργασία τῆς ἁρμοδίας παρ’ ἡμῖν ὑπηρεσίας μετὰ τῶν κινηματογραφικῶν ἐπιχειρηματιῶν, εἰς τρόπον ὥστε οἱ τελευταῖοι οὗτοι νὰ διαφωτίζωνται ἐπὶ τῶν ὑποχρεώσεών των ἔναντι τοῦ κοινοῦ καὶ μάλιστα ἔναντι τῆς νεότητος καὶ νὰ προλαμβάνωνται αἱ ἐπιζήμιαι εἰς τὸ κοινωνικὸν σύνολον ὑπερβολαί. ζ) Ἐπεδιώχθη καὶ ἐπετεύχθη ἐπαφὴ μετὰ πλείστων ὀργανώσεων, σωματείων καὶ συλλόγων ἐπιδιωκόντων τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ κινηματογράφου ὡς θεάματος ἐν Ἑλλάδι, εἰς τρόπον ὥστε ἡ προσπάθεια τούτων νὰ συντονίζεται χωρὶς νὰ δεσμεύεται ἡ πρωτοβουλία των. 2) Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ περὶ ἐλέγχου δημοσίων θεαμάτων νομοθεσία, ἐκ τοῦ Συντάγματος πηγάζουσα, τυγχάνει ἀπαραίτητος διὰ τὴν προστασίαν τῶν ἠθῶν, τῶν ἀρχῶν καὶ παραδόσεων, τῆς μορφώσεως καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ καλλιτεχνικοῦ αἰσθητηρίου τοῦ κοινοῦ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἄλλωστε εἰς οὐδὲν πεπολιτισμένον κράτος ἠγνοήθη αὕτη, ἢ παρημελήθη. Οὐχ ἧττον εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱ κανόνες τῆς νομοθεσίας ταύτης δέον νὰ συμβαδίζουν πάντοτε καὶ νὰ προσαρμόζωνται πρὸς τὰς ὑφισταμένας ἑκάστοτε κοινωνικὰς συνθήκας, ἀνάγκας καὶ ἀπαιτήσεις, λαμβανομένων ὁπωσδήποτε ὑπ’ ὄψει τῶν ἐπερχομένων διαφοορποιήσεων διὰ τῆς ὁμαλῆς ἐξελίξεως. Ἡ σήμερον ἰσχύουσα νομοθεσία περὶ ἐλέγχου κινηματογραφικῶν ταινιῶν στηρίζεται ἐπὶ κανόνων ἀποβλεπόντων εἰς τὴν προστασίαν τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, καθ’ ἣν εἰκόνα παρουσίαζεν αὕτη τὸ 1937. Ἔκτοτε ὅμως παρῆλθεν ἓν τέταρτον αἰῶνος καὶ πλέον, ἐμεσολάβησαν συγκλονιστικαὶ περίοδοι, ἡ δὲ Ἑλληνικὴ κοινωνία σαφῶς ἐξηλίχθη, διαφοροποιήθη καὶ ἀνεπτύχθη, ὡς φυσικὸν δὲ ἀποτέλεσμα, μετετοπίσθησαν αἱ τάσεις αὐτῆς, αἱ ἀνάγκαι της, τὰ προβλήματά της καὶ οἱ ἐπαπειλοῦντες ταύτην κίνδυνοι. Κατὰ συνέπειαν καὶ διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν προστασίαν ταύτης ἀπαιτοῦνται ἀνάλογα ὅπλα, μέσα καὶ μέθοδοι. Τὴν ἀνάγκην ταύτην ἀντιλαμβανόμενοι ἐχωρήσαμεν μετὰ προσοχῆς εἰς τὴν μελέτην ἀναπροσαρμογῆς τῆς περὶ ἐλέγχου δημοσίων θεαμάτων νομοθεσίας, ὡς καὶ εἰς τὴν γενικωτέραν περὶ κινηματογράφου τοιαύτην, ἥτις ἤδη εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῆς τελικῆς ἐπεξεργασίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Διαμαντοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2928)14.2.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1540 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Διαμαντοπούλου περὶ τῶν δημοσιευθέντων εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς 7.2.63 «Ἡ Φωνὴ τοῦ Λαοῦ», ἐν σχέσει μὲ τὰ κέρδη τῆς Ἑνώσεως Συντακτῶν Ἀθηναϊκῶν Ἐφημερίδων ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ Λαχείου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα ἔχομεν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐποπτείαν καὶ ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως τοῦ Λαχείου τῶν Συντακτῶν. Ἐν τούτοις ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. βουλευτοῦ μᾶς ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐρευνήσωμεν καὶ πάλιν τὸ θέμα. 1) Ἀπηυθύνθημεν εἰς τὴν Ἕνωσιν τῶν Συντακτῶν Ἐφημερίδων Ἀθηνῶν, ἥτις διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 140)Μ)22.2. 63 ἐγγράφου της μᾶς ἐγνώρισεν ὅτι τὸ εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἀναφερόμενον δημοσίευμα τοῦ ἑβδομαδιαίου ἐντύπου «Ἡ Φωνὴ τοῦ Λαοῦ» εἶναι ἀναληθὲς καὶ συκοφαντικὸν καὶ ὅτι ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον αὐτῆς, ὅπως ὑποβάλῃ μήνυσιν κατὰ τοῦ ἱδρυτοῦ ὑπευθύνου τοῦ ἐντύπου κ. Γ. Δ. Ἑξηντάρη. 2) Διὰ τοῦ αὐτοῦ ὡς ἄνω ἐγγράφου της ἡ Ἕνωσις Συντακτῶν παρέσχεν ἡμῖν στοιχεῖα τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς διαχειρίσεως τοῦ Λαχείου τοῦ ἔτους 1961, δεδομένου ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις διὰ τὸ ἔτος 1962 δὲν ἔχει εἰσέτι ὁλοκληρωθῆ, καθ’ ὅτι αὕτη περατοῦται τὴν 31ην Μαρτίου ἑκάστου ἔτους. Τὰ ἐν λόγῳ στοιχεῖα παραθέτομεν κατωτέρω πρὸς ἐνημέρωσιν τοῦ ἐρωτῶντος κ. βουλευτοῦ:

Τὸ ποσὸν τοῦτο κατανέμεται ὡς ἑξῆς:

3) Σκόπιμον εἶναι νὰ ὑπομνησθῇ ὅτι τὸ Λαχεῖον τῆς Ἑνώσεως Συντακτῶν ἀποβλέπει σὺν τοῖς ἄλλοις εἰς τὴν ἠθικὴν καὶ ποιοτικὴν ἐξύψωσιν τοῦ δημοσιογραφικοῦ ἐπαγγέλματος, τὴν ἀνάπτυξιν τῶν μελῶν τῆς Ἑνώσεως Συντακτῶν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, καὶ εἰς τὴν συμβολὴν τῶν ὠργανωμένων Ἑλλήνων δημοσιογράφων εἰς τὰς διεθνῶς ἰδίᾳ καταβαλλομένας προσπαθείας ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Δέον ἐπίσης νὰ τονισθῇ ὅτι μόνον οἱ Ἕλληνες δημοσιογράφοι δὲν ἔχουν ὑποχρεωτικοὺς κοινωνικοὺς πόρους διὰ τὴν ἀσφάλισίν των καὶ ὅτι τὸ κενὸν τοῦτο πληροῦται διὰ τοῦ Λαχείου, ὅπερ εἶναι προαιρετικόν. Ἡ Ἕνωσις Συντακτῶν Ἀθηνῶν διὰ τοῦ ἐκ τοῦ Λαχείου εἰσπραττομένου μεριδίου συντρέχει πάντα κοινωφελῆ καὶ ἐθνικὸν σκοπόν. Μετέχει ἰδίαις δαπάναις εἰς ὅλα τὰ διεθνῆ δημοσιογραφικὰ συνέδρια, ὅπου διὰ τῆς Ἑνώσεως Συντακτῶν ἀκούεται ἡ φωνὴ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ἕνωσις Συντακτῶν φιλοξενεῖ τοὺς διερχομένους ἐξ Ἑλλάδος ξένους δημοσιογράφους ἢ ἄλλους ἐπισήμους ἢ ξένους παράγοντας τῆς διεθνοῦς διανοίξεως. Ἐν τέλει τὸ Λαχεῖον τῶν Συντακτῶν εἶναι δημιούργημα τῆς Ἑνώσεως ταύτης εἰς τὰς ἐμπνεύσεις τῆς ὁποίας ὀφείλει τὴν τεραστίαν του ἐπιτυχίαν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

ηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ἀπὸ 8 τρέχοντος μηνὸς ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, σχετικῶς μὲ τὴν ἐκποίησιν τῶν ἐν Ἰταλίᾳ ναυπηγουμένων πλοίων τοῦ ΕΟΤ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: 1. Διὰ τὴν ἐκποίησιν τῶν ἐν Ἰταλίᾳ ναυπηγουμένων πλοίων τοῦ ΕΟΤ προεκηρύχθη πλειοδοτικὸς διαγωνισμός, δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 46377)25.7.62 διακηρύξεως. Κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς διενεργείας τοῦ διαγωνισμοῦ ὑπεβλήθη μόνον μία προσφορὰ ἥτις ὅμως δὲν ἦτο σύμφωνος μὲ τοὺς τυπικοὺς καὶ τοὺς οὐσιαστικοὺς ὅρους τῆς διακηρύξεως, δι’ ὃ καὶ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ ΕΟΤ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 461)11.10.62 ἀποφάσεως αὐτοῦ ἐκήρυξε τὸν διαγωνισμὸν ἄγονον. 2. Κατόπιν τούτων τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ ΕΟΤ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2)17.1.63 ἀποφάσεως αὐτοῦ ἐνέκρινεν ὅπως ἀπευθυνθῇ πρόσκλησις εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους πρὸς ὑποβολὴν προσφορῶν, κριτήριον τῶν ὁποίων ἐκτὸς τῆς σοβαρότητος καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐπιφανείας τοῦ προσφέροντος θὰ ἀποτελέσουν τὸ ὕψος τοῦ τιμήματος, τὸ ποσὸν τῆς προκαταβολῆς, ὁ χρόνος ἐξοφλήσεως τοῦ ὑπολοίπου, τὸ ἐπιτόκιον καὶ αἱ προσφερόμεναι ἐγγυήσεις. 3. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω δῆλον καθίσταται ὅτι ἡ ἐπιλογὴ τῆς συμφερωτέρας διὰ τὸν ΕΟΤ προσφορᾶς θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει καθαρῶς ἀντικειμενικῶν κριτηρίων ἐκ τῶν προτέρων καθωρισμένων. 4. Περίληψις τῆς ὑπ’ ἀριθ. 5248)2.1.63 προσκλήσεως ἐδημοσιεύθη διὰ 12 ἡμερησίων ἐφημερίδων τῶν Ἀθηνῶν καὶ πέντε εἰδικῶν οἰκονομικῶν καὶ ναυτιλιακῶν ἐφημερίδων καὶ περιοδικῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

III) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Κοθρῆ. Ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1090)713)19.1.1963 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 1303)16.1.1963 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Κοθρῆ μετὰ τοῦ ἀπὸ 29.12.62 ὑπομνήματος τοῦ Συνδέσμου Ἐξαγωγέων Ἐλαιολάδου Μυτιλήνης, περὶ τῆς ἐν γένει ἐφαρμοζομένης ἐλαϊκῆς πολιτικῆς καὶ τῶν ληφθησομένων μέτρων πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἐν τῷ ὑπομνήματι διαλαμβανομένων κινδύνων ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν ἐξαγωγῶν τοῦ ἐλαιολάδου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1. Ἡ ἐφαρμοζομένη κατ’ ἔτος ἐλαϊκὴ πολιτικὴ καὶ σταθερὰ εἶναι καὶ συνεπὴς πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Ν. Δ. 3786) 1957 «περὶ προστασίας τῆς ἐθνικῆς ἐλαιοπαραγωγῆς», ἔχει δὲ ὡς βασικὸν γνώμονα τὴν προστασίαν τοῦ ἐλαιολάδου ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως. 2. Ἡ ἐξαγωγικὴ ἐπὶ τοῦ ἐλαιολάδου πολιτικὴ σοβαρῶς ἐπηρεάζεται ἐκ τῆς ποσοτικῆς ἐπαρκείας τοῦ εἴδους καὶ ἐκ τῆς διαμορφώσεως τῶν τιμῶν ἐν τῇ ἐσωτερικῇ ἀγορᾷ. 3. Μολονότι ἡ ἐφετεινὴ παγκόσμιος ἐλαιοπαραγωγὴ προεβλέφθη ἐξ ἀρχῆς μειωμένη, ὑπολογιζομένη εἰς 840.000 περίπου τόννους ἔναντι 1.200.000 τόννων τῶν ἐτησίων καταναλωτικῶν ἀναγκῶν καὶ ἡ ἐγχώριος τοιαύτη καλύπτουσα μόλις τὸ ἥμισυ τῶν ἐτησίων ἀναγκῶν τῆς ἐσωτερικῆς ἀγορᾶς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς διατήρησιν τῆς ἐμπορικῆς ἐπαφῆς μὲ τὴν ἀγορὰν ἐξωτερικοῦ διηυκόλυνε τὴν πραγματοποίησιν τῶν προγραμματισθεισῶν ἐξαγωγῶν ἐλαιολάδου, αἵτινες μέχρι τῆς 31.12.62 ἀνῆλθον εἰς 8.374 περίπου τόννους ἐκ τῶν τοῦ ἰδιωτικοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν κρατικῶν ἀποθεμάτων. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἀπὸ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου π.ἔ. ἐκδηλωθέντος βραδέως μὲν ἀλλὰ σταθεροῦ ἀνατιμητικοῦ ρυθμοῦ τῶν λιπαρῶν μὲ τὰς γνωστὰς ἐπιπτώσεις ἐπὶ τοῦ τιμαρίθμου, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν μειωμένην προσφορὰν ἐλαιολάδων νέας ἐσοδείας καὶ τὴν ηὐξημένην ζήτησιν λιπαρῶν ὑπὸ τῆς ἐσωτερικῆς ἀγορᾶς εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὸ ἐπιδειχθὲν ἐνδιαφέρον τοῦ Ὑπουργείου διὰ τὴν προώθησιν τῶν ἐξαγωγῶν καὶ τὴν διαφήμισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐλαιολάδου, ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἐπὶ τούτοις, δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ μετὰ τὴν τελικὴν ἀπαγόρευσιν τῶν ἐξαγωγῶν, ἐπετράπη ἡ φόρτωσις ἐλαιολάδων δι’ ἀλλοδαπὴν καὶ ἡ χορήγησις ἀδειῶν ἐξαγωγῆς διὰ ποσότητας δι’ ἃς εἶχον ἀνοιγῆ ἀνέκκλητοι πιστώσεις καὶ εἶχον αὗται ἀναγγελθῆ εἰς τὰς μεσολαβούσας Ἑλληνικὰς Τραπέζας καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἀνέλθουν εἰς χιλίους (1.000) περίπου τόννους ἐλαιολάδου συσκευασμένου εἰς λευκοσιδηρᾶ δοχεῖα. 4. Ὁ ἐν ὑπομνήματι τοῦ Συνδέσμου Ἐξαγωγέων Μυτιλήνης διαλαμβανόμενος ἰσχυρισμός, ὅτι τὸ μέγιστον τῶν ἐξαγωγῶν ἐκάλυψεν ἀνάγκας τῆς Ἰταλίας καὶ οὐχὶ ὡς ἔδει ἑτέρων καταναλωτικῶν χωρῶν, εἶναι ἀβάσιμος, δεδομένου ὅτι ἐκ τῆς ἀνωτέρω ποσότητος τῶν 8.374 τόννων εἰς Ἰταλίαν ἐξήχθησαν 3.231 τόννοι ἐνῷ ἡ ὑπόλοιπος ποσότης ἐξήχθη εἰς ἑτέρας καταναλωτικὰς χώρας ὡς ἑξῆς: Ἀγγλία τόννοι 97, Αὐστρία τόννοι 6, Βέλγιον τόννοι 6, Γαλλία τόννοι 26, Δυτικὴ Γερμανία τόννοι 39, Γιουγκοσλαβία τόννοι 855, Ἑλβετία τόννοι 3, Ὁλλανδία τόννοι 6, Ρωσσία τόννοι 916, Η.Π.Α. τόννοι 1.881, Τσεχοσλοβακία τόννοι 377, Πολωνία τόννοι 126, Βουλγαρία τόννοι 20, Αἴγυπτος τόννοι 3 καὶ λοιπαὶ χῶραι τόννοι 782. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Ἰανουαρίου 1963

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Στεφανίδη. Ἐπὶ τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Στεφανίδη κατατεθεῖσα ἐν τῇ Βουλῇ ὑπ’ ἀριθ. 1344 ἐρώτησις, σχετικῶς μὲ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ λιγνιτωρυχείου Κύμης καὶ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἐπιτροπῆς διαθέσεως λιγνιτῶν, εἰς τὴν Δ.Ε.Η., ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ἀπὸ πλευρᾶς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου ἡμῶν τὰ κάτωθι: Τὸ λιγνιτωρυχεῖον Κύμης εὑρίσκεται ἐν ἐνεργείᾳ μέχρι καὶ τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου 1962. Ἡ παραχθεῖσα ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου π.ἔ. ποσότης λιγνίτου, ἀνελθοῦσα εἰς 60.907 τόννους διετέθη ἐξ ὁλοκλήρου ὡς ἀκολούθως:

Ὁ ἐξορυσσόμενος λιγνίτης εἶναι καλῆς ποιότητος (θερμίδων 4.500 περίπου). Ἡ τιμὴ πωλήσεως τοῦ λιγνίτου τούτου καθωρίσθη εἰς δρχ. 386 κατὰ τόννον ἐπὶ τοῦ δαπέδου τοῦ ὀρυχείου καὶ ἐπὶ μεταφορικοῦ μέσου τοῦ παραλήπτου. Ἡ συσταθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Βιομηχανίας Ἐπιτροπὴ μελέτης τοῦ θέματος τῆς καταναλώσεως λιγνιτῶν παρὰ τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου τῆς Δ.Ε.Η., εἰς ἣν μετεῖχε καὶ ἐκπρόσωπος ἡμῶν, ἐπεράτωσε τὸ ἔργον της ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου π.ἔ. καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἁρμοδίως. Ἐν τούτοις, παρ’ ὅλον ὅτι διὰ τῶν ληφθέντων μέτρων ἐπετεύχθη αὔξησις τῆς καταναλισκομένης, ὑπὸ τοῦ ἐργοστασίου τῆς Δ.Ε.Η. ποσότητος λιγνιτῶν εἰς 200.000 τόννους ἀπὸ τοῦ ἔτους 1963, ἀντὶ 150.000 τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἡ ἐπιχείρησις τοῦ ἐν λόγῳ λιγνιτωρυχείου δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὸν προκηρυχθέντα ὑπὸ τῆς Δ.Ε.Η. κατὰ τὴν 31.12.62 μειοδοτικὸν διαγωνισμὸν προμηθείας τῶν 200.000 τόννων λιγνιτῶν, διότι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου π.ἔ. διέκοψε τὴν περαιτέρω λειτουργίαν τοῦ ὀρυχείου της, ἄγνωστον διὰ ποίους λόγους. Ὡς πρὸς τὰ ληφθέντα μέτρα διὰ τὴν ἐπαναλειτουργίαν τούτου, ἁρμόδιοι εἶναι οἱ συνάδελφοι ἡμῶν Βιομηχανίας καὶ Συντονισμοῦ. Τέλος παράπονα περὶ μὴ ἐξαντλήσεως ὅλων τῶν προσπαθειῶν μας, περὶ ὑποχρεωτικῆς καταναλώσεως λιγνιτῶν (Ν. 1640)51) ὑπὸ τῶν ἐν τῇ περιοχῇ ἐπιχειρήσεων, δὲν ἔχουν ὑποβληθῆ ἡμῖν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Ἰανουαρίου 1963

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Γιαννοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν: 1) Τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1328 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Γιαννοπούλου, διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1291)23.1.63 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ 2) τῆς ὑπ’ ἀριθ. 409 ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Δημοπούλου, διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1513)26.1.63 ὑμετέρου ἐγγράφου σχετικῶς μὲ ἐνημέρωσιν τῶν παραγωγῶν ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν καπνῶν, λῆξιν ἀγορῶν τῶν καπνῶν κλπ., ἔχομεν τὴν τιμήν, νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: α) Καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ἀγορῶν χωρικῶν καπνῶν ὁ Ἐθνικὸς Ὀργανισμὸς Καπνοῦ ἐκδίδει ἑβδομαδιαῖον «Δελτίον πωλήσεων» εἰς ὃ παρέχονται στοιχεῖα περὶ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς καπνῶν τῶν πραγματοποιουμένων πωλήσεων χωρικῶν καπνῶν καὶ τῆς μέσης τιμῆς πωλήσεως αὐτῶν κατὰ καπνικὰς περιοχάς. Ἐπίσης διὰ πᾶσαν πληροφορίαν ἐπὶ τῶν ἐξελίξεων τῆς ἐσωτερικῆς καπναγορᾶς (τιμαὶ πωλήσεις ἀδιάθετα ὑπόλοιπα κλπ.) δύνανται οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ ἀπευθύνωνται εἰς τὰς κατὰ τόπους περιφερειακὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ε.Ο.Κ. β) Ὅσον ἀφορᾷ τὴν λῆξιν τῶν ἀγορῶν χωρικῶν καπνῶν, γνωρίζομεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῇ ἡμερομηνία λήξεως τῶν ἐν λόγῳ ἀγορῶν, καθόσον οὕτω θὰ περιωρίζετο ἡ χρονικὴ διάρκεια αὐτῶν ἐπὶ ζημίᾳ τῶν παραγωγῶν. γ) Ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἀγορῶν χωρικῶν καπνῶν ἐξήτασε τὸ ὅλον καπνικὸν θέμα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, τιμῶν ἀποθεμάτων, ἐξαγωγῶν, καταπολεμήσεως περονοσπόρου καὶ τῶν τάσεων γενικῶς τῆς διεθνοῦς καπναγορᾶς καὶ εἰδικώτερον τῶν ἀνταγωνιστριῶν τῆς Ἑλλάδος χωρῶν καὶ προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν, ὅπως ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον μὴ προβῇ εἰς οὐδεμίαν παρέμβασιν ἀναφορικῶς πρὸς τὴν διαμόρφωσιν τῆς ἀγορᾶς χωρικῶν καπνῶν, ἀλλὰ παρακολουθήσῃ μετὰ προσοχῆς τὰς ἐξελίξεις αὐτῆς, ἑτοίμη νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα εὐθὺς ὡς παραστῇ ἀνάγκη. δ) Τέλος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς καταβολῆς συμπληρωματικοῦ τιμήματος εἰς παραγωγοὺς πωλήσαντας τὰ καπνά των εἰς χαμηλὰς τιμὰς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἁρμόδιον νὰ ἀπαντήσῃ εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, πρὸς ὃ κοινοποιεῖται τὸ παρὸν μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως γνωρίσῃ ὑμῖν σχετικῶς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Γεωργίου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1296 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Γεωργίου, σχετικῶς μὲ αἴτημα τῶν καπνοπαραγωγῶν Λαρίσης, ὅπως κατὰ τὴν περίοδον τῶν ἀγοραπωλησιῶν καπνῶν, τὸ Κράτος ἐξαγγέλλῃ καθημερινῶς τὰς διεθνεῖς τιμὰς τοῦ καπνοῦ διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4398)ΕΝ63) 24.1.63 ἐγγράφου Ὑπουργείου Συντονισμοῦ (ὑμέτερον 1083)19.1.63), ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ ἱκανοποίησις τοῦ ἀνωτέρω αἰτήματος λόγῳ τοῦ πλήθους τῶν ποικιλιῶν καὶ ποιοτήτων τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν, δι’ ἑκάστην τῶν ὁποίων διαμορφοῦται ἰδιαιτέρα τιμή. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Γεωργίου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1417 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Γεωργίου, σχετικῶς μὲ τιμὰς ἀσφαλείας τῶν καπνῶν κλπ., διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1909) 31.1.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: α) Ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἀγορῶν χωρικῶν καπνῶν ἐξήτασε τὸ ὅλον καπνικὸν θέμα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, τιμῶν, ἀποθεμάτων, ἐξαγωγῶν, καταπολεμήσεως τοῦ περονοσπόρου καὶ τῶν τάσεων γενικῶς τῆς διεθνοῦς καπναγορᾶς καὶ εἰδικώτερον τῶν ἀνταγωνιστριῶν τῆς Ἑλλάδος χωρῶν καὶ προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν, ὅπως ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον μὴ προβῇ εἰς οὐδεμίαν παρέμβασιν ἀναφορικῶς πρὸς τὴν διαμόρφωσιν τῆς ἀγορᾶς χωρικῶν καπνῶν, ἀλλὰ παρακολουθήσῃ μετὰ προσοχῆς τὰς ἐξελίξεις αὐτῆς, ἑτοίμη νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα εὐθὺς ὡς παραστῇ ἀνάγκη. β) Ἡ ἐνημέρωσις τῶν παραγωγῶν ἐπὶ τῶν ἐξελίξεων τῶν διεθνῶν τιμῶν τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν, δὲν καθίσταται δυνατὴ λόγῳ τοῦ πλήθους τῶν ποιοτήτων καὶ ποικιλιῶν αὐτῶν, δι’ ἑκάστην τῶν ὁποίων διαμορφοῦται ἰδιαιτέρα τιμή. γ) Περιορισμὸς τῆς χρονικῆς διαρκείας τῶν ἀγοραπωλησιῶν χωρικῶν καπνῶν δὲν θὰ ἐξυπηρέτει τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 9 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λ. Κύρκου καὶ Κ. Χιωτάκη. ... Ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1904)1334)31.1.1963 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 1412 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. Λ. Κύρκου καὶ Κ. Χιωτάκη, περὶ χορηγήσεως Κρατικοῦ ἐλαιολάδου ἐπὶ δανεισμῷ εἰς τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς Κρήτης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Ἀπὸ τοῦ τέλους παρελθόντος μηνὸς ἔπαυσεν ἡ εἰς οἱονδήποτε διάθεσις αὐτουσίου ἐλαιολάδου ἐκ τῶν Κρατικῶν ἀποθεμάτων. Τὰ εἰς διάφορα κέντρα συγκεντρώσεως ὑφιστάμενα Κρατικὰ ἀποθέματα ἐλαιολάδου, χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν παρασκευὴν μίγματος ἐλαιολάδου καὶ σπορελαίου εἰς ἀναλογίαν 50% ὅπερ διατίθεται εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν πρὸς 14,50 δραχμ. κατὰ χιλιόγραμμον. Ἡ μεταφορὰ αὐτουσίων σπορελαίων καὶ τοῦ Κρατικοῦ μίγματος εἰς τὰς ἐλαιοπαραγωγικὰς περιφερείας ἔχει ἀπαγορευθῆ δι’ Ἀγορανομικῶν διατάξεων πρὸς προστασίαν τοῦ ἐπιτοπίως παραγομένου ἐλαιολάδου. Ἐπειδὴ διὰ λόγους ἐπαρκείας καθίσταται ἀνέφικτος ἡ χορήγησις εἰς τοὺς ἀγρότας κρατικοῦ ἐλαιολάδου ἐπὶ δανεισμῷ, μελετᾶται ἡ προώθησις Κρατικοῦ μίγματος εἰς ἐλαιοπαραγωγικὰς περιφερείας, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ζητηθῆ ὑπὸ τῶν Συνεταιρικῶν Γεωργικῶν Ὀργανώσεων (ΠΑΣΕΓΕΣ, Σ-ΠΕ, ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΗ κλπ.) ἡ δὲ διάθεσις ἐὰν τελικῶς ἀποφασισθῇ θὰ γίνῃ διὰ τῶν Συνεταιρικῶν Ὀργανώσεων ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τοὺς ἀγρότας, λαμβανομένων τῶν ἀπαραιτήτων μέτρων διασφαλίσεως τῆς ἁγνότητος τοῦ ἐπιτοπίως παραγομένου ἐλαιολάδου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 9 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Ἀλλαμανῆ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1897)1327)31.1.63 ἐγγράφου ὑμῶν δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Στ. Ἀλλαμανῆ, ἀφορῶσα ἐνίσχυσιν τῶν κατοίκων τοῦ Συνοικισμοῦ Κατούσι (Μεταμόρφωσις) τῆς Κοινότητος Ἀνθηροῦ καὶ ἐν συνεχείᾳ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 110746)682)22.1. 63 πρὸς ὑμᾶς ἐγγράφου μας ἀπαντητικοῦ ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1250 ἐρωτήσεως τοῦ ἰδίου ὡς ἄνω βουλευτοῦ, δι’ οὗ ἐγνωρίσαμεν ὅτι διὰ τὴν ἐνίσχυσιν ἁπάντων τῶν ἀπόρων κατοίκων τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνεται καὶ ἡ Κοινότης Ἀνθηροῦ, διετέθησαν 4.300.561 χιλιόγραμμα ἀλεύρων καὶ 48286 χιλιόγραμμα φυτικοῦ λίπους, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι, κατόπιν σχετικῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου, ἀπεστάλησαν καὶ ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Νομάρχου Καρδίτσης διὰ τὴν κατὰ τὴν κρίσιν του διανομὴν εἰς τοὺς κατοίκους τῶν πληγεισῶν ἐκ τῶν τελευταίων χιονοπτώσεων ἢ ἄλλων θεομηνιῶν περιφερειῶν τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης καὶ αἱ κάτωθι, πλέον τῶν ἀνωτέρω, ποσότητες τροφίμων: 1) Δέκα (10) τόννοι ἀλεύρων. 2) Εἷς (1) τόννος σπορελαίου. 3) Εἷς (1) τόννος πληγουρίου. Ὡσαύτως διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς κτηνοτροφίας τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης διετέθησαν ἓν ἑκατομμύριον ἑπτακόσιαι τεσσαράκοντα χιλιάδες (1.740.000) χιλιόγραμμα ἀραβοσίτου καὶ τριακόσιαι χιλιάδες (300.000) χιλιόγραμμα σίτου. Συγκεκριμένως δὲ ἡ Κοινότης Ἀνθηροῦ, μετὰ τῶν πέριξ αὐτῆς συνοικισμῶν Γριτσάρη καὶ Κατούσι, παρέλαβεν ἐκ τῆς θέσεως Ἀφορασιᾶς, τόπος προμηθείας τῶν ἀναγκαιουσῶν αὐτῇ ζωοτροφῶν, ἑκατὸν πεντήκοντα (150) τόννους κτηνοτροφῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ

ηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Σακελλάρη, Θ. Γιαννοπούλου καὶ Ι. Παπαδημητρίου. Ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 873)512)16.1.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1259) 14.1.1963 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Σακελλάρη, Θ. Γιαννοπούλου καὶ Ι. Παπαδημητρίου, ἐν σχέσει μὲ τὴν κατάργησιν τοῦ ἀπὸ 11.5.1926 Ν. Δ)τος «περὶ ἐλέγχου τοῦ ἐμπορίου τῶν ἐλαιῶν Ἀμφίσσης Σαλώνων» ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παραπέμψωμεν ὑμᾶς εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 65098) 14261)7.1.63 ἡμέτερον πρὸς ὑμᾶς ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηντήσαμεν ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 930 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Λιδωρίκη ἀφορώσης εἰς τὸ αὐτὸ θέμα. Πρὸς τούτοις γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι ἐπειδὴ ὑπεβλήθησαν ἡμῖν διαμαρτυρίαι τῶν παραγωγῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων τῆς περιφερείας Ἀμφίσσης, λόγῳ τῆς καταργήσεως τοῦ εἰρημένου Δ)τος, κατηρτίσθη κοινὴ ἀπόφασις ἡμῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Γεωργίας, δι’ ἧς λαμβάνονται πρόσθετα μέτρα προστασίας τῶν ἐλαιῶν Ἀμφίσσης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ

θʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Στειροπούλου καὶ Γ. Βασιλάτου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2152)1550)5.2.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ἀπὸ 2.2.63 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Στειροπούλου καὶ Γ. Βασιλάτου σχετικῶς μὲ τὴν προμήθειαν 300 αὐτομάτων πλαστίγγων διὰ τὴν νέαν Λαχαναγορὰν Ἀθηνῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἀπὸ 30. 11.62 διενεργηθέντος διεθνοῦς διαγωνισμοῦ δὲν κατεκυρώθη λόγῳ ἀποστολῆς νεωτέρων τεχνικῶν προδιαγραφῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Σχετικῶς μὲ τὴν ἀποστολὴν τοῦ ὑπομνήματος τῆς Ἑλληνικῆς Βιομηχανίας ΤΕΜΕΑ) ΠΦΙΣΤΕΡ εἰς τὸν καθηγητὴν τοῦ Ε. Μ. Πολυτεχνείου κ. Ν. Θεοφανόπουλον, γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι οὗτος διὰ τοῦ ἀπὸ 5.2.63 πρακτικοῦ τῆς ὑπὸ τὴν Προεδρίαν του Ἐπιτροπῆς Ἐμπειρογνωμόνων, γνωμοδοτεῖ ὅπως ἐφ’ ὅσον δὲν γίνῃ ἐπανάληψις τοῦ διαγωνισμοῦ, μὴ δοθῇ ὁλόκληρος ἡ παραγγελία εἰς τοὺς πολυστρόφους ζυγοὺς SCHEMBER ἢ ATLAS ἂν καὶ χαμηλῆς τιμῆς, διὰ λόγους ἀσφαλείας ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὸ ἥμισυ τῆς προμηθείας (ἔστω 150 ζυγοὶ) νὰ δοθῇ εἰς τοὺς

στιβαρωτέρους μονοστρόφους τύπους ζυγούς, TDLEDO ἢ

ΤΕΜΕΑ) ΠΦΙΣΤΕΡ.

Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω καὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας περὶ ἐπαναλήψεως τοῦ διαγωνισμοῦ ὑπὸ νέους τεχνικοοικονομικοὺς ὅρους ὡς καὶ τοῦ ἐπείγοντος γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 276047)2423)9.2. 63 ἀποφάσεως ἡμῶν ἐχορηγήθη ἐξουσιοδότησις εἰς Ὑπουργεῖον Γεωργίας διὰ τὴν ἀπ’ εὐθείας ὑπ’ αὐτοῦ προμήθειαν τῶν πλαστίγγων συμφώνως πρὸς τοὺς προταθέντας ὅρους καὶ τὰς κειμένας διατάξεις. Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ

ιʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Γεωργίου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1299 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Γεωργίου, σχετικῶς μὲ δικαίωμα καπνοκαλλιεργείας γεωργῶν κατοίκων τῶν κοινοτήτων Ἀμπελῶνος Τυρνάβου, Συκουρίου καὶ Ὄσσης Λαρίσης, διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Κ. 1875)142)31.1.1963 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν (ὑμέτερον 1086)19.1. 1963), ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: α) Ὅσον ἀφορᾷ τὰ πεδινὰ χωρία Ἀμπελὼν καὶ Τύρναβος, καλλιεργοῦντα ἐξαγώγιμα καπνὰ μόνον, οἱ νομίμως καλλιεργήσαντες τὸ 1962 καπνά, δύνανται νὰ καλλιεργήσουν κατὰ τὸ 1963 ἐξαγώγιμα καπνὰ ἐλευθέρως καὶ μέχρις 20 στρεμμάτων κατὰ καλλιεργητήν. β) Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὀρεινὸν χωρίον Ὄσσης καὶ τὸ ἡμιορεινὸν Συκούριον, καλλιεργοῦντα μικτὰ καὶ βιομηχανικὰ καπνά, ἡ καλλιέργεια ἐξαγωγίμων ποικιλιῶν καπνοῦ εἶναι ἐλευθέρα δι’ ἅπαντας τοὺς κατ’ ἐπάγγελμα γεωργοὺς μονίμους κατοίκους τῶν ἐν λόγῳ χωρίων καὶ μέχρις εἴκοσι στρεμμάτων δι’ ἕκαστον καλλιεργητήν. Ἀντιθέτως, ἡ καλλιέργεια καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως εἰς τὰ ἐν λόγῳ χωρία περιορίζεται μόνον εἰς τοὺς νομίμους καλλιεργήσαντας κατὰ τὸ ἔτος 1962 παραγωγοὺς καὶ τοῦτο διότι ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως δὲν κρίνεται σκόπιμος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ

IV) Τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Χ. Τσαντούλα. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2642)11.2.1963 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1512)7.2.1963 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Χ. Τσαντούλα, σχετικῶς μὲ τὴν μὴ μονιμοποίησιν εἰσέτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Δημοσίων Ἔργων τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἔκδοσις καὶ δημοσίευσις τῶν κατὰ νόμον ἀποφάσεων διὰ τὴν μονιμοποίησιν τοῦ ἐν λόγῳ προσωπικοῦ, λόγῳ μὴ περαιώσεως εἰσέτι τῆς κρίσεως τούτου ὑπὸ τῶν καθ’ ὕλην ἁρμοδίων Ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Ντάγγα. Ἀπαντῶντες εἰς τὴν διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2397)7.2.63 ἐγγράφου σας ἐρώτησιν ὑπ’ ἀριθ. 1481 τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Ντάγγα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ὁ Δῆμος Κορυδαλλοῦ ἐπρότεινε τὴν τροποποίησιν τοῦ ρυμοτομικοῦ σχεδίου διὰ τῆς ἐγκρίσεως τῆς ἰδιωτικῆς ὁδοῦ Κίττας, εἶχεν ἤδη μορφωθῆ ἐν τοῖς πράγμασι δι’ οἰκοδομῶν ἐχουσῶν πρόσωπον ἐπ’ αὐτῆς. Ἡ Ὑπηρεσία Οἰκισμοῦ, ἀναγνωρίζουσα τὸ δίκαιον τῆς ἐγκρίσεως τῆς ὁδοῦ Κίττας, διὰ τοὺς ἀνωτέρω λόγους, ἀπεδέχθη κατ’ ἀρχὴν τὴν πρότασιν τοῦ Δήμου, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅμως τῆς μετατροπῆς τοῦ πρὸ τῆς ὁδοῦ ταύτης ἐναπομένοντος μικροῦ οἰκοδομικοῦ τετραγώνου, ἔνθα αἱ ἰδιοκτησίαι τῶν διαμαρτυρομένων, εἰς κοινόχρηστον χῶρον (πάρκον), διότι λόγοι πολεοδομικοὶ καὶ μόνον ἐπιβάλλουσι τοῦτο. Ὁ Δῆμος Κορυδαλλοῦ δὲν ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν τῆς Ὑπηρεσίας ἐπὶ τῷ λόγῳ ἐλλείψεως οἰκονομικῶν μέσων πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν δημιουργηθησομένων ὑποχρεώσεων. Κατόπιν τούτου ἐκινήθη ὑπὸ τῆς Ὑπηρεσίας ἡ νόμιμος διαδικασία διὰ τὴν ἀνωτέρω τροποποίησιν τοῦ σχεδίου, ὑπὸ τὰς ὑπ’ αὐτῆς τεθείσας προϋποθέσεις, καὶ ἔκδοσιν τοῦ σχετικοῦ Β. Δ)τος, ὅπερ ἤδη εὕρηται ὑπὸ κύρωσιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Χ. Τσαντούλα. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2833)1970)63 ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1531 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Τσαντούλα σχετικῶς μὲ ἐνεργείας διανοίξεως τοῦ διαύλου Πρεβέζης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Τὸ Ὑπουργεῖον ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐνήργησεν, ὅπως ἡ ἁρμοδία Ὑδρογραφικὴ Ὑπηρεσία τοῦ Γ.Ε.Ν. προβῇ εἰς τὴν λῆψιν τῶν σημερινῶν βυθομέτρων τοῦ διαύλου Πρεβέζης, ἵνα διαπιστωθῇ ὁ βαθμὸς τῆς φυσικῆς προσχώσεως καὶ ἡ ἀνάγκη τυχὸν ἐκβαθύνσεως καὶ καθαρισμοῦ τοῦ διαύλου. Ἤδη, βάσει τῶν στοιχείων τούτων, θέλει ἐξετασθῆ ἡ ἀναγκαιότης τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου ἐκβαθύνσεως τοῦ διαύλου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Σακελλάρη καὶ Ν. Τσόχα. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1239 ἐ. ἔ. ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Σακελλάρη καὶ Ν. Τσόχα, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλούμεθα, ὅπως γνωρίσωμεν ἐπὶ τῶν μέτρων, ἅτινα δέον νὰ ληφθῶσι διὰ τὴν κατασκευὴν προστατευτικῶν ἔργων εἰς χωρίον Κανάλλια Φθιώτιδος, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι παρὰ τῆς ἡμετέρας ὑπηρεσίας, διετέθη κατὰ τὸ ἔτος 1958 πίστωσις δραχμῶν 40.000 καὶ ἐξετελέσθησαν προστατευτικὰ ἔργα τοῦ ἄνω χωρίου ἐκ τοῦ χειμάρρου Ρουστιανίτη. Τὸ θέμα τῆς ἐκτελέσεως ἔργων ἑτέρας φύσεως διὰ τὴν προστασίαν τοῦ χωρίου Καναλλίων, μεταπίπτει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, καθ’ ὅ,τι ἀφορᾷ ἔργα ὀρεινῆς προστασίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀθανασίου. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 976)62 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀθανασίου, σχετικῶς μὲ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ὁδῶν Ἡγουμενίτσης–Μαργαριτίου καὶ Φιλιατῶν Μουργκάνας. 1) Ὁδὸς Ἡγουμενίτσης–Μαργαριτίου–Μόρφης. Ἡ ὁδὸς αὕτη περιλαμβάνεται εἰς τὰ τμηματικὰ προγράμματα τῶν ἐτῶν 1960–61 καὶ 1961–62 ἐκ τοῦ γενικοῦ πενταετοῦς ἔργων ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας ἐκτελουμένων ὑπὸ τῆς Σ.Υ.Κ.Ε.Α. μὲ ἐνδείξεις:

Ἐπὶ ταύτης ἐξετελέσθησαν αἱ κάτωθι ἐργασίαι:

Ὡσαύτως παρήχθησαν 3.500 μ3 ὑλικοῦ 3Α, συνεκεντρώθησαν δὲ καὶ 300 μ3 λίθων διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν τεχνικῶν ἔργων, ὑφισταμένης προβλέψεως συνεχίσεως τῶν ἔργων μέχρις ὁλοκληρώσεώς των, ὡς ἐπρογραμματίσθησαν. 2) Ὁδὸς Φιλιατῶν–Ἁγ. Πάντων–Γεφ. Λαγκαβίτσης–Γεφ. Βροσύνης. Ἡ ὁδὸς αὕτη περιλαμβάνεται ὁμοίως εἰς τὸ τμηματικὸν πρόγραμμα 1961–62 μὲ τὰς ἐνδείξεις:

Ἐπὶ ταύτης ἐξετελέσθησαν αἱ κάτωθι ἐργασίαι: Τμῆμα Φιλιάτες–Ἁγ. Πάντων–Γέφ. Λαγκαβίτσης:

Τμῆμα Γεφ. Βροσύνης πρὸς Γλούσταν:

Ἐλήφθησαν μέτρα, ὥστε ἡ συγκοινωνία ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἡγουμενίτσης–Μαργαριτίου–Μόρφης νὰ μὴ διακοπῇ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ χειμῶνος, τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τὴν ὁδὸν Φιλιατῶν–Ἁγ. Πάντων–Γεφ. Λαγκαβίτσης–Γεφ. Βροσύνης κατὰ τὸ τμῆμα Φιλιατῶν μέχρι Λίας καὶ ἀπὸ Γέφ. Φροσύνης μέχρι διασταυρώσεως Καλλιθέας (5 χιλ. πρὸ τῆς Πίστης). Διὰ τὸ τμῆμα ἀπὸ Λίας μέχρι Καλλιθέας δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξασφάλισις τῆς συγκοινωνίας κατὰ τὴν χειμερινὴν περίοδον, διότι λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους τοῦτο καθίσταται ἀδιάβλητον καθ’ ὃ ἰλυῶδες καὶ ἐπιρρεπὲς ἐκτεταμένων καταπτώσεων. Ὁ χρόνος περαιώσεως τῶν προγραμματισθέντων ἔργων θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς χρηματοδοτήσεως τούτων τόσον ὑπὸ τῶν Δημοσίων Ἐπενδύσεων ὅσον καὶ τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου Θεσπρωτίας. Πάντως προβλέπεται περαίωσις τοῦ προγραμματισθέντος ἔργου μέχρι 31.12.64. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Μπακατσέλου, Θ. Λυμπερίδη, Α. Ἀγγελούση, Ε. Ζαπάρτα, Γ. Καραγκιώζη, Δ. Παπαδοπούλου, Κ. Ταλιαδούρη, Θ. Παπαπαναγιώτου καὶ Μ. Παπακωνσταντίνου. Ἐπὶ τῇ ὑπ’ ἀριθ. 1446)30.1.63 ἐρωτήσει τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Μπακατσέλου, Θ. Λυμπερίδη κλπ., διαβιβασθείσῃ ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2013)2.2.63 ὑμετέρου, ἐν σχέσει δὲ μὲ τὸν ἐκχιονισμὸν τῶν ὁδῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Διὰ τὴν διατήρησιν τῆς συγκοινωνίας καὶ ἀποκατάστασιν διακοπτομένης τοιαύτης λόγῳ χιονοπτώσεων, ἐγκαίρως καθ’ ἕκαστον ἔτος ὀργανοῦται ὁ ἐκχιονισμὸς τῶν ὁδῶν, κατὰ τὸν δυνατὸν τρόπον, μὲ τὰ ὑπάρχοντα ἐν Ἑλλάδι μηχανικὰ μέσα. Ὁ Κ.Ο.Μ.Δ.Ε. διαθέτει σήμερον δέκα (ἀρ. 10) κύρια ἐκχιονιστικὰ μηχανήματα, ἅτινα ἐγκαίρως προωθοῦνται εἰς καταλλήλους θέσεις (σταθμοὶ ἐκχιονισμοῦ), ἕτοιμα πρὸς λειτουργίαν. Διατίθενται ὡσαύτως ὑπὸ τοῦ Κ.Ο.Μ.Δ.Ε. ὡς βοηθητικὰ ἐκχιονιστικὰ μηχανήματα ἀριθμὸς ἰσοπεδωτήρων καὶ προωθητήρων. Τέλος, παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς τὰς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας νὰ προβαίνωσιν ἐκτάκτως εἰς μισθώσεις βοηθητικῶν μηχανημάτων παρὰ τῶν νομικῶν καὶ φυσικῶν προσώπων. Διὰ τῶν μέσων τούτων, εἰς τὰς συνήθεις περιπτώσεις, ὁ ἐκχιονισμὸς τῶν ὁδῶν ἀντιμετωπίζεται ἱκανοποιητικῶς. Εἰς ἐξαιρετικὰς ὅμως περιπτώσεις, ὡς ὁ διανυόμενος βαρύτατος χειμών, ἡ διατήρησις τῶν συγκοινωνιῶν καθίσταται λίαν δυσχερής. Διακοπαὶ τῆς συγκοινωνίας ἐσημειώθησαν οὐ μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς λοιπὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας, παρὰ τὰ ἀφθονώτερα τεχνικὰ μέσα, ἅτινα αἱ χῶραι αὗται διαθέτουσι. Πάντως, καταβάλλεται προσπάθεια προοδευτικῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καταλλήλων ἐκχιονιστικῶν μηχανημάτων διὰ τὴν καλυτέραν ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκχιονισμῶν τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου, οὗ τὴν εὐθύνην ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Διὰ τὰς ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς τὴν εὐθύνην ἔχουσι τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα, τὰ ὁποῖα ἐπιλαμβάνονται τῶν ἐκχιονισμῶν διὰ τῶν εἰς τὴν διάθεσίν των μηχανικῶν μέσων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Μ. Σβώλου, Σ. Ἡλιοπούλου, Ι. Εὐαγγελίδη καὶ Γ. Αὐγεροπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2009)2.2.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1442)30.1.63 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Μ. Σβώλου, Σ. Ἡλιοπούλου, Ι. Εὐαγγελίδη καὶ Γ. Αὐγεροπούλου, περὶ θεμάτων ἀπασχολούντων τὴν περιοχὴν Ζωοδόχου Πηγῆς–Περιστερίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ὁδοποιΐα: Ἡ διὰ τῆς ἐρωτήσεως ὑποδεικνυομένη ἀσφαλτόστρωσις τμήματος ὁδοῦ πρὸς ἐπέκτασιν τῆς λεωφορειακῆς γραμμῆς Μπουρναζίου εἶναι ἁρμοδιότητος τοῦ οἰκείου Δήμου. Ἐπεμβάσεις τοῦ Ὑπουργείου εἰς παρόμοια θέματα ἀντιμετωπίζονται κατὰ καιροὺς προοδευτικῶς καὶ ἀναλόγως τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων ἀπὸ ἀπόψεως μὴ διαταραχῆς τῶν κυρίως προγραμματισμῶν ἔργων βασικῆς σημασίας. Ἐπέκτασις δικτύου ὑδρεύσεως: Συμφώνως πρὸς τὴν παρ. 4 τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ Α. Ν. 1380)1938 αἱ ἐπεκτάσεις τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως καὶ τῶν συναφῶν ἔργων καὶ ἐγκαταστάσεων, εἶναι ὑποχρεώσεις τῶν Δήμων, Κοινοτήτων, Συνεταιρισμῶν ἢ καὶ ἀτόμων. Ἐκ παραλλήλου ἐκτελοῦνται ἐπεκτάσεις ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων καὶ δαπάναις τῶν ἐσόδων ἐκμεταλλεύσεως τῆς ὑδρεύσεως, αἵτινες ὅμως δὲν δύνανται νὰ καλύψουν ταὐτοχρόνως ὅλας τὰς ἀνάγκας, δι’ ὃ κλιμακοῦνται εἰς προγράμματα, βάσει τῶν ὁποίων ἐτοποθετήθησαν μέχρι τοῦδε εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Κοινότητος Ν. Λιοσίων, εἰς ἣν ὑπάγεται διοικητικῶς ἡ συνοικία Ζωοδόχος Πηγή, 4.860 μ. ἀγωγῶν. Εἰδικώτερον ὅσον ἀφορᾷ τὴν περιοχὴν Ζωοδόχου Πηγῆς, ἡ εἰς αὐτὴν ἐπέκτασις τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως δὲν εἶναι ἐφικτὴ ἄνευ τῆς αὐξήσεως τῆς ἱκανότητος τῶν ὑφισταμένων ἀγωγῶν, ἥτις ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἀντιμετωπίζεται. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

ηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Ἀγγελούση. Ἐπὶ τῆς περὶ ἧς πρόκειται ὁδοῦ συνεστήθησαν δύο ἐργολαβίαι. Ἡ πρώτη ἐκάλυπτε τὸ τμῆμα ἀπὸ Βυρωνείας πρὸς Ροδόπολιν μήκους 6 χιλιομέτρων καὶ περιελάμβανε καὶ τὴν ἀσφαλτόστρωσιν τούτου ἥτις καὶ συνετελέσθη. Ἡ δευτέρα ἐκάλυπτε τὸ τμῆμα ἀπὸ Ροδοπόλεως πρὸς Βυρωνείαν μήκους 7 χιλιομέτρων, ἐκ τῶν ὁποίων μόνον ἐπὶ τμήματος 2 χιλιομέτρων εἶχε γίνει ἀσφαλτόστρωσις. Περιωρισμένας ζημίας ὑπέστη τὸ πρῶτον τμῆμα μήκους 6 χιλιομέτρων, τὸ ἀσφαλτοστρωθέν, ὀφειλομένας εἰς αἴτια ὧν διετάχθη ἡ ἐξακρίβωσις καὶ ὁ ἐν περιπτώσει εὐθύνης τοῦ κατασκευαστοῦ ἐργολάβου καταλογισμὸς τῆς ζημίας εἰς βάρος του μερίμνῃ τοῦ ἁρμοδίου διὰ τὰ ὑπ’ ὄψιν ἔργα Νομαρχιακοῦ Ταμείου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 19 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

θʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Αὐγεροπούλου, Γ. Στεργίου, Θ. Γιαννοπούλου καὶ Ν. Τσόχα. Ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος περιφέρεια εἶναι ἐκ τῶν κατ’ ἐξοχὴν ὀρεινῶν τοιούτων καὶ τὸ ὁδικόν της δίκτυον δὲν εὑρίσκεται εἰς ἥσσονα μοῖραν ἄλλων περιφερειῶν τῆς αὐτῆς διαμορφώσεως. Ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν κατοίκων ἀπὸ συγκοινωνιακῆς πλευρᾶς διεξάγεται διὰ τῶν ἑπομένων ἐπαρχιακῶν ὁδῶν. (24) Ἐπαρχιακὴ ὁδός: Ναύπακτος–Πλάτανος–Υ. Σταυρὸς ἀπὸ γεφύρας Μόρνου διὰ Παλαιο–Πύργου Σύμου Πωκίστης Πλατάνου–Καστανιᾶς–Ἁγ. Δημητρίου Νεοχωρίου καὶ Ἀραχώβης μετὰ διακλαδώσεως πρὸς Βάθρον, μήκους 92 χιλιομέτρων. (25) Ἐπαρχιακὴ ὁδός: Γέφυρα Ρέρεσι–Α. Χώρα–Υ. Σταυρὸς διὰ Λιμνίστης–Ἀσπριᾶ–Ἀμπελακιωτίσσης καὶ Κλεπᾶς μήκους 90 χιλιομ. ἐξ ὧν 6 χιλιόμετρα ἡμιτελῆ καὶ ἀδιάνοικτα. (26) Ἐπαρχιακὴ ὁδός: Λιμνήσια–Ἐλατόβρυση–Γραμμένη Ὀξυὰ διὰ Τερψιθέας–Ἐλαττοῦς–Γρηγόρη–Καλλονὴ–Κυδωνιᾶς μέχρις ὁρίων Νομοῦ Φωκίδος πρὸς Ἀρτοτίναν μετὰ διακλαδώσεως πρὸς Κρυονέρια καὶ Πενταγιοῦς Δωρίδος μέχρις ὁρίων Νομοῦ μήκους 71,5 χιλιομ., ἐξ ὧν 8 ἀδιάνοικτα. (27) Ἐπαρχιακὴ ὁδός: Ναύπακτος–Λουτρὰ Στάχτης διὰ Σκάλας–Βαμβακοῦς–Νεοκάστρου καὶ Στήλια, μήκους 31 χιλιομέτρων, ἐξ ὧν ἡμιτελῆ καὶ ἀδιάνοικτα. Πρόκειται περὶ χωματοδρόμων οὐχὶ ἐξ ὁλοκλήρου διηνοιγμένων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐλλείψει πόρων τοῦ ἁρμοδίου Νομαρχιακοῦ Ταμείου, γίνεται ἁπλῶς συντήρησις διὰ χωματουργικῶν μηχανημάτων. Κατὰ τὸ ἔτος 1962 διετέθησαν διὰ στοιχειώδη συντήρησιν τοῦ δικτύου 200.000 δραχμαί. Διὰ τὴν ὑπ’ ἀριθ. (24) ἀνωτέρω Ἐπαρχιακὴν ὁδὸν διετέθησαν 3.000.000 δραχ. καὶ ἡ βάσει ταύτης συνομολογηθεῖσα ἐργολαβικὴ σύμβασις ἐπεραίωσε τὸ ἀντικείμενον αὐτῆς. Κατὰ τὸ ἀρξάμενον οἰκονομικὸν ἔτος βάσει προγραμματισμοῦ τοῦ οἰκείου Νομαρχιακοῦ Ταμείου ἐντὸς τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων του θὰ διατεθοῦν ἀνάλογοι διὰ συντηρήσεις, πιστώσεις. Ἡ ὁδὸς Ναυπάκτου–Σύμου–Αὐχὴν Τυμφρηστοῦ (24 Ε.Θ.) περιελήφθη εἰς τὸ πενταετὲς πρόγραμμα Ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας τὸ ἐκτελούμενον ὑπὸ Σ.Υ.Κ.Α.Ε. διὰ τὴν κατασκευὴν ἀσφαλτικῆς ἐπιστρώσεως ἐπὶ μήκους 30 χιλιομέτρων. Ἡ πραγματοποίησις τοῦ προγραμματισμοῦ τούτου εἶναι συνάρτησις τῆς ὅλης ἐξελίξεως τοῦ προγράμματος ἐκτελουμένου μερίμνῃ Σ.Υ.Κ.Ε.Α. Ἐν Ἀθήναις τῇ 19 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

ιʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Χιωτάκη καὶ Λ. Κύρκου. Ἡ περὶ ἧς πρόκειται κοινοτικὴ ὁδὸς ἀποτελεῖ προέκτασιν τῆς ὁδοῦ Παλαιοχώρας–Βουτᾶ ἐπὶ τῆς ὁποίας τὸ Πενταετὲς (1961–65) Πρόγραμμα Ἐπαρχιακῆς Ὁδοποιΐας ἐκτελούμενον ὑπὸ Σ.Υ.Κ.Ε.Α. προέβλεπε διάνοιξιν 5 χιλιομέτρων καὶ ἡμιδιάνοιξιν 5 χιλιομέτρων. Ἐκ τοῦ ὑπὸ διάνοιξιν τμήματος ἀπὸ Τσολιανῶν πρὸς Βουτᾶ, 5 χιλιομέτρων, τὸ ὁποῖον εἶχε προγραμματισθῆ ὄχι μόνον διηνοίχθη τὸ σύνολον, ἀλλὰ διηνοίχθησαν ἐπὶ πλέον καὶ 2 χιλιόμετρα καὶ ἀπέμεινε τὸ πρὸς Σαρακίναν ἑνωτικὸν τμῆμα μήκους 500 μ., τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι προγραμματισμένον. Ἐπειδὴ ὁ προγραμματισμὸς εἶναι συνάρτησις σπουδαιότητος, οἰκονομικῶν καὶ ὀργανωτικῶν μέσων, τὸ ὑπ’ ὄψει τμῆμα δὲν θὰ ἀντιμετωπισθῇ ὑπὸ τοῦ γενικοῦ προγράμματος, ἀλλὰ ὑπὸ τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου Χανίων, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιληφθῇ τῆς τακτοποιήσεώς του ἐν καιρῷ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

ιαʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπαδημητρίου. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1377)28.1.63 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπαδημητρίου, περὶ ἀδιανοίκτου τμήματος (ὁδοῦ ἀπὸ χωρίον Γαλατᾶ Νομοῦ Κορινθίας) πρὸς Πλατάνι (Νομοῦ Ἀργολίδος), τῆς διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1889)31.1.63 ἐγγράφου ὑμῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἡ ὁδὸς Γαλατᾶ–Πλατάνι εἶναι κοινοτικὴ διερχομένη διὰ τῆς αὐτῆς ἐδαφικῆς ζώνης, διὰ τῆς ὁποίας προβλέπεται νὰ διέλθῃ ἡ μελετωμένη διὰ Πλατανίου παραλλαγὴ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Νεμέας–Γαλατᾶ– Σκοτεινῆς–Κανδήλας. Κατὰ συνέπειαν, τὸ θέμα διανοίξεως τῆς ἐν λόγῳ ὁδοῦ ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν ληφθησομένων διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδὸν ἀποφάσεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

ιβʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπαδημητρίου. Ἐπὶ ὑπ’ ἀριθ. 764)455 ὑμετέρου, ἐπὶ ἐρωτήσεως, ἀριθ. 1228, τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπαδημητρίου, περὶ χαράξεως τῆς ὁδοῦ Νεμέας–Σκοτεινῆς–Κανδήλας–Λεβιδίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι: Ἡ ἀνωτέρω ὁδὸς εἶναι χαρακτηρισμένη ὡς ἐθνικὴ ὁδός, ἀριθ. 57, καὶ πρόκειται νὰ συνδέσῃ τὴν Δυτικὴν Πελοπόννησον μετὰ τοῦ Κέντρου, πέραν τῆς διὰ Τριπόλεως–Ἄργους τοιαύτης, ὡς καὶ τὴν Παραλίαν Κορινθιακοῦ μετὰ τοῦ Κέντρου τῆς Πελοποννήσου, Τριπόλεως κλπ. Μέχρι σήμερον ἡ συγκοινωνία διενεργεῖται διὰ μιᾶς ὁδοῦ μέσῳ χωρίου Ψάρι προχείρου διανοίξεως, μὴ ἐγκλειούσης ὅλας τὰς τεχνικὰς προϋποθέσεις μιᾶς συγχρόνου ὁδοῦ, ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἡ διαταχθεῖσα μελέτη τῆς ὁδοῦ, ἀκολουθεῖ χάραξιν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν κυρίως σκοπὸν τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ, τουτέστι τῆς ταχείας καὶ ἀσφαλοῦς συγκοινωνίας τῆς περιφερείας μετὰ τοῦ Κέντρου, καὶ οὐχὶ μεμονωμένα τοπικὰ συμφέροντα, δευτερεύοντα οὐσιαστικῶς. Οὕτω: ἡ ἐγκατάλειψις μικροῦ τμήματος μήκους 5–6 χιλιομέτρων πρὸ τοῦ χωρίου Σκοτεινή, τῆς προχείρου ἀγροτικῆς παλαιᾶς ὁδοῦ, δὲν δύναται νὰ κριθῇ ὡς σπατάλη δημοσίου χρήματος, οὔτε ἡ διέλευσις τῆς ὁδοῦ ἔξω τοῦ συνοικισμοῦ Σκοτεινῆς ἐπὶ τῆς αὐτῆς πλαγιᾶς καὶ εἰς ἀπόστασιν 500 μ. ἀπὸ τοῦ κέντρου τοῦ χωρίου ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν περιφρονήσεως τῶν συμφερόντων τοῦ συνοικισμοῦ, ἢ ἐμπόδιον διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῶν χωρίων Ἀργολίδος περὶ τὴν Σκοτεινήν. Θέμα διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Λίμνης, Τάτσι, Ἐξοχῆς, Ἀλέας, πρὸς ἄρδευσιν τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου καὶ ἀποξήρανσιν ἐκτάσεων τῆς περιοχῆς Ἐξοχῆς–Ἀλέας, δὲν ὑφίσταται διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 10 Φεβρουαρίου 1963

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Συζητοῦνται ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις, ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ἡ ἐρώτησις τῶν κ.κ. Γ. Μπακατσέλου καὶ Σ. Τσιαπάρα, ἀναφορικῶς μὲ τὴν ἵδρυσιν εἰς Θεσσαλονίκην δευτέρου διϋλιστηρίου, διαγράφεται λόγῳ ἀπουσίας τούτων. Ὁ κ. Δ. Θεοχαρίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν χορήγησιν πιστώσεως εἰς τὴν Α.Τ.Ε. διὰ τὴν παρ’ αὐτῆς χορήγησιν στεγαστικῶν δανείων εἰς τοὺς ἀγρότας.

§4Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὑπεσχέθη τὴν χορήγησιν 150.000.000 δραχμῶν πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀγροτῶν. Παρ’ ὅλον ὅτι παρῆλθεν ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα ἔκτοτε, ὄχι μόνον δὲν παρεχωρήθη τὸ ποσὸν αὐτό, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν ἔγινε νύξις περὶ χρηματοδοτήσεως, διὰ τὸν ἐν λόγῳ σκοπόν, τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Τὸ ὅτι τὸ θέμα εἶναι τόσον σοβαρὸν δὲν ὑπάρχει, δὲν γεννᾶται ζήτημα, ἀλλὰ ἀπορεῖ κανεὶς πῶς ἐγκατελείφθη θέμα τοιαύτης σοβαρᾶς σημασίας. Ἡ δοθεῖσα μοι εἰς τὴν ἐρώτησίν μου ἀπάντησις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ Γεωργίας, ὅτι δηλαδὴ τὸ θέμα μελετᾶται, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, δεδομένου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κυβερνᾷ τὸν τόπον ἐπὶ μίαν ὀκταετίαν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐπιλύσει τὸ σοβαρὸν τοῦτο θέμα. Ἡ ἀγωνία τῶν ἀγροτῶν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ πρέπει νὰ κινήσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἄμεσον ἱκανοποίησίν του.

§5Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Τὸ θέμα ὄντως ἔχει σοβαρότητα. Θὰ πρέπει ὅμως νὰ λεχθῇ, ὅτι κατὰ κἄποιον τρόπον ὁ ἀξιότιμος ἐρωτῶν κ. συνάδελφος, ὑπερβάλλει τὰ πράγματα, διότι, ὅπως καὶ ὁ ἴδιος εἶπε, δὲν παρῆλθεν ὀκταετία ἀπὸ τῆς ἐξαγγελίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μόνον ἕνα καὶ ἥμισυ ἔτος. Ἐὰν μᾶς καταλογίζῃ εὐθύνας ὁ κ. συνάδελφος, διότι ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα δὲν ἐπελήφθημεν τοῦ θέματος, δὲν νομίζω, ὅτι τὸ διάστημα τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους εἶναι τόσον μακρὸν διὰ νὰ εὕρουν τὴν λύσιν των οὐσιώδη ὀργανωτικὰ ζητήματα τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ ἁρμόδιον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἔδωσε μίαν ἀπάντησιν.

§6Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καὶ ἐγὼ παρεμφερῆ ἐρώτησιν καὶ παρακαλῶ τὸν λόγον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κ. συνάδελφε, ἀφήσατε νὰ τερματίσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§8Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν γενικὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν δίδει τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι τὸ ὅλον θέμα τῆς λαϊκῆς στέγης ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς ρυθμίσεως τῶν θεμάτων τῆς λαϊκῆς στέγης θὰ εὕρῃ τὴν λύσιν του καὶ τὸ θέμα τῆς κακῆς ὄντως στεγάσεως τῶν ἀγροτῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τὴν ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς λαϊκῆς στέγης, ἔχει ἑτοιμάσει σχετικὸν σχέδιον ὥστε ἐν τῇ γενικότητι τοῦ θέματος τῆς λαϊκῆς στέγης νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν του καὶ τὸ θέμα στεγάσεως τῶν ἀγροτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρόβλημα τῆς στέγης τῶν ἀγροτῶν ἀπασχολεῖ σοβαρῶς τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ περισσοτέρας πληροφορίας θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, τὸ καθ’ αὑτὸ ἁρμόδιον, καὶ ἐὰν δὲν εὕρῃ ἱκανοποιητικὴν τὴν ἀπάντησιν τούτου θὰ δύναται νὰ καταθέσῃ σχετικὴν ἐπερώτησιν.

§9Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἠθέλησε θεωρητικῶς νὰ δικαιολογήσῃ μίαν κατάστασιν. Ἀπέφυγεν ὅμως νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ἐρώτημά μου. Τὸ ἐρώτημά μου εἶναι: Ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἐχρηματοδότει τὴν Α.Τ.Ε. διὰ 150.000.000 πρὸς στέγασιν τῶν ἀγροτῶν, ναὶ ἢ ὄχι; Ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ δὲν ἐπραγματοποιήθη. Διὰ τῆς ὑποσχέσεως αὐτῆς ἠθέλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμῃ ἓν ἐκλογικὸν πυροτέχνημα διὰ νὰ ἀποσπάσῃ τὰς ψήφους ἀπὸ τοὺς ἀγρότας. Διὰ τῆς ἐνεργείας αὐτῆς ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐξηπάτησε τὸν ἀγροτικὸν κόσμον διὰ πολλοστὴν φοράν.

§10Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἠθέλησα νὰ δώσω μίαν ἀντικειμενικὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. συναδέλφου. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος μᾶς προκαλῇ δι’ ἀθέτησιν ὑποσχέσεως, ἡ ἀπάντησις ἐδόθη διὰ τῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων ψήφων τῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὴν Ε.Ρ.Ε.

§11Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι ἡ ὑπόσχεσις ἦτο ἐκλογικὸν πυροτέχνημα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, μὴ διακόπτετε, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν σᾶς διέκοψε.

§13Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν εἶναι γνωστὰ τοῖς πᾶσι καὶ δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ συζητηθοῦν ἐν ἐκτάσει. Διὰ τὸ συγκεκριμένον θέμα ἡ ὑπόσχεσις ἐδόθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν σημαίνει, ὅτι τὴν ἑπομένην θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσουν νὰ κατασκευάζωνται αἱ κατοικίαι. Δὲν παρῆλθεν ὀκταετία ἀπὸ τῆς δοθείσης ὑποσχέσεως, ὡς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ ἕνα καὶ ἥμισυ ἔτος. Πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα ἀσχολοῦνται ἐντόνως μὲ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ὀργανωτικῶν θεμάτων. Πέραν αὐτοῦ δὲν θὰ ἠδύνατο τί περισσότερον νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς συγκεκριμένης ἐρωτήσεως.

§14Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ διὰ νὰ κάμῃ ἐντύπωσιν εἰς τὴν Βουλὴν εἶπεν, ὅτι ἐψηφίσθη ἀπὸ τοὺς ἀγρότας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πῶς ὅμως ἐψηφίσθη, θὰ τὸ εἴπῃ ἐντὸς ὀλίγου ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ δὲν ἔχουν σχέσιν ἐν προκειμένῳ. Οἱ κ.κ. Ι. Τσουδερὸς καὶ Μ. Παπακωνσταντίνου, δι’ ἐρωτήσεώς των, ζητοῦν νὰ πληροφορηθοῦν διὰ ποίους λόγους ἀφέθη χηρεύουσα ἡ θέσις τοῦ Προέδρου τοῦ Ο.Β.Α. κλπ. Ἡ θέσις συνεπληρώθη καὶ ἑπομένως εἶναι ἄνευ ἀντικειμένου ἡ ἐρώτησις, ἐξ ἄλλου εἶναι ἀπόντες καὶ οἱ ἐρωτῶντες. Διὰ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 12 ὁ κ. Θ. Γιαννόπουλος, παρακαλεῖ ὅπως ἀναβληθῇ λόγῳ ἀσθενείας. Συμφωνεῖ ἡ Βουλή;

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ν. Κιτσίκης, Η. Ἡλιοῦ κλπ., δι’ ἐρωτήσεώς των ζητοῦν νὰ πληροφορηθοῦν διατὶ δὲν συνετελέσθη ἡ ἀνέγερσις τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων Πτολεμαΐδος κλπ.

§18Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ ἀναβληθῇ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ζητεῖ τὴν ἀναβολήν. Δικαιοῦται κατὰ τὸν Κανονισμόν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τὸν Στρατηγὸν Καρδαμάκην.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως:

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, ἔχετε τὸν λόγον.

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει τμῆμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τὸ ὁποῖον «ἐκδηλώνει τὴν πρόθεσιν νὰ τὸν πληγώσῃ». Ἐπιθυμῶ νὰ τὸν διαβεβαιώσω ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς εἰς τὴν Ε.Κ., ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τοιαύτην πρόθεσιν. Εὐλαβούμεθα τὰ ἀνθρώπινα συναισθήματα. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως θὰ ἐπεθύμουν νὰ τονίσω, ὅτι θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ ἀποφεύγωνται καὶ ἐκεῖθεν ὡρισμένοι χαρακτηρισμοί, διότι ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήνωνται ἀνυπεράσπιστοι οἱ ἐθνικοὶ ἄνδρες τῆς ἐπαναστάσεως. Ἀλλὰ διότι ἐγένετο λόγος περὶ τῆς σχέσεως τῆς Ε.Κ. περὶ τῆς σχέσεως τῆς Δημοκρατικῆς παρατάξεως πρὸς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, μία σύντομος ἀναδρομὴ εἶναι ἀπαραίτητος. Καὶ βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ τὴν ἐπιχειρήσω μὲ κριτήρια ἐπίδικα. Ὑπάρχουν κριτήρια ἀντικειμενικά, ἀμάχητα, τὰ ὁποῖα δὲν προκαλοῦν καμμίαν ἀμφισβήτησιν καὶ τὰ ὁποῖα προσδιορίζουν τὴν ἀλήθειαν. Ὅταν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἀμερόληπτοι ἀπέναντι τῆς Ἱστορίας, ὀφείλομεν νὰ προσδιορίσωμεν ποία εἶναι ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν παρέλαβε μία Κυβέρνησις ἢ μία παράταξις καὶ ποία εἶναι ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν παρέδωσε. Μὲ αὐτὰς τὰς δύο διαπιστώσεις ἐπιβεβαιώνεται ἡ ἀλήθεια. Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος παρέλαβε τὸ 1910 τὴν ἐντροπὴν τοῦ 1897 καὶ παρέδωκεν εἰς τὰ 1920 τὴν μεγάλην Ἑλλάδα τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν μὲ πρωτεύουσαν τὴν Κωνσταντινούπολιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἡ ἀντίπαλος παράταξις παρέλαβε τὴν Μεγάλην Ἑλλάδα τοῦ 1920 καὶ παρέδωσε τὴν μεγάλην καταστροφὴν τοῦ 1922. Εἶναι ἀντικειμενικαὶ ἱστορικαὶ διαπιστώσεις, δὲν εἶναι ὑποκειμενικαὶ κρίσεις. Ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1922 παρέλαβε τὴν μεγάλην καταστροφὴν καὶ ἐδημιούργησε τὸν Στρατὸν τοῦ Ἕβρου καὶ ὡδήγησεν εἰς τὴν τιμιωτέραν συνθήκην ἡττημένου κράτους, εἰς τὴν Συνθήκην τῆς Λωζάννης. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ συνέβη τότε —καὶ τὸ θέμα δὲν εἶναι ἄσχετον πρὸς τὰ σημερινὰ ἐπίμαχα θέματα— καὶ συνέβη τότε, ἡ νικήτρια Τουρκία νὰ διαγράψῃ πᾶν ἰδικόν της δικαίωμα ἐπὶ τῆς Κύπρου. Ἡττημένη ἡ Ἑλλάς, ἐπέβαλε τότε τὴν παραίτησιν τῆς Τουρκίας ἀπὸ τὴν Κύπρον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ χρησιμοποιήσω τὰ ἴδια κριτήρια καὶ διὰ τὴν προσωπικήν μου θέσιν εἰς τὴν Ἱστορίαν. Παρέλαβον ἕνα κομμουνισμὸν παντοδύναμον ὑλικῶς εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, παντοδύναμον ἠθικῶς, ἐπειδὴ ἐθεωρεῖτο Δημοκρατικὸν κίνημα. Καὶ παρέδωκα: Ἀπελευθέρωσιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία μὲ κριτήρια ἀμερόληπτα, ἀντικειμενικά, ἀκαταμάχητα. Καὶ θέλω νὰ συναγάγω τὸ συμπέρασμα: Πῶς εἶναι δυνατὸν μία παράταξις, ἡ ὁποία ἔχει αὐτὴν τὴν Ἱστορίαν, ἡ ὁποία ἔχει αὐτοὺς τοὺς δεσμοὺς μὲ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, διὰ τῶν ὁποίων ὡδήγησεν εἰς τὴν δόξαν τὸ Ἔθνος, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ ἰδική μας παράταξις νὰ θεωρῆται ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐπιδίδεται εἰς τὴν ἐξύβρισιν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων; Ἐπιδιδόμεθα εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἐπιδιδόμεθα εἰς τὸν ἀγῶνα νὰ ἐξυψώσωμεν τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις εἰς τὴν μεγάλην ἐθνικήν των ἀποστολήν. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπιδίωξιν ὁρμᾶται ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον διεξάγομεν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι βλάπτει τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν προσόντων καὶ τῶν ἐλαττωμάτων τῶν ἡγητόρων τοῦ Στρατοῦ. Καὶ εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Πότε ἡμεῖς καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον, πότε ἡ παράταξίς μας, ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν θέμα ἡγεσίας Ἐνόπλων Δυνάμεων; Ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Στρατάρχην Παπάγον, τὸν ὁποῖον ὑπέμνησεν ὁ κ. Θεμελῆς καὶ ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε βιαιότατος εἰς ἐπικρίσεις ἐναντίον τῆς Ἡγεσίας τοῦ Στρατοῦ περιοδεύων εἰς τὸν λαόν, πότε εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν ἐτέθη θέμα ἡγεσίας Ἐνόπλων Δυνάμεων; Εἴτε ἦσαν φίλοι πρὸς τὴν ἰδικήν μας παράταξιν οἱ ἡγέται τοῦ Στρατοῦ, εἴτε ἦσαν ἀντίπαλοι, οὐδέποτε ἐξητάσθη, οὐδέποτε ἐτέθη ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ θέμα. Ἀκόμη καὶ ὅταν ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης, παρ’ ὅλα ὅσα τοῦ κατελογίσθησαν βασίμως, κατέλαβε τὴν θέσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, δὲν ἐφέραμεν τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ μᾶς ἤλεγξε διὰ τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰπών, διατὶ τότε δὲν τὸ εἴπατε; Διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον τώρα ἀνεπτύξαμεν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διότι μόνον ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ, ὅταν περισσεύσῃ τὸ σκάνδαλον, ἀποφασίζομεν νὰ φέρωμεν θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διότι φειδόμεθα τῆς γαλήνης τοῦ Στρατοῦ. Μόνον ὅταν ἀπεδείχθη ἀνάξιος ἡγέτης τοῦ Στρατοῦ, τότε μόνον ἀπεφασίσαμεν νὰ φέρωμεν τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν. Παραπλεύρως πρὸς τὸν κ. Καρδαμάκην, ἐπίσης κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐκλογῶν, ὑπῆρξαν ἡγέται τῆς Ἀεροπορίας, ἡγέται τοῦ Ναυτικοῦ, ἡγέται τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διατί δὲν ὡμιλήσαμεν ἐναντίον αὐτῶν; Διότι σεβόμεθα τὸν Στρατόν, φειδόμεθα τοῦ Στρατοῦ. Καὶ ὅταν κατέστη ἀναπόφευκτος ἡ ἀνάγκη, τότε μόνον ἐφέραμεν τὸ θέμα. Ἀκόμη καὶ ὅταν ἀπεστρατεύθη ὁ κ. Καρδαμάκης ἐδήλωσαν οἱ φίλοι συνάδελφοι οἱ ἐπερωτῶντες, ὅτι ἐγκαταλείπουν τὴν ἐπερώτησιν καὶ σεῖς ἐπιμείνατε, διότι ἐνομίζατε, ὅτι σᾶς παρείχετο ἡ εὐκαιρία δημαγωγίας, σᾶς παρείχετο εὐκαιρία νὰ δημιουργήσητε χάσμα μεταξὺ τῆς Ε.Κ. καὶ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ποῖος λοιπὸν σέβεται καὶ ποῖος ἀσεβεῖ πρὸς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις; Ποῖαι εἶναι αἱ εὐθῦναι τὰς ὁποίας καταλογίζομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸν στρατηγὸν Καρδαμάκην; Ἐπανειλημμένως τὰς ἀνεκοινώσαμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ θὰ τὰς ὑπενθυμίσωμεν μὲ ἐλαχίστας λέξεις. Τοῦ καταλογίζομεν πρῶτον τὴν εὐθύνην τῆς διαταγῆς διὰ τὴν ἔκδοσιν πλαστῶν βιβλιαρίων. Τὸ γεγονὸς ἔχει ἐπιβεβαιωθῆ δικαστικῶς. Εἶναι περιττὸν ἑπομένως νὰ τίθεται ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Καὶ θέτω τὸ ἐρώτημα καὶ θὰ ἀναμείνω εἰς τὸ ἐρώτημα τὴν ἀπάντησιν: Ἐὰν ἀποτελῇ καθῆκον τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ ἡ μέριμνα διὰ τὴν ἔκδοσιν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων, τότε διατί οἱ ἡγέται τοῦ ναυτικοῦ καὶ οἱ ἡγέται τῆς ἀεροπορίας δὲν ἐξέδωσαν παρομοίας διαταγάς; Πρέπει ἑπομένως νὰ εἶχον παραβῆ, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἐθνικόν των καθῆκον. Διατί τότε δὲν ἐπεβλήθησαν κυρώσεις ἐναντίον των; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ πράξῃ μόνον ἕνα ὅπλον; Εἶπε προχθὲς ὁ κ. Θεμελῆς, ὅτι τὰ ἄλλα ὅπλα ἐξέδωσαν παρομοίας διαταγάς. Παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ τὰς διαταγὰς ἐὰν ὑπάρχουν. Κατὰ τὰς ἰδικάς μου ἀσφαλεῖς πληροφορίας, ἡ ἀεροπορία καὶ τὸ ναυτικὸν δὲν ἐξέδωσαν παρομοίας διαταγάς. Καὶ θέτω τὸ ἀμείλικτον ἐρώτημα. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐπὶ ἑνὸς καιρίου θέματος, τὰ τρία Σώματα νὰ ἔχουν ἀκολουθήσει διάφορον πολιτικήν; Ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης εἰς ἐμπιστευτικὴν διαταγήν, ἐνῷ πρόκειται ὑποτίθεται περὶ καθήκοντος, ἐντέλλεται νὰ ἐκδώσουν βιβλιάρια ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ τὰ μέλη τῶν οἰκογενειῶν των καὶ τὸ ὑπηρετικόν των προσωπικόν. Ἐὰν αὐτὸ ἀπετέλει καθῆκον, καὶ ἐθνικὴν πρᾶξιν, διατί τότε ἡ Κυβέρνησις—ἐὰν πράγματι ἐπρόκειτο περὶ Κυβερνήσεως τῆς χώρας καὶ δὲν ἐπρόκειτο νὰ εἶναι ὅπως συμβαίνει ἐπιχείρησις τοῦ Κόμματος—διατὶ δὲν ἐπέβαλε τὰς ποινὰς τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλῃ διὰ μίαν ἀπαράδεκτον διαταγήν, πρὸς ἔκδοσιν πλαστῶν βιβλιαρίων; Διότι δὲν εἶναι τὸ θέμα, πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν πλαστῶν βιβλιαρίων. Τὸ θέμα δὲν εἶναι ποσοτικόν, εἶναι ποιοτικόν, τὸ θέμα εἶναι ἠθικῆς τάξεως. Ὅταν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ ὀργανώνῃ συνωμοσίαν μὲ τοὺς κατωτέρους του πρὸς ἔκδοσιν πλαστῶν βιβλιαρίων τὰ θεμέλια τοῦ κράτους σαλεύονται. Ἠθικῶς, εἶναι ἀνεπανόρθωτος ἡ φθορά. Ἡ σῆψις ἀποκαλύπτεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ πλευρὰ ἡ ὁποία δημιουργεῖ εἰς ἡμᾶς βαρυτάτην ἀνησυχίαν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ὀλίγων χιλιάδων ψήφων τὸ θέμα ποσοτικῶς εἶναι ἀνάξιον σημασίας. Ἠθικῶς εἶναι ἀπολύτου ἀξίας, διότι ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ὑπάρχει Κράτος. Ὅταν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ συνωμοτῇ μὲ τοὺς κατωτέρους, ἐν ἐπιγνώσει, πρὸς ἔκδοσιν πλαστῶν βιβλιαρίων, πρὸς κατάλυσιν τοῦ νόμου τοῦ Κράτους, τότε δὲν ὑπάρχει Κράτος, ὑπάρχει συμμορία. Ἀλλὰ τὸ μέγα ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ εὕρημα ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου ἐπέμενε νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἡ ἐπερώτησις, εἶναι: «Μόνος του τὰ ἔκαμε»; Ἡ παρατήρησις αὐτὴ τοῦ ἐξέφυγε κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν, ὅταν οἱ ἀγαπητοί μου συνάδελφοι εἶχον δηλώσει, ὅτι παραιτοῦνται τῆς ἐπερωτήσεως. Καὶ ἐπανηγύρισε τὴν ἐμπλοκήν των εἰς τὴν ἐπερώτησιν, διότι εἶχε προετοιμάσει τὸ βλῆμα: «Μόνος του τὰ ἔκαμε»; Καὶ ἀνέπτυξε κατόπιν τὴν ἔννοιαν τοῦ εὑρήματος. Ἢ—εἶπε νομίζων ὅτι μὲ τὸ εὕρημα περιέσφιγγε τὸν κλοιὸν πέριξ τῶν συναδέλφων ποὺ ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησιν—ἢ τὸ διέπραξαν καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ καὶ τότε ὑβρίζεται τὸ σύνολον τῶν ἀξιωματικῶν, ἢ οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουν ἐξανδραποδισθῆ ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατοῦ καὶ τότε ἡ εὐθύνη των εἶναι μεγαλυτέρα. Διότι ἐδέχθησαν νὰ γίνουν ἀνδράποδα. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα εὕρημα τοῦ κλοιοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περικλείσῃ τὸν ἰδικόν μας ἔλεγχον. Ἀλλά, ὑπερετίμησε τὴν εὐφυΐαν του καὶ ὑπετίμησε τὴν παράταξίν μας. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ἡ κατηγορία τὴν ὁποίαν ἀνέκαθεν εἴχομεν διατυπώσει εἶναι, ὅτι ἡ ἡγεσία τοῦ στρατοῦ, μὲ μίαν μικρὰν μερίδα ἀδιστάκτων ὀργάνων, ἐπεχείρησε καὶ ἐπέτυχε τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα. Οὐδέποτε εἴπομεν ἡμεῖς ὅτι τὸ 90% ἕως 95%, ὅπως θὰ τὸ ἀποδείξω κατόπιν, οὐδέποτε εἴπομεν ὅτι ἀφορᾷ τὴν ἀναλογίαν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀφορᾷ τὴν ἀναλογίαν τῶν στρατιωτῶν οἱ ὁποῖοι, βεβαίως, ὑπόκεινται εἰς ἐκβιασμόν, ὑπόκεινται εἰς ἐκτέλεσιν διαταγῶν. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην ἡ μεγάλη μερὶς τῶν ἀξιωματικῶν ἠκολούθησε τὴν πεποίθησίν των. Δὲν ἐπηρεάσθη ἀπὸ διαταγάς. Πέραν αὐτῶν ὑπάρχει μία μικροτέρα μερὶς ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία ὑπέστη τὴν δηλητηρίασιν τῆς διαφωτίσεως. Διότι ὅταν ἡ διαφώτισις καθημερινῶς, ἐπισήμως, ὑπευθύνως, τοὺς ἔλεγεν, ὅτι μόνον ἕνα εἶναι Ἐθνικὸν Κόμμα, ὅτι ὅσον δεξιώτερα τόσον ἐθνικώτερα διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν φασισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ δεξιώτερος· τότε, εὔλογον εἶναι, ἀξιωματικοί, ἐμπνεόμενοι ἀπὸ σέβας πρὸς τοὺς προϊσταμένους των, νὰ ὑποστοῦν αὐτὴν τὴν ἐπιρροήν, αὐτὴν τὴν μεταβολὴν καὶ νὰ πιστεύουν, ὅτι ἐγγύτερον τοῦ Ἔθνους εἶναι μόνον ἡ ΕΡΕ. Δὲν ἀποτελεῖ ὕβριν πρὸς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι κατέχονται ἀπὸ πατριωτικὰ αἰσθήματα καὶ οἱ ὁποῖοι, δηλητηριασμένοι ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους των, μὲ τὴν διδασκαλίαν ὅτι, μόνον ἡ ΕΡΕ εἶναι ἐγγύησις τοῦ Ἔθνους, ἀνταπεκρίθησαν εἰς αὐτὴν τὴν διδασκαλίαν. Καὶ ὑπάρχει, πέραν τῶν δύο αὐτῶν κατηγοριῶν, μία ἄλλη μερίς, ἐλαχίστη, ἀδιστάκτων πρακτόρων, οἱ ὁποῖοι ἤσκησαν βίαν καὶ ἔδωσαν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ ἡ ἀντίρρησις, διατί τότε ἡ πρώτη, ἡ μεγάλη μερὶς τῶν ἀξιωματικῶν, διατί δὲν ἀντετάχθη; Διότι, ἐφ’ ὅσον ἐνεφανίζετο ἡ πίεσις ὡς ἐθνικὴ καὶ ὄχι ὡς κομματικὴ ἦτο ἔργον δύσκολον δι’ ἕνα ἀξιωματικὸν νὰ προβάλῃ καὶ νὰ ἀντιταχθῇ, ἐπειδὴ διέτρεχε καὶ τὸν κίνδυνον νὰ δώσῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι, προβάλλων ἀνθιστάμενος, ὑπηρέτει κομματικὴν θέσιν. Ἰδοὺ ἡ ἐξήγησις τοῦ δισταγμοῦ διὰ μίαν πάλην ὑπὲρ τῆς ἀμερολήπτου διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν εἰς τὸν στρατόν. Αὐτή, λοιπόν, εἶναι ἡ ἀπάντησις. Δὲν ὑπάρχει δίλημμα. Δὲν ὑπάρχει κλοιός. Ὑπάρχει ἡ ἀλήθεια. Ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν δὲν ἔχει ἀπὸ ἡμᾶς ἐπικριθῆ. Ἐπικρίνεται ὁ ἀνάξιος Ἡγέτης καὶ ἐλάχιστα ὄργανα μὲ τὰ ὁποῖα ἐξεβίασαν τοὺς στρατιώτας, τὰ τέκνα τῆς Πατρίδος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἔχει καταστῆ ἐπίμαχον καὶ τὸ θέμα, πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτικῶν ψήφων. Κύριοι βουλευταί, κατεβλήθη μέχρι τοῦδε προσπάθεια νὰ ἀναζητηθῇ ἡ εὕρεσις μέσου ὅρου. Ἀλλὰ ὅπως εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω καὶ εἰς τὰ οἰκονομικὰ θέματα, ὁ μέσος ὅρος εἶναι ἀριθμός, δὲν εἶναι ἄνθρωπος. Μὲ τὸν μέσον ὅρον ὅπως καὶ ἄλλοτε διεκήρυξα, εὐημεροῦν οἱ ἀριθμοὶ καὶ πάσχουν οἱ ἄνθρωποι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποκαλύπτει τὴν ἀλήθειαν εἶναι ἡ ἀνάλυσις τῶν ἀποτελεσμάτων. Καὶ εἰς 30 περιφερείας ἡ ΕΡΕ ἔλαβεν ἄνω τοῦ 80%. Ἐὰν τοὐλάχιστον 10% προστεθῇ, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ψήφων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἰς 30 περιφερείας ἔχει λάβει ἄνω τοῦ 90%. Ἀκούσατε.

Ἰδού, ὅτι εἰς τὰς 28 περιφερείας ἔχομεν μεταξὺ 90– 100%. Αὐτοὶ εἶναι ἀληθεῖς ἀριθμοὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. Καὶ εἶναι δυνατὸν ἔπειτα ἀπὸ τοῦτο, νὰ ἐπικαλοῦνται διαφόρους συντελεστάς, ὅπως τοὺς ἐφευρίσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τὴν ἐξήγησιν τοῦ ἀποτελέσματος, ὅταν τὰ ἀποτελέσματα εἶναι μεταξὺ 90–100%; Εἶναι ἀποτέλεσμα ὁλοκληρωτικόν. Καὶ εἶναι ματαία οἱαδήποτε προσπάθεια ἄλλης ἐξηγήσεως. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθη ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος. Ἔχει ἐπιδοθῆ ἔκτοτε εἰς τὴν «διαφώτισιν», ἡ ὁποία σημαίνει δηλητηρίασιν. Ἐθεώρησε μέγα γεγονός, ὅτι ὁ κ. Κοθρῆς μετέβη εἰς τὸ Ἑλσίνσκι. Τὸ γεγονὸς ὅτι προηγουμένως, δύο βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ εἶχον μεταβῆ εἰς τὰ φεστιβὰλ τῆς Μόσχας, ἦτο ἄνευ ἀξίας. Ὁ μέγας κίνδυνος τῆς Πατρίδος ἐπεσημάνθη, ἀνηγγέλθη ὅταν ὁ κ. Κοθρῆς ἔφθασεν εἰς τὸ Ἑλσίνσκι. Ἀνηγγέλθη εἰς τὸν Στρατὸν διὰ νὰ λάβῃ μέτρα τὸ Στράτευμα. Ὁ Ἀννίβας ἦτο πρὸ τῶν πυλῶν. Ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν μέτρα πρὸς προστασίαν τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Καὶ θέτω τὸ ἐρώτημα. Διατί παρομοία διαφώτισις δὲν γίνεται εἰς τὴν Ἀεροπορίαν καὶ τὸν Ναυτικόν; Σᾶς προκαλῶ νὰ φέρετε διαταγὰς τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῆς Ἀεροπορίας, εἰς τὰς ὁποίας νὰ γίνεται λόγος περὶ τοῦ ἐθνικοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος προέκυψεν ἀπὸ τὴν μετάβασιν τοῦ κ. Κοθρῆ εἰς τὸ Ἑλσίνσκι. Προσκομήσατε διαταγάς. Δὲν ὑπάρχουν. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν παρόμοιαι διαταγαὶ εἶσθε κατάδικοι, μὲ τὴν ἰδικήν σας ὁμολογίαν. Εἶσθε ἔνοχοι. (Χειροκροτήματα). Διότι ἐφ’ ὅσον τὰ ἄλλα ὅπλα δὲν ἐνεργοῦν καθ’ ὅμοιον τρόπον, ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα; Εἶναι ἐκεῖνοι ἀνάξιοι ἡγέται καὶ δὲν πρέπει καὶ οἱ ναῦται καὶ οἱ ἀεροπόροι νὰ διαφωτισθοῦν ἐθνικῶς καὶ νὰ προφυλαχθοῦν ἀπὸ τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἐπαπειλοῦνται ἀπὸ τὴν δρᾶσιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου; Εἷς ἐκ τῶν δύο ἔχει δίκαιον. Ἀλλὰ ὅταν ὁ εἷς ἐνεργεῖ κατὰ τὸν ἕνα τρόπον καὶ ὁ ἄλλος κατὰ τὸν ἄλλον, σημαίνει ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἔνοχος καὶ καμμία ἀπάντησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν περισώσῃ ἀπὸ τὴν εὐθύνην της.

§25Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Σεῖς, κ. Πρόεδρε, ἐνεκρίνατε τὴν μετάβασιν τοῦ κ. Κοθρῆ εἰς τὸ Ἑλσίνσκι;

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Λύχνος, ἐπιμένει συνήθως νὰ μὲ διακόπτει. Νομίζω, ὅτι καὶ τώρα θὰ μετανοήσῃ. Ἐγὼ δὲν ἐνέκρινα τὴν μετάβασιν εἰς τὸ Ἑλσίνσκι καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι καὶ ἡ Ε.Κ., ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ὁμὰς δὲν ἐνέκρινε τὴν ἐνέργειαν τοῦ φίλου βουλευτοῦ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἀπετέλεσεν ἐθνικὸν κίνδυνον, καὶ ὅτι ἔπρεπε ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ νὰ διαφωτίσῃ τὸ Στράτευμα νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του ἀπέναντι τοῦ ἐθνικοῦ κινδύνου ποὺ ἀπετέλει ἡ μετάβασις τοῦ κ. Κοθρῆ εἰς Ἑλσίνσκι! Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν τὰ μέτρα τῆς στρατιωτικῆς Ἡγεσίας ἦσαν βάσιμα, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον ληφθῆ καὶ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν καὶ εἰς τὸ Ναυτικόν, θὰ ἔπρεπε νὰ συμβαίνῃ καὶ ὅταν δύο βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ μετέβησαν εἰς τὸ Ἑλσίνσκι. Ὅταν ὅλα ταῦτα δὲν ἔχουν συμβῆ, ἡ ἀπόδειξις εἶναι ἀπόλυτος, ὅτι ἡ ἐνέργεια δὲν ἦτο ἐθνική. Ἦτο ἐνέργεια κομματικῆς καπηλεύσεως τοῦ ἔθνους, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Τὸ συμπέρασμα, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὅτι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ὁ Ἀντιστράτηγος Καρδαμάκης, δὲν ὑπῆρξε πολιτικὴ ἐθνική, ἀλλὰ κομματική, ἐπιδιώκουσα τὴν δημιουργίαν προσωπικοῦ Κόμματος ἐντὸς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, Κόμματος τῆς ΕΡΕ. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνεξιλέωτος εὐθύνη. Ἐκλονίσθη τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους ἡμεῖς περιβάλλομεν μὲ ἀπόλυτον στοργὴν καὶ ἐμπιστοσύνην. Ἔχασαν τὸ αἴσθημα τῆς βεβαιότητος ὅτι μέσον σταδιοδρομίας εἰς τὸν Στρατὸν εἶναι τὸ ἦθος, εἶναι αἱ πολεμικαὶ ὑπηρεσίαι, εἶναι ἡ ἐπαγγελματικὴ κατάρτισις καὶ ὄχι ἡ εὐτέλεια, ἡ ὑποταγὴ εἰς τὰς ἐντολὰς τοῦ Κόμματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη τὴν ὁποίαν καταλογίζομεν. Καὶ θέτομεν ἕνα ἐρώτημα πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπε προχθὲς ἀπολογούμενος διὰ τὴν κατηγορίαν, ὅτι ἐξαίρετοι ἀξιωματικοὶ ἐξετοπίσθησαν, ἐξεδιώχθησαν ἀπὸ τὸν Στρατόν. Εἶπε: «Εἰς τὸν Στρατὸν ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουν πολλοὶ ἄριστοι, ὅλοι εἶναι ἄριστοι καὶ ἔπρεπε νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν ἀρίστων. Ἐπομένως ἄριστοι ἔφυγον καὶ ἄριστοι ἔμειναν, τί νὰ κάμωμεν»; Ἀφ’ ἧς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἐπιβεβαιοῖ τὴν ἀρχὴν ὅτι πρόκειται περὶ ἐξ ἴσου ἀρίστων μία εἶναι ἡ λύσις, ἡ ἀρχαιότης. Ὅταν ὅλοι εἶναι ἴσοι εἰς ἱκανότητα, ἡ ἀρχαιότης κρίνει. Ὅταν ὅλοι εἶναι ἴσοι εἰς ἱκανότητα, ὅταν ὅλοι ἀναγνωρίζωνται ἐξ ἴσου ἄριστοι, κρίνει ἡ ἀρχαιότης. Καὶ οἱ δύο ἐξαίρετοι Στρατηγοί, ὁ Βρεττὸς καὶ ὁ Χατζηπροδρόμου ἦσαν ἀρχαιότεροι ἀπὸ τὸν Καρδαμάκην καὶ ἐπροτιμήθη ὁ Καρδαμάκης. Διατί, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπροτιμήσατε τὸν ἄριστον τοῦ βυθοῦ καὶ ὄχι τοὺς πρώτους ἀρίστους; (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἔχω καὶ ἕνα ἄλλο ἐρώτημα νὰ ἀπευθύνω. Λέγετε, ὅτι ἀπέναντι τοῦ Στρατοῦ ὑπήρξατε δίκαιοι, ὅτι δὲν γνωρίζητε κἂν ποῖα εἶναι τὰ φρονήματά των, ἐπιθυμεῖτε νὰ εἶσθε δίκαιοι. Καὶ σᾶς θέτω τὸ ἐρώτημα: Ἂν πράγματι ἐμπνέεσθε ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀρχάς, διατί δὲν ἐφαρμόζετε τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας; Ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι πεντάκις, ἑξάκις—ἔχω ἀκούσει καὶ περὶ ἑνὸς δεκάκις—ἔχουν δικαιωθῆ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ ὅμως ἀκυρώνετε τὰς ἀποφάσεις του. Μὲ ποῖον δικαίωμα, ἑπομένως, ἠμπορεῖτε νὰ ἰσχυρίζησθε, ὅτι εἶσθε δίκαιοι ἀπέναντι τοῦ Σώματος τῶν Ἀξιωματικῶν, ὅταν τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας τὰς παραβιάζετε; Ἀνεκοίνωσεν ὁ συνάδελφος, ὁ ναύαρχος κ. Τούμπας, ἀνεκοίνωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τὴν διαταγὴν τοῦ νέου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, κ. Σακελλαρίου. Γράφει ὁ κ. Σακελλαρίου, ὅτι ὑπάρχει σημαντικὸς ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι καταφεύγουν εἰς πλάγια μέσα καὶ ἐκφράζει τὴν βαθυτάτην του λύπην, διότι ἀντιμετωπίζει «μίαν νοσηρὰν καὶ φθοροποιὸν κατάστασιν, ἡ ὁποία κλονίζει τὴν συνοχὴν καὶ τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατεύματος». Καὶ ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἤκουσεν αὐτὴν τὴν ἀνακοίνωσιν, αὐτὴν τὴν διαταγὴν ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν κ. Τούμπαν καὶ τοῦ εἶπε: «Εἶναι αὐτὰ ἄξια τῆς σοβαρότητός σας»; Βεβαίως, ὁ μέγας ἀρχιερεὺς τοῦ κομματισμοῦ ὅπως ἔχει διαπιστωθῆ ἀπὸ τὸ τηλεγράφημα πρὸς τὴν πατρίδα του, τὴν ὁποίαν ἠπείλησε μὲ διακοπὴν τῆς ὑδρεύσεως ἂν δὲν ψηφίσῃ τὸν ἰδικόν του Δήμαρχον, εὔλογον εἶναι νὰ θεωρήσῃ ὡς στερούμενον σοβαρότητος, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, συγκινούμενος ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Στρατοῦ, ὅτι «ὑπάρχει νοσηρὰ καὶ φθοροποιὸς κατάστασις, ἡ ὁποία κλονίζει τὴν συνοχὴν καὶ τὸ ἠθικὸν τοῦ Στρατοῦ». Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ὅλοι παρακαλοῦν δι’ αὐτὰς τὰς μεταθέσεις καὶ δι’ αὐτὰς τὰς ἀποστολὰς εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Βεβαιότατα παρακαλοῦν ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ πλάγια μέσα ἀποδίδουν. Ὅλοι παρακαλοῦν, καὶ θὰ παρακαλοῦν συνεχῶς περισσότερον. Ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι θὰ καταφύγουν ὅλοι εἰς τὰ πλάγια μέσα ὅταν ἔχῃ ἀποδειχθῆ ὅτι εἶναι πράγματι τελεσφόρα; Πότε δὲν θὰ προσφεύγουν; Ὅταν διαπιστωθῇ, ὅτι τὰ πλάγια μέσα δὲν ἀποδίδουν καὶ ὅτι δι’ αὐτῶν οὐδὲν ἐπιτυγχάνεται. Τότε θὰ παύσουν αἱ παρακλήσεις. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ μίαν καταπληκτικὴν μαρτυρίαν διὰ τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ στράτευμα. Δὲν γνωρίζω προσωπικῶς τὸν στρατηγὸν Πρόκον, ἀλλὰ ἔλαβον γνῶσιν μιᾶς ἐπιστολῆς τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζω, ὅτι αὐτεπαγγέλτως δι’ αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν ἔχει διωχθῆ καὶ ἐπίκειται ἡ δίκη. Ὅμως ἄλλο εἶναι ἡ ποινικὴ εὐθύνη καὶ ἄλλο ἡ ἠθικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ εὐθύνη. Εἶναι δυνατὸν ποινικῶς νὰ ἐπιβληθῇ ποινή, ἀκόμη καὶ ὅταν τὰ γεγονότα εἶναι ἀληθῆ, αὐτὸς εἶναι ὁ Ποινικὸς Νόμος. Ἀλλ’ ὅταν οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὑπογράφουν ἔχουν ἠθικὸν κῦρος—ὅπως πανταχόθεν μὲ βεβαιοῦν, διότι δὲν γνωρίζω τὸν ἄνδρα—τότε ἡ ὑπογραφὴ ἔχει δι’ ἐμέ, πρέπει νὰ ἔχῃ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸ ἠθικὸν βάρος, οἱαδήποτε καὶ ἂν πρόκειται νὰ εἶναι ἡ ποινικὴ ἐκτίμησις τοῦ κειμένου. Ἰδοὺ τὸ κείμενον τῆς ἐπιστολῆς πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξοχώτατε, Ἀπομακρυνθεὶς ὁριστικῶς τῶν τάξεων τοῦ στρατεύματος προσφάτως, κατόπιν τοῦ ἀπὸ 7.5.1962 Β.Δ., δι’ οὗ ἐτέθην εἰς αὐτεπάγγελτον ἀποστρατείαν καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Φ.41205) 133)244406)18.9.62 διαταγῆς ΓΕΣ, πιστὸς εἰς τὸν ὅρκον μου πρὸς τὴν πατρίδα, θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν ὑμετέραν ἐξοχότητα, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἀξιωματικῶν ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου διὰ τὴν σύνταξιν τῶν πινάκων τοῦ τρέχοντος ἔτους ἀπεφασίσθη διὰ λόγους οἵτινες ἐτηρήθησαν μυστικοί, ἡ καταστρατήγησις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 428)1959 Β.Δ. περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν καὶ ἡ πραξικοπηματικὴ ἀπομάκρυνσις ἐκ τοῦ στρατεύματος ὡρισμένων ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν ἐγνωσμένως ἱκανωτάτων. Τὸ Συμβούλιον διὰ τὴν νομιμοποίησιν τῆς αὐθαιρεσίας αὐτῆς προέβη ἐν συνεχείᾳ εἰς πρᾶξιν ἀνέντιμον. Ἐχαρακτήρισε κατὰ παράβασιν ρητῶν διατάξεων τοῦ νόμου, τοὺς ὡς ἄνω ἀξιωματικοὺς ἀνικάνους, ἵνα ἐμπέσουν εἰς τὰς διατάξεις περὶ αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας καὶ τοὺς ἀπεστράτευσε. Τοιουτοτρόπως δὲν ἐγένετο μόνον καταστρατήγησις τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ παραβίασις τῶν ἠθικῶν ἀρχῶν ὑπὸ τῶν ἀνωτάτων στελεχῶν τοῦ στρατεύματος, ἅτινα ὑπέρ ποτε ἢ ἄλλοτε θὰ ἔδει σήμερον νὰ ἀκτινοβολοῦν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ νὰ ἐμπνέουν ἀπόλυτον σεβασμὸν καὶ ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ στελέχη. Ἀντ’ αὐτοῦ ὅμως οἱ κ.κ. ἀντιστράτηγοι ἐπιλήσμονες γενόμενοι τοῦ ὅρκου των πρὸς τὴν πατρίδα, ἠθέλησαν νὰ ἀμαυρώσουν τὴν ἱστορίαν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν μὲ λαμπρὰν σταδιοδρομίαν, ἐμμέσως δὲ νὰ ἀτιμάσουν τοὺς ἥρωας καὶ διέπραξαν τὴν ἀνωτέρω ἀπρέπειαν πρὸς τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐξ ἄλλου διὰ τῆς πράξεώς των αὐτῆς οἱ κ.κ. ἀντιστράτηγοι παρέσχον τὸ χείριστον τῶν παραδειγμάτων εἰς τοὺς νεωτέρους. Ἐδίδαξαν αὐτοὺς ὅτι δύνανται νὰ παρανομοῦν καὶ ὅτι διὰ νὰ ἐξελιχθοῦν εἰς τὴν κλίμακα τῆς ἱεραρχίας, δὲν ἀπαιτεῖται ἡ αὐστηρὰ προσήλωσις εἰς τὸ καθῆκον καὶ ἡ ἀκατάβλητος προσπάθεια εἰς τὸν στίβον τῆς εὐγενοῦς ἁμίλλης εἰς τὰς μονάδας, τὰ ἐπιτελεῖα καὶ τὰς σχολάς, οὔτε χρειάζονται αἱ δάφναι τοῦ πολέμου. Ὡς Ἕλλην ἀνώτατος ἀξιωματικός, ἀπολύτως ἀφοσιωμένος εἰς τὸ καθῆκον πάντοτε, θλιβόμενος βαθύτατα διὰ τὸ τοιοῦτο κατάντημα τῆς πλειοψηφίας τῶν μελῶν τῆς ἡγεσίας παρόμοιον τοῦ ὁποίου οὐδέποτε ἐσημειώθη μέχρι σήμερον καὶ τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ ἀναφέρεται εἰς τὰ στρατιωτικὰ χρονικὰ ὡς τὸ ἐκπληκτικώτερον παράδειγμα ἠθικῆς καταπτώσεως ἀνωτάτων στελεχῶν, διαμαρτύρομαι ἐντόνως διὰ τὸ πραξικόπημα καὶ παρακαλῶ ὅπως ἐπέμβητε προσωπικῶς πρὸς ἐπιβολὴν τοῦ νόμου καὶ ἀποκατάστασιν τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἠθικῆς εἰς τοὺς κόλπους τοῦ στρατεύματος. Μία τοιαύτη ἐπέμβασις ἐκ μέρους ὑμῶν, ἐξοχώτατε κ. Πρόεδρε, τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εἶναι ἀσφαλῶς ἀνυπολογίστου σημασίας διὰ τὸ μέλλον τῶν Ἑλληνικῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων.

Μετὰ σεβασμοῦ

ΗΛΙΑΣ Κ. ΠΡΟΚΟΣ

Ὑποστράτηγος ἐ.ἀ. Ἰδοὺ τὸ κείμενον. Δὲν γνωρίζω βαρύτερον κείμενον. Καὶ προέρχεται, κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν, ἀπὸ ἄνδρα—τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω—ἀλλὰ τὸν ὁποῖον ὅλοι ἀναγνωρίζουν ὡς ἔξοχον ἀξιωματικὸν καὶ εἰς πολεμικὴν δρᾶσιν καὶ εἰς ἦθος. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀναφερόμενος προχθὲς εἰς τὸν στρατηγὸν Πετρόπουλον, εἶπε. Μήπως καὶ ὁ ἀντιστράτηγος Πετρόπουλος δὲν μετεῖχεν εἰς τὰς κρίσεις τῶν προαγωγῶν καὶ τῶν ἀποστρατεύσεων, εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας ὀνομάζετε φαύλους; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμὸν μόνον ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν. Ἐὰν αἱ ἀποφάσεις ἔχουν ληφθῆ παμψηφεί. Ἄν ὅμως ὑπάρχῃ μειοψηφία, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰς ἐπικαλῆται. Καὶ τὸν βεβαιώνω, καὶ τὸ γνωρίζει, ὅτι ὑπάρχει μειοψηφία. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει, ὀφείλει νὰ ἀποσύρῃ τὸν ἰσχυρισμόν του. Τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα θέτω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀναμείνω συγκεκριμένην ἀπάντησιν, εἶναι τὰ ἀκόλουθα: Πρῶτον, διατί οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν ἄλλων ὅπλων δὲν ἐξέδωσαν οὔτε διαταγὴν πρὸς ἔκδοσιν βιβλιαρίων, οὔτε διαφώτισιν πρὸς δηλητηρίασιν τῶν ἀνδρῶν των; Δεύτερον, διατί δὲν ἐφαρμόζονται αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας; Τρίτον, ἀφοῦ ὅλοι εἶναι ἄριστοι, διατί δὲν ἐχρησιμοποιήθη ἡ ἀρχαιότης ὡς κριτήριον; Καὶ τέταρτον, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διατί ἐπετρέψατε εἰς τὸν ἑαυτόν σας τὴν ἀσχημίαν, ἀξιωματικοὶ ἐν ἐνεργείᾳ, ἐν πολιτικῇ περιβολῇ, νὰ γίνουν «μπράβοι» κατὰ τὴν δίκην τῆς «Ἐλευθερίας» καὶ νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς διαπληκτισμοὺς μὲ τοὺς νέους τῶν Ἀθηνῶν; Πῶς ἐπετρέψατε αὐτὴν τὴν κατάπτωσιν; Καὶ ὑπάρχουν κυρώσεις; Τὰ ὀνόματα ἀνεφέρθησαν. Ἔχουν παρέλθει μῆνες καὶ οὐδὲν γνωρίζομεν. Θέλετε ἄλλην ἀκόμη βαρυτέραν κατάπτωσιν τοῦ στρατεύματος εἰς τὰς ἡμέρας σας ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἀξιωματικοὶ ἐν ἐνεργείᾳ, ἐν πολιτικῇ περιβολῇ, γίνονται «μπράβοι» εἰς τὰ προπύλαια τοῦ δικαστηρίου; Πῶς ἐπετρέψατε εἰς τὸν ἑαυτόν σας, ἄνευ κυρώσεων, αὐτὰς τὰς πράξεις; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐμποδίσητε νὰ τὸ ὀνομάσωμεν στῖγμα τῆς Κυβερνήσεως αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπράξατε; Τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγομεν, κ. συνάδελφοι, εἶναι ὅτι ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς διεξάγομεν, δὲν εἶναι ἀγὼν πρὸς ταπείνωσιν, δὲν εἶναι ἀγὼν πρὸς ἐξύβρισιν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Εἶναι ἀγὼν πρὸς ἔξαρσιν. Εἶναι ἀγὼν πρὸς ἐξύψωσιν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Καταδικάζομεν τοὺς ἐνόχους, τοὺς ἀνικάνους ἡγέτας καὶ ὡρισμένα ὀλιγάριθμα ἀδίστακτα ὄργανά των. Τιμῶμεν τὸ στράτευμα καὶ ἀγωνιζόμεθα καὶ θὰ ἀγωνισθῶμεν νὰ τὸ ὑψώσωμεν εἰς τὴν μεγάλην ἐθνικήν του ἀποστολήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν δίδομεν. Ὅσοι ἐπιδιώκουν τὴν μονοπώλησιν τοῦ πατριωτισμοῦ, πρέπει νὰ γνωρίζουν, ὅτι δὲν εἶναι πατριῶται, εἶναι κάπηλοι τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ δὲν εἶναι μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος ἐπεχείρησεν ἀπάντησιν πρὸς τὴν Ε.Κ. Εἶναι καὶ ἄλλοι συνάδελφοί του. Προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ κ. Εὐάγγελος Ἀβέρωφ, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Ε.Κ., ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἐμπιστεύεται τὴν ἡγεσίαν τῆς Ε.Κ. διὰ τὸν πατριωτισμόν της, διὰ τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης της καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον ἂν λάβῃ γνῶσιν ὡρισμένων φακέλλων, νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ ἐναντίον τῆς Πατρίδος.

§27ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΚ. Αἶσχος.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα κανεὶς καὶ ὀλιγώτερον ἀπ’ ὅλους ὁ κ. Εὐάγγελος Ἀβέρωφ νὰ ἀπευθύνῃ ἐναντίον ἡμῶν τοιούτους χαρακτηρισμούς. Δὲν τὸ δικαιοῦνται οἱ νεκροθάπται τῆς Κυπριακῆς ἐλευθερίας. Ὁλόκληρος ἡ ἰδική μας ἱστορία εἶναι ἱστορία ἀπελευθερώσεων καὶ ἡ ἰδική του εἶναι βεβαρημένη μὲ τὸ στῖγμα τῆς ὑποδουλώσεως τῆς Κύπρου, τῆς μεταβολῆς μιᾶς Ἑλληνικῆς Κύπρου εἰς Ἑλληνο– Τουρκικήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνιστόρητος εὐθύνη των. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου). Ἰδοὺ διατὶ ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι πρῶτον θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ λειτουργία τοῦ πολιτεύματος. Πρῶτον, θὰ ἀποκατασταθοῦν αἱ θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Πολιτεύματος, τὰς ὁποίας κατέλυσε καὶ τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα καὶ τὸ κομματικὸν καὶ ἀστυνομικὸν κράτος τῆς ΕΡΕ καὶ κατόπιν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῶμεν διὰ τὰς μεταρρυθμίσεις, διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν προηγουμένην Συνεδρίασιν, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν φίλον κ. Στεφανόπουλον εἶπεν: Ἄν πιστεύετε ὅτι θὰ ἔχητε τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν μέλλουσαν Βουλήν, διατί διστάζετε νὰ μετάσχετε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀναθεωρήσεως; Ὑπερμέτρως εὐφυὴς ἦτο ἡ παρατήρησις. Ἐδηλώσαμεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀρνούμεθα νὰ συμμετάσχωμεν εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ἀναθεωρήσεως. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι ὅτι ὅταν μία Βουλή, κατὰ τὴν ἰδικήν μας πεποίθησιν, εἶναι νόθος, δὲν ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Θὰ πρέπει, πρῶτον νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ὁμαλὴ λειτουργία τοῦ πολιτεύματος, νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ λειτουργία τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος καί, κατόπιν νὰ γίνῃ ἡ μέριμνα διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων. Ἐφ’ ὅσον ἀκόμη λειτουργοῦν αἱ συνέπειαι τοῦ ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος καὶ συνεχίζεται ἡ παραβίασις τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ πολιτεύματος, τῆς ἰσότητος καὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, δὲν δεχόμεθα νὰ παρασυρθῶμεν εἰς τὴν πλεκτάνην, εἰς τὴν κωμῳδίαν τῆς συζητήσεως μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀπάντησις. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι ἡ προτεινομένη ἀναθεώρησις ἀποτελεῖ διαφανὲς τέχνασμα πρὸς ἀτέρμονας παρελκύσεις τῶν συζητήσεων, καὶ ἑπομένως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἐφ’ ὅσον ἐδεχόμεθα νὰ συμμετάσχωμεν θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι καὶ ἡμεῖς ὡς συνεργοὶ τῆς ἀναθεωρήσεως νὰ διακηρύττωμεν ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ λήξῃ ἡ ἀναθεώρησις καὶ κατόπιν νὰ κληθῇ ὁ κυρίαρχος λαὸς νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του. Εἰς τόσην ἀφέλειαν, βεβαίως, δὲν νομίζω ὅτι ἔχομεν ἀχθῆ, ὥστε νὰ νομίζουν οἱ ἄνθρωποι τῆς ΕΡΕ ὅτι θὰ μᾶς παρασύρουν εἰς τὸ τέχνασμα. Καὶ ὁ τρίτος λόγος εἶναι ἡ ἄμεσος ματαίωσις τῆς ἀποπείρας τῆς ΕΡΕ πρὸς ἐπιβολὴν ἀντιδημοκρατικῶν διατάξεων. Ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ματαιώσωμεν ὄχι μὲ τὴν συμμετοχήν, ἀλλὰ μὲ τὴν μὴ συμμετοχήν, ὅπως ἔχει ἤδη ματαιωθῆ καὶ παρεδόθη ἡ ἀπόπειρα εἰς τὴν χλεύην τῆς κοινῆς γνώμης. Ἰδοὺ διατὶ δὲν μετέχομεν: Διὰ τὴν ματαίωσιν τῶν ἰδικῶν σας σκοπῶν ἀρκεῖ ἡ μὴ συμμετοχή μας. Δὲν χρειάζεται ἡ συμμετοχή μας. Εἶναι περιττὸς κόπος καὶ περιττὴ συζήτησις. Διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἰδικῶν μας μεταρρυθμίσεων χρειάζεται ἡ ἰδική μας πλειοψηφία καὶ θὰ τὴν ἔχωμεν εἰς τὴν μέλλουσαν Βουλήν. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἠκούσαμεν καὶ ὡρισμένους ψιθύρους, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐπιμένομεν εἰς αὐτὴν τὴν γραμμήν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὀργισθῇ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ νὰ προχωρήσῃ ἀμέσως εἰς ἐκλογάς. Τὸν παρακαλοῦμεν νὰ ὀργισθῇ. (Γέλωτες, χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ἐξηγηθῶμεν. Ζητοῦμεν ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους ἐκλογὰς τιμίας. Εἴμεθα ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἕτοιμοι νὰ ἐμφανισθῶμεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ μὲ τίμιον Κράτος, τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα, τιμίας ἐκλογάς. Ἀλλὰ ἐὰν ἡ ἔννοια τῆς ὀργῆς, ἡ ἔννοια τῆς ἀπειλῆς εἶναι ὅτι πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ αἰφνιδιασμὸς παρομοίου ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος, τὸ ὁποῖον ἐὰν ἐπεχειρεῖτο ἐκ νέου θὰ ἐσήμαινεν ὅτι μεταβαίνομεν ἀπὸ τὴν παραβίασιν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου εἰς τὴν κατάλυσιν τοῦ Συντάγματος, δίδομεν ἀπὸ τοῦδε τὴν ἀπάντησιν, ὅτι εἰς παρῳδίαν ἐκλογῶν ἡμεῖς οὐδέποτε θὰ συμμετάσχωμεν. (Χειροκροτήματα). Παρακαλοῦμεν τὴν ταχυτέραν ἐνέργειαν τιμίων ἐκλογῶν. Ἀλλὰ δηλοῦμεν ὅτι εἰς παρῳδίαν ἐκλογῶν οὐδέποτε θὰ συμμετάσχωμεν. Καὶ ἐὰν τυχὸν ἀποτολμηθοῦν, εἰδοποιοῦμεν ὅλους, εἰδοποιοῦμεν ὅτι θὰ παλαίσωμεν μὲ ὅλα τὰ μέσα. Καὶ θὰ ὑψωθῇ καὶ θὰ κυματίσῃ ἡ σημαία τοῦ κορυφαίου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, τοῦ 114. Καὶ αὐτὸ πρέπει καὶ ὀφείλουν νὰ τὸ ἀκούσουν ὅλοι ἀνεξαιρέτως. Ὁ πατριωτισμὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος, ὁ πατριωτισμὸς τῆς ἐμπνευσμένης Ἑλληνικῆς Νεότητος, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν πρωτοπορείαν τοῦ ἀγῶνος θὰ δώσουν τὴν ἀπάντησιν. Ἡ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὄρθιοι ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὑποδέχονται τὸν Ἀρχηγόν των).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου, ἐξεφώνησε λόγον γενικωτέρας σημασίας, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπερέβη τὰ ὅρια τῆς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία συζητεῖται. Ἐκτὸς τούτου καὶ ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ἀπηυθύνθη ὄχι μόνον πρὸς τὸν ἀξιότιμον καὶ ἀγαπητόν μου συνάδελφον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐμὲ ἀπαντήσας εἰδικώτερον εἰς ἀπόψεις τινάς, τὰς ὁποίας διετύπωσα. Ὡς ἐκ τούτου θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον νὰ ἐπιτρέψῃ ὅπως δώσωμεν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐγώ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ ὁμιλήσῃ ἀμέσως μετ’ ἐμέ, ὄχι ἁπλῶς συμπληρῶν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω, ἀλλὰ καὶ θίγων καὶ θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποφύγω νὰ θίξω, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐφανταζόμην ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου θὰ ἐθεώρει ἀναγκαῖον νὰ ὁρμηθῇ ἀπὸ τοῦ 1922.

§31ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ τὸ 1911.

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ πρώτη του φράσις ἀφεώρα τὸ 1922 καὶ οὐχὶ τὸ 1911. Νομίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀναγωγὴ ἦτο περιττὴ ὑπὸ πᾶσαν ἔννοιαν. Ἐν τούτοις τὸ ἔπραξε, τὸ ἔχει πράξει καὶ ἄλλοτε, δὲν ἀπέφευγε κἂν νὰ τὸ πράξῃ καὶ εἰς ἐποχὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἐμοῦ δὲν ἦτο μεγάλη. Ἀφήνω ὑμᾶς νὰ κρίνετε ἐὰν αὐτὸ ἦτο ὀρθὸν ἢ ὄχι. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀφήσω νὰ κρίνετε, χωρὶς νὰ σᾶς δώσω καὶ μερικὰ στοιχεῖα, στοιχεῖα συλλογισμῶν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἰφνιδιασθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὁμιλῶ ἀπολύτως ἐκ τοῦ προχείρου. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς δὲν ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ ἐλάμβανεν ἀπόψε τὸν λόγον, ὅπως εἴθισται, ὅταν ἕνας Ἀρχηγὸς Κόμματος πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ, διότι πιθανὸν νὰ ἀπουσιάζαμεν καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δικαίωμά του ἦτο νὰ παραβῇ τὸν κανόνα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη τὸν ἐτήρει, δὲν θὰ ἐγνώριζον ποῖον θὰ ἦτο τὸ περιεχόμενον τῆς ὁμιλίας του καὶ ἑπομένως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δὲν θὰ διηυκολυνόμην τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ πρῶτον σημεῖον τῆς ὁμιλίας του. Θὰ ἐνόμιζον, ὅτι τὸ περιεχόμενον τῆς ὁμιλίας του θὰ ἦτο συνυφασμένον μόνον μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Ἀλλά, ἐνόμισεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸ παρελθόν, εἰς τὸ 1922. Γνωρίζει ἀσφαλῶς, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ φίλος μου κ. Σοφ. Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ἄριστα ὅτι προσωπικῶς ἂν καὶ ἀνήκω καὶ ἐγώ, καὶ ἀνήκει βεβαίως περισσότερον ἐμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τοὺς ἀμεσώτατα θιγέντας ἀπὸ τὰ τραγικὰ γεγονότα τοῦ 1922, παρὰ ταῦτα ὑπῆρξα ὁ πρῶτος ἐν Ἑλλάδι καὶ δὴ ὅταν ἤμην καθηγητὴς ἀκόμη εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, συγκεκριμένως τὸ 1933, ὁ ὁποῖος ἔθιξα δημοσίᾳ τὸ θέμα τῶν δύο παρατάξεων καὶ τῶν προσωπικοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐπικεφαλῆς αὐτῶν κατὰ τρόπον ἀντικειμενικόν. Καὶ ἔθιξα τὸ θέμα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς 1500 ἀκροατάς, τοὺς ὁποίους εἶχον ὅταν ὡμίλουν εἰς τὴν μεγάλην αἴθουσαν τῆς Νομικῆς Σχολῆς νὰ χειροκροτήσουν ἅπαντες καὶ βεβαίως ἦσαν μεταξὺ αὐτῶν καὶ Βενιζελικοὶ καὶ Ἀντιβενιζελικοί. Πρέπει νὰ προβῶ εἰς μίαν ὁμολογίαν. Δὲν πρόκειται μάλιστα περὶ ὁμιλίας, ἀλλὰ περὶ διαπιστώσεως, ὅτι εἰς μάτην ἀνέμενον ἔκτοτε ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον, ἐκτὸς τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὁ ὁποῖος τὸ εἶχεν ἤδη πράξει, νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τρόπον ἀντικειμενικόν. Μόνον ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος τὸ ἔπραξεν. Τὸ ἐμνημόνευσε τοῦτο εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐκτὸς τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὁ ὁποῖος ἔλαβε θέσιν κατὰ τὸ 1932, οὐδείς, μὰ οὐδεὶς πράγματι κύριοι, εἶχε μέχρι σήμερον, οὔτε καὶ δημοσιογράφος τῆς παλαιᾶς παρατάξεως τὸ ἠθικὸν θάρρος νὰ ὁμιλήσῃ ἀντικειμενικῶς διὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ρίψετε ἕνα βλέμμα εἰς τὰ δημοσιευόμενα τελευταίως ἀναγνώσματα, τὰ μονομερῆ, τὰ ἐστερημένα ἐπαρκοῦς ἱστορικῆς βάσεως. Στοιχεῖα χρησιμοποιοῦν, ἀλλὰ ἱστορικὴν βάσιν δὲν ἔχει ἕνα ἀνάγνωσμα, παρὰ μόνον ὅταν χρησιμοποιῇ στοιχεῖα καὶ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης πλευρᾶς. Ἀλλοίμονον ἐὰν γράψῃ τις σήμερον τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως καὶ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του διὰ τὸν Καραϊσκάκη τὸ τὶ εἶχεν εἴπει καὶ γράψει ὁ Μαυροκορδᾶτος, ὁ ὁποῖος ὠνόμαζεν αὐτὸν προδότην, ἢ διὰ τὸ τὶ εἶχεν εἴπει ὁ Καραϊσκάκης ἢ ὁ Κολοκοτρώνης διὰ τὸν Μαυροκορδᾶτον, ὁ ὁποῖος ὠνόμαζε τὸν Μαυροκορδᾶτον προδότην. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἐγράφετο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἱστορία. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ 1933 διεπίστωσα ὅτι μόνον εἰς τὴν παράταξιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχομαι, δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., ἡ Ε.Ρ.Ε. περιέχει καὶ πολλοὺς βενιζελικῆς προελεύσεως, ὅπως καὶ πολλοὺς ἀντιβενιζελικῆς, ἀλλὰ εἰς τὴν παράταξιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχομαι καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκον πρὶν ἀπὸ τὸ 1930–35, διότι τὸ 1935 ἵδρυσα νέον Κόμμα, ὅτι εἰς τὴν παράταξιν αὐτὴν ὑπάρχει ἀντικειμενικότης. Εἰς τὴν ἄλλην δὲν ὑπῆρξε ποτέ. Καὶ ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος ἔδειξεν ἀντικειμενικότητα ἦτο ὁ Ἀρχηγός της. Εἴτε διότι τὸ ᾐσθάνθη ὡς ἀνάγκην, εἴτε διότι τὸ ἔκρινε μὲ τὴν μεγάλην εὐφυΐαν, τὴν ὁποίαν διέθετεν, ὡς σκόπιμον, ἔκαμεν ὡρισμένας παρατηρήσεις ἀντικειμενικάς. Πλὴν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου οὐδεὶς ἄλλος ἔπραξε τοῦτο. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι διότι ἠναγκάσθην ἀπόψε νὰ προβῶ εἰς αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν. Ἀπέφυγον νὰ τὸ κάμω. Τὴν εἶχον κάμει μέσα μου, ἀλλὰ δὲν τὴν ἔλεγον, διότι δὲν ἐνόμιζον, ὅτι ἀπέβαινε πρὸς ὄφελος τῶν στελεχῶν τῆς παλαιᾶς Βενιζελικῆς παρατάξεως, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθην ἀπόψε νὰ εἴπω. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μὲ τὴν μεγάλην εὐκολίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὴν διατύπωσιν ἐπιγραμματικῶν φράσεων ἐπεχείρησε διὰ τοιούτων γενικῶν φράσεων νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ παρελθόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ὄχι ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὡς Ἀκαδημαϊκός, ἐφ’ ὅσον τὸ εἴπατε πρὸ ὀλίγου ψιθυριστά, ἀγαπητὲ Ἀρχηγὲ τῆς ΕΔΑ κ. Πασαλίδη.

§33Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δὲν τὸ ἐψιθύρισα, ἀλλὰ τὸ εἶπον πραγματικά.

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ θεωρῶ τιμή μου αὐτὸ καὶ ἐπειδὴ εἶμαι Ἀκαδημαϊκὸς εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὁμιλῶ κατὰ τὸν ἀντικειμενικὸν αὐτὸν τρόπον. (Χειροκροτήματα). Κατ’ ἐμέ, κακῶς ταυτίζει τὴν Ἕνωσιν Κέντρου μὲ τὴν παλαιὰν βενιζελικὴν παράταξιν. Εἶπον προηγουμένως ὅτι αὐτὰ δὲν δικαιοῦται νὰ τὰ διεκδικήσῃ, διότι ὑπάρχουν πάρα πολλοὶ προερχόμενοι ἀπὸ τὴν βενιζελικὴν παράταξιν, οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὴν παράταξίν μας, ὅπως ὑπάρχουν ἀνώτατα στελέχη τοῦ παλαιοῦ Ἀντιβενιζελισμοῦ ποὺ παρακάθηνται πλησίον του. Ἑπομένως δὲν θὰ ἔπρεπε καὶ ἀπὸ λεπτότητα ἀπέναντι ὡρισμένων προσώπων, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀνήκουν εἰς τὴν Ε.Κ. νὰ εἴπῃ ὡρισμένα πράγματα. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, εἶπε λοιπόν, ὅτι ἡ παράταξίς του παρέλαβε διαλελυμένην Ἑλλάδα τὸ 1910 καὶ παρέδωσε τὴν Μεγάλην Ἑλλάδα τοῦ 1920. Προσέθεσε, ὅτι παρέλαβε μετὰ ταῦτα τὴν μεγάλην καταστροφὴν τοῦ 1922 καὶ ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος παρέδωσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν Συνθήκην τῆς Λωζάνης. Τέλος, εἶπεν, ὡς πρὸς ἑαυτόν, ὅτι παρέλαβεν ἕνα κομμουνισμὸν παντοδύναμον ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς τὸ 1944 καὶ παρέδωσε τὴν ἀπελευθέρωσιν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ἐπὶ τοῦ τελευταίου αὐτοῦ σημείου νὰ μὴ σταθῶ, διότι ἔχω ἐπανειλημμένως ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἀναγνωρίσει τὴν συμβολὴν τοῦ κ. Παπανδρέου εἰς τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου, συμβολήν, ἡ ὁποία ὅμως, ἔτσι ὅπως τὴν διετύπωσεν ὁ ἴδιος, συνεδέθη μὲ μίαν ὑπερβολικὴν ὑποτίμησιν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἔδρασαν προηγουμένως, καὶ μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔδρασαν προηγουμένως, εἶναι καὶ ἕνα ἀνώτατον στέλεχος τῆς Ε.Κ. Ὅπως δὲν ὑπελόγισεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὁμιλῶν περὶ τοῦ 1922, ὅτι πλησίον του κάθηται ἕνας ἐκ τῶν κορυφαίων ἐκπροσώπων τοῦ παλαιοῦ ἀντιβενιζελισμοῦ, ἔτσι δὲν ὑπελόγισεν, ὅτι πλησίον του ἐκάθητο—αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπουσιάζει—ἀλλὰ μέχρι πρὸ ὀλίγου ἐκάθητο ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπίσης συνεισέφερε πολλὰ κατὰ τὴν κρίσιμον ὥραν τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1944. Διότι ὁ κ. Σ. Βενιζέλος, μὲ τὸν παριστάμενον Ναύαρχον Τούμπαν καὶ ἄλλους πολλοὺς ἀξιωματικούς, κατέστειλαν τὸ κίνημα τοῦ 1944. Καὶ κατεστάλη πρὶν ἀναλάβῃ Πρωθυπουργὸς ὁ κ. Παπανδρέου. Ὀρθὸν εἶναι νὰ μὴ ὑποτιμᾷ καὶ τοὺς ἄλλους, διὰ νὰ τιμᾶται καὶ τὸ ἰδικόν του ἔργον δεόντως. Ἐγὼ τιμῶ τὸ ἰδικόν του ἔργον, τὸ γνωρίζει, ἄλλωστε μετέσχον τῶν εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ἀναλάβω καὶ εἰδικὰς βαρυτάτας τότε εὐθύνας, βαρυτέρας ἐνδεχομένως παντὸς ἄλλου μέλους τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ κ. Παπανδρέου τότε ἔδρασε κατὰ τρόπον ἀποφασιστικόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὡς Κανελλόπουλος, νὰ τὸ δηλώσω. Ἐνδεχομένως νὰ ὑπάρχουν ἐν τῇ Ε.Ρ.Ε. ἢ ἐν τῇ Κυβερνήσει ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν συμφωνοῦν μαζί μου καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνδεχομένως εἶναι διατεθειμένοι νὰ κατακρίνουν καὶ τὴν ἰδικήν μου, κατὰ τὸ 1944, τακτικήν. Ἐγώ, πάντως, θεωρῶ ὅτι ἔπραξα τότε τὸ καθῆκον μου καὶ θεωρῶν ὅτι ἔπραξα τὸ καθῆκον μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος ὄχι μόνον δι’ αὐτό, ἀλλὰ καὶ ἀντικειμενικῶς κρίνων τὰ πράγματα, νὰ παραδεχθῶ ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου ἔκαμεν ὅ,τι ἔπρεπε ἐκείνην τὴν στιγμὴν καὶ τὸ ἔκαμε λίαν ἐπιτυχῶς καὶ ἡ ἀπελευθέρωσις ἐπραγματοποιήθη ἐν πολλοῖς διὰ τῆς πρωτοβουλίας του. Λέγω ἐν πολλοῖς καὶ ὄχι ἀποκλειστικῶς, διότι οὐδεὶς Ἕλλην καὶ εἰς οὐδεμίαν περίστασιν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μονοπωλῇ κατ’ αὐτὸν τὸν ἀπόλυτον τρόπον, ὅπως εἶναι ὁ τρόπος, ὁ ὁποῖος ἐνεσαρκώθη εἰς τὴν ὡραίαν φράσιν τοῦ κ. Παπανδρέου, τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος του.

§35Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. .. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος). (Κωδωνοκρουσίαι).

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Ἰωάννου, παρακαλῶ καμμίαν διακοπήν. Ἔχω ἀνάγκην ἠρεμίας, ἔχω ἀνάγκην νὰ καθορίσω ἐγὼ τὴν σειρὰν τῶν σκέψεών μου. Ἐγένετο ἀπόψε μία ἐπίθεσις ἐναντίον ἑνὸς ὁλοκλήρου παρελθόντος καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ καθορίσω ἐγὼ τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν μου, τοὺς ὁποίους ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγώ, ὁ ὁποῖος τιμῶ τόσον βαθέως τὴν συμβολὴν καὶ τὴν ἱστορικὴν τότε πρωτοβουλίαν τοῦ κ. Παπανδρέου, τοῦ εἶπον, ὅτι κακῶς πράττει ὑποτιμῶν τὴν συμβολὴν καὶ τὴν πρωτοβουλίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ὀλίγας ἡμέρας προηγουμένως ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος καὶ ἐπίσης κακῶς ἔπραξεν ἀδιαφορήσας διὰ τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὸ Κόμμα του αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχει ἀνώτατον στέλεχος καὶ ὑπάρχουν ἐνδεχομένως καί τινες ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο, κατὰ τοῦ ὁποίου τόσον βαρέως ἐστράφη. Διότι οὔτε λίγο οὔτε πολύ, εἶπε —καὶ δὲν ὁμιλῶ πλέον διὰ τὸ 1944, ὅ,τι εἶχα νὰ εἴπω περὶ αὐτοῦ τὸ εἶπον καὶ ἐπιστρέφω εἰς τὸ 1920 καὶ 1922 — οὔτε λίγο οὔτε πολύ, εἶπεν, ὅτι ἡ παράταξις ἡ μία τότε δὲν ἔπραττε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ καταστρέφῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ παράταξις ἡ ἄλλη δὲν ἔπραττε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ σώζῃ τὴν Ἑλλάδα. Κύριοι, τὰ γεγονότα δὲν εἶναι τόσον ἁπλᾶ, δὲν θὰ τὰ ἀναλύσω, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε μὲ ἀντικειμενικότητα νὰ ἐξετασθοῦν αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας παρέλαβεν ἡ ἀντίπαλος πρὸς τὸν Βενιζελισμὸν παράταξις τὸ 1920 τὴν ἐξουσίαν. Θὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἰδιαιτέρως ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Παπανδρέου —καὶ ἔχουν ἐπανειλημμένως αὐτὰ γραφῆ ὑπάρχουν τόσα γραπτὰ καὶ τόσα δοκουμέντα— θὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἰδιαιτέρως ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ 1920 ἡ παράταξίς του δὲν παρέδωσε πλέον εἰς τὸν ἀντιβενιζελισμὸν μεγάλην Ἑλλάδα, διότι αὐτοὶ οὗτοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑπογράψει τὴν συνθήκην εἶχον ἤδη, προτοῦ χάσῃ τὰς ἐκλογὰς ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ἐγκαταλείψει τὴν Ἑλλάδα ὡρισμένοι ἐξ αὐτῶν. Δὲν φταίει δι’ αὐτὸ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, πταίουν αἱ δυνάμεις ἐκεῖναι.....

§37Ι. ΖΙΓΔΗΣ. ..... (Ψιθυρίζει μὴ ἀκουόμενος).

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀφήσατέ τα αὐτά, κ. Ζίγδη. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὸ παρελθόν, ἀφήσατε αὐτοὺς τοὺς φλοίσβους τῶν χειλέων σας, κ. Ζίγδη.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτητε, διότι οὐδεὶς διέκοψε τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. ὅταν ὡμίλει.

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι γνωστὸν τὶ συνέβη πρὶν γίνουν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Νοεμβρίου καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ στάσις τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἰταλίας καὶ εἶναι γνωστὸν τὶ διεδραματίζετο τότε, εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν. Πρὶν πέσῃ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, δύο ἐκ τῶν συμμάχων δυνάμεων, ἐβοήθουν τὸν Κεμάλ. Αὐτὰ εἶναι γνωστὰ καὶ θὰ ἔπρεπε δι’ αὐτὸ νὰ ὑπάρχῃ κἄποια εὐπρεπὴς ἀντικειμενικότης εἰς τὴν κρίσιν τοῦ παρελθόντος Νὰ ἐμμείνουν οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην, εἰς τὰς ἀπόψεις των τὰς σχετικὰς πρὸς τὸ μέγα ἔργον τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἀλλὰ νὰ μὴ θελήσουν, διότι τὸ ἔργον τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου ὑπῆρξε μέγα, νὰ μειώσουν τοὺς ἀντιπάλους τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καθ’ ὃν τρόπον ἐπεχείρησε καὶ ἀπόψε πάλιν νὰ πράξῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Διότι τὸ πράγματι μέγα ἔργον εἶχε δυστυχῶς πρὶν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Νοεμβρίου, οὐχὶ βεβαίως ἐξ ὑπαιτιότητός του, παύσει νὰ εἶναι μέγα.

§41Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ὄχι, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.... (κωδωνοκρουσίαι).

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἱστορικὴ εὐθυκρισία καὶ ἀντικειμενικότης, ἀκούει κανεὶς αὐτά.

§43Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ὑπάρχει μεγάλη ἀντικειμενικότης.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ὑπάρχει καμμία, ὑπάρχει πάθος καὶ πεῖσμα, ἀντικειμενικότης καμμία. Τὴν ἰδικήν μου ἀντικειμενικότητα ἔδειξα ἀπὸ τὸ 1933 κ. Κατσώτα.

§45Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὡραίαν συμπεριφορὰν ἔχετε κ. Κατσώτα. (Κωδωνοκρουσίαι).

§46Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Κεφαλογιάννη παρακαλῶ. Ἀπὸ ἐκεῖ ὑπάρχει μόνον πάθος καὶ πεῖσμα, ἐνῷ ἐγώ, ἀπέδειξα ἐμπράκτως ἀπὸ τὸ 1933 τὴν ἀντικειμενικότητά μου καὶ ἐπίσης διὰ τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἔγραψα ὅταν ἀπέθανεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν, καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Κύριοι συνάδελφοι, δι’ αὐτό, δὲν θὰ πᾶμε καλὰ εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, διότι οὔτε μετὰ 40 χρόνια ὡρισμένοι ἐκ τῶν κυρίων καὶ δυστυχῶς προεξάρχοντος τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδείξουν ἀντικειμενικότητα. Πῶς θέλετε νὰ ἐπιδείξουν ἀπέναντι τῶν γεγονότων τῶν σημερινῶν ἢ τῶν χθεσινῶν; Κύριοι συνάδελφοι, δὲν καταλαβαίνουν ἐπίσης ὅσοι διαμαρτύρονται, ὅπως ὁ φίλος μου ὁ κ. Κατσώτας, διότι εἶπα, ὅτι τὸ 1920 εἶχε παύσει νὰ εἶναι μέγα τὸ ἔργον, δεδομένου ὅτι τὸ εἶχον ἀπαρνηθῆ ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἰταλία, δὲν καταλαβαίνουν ὅτι μὲ τὸ νὰ ὑπερβάλλουν, ὑποτιμοῦν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἦτο ὁ πρωταγωνιστὴς τῆς περιόδου ἐκείνης. Διότι ἐὰν ἦσαν ὅλα τόσον εὔκολα καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρξαν αἱ ἀντιδράσεις αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν ἤδη καὶ πρὸ τοῦ 1920, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτιμηθῇ πλήρως καὶ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν ἐπετέλεσεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Ἀλλὰ νομίζουν οἱ κύριοι, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πλάνη, συνδεομένη καὶ μὲ τὴν ἔλλειψιν βαθυτέρας ἱστορικῆς ἀντιλήψεως, ὅτι τὰ γεγονότα τὰ ἱστορικά, ἐξαρτῶνται ἀπὸ 2–3 πρόσωπα καὶ ὅτι ξαφνικά, ἐπειδὴ ἐπέστρεψαν ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος καὶ ὁ Δημήτριος Γούναρης καὶ ἐγένετο Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας μετέσχε καὶ ὁ ἀείμνηστος πατὴρ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ἔξοχος ἐκεῖνος Ἕλλην, ὁ Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι, δι’ αὐτὸ ἤλλαξε ξαφνικὰ τῶν συμμαχικῶν καγκελλαριῶν τὸ πνεῦμα. Ἡ Ἑλλάς, δὲν ἐγκατελείφθη αἰφνιδίως, ἀλλὰ εἶχεν ἐν πολλοῖς ἤδη ἐγκαταλειφθῆ χωρὶς νὰ πταίῃ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ πᾶν διὰ νὰ μὴ ἐγκαταλειφθῇ, ἀλλὰ τὰ συμφέροντα τῶν μεγάλων ἦσαν πολὺ ἰσχυρότερα ἀπὸ τὴν δυνατότητα ἐπιρροῆς, τὴν ὁποίαν εἶχεν οἱοσδήποτε πολιτικὸς τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι συνάδελφοι, δι’ αὐτὸ χρειάζεται ἀντικειμενικότης, προσοχὴ καὶ μελέτη τῶν πηγῶν καί, κυρίως, ψυχικὴ εὐπρέπεια. Δὲν θέλω ἐπίσης διόλου νὰ ὑποτιμήσω τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετελέσθη μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ 1922, καταστροφὴν ἡ ὁποία ὑπῆρξε συνάρτησις πολλῶν παραγόντων δηλαδὴ καὶ τῆς συμμαχικῆς ἐγκαταλείψεως, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων ἐσωτερικῶν παραγόντων, τοὺς ὁποίους θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἐπισημάνω σήμερον. Διότι εἶναι συνδεδεμένοι οἱ παράγοντες αὐτοὶ μὲ τὰς ἐσωτερικὰς πολιτικὰς ἀντιθέσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει οὐδόλως θέλω νὰ ὑποτιμήσω τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Πράγματι, ἐνώπιον τῆς φοβερᾶς ἐκείνης καταστροφῆς τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ἐπιτελεσθὲν ἔργον ὑπῆρξε μέγα. Αὐτὸ ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι ὑπῆρξε μέγα καὶ τὸ ἐπιτελεσθὲν ἐν Ἀθήναις ἔργον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνων. Αὐτὸ τὸ ἔργον δὲν θὰ τὸ κρίνω. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀποφύγω νὰ τὸ κρίνω. Αὐτὸ εἶναι συνδεδεμένον εἰδικώτερον μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν Ἕξ. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δικαιολογήσῃ αὐτὴν τὴν ἀναγωγὴν εἰς τὸ παρελθὸν μὲ τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι ἐπειδὴ ἀπὸ τὸ παρελθὸν ἡ μία παράταξις ἀντλεῖ αὐτοὺς τοὺς τίτλους τοὺς μεγάλους καὶ ἡ ἄλλη, ἡ ἰδική μας, ἔχει τοὺς μικροὺς τίτλους, τῆς ἥττης, τῆς καταστροφῆς, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀναμφισβητηθῇ εἰς τοὺς κυρίους—εἰς ἡμᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ἀμφισβητηθοῦν τὰ πάντα, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τῶν κυρίων— ἡ στοργὴ διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἡμεῖς, ἀδιαφοροῦμεν διὰ τὸν Στρατόν, εἶπε περίπου ὁ κ. Παπανδρέου, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν αὐτὴν τὴν ἱστορίαν. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐλησμονήσατε, ὅτι δὲν ἔχετε μόνον αὐτὴν τὴν ἱστορίαν, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ πρέπει νὰ γραφῇ ἀντικειμενικῶς ὄχι μὲ τοὺς τίτλους κεφαλαίων, τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποιήσατε. Ἀλλὰ δὲν ἔχετε μόνον αὐτὴν τὴν ἱστορίαν. Δὲν ἔχει μάλιστα διόλου τὴν ἱστορίαν τοῦ 1910 ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Δὲν ἔχει τὴν ἱστορίαν τοῦ 1917 καὶ τοῦ 1920 ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Δὲν ἔχει τὴν ἱστορίαν τῆς διασκέψεως τῆς Λωζάνης κατὰ τὴν ὁποίαν ἐχειρίσθη τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Τὸ πολὺ–πολύ, ἐὰν θέλετε νὰ πᾶτε εἰς τὸ παρελθόν, θὰ πᾶτε κἄπου ὀλιγώτερον μακρυνόν. Δόξα τῷ Θεῷ οἱ περισσότεροι εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου εἶναι νεώτεροι ἄνδρες καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶχον πρωτοστατήσει τὸ 1910 καὶ τὸ 1917. Καὶ ὑμεῖς, ἀκόμη, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶσθε νεώτατος τὸ 1918. Ἐπήρατε μίαν τιμητικὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐνεπιστεύθη ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ἀλλὰ δὲν εἴχατε εὐθύνην γενικήν. Καὶ ἐγὼ ἤμην πολὺ νέος καὶ δὲν εἶχον τότε μετάσχει εὐθυνῶν, οἱ περισσότεροι, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀνήκουν εἰς τὸ Κόμμα τὸ ἰδικόν σας καὶ εἰς τὴν ΕΡΕ, δὲν ἔχουν κἂν κατὰ τρόπον ἄμεσον ζήσει τὰ γεγονότα ἐκεῖνα. Μὴ πᾶτε λοιπὸν τόσον μακρυά. Ἄς πᾶμε εἰς τὸ 1933 καὶ εἰς τὸ 1935. Ἄς πᾶμε εἰς τὰ κινήματα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ποῖοι ἐσεβάσθησαν τὸν Στρατὸν τὸ 1933 καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος; Ποῖοι ἐσεβάσθησαν τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ λαοῦ καὶ τὸν Στρατόν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὴν 2αν ἢ τὴν 3ην πρωϊνὴν —ἐγύριζον καὶ ἐγὼ εἰς τοὺς δρόμους τὴν νύκτα ἐκείνην καὶ παρηκολούθουν τὰ γεγονότα— ἐπῆγαν νὰ συλλάβουν τὸν προελθόντα ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς ἡγέτην τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τοῦ Κράτους τὸν ἀείμνηστον Παναγῆν Τσαλδάρην; Καὶ ποῖοι ἐσεβάσθησαν περισσότερον τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα τοὺς ἐνεπιστεύθη ἡ Πατρίς; Οἱ περισσότεροι τῶν προερχομένων ἀπὸ τὸν Βενιζελισμὸν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὸ φοβερὸν κίνημα τοῦ 1935, τὸ ὁποῖον παρ’ ὀλίγον νὰ συντρίψῃ τὴν Ἑλλάδα, ἢ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀντέστησαν καὶ οἱ ὁποῖοι μὲ τὸ πνεῦμα τῆς νομιμοφροσύνης, τῆς στενῆς ἔστω νομιμοφροσύνης, διὰ τὴν ὁποίαν στενότητα κατηγοροῦνται οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ προερχόμενοι ἀπὸ τὸν ἀντιβενιζελισμόν, ἀντέστησαν καὶ δὲν ἐπέτρεψαν νὰ γίνῃ τὸ μέγα κακόν; Ἀναγνωρίζω, ὅτι ὡρισμένοι ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι τότε παρεσύρθησαν εἰς τὸ κίνημα, τὸ ἀπολύτως ἀδικαιολόγητον, ἀνεδείχθησαν ἔπειτα ἥρωες, ὅταν ἦλθεν ἡ ὥρα τοῦ πολέμου. Ἄλλο τὸ ἕνα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Ἐπειδὴ θὰ ἀνεδεικνύοντο ἥρωες δὲν εἶχον ἐκ τῶν προτέρων τὸ δικαίωμα νὰ ἀνατινάξουν τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐνδεχομένως νὰ τὴν καταστρέψουν, ὁπότε ἐὰν θὰ εἶχε καταστραφῆ δὲν θὰ εἶχον καὶ πεδίον δράσεως, διὰ νὰ ἐπιδείξουν μετὰ τὸ 1940 τὸν ἡρωϊσμόν των. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ 1932 καὶ ἐντεῦθεν —ἂς ἀφήσωμεν τὸ ἀπώτερον παρελθόν, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὴν ἡλικίαν τῶν κυρίων— μόνον ἓν ὑπῆρξε τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐσεβάσθη τὴν αὐστηρῶς ἐθνικὴν ὑπόστασιν τοῦ στρατεύματος. Τὸ Κόμμα αὐτό, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὡς πηγὴν τοῦ ἰδικοῦ του σήμερον Κόμματος ὁ κ. Παπανδρέου, διότι καὶ εἰς τὸ 1933 καὶ εἰς τὸ 1935 τὴν ἀνταρσίαν, τὴν καταπάτησιν τοῦ ὅρκου δὲν τὴν ἔκαμον ὅσοι προέρχονται ἀπὸ τὴν ἄλλην παράταξιν, ἀλλὰ τὴν ἔκαμον ἀξιωματικοὶ τῆς παρατάξεως, τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται. Οἱ περισσότεροι, βεβαίως, παρεσύρθησαν διότι ἦσαν πολὺ νέοι, ὡς ὁ ναύαρχος Τούμπας, ὁ ὁποῖος μετὰ ταῦτα ἐξηγόρασε διὰ τῆς γενναιότητος καὶ τῶν ἐθνικῶν του ὑπηρεσιῶν τὴν πρᾶξιν ἐκείνην. Αὐτό, ὅμως, εἶναι ἄσχετον. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἀναφέρω καὶ ἥρωας τῆς ἐπαναστάσεως, οἱ ὁποῖοι ἐξηγόρασαν μετὰ ταῦτα ὡρισμένας ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν κακαί. Δὲν σημαίνει ὅμως αὐτὸ ὅτι πρέπει νὰ ἐγκρίνωμεν καὶ τὰς προηγουμένας κακὰς ἐνεργείας. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς προχωρήσωμεν καὶ πέραν τοῦ 1935. Ὄταν ἐξεδηλώθη τὸ 1943 ἡ πρώτη ἀνταρσία εἰς τὴν Μ. Ἀνατολήν; διατὶ νομίζετε ὅτι ἐξεδηλώθη; Καὶ πῶς ἐξεδηλώθη καὶ ἀπὸ ποίους; Ἐπέδειξα ἀντικειμενικότητα, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀσκῶν ὅλα τὰ κυβερνητικὰ καθήκοντα ἐν Μ. Ἀνατολῇ, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, εὑρίσκοντο εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ δώσω ἰσότιμα δικαιώματα καὶ εἰς τοὺς νομιμόφρονας ἀξιωματικούς, τοὺς μαύρους, ὡς τοὺς ἔλεγον τότε, καὶ εἰς τοὺς ἀποτάκτους τοῦ 1935, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐπανέλθει. Δὲν μετενόησα διότι ἔδωσα τὰ δικαιώματα αὐτὰ εἰς ὡρισμένους ἐκ τῶν ἀποτάκτων, διότι ἀπεδείχθησαν, ὡς εἶπον, γενναιότατοι. Μετενόησα διότι τὰ ἔδωσα εἰς ὅλους. Διότι ἐὰν ἐσημειώθη τὸ ἐθνοκτόνον κίνημα τοῦ 1943 καὶ ἂν ἐσημειώθη τὸ πολὺ συγκλονιστικώτερον κίνημα τοῦ 1944 καὶ μάλιστα εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως Τσουδεροῦ, Σοφοκλῆ Βενιζέλου, Ρούσσου, Καραπαναγιώτη, τὰ κινήματα αὐτὰ τὰ ἐξέθρεψαν ἀξιωματικοὶ προερχόμενοι ἀπὸ τὴν παράταξιν ἐκείνην.

§47Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Οἱ ἄλλοι τὶ ἔκαμον;

§48Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Οἱ ἄλλοι ἀντέστησαν.

§49Σ. ΧΟΥΤΑΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Οἱ ἄλλοι δὲν μετέσχον καὶ ἀντέστησαν. Δὲν ὑπῆρχε σχεδὸν οὔτε μία περίπτωσις ἀξιωματικοῦ προερχομένου ἀπὸ τὴν ἄλλην παράταξιν ὁ ὁποῖος νὰ συνετάχθη μὲ τοὺς κομμουνιστὰς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ ὁ ὁποῖος νὰ μετέσχε τοῦ κινήματος.

§52Χ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Τὸ κίνημα τὸ κατέστειλεν ὁ ἀείμνηστος Βούλγαρης.

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ ἀμφισβητήσω αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ μετὰ ταῦτα Ὑπουργὸς τοῦ ἀειμνήστου Βούλγαρη. Βεβαίως ἀνέλαβεν ὁ Ναύαρχος Βούλγαρης τὴν εὐθύνην τῆς καταστολῆς τοῦ κινήματος μαζὶ μὲ τὸν κ. Σοφοκλῆ Βενιζέλον. Τὶ ὅμως ἰσχυρίσθη; Ὅτι εἰς τὰ κινήματα συνέβαλον ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἀξιωματικοὶ προερχόμενοι ἀπὸ ἐκείνην τὴν παράταξιν, ἐνῷ εἰς τὴν καταστολὴν τῶν κινημάτων συνέβαλον σχετικῶς ὀλίγοι ἀπότακτοι καὶ κυρίως οἱ λεγόμενοι νομιμόφρονες. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, οὐδεὶς νομιμόφρων ἐτάχθη ἐναντίον τῆς καταστολῆς καὶ ὑπὲρ τῶν κινηματιῶν. Κύριοι τῆς Ε.Κ., φοβηθῆτε τοὺς ἑαυτούς σας καὶ τὰς σκέψεις σας σχετικῶς μὲ τὸν στρατόν. Ἐὰν πρόκειται νὰ πράξητε ἐπικρατοῦντες, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ κατὰ λάθος εἶχον κάμει τὸ 1942 εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν πρὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ὅσα μετὰ τὴν ἐμπειρίαν τοῦ 1943 ἐξηκολούθησε νὰ πράττῃ ἡ Κυβέρνησις Τσουδεροῦ–Σοφοκλῆ Βενιζέλου καὶ Βούλγαρη, θὰ κινδυνεύσῃ ὁ τόπος. Καὶ προχωρῶ τώρα εἰς τὴν οὐσίαν. Χρειάζεται προσοχὴ εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἀλλοίμονον ἐὰν καταλήξωμεν εἰς τὸ ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ ἔχῃ ποικίλην νοοτροπίαν. Ὁ στρατός, ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πρέπει νὰ εἶναι μονολιθικὸς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος, οὐχὶ τοῦ κομματικοῦ, ἀλλὰ τοῦ ἐθνικοῦ. Πρέπει νὰ εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ ἅπαντες ἀκραιφνῶς καὶ φανατικῶς ἐθνικόφρονες. Ἐπειδὴ ἀκριβῶς ὁ στρατὸς εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν μέχρι τῶν κινημάτων δὲν διήπετο μὲ ἑνιαῖον πνεῦμα, δι’ αὐτὸ εἴχομεν τὰ κινήματα. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔπειτα, ὁ κ. Παπανδρέου ἠναγκάσθη καὶ μὲ ἐμὲ καὶ μὲ ἄλλους νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία εἶχε προκύψει, ὅταν ἐπεστρέψαμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§54Χ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἔκαμαν οἱ Ἄγγλοι.

§55Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, δὲν θέλω νὰ λάβω θέσιν ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ θέματος. Νομίζω, πάντως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατηγορῶμεν τοὺς ξένους διὰ τὰς ἰδικάς μας πράξεις. Ἐπταίσαμεν ἡμεῖς, μὴ ρίπτωμεν τὰς εὐθύνας εἰς τοὺς ξένους.

§56Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Μίαν διακοπήν, κ. Πρόεδρε, (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§57Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν θέλω νὰ μπῶ σὲ ἄλλο θέμα.

§58Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Πρὸς διευκόλυνσίν σας, κ. Πρόεδρε.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπονται αἱ διακοπαί, κ. Κατσώτα.

§60Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν διεκόψαμεν ἡμεῖς τὸν Ἀρχηγόν σας. Ὅταν ὁ συνάδελφος ἐκ Κερκύρας ἠγέρθη διὰ νὰ διακόψῃ, ἠκούσθη βοή. Λοιπόν, μὴ θέλετε νὰ κάμετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπετρέψατε νὰ κάμουν καὶ οἱ ἰδικοί μας. Θὰ ὑπάρξῃ κατ’ ἀνάγκην ἰσότης. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προσβάλω τὸν κ. Λύχνον ἐπιτρέπων εἰς ὑμᾶς νὰ μὲ διακόψητε.

§61Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Εἶναι ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπισημαίνω, λοιπόν, τὸν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ σημειωθῇ ἐὰν ἐξακολουθήσουν οἱ κύριοι νὰ σκέπτωνται ὅπως σκέπτονται διὰ τὸν στρατόν, ἐκτὸς ἐὰν ὁμιλοῦν ὡς ὁμιλοῦν μόνον ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτευτικοῦ, καὶ δὲν συμμερίζονται αἱ φρένες των τὰ ὅσα λέγουν.

§63Η. ΗΛΙΟΥ. Τὰ φρένα.

§64Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου μου ἔκαμα ἕνα λάθος καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν διόρθωσιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀλλοίμονον ἐὰν πιστεύουν, πράγματι, οἱ κύριοι τὰ ὅσα λέγουν, ἐὰν πιστεύουν πράγματι, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ ἀλλάξῃ νοοτροπίαν, ἐὰν πιστεύουν πράγματι, ὅτι αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις πρέπει νὰ χάσουν τὴν ἑνότητα, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ βάθρον τῆς ἰσχύος των καὶ τὸ βάθρον τῆς ἰσχύος τοῦ ἔθνους. Θὰ ἀρκεσθῶ εἰς αὐτὴν τὴν γενικὴν τοποθέτησιν ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις διὰ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ περὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν μάλιστα εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον κακῶς ἀνέμιξεν ὁ κ. Παπανδρέου μὲ τὴν συζητουμένην ἐπερώτησιν, ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς ὅσα εἶπεν πάλιν ἀπόψε περὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἐπετέθη κατὰ τοῦ ἀπουσιάζοντος κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐὰν βεβαίως τὸ θέμα ἐσχετίζετο μὲ τὴν ἐπερώτησιν κατὰ τρόπον ἄμεσον καὶ ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ κ. Ἀβέρωφ ἐσημειοῦτο ἀπουσία του, τότε βεβαίως θὰ εἶχε δικαίωμα νὰ τοῦ ἐπιτεθῇ καὶ χωρὶς νὰ εἶναι παρών. Εἰς τὴν προκειμένην, ὅμως, περίπτωσιν, ἀπήντησεν εἰς τὸν κ. Ἀβέρωφ διὰ κἄτι, πρῶτον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε σχέσιν μὲ τὴν ἐπερώτησιν καὶ δεύτερον, ὅταν ὁ κ. Ἀβέρωφ οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητός του, ἀλλὰ δι’ ἐθνικὴν ἀνάγκην εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, νομίζω ἢ μᾶλλον εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα ὅσα λέγουν εἰδικώτερον οἱ κ.κ. βουλευταὶ τῆς Ε.Κ., ὅσα λέγουν ἐν μέρει καὶ οἱ κ.κ. βουλευταὶ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν καὶ ἐπίσης οἱ κ.κ. βουλευταὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ὅλα ὅσα λέγουν περὶ Κύπρου, ὅλα εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀναιρεθοῦν καὶ ὑπὸ τῶν ἱστορικῶν καὶ ὑπὸ τῶν πολιτικῶν τῆς χώρας αὐτῆς καὶ ὑπὸ τῆς ἀληθείας, ἡ ὁποία λόγῳ τῶν παθῶν καὶ τῶν ἀντιθέσεων εἶναι δύσκολον νὰ ἐπικρατήσῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὰς σκέψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ κ. Παπανδρέου μὲ τὴν εὐκολίαν τῶν στρογγυλῶν φράσεων ἐπανέλαβε κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶπε πρὸ δύο περίπου ἐτῶν. Καὶ τοῦ ἔδωσα τότε τὴν ἀπάντησιν. Εἶπε τότε καὶ ἐπανέλαβεν ἀπόψε, ὅτι παρελάβομεν ἡμεῖς, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ, Κύπρον Ἑλληνικὴν καὶ κατεστήσαμεν τὴν Κύπρον Ἑλληνοτουρκικήν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀνακρίβειαν. Τὸ εἶπον καὶ τότε καὶ κανένα ἐπίγραμμα τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁσονδήποτε ὡραῖον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρύψῃ τὴν ἀνακρίβειαν αὐτήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πνίξῃ τὴν ἀλήθειαν. Δὲν παρελάβομεν Κύπρον Ἑλληνικήν. Μὴ λέγετε μεγάλας λέξεις, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Κ. Παρελάβομεν Κύπρον Ἀγγλικήν. Ὁ ἱστορικὸς τοῦ μέλλοντος, δὲν θὰ ὁμιλήσῃ ὅπως ὁμιλεῖτε σεῖς, κατεχόμενος ἀπὸ πάθος καὶ ἀντίθεσιν μόνον ἀντιπολιτευτικήν. Ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς διεχειρίσθημεν τὸ θέμα...

§65Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς μαύρους τοὺς ἐπεράσατε.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτητε, κ. Διαμαντόπουλε καὶ μάλιστα τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς διεχειρίσθημεν τὸ θέμα, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Διότι κἄθε θέμα δύσκολον, συνδέεται μὲ πολλὰς φάσεις διαχειρίσεως καὶ εἶναι δυνατὸν κάλλιστα νὰ ἀνακαλύψετε λάθη, ὅπως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνακαλύψω καὶ ἐγὼ λάθη, τὰ ὁποῖα ἐκάματε σεῖς εἰς τὸ παρελθόν. Εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ἀνακαλυφθοῦν λάθη εἰς τὸν χειρισμόν, ἀλλὰ κανένα λάθος δὲν ἦτο τοιοῦτον, ὥστε νὰ ματαιώσῃ, δῆθεν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ κατώρθωνον οἱ κύριοι τῆς Ε.Κ., ἤτοι τὴν πλήρη Ἕνωσιν. Καμμιὰ λογικὴ δὲν δίδει τὴν εὐχέρειαν εἰς ὑμᾶς νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι χωρὶς ὡρισμένα τυχὸν λάθη, θὰ εἶχεν ἑνωθῆ δῆθεν ἡ Κύπρος μὲ τὴν Ἑλλάδα. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὁμιλοῦν μὴ ἀκουόμενοι βουλευταί τινες τῆς Ε.Κ.). Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Μᾶς ἀποκαλεῖτε ἐμμέσως προδότας. Κἄποτε, ὅμως, θὰ πρέπει νὰ δεχθῆτε ἀπάντησιν. Μᾶς ἀποκαλεῖτε καθημερινῶς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ προδότας, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ λέγετε αὐτό. Δὲν ἐπροδώσαμεν ποτέ. Διεχειρίσθημεν καὶ διαχειριζόμεθα ἐθνικὰ ζητήματα. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κρίνετε τὸν τρόπον διαχειρίσεως αὐτῶν παρ’ ἡμῶν, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγετε ὅτι παρελάβαμεν Κύπρον Ἑλληνικὴν καὶ τὴν κατεστήσαμεν Ἑλληνο—τουρκικήν. Μὴ κατασκευάζετε, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Κ. ἐπιγράμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνακριβέστατα, πρὸς δημιουργίαν τῆς ἐντυπώσεως, ὅτι σεῖς μόνον εἶσθε ὁ μέγας πατριώτης καὶ ἡμεῖς ὅλοι, εἴμεθα προδόται καὶ ἀνάξιοι. Ἡ μεγαλοστομία τῆς ἐπάρσεώς σας, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Κ., εἶναι τακτική, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ θεωρήσῃ σοβαρὰν ὁ ἱστορικὸς τοῦ μέλλοντος. Ἀποκτήσατε ὀλίγην ἱστορικὴν ἀντικειμενικότητα καὶ ὀλίγην σεμνότητα. Διεχειρίσθημεν ἕνα δυσχερέστατον πρόβλημα καὶ γνωρίζει ὁ κ. Στεφανόπουλος πόσον δυσχερὲς εἶναι τὸ θέμα καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ σᾶς εἶχε διαφωτίσει, δι’ ὅσα συνέβησαν μέχρι τοὐλάχιστον τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1955. Μόνον ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ εἶναι συνεπής, προβαίνουσα εἰς τὴν ἐκτόξευσιν κατηγοριῶν ἐναντίον μας. Διατί; Διότι ζητεῖ τὴν πλήρη ἀποκοπὴν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν Κύπρον. Θὰ τὴν ἀπετολμούσατε σεῖς, κύριοι βουλευταὶ τῆς Ε.Κ.; Θὰ ἀπετολμούσατε, δηλαδή, τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν τύχην της, θὰ ἀπετολμούσατε νὰ ἀφήσετε τὴν Ἑλλάδα νὰ κινδυνεύσῃ, νὰ χάσῃ, ἀπομένουσα μόνη, ὁλόκληρον τὴν ἐθνικήν της ὑπόστασιν καὶ ἀνεξαρτησίαν; Αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα μόνον θέτω, σχετικῶς μὲ τὸ Κυπριακόν, καὶ θὰ παρεκάλουν, οἱ κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶναι ἀντικειμενικώτεροι καὶ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ τακτική, νὰ ὀνομάζῃ ὁ εἷς τὸν ἄλλον προδότην.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαίως.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερν.). Βεβαίως. Ἐπιμένοντες, ὅμως, εἰς τὴν τακτικὴν αὐτήν, θὰ κτυπήσετε τὴν κεφαλήν σας εἰς τὸν τοῖχον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Καὶ τέλος, ὀλίγα τινὰ περὶ Συντάγματος. Δικαίωμα τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὸ Κόμμα του, ἦτο νὰ ἀρνηθοῦν νὰ μετάσχουν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Δικαίωμα, ὅμως καὶ ἡμῶν εἶναι, νὰ τοὺς κρίνωμεν καὶ δὴ τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡμεῖς, καταθέσαντες τὴν πρότασιν, ἐξετελέσαμεν καθῆκον καὶ ἐξεπληρώσαμεν ὑπόσχεσιν. Οἱ κύριοι ὅμως τῆς Ε.Κ. ἀρνούμενοι σήμερον τὴν ἀναθεώρησιν, παραβιάζουν παλαιάς των ὑποσχέσεις καὶ ἐγκαταλείπουν παλαιὰς ἢ μᾶλλον καὶ προσφάτους πρὸ 2–3 ἐτῶν διατυπωθείσας ἀπόψεις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶπεν εἰς τὰς ἐκλογάς, ὅτι θὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναθεώρησιν. Καὶ ἠρχίσαμεν ἀμέσως μετὰ τὴν συγκρότησιν τῆς νέας Βουλῆς, μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως, νὰ ἐργαζώμεθα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὅσα πρόκειται νὰ προτείνωμεν ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας, διότι τὴν πρότασίν μας τὴν γνωρίζετε μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, ἀνταποκρίνονται κατὰ βάθος εἰς πολλὰ ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑπεστηρίξατε ἄλλοτε καὶ σεῖς. Θὰ τὸ ἴδουν οἱ κύριοι. Θέλουν σήμερον νὰ δημιουργήσουν τὴν ἐντύπωσιν, διότι τρέφονται ἀπὸ ἐντυπώσεις βασιζομένας ἐπὶ ἀνακριβειῶν, θέλουν νὰ δημιουργήσουν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀποβλέπομεν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ἐλευθεριῶν.

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Λιγάκι!!!

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Θέλουν νὰ δημιουργήσουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρόκειται νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐλευθεροτυπίαν. Ποῦ τὸ εἶδαν; Ἐμάντευσαν τὰς σκέψεις μας; Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἴδουν ποῖα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προτείνομεν δὲν θὰ ξεύρουν τί νὰ κάμουν, διότι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς θὰ προτείνωμεν τὰ ἔχουν εἴπει οἱ ἴδιοι πολλὰς φοράς. Δὲν πρόκειται ἄλλως τε νὰ ἀναθεωρηθῇ τὸ Σύνταγμα διὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ πνεύματός μας ὡς Ἁγίου Πνεύματος τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέλθῃ καὶ θὰ ἐπισκιάσῃ τὰ ἰδικά σας πνεύματα. Θὰ συνεργασθοῦν τὰ πνεύματά σας μὲ τὰ μικρότερα καὶ ἀσθενέστερα ἰδικά μας πνεύματα καὶ θὰ ἴδωμεν. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι εἶναι ὀρθὰ ὅσα θὰ προτείνωμεν. Ἔχομεν ὡρισμένην πεῖραν. Θὰ ἐκθέσωμεν τὰ πορίσματα τῆς πείρας αὐτῆς ἐνώπιόν σας, ἐν μέρει κατ’ αὐτὴν τὴν περίοδον, φυσικὰ κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον, ἐν μέρει καὶ κυρίως ὅταν μετὰ 2 καὶ ½ χρόνια θὰ ὑπάγωμεν εἰς ἐκλογὰς καὶ εἰς τὴν νέαν Βουλήν. (Γέλωτες).

§72Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἀστεῖον ποίας ἐθνικότητος εἶναι;

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν, λοιπόν, δικαίωμα καὶ ἡμεῖς νὰ κρίνωμεν τοὺς κυρίους καὶ θὰ τοὺς κρίνωμεν κυρίως τότε ὅταν δημοσιεύοντες τὸ κείμενον τῶν οὐσιαστικῶν μας προτάσεων θὰ τοὺς ἀποκαλύψωμεν ὡς κατὰ τρόπον κακόπιστον δημιουργοῦντας τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς τὴν περιστολὴν τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν εἰς τὸν τόπον μας. Ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῶν τροποποιήσεων τὰς ὁποίας τὰ μέλη της, ὡς βουλευταί, προτείνουν, ἀποβλέπει εἰς τὴν στερέωσιν τῆς Δημοκρατίας, εἰς τὴν ἀποτροπὴν κινδύνων εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι ἡ Δημοκρατία ἐκτεθειμένη, εἰς τὴν στερέωσιν καὶ ἀνύψωσιν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ὑψηλὰ ἵσταται ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀνέλθῃ πολὺ ὑψηλότερα ὁ κοινοβουλευτισμὸς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς. Ἐγώ, δὲν συμμερίζομαι τὴν ἐντύπωσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι δὲν ἵσταται τὸ Κοινοβούλιον ἠθικῶς ὑψηλά. Ἠθικῶς ἵστανται ὅλοι ὑψηλά. Ἵστασθε— δὲν θὰ χρησιμοποιήσω τὸ πρῶτον πρόσωπον τοῦ πληθυντικοῦ, ἀλλὰ μόνον τὸ δεύτερον, ἵστασθε ὅλοι ὑψηλά. Ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς τὸ Κοινοβούλιον δὲν λειτουργεῖ ὅπως πρέπει καὶ πρέπει νὰ λειτουργῇ καλύτερον. Ὅτι ἁπλούστατα πρέπει νὰ γίνουν μεταρρυθμίσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσουν ἀποδοτικώτερον τὸ ἔργον των. Καὶ ὅταν γίνουν αἱ μεταρρυθμίσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσουν ἀποδοτικώτερον τὸ ἔργον του, σημαίνει τοῦτο περιορισμὸν τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν; Δηλαδὴ ἐὰν ἀφήναμεν τὸ Κοινοβούλιον νὰ ὑφίσταται διαρκῶς μεγαλυτέραν φθοράν, θὰ εἴμεθα καλύτεροι δημοκρατικοὶ καὶ ἐπειδὴ θέλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὴν δυνατότητα τῆς μεγαλυτέρας ἀποδόσεως καὶ τῆς ταχυτέρας ἐργασίας, εἴμεθα ἀντιδημοκρατικοί. Τί περίεργος λογικὴ εἶναι αὐτή, κύριοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου; Κύριοι συνάδελφοι, δικαίωμά των εἶναι νὰ μὴ ἔλθουν νὰ συζητοῦν, θὰ τοὺς κρίνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καθῆκον ἰδικόν μας ἦτο, ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐλέχθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι θεωροῦμεν ἀναγκαίαν τὴν ἀναθεώρησιν καὶ ἐφ’ ὅσον πράγματι τὴν θεωροῦμεν δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ τυπικῆς ὑποσχέσεως, τὴν ὁποίαν θέλομεν καλὰ καὶ σώνει νὰ τηρήσωμεν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ οὐσιαστικῆς ἀνάγκης τὴν ὁποίαν αἰσθανόμεθα. Ἐφ’ ὅσον πράγματι αἰσθανόμεθα τὴν οὐσιαστικὴν αὐτὴν ἀνάγκην, εἴχομεν χρέος νὰ ὑποβάλωμεν τὴν πρότασιν. Καὶ θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ πρότασις τὴν συνταγματικὴν διαδικασίαν. Δὲν πρόκειται νὰ κατέλθωμεν εἰς συναλλαγὴν ὅπως κακῶς ἐλέχθη. Ἀπεδόθησαν πράγματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὰ ὁποῖα εἶναι μακρὰν τῆς σκέψεώς μας καὶ τοῦ ἤθους μας. Οὐδεμίαν συναλλαγὴν θὰ ἐπιχειρήσωμεν διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ πλειοψηφία τῶν 200 οὔτε μὲ Κόμματα, οὔτε μὲ μεμονωμένα ἐν τῇ Βουλῇ πρόσωπα. Ἡμεῖς τηροῦντες καὶ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, συνεπεῖς καὶ πρὸς τὰς ἰδίας ἡμῶν πεποιθήσεις, προέβημεν εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως καὶ ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἄρα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον αὐτῆς, ὅπως προχωρήσῃ εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ θὰ ζητήσωμεν μετὰ ταῦτα ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον νὰ συζητήσῃ τὴν πρότασίν μας. Ἡμεῖς ἐπράξαμεν τὸ καθῆκον μας καὶ εἴμεθα συνεπεῖς. Ἄλλοι δὲν εἶναι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ Συντάγματος συνεπεῖς, ὅπως δὲν εἶναι συνεπεῖς καὶ πρὸς τὰ διδάγματα τὰ ὁποῖα ἔχουν προσκομίσει σχετικῶς μὲ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ἀπὸ πικρὰν ἐμπειρίαν, διδάγματα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀποκομίσει ἀπὸ τὸ παρελθὸν τοῦ 1944. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔχει τὸν λόγον.

§75Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσω προηγουμένως ἐγώ.

§76Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀλληλουχία, διότι θὰ εἶναι ἄλλο τὸ κλῖμα τῆς ἰδικῆς σας ἀπαντήσεως. Κύριε Πρόεδρε, τώρα θὰ δώσω ἀπάντησιν, αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρεμβληθῇ ἄλλος Ὑπουργός.

§77Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Πρέπει νὰ παραδεχθῇ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅτι εἰς ὅλα ὅσα εἶπε, δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς, ὑπάρχει ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη νὰ συμπληρωθοῦν, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω ἐγὼ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶναι πολλά, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ ἀπάντησις. Ἡ ἀπάντησις, αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν εἶναι ὁλοκληρωμένη.

§78Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ τάξις εἶναι, ἕνας καὶ ἕνας.

§79Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὅταν ὑπάρξῃ ἡ ἀπάντησις. Ἀλλὰ τώρα, δὲν ὑπάρχει ἀπάντησις.

§80Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἴδιοι γνωρίζουν πῶς θὰ καταμερίσουν τοὺς λόγους των. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ὡμίλησεν εἷς καὶ θὰ ἀπαντήσω. Ὅταν ὁμιλήσετε, θὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς ὑμᾶς. Τώρα θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ὅσα εἶπεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις. Εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἄλλως. Μὴ ἐπιμένετε.

§81Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ τάξις εἶναι νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ ἀπάντησις. Ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. Παπανδρέου θὰ δοθῇ ἀπὸ τοὺς δύο ἡμᾶς, ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον, δηλαδή, καὶ ἀπὸ ἐμέ. Συνεπῶς, ἡ ἀπάντησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχει ἀκόμη δοθῆ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Δι’ αὐτὸ ζητῶ τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, καὶ πρέπει νὰ τὸ δεχθῇ ὁ κ. Παπανδρέου, διὰ νὰ συμπληρώσω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Κανελλοπούλου μὲ τὰ θέματα ἐκεῖνα μὲ τὰ ὁποῖα δὲν ἠσχολήθη ὁ κ. Κανελλόπουλος.

§82Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιμένω, κ. Πρόεδρε, νὰ τηρηθῇ ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις. Νὰ δώσω ἀπάντησιν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔχει τὸν λόγον.

§84Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Μετὰ τὸν κ. Παπανδρέου, κ. Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος.

§85Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα μὲ ἀπορίαν τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑποστηρίζῃ ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶχον εἰδοποιήσει ὅτι πρόκειται νὰ ὁμιλήσω. Ἐνόμιζον, ὅτι αὐτὸ συμβαίνει, μόνον ὅταν πρόκειται κανεὶς νὰ ὁμιλήσῃ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ Ἀρχηγὸς Κόμματος ἐντὸς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ νὰ ἀσκήσῃ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ διὰ πρώτην φορὰν πληροφοροῦμαι, ὅτι ὀφείλει νὰ ἔχῃ εἰδοποιήσει. Ἄλλωστε, οὐδέποτε καὶ ἡμεῖς γνωρίζομεν πότε θὰ ὁμιλήσῃ ἢ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἢ οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδέποτε ἔχομεν εἰδοποιηθῆ. Ἀπορῶ, λοιπόν, διὰ τὴν ἀπορίαν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναφερθῶ εἰς θλιβερὰς σελίδας τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922. Ὁμολογῶ, ὅτι καὶ δι’ ἐμὲ εἶναι ἀπολύτως ἀχάριστος ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ θέμα. Ἀλλὰ δὲν εἶχον ἐγὼ τὴν πρωτοβουλίαν. Ἡ συζήτησις ἔγινε κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν. Ἐλέχθη τότε ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι τμῆμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δεικνύει τὴν πρόθεσιν νὰ τὸν πληγώσῃ. Μοῦ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον αὐτὸν τὸν λόγον. Ἐδόθησαν ἐπίσης χαρακτηρισμοὶ ἀπαράδεκτοι διὰ τοὺς ἐθνικοὺς ἄνδρας τῆς ἐπαναστάσεως. Θέλω νὰ σημειώσω ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ ἐπανερχώμεθα: Ὅτι πρέπει νὰ ἀποφεύγωνται τοιοῦτοι χαρακτηρισμοί. Ἔγινε λόγος περὶ δηλώσεως τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ἀλλ’ οὐδέποτε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος εἶπεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν, προχθές, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀτόπως ἑπομένως, τὸν ἐπικαλοῦνται. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς τὸ 1944 δὲν ὑπῆρξα μόνος. Καὶ ἔχει ἀπολύτως δίκαιον. Εἰς πᾶσαν περίπτωσιν τὸ ἔχω διακηρύξει. Ἐὰν σήμερον ὡμίλησα περὶ τοῦ Προέδρου τῆς τότε Κυβερνήσεως, εἶναι ὄχι μόνον διότι ἦσαν ἐπηυξημέναι αἱ εὐθῦναι μου, ἀλλὰ καὶ διότι ἐναντίον μου, συνήθως, διατυποῦνται κατηγορίαι δι’ ἐκεῖνο τὸ ἔργον. Βεβαίως, δὲν ἦτο προσωπικὸν τὸ ἔργον. Ὑπῆρξεν ἐθνικὴ ἕνωσις. Ὅλα τὰ κόμματα καὶ ὅλαι αἱ ἐθνικαὶ ὀργανώσεις συμμετεῖχον. Καὶ ὑπῆρξε πολύτιμος ἡ συμβολὴ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦ ἀποδίδω πλήρη δικαιοσύνην. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς τὸ 1920 δὲν ὑπῆρχε πλέον μεγάλη Ἑλλάς. Ὡμίλησεν ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς ΕΡΕ καὶ ὄχι ὁ ἀκαδημαϊκός. Διότι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐξεδηλώθησαν ἀντιδράσεις. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἔθνους παρέμενεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος.....

§86ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑποθέσεις.

§87Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι ὑποθέσεις. Εἶναι γεγονότα. Σιωπήσατε. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος παρέμενε θὰ εἶχε ἐξουδετερώσει τὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα προϋπῆρχον. Δὲν ἀνεκαλύφθησαν μετὰ τὸ 1920, μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου, προϋπῆρχον καὶ εἶχον κατασταλῆ. Εἶχε τὴν ἱκανότητα νὰ τὰ ἐξουδετερώσῃ ὅπως τὸ εἶχε πράξει καὶ ἕως τότε. Ποῖον ἦτο τότε τὸ ἐθνικὸν χρέος; Νὰ μὴ προταχθῇ ἡ παλινόρθωσις ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἂν ἀκόμη δεχθῶμεν τὴν ἄποψιν ὅτι ἡ παλινόρθωσις ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς πρόφασις δι’ ὡρισμένους συμμάχους, ἔπρεπε ἡ πρόφασις αὐτὴ νὰ μὴ δοθῇ. Θέλετε νὰ λησμονῆτε τὴν νόταν τῶν συμμάχων πρὸς τὴν Ἑλλάδα, μὲ τὴν ὁποίαν ἠπείλησαν ὅτι ἐὰν γίνῃ παλινόρθωσις ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐγκαταλειφθῇ; Καὶ ἐνῷ ὑπῆρχεν ἡ εἰδοποίησις τῶν συμμάχων προετιμήθη ἡ παλινόρθωσις. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη τὴν ὁποίαν καταλογίζομεν. Οὐδέποτε κατεδέχθημεν νὰ καταλογίσωμεν προδοσίαν εἰς Ἕλληνας πολιτικοὺς ἄνδρας. Ἡ εὐθύνη τὴν ὁποίαν καταλογίζομεν, ἀφοῦ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ὥραν τῆς ἱστορικῆς κρίσεως, εἶναι ὅτι εἰς τὸν πίνακα τῶν ἀξιῶν ἔκτοτε, ὁ ἀντιβενιζελισμὸς ἔθεσε πρώτην τὴν παλινόρθωσιν καὶ δεύτερον τὸ Ἔθνος. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ βαρυτάτη εὐθύνη τὴν ὁποίαν καταλογίζομεν. Ἀνεφέρθη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς ὡρισμένα ἐσωτερικὰ κινήματα. Τοῦ διέφυγε τὸ γεγονὸς ὅτι ἐγὼ ἀνεφέρθην μόνον εἰς ἐθνικοὺς ἀγῶνας, εἰς ἐθνικοὺς πολέμους. Δὲν ἀνεφέρθην εἰς ἐσωτερικὰ κινήματα. Διότι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀναφερθῶ εἰς ἐσωτερικὰ κινήματα, θὰ ἠδυνάμην νὰ ὑπομνήσω, ὅτι ὁ στρατάρχης Παπάγος κατεβίβασε τὸν Παναγῆν Τσαλδάρην εἰς τὴν Κηφισιὰν ἀπὸ τὴν πρωθυπουργίαν καὶ ἀπὸ τὸ αὐτοκίνητον καὶ κατέλαβε τὴν ἐξουσίαν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω ἐπίσης τὰ πρόσφατα γεγονότα τοῦ 1952, τὸ κίνημα τοῦ ΙΔΕΑ. Ἀλλὰ δὲν εἰσῆλθον εἰς αὐτὴν τὴν περιπέτειαν τῶν ἐσωτερικῶν κινημάτων. Τὴν ἠγνόησα. Ἀνεφέρθην μόνον εἰς τοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνας. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τῶν ἐσωτερικῶν γεγονότων, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναφερθῶμεν εἰς γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀτιμάζει τὴν ἔννοιαν τῆς Ἑλληνικῆς πολιτείας. Ὅτι τὸ Κράτος, ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας μὲ συμμορίαν λῃστῶν, εἶχεν ἐπιχειρήσει δολοφονίαν ἐναντίον τοῦ δημιουργοῦ τῆς μεγάλης Ἑλλάδος (φωναί, αἶσχος, αἶσχος). Ἐὰν ὑπάρχῃ μία ἐξήγησις διὰ τὸ κίνημα τοῦ 1935 εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἕως τότε δὲν εἶχον ἐπιβληθῆ δικαστικαὶ κυρώσεις ἐναντίον τῶν δολοφόνων. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεφέρθη εἰς τὸ Κυπριακὸν θέμα. Παρετήρησε, πρῶτον, ὅτι ἀνέμενον νὰ ἀπουσιάσῃ ὁ κ. Ἀβέρωφ διὰ νὰ τὸν ἐπικρίνω. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θεωρήσῃ ὅτι πράγματι εἶχον καιροφυλακτήσει τὴν ἀπουσίαν του (γέλωτες). Καταλογίζομεν εὐθύνας διὰ τὸ Κυπριακόν, διότι εἶχεν ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἀναλάβει, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ εἶχεν ἀναλάβει τὴν εὐθύνην, εἶχε δώσει τὸν λόγον του ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ἐκτὸς ἀπὸ τὴν πραγματοποίησιν τῆς αὐτοδιαθέσεως, διὰ πᾶσαν ἄλλην λύσιν θὰ ἤρχετο πρῶτον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ ἐλάμβανεν ἔγκρισιν καὶ κατόπιν θὰ προέβαινεν εἰς τὴν λύσιν. Καὶ ἔφερε τὴν Βουλὴν ἐνώπιον τετελεσμένου γεγονότος. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη, ἡ πρώτη, τὴν ὁποίαν καταλογίζομεν. Καὶ ἡ δευτέρα εὐθύνη εἶναι, ὅτι ἀπὸ ὅλας τὰς λύσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον καταστῆ δυναταὶ κατὰ τὴν περίοδον τοῦ δυσχερεστάτου πράγματι ἀγῶνος, ἐπροτιμήθη τελικῶς ἡ χειροτέρα ἀπ’ ὅλας. Εἶπον ἐγώ, ὅτι ἡ Κύπρος ἦτο τότε Ἑλληνικὴ καὶ ἔγινεν Ἑλληνοτουρκική. Καὶ ὑποστηρίζω ἐνσυνειδήτως τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ἦτο Ἑλληνικὴ μὲ μίαν περικεφαλαίαν Βρεταννικήν, τὴν ὁποίαν ὁ ἄνεμος τῆς ἐλευθερίας θὰ παρέσυρεν εἰς σύντομον χρόνον, ὅπως συμβαίνει μὲ ὅλας τὰς ἀποικίας διὰ νὰ ἀναδυθῇ ἐλεύθερον καὶ τὸ σῶμα καὶ ἡ ψυχὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κύπρου. (Χειροκροτήματα). Καὶ τί συνέβη; Εἶναι σήμερον Ἑλληνοτουρκική, ὅπως ἄλλως τε τὸ διαπιστώνει καὶ τὸ γεγονός, ὅτι Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας εἶναι ὁ Μακάριος καὶ Ἀντιπρόεδρος ὁ Κιουτσούκ. Καί, ἐπὶ τέλους, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παροραθῇ τὸ γεγονός, ὅτι ἔγινεν Ἑλληνοτουρκική, ἐὰν ἐπρόκειτο τὸ γεγονὸς νὰ εἶναι μόνον ἐσωτερικόν, διότι τότε θὰ ἠλπίζομεν, μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, ὁ ἄνεμος τῆς ἐλευθερίας νὰ πνεύσῃ. Δὲν ἠρκέσθησαν ὅμως οἱ κυβερνῆται τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν λύσιν αὐτήν, ἀλλὰ ἀνεγνώρισαν καὶ δικαίωμα τῆς Τουρκίας νὰ ἔχῃ στρατὸν εἰς τὴν Κύπρον καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἔχῃ, ἐκ τῶν συνθηκῶν δικαίωμα ἐπεμβάσεως κατὰ πάσης ἐκδηλώσεως τοῦ λαοῦ ὑπὲρ τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἦτο δυνατὸν νὰ συλλάβῃ ἀνθρώπινος νοῦς, ὅτι Ἕλληνες πολιτικοὶ θὰ ὑπέγραφον τὸ δικαίωμα τῆς Τουρκίας αὐτοβούλως, αὐτομάτως νὰ δικαιοῦται νὰ ἐπεμβαίνῃ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνθηκῶν, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ νὰ καταστείλῃ πᾶσαν πνοὴν ἐλευθερίας; Ἐκεῖ κατέληξεν ὁ ἱερὸς ἐθνικὸς ἀγὼν τῆς Κύπρου. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ἀνέλαβεν ἡ Ἑλλάς, ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταστείλῃ ὁ ἴδιος πᾶσαν κίνησιν τῶν Κυπρίων πατριωτῶν ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως! Εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ κανεὶς ὅτι ὑπεγράφη τοιοῦτος ὅρος; Ἐὰν ὑπῆρχε στοιχειῶδες αἴσθημα εὐθύνης εἰς τοὺς Ἕλληνας πολιτικούς, οἱ ὁποῖοι τότε διεπραγματεύοντο, ἐὰν ὑπῆρχε στοιχειώδης πολιτικὴ σκέψις καὶ ἔλεγον τότε εἰς τοὺς Τούρκους, ὅτι χάριν ἀκριβῶς τῶν καλῶν μας σχέσεων εἰς τὸ μέλλον, διὰ νὰ μὴ ἀνακύπτουν μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας δυσχέρειαι ἐκ τῆς Κύπρου, θὰ πρέπει νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε στρατὸς Ἑλληνικός, οὔτε στρατὸς Τουρκικός, ἀσφαλῶς αὐτὸς ὁ ὅρος θὰ ἐγένετο δεκτός. Διὰ τοῦτο, πέραν ὅλων τῶν ἄλλων σφαλμάτων, τὰ ὁποῖα καταλογίζω, τῆς παραβιάσεως τοῦ λόγου, ὁ ὁποῖος εἶχε δοθῆ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τῆς ἐπιλογῆς τῆς χειροτέρας δυνατῆς λύσεως, ἀπὸ ὅσας ὑπῆρξαν δυναταὶ κατὰ τὸ στάδιον τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος, τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχουν ὑπογραφῆ αὐτοὶ οἱ ὅροι, θεωρῶ, ὅτι ἀποτελεῖ βλασφημίαν ἐναντίον τῆς αἰωνιότητος τοῦ Ἑλληνισμοῦ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεφέρθη καὶ εἰς τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Ἔχομεν ἀναπτύξει τὰς ἀπόψεις μας καὶ δὲν πρόκειται νὰ τὰς ἐπαναλάβωμεν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχει συμβῆ εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἀναθεωρήσεως ἔθεσεν ἡ ἰδία δι’ ἑαυτὴν πολιτικὸν θέμα. Ἕως τώρα τὸ πολιτικὸν θέμα εἶχε τεθῆ ἐκ μέρους ἡμῶν. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. τὸ ἠρνεῖτο, ἰσχυρίζετο, ὅτι ἦτο νόμιμος καὶ εἰς αὐτὴν τὴν διαμάχην μὲ τὴν νόθον πλειοψηφίαν ἠδύνατο νὰ διαθέτῃ 151 βουλευτὰς καὶ νὰ ἀπορρίπτῃ τυπικῶς ἐντὸς τῆς αἰθούσης τὸ ἰδικόν μας πολιτικὸν θέμα. Ἀλλὰ τὸ νέον πολιτικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ἡ ἰδία εἰς ἑαυτὴν χρειάζεται 200 τοὐλάχιστον βουλευτάς. Καὶ ἐκ τῶν ὑπογραφῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ τὰς ἔχῃ οὔτε εἰς τὸ παρὸν οὔτε εἰς τὸ μέλλον, ἐφ’ ὅσον ὀφείλει νὰ δεχθῇ καὶ ἡ ΕΡΕ, παρ’ ὅλους τοὺς ἀπαραδέκτους ὑπαινιγμούς της, ὅτι εἶναι ἔντιμοι ἄνθρωποι ὅσοι ὑπέγραψαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ ἀπαρνηθοῦν τὴν τιμὴν τῆς ὑπογραφῆς των. (Χειροκροτήματα). Ἔχει τεθῆ ἑπομένως πολιτικὸν θέμα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἐφ’ ὅσον διαπιστοῦται ὅτι δὲν διαθέτει τοὺς 200 βουλευτάς, καὶ ἐφ’ ὅσον διεκήρυξεν, ὅτι ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος ἀποτελεῖ ζωτικὴν ἀνάγκην διὰ τὸ Ἔθνος, εἶναι ὑποχρεωμένη, ἐφ’ ὅσον στερεῖται αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ, νὰ στραφῇ πρὸς τὸν λαόν, καὶ νὰ ζητήσῃ ἐπηυξημένην ἐμπιστοσύνην διὰ νὰ ἀγάγῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον της. Ἰδοὺ τί γράφει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν εἰσήγησίν του: «Ἐμφανίζεται σήμερον ἐπικίνδυνος διάστασις μεταξὺ τῶν ὑφισταμένων κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν ἀναγκῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ Συνταγματικοῦ Χάρτου ἀφ’ ἑτέρου. Τῶν ἀτελειῶν αὐτῶν ἔχω προσωπικὴν πεῖραν καὶ πιστεύω, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις μου θὰ εἶχον ἀποδώσει πολὺ περισσότερα, ἐὰν ἡ τροχοπέδη τῶν ἐν ἰσχύϊ συνταγματικῶν διατάξεων δὲν ἐπεβράδυνε καὶ πολλάκις δὲν ἐματαίωνε τὰς προσπαθείας μου. Πιστεύω βαθύτατα ὅτι ἡ πρόοδος τοῦ λαοῦ μας εἶναι ἀμέσως συνδεδεμένη μὲ τὸν ἐκσυγχρονισμὸν τοῦ πολιτεύματος. Ἀποτελεῖ ἑπομένως ἐπιτακτικὴν καὶ ἐπείγουσαν ἀνάγκην ἡ ἄρσις τῆς διαστάσεως αὐτῆς καὶ ἡ προσαρμογὴ τῶν συνταγματικῶν διατάξεων πρὸς τὰς συγχρόνους ἀπαιτήσεις τῆς ἐθνικῆς ζωῆς». Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἀνεγνώρισεν, ὅτι εἶναι ἐπιτακτικὴ καὶ ἐπείγουσα ἀνάγκη καὶ ἐφ’ ὅσον διαπιστώνεται ὅτι στερεῖται τοῦ ἀριθμοῦ μὲ τὸν ὁποῖον αὕτη θὰ καθίστατο δυνατὴ κατὰ τὴν σημερινὴν βουλευτικὴν περίοδον ἀποτελεῖ χρέος στοιχειώδους πολιτικῆς, κοινοβουλευτικῆς ἠθικῆς τάξεως νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν λαὸν καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπηυξημένην ἐμπιστοσύνην, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν δὲν τὸ πράξῃ εἶναι ἔκθετος ὄχι μόνον ἀπέναντι τοῦ δημοκρατικοῦ κόσμου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐκφράζομεν, εἶναι ἔκθετος ἀπέναντι τῶν ἰδικῶν της πολιτῶν. Θὰ ἀποδείξῃ ὅτι ὑπεράνω τῶν ἰδικῶν της ἐπαγγελιῶν ὅπως εἶναι ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος, τάσσει ὡς ὑπέρτερον νόμον τὴν διατήρησιν τῆς ἐξουσίας. Καὶ ὁ λαὸς ἀπέναντι αὐτῆς τῆς διαπιστώσεως θὰ δώσῃ ἀπάντησιν. (Χειροκροτήματα).

§88Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὄντως ὑπάρχῃ προσωπικὸν ζήτημα, θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον.

§90Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ἀνεφέρετο εἰς τὰ κινήματα καὶ εἰδικῶς εἰς τὸ κίνημα τοῦ 1935 ἀνεφέρθη προσωπικῶς καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἶπεν, ὅτι ἐξηγόρασα τὴν συμμετοχήν μου εἰς τὸ κίνημα τοῦ 1935 μὲ τὴν μετέπειτα λαμπρὰν δρᾶσιν μου εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν λέξιν «ἐξηγόρασε», δὲν τὴν ἤκουσα.

§92Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Εἶπον τὴν λέξιν, ἐξηγῶντας τὸ λάθος.

§93Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἀντελήφθην πλήρως τὴν λέξιν ἐξηγόρασα. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀναδρομὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμε διὰ τὴν δρᾶσιν μου, ἀλλὰ ἡ δρᾶσις μου αὐτή, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν συμμετοχήν μου εἰς τὸ κίνημα. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ἕνα πρᾶγμα, ὅτι εἶναι τὸ μόνον κίνημα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω λάβει μέρος καὶ ἔλαβον μέρος μὲ ὅλη μου τὴν ψυχήν, διότι εἶχον εἴδει τότε ἕνα Κράτος τοῦ ὁποίου ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀστυνομίας ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς συμμορίας εἰς τὴν ὁποίαν συμμετεῖχε καὶ ἐπικεκηρυγμένος ληστής, ὁ Καραθανάσης, κατεδίωκεν ἐν μέσαις Ἀθήναις δι’ αὐτοκινήτου καὶ μὲ πολυβόλα διὰ νὰ δολοφονήσῃ τὸν ὕψιστον πολιτικὸν ἄνδρα τὸν ὁποῖον εἶχε ἐμφανίσει ἡ νεωτέρα Ἑλλάς. Καὶ τότε τὸ αἴσθημα τὸ ὁποῖον εἶχον, ἦτο τὸ ἁπλοῦν αἴσθημα τῶν ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους ἐπανειλημμένως ὠνόμασεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομιμόφρονας ἀξιωματικούς. Αὐτὸ ἦτο τὸ αἴσθημα καὶ ἡ ἀγανάκτησίς μου, διότι ἐπανεστάτησα ὑπὲρ τῆς τηρήσεως τῶν νόμων καὶ ἐναντίον τῆς φαυλότητος καὶ τῆς κακοηθείας τοῦ τότε καθεστῶτος καὶ εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τοῦτο. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§94Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Διέκοψα τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ σημαντικῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν, ἀφορώντων περίοδόν τινα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, διὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν τὴν εὐθύνην.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς ἔθιξε προσωπικῶς.

§96Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν Κανονισμόν. Καὶ εἰς τὸν ναύαρχον κ. Τούμπαν θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ μὴ δώσητε τὸν λόγον, διότι ἐδικαιοῦτο μέν, ἀλλὰ ἀμέσως μετ’ ἐμέ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ προσωπικὸν θέμα καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ.... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ὅταν ἠγέρθη ὁ ἀρχηγός σας, δὲν ἐπεμείνατε— πολὺ ὀρθῶς, ἄλλωστε— νὰ ὁμιλήσητε. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς δὲν ἐπέμεινεν ὁ κ. Τούμπας νὰ ὁμιλήσῃ, ἔχασε τὸ δικαίωμά του. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, λόγῳ ἐπιεικοῦς ἑρμηνείας τῆς σχετικῆς διατάξεως, ὁ κ. Πρόεδρος, σᾶς ἔδωσε τὸν λόγον. Τώρα, ὅμως, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Κατσώταν, δὲν ὑπάρχει θέμα, διότι δὲν ἔθιξα τὸν κ. Κατσώταν. Ἡ περίοδος ἐκείνη συνδέεται μὲ τὴν γενναίαν δρᾶσιν καὶ τοῦ ἰδίου. Ἐγὼ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ τοῦ ἀναθέσω τὴν διοίκησιν τῆς πρώτης Ταξιαρχίας, ἡ ὁποία ἐπολέμησεν εἰς τὸ Ἐλ Ἀλαμέϊν. Συνεπῶς, δὲν σᾶς ἔθιξα εἰς τίποτε. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι εἶπε κἄτι, τὸ ὁποῖον σᾶς θίγει. Ἑπομένως, θὰ ἐγγραφῆτε νὰ ὡμιλήσητε ἐπὶ τῶν γεγονότων, διότι βεβαίως σᾶς ἀφοροῦν, ἀλλὰ ὄχι διότι πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα, δὲν σᾶς ἔθιξαν. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι προσωπικὸν θέμα ὑπάρχει ὅταν θίγεταί τις προσωπικῶς καὶ ὅταν ἐκφέρεται γνώμη, ὑπ’ αὐτοῦ λεχθεῖσα κατ’ ἄλλον τρόπον.

§98Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Θὰ ἀναπτύξῃ καὶ θὰ κρίνητε ἂν ὑπάρχῃ.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Κατσώτα, ἐπ’ αὐτοῦ, ἂν εἶναι προσωπικὸν θέμα ἢ ὄχι νὰ μᾶς εἴπητε.

§100Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς γνωρίζητε, ἐπὶ τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως, δὲν ἐπήραμε τὸν λόγον, οὔτε ἐνεγράφημεν, ὄχι τυχαίως, διότι εἴχομεν δεσμοὺς πολεμικοὺς μὲ τὸ κύριον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θίγει ἡ ἐπερώτησις. Ὅμως, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀνέμιξε τὰ γεγονότα τοῦ 1943 καὶ τοῦ 1944. Καὶ ταὐτοχρόνως εἶπε τὴν εὐθύνην διὰ τὰ γεγονότα τὴν ἔχει ἡ παράταξις αὐτή.

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Εἶπον, ὅτι τὴν εὐθύνην τὴν ἔχω ἐγώ, διότι ἔδωσα τὴν ἐμπιστοσύνην μου, εἰς ἀξιωματικοὺς εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἔπρεπε νὰ τὴν δώσω.

§102Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, ἐὰν εἰς τὰ γεγονότα αὐτὰ ὑπέχουν εὐθύνας καὶ ἀξιωματικοί τινες, ὑπέχουν εὐθύνας καὶ πολιτικοί.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν θέμα, κ. Κατσώτα.

§104Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Μὲ ἔθιξε.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔθιξεν ἐσᾶς. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα.

§106Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ὅταν ἔθιξε τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς παρατάξεως αὐτῆς, ἔθιξεν ἐμέ, ὅστις ἤμην ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν θέμα.

§108Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Διακόπτετε καὶ θέλετε νὰ ἐπιβάλητε τὴν ἰδικήν σας φρασεολογίαν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐγγραφῆτε νὰ ὁμιλήσητε μετά.

§110Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ἂν ὑπέχουν εὐθύνας ἀξιωματικοί τινες, ὑπέχουν καὶ πολιτικοὶ καὶ ἂν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θέλῃ νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ εὐρεῖα συζήτησις τῶν γεγονότων αὐτῶν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ποῖοι ὑπέχουν εὐθύνας καὶ ποῦ θὰ καταλογισθοῦν αἱ εὐθῦναι. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, δὲν ἐπιτραπῇ τοιοῦτόν τι, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς ἡμᾶς νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος περὶ τῶν γεγονότων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν εἶναι ἀκριβῆ, φαίνεται, ὅτι τὰ ἐλησμόνησεν. Ἄν, λοιπόν, θέλῃ νὰ γίνῃ καὶ συζήτησις μέσα εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ἀρχίσῃ τώρα.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§112Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν του καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀγόρευσίν του, ὅτι δὲν εἶχα δίκαιον εἰπὼν κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ὅτι καὶ τμῆμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶχε τὴν διάθεσιν νὰ μὲ πληγώσῃ προσωπικῶς. Ἀλλά, Ἕνωσις Κέντρου, δὲν εἶναι μόνον ἡ Κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Πέραν τοῦ ὅτι καὶ βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐξεδήλωσαν κατὰ τρόπον ἐμφανῆ αὐτὴν τὴν διάθεσιν, ἔχομεν τὸν τύπον τὸν προσκείμενον πρὸς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ὁ ὁποῖος εἰς περισσοτέρας τῆς μιᾶς περιπτώσεις ἐξεδηλώθη κατὰ τρόπον ποὺ δὲν ἀφήνει καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς προθέσεως ἐν προκειμένῳ τμήματος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἄλλο, βεβαίως, εἶναι ἡ πρόθεσις νὰ πληγώσητε ἐμὲ καὶ ἄλλα μέλη ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ ἄλλο εἶναι, βέβαια ἂν τὸ κατορθώνετε. Διότι, κ. Πρόεδρε καὶ κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἡ ὑπόμνησις τοῦ ἐγκλήματος ἐκείνη, ἡ ὁποία πληγώνει, εἶναι αὐτὸ τοῦτο τὸ ἔγκλημα τοῦ φόνου τῶν ἕξ, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔχει πληγώσει καὶ ἔχει ἀφήσει τὴν πληγὴν ἀνεπούλωτον. Καὶ τὸ ὀνομάζω ἔγκλημα, κ. Πρόεδρε, ὄχι, βεβαίως, διότι ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος τὸν φόνον τῶν ἓξ τὸν ἀπεκάλεσεν ἔγκλημα. Οὔτε ἦτο δυνατὸν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος νὰ ὀνομάσῃ ἐγκληματίας τοὺς κυριωτέρους ὑποστηρικτάς του, ἀλλὰ τὸ ὀνομάζω ἔγκλημα καὶ τὸ ὠνόμασε καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ἔγκλημα, ἐγὼ ἀμέσως, ἐκεῖνος ὅμως ἐμμέσως. Ὅταν, κ. Πρόεδρε, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, εἰς ἀγόρευσίν του, τοῦ Μαρτίου τοῦ 1932, λέγῃ διὰ τοὺς ἓξ ὅτι: «Ἐστέρησαν τὴν ζωήν των κατὰ ἐντελῶς ἄνομον τρόπον», τί λέγει; Δὲν λέγει, ὅτι ὁ φόνος ἐκεῖνος ὑπῆρξεν ἔγκλημα; Καὶ ὅταν εἰδικώτερον διὰ τὸν Πέτρον Πρωτοπαπαδάκην, λέγῃ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, εἰς ἀγόρευσίν του τῆς ἰδίας ἐποχῆς, «φοβοῦμαι ὅτι ἡ καταδίκη του καὶ ἡ ἐκτέλεσίς του, ὀφείλεται κυρίως εἰς μίαν ἀνδρικὴν πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὸ νὰ προτιμήσῃ νὰ κόψῃ τὸ χαρτονόμισμα εἰς δύο, παρὰ νὰ ἀρχίσῃ νὰ κόβῃ χαρτονόμισμα καὶ νὰ καταστήσῃ τὴν δραχμὴν εἰς τὴν τύχην τοῦ μάρκου». Φρονῶ, ὅτι σπανίως προσεφέρθη τόση μεγάλη ὑπηρεσία εἰς μίαν χώραν, ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν προσέφερε τότε ὁ Πρωτοπαπαδάκης. Καὶ λέγω: Παραδέχεται ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὅτι ὁ Πρωτοπαπαδάκης ἐτυφεκίσθη, διότι προσέφερε μίαν τόσην μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ἔθνος. Καὶ ἐρωτῶ: Ὅταν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος λέγῃ ταῦτα, δὲν λέγει, ὅτι ὁ φόνος τῶν ἓξ ὑπῆρξεν ἔγκλημα; Αὐτά, ὅμως, κ. Πρόεδρε, δὲν τὰ λέγω δι’ ἡμᾶς, δὲν τὰ λέγω διὰ τὸν ἑαυτόν μου, διότι ὅπως εἶπον καὶ κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν δὲν ἔχουν ἀνάγκην, οὔτε ὁ Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, οὔτε οἱ ἄλλοι πιστοποιητικὰ διὰ τὸν πατριωτισμόν των, ἀπὸ κανένα, οὔτε ἀπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, οὔτε ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Τὸ λέγω, διότι αὐτοὶ οἱ λόγοι τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συνετίσουν καὶ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀκόμη θελήσει νὰ ἀντιληφθῇ τί πράγματι τότε συνέβη. Ἐκεῖνο, ποὺ συνέβη, τότε, ὑπῆρξεν ἕνας φόνος τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὸν ἔλεγχόν των. Καὶ ἀνάλογοι φόνοι, εἶπον εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, διεπράχθησαν καὶ ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς, καθ’ ὁμοίαν διαδικασίαν καὶ διὰ τὸν ἴδιον σκοπόν. Καὶ εἶπον, ὅτι, ἐπειδή, ἀκριβῶς, ἔχω καὶ ἐγὼ ὑποστῆ τὸν πόνον, δι’ αὐτὸ εἶμαι τόσον εὐαίσθητος εἰς τὸν πόνον τῶν οἰκογενειῶν τῶν θυμάτων τῶν κομμουνιστικῶν ἐγκλημάτων. Πιστεύω, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὰ ἐγκλήματα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀνήκουν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἱστορίας. Καὶ συμβουλεύω τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ τοὺς φίλους του νὰ ἀναγνώσουν ὄχι πολλά, νὰ ἀναγνώσουν ἕνα βιβλίον, τὸ ὁποῖον ἔχει βραβευθῆ ἀπὸ τὴν Ἀκαδημίαν Ἀθηνῶν, τὸ βιβλίον τοῦ Πρέσβεως Σακελλαροπούλου, ὁ ὁποῖος ἦτο φίλος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται «Ἡ Σκιὰ τῆς Δύσεως». Ἐκεῖ θὰ ἀναγνώσουν καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ οἱ φίλοι του ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐγκατελείφθη. Ἡ Ἑλλὰς ποτὲ δὲν ὑπεστηρίχθη εἰς τὴν ἐκστρατείαν τῆς Μ. Ἀσίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ τραγικόν. Καὶ αὐτὴ ἡ μεγάλη εὐθύνη τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ὅτι ἐνῷ εἶχεν ἐκ τῶν προτέρων, σαφῆ τὴν δήλωσιν τῶν συμμάχων, ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ ὑπολογίζῃ εἰς οὐδεμίαν ὑποστήριξιν, ἐπροχώρησε. Καὶ ἐπροχώρησεν, ἀφοῦ ἐδήλωσεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν τεσσάρων, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην ὑποστηρίξεως, θὰ τὸ κατορθώσῃ μόνος του. Καὶ θὰ κατώρθωνε τί; Τί ἠδύνατο νὰ κατορθώσῃ μόνος ὅταν εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ μῖσος, τὸ ὁποῖον εἶχε προκαλέσει τοὐλάχιστον εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ τοὺς φόνους, μὲ τὰς διώξεις, καὶ ἄλλα κατορθώματα τῶν Ταγμάτων τοῦ Γύπαρη, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ζήσει καὶ ἐγνωρίσαμεν. (Διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλουν οἱ συνάδελφοι τῆς Ε. Κ. νὰ ἔχουν τὸ θάρρος νὰ ἀκούουν. Αἱ διακοπαί των σημαίνουν, ὅτι φοβοῦνται νὰ ἀκούσουν αὐτὰ ποὺ θὰ εἴπω. (Διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι). Ὀφείλουν νὰ ἔχουν τὸ θάρρος νὰ ἀκούσουν, χρειάζεται θάρρος καὶ διὰ νὰ ἀκούσῃ κανείς. (Διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§113Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§114Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν βουλευτῶν σας δὲν συμφωνοῦν μαζί σας. (Διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀγγελούση, σεβασθῆτε τὸ Προεδρεῖον. (Κωδωνοκρουσίαι). Ἐνοχλεῖτε καὶ τὸ Προεδρεῖον καὶ τὴν Βουλήν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλητε τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς σας εἰς τὸν ἀγορεύοντα Ὑπουργόν; Κατὰ ποῖον τρόπον; Οὕτω θὰ γίνῃ συζήτησις εἰς τὸ Πολιτικὸν τοῦτο Σῶμα;

§116Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ προκαλῇ ὁ κ. Ὑπουργός. Νὰ εἶναι προσεκτικώτερος. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ διαταράσσητε τὴν ἠρεμίαν τῶν συζητήσεων. Σᾶς παρακαλῶ. Ἀπευθύνομαι εἰς τὴν σωφροσύνην σας. Σᾶς παρακαλῶ. Εἶσθε καὶ παλαιὸς Κοινοβουλευτικός. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιβάλλετε τὰς ἀπόψεις σας εἰς τὸν ἄλλον. Ὁ καθεὶς ἔχει τὰς ἀπόψεις του.

§118Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑβρίζει. (Διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§119Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Σεβόμεθα τὸν πόνον του, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀκούωμεν τέτοια πράγματα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφίσατέ τα αὐτά, σᾶς παρακαλῶ.

§121Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ Μεγάλης Ἑλλάδος τοῦ 1920. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῶν ἡ διεξαγωγὴ τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ αὐτὴ δὲν ὑπῆρξεν ἡ πρέπουσα κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα Κυβερνήτης ἦτο ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. (Διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§122Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. (Ὁμιλεῖ, μὴ ἀκουόμενος).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γρηγορίου, δὲν εἶναι σωστὸν αὐτὸ ποὺ κάνετε.

§124Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Συμφωνεῖτε, σεῖς, κ. Πρόεδρε, μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν;

§125Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα νὰ τὰ εἴπητε.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυστυχῶς παρεξετράπη ἐν τῷ συνόλῳ της ἡ συζήτησις ἀπόψε, καὶ τὴν ἀφορμὴν θὰ τὸ εἴπω, τὴν ἔδωσεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Ὁρίστε, κ. Ὑπουργέ.

§127Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ παλινόρθωσις τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου ἔγινε, διότι τὴν ἠθέλησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἀλλὰ βλέπω, δυστυχῶς, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐπιμένουν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ. καὶ οἱ φίλοι του ἐπιμένουν νὰ γνωρίζουν μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ ἀπόψεως ἱστορίας ἐνεφανίσθησαν τὸ 1922 καὶ τὸ 1923 καὶ ἐπιμένουν νὰ ἀγνοοῦν, ὅ,τι ἔχει ἔκτοτε γραφῆ. Καὶ ἔχουν γραφῆ πολλά, τὰ ὁποῖα ὀφείλουν νὰ ἀναγνώσουν, διότι εἶναι ἄλλως ἐκτεθειμένοι εἰς τὴν κατηγορίαν, ὅτι εἶναι ἀνιστόρητοι.

§128Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Συμφωνεῖτε, κ. Πρόεδρε, μὲ αὐτά;

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι σωστό, αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμετε. Ὁ καθένας ἔχει τὰς ἀπόψεις του. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰς ἐπιβάλῃ εἰς τὸν ἄλλον.

§130Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποῦ πᾶμε;

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Κ., σᾶς κάμνω μίαν ἔκκλησιν. Πρέπει νὰ γίνῃ μία σύστασις εἰς τοὺς ὀπαδούς σας νὰ σεβασθοῦν τὴν Κοινοβουλευτικὴν τάξιν. Ἀπευθύνομαι πρὸς ὑμᾶς.

§132Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύν.). Ἄν, κ. Πρόεδρε, ὑπέστημεν τότε ὅσα ὑπέστημεν, ἂν ὑπέστημεν καὶ μεταγενεστέρως ὅσα ὑπέστημεν, αὐτὸ ὀφείλεται, κυρίως εἰς τὸν ἐθνικὸν διχασμόν. Ἄν τότε τὸ Κράτος καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀντιμετώπιζεν ὅλας τὰς δυσχερεῖς περιστάσεις, ἡνωμένον, διάφορον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Καὶ ποῖος ἦτο ὑπεύθυνος διὰ τὸν ἐθνικὸν διχασμόν, αὐτὸ τὸ ἔχει ξεκαθαρίσει, πλέον ἡ ἱστορία.

§133Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ποῖος ἦτο; Δὲν μᾶς τὸ λέγετε νὰ τὸ ξεύρωμεν.

§134Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὀφείλομεν καὶ ἀπὸ τὰς δυστυχίας νὰ ἀντλῶμεν διδάγματα. Καὶ τὸ δίδαγμα εἶναι ὅτι ἡ χειροτέρα βλάβη ποὺ δύναται νὰ προκύψῃ διὰ τὸ Ἔθνος εἶναι ὁ διχασμὸς καὶ ἔστω τοῦτο δίδαγμα δι’ ἐκείνους ποὺ εἴτε ἄλλοτε τὸν προεκάλεσαν, εἴτε καὶ σήμερον ἔχουν τὴν διάθεσιν νὰ τὸν προκαλέσουν.

§135Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κωνσταντίνιδες καὶ Βενιζέλοι.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκη, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἐφαρμόσω τὰ ἀνίσχυρα μέσα, τὰ ὁποῖα μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐφαρμόσω ὁ Κανονισμός. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ διεξαχθοῦν πολιτικαὶ συζητήσεις ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας. Ὁ κάθε εἷς ἔχει τὰς ἀπόψεις του. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιβάλλετε τὰς ἰδικάς σας ἀπόψεις.

§137Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ ἔλθω τώρα, κ. Πρόεδρε, εἰς τὰ εἰδικώτερα θέματα, ποὺ ἔθιξεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐν σχέσει μὲ τὴν δρᾶσιν τοῦ Στρατηγοῦ Καρδαμάκη εἰς τὸ ΓΕΣ. Μίαν διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας συνιστᾷ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ ἐκτελέσουν τὸ καθῆκον των, νὰ φροντίσουν νὰ ἐφοδιασθοῦν μὲ ἐκλογικὰ βιβλιάρια, ὁ κ. Παπανδρέου τὴν ἐχαρακτήρισεν ὡς διαταγὴν πλαστῶν βιβλιαρίων. Ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς μέχρι σήμερον παρῆλθεν ἱκανὸν χρονικὸν διάστημα καὶ δὲν ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε καὶ κύριοι βουλευταί, οὔτε μία καταδίκη ἀξιωματικοῦ διὰ παράβασιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§138Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶς καταστάσεις τὶς ἐδώσατε ποὺ ἐζητήσαμεν; Πῶς θὰ ἐπηγαίναμεν εἰς τὰ δικαστήρια;

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, προηγουμένως ὡμίλησεν ὁ Ἀρχηγός σας. Τὸν διέκοψε κανείς; Δίδετε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἀνησυχεῖτε, ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ ρήτωρ, μὲ τὴν τακτικήν σας. Δὲν σᾶς συμφέρει αὐτό.

§140Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εὔλογος, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἡ ἀνησυχία τῶν συναδέλφων τῆς Ε.Κ., ἀλλ’ ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ τηρήσουν τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Μήπως τάχα ἀπὸ ὅσα εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἦσαν εὐχαριστημένοι οἱ συνάδελφοι τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως; Ἦσαν ἀνεκτὰ διὰ τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν; Παρὰ ταῦτα, ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις σεβομένη τὸν Κανονισμὸν ἤκουσε τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλουν οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Κ. νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των ὅτι ἂν αὐτοὶ εἶναι εἰς θέσιν διὰ τοῦ θορύβου νὰ ἐμποδίσουν ἐμὲ νὰ ὁμιλήσω, ὁμοίως τὴν ἰδίαν εὐχέρειαν καὶ μεγαλυτέραν, διότι εἶναι περισσότεροι, ἔχουν καὶ οἱ συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ. Λόγοι αὐτοσυντηρήσεως οἱονεὶ τοὺς ἐπιβάλλουν νὰ προσέχουν αὐτὰ ποὺ λέγονται καὶ ἐὰν τοὺς στενοχωροῦν, τὸ πολὺ–πολὺ νὰ καπνίσουν ἕνα τσιγάρο ἐκτὸς τῆς αἰθούσης. Ἐπειδὴ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ εἶχε πληροφορίας ὅτι πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των, τοῦ Στρατοῦ φυσικά, δὲν ἦσαν ἐφωδιασμένοι μὲ ἐκλογικὰ βιβλιάρια, ἐθεώρησε καθῆκον του νὰ ὑπομνήσῃ πρὸς αὐτοὺς τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν εἶχον ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ πέραν αὐτοῦ, νὰ τοὺς διευκολύνῃ. Τὰ περὶ ἐκδόσεως πλαστῶν βιβλιαρίων διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ τὴν πρέπουσαν ἔκφρασιν, τὰ χαρακτηρίζω ὡς ἀπολύτως ἀνυπόστατα, ὅπως ἀπέδειξαν ὅλαι αἱ δίκαι, αἱ ὁποῖαι μέχρι σήμερον ἔλαβον χώραν.

§141Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Παραδώσατέ μας τὰς στρατιωτικὰς καταστάσεις πρὸς ἔλεγχον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεβασθῆτε τοὺς συναδέλφους. Ἀφοῦ δὲν σέβεσθε τὸν Πρόεδρον, δὲν σέβεσθε τὸν Κανονισμόν; Κύριε Ἀγγελούση, θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§143Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἀλλ’ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἀνεφέρθη καὶ πάλιν εἰς τὰ ποσοστὰ τῶν στρατιωτικῶν λεγομένων ψήφων, αἱ ὁποῖαι ὡς γνωστὸν δὲν εἶναι μόνον ψῆφοι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἀλλὰ καὶ πολλῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ἀνεφέρθη εἰς τὰ ποσοστὰ αὐτὰ ἐξετάσας ταῦτα, θεωρήσας ταῦτα μόνα των, ἐνῷ τὰ ποσοστὰ τῶν στρατιωτικῶν ψήφων ἔχουν ἀσφαλῶς καὶ κατ’ ἀνάγκην μίαν σχέσιν μὲ τὰ ποσοστὰ τῶν πολιτικῶν ψήφων ἑκάστης περιοχῆς. Μοῦ ἐδόθη καὶ ἄλλοτε ἡ εὐκαιρία νὰ τονίσω καὶ μὲ ἀναγκάζει ὁ κ. Παπανδρέου νὰ ἐπαναλάβω καὶ σήμερον ἐκεῖνο ποὺ εἶπα καὶ προχθές. Ὅτι δηλαδὴ ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ, ἡ ψῆφος τοῦ στρατευομένου νέου εἶναι συνάρτησις πρῶτον τοῦ φρονήματος, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς τὸν τόπον ἐκ τοῦ ὁποίου κατάγεται ὁ στρατευόμενος Ἕλλην. Δεύτερον, συνάρτησις τοῦ φρονήματος τῆς περιοχῆς ὅπου ὑπηρετεῖ ὁ στρατευόμενος Ἕλλην καὶ τρίτον, συνάρτησις ἐπίσης τῆς ἐθνικῆς διαφωτίσεως, ἡ ὁποία συστηματικῶς γίνεται καὶ πρέπει νὰ γίνεται εἰς τὸ στράτευμα. Μὲ αὐτὰ τὰ ἐφόδια καὶ χωρὶς πολὺ νὰ λεπτολογῇ ὁ στρατευόμενος Ἕλλην συγκρίνει ποία ἡ γραμμὴ τοῦ Αʹ Κόμματος καὶ ποία ἡ γραμμὴ τοῦ Βʹ Κόμματος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τὸν ἔχῃ ἐπηρεάσει τὸ γεγονὸς τῆς ἐκλογικῆς συνεργασίας τοῦ κ. Παπανδρέου μὲ τοὺς κομμουνιστὰς τὸ 1956, ὅπως ἀσφαλῶς καὶ σήμερον θὰ ἐπηρεάσῃ ὁ μὴ ἔχων λεπτολόγον τὴν σκέψιν στρατευόμενος Ἕλλην ἀπὸ τὸ γεγονὸς τῆς συμπτώσεως τῆς στάσεως τῆς Ε.Κ. ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς ΕΔΑ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸ θέμα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος.

§144Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Νέον σχέδιον νοθείας.

§145Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Αἶσχος.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαπαναγιώτου, ἐδῶ δὲν εἶναι ἀγροτικὸν συλλαλητήριον, εἶναι αἴθουσα Βουλῆς. Νὰ σέβεσθε τὴν αἴθουσαν εἰς τὴν ὁποίαν σᾶς ἔστειλεν ὁ λαός.

§147Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Εἶναι Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§148Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινίσω ὅτι δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι ὑπάρχει συνεργασία μεταξὺ Ε.Κ. καὶ ΕΔΑ εἰς τὸ θέμα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶπον ἐγὼ αὐτό. Εἶπον ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἴσως νὰ μὴ ἀντελήφθη ὁ συνάδελφος ὁ ἀνάρθρως κραυγάζων.

§149Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Αἶσχος.

§150Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἐγὼ ὡμίλησα, κύριε Πρόεδρε, περὶ τῆς ἐντυπώσεως τὴν ὁποίαν θὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν στρατευόμενον Ἕλληνα, ὁ ὁποῖος δὲν λεπτολογεῖ τὰ πράγματα καὶ θὰ σκεφθῇ σκέψιν ἁπλῆν. Καὶ θὰ σκεφθῇ ὁ στρατευόμενος νέος— τὸ νέο παιδὶ— δὲν ἔφθασεν ἡ συνεργασία τοῦ 1956, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ἄλλην τώρα;

§151Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Μὲ αὐτὰ διαφθείρετε τὸν Στρατόν.

§152Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἰς τὸν Στρατὸν γίνεται διδασκαλία καθαρῶς ἐθνική. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ Φεστιβὰλ νεολαίας τοῦ Ἐλσίνσκι. Ἠρώτησεν ὁ κ. Παπανδρέου, διατὶ ἔγινε τώρα ἡ διαφώτισις καὶ δὲν ἔγινε παλαιότερον, ὅταν εἶχαν πάει εἰς τὸ προηγούμενον Φεστιβὰλ καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ. Εἰς τὸ προηγούμενον Φεστιβὰλ — τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινεν εἰς Ἐλσίνσκι, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποὺ ἔγινεν — εἶχαν μεταβῆ ἀντιπρόσωποι καὶ ἀπὸ ἄλλα κράτη τοῦ ΝΑΤΟ, εἰς τὸ Φεστιβὰλ ὅμως τοῦ Ἐλσίνσκι — ὅταν εἶχεν ἀποκαλυφθῆ περὶ τίνος ἐπρόκειτο — οὐδεὶς ἀντιπρόσωπος τοῦ ΝΑΤΟ μετέβη.

§153Ν. ΙΝΤΖΕΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος — κωδωνοκρουσίαι — θόρυβος).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅπως βλέπω, τηρεῖ σημειώσεις διὰ νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον. Θὰ πρέπει τότε τὸ Προεδρεῖον, νὰ μὴ τὸν προστατεύσῃ εἰς τὰς διακοπὰς τῆς ἄλλης πτέρυγος; Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ ὡς ἀπειλήν, ἀλλὰ ἐὰν ἐξακολουθήσετε αὐτὸ ποὺ κάμετε, τότε θὰ καταστήσετε ἀνίσχυρον τὸ Προεδρεῖον νὰ προστατεύσῃ τὸν Ἀρχηγόν σας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐὰν ἐξακολουθήσητε διακόπτοντες, διὰ τὴν προστασίαν τοῦ κύρους τοῦ Σώματος, νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν, εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας διὰ τὴν τακτικήν σας.

§155Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἡ ἡγεσία τοῦ Στρατεύματος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ διαφωτίζῃ συνεχῶς τὴν στρατευομένην νεότητα. Δὲν ἦτο ἡ διαφώτισις περὶ τοῦ Φεστιβὰλ τοῦ Ἐλσίνσκι ἀποκλειστική, ἀλλὰ ἦτο γενικωτέρα. Ἐθεώρησεν ὅμως τὸ δελτίον αὐτὸ κατάλληλον ἡ ἐφημερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ ἐξαπολύσῃ νέαν ἐπίθεσιν ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ. Μετὰ τὴν μελέτην τοῦ κειμένου διεπιστώθη ὅτι αὐτὸ τοῦτο τὸ κείμενον εἶναι ἀδιάβλητον καὶ δι’ αὐτὸ παρεποιήθη καὶ ἐδημοσιεύθη παραποιημένον καὶ εἰς τὴν ἐφημερίδα καὶ ἡ ὁποία ἐφημερὶς εἶναι προφανὲς ὅτι διὰ νὰ παραποιήσῃ καὶ νὰ δημοσιεύσῃ αὐτὸ τὸ κείμενον εἶχε σκοπὸν νὰ περιυβρίσῃ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ΓΕΣ.

§156Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ πᾶτε αὐτὰ νὰ τὰ πῆτε ὡς μάρτυς ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μητσοτάκη, δὲν ἐζητήσατε τὸν λόγον, οὔτε ἠμπορεῖτε νὰ διακόψετε τὸν Ὑπουργόν, διὰ νὰ λάβετε τὸν λόγον. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§158Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ εἰς ἄλλην περίπτωσιν ἐνώπιον ἐκκρεμοῦς δίκης ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ νὰ ἐκβιάσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου. Λυποῦμαι, διότι τὸ ἐπιχειρεῖ ἐκ νέου ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης παρόντος τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ μὴ ἀκούῃ.

§159Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Τὸ ἀντίθετον συμβαίνει. Ἀκριβῶς κατεβλήθη προσπάθεια ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν κατηγορουμένην ἐφημερίδα ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ εἶπε καὶ ἐπετέθη κατὰ τοῦ δελτίου αὐτοῦ πληροφοριῶν. Εἶχον λοιπὸν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ θέσω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ἔρχομαι τώρα, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ὅπως μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν νὰ εἴπω, λαμβάνονται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τυπικῶν στοιχείων κατὰ 99%. Αἱ πλεῖσται τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, διὰ τῶν ὁποίων ἠκυρώθησαν πράξεις τῆς στρατιωτικῆς διοικήσεως ὡς σκεπτικὸν ἔχουν τὴν μὴ ἐπαρκῆ αἰτιολογίαν καὶ κατ’ ἀνάγκην ἐπανέρχονται εἰς τὰ οἰκεῖα συμβούλια καὶ συμπληρώνουν τὴν αἰτιολογίαν καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ πάλιν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ ἀκυρώσῃ καὶ πάλιν τὰς πράξεις τῆς διοικήσεως. Ἀνεφέρθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ στρατηγοῦ Σακελλαρίου τοῦ σημερινοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ. Ἠγνόησε τελείως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγὼ προχθές, ὅτι τοιαῦται διαταγαὶ ὑπῆρξαν καὶ ἄλλαι καὶ παλαιότερον καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἐπὶ τέλους καὶ μεταξὺ τῶν συναδέλφων ὑπάρχουν πολλοί, οἱ ὁποῖοι διατυπώνουν συστάσεις καὶ παραλείψεις δι’ ὡρισμένους ἀξιωματικοὺς καὶ ἐτόνισα ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ ἐκείνων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Οὔτε εἶναι αὐτὸ φαινόμενον νέον, εἶναι φαινόμενον παλαιὸν καὶ τὸ ὁποῖον, κύριε Πρόεδρε, ἔχει πολὺ περιορισθῆ ἀπὸ τὰ παλαιὰ ἐκεῖνα χρόνια, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐκυβέρνα τὸ Κέντρον. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἀνεφέρθη καὶ εἰς τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔστειλον εἰς τὴν Νάξον τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Παρ’ ὅλον, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., ὅμως ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, πῶς ἔχει τὸ θέμα. Ὑπῆρχον δύο δημοτικοὶ συνδυασμοὶ κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τῆς Νάξου. Ἕνας συνδυασμὸς ἦτο συνδυασμὸς τῆς ΕΡΕ καὶ ὁ ἄλλος συνδυασμὸς ἦτο μικτὸς συνδυασμὸς τῆς Ε.Κ. καὶ κομμουνιστῶν. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἐθεώρησα, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβω σαφῆ ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὡς πρόγραμμα εἶχε τὸ καλὸν τῆς πόλεως καὶ ὄχι πολιτικὰ συνθήματα παρουσιάζοντα τὴν εὐκολίαν μὲ τὴν ὁποίαν συνεργάζεται ἔστω καὶ τυπικῶς ἡ Ε.Κ. μὲ τοὺς κομμουνιστάς.

§160Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὸ σιγᾶν κρεῖττον τοῦ λαλεῖν. Διαθέτετε τὰ κονδύλια κατὰ τὰ κομματικά σας συμφέροντα.

§161Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ποῦ ἠγωνίσθητε κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ σεῖς; Σεῖς καὶ ὁ κ. Καραμανλῆς ἠγωνίσθητε ποτέ, ὅταν ἐκινδύνευεν ἡ Ἑλλὰς ἐκ τοῦ κομμουνισμοῦ;

§162Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἀναγνωρίσω τοὺς ἀγῶνας τοῦ κ. Χούτα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τοὺς ἐκτιμῶ. Ἀλλὰ δὲν σημαίνει διότι ἐγὼ δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ πάω εἰς τὰ βουνά, ὅτι δὲν ἔχω ὑποχρέωσιν ἐν παντὶ καὶ πάντοτε νὰ ἀγωνίζωμαι κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀλλοίμονον ἐὰν τὸ προνόμιον τοῦ ἀγῶνος κατὰ τῶν κομμουνιστῶν τὸ ἔχουν μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἄλλοτε τὴν τιμὴν νὰ πολεμήσουν εἰς τὰ βουνά. Ἀλλὰ ἀκριβῶς, κύριε Πρόεδρε, καὶ μοῦ ἔδωσεν ἀφορμὴν ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Χούτα, ἀκριβῶς ὁ κ. Χούτας καὶ ὅσοι ἔχουν σὰν αὐτὸν τὴν τιμὴν νὰ ἔχουν πολεμήσει εἰς τὰ βουνά, καὶ δὴ εἰς τὸν ΕΔΕΣ, ἀκριβῶς αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει εἶναι ἐπιτετραμένον νὰ ἀνέχονται οἱασδήποτε μορφῆς συνεργασίαν μὲ τοὺς κομμουνιστάς.

§163Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Δι’ αὐτὸ τοὺς καταδικάζομεν; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§164Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ποῖος ἔφερε τὴν ΕΔΑ ἀξιωματικὴν ἀντιπολίτευσιν τὸ 1958; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§165Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλας τὰς διακοπάς. Ἐὰν ἐνδεχομένως εἰς τὰ πρακτικὰ ὑπάρχουν αἱ διακοπαὶ αὐταὶ εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἔχω ἀπαντήσει, τοῦτο βεβαίως δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπάντησις. Σημαίνει ἁπλῶς ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκούσω, ἀπὸ τὸν θόρυβον, τὰς διακοπὰς καὶ νὰ ἀπαντήσω. Ἀλλ’ οὔτε ἐπὶ τέλους εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὰς τὰς διακοπάς, διότι προτιμῶ νὰ συνεχίσω τοὺς συλλογισμούς, τοὺς ὁποίους φαίνεται, οἱ διακόπτοντες φοβοῦνται καὶ δὲν θέλουν νὰ ἀκούσουν. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ περὶ τοποθετήσεων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ εἶπεν ὅτι ἀνεφέρθην ἐγὼ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἁρμόδιος διὰ τὴν τοποθέτησιν ἦτο ὁ δεύτερος ὑπαρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ Ἀντιστράτηγος Πετρόπουλος, ὁ ὁποῖος τόσα ἀνυπόστατα εἶπεν εἰς τὸ δικαστήριον. Δὲν ὑπῆρχε, κύριε Πρόεδρε, οὐδεμία ἀπολύτως διαφωνία διὰ τὰς μετακινήσεις ἀξιωματικῶν κατὰ τὴν διάρκειαν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπαρχηγὸς δεύτερος, ἁρμόδιος διὰ τὰς μετακινήσεις ἀξιωματικῶν ἦτο ὁ Ἀντιστράτηγος Πετρόπουλος. Δὲν ὑπάρχει εἰς κανένα πρακτικὸν εἰς καμμίαν ἀπόφασιν τοποθετήσεως ἀξιωματικοῦ καμμία διαφωνία τοῦ Ἀντιστρατήγου Πετροπούλου, πλὴν μιᾶς, προσέξατε, διαφωνίας τοῦ Ἀντιστρατήγου Πετροπούλου διὰ τὴν μετάθεσιν ἀπὸ τὴν Ἔδεσαν εἰς Ἀθήνας, τίνος νομίζετε; Ἑνὸς δοκίμου ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, ἑνὸς Ἀνθυπολοχαγοῦ, ὁ ὁποῖος ἔκαμνε τὴν θητείαν του. Ἡ μόνη περίπτωσις εἰς τὴν ὁποίαν ὑπῆρχε διαφωνία τοῦ ἀντιστρατήγου Πετροπούλου εἶναι αὐτή, εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ἦτο σύμφωνος. Οὐδέποτε εἰς καμμίαν περίπτωσιν ὁ ἀντιστράτηγος Πετρόπουλος ἐξεδήλωσεν οἱασδήποτε μορφῆς δυσφορίαν, οἱασδήποτε μορφῆς διαφωνίαν. Ὅλα δὲ τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα διετέθησαν εἰς τὰ ΤΕΑ — καὶ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναπτύξω πρὸ ἔτους περίπου ὅτι αὐτὸ ἐγένετο πάντοτε — ὅλα τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα διετέθησαν εἰς τὰ ΤΕΑ διετέθησαν μὲ διαταγάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀντιστρατήγου Πετροπούλου καὶ οὐδενὸς ἄλλου. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἔρχεται ὁ ἀντιστράτηγος Πετρόπουλος καὶ νὰ λέγῃ ὅτι ἔγινε τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο, διότι καὶ εἰς τὸ ἕνα καὶ εἰς τὸ ἄλλο ἔχει συμπράξει ὁ ἀντιστράτηγος Πετρόπουλος κατὰ 100%. Καὶ δὲν θὰ ἤθελον, κ. Πρόεδρε, νὰ χαρακτηρίσω περαιτέρω τὴν διαγωγὴν τοῦ ἀντιστρατήγου Πετροπούλου, ἀφοῦ ἀπεστρατεύθη. Καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι συνειργάσθη μὲ τὸν ἀπότακτον ὑπολοχαγὸν Τσίγκαν διὰ νὰ κατασκευάσῃ ἐκείνην τὴν ἐπιστολὴν ποὺ μὲ τόσην εὐκολίαν υἱοθέτησεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ μόνον αὐτὸ εἶναι ἐπαρκὲς χαρακτηριστικὸν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ ἀνδρός. Ἀλλά, εἶπεν, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅτι ὑπῆρξαν ἀξιωματικοὶ μὲ πολιτικὴν περιβολήν, οἱ ὁποῖοι ἔπαιξαν τὸν ρόλον τοῦ μπράβου κατὰ τὴν δίκην τῆς «Ἐλευθερίας».

§166Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Οὔτε δι’ αὐτὸ ἐντρέπεσθε;

§167Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Τὸ πρᾶγμα κατηγγέλθη δι’ ἐρωτήσεως τῶν κ.κ. Μητσοτάκη καὶ Μπακατσέλου καὶ ἀπήντησα, ὅτι διετάχθη ἔνορκος διοικητικὴ ἐξέτασις καὶ ὁ ταξίαρχος, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε, κατὰ διαταγὴν τῆς στρατιωτικῆς διοικήσεως Ἀττικῆς, νὰ κάμῃ τὴν ἐξέτασιν, ἐπεσκέφθη καὶ τὸν κ. Παπανδρέου εἰς τὸ σπίτι του. Δὲν γνωρίζω ἀκόμη, διότι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ πόρισμα, πάντως ὁ κ. Παπανδρέου, θὰ ἠδύνατο νὰ τοῦ εἴπῃ ἐκεῖνα ποὺ ἤθελε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι τοῦτο, ὅτι καὶ οἱ καταγγείλαντες βουλευταί, κ.κ. Μητσοτάκης καὶ Μπακατσέλος, ἐκλήθησαν νὰ καταθέσουν καὶ αὐτοὶ καὶ δὲν προσῆλθον. Παρ’ ὅλον ὅτι δὲν ὑπεβλήθη ἀκόμη τὸ πόρισμα καὶ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ὑπέδειξεν ὁ κ. Παπανδρέου εἶπον εἰς τὴν κατάθεσίν των ὅτι τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους ὠνόμασαν εἰς τὴν σχετικὴν ἐρώτησίν των οἱ κ.κ. Μητσοτάκης καὶ Μπακατσέλος δὲν τοὺς εἴδομεν.

§168Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ἀπὸ τὸ πρωΐ μέχρι τὸ βράδυ ἤμουν ἐκεῖ καὶ ἦτο ἐκεῖ ὁ κ. Δοῦρος.

§169Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὅταν λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ἡμεῖς μὲν ἐπετελέσαμεν τὸ καθῆκον μας, διατάξαντες ἔνορκον διοικητικὴν ἐξέτασιν, οἱ καταγγέλοντες ὅμως φοβοῦνται νὰ παρουσιασθοῦν διὰ νὰ καταθέσουν ἐνόρκως αὐτά, τὰ ὁποῖα, μὲ τὴν ἀσφάλειαν ποὺ παρέχει ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ, καταγγέλλουν εἰς τὴν Βουλήν, τότε πῶς θέλετε νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ἀλήθεια ποὺ θέλετε; Βεβαίως καὶ μὲ ὅλην τὴν ἀπουσίαν τῶν κ.κ. Μητσοτάκη καὶ Μπακατσέλου ἀπὸ τὴν ὅλην ἔνορκον διοικητικὴν ἐξέτασιν, ἡ ἀλήθεια θὰ διακριβωθῇ.

§170Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πιστεύω, κ. Πρόεδρε, κατόπιν νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§171Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἀλλὰ εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι ἐγὼ προεκάλεσα τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ προκαλέσω — ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι αὐτὴν τὴν λέξιν ἐχρησιμοποίησεν — «χάσμα», μεταξὺ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Ε.Κ. ἀφ’ ἑτέρου. Δυστυχῶς, τὸ δίλημμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει θέσει ἡ Ἕνωσις Κέντρου μόνη της τὸν ἑαυτόν της, εἶναι δίλημμα τρομερόν, διότι ἢ δέχεται ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ὅλοι καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ στρατιῶται ἐκινήθησαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐψήφισαν ὅπως ἐψήφισαν, ὡς ἐλεύθεροι ἄνδρες καὶ κατὰ τὸ φρόνημά των καὶ τότε ὅλαι αἱ κατηγορίαι, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ στρέφονται κατ’ ἀνάγκην ἐναντίον τοῦ συνόλου τῶν ἐνόπλων δυνάμεων ἢ δέχεται τὸ ἄλλο ὅτι ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης καὶ ὀλίγοι περὶ αὐτὸν κατώρθωσαν ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης νὰ ἐξανδραποδίσουν 150.000 ἐλευθέρους Ἕλληνας. Καὶ ἡ δευτέρα ἐκδοχὴ ἀποτελεῖ ὕβριν χειροτέραν τῆς πρώτης. Ἡ στάσις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔναντι τῶν ἐνόπλων δυνάμεων ἐδημιούργησε τὸ χάσμα αὐτὸ ὡς πρόσθετος αἰτία παραλλήλως πρὸς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀκολουθήσει ὁ κ. Παπανδρέου ἑκάστοτε. Ὀφείλει ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ ἡ ἡγεσία της ν’ ἀντιληφθῇ ὅτι μόνοι των εὑρέθησαν εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν ἔναντι τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Θὰ ηὐχόμην, κ. Πρόεδρε, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὡς Ἕλλην, θὰ ηὐχόμην ποτὲ ἡ Ἕνωσις Κέντρου νὰ μὴ εἶχεν ἐκδηλωθῇ καθ’ ὃν τρόπον ἐξεδηλώθη καὶ εὔχομαι νὰ συνετισθῇ νὰ ἀντιληφθῇ τὴν βλάβην τὴν ἠθικήν, τὴν ὁποίαν διαπράττει καὶ τὴν βλάβην τὴν κομματικήν, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται μὲ τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἔναντι τῶν ἐνόπλων δυνάμεων μέχρι σήμερον, καὶ ν’ ἀλλάξῃ τακτικὴν ἔναντι τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, νὰ ἀκολουθήσῃ τακτικὴν σύμφωνον μὲ τὸ αἴσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος περιβάλλει τὰς ἐνόπλους δυνάμεις μὲ τὴν γνωστὴν ἀγάπην καὶ τὴν γνωστὴν ἐμπιστοσύνην. (Χειροκροτήματα).

§172Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ὅ,τι προσωπικῶς μὲ ἀφορᾷ ἀναφορικῶς πρὸς τὴν ἔνορκον ἐξέτασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέμνησεν ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἤθελον νὰ τοῦ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἡ ἐρώτησις, τὴν ὁποίαν κατεθέσαμεν ὑπὸ ἰδίαν πολιτικὴν εὐθύνην, ὁ κ. Μπακατσέλος καὶ ἐγώ, ἀναφέρεται εἰς βεβαίωσιν καὶ εἰς πραγματικὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα μᾶς κατηγγέλθησαν καὶ τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς, τὴν πολιτικὴν εὐθύνην ἀκεραίαν ἀναλαμβάνομεν. Ἡ ἔνορκος διοικητικὴ ἐξέτασις, ἡ ὁποία διεξάγεται ἔχει ὅλην τὴν δυνατότητα νὰ διαπιστώσῃ τὴν ἀλήθειαν. Δὲν μοῦ ἀρέσει τὸ σύστημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ δὲν θὰ τὸν μιμηθῶ εἴτε περὶ ἐκκρεμοῦς δίκης, εἴτε περὶ ἐνόρκου ἀνακρίσεως, ἡ ὁποία διεξάγεται, νὰ προδικάζῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τοὺς τρόπους καὶ τὰ μέσα νὰ γνωρίζῃ τὶ πρόκειται νὰ ἀποφασίζῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διεξάγει τὴν ἐξέτασιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἀφορᾷ, εἶναι τὸ ἑξῆς καὶ τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ σημειώσω. Μάρτυρες ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως δὲν ὑπήρξαμεν ὅσον ἀφορᾷ ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν ἐρώτησίν μας, οὔτε ὁ κ. Μπακατσέλος, οὔτε ἐγώ. Ἀνεφέρθησαν τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τοὺς εἶδον καὶ δύνανται καὶ ἀσφαλῶς θὰ τὸ ἔπραξαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐνόρκου ἀνακρίσεως νὰ βεβαιώσουν τὴν παρουσίαν των. Πέραν τούτου ὁ διεξάγων τὴν ἔνορκον ἀνάκρισιν ἐὰν θέλῃ πράγματι νὰ φανῇ πιστὸς εἰς τὸν ὅρκον του καὶ δὲν θέλῃ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ἔμμεσον ὑπόδειξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἔχει παρὰ νὰ καλέσῃ τοὺς ἰδίους τοὺς ἀναφερθέντας καὶ αὐτοὶ ἐξεταζόμενοι ἐνόρκως μποροῦν νὰ βεβαιώσουν ὅτι παρίσταντο ἢ ὄχι καὶ ὅταν τυχὸν βεβαιώσουν ἐνόρκως ὅτι δὲν ἦσαν παρόντες καὶ ὅταν ὁ σχετικὸς φάκελλος κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν φαντάζομαι νὰ ἰσχυρισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἀποτελεῖ στρατιωτικὸν ἀπόρρητον, τότε θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν ἡ τακτικὴ δικαιοσύνη ἐὰν τυχὸν ἔδωσαν τοιοῦτον ὅρκον νὰ βεβαιώσῃ ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ὡρκίσθησαν. Αὐτὰ ἁπλῶς διὰ τὴν ἱστορίαν καὶ προειδοποίησιν.

§173Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δὲν ἀντιλαμβάνομαι εἰλικρινῶς, διατὶ ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ ὁ κ. Μπακατσέλος δὲν ἠθέλησαν νὰ παράσχουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν ἐνεργουμένην ἔνορκον διοικητικὴν ἐξέτασιν. Τοῦτο δὲ καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ἀρχηγός των ἐπροθυμοποιήθη. Βεβαίως, τὸν ἐπεσκέφθη εἰς τὸ σπίτι του, ὁ διενεργῶν τὴν ἐξέτασιν. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Μπακατσέλος καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, νέοι ἄνδρες, θὰ ἠμποροῦσαν νὰ μεταβοῦν εἰς τὸ γραφεῖον του νὰ δώσουν τὴν κατάθεσίν των.

§174Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐπανῆλθεν εἰς τὸ ἀχάριστον θέμα τῶν ἐκτελέσεων τοῦ 1922, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος εἶχε λάβει ὡρισμένην θέσιν. Ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν ὅμως τῶν κειμένων, διεπιστώθη ὅτι ἄλλοι εἶναι οἱ ἰδικοί του λόγοι, καὶ ἄλλοι ἦσαν οἱ λόγοι τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δώσω περισσοτέραν συνέχειαν, δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις μου. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, εἶχεν ὑπονομευθῇ συμμαχικῶς πρὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου, καὶ ἑπομένως ἦτο μία χαμένη ὑπόθεσις. Ἐὰν περὶ τούτου πρόκειται, προκύπτει ἡ ἄλλη μεγίστη εὐθύνη. Διατὶ ἀφοῦ ἦτο ἀπεγνωσμένη ὑπόθεσις, καὶ ἀφοῦ εἶχον ἐπαγγελθῆ πρὸ τῶν ἐκλογῶν οἱ ἡγέται τῆς Βασιλικῆς παρατάξεως ἀποστράτευσιν, ἀφοῦ ἐν συνεχείᾳ εἶχον ὑπονομεύσει τὸ ἠθικὸν τοῦ ἀγῶνος μὲ τὸ «οἴκαδε», μὲ τοὺς «Πομερανούς», διατί ἔκαμαν τὴν πανστρατιὰν τοῦ Σαγγαρίου; Θὰ ἐκλέξουν μίαν ἀπὸ τὰς δύο εὐθύνας. Ἑκάστη ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐξ ἴσου θανάσιμος. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπιμένει νὰ ὑποστηρίζῃ, ὅτι ἐκτιθέμεθα εἰς τὸν κίνδυνον τῆς συνεχοῦς παρεξηγήσεως ἐπειδὴ εἴμεθα Ἀντιπολίτευσις, ὅπως καὶ ἡ ΕΔΑ καὶ συμβαίνει ἐνίοτε νὰ συμπίπτωμεν. Φαντάζομαι ὅτι μία μόνον ἠδύνατο νὰ εἶναι ἡ θεραπεία ἀπὸ τὸν κίνδυνον αὐτὸν τῆς χρονίας παρεξηγήσεως: Νὰ ψηφίζωμεν τὴν ΕΡΕ. Καὶ πρέπει νὰ τὸ σκεφθῶμεν, ἐὰν πράγματι πρόκειται νὰ ἐπιμένῃ ἡ ΕΡΕ εἰς τὴν παρεξήγησιν... (γέλωτες). Ἐπέμεινεν, ἐπίσης, ὁ κ. Ὑπουργός, εἰς τὴν ὑπόμνησιν τῆς ἐκλογικῆς συνεργασίας τοῦ 1956 μὲ τὴν ΕΔΑ. Ἀλλά, ὅταν μετέχουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν Ὑπουργοὶ τοῦ ΕΑΜ δὲν δικαιοῦται νὰ ἀπευθύνῃ τοιαύτην ἐπίκρισιν. (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησεν νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν ἡ «Ἐλευθερία» καὶ ἐξέφερε γνώμην, γνωρίζων, ὅτι ἐπίκειται ἡ δίκη. Συνέβη τὸ ἴδιον πρὸ ὀλίγου χρόνου καὶ μὲ τὴν δίκην τῶν Χανίων. Ἡ Κυβέρνησις ἐξέφερε καὶ τότε γνώμην, ὠνόμασε τοὺς βουλευτὰς μάρτυρας, ψευδομάρτυρας, ἐνῷ ἀκόμη δὲν εἶχεν ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις. Ἐπενέβη εἰς τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ἐπεχείρησε καὶ τώρα τὸ ἴδιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τοῦ καταλογίζομεν αὐτὴν τὴν βαρυτάτην εὐθύνην. Ἀλλά, ὑπεστήριξεν ἕνα παραλογισμόν. Τί εἶπεν; Ὅτι ἡ «Ἐλευθερία», ἐν γνώσει της παρεποίησε τὸ κείμενον, διὰ νὰ δημιουργήσῃ ἐντύπωσιν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ — δὲν θέλω νὰ εἴπω βαρύτερον χαρακτηρισμὸν — περισσότερον περίεργος συλλογισμός, ἀφοῦ ἦτο βέβαιον ὅτι ἐὰν τὸ κείμενον εἶχε παραποιηθῆ τὴν ἄλλην ἡμέραν τὸ ΓΕΣ, τὸ ὁποῖον ἐπροκαλεῖτο, θὰ ἔδιδε τὸ ἀκριβὲς κείμενον καὶ θὰ διέψευδε τὴν ἐφημερίδα, ἡ ὁποία θὰ διεκύβευε τὸ κῦρος της; Μόνον ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ παραποίησις νὰ ἔχῃ ἀντίκτυπον, ὅτι ἐπεδίωκεν τὴν κατασκευὴν αὐτῶν τῶν ἐντυπώσεων, νὰ ἐπιφέρῃ αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν, ἂς ὑποστῇ δίωξιν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον περὶ τούτου δὲν πρόκειται, ἐφ’ ὅσον τὴν ἄλλην ἡμέραν εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἐδημοσιεύετο τὸ ἀκριβὲς κείμενον, συνάγεται ἐξ αὐτοῦ στοιχειωδῶς, ὅτι ὄχι ἔμπειροι ἄνθρωποι καὶ δεδοκιμασμένοι, ὅπως εἶναι οἱ Διευθυνταὶ τῆς «Ἐλευθερίας», ἀλλὰ καὶ οἱ πλέον ἄπειροι δὲν θὰ ἐξετίθεντο εἰς τὴν παρεξήγησιν τῆς δημοσιεύσεως, παραποιημένου κειμένου. Ἡ καλὴ πίστις ἑπομένως τῆς δημοσιεύσεως συνάγεται ἐξ αὐτῶν τῶν συλλογισμῶν. Ἰδοὺ διατὶ οἱ λόγοι τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι ἀπαράδεκτοι. Ἀποτελοῦν κατάλυσιν τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, ἄτοπον ἐπέμβασιν εἰς τὰ ἔργα τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ εἶναι τόσον παράλογος ὁ συλλογισμός, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη, ὥστε παρὰ τὸ κῦρος τῆς θέσεώς του θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ ἀνταπόκρισιν εἰς οἱονδήποτε δικαστήν, ἔχοντα δικαστικὴν συνείδησιν, ὅπως συμβαίνει μὲ τοὺς Ἕλληνας δικαστάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Ἀμύνης ἐπανερχόμενος εἰς τὸ εὕρημα τοῦ κλοιοῦ, δίδει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν ἤκουσεν ὅσα εἶπα. Δὲν ὑπάρχει, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθν. Ἀμύνης, κλοιός, δὲν ὑπάρχει τὸ δίλημμα: Ἢ οἱ ἀξιωματικοὶ διέπραξαν τὸ ἔγκλημα καὶ τότε ὑβρίζετε ὅλον τὸν στρατόν, ἢ ἔγιναν ἀνδράποδα καὶ τότε τοὺς ὑβρίζετε περισσότερον. Ἀπαντῶμεν: Οὔτε τὸ διέπραξαν, οὔτε ἔγιναν ἀνδράποδα. Ὁ μεγάλος ἀριθμὸς τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν εἶναι ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του. Μία μικρὰ μερὶς ὑπῆρξεν ὄργανον τῆς ἀναξίας ἡγεσίας, καὶ διακηρύττομεν: Θὰ ἐπιβάλωμεν, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, βαρυτάτας κυρώσεις καὶ εἰς τοὺς ἐνόχους ἡγέτας καὶ εἰς τὰ ἔνοχα ὄργανά των. Καὶ θὰ τιμήσωμεν, ὅπως ἀξίζουν νὰ τιμῶνται, τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§175Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἄποψίν του καὶ διὰ νὰ τονίσῃ τὴν εὐθύνην τῶν μετανοεμβριανῶν Κυβερνήσεων τοῦ 1920– 1922...

§176Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Μὰ δὲν εἶναι πράγματα αὐτά, κ. Πρόεδρε.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Χούτα, οὐδεὶς διέκοψε τὸν ἀρχηγόν σας ὅταν ὡμίλει, μὴ διακόπτετε καὶ σεῖς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§178Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἐγὼ ἤκουσα χωρὶς νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ χωρὶς νὰ διακόψω, θὰ ἀπαντήσω καὶ ἐγὼ καθ’ ὃ ἔχω δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος μάλιστα. Καὶ ἀνεφέρθη εἰς ἕνα ἄρθρον «Οἴκαδε». Ἀλλὰ πότε ἐδημοσιεύθη αὐτὸ τὸ ἄρθρον «Οἴκαδε», ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Παπανδρέου; Τὸ «Οἴκαδε» ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς 14 Αὐγούστου 1922 καὶ διὰ νὰ φθάσῃ ἡ ἐφημερὶς εἰς τὸ μέτωπον θὰ ἔπρεπε νὰ παρέλθουν ἀκόμη δύο ἡμέραι τοὐλάχιστον. Ὅταν ἔφθασεν ἡ ἐφημερὶς μὲ τὸ ἄρθρον «Οἴκαδε» εἰς τὸ μέτωπον, εἶχεν ἤδη ἐπέλθει ἡ καταστροφὴ καὶ τὸ πῶς ἐπῆλθεν καὶ περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπῆλθε δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐκταθῶ σήμερον. Ἐγὼ τὸ ἀφήνω αὐτὸ τὸ ζήτημα εἰς τὴν ἱστορίαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ ἀφήσωμεν ὅλοι εἰς τὴν ἱστορίαν. Ἠθέλησεν ὁ κ. Παπανδρέου νὰ μοῦ προσάψῃ ὅτι ἐγὼ ἔφερα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ θέμα τῆς περιϋβρίσεως, τὴν ὁποίαν διέπραξεν ἡ «Ἐλευθερία» ἐναντίον τῆς ἀρχῆς. Ἐγὼ οὐδέποτε ἀνεκίνησα πρῶτος τὸ θέμα. Ἐκεῖνος, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀνεκίνησε τὸ θέμα καὶ ἐδημιούργησεν εἰς ἐμὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσω. Ἐν τέλει προσεπάθησε νὰ ἀπαντήσῃ καὶ νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸν κλοιόν, ὅπως τὸν ὀνομάζει, ἀπὸ τὸ δίλημμα, ὅπως λέγω ἐγώ, κλοιὸν τὸν ὁποῖον μόνη της ἡ Ε.Κ. ἐδημιούργησεν, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσε νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸν κλοιὸν καὶ δι’ αὐτὸ ἠπείλησεν ἀπειλάς, τὰς ὁποίας οὐδεὶς λαμβάνει ὑπ’ ὄψει του. Δυστυχῶς, κ. Πρόεδρε καὶ κ. βουλευταί, ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ ἐξέλθῃ ἡ Ε.Κ. ἀπὸ τὸν κλοιόν, ὅπως ὠνόμασεν ὁ κ. Παπανδρέου, εἰς τὸν ὁποῖον ἔθεσε μόνη της ἑαυτήν, ὁ μόνος τρόπος εἶναι νὰ μετανοήσῃ καὶ τῆς εὔχομαι νὰ ἔχῃ τὴν γενναιότητα αὐτήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§179Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένει νὰ μὴ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ποία ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῆς Βασιλικῆς, τότε Ἀντιβενιζελικῆς, παρατάξεως. Κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀγῶνος καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, πρόγραμμα ἦτο ἡ ἐγκατάλειψις. Κατηγγέλετο ἡ πολιτικὴ τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος ὡς ἀποικιακή. Ὑπενομεύθη τοιουτοτρόπως, τὸ ἠθικὸν τοῦ Στρατοῦ. Καὶ μετὰ τὴν ὑπονόμευσιν, ἔγινε πανστρατιὰ διὰ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν καταστροφήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνιστόρητος εὐθύνη των. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ἐγὼ ἔφερα τὸ θέμα «τῆς Ἐλευθερίας». Εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ κ. Κοθρῆ. Περὶ τοῦ κειμένου τῆς «Ἐλευθερίας» ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὄχι ἐγώ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κλοιόν, ματαιοπονεῖ. Δὲν ὑπάρχει δι’ ἡμᾶς κλοιός. Τιμῶμεν τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Καὶ θὰ ἐπιβάλωμεν κυρώσεις εἰς τοὺς ἀναξίους ἡγέτας καὶ τὰ ἀνάξια ὄργανά των. Ὁ κλοιὸς ἰσχύει διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ. Μετὰ τὴν θέσιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως, ὀφείλει νὰ ἐκλέξῃ ἢ τὴν διακωμῴδησιν τῆς συνεχείας τῆς ἀναθεωρήσεως ἢ τὴν προσφυγὴν εἰς τὸν λαόν. Ἂς ἐκλέξῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§180Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἐὰν πράγματι τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ εἶχεν ὑπονομευθῆ πρὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1920, τότε πῶς ἐξηγοῦνται τὰ κατορθώματα τὰ στρατιωτικά, τὰ ὁποῖα ἐπετεύχθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ 1921 εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν;

§181Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Τότε ἦτο ἄλλη ἡγεσία.

§182Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Πρόκειται περὶ τῶν στρατευμάτων καὶ τῆς ἡγεσίας μετὰ τὸν Νοέμβριον. Ἐν τέλει, ἐπανέρχομαι εἰς τὴν συμβουλὴν καὶ πρὸς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ πρὸς τὸν ἀρχηγόν της, νὰ ἔχουν τὴν γενναιότητα νὰ μετανοήσουν διὰ τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν ἔναντι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων.

§183Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἐμμονὴ εἰς αὐτὴν τὴν «συμβουλήν», στερεῖται σοβαρότητος καὶ εἶναι ἀναξία ἀπαντήσεως.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλᾶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ὑποβαλὼν τὴν νόμιμον αἴτησιν.

§185Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζητήσαμεν τὸν λόγον μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ σᾶς βοηθήσωμεν νὰ ἐντοπισθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὸ συζητούμενον θέμα τῆς ἐπερωτήσεως. Ἀτυχῶς, ἐπεξετάθη εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε δὲν πρόκειται νὰ ἐπιμείνωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ ἤθελα ὅμως, ὡς Ἕλλην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ εἴπω δύο λέξεις μόνον, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν ἐπετέλεσε κατόρθωμα, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἄλλος στρατὸς τοῦ κόσμου θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ φέρῃ εἰς πέρας. Ἡ ἀπόστασις, λέγει ὁ στρατηγὸς Σπυρίδων εἰς τὸ τελευταῖον του βιβλίον «Εἰρήνη καὶ Ἐλευθερία», ἡ ἀπόστασις Σμύρνης– Σαγγαρίου εἶναι ἡ ἀπόστασις Βερσαλλιῶν–Μόσχας, μὲ τὰ ἴδια μέσα ποὺ ἐπῆγεν ὁ Μέγας Ναπολέων εἰς τὴν Μόσχαν, μὲ τοὺς ἀραμπάδες καὶ μὲ τὰ ἄλογα ἐπῆγε καὶ ὁ Ἑλληνικὸς στρατός. Ἐὰν δὲ ἡττήθη ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, ὑπέκυψεν ὅταν ἐπροδόθη ἀπὸ τοὺς ἀρχηγούς του. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια καὶ πρέπει νὰ λεχθῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Τέλος, διότι δὲν θέλω καὶ ἐγὼ νὰ συντελέσω εἰς τὸ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν ὅμως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀκούσω τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ δώσῃ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 19ης Φεβρουαρίου, ὅταν τοῦ ἐπέδειξα ἀναφορὰν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου κ. Καρδαμάκη, ὅτι αὐτοπροήχθη εἰς ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ, ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης εἶπεν ὅτι δὲν τὴν γνωρίζει. Καὶ ἐν συνεχείᾳ, ὅταν ὑπέμνησεν ὁ συνάδελφος κ. Ζίγδης μίαν διαταγὴν τοῦ Ὑφυπουργοῦ τότε κ. Θεμελῆ, διὰ τῆς ὁποίας τοῦ ἀνέθετε καθήκοντα ἀρχηγοῦ τοῦ Στρατοῦ παρανόμως, καὶ πάλιν εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἐπὶ λέξει, ὡς λέγουν τὰ πρακτικά: «Γ. Βασιλᾶτος. Διὰ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ δὲν μᾶς εἴπατε πὼς αὐτοπροήχθη. Α. Πρωτοπαπαδάκης. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἀσφαλῶς, κ. Πρόεδρε, καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ κ. Βασιλᾶτος δὲν θὰ πρόκειται περὶ αὐτοῦ, θὰ ἴδω τὴν διαταγὴν αὐτὴν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἐν προκειμένῳ θὰ πρόκειται περὶ μιᾶς παρεξηγήσεως. Γ. Βασιλᾶτος. Εἶναι ἀναφορὰ τοῦ ἰδίου πρὸς τὸν Πρωθυπουργόν μας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἠνωχλήθη. Α. Πρωτοπαπαδάκης. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κ. συνάδελφοι, εἶναι αἱ ἐπερωτήσεις. Αὐτὰ τὰ λέγετε σεῖς. Μέχρις ὅτου ἐξακριβώσω καὶ ἐγώ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ τὸ ἐξακριβώσω καὶ ἐγὼ καὶ τότε θὰ τὸ ἴδωμεν. Θὰ περιμένετε. Γ. Βασιλᾶτος. Εἴμεθα σύμφωνοι. Περιμένομεν τὰς ἐξηγήσεις».

§186Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἀθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον, ὁ κ. Βασιλᾶτος, προτοῦ εἴπει ὅσα εἶπε νὰ ἔχῃ ἀναγνώσει τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ὅπου ἔγινεν εὐρὺς λόγος περὶ τῆς Διαταγῆς αὐτῆς καὶ ἐδόθησαν ὅλαι αἱ ἐξηγήσεις. Δὲν πιστεύω, ἐπειδὴ ἦτο ἀπὼν ὁ κ. Βασιλᾶτος προχθές, νὰ θέλῃ νὰ μᾶς ὑποχρεώσῃ νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰ ἴδια πράγματα πρὸς χάριν του.

§187Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν, ἀλλὰ αἱ ἐξηγήσεις σας δὲν μὲ ἱκανοποιοῦν. Ἐπειδὴ συνέβη νὰ ἀπουσιάζω δὲν ἕπεται, ὅτι θὰ καλυφθῇ αὐτὸ τὸ μέγα σκάνδαλον, ὅτι αὐτοπροήχθη εἰς Ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ ὁ κ. Καρδαμάκης καὶ ὁ κ. Θεμελῆς παρανόμως, διὰ διαταγῆς του, τοῦ ἀνέθεσε καθήκοντα Ἀρχηγοῦ τοῦ Στρατοῦ.

§188Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἔπρεπε, ὁ κ. Βασιλᾶτος, προχθές, ὁπότε παρὰ τὸν Κανονισμὸν πάλιν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει κατ’ ἀνοχὴν τοῦ Προεδρείου θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις του, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ἦτο ἀπὼν προχθές, νὰ προσπαθῇ τώρα νὰ φέρῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον, νὰ ὑποβάλῃ ἐπερώτησιν νὰ συζητήσωμεν τὸ πρᾶγμα σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασιλᾶτε, σᾶς ἐδόθη ὁ λόγος ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, μὴ ἐπιμένετε.

§190Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ἐπιμένω· ἐπακολουθεῖ ἐπερώτησίς μου διὰ τοὺς ἄθλους τοῦ κ. Καρδαμάκη καὶ ἐκεῖ θὰ τὸ συζητήσωμεν μαζί, ποὺ κατέχω αὐτὸ τὸ θέμα καὶ ἐγώ, καὶ τῆς διαταγῆς. Ἂς ἐπιφυλαχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τότε νὰ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις. Δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰς δώσῃ, διότι καὶ ἡ διαταγὴ εἶναι παράνομος καὶ τὸ θάρρος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου νὰ φέρῃ τὰ χρυσᾶ ἀμφιμασχάλια καὶ νὰ ἐμφανίζεται ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ, εἶναι πρωτάκουστον.

§191Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐκνευρισμένος καὶ ἀπόψε ὁ κ. Βασιλᾶτος καὶ δι’ αὐτὸ ἴσως νὰ εἶναι ἀπειλητικός. Ἐγὼ πάντως, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά του νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τυχὸν ἐπερωτήσεως ὑποβεβλημένης ἢ ὑποβληθησομένης, θὰ τὸν ἀκούσω μὲ τὴν συνήθη προσοχήν, μὲ τὴν ὁποίαν ἀκούω τοὺς ἀναπτύσσοντας τὰς ἐπερωτήσεις των.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐνεγράφησαν διὰ νὰ δευτερολογήσουν ὅλοι οἱ ὑποβαλόντες τὰς ἐπερωτήσεις, οἱ κ.κ. Τούμπας, Ζίγδης, Ἐφραιμίδης. Ἡ Ἡ ὥρα εἶναι 11.05′ ἐκτραπείσης τῆς συζητήσεως εἰς ἄσχετα πρὸς τὴν ἐπερώτησιν θέματα. Καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὴν σχετικὴν διάταξιν τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ Κανονισμοῦ, καθ’ ἣν «ἡ συζήτησις περιορίζεται μεταξὺ τοῦ ἐπερωτῶντος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ ὡρισμένου τῆς ἐπερωτήσεως θέματος, ἀπαγορευομένης τῆς συζητήσεως ἐπὶ παντὸς ἄλλου θέματος, εἴτε ὁμοίου, εἴτε συναφοῦς ὁπωσδήποτε πρὸς τὸ θέμα περὶ οὗ ἡ ἐπερώτησις». Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐκτροπὴν αὐτὴν ἔδωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ., παλαιὸς κοινοβουλευτικός, (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ε.Κ.), λαβὼν ἀφορμὴν ἀπὸ μίαν φράσιν τὴν ὁποίαν εἶπε προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐξ αἰτίας τῆς παρεκτροπῆς αὐτῆς, ἐγένετο ἡ συζήτησις ὑπὸ τὸ κράτος ἐκνευρισμοῦ καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις, προκειμένου νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἄλλοι τρεῖς. Δι’ αὐτὸ ἂν συμφωνῆτε, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§193Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν ἀδιαμαρτύρητον τὸ ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ. ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἀποψινὴν παρεκτροπήν.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§195Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§197ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.15′ μ.μ.)