1963.02.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53η

Τρίτη 19 Φεβρουαρίου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7,05′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Εὐαγγελίδης, ζητεῖ 12ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Κεφαλογιάννης, ὅπως ἀναγνώσῃ καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 173)1962 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ διαρρυθμίσεως τοῦ ἐφ’ ἅπαξ προσθέτου εἰδικοῦ τέλους ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων ἰδιωτικῆς χρήσεως τὸ πρῶτον τιθεμένων εἰς κυκλοφορίαν ἐν Ἑλλάδι». Οἱ κ.κ. Σ. Γκίκας (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων), Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν) καὶ Κ. Χρυσανθόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐργασίας), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Κλάδου Ὑγείας παρὰ τῷ Ταμείῳ Συντάξεων Μηχανικῶν καὶ Ἐργοληπτῶν Δημοσίων Ἔργων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκσυγχρονισμοῦ τῶν ἀρτοποιείων, μεταφορᾶς τῶν ἀρτοποιητικῶν ἀδειῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων σχετικῶν μὲ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ ἀρτοποιητικοῦ ἐπαγγέλματος». Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 332304) 62)4.2.1963 ἐγγράφου του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέτεινε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ παράτασιν χρόνου ἐξοφλήσεως ὑπολοίπου ὀφειλῆς Α.Ε.Ε. Πυρ)ποιείου καὶ Καλυκοποιείου κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 326224) 2)63 ἐγγράφου του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὰς Τραπέζας Ἑλλάδος καὶ Ἐθνικὴν διὰ τὴν χορήγησιν δανείου εἰς Ὀλυμπιακὴν Ἀεροπορίαν Α.Ε. Ὁ βουλευτὴς Φωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Κοινοτήτων Μαραθιᾶς κλπ. Δωρίδος, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων προστασίας πληγέντων κατοίκων τῶν ὡς ἄνω Κοινοτήτων λόγῳ ὑπερυψώσεως στάθμης θαλάσσης. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Δ. Πατέρας, διὰ τηλεγραφήματός του, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἐπέκτασιν Τουρκικῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης καὶ αἰτεῖ ἐπαγρύπνησιν Κυβερνήσεως. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Γ. Καραγκιώζης, διὰ τηλεγραφήματός του, ἐκφράζει εὐγνωμοσύνην καὶ εὐχαριστίας κατοίκων χωρίων Βαλμάδος καὶ Χαλάστρας πρὸς Ἀξιωματικοὺς καὶ ἄνδρας Τεχνικῶν Στρατιωτικῶν Μονάδων, διὰ τὰς προσπαθείας των πρὸς ἀποτροπὴν ἐκτροπῆς κοίτης Ἀξιοῦ ποταμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐν Βορ. Ἑλλάδι Πανελληνίου Συλλόγου Γονέων καὶ Κηδεμόνων Σπουδαστῶν Ἐξωτερικοῦ, αἰτουμένου παροχὴν στρατολογικῶν διευκολύνσεων πρὸς ἀποπεράτωσιν σπουδῶν των. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Τραπεζιτικῶν ὑπαλλήλων Ἐθνικῆς, Ἐμπορικῆς καὶ Ἀγροτικῆς, ὑποκαταστημάτων Φλωρίνης, αἰτουμένων τροποποίησιν ἄρθρου 27 ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Χιωτάκης, Λ. Κύρκος καὶ Γ. Αὐγερόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Μέλαμπες–Ρεθύμνης, αἰτουμένων κατάργησιν πυραυλικῶν βάσεων Κρήτης. Ὁ βουλευτὴς Κορινθίας κ. Κ. Χριστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Σοφικοῦ Κορινθίας, αἰτουμένων ἄδειαν καλλιεργείας καπνοῦ. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν κλπ. Σητείας, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων προστασίας τῶν ἐκ θεομηνιῶν πληγέντων κατοίκων. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Σ. Κωστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐλαιουργικοῦ Συν)σμοῦ Γαργαλιάνων, αἰτουμένου ὅπως εἰσφορὰς εἰς Ι.Κ.Α. παρέχουν μόνον οἱ ἠσφαλισμένοι ἐργοδόται. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Κ. Ἀποσκίτης, καταθέτει διαμαρτυρίαν τῶν συνταξιούχων Τ.Ε.Β.Ε. Ἀρκαδίας, αἰτουμένων βελτίωσιν συντάξεών των. Ὁ βουλευτὴς Ἔβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ν. Ὀρφανοῦ, Προέδρου Ἐμπόρων Ἀλεξανδρουπόλεως, αἰτουμένου ἐπίλυσιν ἐκπαιδευτικῶν αἰτημάτων. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Ν. Τσόχας διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ λῆψιν προστασίας πληγέντων ἐκ θεομηνιῶν ἐλαιοπαραγωγῶν περιφερείας Πηλίου, Ἁλμυροῦ–Νομοῦ Μαγνησίας. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Θ. Γιαννόπουλος, διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν ἀγροτῶν χωρίων Κερδυλλίου, Εὐκαρπίου κλπ. Νομοῦ Σερρῶν πληγέντων λόγῳ δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Τσόχας καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Δημ. Συμβουλίου Βόλου, αἰτουμένου λῆψιν μέτρων προστασίας τῶν ἐκ δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν πληγέντων κατοίκων πόλεως Βόλου καὶ ὑπαίθρου. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γ. Κωνσταντινίδη, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἐν γένει συμπεριφορὰν τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τοῦ Γηροκομείου Ἀθηνῶν πρὸς τοὺς διαιτωμένους αὐτῷ κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γεώργ. Στεργίου, Ἑλένη Μπενᾶ, Νικ. Τσόχας, Ἀσημίνα Γιάννου, Ἰωάν. Παπαδημητρίου, Γεώργ. Λαμπράκης, Σταῦρος Ἡλιόπουλος, Εὐάγγ. Σακελλάρης, Ι. Εὐαγγελίδης, Δ. Κελτεμλίδης, Β. Ἐφραιμίδης, Α. Μπριλλάκης, Α. Κύρκος, Μ. Σβώλου, Κ. Χιωτάκης, Θ. Παππᾶς καὶ Γ. Αὐγερόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Μονίμων Φορτοεκφορτωτῶν Ξηρᾶς Ἐλευσῖνος «Ὁ Ἅγιος Γεώργιος» κλπ., διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Γ. Στεργίου καὶ Ν. Τσόχας, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Βαρούνη καὶ Δόριζα, μελῶν Ἐκτελεστικῆς Ἐπιτροπῆς Ὁμοσπονδίας Μυλεργατοϋπαλλήλων καὶ Μακαρονοτεχνιτῶν, διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τῆς ἐν λόγῳ ὀργανώσεως συνηγοροῦντος διὰ ψήφισιν συζητουμένου ἐργατικοῦ νομοσχεδίου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Γ. Στεργίου, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων προστασίας τῶν καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως κλπ.

§8Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας αὐτή, κατετέθη τὸν παρελθόντα Μάϊον καὶ ἂν συνεζητεῖτο ἐγκαίρως καὶ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις τὰς παρατηρήσεις μας καὶ τὰς ὑποδείξεις μας, ἴσως νὰ μὴ ἐλάμβανον χώραν τὰ αἱματηρὰ γεγονότα τοῦ Ξηρομέρου. Διὰ τὰ καπνὰ ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, ἐδημιουργήθη μία περίεργος κατάστασις ἔτι δὲ περιεργοτέρα εἶναι ἡ συμπεριφορὰ τοῦ Κράτους ἔναντι τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ προϊόντος. Πρὸ 10ετίας, ἐλειτούργουν εἰς τὴν χώραν 50 Καπνοβιομηχανίαι καὶ ἤδη λειτουργοῦν 6, εἰς τὴν πραγματικότητα ὅμως μόνον 3. Οὕτω ἔχομεν ἕνα ἰδιωτικὸν μονοπώλιον τῆς σιγαρεττοβιομηχανίας τὸ ὁποῖον χρηματοδοτεῖται, ἐργάζεται καὶ κινεῖται μὲ πιστώσεις τοῦ Κράτους. Τὸ πανίσχυρον αὐτὸ ἰδιωτικὸν μονοπώλιον ἐκμεταλλεύεται τοὺς δυστυχεῖς καπνοπαραγωγοὺς καὶ δημιουργεῖ τῇ ἀνοχῇ τοῦ Κράτους τεχνητὴν κατάστασιν ἀζητησίας καπνῶν, ὥστε νὰ ἀναγκασθοῦν οἱ παραγωγοὶ νὰ τὰ πωλήσουν εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς. Ἡ κατάστασις, εἶναι ἀφόρητος. Ὁ καπνοπαραγωγὸς ζῇ εἰς μίαν ἐφιαλτικὴν ἀβεβαιότητα διὰ τὴν τύχην τοῦ προϊόντος του καὶ ἡ ἐξοργιστικὴ ἀσυδοσία τοῦ καπνεμπορίου συνθέτουν τὴν δεινὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ δημιουργὸς αὐτὸς τοῦ κυριωτέρου καὶ πλέον προσοδοφόρου— προσοδοφόρου διὰ τοὺς ἄλλους, ὄχι ὅμως καὶ διὰ τὸν ἴδιον— προϊόντος τῆς χώρας μας, ὁ ὁποῖος μόνον αὐτὸς δὲν γνωρίζει τί θὰ εἰσπράξῃ, ἐνῷ ὅλοι οἱ ἄλλοι, γνωρίζουν τί θὰ εἰσπράξουν, τὸ Κράτος γνωρίζει τί θὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὸν καπνόν, ὁ πρατηριοῦχος καὶ οἱ καπνοβιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι πέραν τοῦ καθορισθέντος μεριδίου των τοὺς ἔχουν παρασχεθῆ τοιαῦται εὐκαιρίαι, ὥστε νὰ διπλασιάζουν καὶ νὰ τριπλασιάζουν ἀκόμη τὸ νόμιμον ποσοστόν των, ἐνῷ ὁ καπνοπαραγωγός, δὲν γνωρίζει τί θὰ εἰσπράξῃ. Ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ σκεφθῇ, ὅτι τὸ ἰδιωτικὸν αὐτὸ μονοπώλιον πρέπει κάποτε νὰ σταματήσῃ. Νὰ καθορισθῇ τιμὴ ἀγορᾶς τῶν καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ εἶναι κατωτέρα τῶν 60 δραχμῶν καὶ νὰ ὁρισθῇ ἐπίσης ὁ χρόνος ἐνάρξεως καὶ λήξεως τῆς ἀγορᾶς. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἀγορασθοῦν ἀμέσως τὰ εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν εὑρισκόμενα καπνά, διότι πρὸ 15 ἡμερῶν, ὅταν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μᾶς ὁμιλοῦσε ἐδῶ διὰ τὸ δῆθεν ὑψηλὸν εἰσόδημα τῶν καπνοπαραγωγῶν εἰς τὸ χωρίον Ἀετὸς τοῦ Ξηρομέρου οἱ παραγωγοὶ στερούμενοι ἀκόμη καὶ ἄρτου, ἠναγκάσθησαν νὰ πωλήσουν τὰ καπνά των εἰς τὴν ἐξευτελιστικὴν τιμὴν τῶν 14–25 δραχ. κατὰ κιλόν.

§9Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησις αὐτὴ κατετέθη τὴν 19ην Ἰουλίου 1962 καὶ οἱ ἐρωτῶντες βουλευταί, ἔστω καὶ μὲ κἄποιαν καθυστέρησιν λόγῳ ἀναρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἔλαβον ἀπάντησιν. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοὺς ἐδόθη ἀπάντησις, ἐνόμιζον, ὅτι δὲν θὰ ἐπέμενον. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἔχω νὰ ἀπαντήσω, ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως ἔγινεν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸν πλέον ἐπιτυχῆ τρόπον. Δι’ αὐτὸ καὶ αἱ τιμαὶ τὰς ὁποίας ἀπήλαυσαν οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἦσαν 15–35% ὑψηλότεραι τῆς παρελθούσης καπνικῆς περιόδου. Μέχρι τῆς 15ης Ἰανουαρίου 1963 εἶχον σχεδὸν ἐξαντληθῆ τὰ καπνὰ τὰ εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν. Παρέμενον εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν 500 τόννοι εἰς Αἰτωλοακαρνανίαν καὶ 120 τόννοι εἰς τὴν Πελοπόννησον. Καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἐλαχίστους τόννους ἐλήφθη πρόνοια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ γίνῃ συγκέντρωσις. Ἡ ὅλη ὑπόθεσις τῶν καπνῶν ἔγινε κατὰ τρόπον ἐπιτυχῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἐπληρώθησαν εἰς τὰς ὑψηλοτέρας δυνατὰς τιμάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς γενικὰς παρατηρήσεις περὶ ἐμπορίου, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσω. Εἰς τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν φυσικὸν εἶναι ὡρισμέναι μονάδες νὰ αὐξηθοῦν εἰς βάρος ἄλλων, χωρὶς ὅμως τοῦτο νὰ ἀποτελῇ καὶ ἐκμετάλλευσιν τῶν παραγωγῶν. Αἱ καπνοβιομηχανίαι ἐλέγχονται καὶ ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, ἐντὸς τακτῆς προθεσμίας καὶ οἱ παραγωγοὶ τὰ πωλοῦν εἰς τὰς ὑψηλοτέρας δυνατὰς τιμάς.

§10Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη, ὅτι εἶναι ἀναρμόδιος, ἐν τούτοις εἰσῆλθεν εἰς τὴν οὐσίαν καὶ ὡμίλησε περὶ ἐπιτυχίας τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς στερεῖται μνήμης, διότι γνωρίζει, ὅτι ἔχουν στιγματισθῆ τὰ γνωστὰ γεγονότα τοῦ Ξηρομέρου κατὰ τὰ ὁποῖα ἐδολοφονήθη ὁ καπνοπαραγωγὸς Βλάχος. Δι’ αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἐπιτυχίας κατ’ αὐτὸν τὸν ἀπαράδεκτον καὶ ἐξοργιστικὸν τρόπον. Κύριε Πρόεδρε, πέραν αὐτοῦ, ἀνακύπτει καὶ τὸ θέμα τῆς ἐγκαίρου συζητήσεως τῶν ὑποβαλλομένων ἐρωτήσεων. Διότι ἔχομεν καταθέσει ἀπὸ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1962 καὶ ἄλλην ἐπερώτησιν διὰ τὰ καπνὰ τοῦ Νομοῦ Πιερίας καὶ θὰ συζητηθῇ αὕτη τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1963, ὁπότε θὰ εἶναι χωρὶς ἀντικείμενον. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν τὸ Προεδρεῖον νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, ὥστε καὶ διὰ συγχωνεύσεως τῶν συναφῶν ἐρωτήσεων νὰ ἔρχωνται τὸ ταχύτερον πρὸς συζήτησιν.

§11Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑφυπουργὸς ἐπληροφόρησεν ἀνακριβῶς τὴν Βουλήν, διότι ὅπως εἶπον προηγουμένως, πρὸ 15 ἡμερῶν οἱ καπνοπαραγωγοὶ εἰς τὸ χωρίον Ἀετός, ἐπώλησαν τὰ καπνά των εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς. Τοῦτο ἀποδεικνύει, πὼς τὰ ἐναπομείναντα καπνά, δὲν συνεκεντρώθησαν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑφυπουργός, ἀλλὰ εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λυμπερίδης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῆς μὲ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ προγράμματος περιφερειακῆς ἀναπτύξεως εἰς τὸν Νομὸν Καβάλας.

§13Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Πρὸ ἔτους περίπου, κ. Πρόεδρε, αἱ ἐμπορικαὶ καὶ ἐπαγγελματικαὶ ὀργανώσεις Καβάλας, δι’ ὑπομνήματός των πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ἐζήτησαν ὅπως καὶ ὁ Νομὸς Καβάλας περιληφθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς περιφερειακῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Εἰς τὸ ὑπόμνημα ἐκεῖνο ἀναφέρονται οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν νὰ ἐπεκταθῇ τὸ πρόγραμμα τῆς περιφερειακῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ εἰς τὸν Νομὸν Καβάλας. Ἔνιοι τῶν λόγων τούτων εἶναι, ὅτι ὁ Νομὸς Καβάλας ἔχει σημαντικὸν ὀρυκτὸν πλοῦτον, ἁλιευτικὸν πλοῦτον καὶ πολλὰς δυνατότητας τουριστικῆς ἀξιοποιήσεώς του. Ἐπὶ πλέον ἔχει γονίμους πεδιάδας ὅπως τῶν Φιλίππων καὶ τῆς Χρυσουπόλεως καὶ τὸν ποταμὸν Νέστον ἀνεξάντλητον πηγὴν ἀρδεύσεως. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, ἔχει δεκάδας χιλιάδας ἀνέργων καὶ ὑποαπασχολουμένων, τὸ δὲ εἰσόδημα τῆς πόλεως ἐκ τῆς καπνεργασίας κατὰ τὴν τελευταίαν 7ετίαν ἐμειώθη ἀπὸ 75 ἑκατ. εἰς 37 περίπου ἑκατ. Καὶ τοῦτο, διότι ὁ ὑπάρχων εἰς τὸν Νομὸν πλοῦτος παραμένει ἀνεκμετάλλευτος. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι δικαίως τὸ Ἐμπορικὸν καὶ Βιομηχανικὸν Ἐπιμελητήριον καὶ αἱ λοιπαὶ Ὀργανώσεις τοῦ Νομοῦ Καβάλας ζητοῦν νὰ περιληφθῇ καὶ ὁ Νομός των εἰς τὸ πρόγραμμα περιφερειακῆς—οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε πρό τινων ἐτῶν νὰ ἐφαρμόσῃ διὰ ὡρισμένας περιοχὰς τῆς χώρας.

§14Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Τὴν λειτουργίαν ἀποκεντρωμένων ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου ἤρχισε νὰ τὴν ἐφαρμόζῃ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ κατὰ τρόπον ὠργανωμένον, μόλις ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Τὸ πρῶτον πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν ἐφηρμόσθη τὸ πρόγραμμα αὐτὸ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸν Ὀργανισμὸν Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως διὰ τὴν Ἤπειρον, πρὸς δημιουργίαν μιᾶς πειραματικῆς ζώνης. Μετὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις συνεπὴς πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου αὐτῆς συνέστησε δύο ὑπηρεσίας περιφερειακῆς ἀναπτύξεως, τὴν μίαν εἰς Πάτρας καὶ τὴν ἄλλην εἰς τὸ Ἡράκλειον. Σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὰς διαφόρους περιφερείας μονάδας πρὸς μελέτην τῶν προβλημάτων τοῦ τόπου, ὅπου ἱδρύεται ἡ ὑπηρεσία, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι διὰ τῆς ἐπιτοπίου μελέτης τῶν προβλημάτων ἐξευρίσκονται αἱ καλύτεραι λύσεις. Τὸ πρόγραμμα αὐτό, ὅμως, συναντᾷ δυσχερείας εἰς τὴν ἐξεύρεσιν καταλλήλων προσώπων, εἴτε Ἑλλήνων, εἴτε καὶ ξένων. Ὁ παράγων αὐτὸς εἶναι ὁ ἀνασχετικὸς λόγος εἰς τὴν προσπάθειαν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο, ὅμως, δὲν σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ παραιτηθῇ τῆς προσπαθείας τῆς δημιουργίας ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν περιφερειακὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Εἰς τὸν Νομὸν Καβάλας ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου λιπασμάτων, ὅπερ θὰ ἐνισχύσῃ εἰς σημαντικὸν βαθμὸν τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε τὸν Νομὸν Καβάλας ὡς βιομηχανικὴν ζώνην. Περαιτέρω, σᾶς βεβαιῶ, κ. συνάδελφε, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἱδρυθεισῶν ὑπηρεσιῶν περιφερειακῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, θὰ ἔχωμεν βασίμους ἐλπίδας ἐπιτυχίας τοῦ προγράμματος τούτου, θὰ δημιουργήσωμεν τοιαύτας ὑπηρεσίας καὶ δι’ ἄλλας περιφερείας τῆς χώρας.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν

καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τὸν τέως Ἀρχηγὸν τοῦ

Γ.Ε.Σ.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δύο παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν συζήτησιν, προέβητε εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι μαζὶ μὲ τὴν ἐπερώτησιν διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων θὰ συσχετισθοῦν καὶ αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ἀφορῶσαι τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, διότι, προσεθέσατε «ὑπάρχει νομολογία» τοῦ Σώματος, ὅτι αἱ σχετικαὶ ἐπερωτήσεις συζητοῦνται συγχρόνως. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ αὐτὴν τὴν νομολογίαν καὶ κρατοῦμεν σημείωσιν διὰ τὸ μέλλον. Δευτέρα παρατήρησις. Τὸ ἄρθρον 79 τοῦ Κανονισμοῦ ἀναγράφει, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, τηρεῖται ὑπὸ εἰδικῶν ὑπαλλήλων διὰ τοῦ στενογραφικοῦ συστήματος αὐτολεξεὶ ἀφήγησις τῶν καθ’ ἑκάστην συνεδρίασιν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους λεχθέντων ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν καὶ βουλευτῶν, ἥτις δημοσιεύεται ἐν ἰδίῳ τεύχει, ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἐφημερὶς τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς». Ἐπανειλημμένως τὸ θέμα συνεζητήθη καὶ ἔχει δοθῆ ἡ ἀπάντησις, ὅτι ἀκόμη δὲν ἔχομεν μίαν ὠργανωμένην ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτελέσῃ αὐτὴν τὴν ἐντολὴν τοῦ ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ. Ἀνεγνωρίσθη ὅμως, ὅτι ὡρισμέναι ἐξαιρέσεις εἶναι ἀπαραίτητοι. Ἕως τώρα, νομίζω, ὅτι εἶχε καθιερωθῆ, ὅτι δημοσιεύονται στενογραφικῶς αἱ ὁμιλίαι τῶν ὑπουργῶν, τῶν ἀρχηγῶν καὶ τῶν ἐκπροσώπων τῶν κομμάτων. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι μία πρώτη ἄνισος κατανομή. Ὑπάρχουν 25 ὑπουργοὶ καὶ τρεῖς ἀρχηγοὶ κομμάτων. Ἡ ἀνισότης εἶναι ἀμέριστος. Πέραν αὐτοῦ, εἶχεν ἀρχίσει νὰ γίνεται δεκτόν, ὅτι καὶ οἱ εἰδικοὶ ἀγορηταὶ κομμάτων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμπεριληφθοῦν, εἰς τρόπον ὥστε καὶ αὐτῶν οἱ λόγοι νὰ στενογραφοῦνται. Καὶ τὴν ἄποψιν αὐτὴν ἀπεδέχθημεν μὲ τὴν προσθήκην, ὅτι θὰ ἦτο πρέπον νὰ ὑπάρχῃ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰδικῶν ἀγορητῶν, ἀναλογία πρὸς τὴν ἀριθμητικὴν δύναμιν τῶν κομμάτων. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο: ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ὡρισμένων ἐπερωτήσεων, ὅταν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων θεωροῦν, λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἐξομοίωσις πρὸς τοὺς εἰδικοὺς ἀγορητὰς καὶ αὐτὴ ἡ περίπτωσις νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, παρακαλοῦμεν σήμερον, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, αἱ ἐπερωτήσεις τῶν δύο συναδέλφων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τοῦ Ναυάρχου κ. Τούμπα καὶ τοῦ κ. Ζίγδη, νὰ στενογραφηθοῦν. Πρόκειται περὶ τοῦ θέματος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Αὔριον εἰς τὸν Τύπον θὰ δημοσιευθοῦν εἰς ἀκέραιον αἱ ὁμιλίαι τῶν ὑπουργῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι πρέπον αἱ ὁμιλίαι τῶν ἐπερωτώντων νὰ εἶναι συνοπτικαί, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ παρέχεται πλήρης ἡ ἐντύπωσις τῶν λεχθέντων. Νομίζω, λοιπόν, καὶ λόγῳ τῶν γενικῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα καὶ λόγῳ τοῦ εἰδικοῦ θέματος, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅτι εἰς περίπτωσιν ὡρισμένων ἐπερωτήσεων, κατόπιν ὑποδείξεως τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνεται στενογράφησις. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἰσχύσῃ τοῦτο ἀπὸ σήμερον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ πρώτου μέρους τῆς ἀγορεύσεώς σας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων οὐσίας, πράγματι, ὁ ἀναπληρῶν ἐμὲ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην κ. Θανόπουλος, εἶπεν ὅτι ἠρωτήθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ συζητηθῇ καὶ ἡ ἐπερώτησις οὐσίας. Αὐτὸ εἶχε γίνει εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ διϋλιστηρίου κατόπιν αἰτήσεως, νομίζω, τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις τότε, ἐρωτηθεῖσα, εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν. Βεβαίως, τὸ Προεδρεῖον, ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις, δηλαδὴ ὁ ἐπερωτῶν, τὸ ζητῇ, τὸ ἀποδέχεται, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ προτάξῃ τὸ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ΒΕΤΟ. Συνεπῶς, τὸ θέμα αὐτό, δὲν ἀποτελεῖ παγίαν νομολογίαν, διότι ἓν μόνον προηγούμενον ὑπάρχει, ἀλλὰ θέμα συμφωνίας Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Κυβερνήσεως. Ἠρωτήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τότε, ὡς θὰ ἴδητε εἰς τὰ πρακτικά· πάντως δὲν ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα, διὰ τὴν προκειμένην ἐπερώτησιν ἐλήφθη ἀπόφασις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο θέμα, κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι, ὄντως, τὸ ἄρθρον 79 λέγει, ὅτι τηροῦνται καὶ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ ἐκδίδονται, καὶ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα καὶ εἰς ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐκδίδονται τὰ πρακτικὰ αὐτὰ καὶ εἶμαι εὐτυχὴς διότι, ἐνῷ εἶχε παρατηρηθῆ ἀπὸ τοῦ 1946 μία μεγάλη καθυστέρησις, σήμερον εἴμεθα σχεδὸν ἀπολύτως ἐνημερωμένοι. Δὲν ἐκδίδονται βεβαίως τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τὸ ἴδιο βράδυ, οὔτε τὸ ἄρθρον 79 λέγει, ὅτι ἐκδίδεται Δελτίον Τύπου, λέγει, ὅτι ἐκδίδονται τὰ πρακτικὰ τῶν συζητήσεων. Τὰ τηρούμενα ἐστενογραφημένα πρακτικὰ στέλλονται εἰς τοὺς βουλευτὰς πρὸς διόρθωσιν, δι’ ὃ καὶ δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ αὐθημερὸν δημοσίευσίς των.

§18Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Μετὰ πόσον χρόνον;

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξετυπώθησαν ὅλα τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης βουλευτικῆς περιόδου καὶ ἤρχισεν ἡ ἐκτύπωσις τῆς πρώτης συνόδου τῆς τρεχούσης βουλευτικῆς περιόδου.

§20Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς νέας Βουλῆς δὲν ἔχουν ἐκδοθῆ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἀρχίζουν νὰ ἐκδίδωνται, ἓν ἔτος ἔχομεν καθυστέρησιν, ἐνῷ πρὶν εἴχομεν καθυστέρησιν πολλῶν ἐτῶν.

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Πρόεδρος, ἀποκτοῦν ἀρχαιολογικὴν ἀξίαν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, ἀνέκαθεν αὐτὸ γίνεται. Δὲν εἶναι τεχνικῶς δυνατὸς ὁ ἀπόλυτος συγχρονισμός.

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διότι ἀφοροῦν, συνήθως, ἀπώτερον παρελθόν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν εἰς τὸ Δελτίον Τύπου, τὸ ἐπεχειρήσαμεν κἄποτε ὑπηρεσιακῶς, χωρὶς νὰ εἰδοποιήσωμεν ἄλλον τινά, καὶ ἀπεδείχθη ὅτι προκαλεῖται μεγάλη δυσχέρεια, διότι τὸ Δελτίον Τύπου θὰ ἀργῇ πολὺ καὶ ἑπομένως καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τυχὸν εὐνοοῦνται εἰς τὴν ὁμιλίαν των, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως ὥρας, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως Κανονισμοῦ, θὰ εὑρίσκωνται καὶ αὐτοὶ ζημιωμένοι, ἀφήνω ποὺ οἱ ὁμιλοῦντες μετὰ τὴν 11 μ.μ. θὰ τὰ ἔχουν ἕτοιμα τὰ πρακτικὰ τὴν 2 ἢ 3 πρωϊνήν. Ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, δὲν εἶναι θέμα ἀρνήσεως τοῦ Προεδρείου, εἶναι θέμα ἀδυναμίας ἐγκαίρου ἀποστενογραφήσεως διὰ νὰ ἐκδοθῇ τὸ Δελτίον Τύπου εἰς χρόνον κατάλληλον.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν πυραύλων αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι ἀκατόρθωτον; Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, θὰ πάρετε ἁπλῶς περισσοτέρους ὑπαλλήλους.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε, ὅπως ἐγὼ δὲν σᾶς διέκοψα.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ.....

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δεκάλεπτος ἀγόρευσις, ἀπαιτεῖ μίαν ὥραν πρὸς ἀποστενογράφησιν. Κατόπιν τούτου, θὰ πρέπει καὶ σεῖς νὰ συμφωνήσητε, ὅτι εἶναι τεχνικῶς ἀδύνατον νὰ τροφοδοτηθοῦν ἐγκαίρως αἱ ἐφημερίδες. Ἐπὶ πλέον, προσθέτω καὶ τοῦτο, διότι φοβοῦμαι, ὅτι ἐλησμονήθη, ὅτι ἐπὶ τῆς Προεδρίας μου ἐφηρμόσθη νὰ τηροῦνται ἐστενογραφημέναι αἱ εἰσηγήσεις τῶν εἰσηγητῶν καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῶν ἐντεταλμένων ρητόρων. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι γίνεται πολὺς θόρυβος ἄνευ ἰδιάζοντος σοβαροῦ λόγου, διότι δὲν εἶναι σπουδαῖον πρᾶγμα ἐὰν δύο–τρεῖς ἀγορεύσεις δὲν δοθοῦν ἐστενογραφημέναι, κύριε Πρόεδρε. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι, ὅτι —βεβαίως ἅμα τὸ θέλει ἡ Βουλή, μετ’ οὐ πολὺ ἐκεῖ θὰ καταλήξωμεν— ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι, ὅτι ὅσον ὀλιγώτερα στενογραφοῦνται, τόσον ὀλιγώτερα θὰ λέγωνται καὶ τόσον περισσοτέραν ἀπόδοσιν θὰ ἔχωμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσωπική μου ἀντίληψις, ἠμπορεῖ βεβαίως νὰ εἶσθε ἀντίθετος, ἀλλὰ ὅταν θὰ ἔχωμεν ἀγορεύσεις διαρκείας δύο ἢ τριῶν ὡρῶν, οὔτε ἔλεγχον θὰ δυνάμεθα νὰ ἀσκήσωμεν, οὔτε νομοθετικὴν ἐργασίαν. Καὶ δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ εἴπω, ὅτι βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου ἀφορᾷ μόνον ὑμᾶς, ἀλλὰ ἀφορᾷ καὶ ἐμὲ ὡς Πρόεδρον, βαρύνει δὲ τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, τὰς ὁποίας παρακολουθεῖ ὁ λαός. Δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω ὅτι καὶ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν μὲ τὰς ἐνστάσεις περὶ ἀπαρτίας, αἱ ὁποῖαι γίνονται διαρκῶς, τὸ ἔργον μας δὲν προοδεύει. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ὅπως σεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἐλάβατε εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσητε ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐπιθυμεῖτε νὰ στενογραφοῦνται ὅλα τὰ πρακτικά, δράττομαι καὶ ἐγὼ τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ παρακαλέσω ὅπως συμβάλλῃ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἰς τὸ νὰ ἐργάζωνται ἐξ ἴσου ἀποδοτικῶς καὶ τὰ δύο σκέλη τοῦ Κοινοβουλίου καὶ νὰ βαδίζουν ταὐτοχρόνως διότι, λυποῦμαι ποὺ τὸ λέγω, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι τὸ ἕνα σκέλος διαρκῶς εὑρίσκεται μὲ ἐνστάσεις ἀπαρτίας μὲ ἀποτέλεσμα νὰ λύεται ἡ συνεδρίασις ἀκαίρως. Τὸ ἐὰν ἀπουσιάζουν οἱ μὲν ἢ ἀπουσιάζουν οἱ δὲ δὲν ἔχει σημασίαν, ὅλοι ἀπουσιάζουν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ὅλοι εἴμεθα ὑπεύθυνοι ἔναντι τοῦ λαοῦ δι’ ὅ,τι γίνεται ἐδῶ μέσα.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε ὑποτιμήσει τὰς δυνάμεις σας, ἐνῷ ἡμεῖς τὰς ἐκτιμῶμεν κατὰ τὴν ἀξίαν των. Θεωροῦμεν, ὅτι τὸ ἔργον δὲν εἶναι ἀνώτερον καὶ ἀπὸ τὰς δυνάμεις σας καὶ ἀπὸ τὰς πιστώσεις σας. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταβληθῇ αὐτὴ ἡ προσπάθεια. Ὅσα ἄλλα εἴπατε εἶναι θέματα ἄλλων διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ. Ὅταν ὁρισθῇ περιωρισμένος χρόνος, τὸ θέμα θὰ ἔχῃ λυθῆ. Δὲν εἶναι ἑπομένως ὁ ἀκρωτηριασμὸς τῶν ἀγορεύσεων, εἶναι ἄλλαι αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, αἱ ὁποῖαι θὰ μεριμνήσουν διὰ τὴν πλέον εὔρυθμον λειτουργίαν τῆς Βουλῆς. Σήμερον ἐθέσαμεν ἓν εἰδικὸν θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναμένομεν ἀπάντησιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα θὰ τὸ ἐξετάσω μὲ τοὺς συνεργάτας μου διὰ νὰ ἴδω ἐὰν δύναται νὰ γίνῃ. Οἱ ἁρμόδιοι τεχνικοὶ ἕως τώρα μοῦ εἶπον, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ τοῦτο, θὰ ἴδω ἐὰν δύναμαι νὰ ἐνισχύσω τὸ προσωπικὸν τῶν στενογράφων, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω καμμίαν συγκεκριμένην ὑπόσχεσιν ἀπὸ τοῦδε.

§32Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐν συνεχείᾳ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἤθελα νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς ὀλίγα: Πρῶτον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένητε νὰ ἐρωτήσητε τοὺς τεχνικούς σας, διότι ἔχετε ἤδη δεδομένην τὴν ἀπάντησίν των, διότι εἰς τὰς ἡμέρας τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ὅταν ἔχωμεν δύο εἰσηγητὰς καὶ δύο εἰδικοὺς ἀγορητάς, τηροῦνται τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ ἔχει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἐπὶ πλέον αὐτῶν παρατίθενται καὶ οἱ Ὑπουργοὶ καὶ ἡ Ὑπηρεσία εἶναι ἄριστα εἰς θέσιν νὰ βγάλῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ἀγορεύσεις ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Ἑπομένως, ἡ ἀπάντησις τῶν τεχνικῶν σας εἶναι δεδομένη. Πέραν ὅμως αὐτοῦ εἰδικῶς διὰ τὴν προκειμένην ἐπερώτησιν ὑπάρχει μία εἰδικὴ περίπτωσις. Ἀπὸ τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ παραιτηθῶμεν, ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπέμεινε νὰ τὴν συζητήσωμεν καὶ ἐπροκάλεσε. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, ὅταν ὑπάρχῃ πρόκλησις ἀπὸ ἐκείνην τὴν πλευρὰν καὶ ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ διάλογος μεταξὺ τῶν ἐπερωτώντων καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται, καὶ τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ ἐφ’ ὅσον εἶμαι βουλευτὴς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ ὑπάρχῃ μεροληψία, δὲν θέλω νὰ εἴπω μεροληψία —ἀνακαλῶ τὴν φράσιν— ἀλλὰ ἄνισος μεταχείρισις. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν διάλογον αὐτὸν νὰ ἀποδίδωνται πιστῶς ὅσα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὅσα λέγομεν ἡμεῖς οἱ ἐπερωτῶντες νὰ ἀναγράφωνται συνοπτικῶς. Ἑπομένως, νὰ ἐμφανίζεται ἀκρωτηριασμένη ἡ ἄποψις ἡ ἰδική μας καὶ ὡλοκληρωμένη ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι ἄλλως, κύριε Πρόεδρε.....

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἔδωσα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἠμποροῦν νὰ ὁμιλοῦν ὅλοι οἱ βουλευταί.

§34Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Εἶναι σοβαρώτατον τὸ θέμα, κύριε Πρόεδρε.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὅλα τὰ θέματα θὰ τὰ χειρίζεσθε ὅπως θέλετε.

§36Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ συγκεκριμένου θέματος καὶ διατυπώνω μίαν συγκεκριμένην ἀξίωσιν, διότι ἄλλως εἶναι ἐνδεχόμενον διὰ λόγους στοιχειώδους ἀμύνης νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν συνεχίζω τὴν ἐπερώτησιν, καὶ τὶ θὰ κάμετε; Ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω μίαν ἀπάντησίν σας, κύριε Πρόεδρε.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τούμπα, δὲν νομίζω ὅτι αὐτὸ ποὺ κάμνετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν συμβάλλει εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω τὶ ἐγένετο τεσσαράκοντα χρόνια ποὺ εἶσθε βουλευτής, ἐγένοντο ἐστενογραφημένα τὰ πρακτικὰ τῶν βουλευτῶν καὶ τώρα εὑρήκατε τὴν μεροληψίαν ἢ τὴν ἄνισον μεταχείρισιν; Σαράντα χρόνια ποὺ πολιτεύεσθε, ποῦ ἦσαν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά; Εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα νὰ ἀπαντήσητε, σᾶς παρακαλῶ.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, σᾶς ἀπαντῶ. Δὲν ἐζήτησα καθολικὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως. Ἐζήτησα ὡρισμένας ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ μακροῦ εἰς εἰδικὰς περιπτώσεις, ἔγιναν δεκταί. Διατί, λοιπόν, διαμαρτύρεσθε;

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ἐφ’ ὅσον εἶναι τὸ θέμα τόσον λεπτὸν καὶ οὐχί, βεβαίως, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Τούμπας, διότι τὰ λεχθέντα δὲν πτοοῦν τὸ Προεδρεῖον. Εἶναι κοινοβουλευτικὸν τὸ Προεδρεῖον καὶ ζητεῖ κοινοβουλευτικὰς ἐκδηλώσεις ἐδῶ μέσα καὶ θὰ δώσω ἐντολὴν τῶν κ.κ. Τούμπαν καὶ Ζίγδην αἱ ἀγορεύσεις νὰ στενογραφηθοῦν διὰ νὰ μὴ ἐγερθοῦν ἄλλα θέματα. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Τούμπαν ὅταν ζητῇ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ εἶναι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§40Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πέραν ὅσων ἐλέχθησαν, θὰ ἤθελα νὰ σημειώσω τοῦτο: Πράγματι, κάποτε ἐκδίδονται καὶ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Γίνεται ἕνας χειρισμὸς τοῦ Κανονισμοῦ, ὥστε τὰ θέματα πρὸς συζήτησιν, ἰδίως τὰ θέματα τοῦ ἐλέγχου, νὰ ἔρχωνται μετὰ ἓξ ἕως ὀκτὼ μῆνας —τοῦ Μαΐου ἐρώτησις συνεζητήθη ἀπόψε— ἄλλαι ἕν ἢ ἑνάμισυ ἔτος, ἕως ὅτου δημοσιευθοῦν, ἔτσι ἀνάγονται πλέον, εἰς τὸ ἔργον τῶν ἱστοριοδιφῶν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Σήμερον ὑπάρχουν τὰ τεχνικὰ μέσα καὶ ὑπάρχουν εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς τοῦ κόσμου. Θὰ ἤθελα, ὅμως, νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητον καὶ ἀδιαμαρτύρητον, ἂν θέλετε, τὴν ἐν τέλει τῆς πρώτης ἀπαντήσεώς σας πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου διατύπωσιν, ὅτι ὅσον ὀλιγώτερα καὶ συνοπτικώτερα λέγονται καὶ γράφονται, τόσον τὸ καλύτερον πρὸς ἐξύψωσιν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Αὐτὸ εἶναι ἕνας ἰδιότυπος τρόπος ἐκτιμήσεως τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Σώματος. Ἀλλὰ πέραν τῆς περιφρονήσεως πρὸς τὸν κοινοβουλευτισμόν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν γνώμην μου, περικλείει, νομίζω ὅτι τείνει νὰ δικαιολογήσῃ αὐτὴν τὴν πραγματικὴν ἀνισότητα μεταξὺ Ὑπουργῶν, τῶν ὁποίων ἐν ἀνέσει γράφονται πάντα ὅσα ἐλέχθησαν, καὶ λοιπῶν ἀγορητῶν τῆς Βουλῆς, πλὴν Ἀρχηγῶν ἢ ἐκπροσώπων κομμάτων, τῶν ὁποίων ὄχι ἁπλῶς συνοπτικῶς διατυποῦνται αἱ ἀγορεύσεις, ἀλλά, ὅπως εἶναι φυσικόν, πολλὲς φορὲς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατηθῇ ἡ ἀκριβὴς ἔννοια καὶ παρουσιάζονται οὐσιωδῶς ἠλλοιωμένα. Ὑπάρχει περίπτωσις ποὺ ἀπορεῖ καὶ ἐξίσταται κανεὶς ἂν εἶναι ἰδικά του αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ὡς σκέψεις του εἰς τὰ λεγόμενα ἐπίσημα πρακτικά. Θὰ ἤθελα, κύριε Πρόεδρε, ἑπομένως, νὰ ἐπανεξετάσετε τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν συγχρόνων προόδων τῆς τεχνικῆς. Σήμερον μὲ τὸ μαγνητόφωνον, ὅλα τὰ συνέδρια τοῦ κόσμου, καὶ τὰ ἐν Ἑλλάδι, ἔχουν ἀμέσως πρακτικά. Εἰς τὸν Βόλον, εἰς τὴν Ἀλεξανδρούπολιν μὲ ἕνα περιοδεύοντα ἐπιχειρηματίαν ἔχουν πρακτικὰ ἀμέσως, ἐστενογραφημένα καὶ αὐτολεξεί. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπειδὴ τὸ θέμα, πράγματι, τὸ συζητούμενον ἀπόψε εἶναι ἀρκετὰ λεπτὸν καὶ ἡ παράταξις ἡμῶν ἔχει ὁρίσει ἐπίσης ἐπὶ παραλλήλου ἐπερωτήσεως εἰδικὸν ἀγορητὴν τὸν κ. Ἐφραιμίδην, θὰ παρεκάλουν καὶ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ἐφραιμίδη νὰ στενογραφηθῇ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, κύριε Ἠλιοῦ, ἐπειδὴ εἴπατε ὅτι ἐξεδήλωσα περιφρόνησιν πρὸς τὸν κοινοβουλευτισμόν. Νομίζω, ὅτι πᾶν ἄλλο ἢ περιφρόνησις εἶναι, ὅταν λέγω ὅτι ἐδῶ μέσα πρέπει νὰ ἐργαζώμεθα περισσότερον καὶ νὰ ὁμιλῶμεν ὀλιγώτερον. Ἂν σᾶς φέρω τὴν στατιστικὴν τῶν ἐπερωτήσεων, τῶν ὁποίων ἐπελήφθημεν καὶ τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἐφέραμεν εἰς πέρας, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ ἔργον μας εἶναι πενιχρὸν καὶ ἀσήμαντον, ἐνῷ ἀφθονοῦν οἱ λόγοι. Συνεπῶς αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπον, δὲν εἶναι περιφρόνησις. Εἶναι προσπάθεια ἀνυψώσεως τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω καὶ ζητῶ ὅλων τὴν συνδρομήν.

§42Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια, τὰ ὁποῖα εἶπον καὶ οἱ ἄλλοι ρήτορες, διότι, κατὰ βάσιν, συμφωνῶ. Δύο παρατηρήσεις ἔχω νὰ ἀπευθύνω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Τὴν μίαν νὰ ἐπιληφθῆτε τῆς μελέτης, ὥστε νὰ ἐξοπλισθοῦν αἱ Ὑπηρεσίαι τῆς Βουλῆς μὲ τὰ μέσα καὶ τὸ προσωπικὸν ποὺ χρειάζεται, διὰ νὰ φθάσωμεν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ταχεῖαν ἀπόδοσιν τῶν λεγομένων, χωρὶς αὐτὴν τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία παρατηρεῖται σήμερον. Καὶ ἡ δευτέρα παράκλησις, κύριε Πρόεδρε, νὰ κάμετε ὅ,τι εἶναι εἰς τὸ χέρι σας, ὥστε νὰ ἔλθῃ τὸ ταχύτερον τὸ νομοσχέδιον τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ μποῦμε εἰς μίαν γραμμὴν διὰ τὸ μέλλον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ἐκ τοῦ πρώτου θέματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσῃ ὡς ὑπάρχουσαν νομολογίαν σχετικῶς πρὸς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο. Δὲν εἶναι δυνατὸν δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ παραδεχθῇ ὅτι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν προτιμήσεως μιᾶς ἐπερωτήσεως βάσει τοῦ νόμου, ὅτι θὰ πρέπει μὲ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ γίνεται ἐπὶ τῆς νόμῳ προβλεπομένης ἐπερωτήσεως νὰ συνδυάζεται καὶ πᾶσα ἄλλη ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος. Τοιοῦτόν τι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ.

§45Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Τούμπας εἶπεν ὅτι ἐγὼ προεκάλεσα τὴν συζήτησιν, ὅτι ἔκαμα πρόκλησιν. Ἐὰν ὑπάρχῃ πρόκλησις, ἡ πρόκλησις ὑπάρχει ἐκ μέρους τῶν ἐπερωτώντων καὶ δὴ περισσότερον ἀκόμη, ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ ἐπερώτησις καὶ αἱ ἀπόψεις τῶν ἐπερωτήσεων προεβλήθησαν, ὡς προεβλήθησαν, διὰ τοῦ τύπου. Δὲν εἶμαι συνεπῶς, ἐγὼ ὁ προκαλῶν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Τούμπα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος, κ. Δ. Θανόπουλος).

§47Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχει ἀναχθῆ εἰς ἀξίωμα ὅτι ἡ Κυβέρνησις προκειμένου νὰ ἀποκτήσῃ κομματικὰ ὠφέλη δὲν ὀρρωδεῖ πρὸ οὐδενός. Αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ τὴν παροῦσαν ἐπερώτησιν. Ἐπειδὴ τὸ πρόσωπον, διὰ τὸ ὁποῖον εἴχομεν καταθέσει ἐρώτησιν περὶ καταθέσεως τοῦ ἀτομικοῦ του φακέλλου ἐτέθη εἰς ἀποστρατείαν, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐθεωρήσαμεν ὅτι δὲν ὑπῆρχε πλέον θέμα συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως. Καὶ τὸ ἀνήγγειλα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅταν ἐκλήθην διὰ νὰ ὁμιλήσω. Καὶ τότε ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπροκάλεσεν ἐπιμόνως νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις αὐτή. Τὸ ἔκαμε δὲ αὐτὸ διότι ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει ὅτι μὲ τὴν συζήτησιν αὐτὴν θὰ δημιουργήσῃ ἕνα χάσμα μεταξὺ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Καὶ τὸ ἔκαμεν ἐπίσης διότι τὰς ἡμέρας ἐκείνας εἶχε περιέλθει εἰς πνιγηρὰν κυριολεκτικῶς ἀτμόσφαιραν ἀπὸ τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ τὸ θέμα τοῦ ἀντεργατικοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐζήτει πάσῃ θυσίᾳ ἕνα ἀντιπερισπασμόν, ὥστε νὰ δημιουργήσῃ κἄποιαν ὕφεσιν εἰς τὰ θέματα ἐκεῖνα τὰ σοβαρά, τὰ ὁποῖα κυριολεκτικῶς, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἔπνιγον. Κύριοι, πρέπει ἐν τῇ ἀρχῇ νὰ διευκρινίσω ἓν θέμα. Ἡ ἐπερώτησις, ἡ παροῦσα, δὲν στρέφεται κατὰ τοῦ στρατηγοῦ Καρδαμάκη. Ἡ ἐπερώτησις στρέφεται κατὰ τῆς φαύλου καὶ κομματικῆς διοικήσεως τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἐπίσης πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ προειδοποιήσω ὅτι καιρὸς εἶναι πλέον νὰ παύσουν οἱ κρωγμοὶ— ἐπαναλαμβάνω τὴν λέξιν, οἱ κρωγμοὶ— ὅτι, ὅταν ὁμιλοῦμεν καὶ κατακρίνομεν κἄποιον, ὁ ὁποῖος κατέχει ἰθύνοντα καὶ εἰς γενικὴν θέσιν, ὡς γενόμενον ἐπιλήσμονα τῶν παραδόσεων, τῶν νόμων καὶ τῶν Κανονισμῶν, ὅτι αὐτὸ θεωρεῖται ὅτι στρέφεται ἐναντίον τοῦ Σώματος, τοῦ ὁποίου ἡγεῖται. Πρόκειται περὶ ὑπηρεσιῶν καὶ καιρὸς εἶναι πλέον αἱ ὑπηρεσίαι, ἰδίως ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ σταματήσουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπροκάλεσε νὰ γίνῃ ἡ ἐπερώτησις αὐτή...

§48Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι νὰ γίνῃ.

§49Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Νὰ συζητηθῇ.

§50Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἕτερον ἑκάτερον.

§51Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν ἔχομεν διαφωνίαν. Καὶ συζητεῖται ἡ ἐπερώτησις. Ἔ, λοιπόν, κύριοι, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἰσθάνομαι ὅτι εἶμαι ἀποδεσμευμένος ἀπὸ ἓν ἄγχος, διότι νομίζω ὅτι καιρὸς ἦτο πλέον νὰ ἀκούσῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀλλὰ καὶ ὁ Στρατὸς ποῖον ἔκαμεν Ἀρχηγόν του ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ ποῖον λόγον τὸν ἔκαμεν. Ἦτο καιρὸς νὰ λεχθῇ αὐτὴ ἡ ἀλήθεια, καὶ θὰ λεχθῇ ἀπόψε. Κύριοι, τὸ θέμα μας εἶναι ἡ θέσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ. Ἡ θέσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ, εἶναι μία θέσις μὲ μίαν λαμπρὰν ἱστορίαν. Πάντοτε κατελαμβάνετο ἀπὸ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἶχον μίαν λαμπρὰν προσωπικὴν ἱστορίαν, μίαν ἐξαίρετον πολεμικὴν δρᾶσιν καὶ μίαν διακεκριμένην ὑπηρεσίαν ἐν εἰρήνῃ. Εἶχον καθέξει πάντοτε τὰς καλλιτέρας θέσεις οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, εἶχον διοικήσει μεγάλας μονάδες, μεραρχίας καὶ Σώματα Στρατοῦ, εἶχον ἀποδείξει εἰς πολεμικὴν δρᾶσιν ὑπέροχα προσόντα καὶ γενικῶς διὰ τῆς πολιτείας των εἰς τὸν Στρατόν, εἶχον ἐμφανίσει ὅτι ἦσαν οἱ φυσικοὶ ἡγήτορες τοῦ Στρατεύματος. Καὶ ἡ θέσις αὐτὴ ἔχει τιμηθῆ καὶ ἔχει τιμήσει σειρὰν ὁλόκληρον Ἑλλήνων Στρατηγῶν, τῶν ὁποίων πράγματι τὰ ὀνόματα, ἐὰν ἀνεφέροντο ἐδῶ, δὲν θὰ εὕρισκε κανεὶς νὰ εἴπῃ τὸ παραμικρόν, διότι εἶναι ὀνόματα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀναδειχθῆ εἰς τοὺς ἀγῶνας τοῦ Ἔθνους καὶ εἶχον ὁδηγήσει συνεχῶς εἰς τὴν νίκην καὶ εἰς τὴν δόξαν τοὺς ὑπ’ αὐτοὺς Ἕλληνας στρατευμένους πολίτας καὶ οὐδείς, ἐναντίον οὐδενός, εἰς τὸ παρελθόν, οὔτε κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν διχασμῶν, εἶχε ποτὲ ἀντίρρησιν δι’ οἱονδήποτε, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀναδειχθῆ, εἶχε φθάσει εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. Μόνον τότε δύναται κανεὶς νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ., ὅταν ὁ ἴδιος ἔχῃ ὡλοκληρωμένην, ὡς εἶπον, σταδιοδρομίαν, ὅταν ὁ ἴδιος ἔχῃ ἐπιβάλλει τὸ κῦρος εἰς τοὺς κατωτέρους του, ὅταν ὁ ἴδιος ἔχῃ γίνει σεβαστὸς εἰς τοὺς ἀνωτέρους του. Μόνον τότε ἡ θέσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. κατέχεται ἀπὸ μίαν ἡγετικὴν προσωπικότητα καὶ δύναται ἡ πατρὶς μετ’ ἐμπιστοσύνης νὰ τοῦ ἀναθέσῃ τὰ καθήκοντα αὐτά. Ἐάν, ὅμως, δὲν κατέχῃ τὰ προσόντα αὐτά, ἐὰν δὲν εἶναι ὁ ἴδιος βέβαιος, ἐὰν δὲν βασίζεται ὁ ἴδιος εἰς λαμπρὰν σταδιοδρομίαν καὶ εἰρηνικὴν καὶ πολεμικήν, τότε δὲν ἔχει πτερὰ ἰδικά του, εἶναι ὑποχρεωμένος κάπου νὰ ἀκουμπίσῃ, ἐὰν δέ, χωρὶς νὰ ὑπάρχουν αἱ προϋποθέσεις αὐταὶ τῆς σταδιοδρομίας, διὰ λόγους κομματικῆς εὐνοίας, ἔχῃ ἀνέλθει εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ., τότε ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν εἶναι πλέον ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ, εἶναι ὄργανον τοῦ κόμματος. Καὶ ἀτυχῶς, ἀτυχέστατα, αὐτὴ εἶναι ἡ περίπτωσις τοῦ προηγουμένου Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. Διότι, ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. ὁ Ἀντιστράτηγος κ. Καρδαμάκης. Οὗτος, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, εἶχε συνεχεῖς δυσμενεῖς κρίσεις μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1956–58, ὅτε ὑπηρέτει ὡς Ὑποστράτηγος, Ἀρχηγὸς τοῦ Μηχανικοῦ. Αἱ κρίσεις ἦσαν σκληρόταται καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐζητήσαμεν καὶ τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλλου ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠρνήθη τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλλου, μὲ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι πρόκειται περὶ ἀπορρήτων ἐγγράφων, μολονότι ἐπανειλημμένως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔχει ἀναπτυχθῆ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωροῦνται ἀπόρρητα ἔγγραφα αὐτά, τὰ ὁποῖα τίθενται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεσπίζεται νέα νομολογία εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅταν ἐπὶ Στρατάρχου Παπάγου, ἐπανειλημμένως εἶχον δοθῆ ἀτομικοὶ φάκελλοι ἀξιωματικῶν εἰς τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι εἶχον ζητήσει τούτους. Αἱ κρίσεις, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ Στρατηγοῦ Καρδαμάκη, διὰ τὴν περίοδον 1956–58, ἦσαν σκληρόταται καὶ εἰς τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν, τὰς εἴχομεν ἀναγράψει καὶ δὲν εἴχομεν διάψευσιν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ σᾶς ἀναφέρω, διότι ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω, πῶς ἔγινεν οὗτος Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. Ἰδοὺ τινὲς τῶν κρίσεων. «Στερεῖται τῶν προσόντων νὰ ἀσκήσῃ διοίκησιν μεγάλης μονάδος, ἐλλείψει διοικητικῆς πείρας». Ἑτέρα κρίσις. «Ὡς Ἀρχηγὸς Μηχανικοῦ δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ ἀξιόμαχον τοῦ ὅπλου, εἰσηγούμενος καὶ προκαλῶν νὰ χρησιμοποιῆται τοῦτο δι’ ἔργα ἀλλότρια πρὸς τὴν πολεμικήν του ἀποστολήν». Τέλος, εἰς γενικὴν κρίσιν, χαρακτηρίζεται «ὡς μὴ ἔχων νοοτροπίαν στρατιωτικοῦ ἡγέτου, ἀλλ’ ἐργολάβου». Πέραν αὐτῶν τῶν δυσμενῶν κρίσεων, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶχε καὶ τὰ ἀπαραίτητα οὐσιαστικὰ τυπικὰ προσόντα. Δηλαδή, τὸ 1958, ὅταν ἦλθεν ἡ σειρά του νὰ κριθῇ ἀπὸ τὸ Α.Σ.Σ. διὰ νὰ προταθῇ εἰς τὸ Α.Σ.Ε.Α. διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀντιστρατήγου, ὁπότε πρέπει νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει τοῦ Α.Σ.Σ. καὶ ἡ σταδιοδρομία του, ὥστε νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν πληροῖ τὰ τυπικὰ καὶ τὰ οὐσιαστικὰ προσόντα, δὲν ἐπλήρου οὔτε τὰ οὐσιαστικὰ προσόντα, διότι δὲν εἶχε διοικήσει ὡς Ὑποστράτηγος Μεραρχίαν. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, τὸ Α.Σ.Σ., προεδρεύοντος τοῦ τότε Ὑπουργοῦ κ. Θεμελῆ, τὸν ἔκρινεν ὡς στάσιμον. Προακτέον ἢ μὴ προακτέον δὲν ἔχει σημασίαν, δὲν τὸν ἔκρινεν ἱκανὸν νὰ τὸν προτείνῃ εἰς τὸ Α.Σ.Ε.Α. πρὸς προαγωγήν.

§52Γ. ΘΕΜΕΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ὁ ἐκλεκτὸς ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος, ἔκαμε μνείαν τοῦ ὀνόματός μου εἰς τὴν ἀναπτυσσομένην ἐπερώτησιν καὶ πιθανὸν νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ μὲ μνημονεύσῃ, νομίζω διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, δημιουργεῖται δι’ ἐμὲ προσωπικὸν ζήτημα, διότι ὡς λέγει ὁ Κανονισμὸς μοῦ ἀποδίδονται γνῶμαι ἀλλοῖαι ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν παρ’ ἐμοῦ.

§53Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐν τῇ Βουλῇ.

§54Γ. ΘΕΜΕΛΗΣ. Ἐδῶ, διότι πρόκειται περὶ θέματος καὶ αἰτιάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ὅταν ἐγὼ ἤμην ὁ Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, Ὑφυπουργὸς βεβαίως, πλὴν ὅμως ἐπὶ τῶν διοικητικῶν θεμάτων κατ’ οὐσίαν ἤμην ὁ μόνος ὑπεύθυνος καὶ κατ’ ἐξουσιοδότησιν ὁ μόνος ὑπεύθυνος καὶ συνεπῶς νομίζω ὅτι θὰ πρέπει ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νομίσῃ εὔλογον, νὰ μοῦ δώσῃ τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω καὶ ἐγώ, νὰ ἐξιστορήσω τὰ γεγονότα διὰ νὰ μὴ ἀναγκάζωμαι νὰ διακόπτω τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορα, δι’ ὅσα τυχὸν ἐν συνεχείᾳ τῆς ἀναπτύξεως θὰ εἶναι σύμφωνα μὲ τὴν πραγματικότητα.

§55Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαιότατα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑπάρξῃ τοιαύτη περίπτωσις κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὑφίσταται θέμα.

§57Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Καὶ ἐγὼ προσωπικῶς δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Συνεχίζω. Τότε, τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1958 εἰσήχθη πρὸς κρίσιν παρὰ τῷ Α.Σ.Σ. ὁ Ὑποστράτηγος Καρδαμάκης διὰ νὰ κριθῇ ἐὰν εἶχε τὰ προσόντα νὰ προταθῇ εἰς τὸ Α.Σ.Ε.Α. πρὸς προαγωγήν. Προήδρευε τότε τοῦ Συμβουλίου ὁ ἀξιότιμος κ. Θεμελῆς, ὡς Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τὸ Συμβούλιον αὐτὸ τὸν ἔκρινεν ὡς μὴ προακτέον ἢ στάσιμον, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔκρινεν ὅτι δὲν θὰ τὸν ὑπεδείκνυε πρὸς κρίσιν, πρὸς προαγωγὴν εἰς τὸ Α.Σ.Ε.Α., δηλαδὴ τὸν ἔκοβεν ἐκεῖ. Ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης ὑπέβαλε παράπονα, βάσει τῶν κειμένων νόμων, καὶ τὰ παράπονα αὐτὰ ἐξητάσθησαν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1958 παρὰ τοῦ αὐτοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, εἰς ὃ συμμετεῖχεν ἐπίσης, ὡς Πρόεδρος, ὁ τότε Ὑφυπουργός, κ. Θεμελῆς. Τότε εἰδοποιήθη ὁ τότε Ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ, ὅτι ἐπιθυμία τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ κριθῇ προακτέος ὁ Ὑποστράτηγος κ. Καρδαμάκης, καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἤθελε βεβαίως νὰ τοῦ δοθοῦν ἡγετικαὶ θέσεις, ἀλλὰ ἤθελε νὰ τὸν προαγάγουν καὶ νὰ τὸν κρατήσουν, διότι εἶχεν ἐπιδείξει δραστηριότητα εἰς τὶς Μπουλντόζες. Πράγματι, μετὰ ἀπὸ αὐτὴν τὴν διαβεβαίωσιν καὶ παραγγελίαν τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἔκρινε κατὰ πλειοψηφίαν, προακτέον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀντιστρατήγου, λαβὸν ὑπ’ ὄψει τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν διαβιβασθεῖσαν ἐπαναλαμβάνω πρὸς τὸν τότε Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ, κύριον Σειραδάκην, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς ἡγετικὴν θέσιν ἀλλὰ ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι τὸν ἐχρειάζοντο, διότι εἶχεν ἐπιδείξει δραστηριότητα εἰς τὶς Μπουλντόζες. Ἐνταῦθα ἐπιθυμῶ νὰ κάμω μίαν διακοπὴν καὶ νὰ εἴπω ὅτι τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἔκρινε βάσιμα τὰ παράπονα τοῦ Ἀντιστρατήγου Καρδαμάκη καὶ τὸν ἐπρότεινε πρὸς προαγωγὴν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἔχον ὑπ’ ὄψει του τὴν σταδιοδρομίαν τὴν μέχρι τοῦδε τοῦ κ. Καρδαμάκη, τὴν ἔλλειψιν συνεχοῦς, διακεκριμένης καὶ μακρᾶς πολεμικῆς δράσεως καὶ τοὺς χαρακτηρισμούς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀναγεγραμμένοι εἰς τὰ φύλλα ποιότητός του. Καὶ τὸ ἴδιον Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον οὐδέποτε ἐδέχθη νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, αἱ ὁποῖαι ἀφεώρων δικαίωσιν λαμπρῶν πολεμιστῶν, ἐνδόξων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀρίστην σταδιοδρομίαν. Κατὰ σύστημα τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, πάντοτε ἀπέρριπτεν εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἔκτοτε μὲ τὴν προαγωγὴν αὐτὴν τοῦ Ὑποστρατήγου Καρδαμάκη εἰς Ἀντιστράτηγον, μὲ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον σᾶς ἐξήγησα προηγουμένως, ἀρχίζει ἡ βιομηχανία τῆς κατασκευῆς τοῦ Ἀντιστρατήγου Καρδαμάκη εἰς Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ. Περὶ τὰ τέλη Δεκεμβρίου 1958 διὰ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ὁμοφώνως παρ’ ὅλης τῆς Βουλῆς, παρετάθη τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ τότε Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. τοῦ Ἀντιστρατήγου Σειραδάκη. Πράγματι, ἡ Βουλὴ τότε ὁμοφώνως ἐψήφισε τὸν νόμον αὐτόν, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς ἐξαιρέτου ἀξιωματικοῦ καὶ πολεμιστοῦ, διακριθέντος ἐν εἰρήνῃ, ὁ ὁποῖος ἐτίμησε πραγματικῶς τὰς ἐπωμίδας του καὶ παρετάθη τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ Στρατηγοῦ Σειραδάκη. Δὲν ἐγνωρίζαμεν, ὅμως, τὶ ἐκρύπτετο πίσω ἀπὸ αὐτὴν τὴν παράτασιν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν τότε ὅτι εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐργάζεται ἡ βιομηχανία τῆς κατασκευῆς τοῦ νέου Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. Καὶ ἐκρύπτετο τὸ ἑξῆς: Ἔπρεπε πάσῃ θυσίᾳ νὰ παραταθῇ τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ κ. Σειραδάκη, ὄχι διότι ἤθελον τὸν Σειραδάκη νὰ παραμείνῃ ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ., ἀλλὰ διὰ νὰ ἀξιοποιηθῇ ὁ χρόνος, ὥστε νὰ προετοιμάσουν τὰ τυπικὰ προσόντα πρὸς τοποθέτησιν τοῦ ἀντιστρατήγου Καρδαμάκη πλέον. Καὶ μίαν ὡραίαν πρωΐαν κατάπληκτος καὶ ὁ στρατός, ἀλλὰ καὶ ὅσοι ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ ἐγνώριζον τὰ πράγματα ἀνεγίγνωσκον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης εἶχεν ἀναρριχηθῆ ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. Ὑπῆρξεν ἕνα βαρύτατον πλῆγμα ἡ τοποθέτησις τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Ἦτο ἡ πρώτη φορὰ εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἡ πρώτη φορὰ εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Στρατοῦ, καθ’ ἣν ἕνας ἀξιωματικὸς χωρὶς συνεχῆ, μακρὰν καὶ διακεκριμένην πολεμικὴν δρᾶσιν, χωρὶς νὰ ἔχῃ διοικήσει συνεχῶς καὶ ἐπανειλημμένως μεραρχίας εἰς τὸ σῶμα στρατοῦ, ἦτο ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ἀξιωματικὸς χωρὶς νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν δρᾶσιν, ὁ ὁποῖος ἐβαρύνετο καὶ μὲ τοὺς χαρακτηρισμούς, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέγνωσα προηγουμένως, ἦτο ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ἔφθασεν εἰς τὸ ἀνώτατον ἀξίωμα τοῦ στρατοῦ ἀξιωματικὸς ἄνευ δράσεως, ἦτο ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ἡ παράδοσις τοῦ στρατεύματος ἔσπαζεν, ἦτο ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ἐδίδετο ἕνα τρομερὸν παράδειγμα εἰς τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ σταδιοδρομοῦν πλέον οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ φθάσουν εἰς τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα. Οὐδέποτε εἰς τὸ παρελθὸν —καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε νὰ μοῦ εἴπῃ καὶ μίαν περίπτωσιν— ἀνῆλθεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. ἀξιωματικός, ἔχων αὐτὰ τὰ προσόντα, ὡς ὁ τοποθετηθεὶς εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἀντιστράτηγος Καρδαμάκης. Τὸ θλιβερὸν συμπέρασμα εἶναι ὅτι ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης δὲν προεβάλλετο ἐκ τῆς δράσεως εἴτε εἰρηνικῆς, εἴτε πολεμικῆς διὰ τὴν θέσιν αὐτὴν καὶ τὸ λυπηρὸν ἀποτέλεσμα ἔρχεται μόνον του. Ἀφ’ ἧς ἐγένετο ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. εἶχεν ἀνάγκην νὰ κρατηθῇ, διότι δὲν εἶχεν οὐδεμίαν σταδιοδρομίαν ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ ἠμπορῇ νὰ στηριχθῇ. Καὶ ἠναγκάσθη, διὰ νὰ κρατηθῇ, νὰ ἁρπαχθῇ ἀπὸ τὸ κόμμα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἠκολούθησε τὴν μοναδικὴν διέξοδον, ἡ ὁποία τοῦ ἀπέμεινε νὰ γίνῃ ὄργανον τοῦ κόμματος. Ἀλλὰ αὐτὸς ἦτο καὶ ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸ τὸν ἔκαμεν ἀρχηγόν, διὰ νὰ τὸν ἔχῃ ὄργανόν της, διὰ νὰ τὸν ἔχῃ εἰς χεῖρας της καὶ νὰ κάμνῃ ὅ,τι θέλει. Διότι δὲν ἦτο ἀξιωματικὸς μὲ τὴν σταδιοδρομίαν καὶ τὸ ἠθικὸν ἀνάστημα, ὥστε νὰ εἴπῃ «ὄχι» πρὸς τὰ ἐπάνω. Ἦτο ἀδύνατον εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης νὰ εἴπῃ «ὄχι». Δὲν εἶχε τὸ κῦρος, δὲν εἶχε τὸ ἀνάστημα, τὴν ἱστορίαν νὰ ἀποτολμήσῃ νὰ εἴπῃ «ὄχι». Καὶ αὐτὸ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ εἴπῃ ποτὲ «ὄχι». Δι’ αὐτὸ τὸν ἔκαμεν ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ. Καὶ ὑπῆρξεν εὐγνώμων ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης. Ἀνταπεκρίθη εἰς τὰς προσδοκίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς παρέσχε καὶ πολιτικὰς ὑπηρεσίας. Καὶ ἰδοὺ ποίας ὑπηρεσίας τῆς παρέσχε. Πρῶτον ἐξέδωσε τὴν περίφημον διαταγὴν περὶ ἐφοδιασμοῦ ἁπάντων τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν μονίμων καὶ ἐθελοντῶν, τῶν οἰκογενειῶν των καὶ τοῦ ὑπηρετικοῦ των προσωπικοῦ δι’ ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. «Ἁπάντων» λέγει ἡ διαταγή. Εἶναι πρωτοφανές, ὅτι ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. ἐκδίδει τοιαύτην διαταγήν. Οὐδέποτε εἶχεν ἐκδοθῆ τοιαύτη διαταγή. Ἐπίσης πρέπει νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι δύο ἀρχηγοὶ Ἐπιτελείων, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Ν. καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Α. δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐκδώσουν παρομοίαν διαταγήν. Μήπως καὶ αὐτοὶ δὲν ἤξευρον ὅτι συμφέρει εἰς ὅλους νὰ ἔχουν ὅλοι ἐκλογικὰ βιβλιάρια καὶ νὰ κάμουν τὸ καθῆκον των; Ἀλλὰ αὐτοὶ εἶχον φθάσει εἰς τὴν σταδιοδρομίαν των μὲ τὰ φτερὰ τὰ ἰδικά των καὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ σκύβουν τὴν κεφαλὴν καὶ νὰ σπεύδουν νὰ ἐκτελοῦν τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου των. Ἐλέχθη ὅτι τὸ «ἅπαντες» τῆς διαταγῆς εἶναι τρόπος τοῦ λέγειν. Δὲν εἶναι τρόπος τοῦ λέγειν. Διότι ἔρχεται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἔρχεται τὸ πόρισμα τοῦ Εἰσαγγελέως κ. Φλώρου, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ σαφῶς καὶ καταγγέλλει ὅτι ἐξεδόθησαν εἰς τὸ Χαϊδάρι —ἐξήτασε μίαν περίπτωσιν μόνον— 110 πλαστὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια τῆς ἐκεῖ στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ μάλιστα ἀναφέρει τὸν ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ἐπεμελήθη τῆς ἐκδόσεως αὐτῶν. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι ἦτο ὁ Λοχαγὸς Τσιάντας. Τὸ πόρισμα ἐπίσης λέγει ὅτι τὰ πλαστὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια ἐξεδόθησαν μερίμνῃ τοῦ Παναγοπούλου, ὁ ὁποῖος ἦτο ὑπάλληλος τῶν γραφείων τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τέλος λέγει —καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον — ὅτι τὰ βιβλιάρια αὐτὰ ἐξεδόθησαν δυνάμει τῆς διαταγῆς, τὴν ὁποίαν ἐξέδωσεν ὁ κ. Καρδαμάκης. Ἐὰν σᾶς κάμῃ αὐτὸ ἐντύπωσιν μὴ αἰτιᾶσθε ἐμέ. Νὰ αἰτιᾶσθε αὐτούς, οἱ ὁποῖοι τὰ ἔπραξαν καὶ τοὐλάχιστον εὐλογήσατε αὐτόν, ὁ ὁποῖος τὰ διεβεβαίωσε δικαστικῶς. Τὸ ὅτι ἡ διαταγὴ ἐκ τῆς γενέσεώς της ἦτο πονηρά, ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι, ἐνῷ πρόκειται περὶ θέματος ποὺ ἀφεώρα τὰ ἀστικὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ἐξεδόθη διαταγὴ ἐμπιστευτική. Ποῖος ὁ λόγος μία τοιαύτη διαταγὴ νὰ εἶναι ἐμπιστευτική; Ἄλλος λόγος δὲν ὑπῆρχε, παρὰ διὰ νὰ εἶναι πλαστὰ τὰ βιβλιάρια. Βεβαίως ὁ Θεὸς ἀγαπᾷ τὸν κλέφτη, ἀλλὰ ἀγαπᾷ καὶ τὸν νοικοκύρη. Δευτέρα ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν παρέσχεν ὁ ἀντιστράτηγος Καρδαμάκης, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. Κοινοποιεῖ εἰς τὸ Στράτευμα ἀνακοίνωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καθαπτομένην τοῦ προσώπου, τέως Πρωθυπουργοῦ καὶ τέως Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καθαπτομένην τοῦ προσώπου τοῦ κ. Βενιζέλου. Ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἶχε δικαίωμα νὰ κάμῃ ἀνακοινώσεις καὶ νὰ μεταχειρισθῇ κατὰ τὸν Α ἢ Β τρόπον τοὺς πολιτικούς του ἀντιπάλους, ἀλλὰ τοιοῦτον δικαίωμα δὲν εἶχεν ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ γίνεται αὐτό. Καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἢ νὰ μοῦ εἴπῃ μίαν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε. Σ. νὰ κυκλοφορῇ δι’ ἐγκυκλίου διαταγῆς εἰς ὅλον τὸ Στράτευμα τὰς πολιτικὰς διενέξεις τοῦ Ὑπουργοῦ του. Εἶναι κἄτι πρωτοφανές. Ἀποτελεῖ τοῦτο εὑρεσιτεχνίαν τοῦ κ. Καρδαμάκη καὶ οὐδέποτε ἄλλοτε αὐτὸ παρουσιάσθη, οὔτε εἰς τὰς ὀξυτέρας ἡμέρας τῶν πολιτικῶν ἀνταγωνισμῶν. Οὔτε ἐπὶ Μεταξᾶ, οὔτε εἰς οἱανδήποτε ἄλλην περίπτωσιν διὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μία δικαιολογία, λόγῳ ὀξύτητος πολιτικῶν διαφορῶν, δὲν διενοήθη ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. νὰ ἐκδώσῃ μίαν διαταγήν, ἥτις νὰ καθάπτεται τῶν πολιτικῶν του ἀντιπάλων. Καμαρώσατε τὸν ἄνδρα, ἀγαπητοὶ κ.κ. συνάδελφοι. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν συμπεριφορὰν τοῦ Στρατηγοῦ Καρδαμάκη κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. ὑποτίθεται ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἕνα τελείως ἀδιάβλητον πρόσωπον. Ποιὰ δὲ εἶναι ἡ πρώτη δουλειά, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, μόλις παραλαμβάνει ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογάς; Τόν, παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ Γραφείῳ, τὸ λεγόμενον Στρατιωτικὸν Γραφεῖον τοῦ Πρωθυπουργοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ὁμιλήσω βραδύτερον, ἔφεδρον Ταξίαρχον κ. Βέρρον, τὸν παίρνει ἀπὸ τὸ Γραφεῖον τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τὸν τοποθετεῖ εἰς τὸ ἰδικόν του Γραφεῖον. Ποία πρᾶξις πλέον διαβλητὴ ἀπὸ αὐτήν, δύναται νὰ γίνῃ; Ἦτο δυνατὸν νὰ διανοηθῇ κανείς, ὁ Στρατιωτικὸς Σύμβουλος τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἀναμιγνύεται εἰς τὸν προεκλογικὸν ἀγῶνα, νὰ ἀξιοποιηθῇ ἀπὸ τὸ Γραφεῖον ἑνὸς ἀρχηγοῦ Ἐπιτελείου; Ἐχάθησαν αἱ ἄλλαι θέσεις; Ἂν καὶ τὸ ὀρθὸν θὰ ἦτο, ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, μόλις ἔπαυσεν ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον εἶχεν ἀνακληθῆ, ἀμέσως νὰ τὸν θέσουν εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Αὐτὸ ὅμως δὲν τὸ ἔπραξε, καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ τὸν παίρνει εἰς τὸ γραφεῖον του. Καμαρώσατε τὸν ἄνδρα. Δεύτερον: Εἶχον λάβει ἐντολὴν κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν νὰ προβῶ εἰς διάβημα πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸν κ. Ποταμιάνον. Μεταξὺ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον εἰς τὸν κ. Ποταμιάνον, ἦτο καὶ τὸ ἑξῆς γεγονός: Εἴχομεν σαφεῖς πληροφορίας, διασταυρουμένας, ὅτι, ὅταν ὁ κ. Ποταμιᾶνος συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ. περιώδευεν εἰς τὰς μεγάλας μονάδας καὶ εἰς ὁμιλίας του πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς διεκήρυσσε πῶς πρέπει νὰ διεξαχθῇ ὁ προεκλογικὸς ἀγών, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, μόλις ἐτελείωνε, ἔμενε ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. ὁ Ἀντιστράτηγος Καρδαμάκης καὶ τοὺς ἔλεγεν: «Αὐτὰ ποὺ σᾶς εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς εἶναι καλά, ἀλλὰ σεῖς θὰ κάμετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπαμεν ἡμεῖς». Ἐπ’ αὐτοῦ δὲ δὲν εἶχον οὔτε μίαν διάψευσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ποταμιάνου, τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ἡ ἡγεσία τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Εἰς τὸ διάβημά μου αὐτό, παρεπονέθην εἰς τὸν κ. Ποταμιάνον, διότι εἶχεν ἐκδοθῆ διαταγὴ διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐρρυθμίζετο τὸ θέμα, ὅπως αἱ οἰκογένειαι καὶ τὰ μέλη τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀξιωματικῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον δικαίωμα ψήφου εἰς ἄλλην περιφέρειαν, ὀργανωθοῦν καὶ μεταφερθοῦν διὰ κρατικῶν μέσων καὶ ἐξόδων εἰς τὰ σημεῖα ποὺ θὰ ἐψήφιζον καὶ νὰ ἐπιστρέψουν ὀπίσω. Κατόπιν τοῦ διαβήματος αὐτοῦ, ἀνεστάλη ἡ διαταγὴ αὐτή, ἀλλὰ ἤδη πολλαὶ οἰκογένειαι εἶχον ξεκινήσει. Τὰ ἔξοδα δὲν γνωρίζω ποῖος τὰ ἐπλήρωσε. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὰ ὁδοιπορικὰ ἔχουν πληρωθῆ ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Πάντως, δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀποδείξω καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιμένω ἐπ’ αὐτοῦ. Θαυμάσατε καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§58Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Θέλω νὰ πληροφορήσω τὸ Σῶμα, κ. συνάδελφε, ὅτι εἰδικῶς, εἰς τὴν Μυτιλήνην, ἦλθε στρατιωτικὸν ἀεροπλάνον καὶ ἔφερε οἰκογένειαν μονίμου λοχαγοῦ, διὰ νὰ ψηφίσῃ τὴν Ε.Ρ.Ε.

§59Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐπεβεβαιώσατε αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον.

§60Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω: Τὴν διαταγὴν διὰ τὴν πτῆσιν τοῦ ἀεροπλάνου τὴν ἐξέδωκεν ὁ κ. Καρδαμάκης;

§61Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τοὺς ἔφερε μὲ στρατιωτικὸν ἀεροπλάνον...

§62Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ ἐρώτησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ στρατηγοῦ Καρδαμάκη. Ἠρώτησα λοιπόν: Τὴν διαταγὴν διὰ τὴν πτῆσιν τοῦ ἀεροσκάφους τὴν ἐξέδωσεν ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης;

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ.

(Ε. Κ.). Τί σημασίαν ἔχει αὐτό; (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω κ. Τούμπα, νὰ μὴ δέχεσθε αὐτοῦ τοῦ εἴδους διακοπάς.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἦτο ὑπερήφανος διὰ τὸ εὕρημά του αὐτό, ἐὰν ὑπεστηρίζετο ὅτι ὁ κ. Καρδαμάκης ἦτο τὸ μόνον σκεῦος τῆς προεκλογικῆς περιόδου, ἀλλὰ δὲν ἦτο μόνος ὁ κ. Καρδαμάκης, ὑπῆρχον καὶ ἄλλα προεκλογικὰ σκεύη.

§66Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Χωρὶς νὰ στενοχωροῦμαι, ὅπως ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Ἐὰν οἱ πράκτορες ὑπῆρχον παντοῦ, τότε ἀλλάζει εἰκόνα ἡ ὅλη ὑπόθεσις. Εἶχε πράκτορες ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης; Καὶ διατί ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας διέταξε τὴν πτῆσιν τοῦ ἀεροπλάνου εἰς Μυτιλήνην — ἐὰν πράγματι ἐπέταξε τὸ ἀεροπλᾶνον ἐκεῖ;

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πάλιν δὲν ἤκουσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἔλλειψις ψυχραιμίας εἶναι ἰδική του. Δὲν εἶπα παντοῦ, ἐγὼ εἶπα ὅτι δὲν ἦτο μόνος ὁ Καρδαμάκης. Ἡ ΕΡΕ— δόξα τῷ Θεῷ — εἶχε καὶ ἄλλα σκεύη, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ τὸ ἀεροπλᾶνον τῆς Μυτιλήνης, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα περιστατικὰ ποὺ θὰ τὰ ἀναφέρωμεν.

§68Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὸ ἀεροπλᾶνον διὰ νὰ πετάξῃ ἐχρειάζετο κἄποια διαταγὴ καὶ αὐτὴ ἔπρεπε νὰ προέρχεται ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀεροπορίας, διὰ τὸν ὁποῖον ὅμως ὁ κ. Τούμπας εἶπεν ὅτι ὑπῆρξεν ἐξαίρετος, διότι ὅλα αὐτὰ συνέβησαν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὄχι εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ τὴν ἀεροπορίαν.

§69Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὰ στοιχεῖα μου εἶναι ἠλεγμένα καὶ δὲν περιπίπτουν εἰς οὐδεμίαν ἀντίφασιν.

§70Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ αὐτῶν ποὺ λέγετε σεῖς, κύριε Τούμπα, καὶ ἐκείνων ποὺ λέγει ὁ κ. Γαληνός.

§71Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν διαφορὰν βραδύτερον.

§72Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐγὼ δὲν ἔχω διαφορὰν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἀλλὰ σεῖς ἔχετε μὲ τὸν κ. Γαληνόν.

§73Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς μίαν ἐνέργειαν τοῦ Στρατηγοῦ Καρδαμάκη, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι πράγματι ἐξεπλήρωσε τὸν προορισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον καὶ τὸν εἶχον βάλει εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων. Ὅταν ὁ στρατάρχης Παπάγος, ὁ νικητὴς τῆς Ἀλβανίας καὶ τοῦ συμμοριτοπολέμου μὲ τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον εἶχε, κατέβαινε εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ παίρνει τὰ 53% καὶ ἔρχεται ἡ ΕΡΕ βεβαρημένη μὲ τόσα θέματα — μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τῆς Κύπρου — καὶ παίρνει εἰς τὰ στρατιωτικὰ τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἦσαν καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, μέσον ὅρον 85%. Κύριοι, αὐτὸ εἶναι κἄτι τὸ καταπληκτικόν.

§74Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀληθὲς εἶναι ὅτι τὸ 79% ἦτο τὸ ποσοστὸν τῶν ψήφων τῶν εἰδικῶν καταστάσεων καὶ βάσει ὡρισμένων συλλογισμῶν κατέληξα ὅτι ἀπὸ τὸ 79% τὸ 85% εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι οἱ στρατιωτικοὶ ψῆφοι.

§75Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἴχατε ὑποστηρίξει ὅτι ὁ γενικὸς μέσος ὅρος ἦτο 85%.

§76Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τῶν στρατιωτικῶν ψήφων. Εἶχον διατυπώσει ὡρισμένον συλλογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου κατέληξα εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα.

§77Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐγὼ ξεκινῶ ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν 85%. Κύριοι, εἶναι λυπηρὸν πραγματικά, εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ὅταν ἔχῃ περάσει ὁ τόπος αὐτὰ ἀπὸ ἀπόψεως κομματικῶν ἀγώνων τοῦ προσφάτου παρελθόντος, εἶναι λυπηρὸν νὰ εὑρίσκεται στράτευμα, τὸ ὁποῖον νὰ ψηφίζῃ μὲ τέτοιο ἀποτέλεσμα. Ἐλέχθη ὅμως καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ ἐγράφη καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀντικομμουνιστικὴν προπαγάνδαν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ στράτευμα. Ἀλλά, κύριοι, ἡ ἀντικομμουνιστικὴ προπαγάνδα ἐγένετο εἰς ὅλα τὰ ὅπλα, ἐπομένως ἡ ἐπιρροὴ καὶ ἡ ἐπήρειά της ἔπρεπε εἰς τοὺς στρατευομένους στρατιώτας, ναύτας καὶ σμηνίτας νὰ εἶναι ἡ αὐτὴ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι ἁρμονικὸν τῆς ψήφου μεταξὺ Στρατοῦ, Ναυτικοῦ καὶ Ἀεροπορίας. Πῶς συμβαίνει νὰ ἔχωμεν 85% εἰς τὸν Στρατὸν καὶ διάφορον ἀποτέλεσμα εἰς τὸ Ναυτικὸν 50–55% καὶ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν 55–60%; Τὰ τμήματα αὐτὰ ἦσαν τοῦ Ναυστάθμου, τῆς Ἀγχιάλου, τῆς Σούδας κλπ. Εἶναι ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν λεχθῆ ἐπανειλημμένως χωρὶς νὰ ἔχῃ κανεὶς διαψεύσει αὐτούς.

§78Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὰ ἀποτελέσματα τῶν εἰδικῶν καταστάσεων ἐδημοσιεύθησαν συνολικῶς κατὰ περιφερείας Πρωτοδικείων.

§79Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κατὰ τμήματα.

§80Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐγὼ μένω μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι συνολικῶς ἐδημοσιεύθησαν.

§81Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποτελεῖ στρατιωτικὸν ἀπόρρητον ἡ γνῶσις τῶν στρατιωτικῶν ἐκλογικῶν τμημάτων;

§82Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἄς διευκρινίσωμεν αὐτὸ τὸ σημεῖον. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς ψηφοφορίας τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὰς εἰδικὰς καταστάσεις ἐδημοσιεύθησαν καὶ κατὰ τμήματα ἢ μόνον κατὰ Πρωτοδικεῖον ἑκάστης περιφερείας.

§83Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πράγματι, ὅλα τὰ ψηφοδέλτια συνεκεντρώθησαν εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα, ἀλλὰ τὰ Πρωτοδικεῖα ἐδημοσίευσαν καταστάσεις τῶν τμημάτων. Ἐπομένως ἡ ἀνάλυσις τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν τμημάτων εἶναι ἡ βάσις τῶν συλλογισμῶν τοῦ κ. Ναυάρχου.

§84Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐγὼ δὲν εἶδον καμμίαν δημοσίευσιν κατ’ ἐκλογικὰ τμήματα. Εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῶν πρωτοδικειακῶν περιφερειῶν.

§85Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον προκαλοῦμαι, θὰ ἀναφέρω, ὅτι εἶχον τὸ θλιβερὸν προνόμιον νὰ παρακολουθήσω τὴν ὅλην ἐργασίαν τοῦ Πρωτοδικείου Ρόδου καὶ τὴν ἀποσφράγισιν τῶν στρατιωτικῶν ψηφοδελτίων.

§86Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπίσημα στοιχεῖα ποῖα εἶναι; Μόνον ἐπίσημον στοιχεῖον εἶναι αἱ τελικαὶ ἀποφάσεις τῶν Πρωτοδικείων, αἱ ὁποῖαι δίδουν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ψηφισάντων βάσει εἰδικῶν καταστάσεων ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον κατὰ πρωτοδικειακὰς περιφερείας.

§87Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον ἡ διαφωνία ἀφορᾷ τὰ πραγματικὰ γεγονότα, προκαλέσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δημοσιεύσῃ τὸ ἀποτέλεσμα κατὰ τμήματα.

§88Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ θέμα εἶναι ποῖα στοιχεῖα ἐπίσημα καὶ ἀναμφισβήτητα ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν. Ταῦτα εἶναι ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὰ ἀποτελέσματα τῶν στρατιωτικῶν καταστάσεων κατὰ πρωτοδικειακὰς περιφερείας.

§89Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτε ἀπουσίαζεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν Προεδρίας, ὁ ὁποῖος τότε ἔλαβε τὸν λόγον καὶ ἀνέπτυξε τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ στρατὸς ἐψήφισε κατ’ αὐτὰ τὰ ὑπερβολικὰ ποσοστά, νὰ γίνῃ διαχωρισμὸς δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ στρατιωτικῶν, διὰ νὰ δοθῇ τὸ ἀκριβὲς ποσοστὸν τοῦ στρατεύματος. Ἔκτοτε ἐπανειλημμένως τὸ ἐζήτησα ἀλλὰ μέχρι σήμερον ἀρνοῦνται νὰ τὸ κάμουν.

§90Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἄλλο θέμα αὐτό, κ. συνάδελφε, ἂν ἔπρεπε ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ αὐτὸ καὶ ἄλλο τὸ θέμα ἂν σήμερα ποὺ συζητοῦμεν ἔχομεν τὸ στοιχεῖον αὐτὸ καὶ συνεπῶς ἡ ἐρώτησίς μου παραμένει, κ. συνάδελφε, ἐπὶ τοῦ θέματος περὶ τοῦ πόθεν σεῖς ἐξηγάγατε τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας τῶν ναυτῶν καὶ σμηνιτῶν, εἶναι διάφορον τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας τῶν στρατιωτῶν.

§91Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἡ δυνατότης νὰ εὕρετε πόσοι ἐψήφισαν εἰς τὸν Ναύσταθμον Σκαραμαγκᾶ, εἰς τὸν Ναύσταθμον Σούδας καὶ ἠμπορεῖτε νὰ βγάλετε συμπεράσματα.

§92Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, αὐτομάτως ἐξάγεται τὸ συμπέρασμα ἀπὸ τὰς περιφερείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι συμβαίνει νὰ μὴ ἔχουν σημαντικὸν ἀριθμὸν στρατιωτῶν. Τοιαύτη εἶναι ἡ περιφέρειά μου, ὅπου ἐψήφισαν ναῦται καὶ ἀεροπόροι κατὰ τὸ 85%.

§93Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀναφέρει ὁ κ. Μητσοτάκης τὴν περίπτωσιν τῆς πρωτοδικειακῆς περιφερείας Χανίων. Ἐκεῖ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, μὲ ψηφοφορίαν τῶν πολιτικῶν τμημάτων 25%, ὑπάρχει ἀποτέλεσμα τῶν στρατιωτικῶν ψήφων περίπου 50%. Πράγματι, εἰς τὰ Χανιὰ ὑπηρετεῖ σημαντικὸς ἀριθμὸς ναυτῶν καὶ μικρὸς ἀριθμὸς στρατιωτῶν. Ἀλλὰ εἰς τὸ Ἡράκλειον, ὅπου ἔχομεν τὴν αὐτὴν περίπου ἀναλογίαν, 25% εἶναι τὰ πολιτικὰ τμήματα καὶ 50% τὰ τμήματα τῶν στρατιωτικῶν καταστάσεων, ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν ναῦται, ἐκεῖ ὑπάρχει σημαντικὸς ἀριθμὸς στρατιωτῶν. Δὲν δύναται λοιπὸν ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος αὐτοῦ εἰς τὸν Νομὸν Χανίων, νὰ συναχθῇ τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε.

§94Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μὴ παίζωμεν μὲ τὰ λόγια, διότι εἰς μὲν τὰ Χανιὰ ὑπηρετεῖ ναυτικὸν καὶ βγαίνει τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα, εἰς δὲ τὸ Ἡράκλειον ὑπηρετεῖ στρατὸς καὶ βγαίνει τὸ ἄλλο ποσοστόν.

§95Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι.

§96Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Πῶς λέγετε τώρα ὄχι, ὅταν πρὶν ἐλέγατε, ὅτι δὲν ἔχει βγῆ ποσοστόν.

§97Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐδῶ, κ. Τούμπα, δὲν προβαίνομεν εἰς τὸν κατατεμαχισμὸν ποὺ λέγετε σεῖς. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῆς πρωτοδικειακῆς περιφερείας τοῦ Ἡρακλείου, εἶπον ἀντιστοίχως καὶ περὶ τῆς πρωτοδικειακῆς περιφερείας Χανίων. Συνεπῶς, ἔχομεν ἀποτελέσματα ἐξ ὧν προκύπτει, ὅτι ἐνῷ εἰς τὴν περιφέρειαν Χανίων ὑπηρετοῦν πολλοὶ ναῦται, εἰς τὴν περιφέρειαν Ἡρακλείου ὑπηρετοῦν πολλοὶ στρατιῶται καὶ ὀλίγοι ναῦται, ἐν τούτοις, ἔχομεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν.

§98Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ ποσοστὸν εἰς τὰ Χανιὰ καὶ εἰς τὸ Ἡράκλειον.

§99Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Περίπου εἶναι.

§100Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὑπάρχει οὐσιαστικὴ διαφορά. Ἐζητήσατε ἕνα παράδειγμα, κ. Ὑπουργέ. Τὸ ἔχετε.

§101Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἂν σᾶς ἐνδιαφέρῃ ἀκούσατε τὰ ἀποτελέσματα. Νομὸς Χανίων: Ποσοστὸν ψήφων τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὰ πολιτικὰ τμήματα 24,5, ποσοστὸν ψηφισάντων μὲ στρατιωτικὰς καταστάσεις 55,4. Εἰς τὸν Νομὸν Ἡρακλείου, πολιτικὰ τμήματα 28½, στρατιωτικοὶ ψῆφοι 58½. Συνεπῶς, ἡ ἀναλογία εἶναι ἡ ἰδία.

§102Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐπήρατε κατὰ σύμπτωσιν μίαν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ δώσῃ τὰ ἴδια ἀποτελέσματα, λόγῳ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς συστάσεως. Θὰ ἤθελα τώρα νὰ θέσω ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὴν πολιτικὴν ὑπόστασιν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Καὶ λέγω, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἶδον τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ τοῦ 85% τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων καὶ δὲν ἐταράχθησαν, δὲν ἀνησύχησαν, δὲν ἀντελήφθησαν, ὅτι ἔχουν ὡρισμένας ὑποχρεώσεις ἔναντι τοῦ καθεστῶτος, τοῦ ὁποίου εἶναι φρουροί; Δὲν ἀντελήφθησαν, ὅτι ἔχομεν ἕνα καθεστώς, τὴν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν, μὲ κοινοβουλευτικὸν σύστημα διακομματικόν; Δὲν ἔχομεν μονοκομματικὸν σύστημα ἐκπροσωπήσεως τοῦ λαοῦ, ἔχομεν κοινοβουλευτισμόν, καὶ ὁ κοινοβουλευτισμὸς προϋποθέτει τοὐλάχιστον δύο κόμματα. Ὅταν βλέπουν, ὅτι ὑπάρχει ἀποτέλεσμα μιᾶς μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ποὺ βγάζει 85% ὑπὲρ ἑνὸς κόμματος, αὐτὸ τί δείχνει; Ὅτι τείνει ὁ τόπος πρὸς μονοκομματικὸν Κράτος. Καὶ ἐρωτῶ: Ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις δὲν ἀνησυχεῖ; Ἐξήτασε τὸ θέμα διατὶ ἐφθάσαμεν ἐκεῖ; Καὶ ὅταν ἐπελήφθη ἡ Δικαιοσύνη, κατόπιν ἰδικῶν μας ἀγώνων, καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι «κἄποιον λάκκον ἔχει ἡ φάβα», ἐπέβαλε κυρώσεις; Δὲν ἀντιλαμβάνεται τὰς εὐθύνας της ἀπέναντι τοῦ τόπου; Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μὲ καταπλήσσει τὸ γεγονὸς αὐτό. Ὁ κ. Καρδαμάκης, καταθέτων εἰς τὴν δίκην τῆς «Ἐλευθερίας», εἶπε κἄτι τὸ ἀμίμητον καὶ μοναδικόν. Θὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω. Εἶπεν, ὅτι τὸ ποσοστὸν 90% ὑπὲρ τῆς Ε. Ρ.Ε. δὲν εἶναι ἀνεξήγητον, διότι εἶναι φυσικὸν ὁ στρατὸς νὰ ψηφίζῃ δεξιά, διότι εἰς τὸν στρατὸν ἐξαίρονται αἱ ἠθικαὶ καὶ ἐθνικαὶ ἀξίαι, αἱ ὁποῖαι προσιδιάζουν περισσότερον εἰς τὴν δεξιὰν παράταξιν. Αἱ ἠθικαὶ καὶ ἐθνικαὶ ἀξίαι, κατὰ τὸν μέχρι πρὸ ὀλίγου ἀρχηγὸν τοῦ στρατοῦ, προσιδιάζουν μόνον εἰς τὴν δεξιὰν παράταξιν. Πρόκειται περὶ τῆς θλιβερωτέρας φυσιογνωμίας, ἡ ὁποία ἐπέρασε ποτὲ ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Δὲν ἔχει ἀνάστημα ὁ κύριος αὐτὸς νὰ ὑβρίζῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι δὲν εἶναι οὔτε ἠθικῶς ὥριμος, οὔτε ἐθνικῶς ἀνεπίληπτος. Εἶναι καταπληκτικὸν αὐτό. Πέραν αὐτῶν, πρὸς πλήρη ἀπόδειξιν τῆς κομματικῆς ἐξαρτήσεως, ὑπάρχει ἡ ὁμολογία τοῦ κ. Καρδαμάκη εἰς τὴν δίκην τῆς «Ἐλευθερίας» περὶ τοῦ «ὅσον δεξιώτερα, τόσον καλύτερα εἶναι». Εἶναι λυπηρόν, κύριοι, εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχήν, 180 χρόνια μετὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν, 300 χρόνια μετὰ τὸ ξεσήκωμα τῶν Ἄγγλων διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὸν τόπον μας καὶ νὰ λέγωμεν «ὅσον δεξιώτερα τόσον καλύτερα», νὰ ἀρνούμεθα τὴν πρόοδον καὶ αὐτὰ νὰ λέγωνται ὄχι ἀπὸ ἕνα ἁπλοῦν πολίτην, ἀλλὰ ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος κατεῖχε τὴν ἡγεσίαν τοῦ

Γ.Ε.Σ.

Τοιαύτη νοοτροπία δεικνύει, ὅτι εἴχαμεν ἀκόμη ἕνα μεγάλον κίνδυνον εἰς τὸ κεφάλι μας καὶ εἶναι εὐτύχημα, ὅτι ἡ βοὴ ἡ ἰδική μας καὶ ἡ ἀντίδρασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη μέσα εἰς τὸ στράτευμα, ἀπέτρεψαν τὸν κίνδυνον νὰ παραταθῇ τὸ ὅριον ἡλικίας καὶ ἀπεστρατεύθη, εὐτυχῶς. Διὰ τὴν μονολιθικότητα, ὅτε ἦτο Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. ὁ προκάτοχος τοῦ κ. Καρδαμάκη, ὁ κ. Σειραδάκης, ἐδέχθη τότε τὴν ἐπίσκεψιν ἑνὸς τότε Ὑπουργοῦ τῆς Κυβερνήσεως —ὄχι τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης— ὁ ὁποῖος τοῦ εἶπε «καλὰ πηγαίνει ὁ στρατὸς πρέπει ὅμως, νὰ εἶναι μονολιθικώτερος». Ἔχω ἐξουσιοδοτηθῆ ἀπὸ τὸν κ. Σειραδάκη νὰ εἴπω τὸ γεγονός, ἀλλ’ ὄχι καὶ τὸ ὄνομα.

§103Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ποῖος ἦτο ὁ Ὑπουργός; Ὅταν ἀναφέρετε, ὅτι ἕνας Ὑπουργὸς εἶπε ἐκεῖνο ἢ τὸ ἄλλο καὶ δὲν μᾶς λέγετε ποῖος ἦτο, τότε δὲν μᾶς λέγετε τίποτε.

§104Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Νὰ μᾶς τὰ εἴπῃ ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς ποὺ ἐπῆγε.

§105Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὑπῆρξα σαφής. Ὁ στρατηγὸς Σειραδάκης δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ψέματα. Τοῦ ἀπήντησεν ὁ κ. Σειραδάκης, μονολιθικὸς εἶναι ὁ στρατός, διότι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἐθνικῆς δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Μετὰ δύο μῆνας ἐπανῆλθε τὸ θέμα τῆς μονολιθικότητος καὶ τότε ἀντελήφθη ὁ κ. Σειραδάκης, ὅτι δὲν ὑπῆρχε θέμα συνεργασίας καὶ παρῃτήθη.

§106ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπῆγε εἰς τὴν Δ.Ε.Η.

§107Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Σεῖς τὸν ἐβάλατε. Πάντως, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται σήμερον τὸ στράτευμα, ὡς τὸ ἄφησεν ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης. Κατηγορηματικῶς δηλῶ καὶ προκαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ διαψεύσῃ, ὅτι ἔχει συνοχὴν καὶ τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατεύματος εὑρίσκεται εἰς νοσηρὰν καὶ φθοροποιὸν κατάστασιν;

§108Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σᾶς διαψεύδω 100%.

§109Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὥστε μὲ διαψεύδετε;

§110Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). 100%.

§111Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, λυποῦμαι πάρα πολὺ ποὺ θὰ σᾶς συγχύσω. Δὲν τὸ λέγω ἐγὼ αὐτό, ἀλλὰ ὁ νέος Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. Ἀντιστράτηγος κ. Σακελλαρίου. Ἀκούσατε τί λέγει:

ΓΕΝΙΚΟΝ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΝ ΣΤΡΑΤΟΥ

ΕΠΙΤΕΛΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΑΡΧΗΓΟΥ

Ἀριθ. Φ. 400)5)150111

Β.Σ.Τ. 902, 24 Ἰανουαρίου 1963

ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ

Πρός: Παραλήπτας Γενικῶν Διαταγῶν. Θέμα: Προσωπικὸν–Διοικητικά. 1. Παρὰ τὰς κατ’ ἐπανάληψιν ἐκδοθείσας διαταγὰς Ἀξιωματικοί τινες, προκειμένου νὰ ἐπιτύχουν εὐνοϊκὴν ὑπὲρ αὐτῶν λύσιν ἐπὶ ἀτομικῶν των ζητημάτων ἀφορώντων μεταθέσεις καὶ ἀποστολὰς ἐξωτερικοῦ, καταφεύγουν εἰς μέσα μὴ προβλεπόμενα ὑπὸ τῶν Κανονισμῶν καὶ τῶν ἐν ἰσχύϊ διαταγῶν. 2. Ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν παρουσιασθεισῶν εἰς Γ.Ε.Σ. περιπτώσεων παρεμφεροῦς φύσεως, αἵτινες δυστυχῶς ἀνέρχονται εἰς σημαντικὸν ἀριθμόν, διαπιστοῦται, ὅτι τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν τῶν Ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι καταφεύγουν εἰς πλάγια μέσα, εἶναι Ἀξιωματικοί, οἵτινες ἐπιζητοῦν παρὰ πᾶσαν ἔννοιαν δικαιοσύνης, τὴν ἐξυπηρέτησίν των καὶ δὴ πολλάκις εἰς βάρος συναδέλφων των. 3. Αἱ τοιαῦται ἐνέργειαι καταδεικνύουν: α) Ἔλλειψιν στρατιωτικοῦ πνεύματος. β) Ἔλλειψιν συναδελφικοῦ πνεύματος. γ) Ἀδιαφορίαν ὡς πρὸς τὰς δυσμενεῖς δι’ αὐτοὺς κρίσεις τῶν συναδέλφων των. δ) Ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν. ε) Ἔλλειψιν σθένους καὶ προσωπικότητος ὥστε εὐθαρσῶς καὶ διὰ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ νὰ θέτουν τὸ δίκαιον τοῦ αἰτήματός των ἐὰν ὄντως αἰσθάνωνται καὶ κρίνουν τοῦτο ὡς δίκαιον. 4. Τὸ Γ.Ε.Σ. πάντοτε ἀντέδρασεν εἰς τὰς τοιαύτης φύσεως πιέσεις. Τοῦτο ὅμως, δὲν ἀποτελεῖ τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος. Τὸ φαινόμενον εἶναι ἀποκαρδιωτικὸν καὶ ἀποτελεῖ ἔνδειξιν τῆς νοοτροπίας ὡρισμένων Ἀξιωματικῶν. Ἐξάλειψις τοῦ φαινομένου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ μόνον διὰ τῆς ἀλλαγῆς νοοτροπίας καὶ τοῦ τρόπου σκέψεως τῶν μετερχομένων τὰ πλάγια μέσα. Εἶναι ἀνάγκη ὅπως πάντες ἀντιληφθοῦν τὴν βαθυτέραν σημασίαν τοῦ φαινομένου καὶ νὰ καταβάλλουν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν ἐκτρεπομένων ἐντὸς τῆς κανονικῆς στρατιωτικῆς ὁδοῦ. Οὐδεὶς δέον νὰ ἀμφιβάλῃ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἀντιμετωπίζει πάντοτε μὲ πνεῦμα ἀμεροληψίας καὶ δικαιοσύνης τὰ ζητήματα τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ ὅτι προσπαθεῖ πάντοτε νὰ συμβιβάσῃ τὰς ὑπηρεσιακὰς ἀνάγκας μετὰ τῶν ἀτομικῶν ἀναγκῶν τῶν Ἀξιωματικῶν. Πάντως τὸ Γ.Ε.Σ. εἶναι διατεθειμένον ν’ ἀντιμετωπίσῃ μὲ κατανόησιν οἱανδήποτε αἴτησιν, ἐφ’ ὅσον παραμένει ἐντὸς τοῦ αὐστηρῶς ὑπηρεσιακοῦ πλαισίου, δὲν θὰ συγχωρήσῃ ὅμως οὐδεμίαν προσφυγὴν εἰς πλάγια μέσα, προτίθεται δὲ εἰς τὸ μέλλον ὅπως: α) Ἐλέγχῃ πειθαρχικῶς τοὺς ἐν λόγῳ Ἀξιωματικούς. β) Κοινοποιήσῃ διὰ γενικῆς διαταγῆς τὰ ὀνοματεπώνυμα τῶν Ἀξιωματικῶν τούτων μετὰ λεπτομερειῶν ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν των. γ) Διατάξῃ τὴν καταχώρησιν ἀναλόγου ἐγγράφου εἰς τὰ ἀτομικά των ἔγγραφα. 5. Τῆς παρούσης νὰ λάβωσι γνῶσιν ἅπαντες οἱ Ἀξιωματικοὶ εἰς οὓς νὰ τονισθῇ, ὅτι ὁ ὑποφαινόμενος αἰσθάνεται μεγάλην λύπην καὶ στενοχώριαν ἀντιμετωπίζων ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἀναλήψεως τῶν καθηκόντων του, μίαν τοσοῦτον νοσηρὰν καὶ φθοροποιὸν διὰ τὴν συνοχὴν καὶ τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατεύματος κατάστασιν.

ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ

Ἀντ)γὸς–Α)ΓΕΣ

Ἀκριβὲς Ἀντίγραφον

Κ. ΔΑΒΑΝΕΛΛΟΣ

Λοχαγὸς–Γρ. Α)ΓΕΣ Τί παρέλαβεν ὁ ἄνθρωπος.

§112Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Πλείστας τοιαύτας διαταγὰς ἔχει ἐκδόσει ὁ κ. Καρδαμάκης. Κύριε συνάδελφε, ἡ διαταγὴ ἀφορᾷ τὰς διὰ πλαγίων μέσων ἐπιδιωκομένας μεταθέσεις. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα· εἶναι πράγματα αὐτὰ ἄξια τῆς ἰδικῆς σας σοβαρότητος;

§113Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι σοβαρά, σοβαρώτατα. Λυποῦμαι ἂν σᾶς ἐλύπησα, ἀλλὰ τί νὰ κάμωμεν; Ὅταν ἦσθε Ὑπουργὸς θὰ ἔχετε καὶ τὰ καλὰ καὶ τὰ κακά, θὰ ἔχετε τὰ γένεια, θὰ ἔχετε καὶ τὰ χτένια, θὰ ταραχθῆτε πάρα πολύ, ἀλλὰ εἶναι σοβαρά, σοβαρώτατα καὶ ἐπικίνδυνα εἶναι, καὶ κἄποιοι ἢ κἄποιος θὰ κληθῇ νὰ δώσῃ λόγον δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπικίνδυνα ποὺ γίνονται. Καὶ τώρα, κύριοι συνάδελφοι, μὲ κίνδυνον νὰ αὐξήσω τὴν στενοχώριαν τοῦ ἀγαπητοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι διὰ τὸν ἀξιωματικὸν αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἐσκιαγράφησα, τὸν ἀντιστράτηγον Καρδαμάκην, ἔγινεν εἰδικὴ τελετή, ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο νὰ φύγῃ ποῖος; Νὰ φύγουν μαζὶ ὁ Κολοκοτρώνης, ὁ Καραϊσκάκης, ὁ Κουντουριώτης, ὁ Παπάγος, ὅλοι αὐτοὶ νὰ φύγουν μαζί, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνελύθη εἰς λυρισμοὺς καὶ ὡμίλησε περὶ ἀνατέλλοντος ἡλίου καὶ δύοντος ἡλίου. Φοβοῦμαι, ὅτι σὰν ταξειδευμένος, ποὺ εἶναι, θὰ ἤθελε νὰ εἴπῃ περὶ ἡλίου τοῦ μεσονυκτίου, διότι δὲν ἐξηγεῖται ἄλλως νὰ ὁμιλῇ περὶ ἡλίου δι’ ἀξιωματικὸν αὐτοῦ τοῦ εἴδους. Θὰ ἤθελα τώρα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὰς τὰς κατηγορίας, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποὺ τὰς ἐξαγγέλλει ἡ Ἕνωσις τοῦ Κέντρου, ἐπανειλημμένως, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, καὶ δι’ ὑπευθύνων δηλώσεων ἔχουν ἐξαγγελθῆ αὐταὶ αἱ κατηγορίαι, τὰς ὁποίας προηγουμένως ἀνέφερον ἐγώ. Καὶ ὅταν λέγωνται αὐταὶ αἱ κατηγορίαι, ἀμέσως λέγετε, ὅτι βάλλομεν ἐναντίον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ποῦ εἴδατε, κύριοι, αὐτὰ ποὺ εἶπον ἐδῶ νὰ βάλλουν ἐναντίον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων; Ποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἂν ἕνας ἀξιωματικὸς παρανομῇ ἢ παραβαίνῃ τὸ καθῆκον του καὶ τὸν ἐπικρίνω, ὅτι βάλλω ἐναντίον τῆς ὑπηρεσίας του, δηλαδὴ ἐναντίον αὐτῆς ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχεται; Ὅλα ὅσα λέγονται, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου βάλλει κατὰ τῶν Ἐνόπλων δυνάμεων, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο εἰμὴ συκοφαντίαι πρὸς ἀπόκτησιν ὡρισμένου κομματικοῦ ὀφέλους ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην ἡ ὁποία τὰς ἐξετόξευσεν. Ἄλλωστε δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ ὁμιλῆτε περὶ στοργῆς εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Θὰ κάμω μίαν σύγκρισιν, πῶς μετεχειρίσθημεν ἐμεῖς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ πῶς σεῖς. Κύριοι, ἡ παράταξις ποὺ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, παρέλαβεν Ἐνόπλους Δυνάμεις τῆς χώρας μιὰ—δυὸ φορές, εὑρισκομένας εἰς πολὺ χαμηλὸν σημεῖον. Εἴτε ἀτυχία, εἴτε ἄλλη αἰτία, τὰς εἶχε καταβιβάσει πάρα πολύ. Μὲ στοργὴν ἡ παράταξίς μας ἐπῆρε αὐτὰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, τοὺς ἐνεφύσησε πνοήν, τὰς ἐτράβηξεν ἐμπρὸς καὶ τὰς ἔκαμε νὰ φέρουν τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν Μελούνα μέχρι τοῦ Εὐξείνου Πόντου, καὶ νὰ ἴδουν ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν ἀνθρώπων ποὺ προήρχοντο ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας παράταξιν, νὰ ἴδουν ὕψη δόξης, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἄλλοτε αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις ἔχουν ἴδει. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου εἶναι φυσικόν, νὰ συνδέηται ἡ παράταξίς μας πρὸς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, διότι μαζὶ ἀγκῶνα μὲ ἀγκῶνα τὰς ἔκαμε καὶ ἐμεγαλούργησαν καὶ ἐμεγάλωσαν τὴν Ἑλλάδα. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ὁσάκις ἡ παράταξίς μου εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχήν, πάντοτε μὲ ἰδιαιτέραν στοργὴν ἔβλεπε τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Καὶ παίρνω τὴν νεωτέραν ἱστορίαν, τὰς Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου μεταξὺ 1950–52. Δὲν ἐνδιεφέρθη ποτὲ οὐδεὶς ἐκ τῶν τότε Πρωθυπουργῶν ἢ Ὑπουργῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ ἐκλέξῃ ὡς Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου πρόσωπα κομματικὰ ἢ φατριαστικά. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὀνόματα: Ποῖοι ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου ἦσαν Ἀρχηγοὶ τῶν Ἐπιτελείων, διὰ νὰ κρίνωμεν ἂν ἦσαν φίλοι τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως ἢ τῆς ἰδικῆς σας, καὶ διὰ νὰ κρίνωμεν ἂν μὲ πλήρη ὑπεροχήν, μὲ πλήρη ἀμεροληψίαν καὶ ἀντικειμενικότητα ἐγένετο ἡ ἐπιλογὴ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Γενικῶν Ἐπιτελείων. Ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΕΘΑ ἦτο ὁ Ἀντιστράτηγος Γρηγορόπουλος, τοῦ ΓΕΣ ὁ Ἀντιστράτηγος Τσακαλῶτος, τοῦ ΓΕΝ ἀρχικῶς ὁ Ἀντιναύαρχος Κώνστας καὶ κατόπιν ὁ Ἀντιναύαρχος Λάπας, τοῦ ΓΕΑ ὁ Ἀντιπτέραρχος Κελαϊδῆς. Ποῖος κύριοι ἐξ αὐτῶν νομίζετε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ δεσμοὺς μὲ τὴν παράταξιν τὴν ἰδικήν μας; Οὐδείς.

§114Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κανείς;

§115Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κανείς.

§116Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τῆς παρατάξεώς σας ἢ ἐναντίον της;

§117Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἀπόλυτα, κ. Ὑπουργέ, διότι δεικνύει τὴν ἀμεροληψίαν καὶ τὴν ἀνωτερότητα μὲ τὴν ὁποίαν ἔβαζε τοὺς Ἀρχηγοὺς τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τὴν ἀνωτερότητα μὲ τὴν ὁποίαν συνειργάζετο. Ἤρκει νὰ ἐθεωρεῖτο ὅτι εἶναι ἱκανός, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα δὲν ἐνδιέφερεν. Ἐνθυμεῖσθε ὑμεῖς ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ μᾶς εἴπητε ἔστω καὶ εἷς Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου....

§118ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Σειραδάκης.

§119Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κάνετε λάθος, κ. συνάδελφε, οὐδέποτε ὁ ἀξιότιμος κ. Σειραδάκης ὑπῆρξεν ἰδικός μας.

§120Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας ἐξήτασε τὰ πολιτικὰ φρονήματα τῶν ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους ἐτοποθέτησεν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Γενικῶν Ἐπιτελείων Στρατοῦ. Οὐδέποτε κατὰ συνέπειαν ἐγνώριζε τὰ πολιτικὰ φρονήματα, οὔτε τοῦ κ. Σειραδάκη, οὔτε τοῦ κ. Νικολοπούλου, οὔτε τοῦ κ. Δόβα, οὔτε κανενὸς ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς. Οὐδέποτε τὰ ἠρεύνησεν, οὔτε ἐνδιεφέρθη. Ἐνδιεφέρθη δι’ ἕνα καὶ μόνον, πῶς ὁ ἡγέτης τοῦ στρατεύματος θὰ εἶναι ὁ κατὰ δυνατόν, καλύτερος.

§121Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὡσὰν τὸν Καρδαμάκη. Κύριοι, τώρα θὰ ἐξετάσω πῶς σεῖς μεταχειρίζεσθε τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Δὲν ἀσχολεῖσθε μὲ τίποτε ἄλλο ἀπὸ τότε ποὺ εἶσθε Κυβέρνησις, παρὰ πῶς νὰ ἐκμεταλλευθῆτε κομματικῶς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις. Κύριοι, ὑπάρχει τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ λεγόμενον Α.Σ.Ε.Α., αὐτὸ ἀπαρτίζεται.... Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιβάλλετε ὀλίγην ἡσυχίαν;

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπόψε παρατηρεῖται ἕνας ἐκνευρισμὸς καὶ μία ἔλλειψις τῆς δεούσης προσοχῆς πρὸς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφον.

§123Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις τῶν ἰσχυρισμῶν μου, ὅτι ἐκμεταλλεύεσθε κομματικῶς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ὑπάρχει τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀπαρτίζεται ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργόν, τὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν. Αὐτὸ τὶ δεικνύει. Ὅτι πρόκειται περὶ Ἀνωτάτου Ὀργάνου, τὸ ὁποῖον ὁ νομοθέτης τὸ ἠθέλησε νὰ ἀσχολῆται μὲ τὰ ὕψιστα θέματα τῆς Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας τῆς χώρας καὶ τὴν προπαρασκευὴν τῆς ἀμύνης τῆς χώρας. Δι’ αὐτὸ εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κλπ. Πότε συνεδρίασεν ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. τὸ Α.

Σ.Ε.Α.;

§124Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Συνεχῶς.

§125Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὅλα του τὰ πρακτικά, δὲν ἔχουν ἄλλον σκοπόν, παρὰ μόνον προσωπικὰς κρίσεις.

§126Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἀλλὰ εἰς τὴν οὐσίαν, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὸ Α.Σ.Ε.Α. συνέρχεται μίαν φορὰν τὴν ἑβδομάδα. Δὲν συντάσσονται ὅμως πρακτικὰ ἐπὶ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται, διότι δὲν χρειάζονται. Καὶ πολλάκις εἶναι καλύτερον νὰ μὴ συντάσσωνται πρακτικὰ διὰ τὰ θέματα τὰ ὁποῖα συζητοῦνται. Ἀλλοίμονον ἂν δι’ ὅλα τὰ θέματα, ἔπρεπε νὰ καταχωροῦνται εἰς τὰ πρακτικὰ αἱ συζητήσεις. Σᾶς λέγω, λοιπόν, ὅτι αἱ συσκέψεις ἐπὶ τῶν θεμάτων ἀμύνης, σοβαρωτέρων ἢ μερικωτέρων, γίνονται τακτικώτατα ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἄλλο τώρα, ἐὰν δὲν συντάσσωνται τυπικὰ πρακτικά....

§127Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ὑπάρχουν εἰς τὸν τόπον μας συλλογικὰ ὄργανα ὑψίστης σημασίας, ἕνα ἐξ αὐτῶν, πρέπει νὰ εἶναι τὸ Α.Σ.Ε.Α. Καὶ εἰς ὄργανα τοιαῦτα, ἀλλοίμονον ἐὰν δὲν τηροῦνται πρακτικά. Τὶ τὸ ἐκάμαμεν, καφενεῖον εἶναι τὸ Α.Σ.Ε.Α.; Καὶ ἑπομένως, δὲν μὲ πείθετε κ. Ὑπουργέ, μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε.

§128Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ὅλαι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Α.Σ.Ε.Α., ὑλοποιοῦνται διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Καὶ δὲν χρειάζονται πρακτικά, ὅταν εἰς μίαν Κυβέρνησιν ὑπάρχῃ ἡ συνοχὴ ποὺ ὑπάρχει εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν.

§129Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας, δὲν χρειάζονται πρακτικά. Ἐγώ, ὅμως, σᾶς ψέγω καὶ σᾶς κατηγορῶ, διότι δὲν ὑπάρχουν πρακτικά. Διότι ἂν μὴ τι ἄλλο, ἡ συνέχεια τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, εἶναι ἀπαραίτητον στοιχεῖον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι αὗται κτῆμα τῶν ὀλίγων, οἱ ὁποῖοι εἶναι Ὑπουργοὶ τῆς αʹ ἢ βʹ Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἀνατραπῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ αὔριον ἔλθῃ μία ἄλλη, δὲν πρέπει νὰ γνωρίζῃ κανεὶς τὶ λέγουν τὰ πρακτικὰ τοῦ Α.Σ.Ε.Α.;

§130Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ συνέχεια ἐξασφαλίζεται διὰ τῶν διαταγῶν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, αἱ ὁποῖαι ὅλαι ὑπάρχουν εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§131Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶναι ὅλα θέματα διαταγῶν. Τὸ γνωρίζετε πάρα πολὺ καλά. Διότι ἡ ἀλλαγὴ στρατηγικῆς, δὲν εἶναι θέμα διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Νὰ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα. Δεύτερον, κ. Ὑπουργέ, τὴν στοργὴν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων συζητοῦμεν. Δὲν ὑπάρχουν πρακτικά, ὅλα εἰς τὸ σορολόπ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐμόχθησεν, ἰδίως τὸν τελευταῖον καιρὸν καὶ ἐπολέμησε καὶ ἔχει θυσίας εἰς αἷμα καὶ ἱδρῶτα καὶ χρῆμα. Καὶ γνωρίζει τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν ὡδήγησαν εἰς τὴν νίκην καὶ εἰς τὴν δόξαν. Καὶ εἶναι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πανελληνίως γνωστοί. Καὶ διὰ τοῦτο μεθ’ ὑπερηφανίας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρακολουθεῖ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν λαμπρὰν σταδιοδρομίαν εἰς τὸ στράτευμα, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸν ὡδήγησαν, ὅταν ἦτο στρατευμένος ὁπλίτης, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὴν νίκην καὶ τὴν δόξαν. Καὶ δι’ αὐτὸ μὲ ὀδύνην βλέπει καθημερινῶς νὰ ἔρχωνται εἰς τὸ προσκήνιον πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι πρόσωπα τῶν εὐκαιριῶν, εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν προκινδυνεύσει μαζί του, εἰς τοὺς ἀγῶνας τοὺς ὁποίους ἔκαμε. Καὶ ἀντιστρόφως, ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν λαμπρὰν σταδιοδρομίαν, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀναδειχθῆ εἰς φυσικοὺς ἡγέτας, ἡγέτας τοῦ στρατεύματος, νὰ φεύγουν καθημερινῶς, κατὰ τρόπον βάναυσον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφέρω μερικὰ ὀνόματα τοιούτων ἀξιωματικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, διὰ νὰ ἀποτίσω καὶ τιμὴν πρὸς αὐτούς, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ καυτηριάσω καὶ νὰ στηλιτεύσω τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀδιαφοροῦσα πρὸς τὸ γενικὸν συμφέρον τοῦ στρατεύματος, τοὺς πετᾷ εἰς τὸν δρόμον, μόνον καὶ μόνον, διότι δὲν δέχονται νὰ γίνουν πειθήνια ὄργανά της. Εἶναι ὁ στρατηγὸς Παπανικολάου, ὁ Παρασκευόπουλος, ὁ Πετρόπουλος, ὁ Βλάχος, ὁ Βαρβαρίτης, καὶ τελευταῖοι ὁ Δασκαλόπουλος καὶ ὁ Βρεττός. Θὰ ἐνδιατρίψω ἐπ’ ὀλίγον εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Δασκαλοπούλου. Κύριοι, συμβαίνει νὰ ἔχω παρακολουθήσει τὴν σταδιοδρομίαν τοῦ στρατηγοῦ Δασκαλοπούλου καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι μετὰ θαυμασμοῦ τὸν ἔχω παρακολουθήσει εἰς ὅλην του τὴν δρᾶσιν καὶ τὴν σταδιοδρομίαν. Ὑπῆρξεν ἕνα μοναδικὸν φαινόμενον ἀξιωματικοῦ προσηλωμένου εἰς τὸ καθῆκον καὶ μέχρι τοιούτου σημείου ἐπροκινδύνευεν, ὥστε ἂν τὸν διέτασσαν νὰ πάῃ μέχρις ἐκεῖ, αὐτὸς ἐπήγαινε πάρα πέρα. Εἶναι ἕνας ἐκ τῶν πλέον ἐντίμων ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει λαμπρύνει τὰς σελίδας τῆς στρατιωτικῆς ἱστορίας τοῦ τόπου. Ἔχει προαχθῆ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ, πραγματικὴν ἀνδραγαθίαν. Ἔχει 5 χρυσᾶ ἀριστεῖα ἀνδρείας, δὲν γνωρίζω δὲ πόσους πολεμικοὺς σταυροὺς ἔχει. Ἦτο ὁ φυσικὸς ἡγέτης τοῦ στρατεύματος, ἦτο ἐκεῖνος ποὺ καὶ εἰς τὴν Κορέαν εἶχε πάει πρῶτος μὲ τὸ ἐκστρατευτικὸν Σῶμα τῆς Κορέας ποὺ καὶ ἀπὸ τοὺς ξένους καὶ ἀπὸ ἡμᾶς ἔχει τὰς καλυτέρας διαδοχικὰς σημειώσεις καὶ ἀναδεικνύεται μόνος του ὡς ὁ φυσικὸς ἡγέτης τοῦ στρατεύματος καὶ ὅμως πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, πρὸ 40 ἡμερῶν, ἀπεστρατεύθη. Διατί, κύριοι, στερεῖτε τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις ἀπὸ ἀξιωματικοὺς αὐτοῦ τοῦ ὕψους; Ποῦ θὰ τοὺς ξαναβρῆτε, αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικούς; Κύριοι, θὰ ἤθελα νὰ βοηθήσω κατὰ κἄποιον τρόπον τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἄλλοτε τὸ εἶχα ἀναφέρει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν ἦτο τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης παρών, θέλω νὰ τὸ ἀναφέρω καὶ σήμερον. Θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω τί εἶπαν ὁ Πρόεδρος Ἀϊζενχάουερ καὶ ὁ Πρόεδρος Κέννεντυ, ἐπάνω εἰς τὸ θέμα τοῦ στρατοῦ. Εἶχε προηγηθῆ εἰς τὸ Λὸς Ἄντζελες ὁ λαμπρὸς λόγος τοῦ Προέδρου Κέννεντυ ἐναντίον τῶν δῆθεν πατριωτῶν, οἱ ὁποῖοι ὡμιλοῦσαν ὑπόπτως περὶ τῶν ἡγετῶν κλπ. Καὶ λέγω, θεωροῦν ἀπαράδεκτον τὴν ἐπέμβασιν τῶν πολιτικῶν εἰς τὸν στρατόν, ἀλλὰ συγχρόνως θέλουν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν. Χαρακτηριστικὸν ὅμως εἶναι, ὅτι ὁ Πρόεδρος Ἀϊζενχάουερ εἶπε τὰ ἑξῆς: «Δὲν νομίζω», ἐτόνισεν ὁ παλαιὸς Ἀρχιστράτηγος, «ὅτι ἡ χώρα μας ἔχει ὑπερπατριώτας ποὺ ἐμφανίζονται ὡς περισσότερον πατριῶται ἀπὸ ἡμᾶς ἢ οἱονδήποτε ἄλλον. Πιστεύω, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων δὲν πρέπει νὰ ὁμιλοῦν ἐπὶ πολιτικῶν θεμάτων, ἰδιαίτερα δὲ τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς, καὶ οὐδέποτε ἐπὶ τοῦ διεθνοῦς τομέως. Φρονῶ, δέ, ἐπίσης, ὅτι οἱ ἀξιωματικοί μας, ὅταν ἐκπαιδεύουν κληρωτούς, πρέπει ἁπλῶς νὰ βεβαιωθοῦν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι νομιμόφρονες πολῖται τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὑπέρμαχοι τῶν ἰδεῶν τῆς Πατρίδος, τῶν ἀρχῶν της καὶ τῶν δικαιωμάτων της. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον νὰ ἐπιδιωχθῇ τοῦτο ὑπὸ τὴν μορφὴν οἱασδήποτε ἐνισχύσεως τοῦ...... (δὲν ἠκούσθη). Αὐτὰ λέγει ὁ Ἀϊζενχάουερ.

§132Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Μπράβο.

§133Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Πολὺ χαίρω ποὺ συνεφωνήσατε, κ. Ὑπουργέ. Καὶ βεβαίως, κύριοι, μὲ ἀπεστόμωσε τὸ μπράβο τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι ἤμην ἕτοιμος νὰ εἴπω, ὄχι, δι’ αὐτόν, ἀλλὰ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὸ σύνολόν της, ὅτι βεβαίως δὲν ἔχω τὴν ἀπαίτησιν νὰ ὁμοιάζουν πρὸς τοὺς ἄνδρας αὐτούς, τῶν ὁποίων ἀνέγνωσα τὰς λέξεις. Διότι κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶσθε ἀνίκανοι νὰ συλλάβετε τὸ νόημα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας καθεστῶτος, εἶσθε ἀνίκανοι νὰ συλλάβετε τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποστολῆς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, εἶσθε ἀνίκανοι νὰ διοικήσετε τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἐψηφίσατε πέντε νόμους μέσα εἰς ἓξ χρόνια, διὰ τῶν ὁποίων ἐτροποποιήσατε τὸν νόμον περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τὰ 40 χρόνια ποὺ προηγήθησαν εἶχεν ἀλλάξει μόνον δύο φοράς. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, μὲ τοὺς νόμους ποὺ ἐκάματε ἐστερήσατε ἀπὸ τὴν προσωπικότητα ἀξιωματικοὺς καὶ ἰδιαιτέρως τὰ ἀνώτερα στελέχη. Ἐνεπνεύσατε φόβον καὶ ἠνοίξατε διάπλατα τὴν λεωφόρον τῶν πολιτικῶν γραφείων πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς. Ἐδημιουργήσατε παραστρατιωτικὸν γραφεῖον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχετε τοποθετήσει ἕνα Ταξίαρχον ἔφεδρον. Τὸ γραφεῖον αὐτὸ λειτουργεῖ παρὰ τοὺς κανονισμούς, ἐξ οὐδεμιᾶς διατάξεως προβλέπεται καὶ ἔχει καταντήσει ἡ σκοτεινὴ δύναμις, ἡ ὁποία περιγράφει ὅλα τὰ ἐπίσημα στρατιωτικὰ ὄργανα τοῦ Κράτους. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ παραστρατιωτικοῦ αὐτοῦ γραφείου εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τὰ ἀνώτατα στρατιωτικὰ συμβούλια, ἐκεῖ γίνονται τὰ διαβούλια καὶ αἱ θελήσεις του διοχετεύονται εἰς τὰ συμβούλια. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Καὶ τὸ διατηρεῖτε τὸ γραφεῖον αὐτό. Περιεφρονήσατε συστηματικῶς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Μεταχειρίζεσθε πᾶν μέσον διὰ νὰ ἐκβιάσετε τοὺς ἀξιωματικούς. Ἀπεμακρύνατε βαναύσως τοὺς φυσικοὺς ἡγέτας τοῦ στρατοῦ. Ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τοῦ Στρατηγοῦ............... ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἕνας λαμπρὸς ἀξιωματικός, γενναῖος πολεμιστὴς μὲ φύλλα ποιότητος ἄριστα. Καὶ μίαν ὡραίαν ἡμέραν τὸν ἀποστρατεύετε. Καὶ ἐξέσπασεν ὁ ἄνθρωπος, ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος στηρίζεται εἰς τὴν ἰδικήν του ἀξίαν καὶ τὴν σταδιοδρομίαν του καὶ ἔκαμε τὴν περίφημον ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἐκφράζει ὅλον τὸν πόνον του ὡς ἕνας ἔντιμος ἀξιωματικός. Ἐνεσταλάξατε τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ ἐφέρατε τὸν ἐπαγγελματισμὸν εἰς τὸ στράτευμα. Ὅταν θέλετε νὰ κάμετε αὔξησιν τῶν μισθῶν —καὶ σᾶς λέγω, ὅτι εἴμεθα καὶ ἡμεῖς σύμφωνοι εἰς τοῦτο, ὥστε νὰ μὴ μᾶς συκοφαντήσετε— τὸ κάμνετε κατὰ τρόπον ποὺ νὰ τοὺς ἐπαγγελματοποιήσετε. Τοὺς δίδετε μισθὸν δύο βαθμῶν παραπάνω. Τοιουτοτρόπως, ὁ Συνταγματάρχης δὲν ἔχει καμμίαν ἔφεσιν νὰ φθάσῃ Στρατηγός, διότι ἀνθρώπινον εἶναι καὶ τὸ ὑλικὸν μέρος νὰ παίζῃ τὸν ρόλον του. Ἀλλὰ καὶ τὴν ἱστορίαν προσπαθεῖτε νὰ πλαστογραφήσετε. Παίρνω παράδειγμα τὸ ραδιόφωνον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Καὶ παίρνω παράδειγμα τὰς ἀθρόας διαμαρτυρίας τῶν πολιτῶν. Κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον, ὅταν ἑωρτάζετο ἡ ἡμέρα τοῦ ναυτικοῦ ἔγινε σκὲτς ἀπὸ τὸ ραδιόφωνον. Καὶ δὲν εὑρέθη οὔτε μία φορὰ νὰ ἀναφερθῇ τὸ ὄνομα τοῦ Κουντουριώτου. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι αἶσχος. Διαμαρτύρομαι καὶ ὡς βουλευτὴς ἀλλὰ καὶ ὡς ἀξιωματικός. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ πλαστογραφῆτε καὶ νὰ διαστρέφετε τὴν ἱστορίαν. Ὅλα αὐτὰ ποὺ εἶπον ἀποδεικνύουν, ὅτι κακοποιεῖτε τὸν στρατόν. Καὶ τολμᾶτε νὰ λέγετε, ὅτι ἡμεῖς βάλλομεν ἐναντίον τοῦ στρατοῦ. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα πολλά, ἀποδεικνύουν, ὅτι εἶσθε πράγματι κίνδυνος διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Καὶ ἕνα πρᾶγμα θὰ ἤθελα νὰ εὐχηθῶ καὶ διὰ τὸν τόπον καὶ δι’ ἐσᾶς τοὺς ἰδίους. Φύγετε τὸ γρηγορώτερον, διὰ νὰ κάμετε ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον κακὸν εἰς τὸν τόπον καὶ εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις.

§134Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, θὰ προσπαθήσω νὰ ἐπαναφέρω τὴν συζήτησιν εἰς κἄποιαν τάξιν. Τὸ θέμα ἦτο πὼς ἡ Κυβέρνησις, στρατηγόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε τὰ προσόντα ποὺ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ, τὸν ἐτοποθέτησεν ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ. Αὐτό, μὲ ὀλίγας λέξεις, νομίζω, ὅτι ἦτο τὸ θέμα. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ ἔπειτα ἐπεξετάθη καὶ διηυρύνθη τὸ θέμα διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Τούμπα. Ἐγὼ θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ θὰ ἴδωμεν καὶ περαιτέρω τὶ ἄλλο ἔχομεν νὰ εἴπωμεν. Εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς 18 Νοεμβρίου 1959 — ἔχω ὑπ’ ὄψει μου εἰδικώτερον τὴν ἐφημερίδα «Ἐλευθερία», τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἀναγινώσκω· ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ ὁ κ. Τούμπας, ἐπίσης, θὰ τὴν ἀναγινώσκῃ — ἐδημοσιεύθη ἡ εἴδησις, ὅτι «ὡρίσθη ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. ὁ ἀντιστράτηγος Βασίλειος Καρδαμάκης, ἤδη διοικητὴς τοῦ Αʹ Σώματος Στρατοῦ. Ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη χθὲς τὴν ἑσπέραν εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον συνῆλθεν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ κ. Καραμανλῆ. Ὁ νέος Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. ἐχρημάτισε τελευταίως διοικητὴς τοῦ Αʹ Σώματος Στρατοῦ, πρῶτος ὑπαρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ., διευθυντὴς τοῦ Μηχανικοῦ καὶ ἀρχηγὸς τῶν Μ.Ο. Μ.Α.». Καὶ περαιτέρω ἀναφέρει ἡ εἴδησις, ὅτι «ὁ ἀντιστράτηγος Καρδαμάκης θὰ ἀφιχθῇ κλπ. κλπ.». Θέλω τοῦτο νὰ εἴπω: Ὅτι ἀφ’ ἧς ὁ ἀντιστράτηγος Καρδαμάκης ἐτοποθετήθη ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ., ἦτο γνωστὴ ἡ προϊστορία του. Δὲν εἶναι μυστικὸν ποῖος εἶναι Διοικητὴς Σώματος Στρατοῦ. Δὲν εἶναι μυστικὸν ποῖος εἶναι ὑπαρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι γνωστά. Περισσότερον δὲ ἀκόμη γνωστὰ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν οἱανδήποτε ἐπαφὴν μὲ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Γεννᾶται, λοιπόν, τὸ ἐρώτημα: Διατί ὅλα αὐτὰ τὰ ἐλαττώματα τοῦ κ. Καρδαμάκη δὲν τὰ ἐπεκαλέσθησαν τότε οἱ συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἐπερίμεναν νὰ διοικήσῃ τρία ἔτη τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ, διὰ νὰ κρίνουν δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχε πράξει προτοῦ τοποθετηθῇ ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ; Τὸ σημειώνω αὐτό, κ. Πρόεδρε, διότι θὰ ἔχῃ κἄποιαν ἀξίαν εἰς τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήξω εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς μου.

§135Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Μίαν διακοπήν, κ. Ὑπουργέ. Ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι ἔχει σημασίαν εἰς τὸ συμπέρασμά σας, θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ θέματος. Διότι ὑπήρξατε καὶ ἀξιωματικὸς καὶ ἔχουν πολλὴν σχέσιν...

§136Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μὴ μὲ ὑπολογίζετε ἀξιωματικόν. Διότι ὑπῆρξα ἀξιωματικὸς τεχνικὸς καὶ ἐπ’ ὀλίγον χρονικὸν διάστημα. Μὴ μὲ ὑπολογίζετε, λοιπόν, ἀξιωματικόν. Ἐγὼ εἶμαι πολιτικός.

§137Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κάθε ἄνθρωπος ἔχει ὡρισμένην πίστωσιν καὶ διὰ τὸ αὐτὸ παράπτωμα πίπτουν δύο διαφορετικαὶ ποιναί. Τὸ ἴδιον καὶ διὰ τὸν κ. Καρδαμάκην. Εἶχε μίαν πίστωσιν καὶ τὸ παράκαμεν ὁ εὐλογημένος καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ βουλώσωμεν. Εἰς τὴν ἀρχὴν τὸ ἐβουλώσαμεν διὰ νὰ μὴ τυχόν, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, ἐνοχλήσωμεν αὐτόν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐνοχλήσει τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις.

§138Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Συμφωνῶ μὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Τούμπα, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ συζητοῦνται εἰς τὴν Βουλὴν τὰ προτερήματα καὶ τὰ ἐλαττώματα τῶν στρατιωτικῶν ἡγητόρων. Θὰ ἔπρεπε τότε, ἐφ’ ὅσον ἐγνώριζε καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ γνωρίζῃ πόσον χρόνον διοίκησεν ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης μεγάλη μονάδα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ εἰς κἄποιον ἀπὸ ἡμᾶς καὶ νὰ εἴπῃ, γιὰ προσέξατε τὶ κάμνετε. Ἀλλὰ προτοῦ προχωρήσω εἰς τὸ καθ’ αὑτὸ θέμα μου, ἤθελον νὰ ἐπισημάνω μερικὰ σημεῖα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Τούμπα, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ μεταχειρισθῶ ἠπίαν ἔκφρασιν, δὲν κρίνω βάσιμα. Εἶπεν ὁ κ. Τούμπας, ὅτι ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ ὑπεβλήθη, «αὐτὸ τὸ εἶπεν εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, πρὸ δέκα ἡμερῶν» ὑπεβλήθη διὰ νὰ ἀποτρέψῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ νὰ παρατείνῃ τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ στρατηγοῦ Καρδαμάκη. Εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, κύριε Πρόεδρε, ἔδειξεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πιστεύει ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρατείνεται τὸ ὅριον ἡλικίας οὐδενός, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐπιτακτικὴ πράγματι πρὸς τοῦτο ἀνάγκη. Εἶναι, λοιπόν, πολὺ ἀσθενὲς τὸ νὰ λέγεται, ὅτι ἐπειδὴ ἐδημιουργήθη αὐτὸς ὁ θόρυβος διὰ τοῦ τύπου, ὅτι δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε τὰς ἀρχὰς ποὺ ἐφαρμόζει πάντοτε. Ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης ἀπεστρατεύθη, ἐτονίσθη αὐτὸ ἐπανειλημμένως, διότι κατελήφθη ἀπὸ τὸ κανονικὸν ὅριον ἡλικίας. Τὸ εἶπον αὐτὸ καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν. Ἀπεστρατεύθη διότι ἐπῆλθεν ἕνα φυσιολογικὸν γεγονός, ὅπως εἶναι, εἶπον, ἡ ἀνατολὴ καὶ ἡ δύσις τοῦ ἡλίου. Δὲν ὠνόμασα ἐγὼ τὸν στρατηγὸν Καρδαμάκην «ἥλιον», ἀλλὰ εἶπον ὅτι ἀπεστρατεύθη ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης λόγῳ ἐπελεύσεως ἑνὸς φυσιολογικοῦ γεγονότος, ὅπως φυσιολογικὸν γεγονὸς εἶναι ἡ ἀνατολὴ καὶ ἡ δύσις τοῦ ἡλίου π.χ. Ἠμποροῦσα νὰ εἴπω, ὅπως εἶναι ἡ ἀνατολὴ καὶ ἡ δύσις τῆς σελήνης. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἦτο δυνατόν, οἱαδήποτε Κυβέρνησις νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν θὰ παρατείνῃ τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ., ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσόντων καὶ τῶν ἐλαττωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐπιδείξει οὗτος προτοῦ ὁρισθῇ ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ.; Ἢ, προκειμένου νὰ ἀποφασίσῃ μία Κυβέρνησις διὰ τὴν παράτασιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας ἑνὸς Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ., θὰ κρίνῃ τὴν δρᾶσιν του ὡς Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ.; Προφανῶς τὸ δεύτερον. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπερώτησις νὰ ὑπεβλήθη διὰ τὸν λόγον ποὺ εἶπεν ὁ κ. Τούμπας. Ἀνέφερεν ὁ κ. Τούμπας ὅτι τὸ Α.Σ.Σ. ἐπείσθη νὰ τὸν προτείνῃ δι’ ἀντιστράτηγον μόνον, ἀφ’ οὗ ὁ κ. Θεμελῆς ἐβεβαίωσε τὸ Α.Σ.Σ., ὅτι δὲν θὰ ἀνατεθῇ...

§139Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὄχι ὁ κ. Θεμελῆς. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ., ὁ κ. Σειραδάκης εἶχε τὴν διαβεβαίωσιν αὐτήν.

§140Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν ὁ κ. Σειραδάκης τὴν μετεβίβασεν εἰς τὸ Α.Σ.Σ.

§141Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὄχι ἐν συνεδριάσει, εἰς τὸν καθ’ ἕνα.

§142Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δηλαδή, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, αὐτά, ποὺ εἴπατε, κύριε Τούμπα, σεῖς λέγετε ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς εἶπεν εἰς τὸν κ. Σειραδάκην καὶ ὁ κ. Σειραδάκης εἶπεν εἰς τὸ Α.Σ.Σ. Νὰ θέσωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των.

§143Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὴ θέλετε νὰ δημιουργήσετε ἐντυπώσεις.

§144Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι ἐντυπώσεις, ἐπιθυμῶ νὰ ἀντιληφθῶ, τί εἴπατε.

§145Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὁ κ. Σειραδάκης εἰδοποιήθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ θεωρηθῇ προακτέος καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἐπροτίθετο νὰ τὸν χρησιμοποιήσῃ εἰς ἡγετικὴν θέσιν, ἀλλὰ τὸν ἐχρειάζετο μόνον καὶ μόνον, διότι εἶχεν ἐπιδείξει δραστηριότητα εἰς τὰς μπουλντόζας. Τώρα, πῶς καὶ τί καὶ ποῦ, αὐτὰ βέβαια δὲν ἤμουν δίπλα τους, διὰ νὰ τὸ ξεύρω. Αὐτὰ σᾶς λέγω.

§146Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Αὐτὸ σημαίνει, ἐκεῖ δηλαδὴ κατατείνει ὁ συλλογισμός σας, σημαίνει ὅτι διὰ νὰ ἐκφέρῃ τὴν δευτέραν του κρίσιν τὸ Α. Σ.Σ., ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτήν.

§147Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Βεβαίως.

§148Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καὶ μὲ διωρθώσατε καὶ δέχομαι τὴν διόρθωσιν ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς, λέγετε σεῖς πλέον, εἶπεν εἰς τὸν κ. Σειραδάκην. Ὁ κ. Σειραδάκης, κατὰ ποῖον τρόπον ἐπηρέασε τὰ ἄλλα μέλη τοῦ Α.Σ.Σ.; Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἐπηρεάσῃ ἄλλως, εἰμὴ μεταφέρων καὶ αὐτὸς πρὸς τὰ ἄλλα μέλη αὐτὰ ποὺ τοῦ εἶπεν ὁ κ. Θεμελῆς. Σημειωτέον ὅτι ἡ συνεδρίασις αὐτὴ τοῦ Α.Σ.Σ. ἔλαβε χώραν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Θεμελῆ καὶ συνεπῶς, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ πληροφορηθοῦν οἱ ἀντιστράτηγοι ὅτι πρέπει νὰ προαχθῇ ὁ κ. Καρδαμάκης, διότι δὲν θὰ τοῦ ἀνατεθῇ ἄλλη διοίκησις πλὴν τῶν Μ.Ο.Μ.Α., δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος, νὰ χρησιμοποιήσῃ ὁ κ. Θεμελῆς, ὡς παρὼν ὢν ὁ ἴδιος εἰς τὸ Α.Σ.Σ., ὡς μεσάζοντα τὸν στρατηγὸν Σειραδάκην. Ἄλλωστε ὁ κ. Θεμελῆς ἤδη ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Ὅταν ὁμιλήσῃ — ἐγὼ τὸν ἔχω ἐρωτήσει — θὰ μᾶς εἴπῃ καὶ ὁ ἴδιος, ἐὰν πράγματι εἶπε τοιοῦτόν τι εἰς τὸν στρατηγὸν Σειραδάκην. Ἡ ἀπόφασις, διὰ τῆς ὁποίας παρελείφθη, ἀπὸ τὰς προαγωγὰς ὁ ὑποστράτηγος, τότε, Καρδαμάκης, ἐλήφθη διὰ ψήφων 5 κατὰ 4, μὲ μίαν μόνον ψῆφον. Ἡ δὲ ἀπόφασις, ἡ ὁποία μετ’ ὀλίγον ἐλήφθη καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἔγιναν δεκτὰ τὰ παράπονά του, ἦτο ἀπόφασις 7 ὑπὲρ τοῦ κ. Καρδαμάκη καὶ 3 ἐναντίον του. Θὰ φθάσω ἐκεῖ ἐντὸς ὀλίγου καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω, ποῖος εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὁ λόγος τῆς διαφορᾶς αὐτῶν τῶν ἀποφάσεων. Ἀλλὰ μένω ἀκόμη εἰς τὴν ἀγόρευσίν σας. Μοῦ φαίνεται, κύριε Πρόεδρε, πολὺ δαιδαλώδης ἡ σκέψις τοῦ κ. Τούμπα.

§149Γ. ΘΕΜΕΛΗΣ. Εἰς τὸ πρῶτον συμβούλιον τοῦ Α.Σ.Σ. ἦσαν 8 καὶ ἐγὼ 9. Εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν τὰ μέλη τοῦ Α.Σ.Σ. ἦσαν 9 καὶ ἐγὼ 10. Διότι, ἐν τῷ μεταξὺ εἴχομεν προαγάγει δύο ὑποστρατήγους εἰς ἀντιστρατήγους. Ἡ διαφορὰ τῶν 5–4 καὶ 7–3 δικαιολογεῖται, διότι τὸ δεύτερον συμβούλιον εἶχεν ἓν μέλος ἐπὶ πλέον.

§150Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἀναλογία τοῦ 5 πρὸς 4 εἶναι πολὺ μικροτέρα ἀπὸ τὴν ἀναλογίαν τοῦ 7 πρὸς 3. Αὐτὸ ἤθελον νὰ τονίσω, ὅτι μὲ μεγαλυτέραν διαφορὰν ψήφων ἐκρίθη προακτέος ὁ ὑποστράτηγος Καρδαμάκης, παρὰ τότε, ποὺ ἐκρίθη παραμένων. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι εἶναι πολὺ δαιδαλώδης, ἡ σκέψις τοῦ κ. Τούμπα, κατὰ τὴν ὁποίαν Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. ὄντος τοῦ κ. Σειραδάκη, ἔγινε νόμος παρατάσεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας τοῦ στρατηγοῦ Σειραδάκη χάριν τοῦ ἑπομένου. Καὶ διὰ νὰ συμπληρώσῃ ἑπομένως χρόνον διοικήσεως καὶ τὰ τοιαῦτα. Ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου παρετάθη τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ Στρατηγοῦ Σειραδάκη, ἐψηφίσθη τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1958 καὶ ὄχι τὸν Νοέμβριον. Ἀπὸ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1958 μέχρι τῆς 7 Αὐγούστου 1959, ἡμερομηνίας κατὰ τὴν ὁποίαν ἐτοποθετήθη ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης διοικητὴς τοῦ Αʹ Σώματος Στρατοῦ, μεσολαβεῖ χρονικὸν διάστημα 10 ὅλων μηνῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐσκέπτετο καθ’ ὃν τρόπον θέλει ὁ κ. Τούμπας, διατί τότε θὰ ἄφηνε τὸν Στρατηγὸν Καρδαμάκην 10 μῆνας εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ δὲν θὰ τὸν ἐτοποθέτει εὐθὺς μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, — Ἀντιστράτηγος ἔγινε μετ’ ὀλίγον — ὡς διοικητὴν τοῦ Αʹ Σώματος Στρατοῦ, διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰ τυπικὰ προσόντα; Ὁ κ. Τούμπας ἠσχολήθη πολὺ μὲ τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ αὐτὸ θὰ τὸ ἀφήσω διὰ τὸ τέλος. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, ὅταν ἤρχισεν ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐπερωτήσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Τούμπα, εἶπεν ὁ κ. Τούμπας, ὅτι ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης, εὐγνώμων διὰ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας τοῦ προσέφερε τότε ἡ Κυβέρνησις, ἀνταπέδωσε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὸ ὄργιον τῶν ἐκλογῶν τῆς 29.10.1961. Καὶ τὸν ἠρώτησα: Μόνος του, κ. συνάδελφε; Καὶ μοῦ ἀπήντησεν: Ἔχετε ὑπομονὴν καὶ θὰ ἀκούσετε. Εἶχον ὑπομονήν, ἀλλὰ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ «μόνος του» δὲν τὴν ἤκουσα. Ὁ κ. Τούμπας εἶπεν ὅτι ὅλοι οἱ Ἀρχηγοὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, πάντοτε εἶχον διοικήσει μεγάλας μονάδας. Ἐγὼ θὰ ἀναφέρω μερικὰ ὀνόματα ἀρχηγῶν τοῦ Γ.Ε.Σ., καὶ ἀπὸ τὰ ὀνόματα ποὺ θὰ ἀναφέρω δύναται ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ ἐὰν πρόκειται περὶ διακεκριμένων στρατηγικῶν ἡγητόρων ἢ ὄχι. Ἀρχηγοὶ τοῦ Γ.Ε.Σ., οἱ ὁποῖοι δὲν διετέλεσαν διοικηταὶ μεγάλων μονάδων: Ὁ Στρατηγὸς Μερεντίτης, ὁ Στρατηγὸς Σαρηγιάννης, ὁ Στρατηγὸς Ἐξαδάκτυλος, ὁ Στρατηγὸς Κουβέλης, ὁ Στρατηγὸς Ξενοφῶν, ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς, ὁ Β. Δούσμανης, ὁ Δαγκλῆς, ὁ Σαπουτζάκης. Ἔχω καὶ πίνακα τῶν Ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν ἀρχηγοὶ τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ εἶχαν προηγουμένως διοικήσει μεγάλας μονάδας.

§151Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρῶτον τὰ ὀνόματα τῶν Στρατηγῶν ποὺ ἀνεφέρατε, εἶναι ὀνόματα πρὸ 40ετίας, ὄχι κἂν πρὸ 30ετίας, ὁπότε ἡ θέσις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. κατείχετο ἀπὸ Ταγματάρχας καὶ Ἀντισυνταγματάρχας. Ἔχοντες αὐτὸν τὸν βαθμὸν πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ διοικήσουν μεγάλας μονάδας; Ὁ Στρατηγὸς καὶ ὁ Ἐξαδάκτυλος ἦσαν Ταγματάρχαι ἀρχηγοὶ τοῦ Ἐπιτελείου· πῶς λοιπόν, ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχουν διοικήσει μεγάλας μονάδας; Πρέπει νὰ ἔλθετε εἰς τὰ τελευταῖα χρόνια, διὰ νὰ κάμετε τὴν σύγκρισιν ὡρισμένων πραγμάτων.

§152Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὁ Στρατηγὸς Μερεντίτης ἦτο Ὑποστράτηγος, ὁμοίως ὁ Σαρηγιάννης, ὁμοίως ὁ Ἐξαδάκτυλος, ὁμοίως ὁ Κουβέλης, ἐπίσης καὶ ὁ Δούσμανης, ὁμοίως ὁ Δαγκλῆς. Συνεπῶς καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ εἶπον διὰ νὰ σᾶς παράσχω μίαν χρήσιμον πληροφορίαν καὶ ὄχι διὰ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι καλῶς ἔγινεν ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης, διότι ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης ἔχει διοικήσει μεγάλην μονάδα. Διὰ τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νομοθετικοῦ περιεχομένου, διὰ τῆς ὁποίας συνεστήθησαν αἱ Μ.Ο.Μ.Α., καθορίζεται ὅτι ἡ Διοίκησις ΜΟΜΑ εἶναι ἰσότιμος πρὸς Μεραρχίαν καὶ εἶναι πράγματι, κ. Πρόεδρε. Ἑκάστη ΜΟΜΑ ἀντιστοιχεῖ πρὸς ἓν Τάγμα καὶ περισσότερον Μηχανικοῦ. Ἑπτὰ ΜΟΜΑ ὑπάρχουν, ἑπτὰ Τάγματα. Ἡ Διοίκησις ἑπτὰ Ταγμάτων ΜΟΜΑ ἰσοδυναμεῖ πρὸς Διοίκησιν Μεραρχίας, ἂς τὸ εἴπω οὕτω, Μεραρχίας Μηχανικοῦ. Εἶναι δὲ ἡ διοίκησις δυσχερεστάτη, διότι αἱ μονάδες αὐταὶ εἶναι διεσπαρμέναι εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν. Ὁ δὲ Στρατηγὸς Καρδαμάκης δὲν διώκησε μόνον ἐπιτυχῶς τὰς ΜΟ-ΜΑ, καὶ ὁ κόσμος ὅλος, ὅποιος θέλει νὰ βλέπῃ, βλέπει, ἀλλὰ καὶ τὰς ὠργάνωσε. Διώκησεν ἐπίσης ἐπὶ 3–4 μῆνας τὸ Αʹ Σῶμα Στρατοῦ καὶ τὸ διώκησεν εἰς μίαν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διεξήγετο μία ἄσκησις λίαν λεπτή, καὶ περὶ αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς δώσῃ περισσοτέρας πληροφορίας ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου κ. Θεμελῆς, καὶ τὴν διηύθυνε κατὰ τρόπον λίαν ἐπιτυχῆ. Ἀλλὰ ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης εἰς προηγουμένους βαθμοὺς ὑπῆρξε διευθυντὴς σπουδῶν εἰς τὴν Ἀνωτέραν Σχολὴν Πολέμου. Διὰ νὰ τοποθετηθῇ ὡς Διευθυντὴς Σπουδῶν εἰς τὴν Ἀνωτέραν Σχολὴν Πολέμου καὶ νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἐπὶ 3–4 ἔτη, σημαίνει ὅτι ἀπέδωσεν εἰς τὰ θέματα αὐτὰ μὲ τὰ ὁποῖα ἀσχολεῖται ἡ Ἀνωτέρα Σχολὴ Πολέμου. Ἔχομεν συνεπῶς, ἀφ’ ἑνός...

§153Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀνύπαρκτος ἦτο ἡ Ἀνωτέρα Σχολὴ τὴν ἐποχὴν ποὺ ὁ κ. Καρδαμάκης ὑπηρετοῦσε.

§154Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τόσα ξεύρετε, τόσα λέγετε.

§155Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνατροφή σας, ἔτσι ἀπαντᾶτε. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι). Εἶναι συμπεριφορὰ αὐτή, κ. Πρόεδρε;

§156Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὁ καθένας μορφώνει τὴν γνώμην του ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει. Αὐτὰ ὅλα καὶ ἄλλα πολλά, τὰ ἔχω ἀναφέρει εἰς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσα εἰς τὴν Βουλήν, ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τῶν συναδέλφων κ.κ. Τούμπα καὶ Ζίγδη. Ἤθελα ὅμως νὰ ἐρωτήσω τοὺς κ.κ. συναδέλφους ποὺ λέγουν, ὅτι ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης ὑπῆρξε κομματικὸν ὄργανον τῆς Ε.Ρ.Ε. τίποτε ἄλλο δὲν ἔκαμε; Μόνον αὐτό; Τίποτε ἄλλο; Δύο τινὰ δύνανται νὰ συμβαίνουν, ἢ εἶσθε ἐν ἀγνοίᾳ τῆς δράσεώς του, ἢ εἶσθε ἄδικοι, μέχρι σημείου ποὺ εἶναι εἰς βάρος σας. Ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης ὡς ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ ἀνέπτυξε σπουδαίαν δρᾶσιν διὰ τὴν ἀμυντικὴν ὀργάνωσιν τῆς Χώρας, ἥτις δὲν δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ δημοσίᾳ, διότι εἶναι πολὺ λεπτὸν τὸ θέμα τῆς ἀμύνης. Ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν ἐναντίον τοῦ στρατηγοῦ Καρδαμάκη εἶναι, πλὴν τῶν ἄλλων, καὶ ἄδικα, διότι οὗτος εἰς ὅλας τὰς ἐνεργείας του διεχώρισε ὅλους τοὺς ἐθνικόφρονας Ἕλληνας ἀπὸ τοὺς κομμουνιστὰς καὶ ἐξ ἐγγράφων προκύπτει τοῦτο σαφῶς. Δὲν εἶναι σοβαρὸν τὸ θέμα, ὅτι ἕνας ὑποστράτηγος παρελείφθη ἀπὸ τὰς προαγωγὰς καὶ μετὰ ἀπὸ ὀλίγους μῆνας ἐκρίθη προακτέος. Αὐτὸ συνέβη εἰς πολλοὺς ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς καὶ εἰς τὸν κ. Καρδαμάκην, οὐχὶ ὑπαιτιότητι αὐτοῦ, ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπὸ τὸ 1956 ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης ἐτοποθετήθη διοικητὴς τῆς ΙΙ Μεραρχίας ἀπὸ τὸ Αʹ Σ.Σ., δὲν ἄφηνεν ὅμως νὰ γίνῃ τοῦτο ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ ὁ τότε Ὑπουργός, διότι ἔκρινεν, ὅτι οὗτος ἔπρεπε νὰ ὁλοκληρώσῃ τὸ ἔργον του εἰς τὰς ΜΟΜΑ. Τὸ ὅτι εὑρέθη ἕνας ὑποστράτηγος νὰ μὴ παραδέχεται ὅτι πρέπει νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ Μηχανικὸν διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι πταίει ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης. Ἄλλωστε, καὶ χωρὶς νὰ ἔχω ἐρευνήσει τὸν φάκελλον αὐτὸν τοῦ ἀντιστρατήγου, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι καὶ εἰς αὐτὸν τὸν φάκελλον θὰ εὑρίσκωνται εὐμενῆ καὶ δυσμενῆ στοιχεῖα. Δὲν ὑπάρχει ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ εὐμενεῖς καὶ δυσμενεῖς κρίσεις. Ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, ἄνευ ἐξαιρέσεως, ἔχουν τοιαῦτα στοιχεῖα εἰς τοὺς φακέλλους των. Δὲν μοῦ ἀπήντησεν, ὁ κ. Τούμπας, εἰς τὸ ἐρώτημα, ἐὰν μόνος του ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης διέπραξεν ὅλα ὅσα τοῦ καταλογίζει ἡ Ε.Κ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ὑπάρχουν κείμενα προερχόμενα ἀπὸ τὴν Ε.Κ., ἐκ τῶν ὁποίων σαφῶς προκύπτει, ὅτι ἡ Ε. Κ. διατυπώνει —διὰ νὰ μεταχειρισθῶ ἠπίας λέξεις— παράπονα ἐναντίον τοῦ συνόλου τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, κατὰ ποίαν διαδικασίαν, πιστεύει ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὅτι ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης, μόνος του ἢ ἔστω μὲ ὀλίγους συνεργάτας, κατώρθωσε νὰ κατευθύνῃ τὸ πολιτικὸν φρόνημα 150 χιλιάδων ἐλευθέρων Ἑλλήνων; Ἢ θὰ δεχθῶμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα καταλογίζονται εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ., θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ λάβουν χώραν ἐὰν δὲν συνέπραττον, καὶ ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου διμοιρίτου· ἢ αὐτὸ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν, ἢ τὸ ἄλλο, ὅτι 150 χιλιάδες στρατευμένοι Ἕλληνες ὑπήκουσαν εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ Στρατηγοῦ Καρδαμάκη καὶ συνεπῶς, ὅτι 150 χιλιάδες στρατευμένοι Ἕλληνες δὲν εἶχον ἴδιον πολιτικὸν φρόνημα. Διερωτῶμαι ποία διαδικασία ἀπὸ τὰς δύο εἶναι περισσότερον προσβλητὴ διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις.

§157Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§158Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἤκουσα τὸν κ. Μπαλτατζῆ νὰ ὁμιλῇ περὶ τρελλοῦ, ἀλλὰ δὲν ἤκουσα τὶ εἶπε καὶ θὰ ἤθελα νὰ πληροφορηθῶ τὶ εἶπε περὶ τρελλοῦ. Αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω.

§159Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε καὶ τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν, ἡμεῖς τὰ ἐζήσαμεν, τὰ ὑπέστημεν καὶ ἔρχεσθε σεῖς ἐδῶ πέρα νὰ μᾶς λέγετε, ὅτι τίποτε δὲν συνέβη, ὅτι ὁ Στρατὸς ἐψήφισεν ἐλευθέρως, ὁ κ. Καρδαμάκης ἔκαμε τὸ καθῆκόν του. Δι’ ἡμᾶς ὁ κ. Καρδαμάκης ἠτίμασε τὸν Στρατόν. Σεῖς τὰ καρποῦσθε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καταλαβαίνετε τί ἔκαμεν εἰς βάρος τοῦ Στρατεύματος, συνεχίσατε τὸ ὄργιόν σας.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε οἱανδήποτε γνώμην, δὲν ἠμπορεῖτε ὅμως νὰ διαταράσσετε τὴν συζήτησιν, ὄχι μόνον τὸν κ. Ὑπουργόν, καθ’ ἣν ὥραν ὁμιλεῖ, ἀλλὰ καὶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ παρακολουθήσουν τὴν συζήτησιν.

§161Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὁ κ. Μπαλτατζῆς, εἶπεν, ὅτι τὰ ἔζησεν αὐτὰ καὶ ἐπίσης ἤκουσα καὶ μερικοὺς συναδέλφους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, νὰ λέγουν τὰ ἴδια. Θὰ λάβουν τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς περιγράψουν, κατὰ ποίαν διαδικασίαν, ἔγινεν αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, διότι τοὐλάχιστον ὁ ἀπότακτος ὑπολοχαγὸς Τσίγκας μὲ τὴν φαντασίαν του καὶ μὲ τὴν συνεργασίαν, ὅπως ὁ ἴδιος εἶπε, τοῦ Ἀντιστρατήγου Πετροπούλου κατεσκεύασαν μίαν φανταστικὴν διαδικασίαν βίας καὶ νοθείας εἰς τὸ Στράτευμα, τὴν ὁποίαν παρουσίασε διὰ τοῦ τύπου καὶ διὰ τῆς ἐπιστολῆς του πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἡ ὁποία διεπιστώθη, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πράγματα ἀπὸ τὸ δικαστήριον. Λοιπόν, τοὐλάχιστον οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, ὅσοι πιστεύουν, ὅτι συνέβησαν περιστατικὰ βίας καὶ νοθείας εἰς τὸ Στράτευμα καὶ μάλιστα, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Μπαλτατζῆς, ὅσοι τὴν ἔζησαν αὐτὴν τὴν βίαν καὶ τὴν νοθείαν, πρέπει νὰ ἔχουν τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς περιγράψουν πραγματικὰ περιστατικὰ καὶ ὄχι κατὰ τὴν φαντασίαν των, ὅπως ὁ Τσίγκας. Νὰ μᾶς εἴπουν μερικὰ συγκεκριμένα περιστατικά. Νὰ μᾶς ἐξηγήσουν κατὰ ποῖον τρόπον, ἐπὶ τέλους, κατώρθωσεν αὐτὸ τὸ θηρίον ὁ κ. Καρδαμάκης νὰ ἐπιβάλῃ εἰς 150 χιλιάδας ἐλευθέρους ἄνδρας πῶς θὰ ψηφίσουν. Χρησιμοποιοῦν ὅμως καὶ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι: Τί θέλετε, εἶναι φυσιολογικὸν τὸ 85%, ἢ ὅπως παρεδέχθητε σεῖς, ἢ τὸ 80%, εἶναι ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἀνεχθῇ κανεὶς ὡς ἀποτέλεσμα φυσιολογικόν, ὅταν, ἐπὶ τέλους, εἰς τὰ πολιτικὰ τμήματα ἔχομεν 49,6% κλπ. Ἐδῶ, κ. βουλευταί, εἶναι γνωστὸν —καὶ τὸ ὑπεστήριξα καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις— ὅτι ἡ ψῆφος τοῦ στρατευμένου Ἕλληνος ἐξαρτᾶται ἀπὸ τρία πράγματα: Ἀπὸ τὸ φρόνημα, ποὺ ἐπικρατεῖ εἰς τὴν περιοχήν, ἐκ τῆς ὁποίας κατάγεται ὁ στρατευμένος Ἕλλην, ἀπὸ τὸ φρόνημα —ἐννοῶ τὸ πολιτικὸν φρόνημα— ἀπὸ τὸ πολιτικὸν φρόνημα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς τὴν περιοχὴν ὅπου ὑπηρετεῖ ὁ στρατευμένος Ἕλλην καὶ ἀπὸ τὴν διαφώτισιν, ἡ ὁποία συστηματικῶς γίνεται εἰς τὸν στρατευμένον, ὄχι μόνον τὸν Ἕλληνα, ἀλλὰ εἰς πάντα στρατευμένον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἀδιαλλάκτου ἐθνικοφροσύνης. Κατ’ ἀνάγκην, λοιπόν, τὰ ἀποτελέσματα τῶν ψήφων τῶν στρατιωτικῶν θὰ εὑρίσκωνται εἰς μίαν σχέσιν πρὸς τὰς πολιτικὰς ψήφους τῶν περιοχῶν, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα. Εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι ἡ ἀναλογία τῶν ψήφων τῶν στρατιωτικῶν εἰς τοὺς Νομοὺς Χανίων καὶ Ἡρακλείου εἶναι χονδρικῶς ἕνα πρὸς δύο. Μὲ 25–28%, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τοὺς Νομοὺς Χανίων καὶ Ἡρακλείου αἱ ψῆφοι τῶν στρατιωτικῶν εἶναι ἀντιστοίχως 52% καὶ 58%. Ἂν ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ ἀναλογία εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἀναλογία δηλαδὴ ποὺ ὑπάρχει εἰς τὰς πολιτικὰς καὶ τὰς στρατιωτικὰς ψήφους τῶν Νομῶν Χανίων καὶ Ἡρακλείου, ἄν, λέγω, αὐτὴ ἡ ἀναλογία ἔπρεπε νὰ ἐμφανισθῇ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, τότε ὁ στρατὸς ἔπρεπε νὰ ψηφίσῃ μὲ 100%.

§162Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ 130%.

§163Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Αὐτὸ ποὺ λέγετε, κύριε Μητσοτάκη, ἀποδεικνύει τὴν ἀδυναμίαν τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε.

§164Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι, ἀκριβολογῶ ἀριθμητικῶς.

§165Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἀκριβῶς, προσπαθεῖτε, ὄχι νὰ ἀκριβολογήσητε, ἀλλὰ νὰ εὐφυολογήσητε. Καὶ ἐν προκειμένῳ, δὲν σηκώνει εὐφυολογίας τὸ πρᾶγμα. Ἐδῶ εἶναι ἀριθμοὶ καὶ συλλογισμοί, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων καταλήγομεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα. Ἐπικαλοῦνται δὲ οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, πῶς ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἔλαβε 52% τὸ 1951. Ἔλαβε 52% ἢ 53% ὅταν πολιτικὰς ψήφους ἔλαβε 34% καὶ ἡμεῖς ἐλάβαμεν 79%, ὅταν ἐλάβομεν 49% εἰς πολιτικὰς ψήφους. Καὶ ἔχει μεσολαβήσει καὶ κἄτι ἀκόμη. Δὲν θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν συνεργασίαν, ἡ ὁποία εἶχε γίνει μεταξὺ τῶν κομμάτων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956. Δὲν θὰ τὸ ἐπικαλεσθῶ αὐτό. Θὰ ἐπικαλεσθῶ, ὅμως, τοῦτο. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ 25% τῶν ψήφων ποὺ ἔλαβεν ἡ ΕΔΑ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958. Καὶ ἦτο ἑπόμενον, κύριε συνάδελφοι, ὁ ἐθνικόφρων κόσμος —καὶ εὐτυχῶς εἶναι ὁ περισσότερος— βλέπων τὴν αὔξησιν τῆς ΕΔΑ, νὰ ἐντείνῃ τὰς προσπαθείας του, νὰ γίνῃ φανατικώτερος καὶ αὐτός, φανατικώτερος ἐθνικόφρων, καὶ νὰ εὕρῃ τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ φρονήματος αὐτοῦ ποῦ; Ἐκεῖ ποὺ δὲν εἶχε καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις καμμιᾶς συγκαταβάσεως μὲ τὴν ἄκραν ἀριστεράν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§166Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ τοὺς Προοδευτικούς, κ. Ὑπουργέ, ποῦ τοὺς τοποθετεῖτε; Μονοπωλοῦμεν τὴν ἐθνικοφροσύνην;

§167Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, κακῶς ἐστενοχωρήθη ὁ κ. Βασιλᾶτος. Οὐδέποτε τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν εἶχε τόσους βουλευτάς, ὅπως μετὰ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας.

§168Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ εἶχε περισσοτέρους, ἂν δὲν ἦτο ἡ βία καὶ ἡ νοθεία.

§169Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δὲν πρέπει ὁ κ. Βασιλᾶτος νὰ εἶναι ὑπερβολικός. Ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς χειρισμός, ὁ χειρισμός, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἐπιτυχὴς ἐκλογικὸς χειρισμός, τὸ ὅτι δηλαδὴ εἰς κάθε συνδυασμὸν ἔβαλεν ἕνα ὑποψήφιον καὶ αὐτὸς συνεκέντρωσεν ὁλόκληρον τὴν δύναμιν, τὴν οἱονεὶ Μαρκεζινικήν, εἰς ἑκάστην περιφέρειαν. Αὐτὸ ὑπῆρξεν ἕνας ἐπιτυχὴς χειρισμὸς καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι μᾶλλον ἐξεγέλασε τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, διότι ἔχει σήμερον βουλευτὰς περισσοτέρους ἀπὸ ὅσους, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι αἱ ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§170Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κάμνει μεγάλο λάθος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅταν ὑποστηρίζῃ, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν μετέσχεν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς δι’ ἑνὸς ὑποψηφίου. Παραδειγματικῶς ἀναφέρω, ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας εἶχε 3, εἰς τὴν Β Περιφέρειαν Ἀθηνῶν 2, εἰς τὰ Ἰωάννινα 2, εἰς τὴν Μεσσηνίαν 3, εἰς τὸν Πειραιᾶ 2. Γενικῶς εἶχε πολὺ ὀλιγωτέρους ὑποψηφίους, διότι ἡ δύναμις τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν ἦτο μικροτέρα ἀπὸ τὴν δύναμιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Τώρα, ἐὰν ἐπῆρεν ὅσους ὑποψηφίους ἀντεστοίχουν εἰς τὴν δύναμίν του ἢ ὄχι, αὐτὸ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ κρίνῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ εἴπω, εἶναι ὅτι εἶχεν ὀλιγωτέρους ἀπὸ ὅσους ἀντεστοίχουν εἰς τὴν δύναμίν του καὶ ἀπὸ ὅ,τι προσέφερεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα.

§171Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Αὐτὸ εἶναι πολὺ ἐνδιαφέρον, κ. Πρόεδρε. Διότι τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἡ Ε. Κ. δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ ἐξ ὀνόματος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, τοὺς ὁποίους ἔχει, ἀφοῦ, καθ’ ἃ εἶπεν ὁ κ. Λυκουρέζος, πολλοὶ τῶν βουλευτῶν τῆς Ε. Κ. ἐξελέγησαν μὲ ψήφους τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§172Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Πολὺ ἔξυπνο αὐτό.

§173Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διότι ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ διηυρύνθη τόσον πολύ, ἀλλ’ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Τούμπας. Λυποῦμαι δέ, διότι αἱ συζητήσεις αὐταί, αἱ συζητήσεις δηλαδὴ περὶ τῶν προσόντων καὶ τῶν ἐλαττωμάτων τῶν στρατιωτικῶν ἡγητόρων, βλάπτουν τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Τὸ εἶπε προχθὲς καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Τούμπας, ὅτι αἱ συζητήσεις περὶ τῶν προσόντων καὶ τῶν ἐλαττωμάτων τῶν στρατιωτικῶν ἡγητόρων βλάπτουν τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις διὰ λόγους γνωστούς, τοὺς ὁποίους ὅσον γνωρίζω ἐγώ, ἀσφαλῶς γνωρίζει καὶ ὁ κ. Τούμπας. Καὶ θὰ ἤθελα ἐπ’ αὐτοῦ, νὰ σᾶς ἀναγνώσω δύο λέξεις ἑνὸς διακεκριμένου στρατηγοῦ, ἀπὸ τὴν ἐφημερίδα «ΒΗ-ΜΑ». Πρόκειται περὶ τοῦ στρατηγοῦ Γεωργούλη εἰς τὸ «ΒΗΜΑ» τῆς 21.11.62. Δὲν πρόκειται νὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον, ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εὕρητε καὶ νὰ τὸ ἀναγνώσητε. Ἐκεῖνο ποὺ ἔχει σημασίαν δι’ ἐμέ, εἶναι ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος. Λέγει, λοιπόν, ὁ στρατηγὸς Γεωργούλης: «Τίποτε δὲν εἶναι περισσότερον ἐπιζήμιον διὰ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ἀπὸ τὴν δημοσίαν συζήτησιν περὶ τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν προσώπων, διότι αὕτη κλονίζει τὰς σχέσεις ἐμπιστοσύνης ἐκτιμήσεως καὶ σεβασμοῦ, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὑφίστανται ἀφ’ ἑνὸς μὲν μεταξὺ ἡγεσίας καὶ στελεχῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μεταξὺ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τοῦ Ἔθνους». Καὶ καταλήγει: «Αὐταὶ αἱ συζητήσεις εἶναι πολλάκις ἄδικοι διὰ τὰ πρόσωπα καὶ πάντοτε ἐπιζήμιαι διὰ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις». Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ διαφωνῇ.

§174Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἡμεῖς, ἐκάμαμεν ἐρώτησιν διὰ κατάθεσιν ἐγγράφων, λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων δὲν ἔγινεν ἐκ μέρους ὑμῶν, κύριε Ὑπουργέ, μετετράπη αὐτομάτως εἰς ἐπερώτησιν.

§175Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὄχι αὐτομάτως.

§176Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Καὶ ὅταν εἴδαμεν, ὅτι τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφερόμεθα, εἶχε λήξει, παρῃτήθημεν τῆς συζητήσεως καὶ σεῖς ἐπροκαλέσατε καὶ αὐτὸ σᾶς εἶπα, ὅτι διὰ κομματικὰ ὀφέλη δὲν ὀρρωδεῖτε νὰ θέτητε εἰς κίνδυνον καὶ τὴν ὑπόληψιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων.

§177Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ ὁ κ. Τούμπας, ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία διεξάγεται αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ βλάβη εἰς τὸ στράτευμα, ὅταν, ὅτε εἴχομεν ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ. τὸν στρατηγὸν Καρδαμάκην, διὰ τοῦ Τύπου ἐλέχθησαν ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Τούμπας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς λέγουν, ὅτι σεῖς προκαλεῖτε τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, διότι εἶχε προηγηθῆ ἡ συζήτησις διὰ τοῦ Τύπου κατὰ μίαν τακτικὴν ὡρισμένων συναδέλφων, κακὴν κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅλα, ὅσα εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. Τούμπας, τὰ εἴχομεν ἀναγνώσει εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ πολὺ περισσότερα. Συνεπῶς, τὸ θέμα ἀνεκινήθη ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τοὺς ἐπερωτῶντας, ὄχι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ ἴδιον θὰ ἔκαμε καὶ ὁ κ. Τούμπας εἰς τὴν θέσιν μου, εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ζητήματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται τοιαῦται ἐπιθέσεις ἐναντίον τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν μίαν, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν ἔμμεσον, τὴν ἄλλην καὶ νὰ μὴ δίδωμεν ἡμεῖς ἀπάντησιν. Πῶς εἶναι δυνατόν; Καὶ δι’ αὐτὸ λέγω, κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ἐζήτησα μάλιστα αὐτὸ καὶ εἰς ἀπάντησιν κάποιας ἐρωτήσεως, ὅτι θὰ πρέπει νὰ προσέχωμεν νὰ μὴ δημιουργῶμεν ζητήματα τοιαύτης μορφῆς. Αὐταὶ αἱ συζητήσεις βλάπτουν καὶ πρέπει νὰ ἀποφεύγωνται. Εἰς τὸ τέλος–τέλος δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία προωθεῖ τοὺς στρατηγοὺς εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ὅπου θὰ κριθοῦν ἐὰν θὰ γίνουν ἢ δὲν θὰ γίνουν Ἀρχηγοὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Ἔχουν ὁλόκληρον προϊστορίαν οἱ ἀξιωματικοί, ἀπὸ ἀνθυπολοχαγοί, ὑπολοχαγοί, λοχαγοί, ταγματάρχαι, ἀντισυνταγματάρχαι, συνταγματάρχαι, ταξίαρχοι, ὑποστράτηγοι γίνονται χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ χωρὶς ἡ Κυβέρνησις νὰ μετέχῃ κατὰ οἱονδήποτε τρόπον, πλὴν τῆς περιπτώσεως παραπόνων, εἰς τὸν προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποστρατήγου. Καὶ πότε ἡ Κυβέρνησις ἐπροβίβασεν ὑποστράτηγον εἰς ἀντιστράτηγον χωρὶς νὰ ἔχῃ σύμφωνον τὴν πρότασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου; Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἄλλο σύστημα. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι βλάπτουν αὗται αἱ συζητήσεις, βλάπτουν καὶ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, βλάπτουν καὶ τὸ Ἔθνος καὶ πιστεύω, ὅτι βλάπτουν καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προκαλοῦν τὰς συζητήσεις. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου.....

§178Χ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Ἐὰν παρῃτεῖτο ὁ κ. Καρδαμάκης...

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ρουχωτᾶ, σεῖς ἄνθρωπος τοῦ νόμου καὶ τῆς τάξεως, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κάμνετε διακοπάς.

§180Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἔλεγον, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου, Κόμμα ἐθνικόφρον πράττει ὀρθῶς λαμβάνουσα τὴν ἣν ἔχει λάβει θέσιν ἔναντι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἐλπίζω, αὐτὴ ἡ ἐλπὶς δικαιολογεῖται ἀπὸ τὴν διάθεσιν ποὺ εἶχεν ὁ κ. Τούμπας νὰ μὴ ἐπεκταθῇ εἰς τὴν ἐπερώτησίν του, ἐλπίζω, ὅτι εἰς τὸ μέλλον ἡ Ἕνωσις Κέντρου θὰ τηρήσῃ, ἔναντι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, τὴν στάσιν ποὺ ἁρμόζει εἰς Κόμμα ἐθνικόφρον, διότι τηροῦσα τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησε μέχρι σήμερον ἡ Ἕνωσις Κέντρου, εὑρίσκεται, κ. Πρόεδρε καὶ κύριοι βουλευταί, εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, τρέφει ἀγάπη καὶ θαυμασμόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης, ἔχει τὸν λόγον.

§182Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ παροῦσα ἐπερώτησις ἔχει γενεσιουργὸν λόγον τὴν ἄρνησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ καταθέσῃ τοὺς ἀτομικοὺς φακέλλους ὡρισμένων ἀξιωματικῶν, φακέλλους ἀφορῶντας τὴν σταδιοδρομίαν καὶ τὴν δρᾶσιν τοῦ Ἀρχιστρατήγου κ. Καρδαμάκη Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. Ἡ Κυβέρνησις τὸν Δεκέμβριον ἐφυγομάχησε καὶ ἐφυγομάχησε διττῶς ἀφ’ ἑνὸς μέν, ὡς ἤδη εἶπον, ἀρνηθεῖσα τὴν κατάθεσιν τῶν φακέλλων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μετὰ πείσματος ματαιώσασα τὴν συζήτησιν τὸν Δεκέμβριον, καίτοι ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐζήτησε τότε τὴν πρόταξίν της, ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο ἄλλωστε ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, μετὰ πειθοῦς καὶ φορτικότητος. Ἐφυγομάχησε πλήρως, ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις, εἰς μίαν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἀντιστράτηγος Καρδαμάκης ἦτο ἀκόμη ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου τῆς χώρας. Προχθές, ἐν τούτοις, ἐν ἀπουσίᾳ ἰδικῇ μου καὶ νομίζω, χωρὶς νὰ τὸ περιμένῃ καὶ ὁ συνάδελφος κ. Τούμπας, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦλθεν ἐκ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ἠξίωσε, λαύρως, τὴν συζήτησιν, ἐπικαλούμενος τοὺς ἑξῆς σοβαρωτάτους λόγους: Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τόσον καιρὸν νὰ διασύρωνται ὑπολήψεις ἀξιωματικῶν καὶ νὰ μένουν αἱ κατηγορίαι ἀναπάντητοι. Ἐλᾶτε σήμερον, ἔχετε ἠθικὴν ὑποχρέωσιν, σήμερον, νὰ τὰς συζητήσητε, ἐφ’ ὅσον, ἄλλωστε, τὰ ἐρωτήματά σας ὑποκρύπτουν κατηγορίας συκοφαντικάς, δημαγωγικάς, κατωτέρας τῆς κοινῆς νοημοσύνης, ἀνοήτους. Καὶ ἐν τούτοις, οὔτε τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ καταθέσῃ τοὺς φακέλλους, οἱ ὁποῖοι τοῦ ἐζητήθησαν, καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλυον τὸ θέμα. Διότι ἐὰν ὄντως τὰ πράγματα ἔχουν οὕτω, ὡς ὑποστηρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἔκλειεν ἡ ὑπόθεσις ἄνευ συνεχίσεως. Ἀλλὰ ἀντιλαμβανόμεθα τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον τόσον ἀπότομος ὑπῆρξεν ἡ μεταβολὴ τῆς στάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατὰ τὰ μέσα τοῦ Φεβρουαρίου. Τότε ἡ Κυβέρνησις ἐπιέζετο ἀπὸ τὸ φοβερὸν θέμα τῆς ἐξεγέρσεως ὁλοκλήρου τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κόσμου καὶ τῆς μαθητιώσης νεολαίας, διὰ τὴν κατάστασιν τῆς Παιδείας καὶ ἔπρεπε νὰ εὕρῃ ἕνα ἀντιπερισπασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ τῆς ἔδιδεν, ὡς ἐνόμιζε, ταὐτοχρόνως καὶ τὸ πρόσχημα καὶ τὴν εὐκαιρίαν μιᾶς νέας καταδημαγωγήσεως, κατὰ τῆς Ε. Κ., νὰ ἐμφανίσῃ δηλαδὴ αὐτὴν ὡς αἰωνίως βάλλουσαν καθ’ ὅλου τοῦ θεσμοῦ, καὶ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν κατὰ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τοῦ Ἔθνους. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν δυσχέρειαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη προχθὲς ἡ Κυβέρνησις. Καὶ εἶναι τοῖς πᾶσι διαφανὴς ἡ εὐτελὴς προσπάθεια ἐκμεταλλεύσεως καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ βήματος, διὰ τὴν κατασυκοφάντησιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Κύριε Ὑπουργέ, αἱ ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν παρ’ ἡμῶν, δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ πρόσωπα, ἀφοροῦν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεώς σας καὶ ἔχουν σκοπὸν νὰ ἀποδείξουν, ὅτι συστηματικῶς καὶ ἐσκεμμένως ἀπὸ τοῦ 1958 ἀποσκοπεῖτε νὰ μεταβάλλετε τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος εἰς τυφλὸν κομματικόν σας ὄργανον καὶ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις εἰς πράκτορα κομματικῆς ἐπιβολῆς ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ἱερᾶς ὑποθέσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἐπερωτήσεώς μας. Καὶ πρὸ τοῦ μεγάλου κινδύνου ποὺ διατρέχει τὸ Ἔθνος, ἐθεωρήσαμεν ὑποχρέωσίν μας νὰ καταγγείλωμεν ἔστω καὶ δι’ ἐρωτήσεων εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ διὰ κατηγορηματικῶν καταγγελιῶν ἐν συνεχείᾳ, ὅσα πιστεύομεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ζημιώνει ἡ συζήτησις περὶ τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος καὶ ἐπεκαλέσθη ἄρθρον διακεκριμένου ἀξιωματικοῦ ἐν ἀποστρατίᾳ. Νομίζω, ὅτι διέστρεψεν ἐντελῶς τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου τοῦ κ. Γεωργούλη. Ὁ κ. Γεωργούλης μὲ τὴν πεῖραν καὶ τὴν σοφίαν του λέγει, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ προβάλλουν ἀδιάβλητον ἡγεσίαν. Διότι ἐὰν ἡ ἡγεσία αὐτὴ δὲν εἶναι ἀξία τῆς ἀποστολῆς της, τότε θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις περὶ τὰ πρόσωπα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀποτελεῖται καὶ αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ ζημίαν σοβαρωτάτην διὰ τὸ κῦρος ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ στρατεύματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἑπομένως, πρέπει, ὅταν ἀναφέρῃ κείμενα ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ νὰ προσπαθῇ τοὐλάχιστον νὰ μὴ παραποιῇ τὸ πνεῦμα των. Ἡμεῖς οὔτε τὸν κ. Καρδαμάκην προσωπικῶς ὑβρίζομεν, οὔτε οὐδένα ἀντιπαθῶμεν. Ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα, ὅπως ἡ ἡγεσία τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τοῦ Ἔθνους εἶναι ἐπαγγελματικῶς ἡ ἀρίστη, νὰ προῆλθεν ἀπὸ τοὺς ἐθνικοὺς ἡμῶν ἀγῶνας, νὰ ἐπεβλήθη διὰ τοῦ ἤθους της. Διότι ἐὰν δὲν ἔχωμεν τοιαύτην στρατιωτικὴν ἡγεσίαν τότε βέβαια ἠμπορεῖ νὰ κορυβαντιῶμεν ἐπὶ μακρόν, θὰ τύπτωμεν ὅμως τὰς κεφαλάς μας αὔριον, ἐὰν ὃ μὴ γένοιτο κίνδυνος ἀπειλήσῃ τὴν ὕπαρξιν τῆς χώρας. Καὶ μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὅταν ἐγράφετο ἡ ἐπερώτησις αὐτή, εἶχον συγκεντρωθῆ εἰς τὸν διεθνῆ ὁρίζοντα τὰ φοβερὰ ἐκεῖνα νέφη περὶ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κούβας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔκαμε πάρα πολλοὺς νὰ ἐρωτήσουν ἐναγωνίως, ἐὰν ὁ κ. Καρδαμάκης εἶναι ὁ ἄξιος ἐπιτελάρχης τοῦ Στρατεύματος τῆς χώρας μας ἐὰν ὅ μὴ γένοιτο ἡ κατάρα τοῦ Θεοῦ ἐξέσπα καὶ ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος. Καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀποκρύψω τὸ μυστικόν. Δὲν ἔχω ἀσχοληθῆ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ μὲ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἐὰν ἠναγκάσθην νὰ ὑποβάλω τὸ πρῶτον ἐρωτήσεις καὶ κατόπιν ἐπερωτήσεις, ἦτο διότι φίλοι στρατιωτικοί, ἀριστεύσαντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἔθνους, τῶν ὁποίων εἶναι διάτρητα τὰ στήθη ἀλλὰ καὶ γεμάτα ἀπὸ παράσημα ἦλθον καὶ μοῦ εἶπον: Κύριε Ζίγδη, μέχρι πότε ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν θὰ κάμνῃ τὸ καθῆκόν της, δὲν θὰ φέρῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τὸ μέγιστον διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς χώρας θέμα; Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, ὄχι ταπεινοὶ λόγοι προσωπικῶν ἀντεγκλήσεων, μίσους ἢ ἐκδικήσεως, οἱ ὁποῖοι μᾶς ὑπεχρέωσαν νὰ διατυπώσωμεν τὰς ἐρωτήσεις μας, αἱ ὁποῖαι μετεβλήθησαν ἤδη εἰς κατηγορίας καὶ διὰ τοὺς ὁποίους εὑρισκόμεθα σήμερον, ἐφ’ ὅσον τὸ θέλετε, ἐπὶ τοῦ βήματος αὐτοῦ διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν. Κύριοι, κατόπιν τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεώς μας εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἕνα μεγάλο βάρος θὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ στῆθος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἠρώτησεν ἐναγωνίως πρὸ ὀλίγου τὸν κ. Τούμπαν: Κύριε συνάδελφε, μόνος του ὁ κ. Καρδαμάκης κατώρθωσε νὰ διαπράξῃ αὐτὸν τὸν ἆθλον, νὰ ὑποχρεώσῃ 150.000 Ἕλληνας νὰ ψηφίσουν Ε.Ρ.Ε.; Μόνος του; Ἀλλά, κύριε Ὑπουργέ, πιστεύω εἰς τὸ τέλος νὰ συμφωνήσετε. Ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν ἐπεβάλλατε εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις ἀπὸ 4ετίας ἐξεβίασε τιμίους ἀξιωματικούς, ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδειλίασαν πρὸ τοῦ ἐχθροῦ, οἱ ὁποῖοι ἐτιμήθησαν μὲ ὅλας τὰς δόξας, νὰ μεταβληθοῦν εἰς πολιτικὰ ἀνδράποδα, τοὺς ὑπεχρέωσε νὰ ψηφίσουν συχαινόμενοι τοὺς ἑαυτούς των καὶ καταρώμενοι τὴν ὥραν καὶ τὴν στιγμήν, προκειμένου νὰ περισώσουν τὴν θέσιν των, τὸ κόμμα σας, τὴν Ε.Ρ.Ε.

§183Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, αὐτὸ ἀποτελεῖ βαρεῖαν μορφὴν ἐναντίον ὑπερηφάνων Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν, τὸ ὅτι, δηλαδή, ὡδηγήθησαν ὡς ἀνδράποδα εἰς τὰς κάλπας. Σᾶς δίδω τὴν εὐκαιρίαν, ἐὰν δὲν ἀντελήφθητε τί εἴπατε, νὰ σκεφθῆτε ψυχραιμότερα καὶ νὰ διορθώσητε τὴν βαρεῖαν αὐτὴν ὕβριν ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν.

§184Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς. Κύριοι βουλευταί, εἴθισται νὰ ὑποβάλλωνται ἐρωτήσεις καὶ αἰτήσεις καταθέσεως ἐγγράφων εἰς τὴν Βουλήν. Διότι αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ τὸ Κοινοβούλιον. Ὑπεβάλλαμεν ἐρωτήσεις καὶ ἐζητήσαμεν κατάθεσιν ἐγγράφων, διότι ἐξ αὐτῶν, πολὺ περισσότερον ἄλλης μεθόδου, ὁ βουλευτὴς ἐνημεροῦται ἐπὶ τῶν θεμάτων τοῦ ἐνδιαφέροντός του καὶ καθορίζει τὴν θέσιν του. Εἶναι δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ αὐτὸ καὶ ὑποχρέωσις τῶν Ὑπουργῶν νὰ καταθέτουν τὰ ἔγγραφα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠρνήθη εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα καὶ ἐπεκαλέσθη ἐντελῶς ἀβασίμους δικαιολογίας. Ἀφήνω τὰς παραινέσεις του, αἱ ὁποῖαι βεβαίως ἔχουν ὀλίγον τι τὸ χιουμοριστικόν. Ἠρνήθη νὰ καταθέσῃ τὰ νομικὰ ἔγγραφα, τὸν ἀτομικὸν φάκελλον τοῦ κ. Καρδαμάκη καὶ ἐνίων ἄλλων ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν μὲ τὴν ἑξῆς δικαιολογίαν. Τὰ ἔγγραφα αὐτά, οἱ ἀτομικοὶ φάκελλοι, εἶναι ἐμπιστευτικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ καταστήσῃ δημόσια, διὰ τῆς κοινοποιήσεώς των εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ὁ ἰσχυρισμὸς εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος ἀπὸ ἀπόψεως καὶ οὐσίας καὶ παραδόσεως τῆς ἀκολουθουμένης ἐν προκειμένῳ τακτικῆς. Ἐν πρώτοις ὡς ἀνεφέρθη, ἤδη, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου, ὅταν ἐζητήσαμεν νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψει μας οἱ ἀτομικοὶ φάκελλοι ὡρισμένων ἀξιωματικῶν τῆς τότε ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος, ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ἔχων φαίνεται καὶ αὐτὸς ἠμβλυμένην ἐθνικὴν συνείδησιν, ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει μας τοὺς φακέλλους. Δεύτερον ὅταν συμφέρῃ τὴν Κυβέρνησιν, γίνεται χρῆσις τῶν ἀτομικῶν φακέλλων τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον διεστραμμένον. Ὅταν δὲν τὴν συμφέρῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κοινοποιηθοῦν οἱ φάκελλοι. Παράδειγμα. Ἐταλαιπωρήθη ὁ Ὑπολοχαγὸς Πασσᾶς ἀπὸ τὸν κ. Καρδαμάκην. Καί, ἵνα ἡ Κυβέρνησις καλύψῃ τὰς αὐθαιρεσίας τοῦ Στρατηγοῦ Καρδαμάκη, ἀνεκοίνωσε στοιχεῖα ἀπὸ τὸν φάκελλον τοῦ λοχαγοῦ Παππᾶ. Δὲν ἦτο τότε ἐμπιστευτικὸν στοιχεῖον ὁ φάκελλος τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ. Τελευταίως εἴχομεν τὸ ἐπεισόδιον τοῦ ὑπολοχαγοῦ Τσίγκα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδίστασε νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν ἀτομικόν του φάκελλον, δίδουσα, μάλιστα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν παραπλανητικά, διότι δὲν ἦσαν ὡλοκληρωμένα. Ἀλλὰ πέραν τῆς παραδόσεως, ὑπάρχει ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἐντελῶς ἀβάσιμον, τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Πάντες οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θεωροῦν αὐτοὺς ἀδικηθέντας ἐκ κρίσεων τῶν Στρατιωτικῶν Συμβουλίων προσφεύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ὁλόκληρος ὁ φάκελλός των τότε μὲ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τίθεται ὑπ’ ὄψει τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τῶν Δικηγόρων, τῶν βοηθῶν τῶν Δικηγόρων, τῶν ὑποδικηγόρων καὶ παντὸς ἄλλου. Εἶναι ἑπομένως δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὸν ὑπεύθυνον Ὑπουργόν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἶναι ὀλιγώτερον ἀξία τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, νὰ γνωρίζῃ, ὅταν αἰσθάνεται ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληροφορηθῇ τὸν φάκελλον ἑνὸς ἀξιωματικοῦ ὅταν μάλιστα τοῦτο λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν φακέλλων ἐξ αἰτίας παραπόνων τῶν ἐνδιαφερομένων, τὰ ὁποῖα πολλάκις εἶναι τελείως ἀβάσιμα; Τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἐπιχειρήματα διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ τοὺς φακέλλους, διότι οὐδεὶς ἔνοχος μέχρι σήμερα κατέθεσε τὰ πειστήρια τῆς ἐνοχῆς του. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν καταθέτει τοὺς φακέλλους νομιμοποιούμεθα νὰ τερματίσωμεν τὴν συζήτησιν. Καί, βεβαίως, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συζητήσωμεν μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι ἐκτὸς αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς δημοσίαν συζήτησιν διὰ τοῦ τύπου, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν τὸν Νοέμβριον, μετεχειρίσθη ἀνακριβείας, ἀνεπιτρέπτους εἰς ὑπεύθυνον πολιτικὸν ἄνδρα καὶ ὁ ἴδιος ἠναγκάσθη νὰ διαψεύσῃ τὸν ἑαυτόν του διὰ τοῦ τύπου. Ὑπέστη αὐτὴν τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν τιμωρίαν, ἀλλὰ δὲν ἐσωφρονίσθη. Καὶ δὲν ἐσωφρονίσθη, διότι ὅταν ἀπεχώρει ἐκ τοῦ Γ.Ε.Σ. ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης εἶπε φράσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ μείνουν κλασσικαὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν φιλολογίαν πρὸς τέρψιν καὶ ἀγαλλίασιν παντὸς βουλομένου νὰ τὰς ἐκμεταλλευθῇ ὡς ὑπόδειγμα ἀφροσύνης καὶ προκλητικότητος. Συγκεκριμένως περὶ τοῦ κ. Καρδαμάκη εἶπε πολλὰς ἀνακριβείας ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερῆ συζήτησιν τοῦ φακέλλου του. Ὁ κ. Τούμπας, ἄλλωστε ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον αὐτὸ λίαν ἱκανοποιητικῶς. Μεταξὺ τῶν ἀνακριβειῶν, τὰς ὁποίας διετύπωσε κατὰ τὴν διὰ τοῦ τύπου συζήτησιν μίαν ἐπανέλαβε καὶ εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον, ὅτι ὁ πρῶτος Ὑπαρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ὁ ἀμέσως προϊστάμενος τοῦ Ὑποστρατήγου Καρδαμάκη κατὰ τὴν περίοδον 1956–58, τὸν ἐχαρακτήρισεν ὡς «ἐργολάβον», «ὡς στερούμενον νοοτροπίας ἀξιωματικοῦ», διότι δῆθεν ὁ Ἀντιστράτηγος ἐκεῖνος ἀντετίθετο εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ΜΟΜΑ διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Οὐδὲν τούτου ἀνακριβέστερον. Οἱ χαρακτηρισμοὶ ἀφοροῦν τὴν πολιτείαν τοῦ κ. Καρδαμάκη, ὡς Διευθυντοῦ τοῦ Μηχανικοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. Τὸν εὑρίσκει λίαν ὑστεροῦντα εἰς τὰ καθήκοντα αὐτὰ καὶ τὸν στηλιτεύει ὁ ἀνώτερός του. Ἐν τούτοις ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ρίπτει τὴν ἀπίθανον ρουκέττα, ἰσχυριζόμενος, ὅτι ὁ τότε Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ἀντιτιθέμενος εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ΜΟΜΑ διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν ἔγραψε τοὺς δυσμενεῖς χαρακτηρισμοὺς κατὰ τοῦ κ. Καρδαμάκη, προέβη εἰς τοὺς χαρακτηρισμοὺς αὐτοὺς κατὰ τοῦ κ. Καρδαμάκη! Δευτέρα ἀνακρίβεια: Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐμφανίζει τὸν κ. Καρδαμάκην, ὡς Ταξίαρχον μαχόμενον ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον. Ὁ κ. Καρδαμάκης, προήχθη εἰς Ταξίαρχον τὸ 1952 καὶ ἑπομένως τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, οὔτε Ταξίαρχος ἦτο, οὔτε ἐμάχετο κατὰ τῶν συμμοριτῶν.

§185Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης δὲν εἶπε τίποτα περὶ τοῦ κ. Καρδαμάνη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ταξιάρχου.

§186Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τρίτη ἀνακρίβεια. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπανέλαβε καὶ σήμερον, ὅτι ὁ κ. Καρδαμάκης ἐσπούδασεν εἰς τὴν Ἀνωτάτην Σχολὴν Πολέμου. Μέχρι, ὅμως, τοῦ 1951 δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη Σχολή, ἀλλὰ Σχολὴ Ἐπιτελῶν, τετραμήνου φοιτήσεως, ἡ ὁποία κατεσκευάσθη τότε ἐκ τῶν ἐνόντων ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἀγγλικοῦ Ἐπιτελείου, πρὸς ἐπιμόρφωσιν τῶν στελεχῶν. Ὁ κ. Καρδαμάκης ἀνῆκεν εἰς τὸ Διοικητικὸν προσωπικὸν τῆς Σχολῆς καθ’ ὅλον τὸ διάστημα καὶ μόνον κατὰ τὰς διακοπὰς τῆς Σχολῆς μετέβαινε βορειότερον, ὅταν ἡ θερμοκρασία τῆς Πρωτευούσης συνέβαινε νὰ εἶναι ὑψηλοτέρα. Διωρίσθη ὡς μέλος τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐφοίτησεν εἰς αὐτήν. Τοῦ ἀπενεμήθη δέ, ὅπως καὶ εἰς ἄλλους, ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου, τὸ πτυχίον τῆς Σχολῆς αὐτῆς. Προσεπάθησα νὰ προφυλάξω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀπὸ ἐπανάληψιν τοῦ ὀλισθήματος αὐτοῦ σήμερον, ἀλλ’ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐνθυμῆσθε. Τέταρτον, ἔχομεν τὴν ἀλλαγὴν κρίσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Ἐρωτᾶται: Πῶς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ἐνῷ τὸν ἔκρινε τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1958 ὡς «παραμένοντα» —προτεῖναν τὴν προαγωγὴν νεωτέρων του —τὸν Νοέμβριον, μετὰ 3 περίπου μῆνας, τὸν ἐθεώρησεν ἄξιον νὰ γίνῃ Ἀντιστράτηγος; Διὰ νὰ εἶναι σοβαρὰ ἡ συζήτησις, θὰ ἔπρεπε νὰ κατατεθοῦν οἱ φάκελλοι, διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς καὶ διατὶ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἤλλαξε ριζικῶς γνώμην περὶ αὐτοῦ εἰς τόσον μικρὸν διάστημα. Ὑπάρχουν ὑπὸ τῶν Κανονισμῶν καὶ τῶν Νόμων προβλεπόμεναι κυρώσεις καὶ θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, διατί δὲν ἐφρόντισε νὰ ἐπιβάλῃ ταύτας ἐπὶ τῶν μελῶν τοῦ Α.Σ.Σ., ἐὰν τόσον ἐπιπολαίως ἐνήργησαν κατὰ τὴν πρώτην κρίσιν των. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀνακριβείας εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τοῦ Τύπου, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως Καρδαμάκη. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν σειρὰν τῶν ἐρωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐπὶ τοῦ ἐὰν πράγματι ἐγένετο, παρὰ τὸν Νόμον, διαγραφὴ δυσμενῶν διαδοχικῶν σημειώσεων εἰς φύλλα ἀξιωματικῶν.

§187Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Εἰσέρχεσθε εἰς ἄλλην ἐπερώτησιν;

§188Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἴπατε ὅτι θὰ συζητηθοῦν ὅλαι.

§189Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§190Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὲ τὴν ἐντύπωσιν αὐτὴν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα. Ὑπεβλήθη, ἐπίσης, τὸν Νοέμβριον σειρὰ ἐρωτήσεων εἰς τὸν Ὑπουργόν, ἐὰν πράγματι ἀληθεύουν αἱ πληροφορίαι, ὅτι δυσμενεῖς διαδοχικαὶ σημειώσεις ἀπειλήφθησαν, κατὰ τρόπον παράνομον, ἀπὸ τὰ ἀτομικὰ φύλλα ἐνίων ἀξιωματικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεδόθη εἰς ὕβρεις καὶ διαψεύσεις εἰς τὴν πρώτην του ἀπάντησιν. Ὑπεχρεώθη, ὅμως, εἰς τὴν δευτέραν νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι πράγματι, κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Καρδαμάκη, ἔχομεν 48 μεταβολὰς εἰς φύλλα ποιότητος ἀξιωματικῶν, ἐξ ὧν δύο ἀφοροῦν δυσμενεῖς χαρακτηρισμοὺς διὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου τοῦ 1940. Κύριοι, κατόπιν αὐτοῦ τοῦ τρόπου διεξαγωγῆς δημοσίας συζητήσεως, ἐπὶ τόσον σοβαροῦ θέματος, ὅταν Ὑπουργοὶ ἔχουν τὸ θάρρος διὰ τοῦ Τύπου νὰ ὑποστηρίζουν καταφώρως ἀνακριβῆ γεγονότα, ἐν πλήρει ἐπιγνώσει τῆς ἀνακριβείας των, σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν τὰ πολιτικὰ ἤθη νὰ κρατηθοῦν εἰς ἕνα ἀνεκτὸν ὕψος; Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργός, ἐλλείψει ἐπιχειρημάτων, ἀπαντᾷ καὶ δι’ ὕβρεων, ἄνευ προκλήσεως, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀφορμῆς, ἐναντίον καὶ τῶν ὑποβαλόντων τὰς ἐρωτήσεις καὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἡμεῖς ἀρνούμεθα νὰ ἀκολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν τακτικήν. Ἐὰν τὸ θέμα ἦτο προσωπικόν, δὲν θὰ ἀποδεχώμεθα τὸν διάλογον μὲ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην. Πρέπει, ὅμως, νὰ τὸν συνεχίσωμεν ἐδῶ, διότι εἶναι, καλῇ ἢ κακῇ τῇ μοίρᾳ, Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἡμεῖς ὡς βουλευταὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν, παρὰ τὰς ἀντιλήψεις μας περὶ τοῦ πῶς πρέπει νὰ διεξάγωνται αἱ συζητήσεις αἱ πολιτικαί, νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκον μας. Κύριοι, ἡ ὑπόθεσις Καρδαμάκη δὲν εἶναι ἁπλῶς ὑπόθεσις τοῦ τί ἦτο ἢ δὲν ἦτο ὁ κ. Καρδαμάκης, πρὶν γίνῃ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. Εἶναι ὑπόθεσις κυρίως τοῦ τί ἔκαμεν ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ ποῖαι αἱ συνέπειαι τῆς δράσεώς του ἐπὶ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἡ ὑπόθεσις δὲν ἀφορᾶ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὸ θέμα τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων διὰ τὰς ὁποίας ἀμέσως εἶναι ὑπεύθυνος ἐκεῖνος καὶ ἐμμέσως ἡ Κυβέρνησις. Ἀφορᾶ τὴν ἐν γένει πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ συγκεκριμένως· πῶς ἔφθασεν ὁ στρατὸς νὰ ἔχῃ ἡγέτην ἀξιωματικὸν μὲ παντελῆ ἔλλειψιν προσόντων, ὡς ὁ κ. Καρδαμάκης. Ἀφορᾶ ἐκείνους τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῆς καταστάσεως αὐτῆς καὶ ἐκ τῆς τυχὸν συνεχίσεώς της. Τὸ πρῶτον θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετασθῇ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, εἶναι ἡ ἀλλοίωσις τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων ἀξιωματικῶν μὲ πρωτοβουλίαν τοῦ κ. Καρδαμάκη, τὴν ὁποίαν ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προβῇ οὗτος εἰς τόσον παράνομον ἐνέργειαν, ἐὰν δὲν ἦτο σύμφωνος ἐκείνη. Γνωρίζετε, κύριοι, τί εἶναι αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις δι’ ἕνα ἀξιωματικόν. Εἶναι τὸ διαβατήριον τοῦ ἀξιωματικοῦ, εἶναι ὁ «ἔλεγχος προόδου καὶ διαγωγῆς» βάσει τοῦ ὁποίου θὰ καθορισθῇ ἡ σταδιοδρομία του. Βάσει αὐτοῦ θὰ κριθῇ ἡ ἐξέλιξίς του καὶ βάσει αὐτῶν θὰ ἀχθοῦν οἱ ἀνώτεροί του εἰς τὸ συμπέρασμα ἐὰν ἀξίζῃ νὰ παραμείνῃ καὶ νὰ προαχθῇ εἰς τὸ στράτευμα ἢ νὰ ἀπομακρυνθῇ αὐτοῦ. Ἐὰν τὸ σύστημα τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων δὲν τύχῃ ἀντικειμενικῆς ἐφαρμογῆς, δὲν θὰ ὑπάρξῃ στρατός, ἀλλὰ μπουλοῦκι. Ἔχει δὲ καὶ τὴν ἑξῆς σημασίαν: Δὲν κρίνονται μόνον οἱ ἀξιωματικοὶ περὶ ὧν αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις, ἀλλὰ ἀποτελεῖ κριτήριον τῆς ἐπαρκείας τῶν ἐγγραφόντων αὐτὰς ἀμέσως ἀνωτέρων των, ὡς καὶ τῶν ἀμέσως προϊσταμένων τούτων, διότι αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις ἀποτελοῦν τὴν πεμπτουσίαν τῆς ἱκανότητος κρίσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἐπὶ τῶν ὑφισταμένων των. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις δὲν θὰ ἐγνωρίζαμεν τὴν ποιότητα τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐὰν αἱ σημειώσεις δὲν εἶναι ἀντικειμενικαί, τότε, οἱ ἀμέσως ἀνώτεροι, σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοὶ ἀξιωματικοί, διότι δὲν δύνανται νὰ κρίνουν τοὺς ὑφισταμένους των. Διὰ τοῦτο, αἱ διατάξεις περὶ ἀτομικῶν ἐγγράφων, ἀποτελοῦν βασικὰς διατάξεις τῆς ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον δέον νὰ τηροῦνται τὰ ἀτομικὰ ἔγγραφα τῶν ἀξιωματικῶν, καθωρίζετο παλαιότερον ἀπὸ τὰ ἄρθρα 184–188 τοῦ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος κυρωθέντος Γενικοῦ Κανονισμοῦ Σωμάτων καὶ Στρατιωτικῶν Καταστημάτων τῆς 13.5.1922, σήμερον δὲ διὰ τοῦ Β.Δ. τῆς 1. 8.1956, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ὑφυπουργοῦ κ. Δαβάκη ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη. Ὑπογραμμίζω, ὅτι ὁ τρόπος τηρήσεως τῶν ἀτομικῶν ἐγγράφων τῶν ἀξιωματικῶν καθωρίσθη ἀπὸ τοῦ 1922 διὰ Β. Δ)τος καὶ ἑπομένως, μόνον διὰ Β. Δ)τος ἦτο δυνατὸν νὰ τροποποιηθῇ ἢ νὰ συμπληρωθῇ. Ἐπίσης, καὶ ὁ νέος τρόπος καθωρίσθη διὰ Β.Δ. καὶ ἑπομένως, μόνον διὰ Β.Δ. εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιηθῇ ἢ νὰ συμπληρωθῇ. Τὸ τελευταῖον αὐτὸ Διάταγμα συνεπληρώθη εἰς ἕνα μόνον σημεῖον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀφορᾶ, διὰ τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 11ης Νοεμβρίου 1958. Ὅ,τι ἐξέρχεται τούτου εἶναι παράνομον, εἴτε Βασιλικὴ Διαταγὴ λέγεται εἴτε Υ.ΕΘ.Α. εἴτε ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Τὸ Β.Δ. 1ης Αὐγούστου 1956 συνοδεύεται ἀπὸ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 5 ἐμπιστευτικὴν ἐγκύκλιον, παρέχουσαν ὁδηγίας περὶ τοῦ τρόπου ἐφαρμογῆς του καὶ φέρουσαν τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὁ ὁποῖος καὶ τότε ὅπως καὶ σήμερον ἦτο Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Δὲν θὰ σᾶς κουράσω μὲ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἄρθρων, ἀλλὰ ἡ βασικὴ ἀρχὴ εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Ὁ ἀμέσως προϊστάμενος ἀξιωματικὸς κρίνει τὸν ὑφιστάμενόν του δι’ ἑνὸς συστήματος διαδοχικῶν σημειώσεων καὶ καταχωρημένων εἰς τὸ «φύλλον ποιότητος», τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸ Διάταγμα. Καὶ ὁ ἀμέσως ἀνώτερος τοῦ κρίνοντος κρίνει τὰς κρίσεις τοῦ κρίνοντος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ πλήρης βεβαιότης ὅτι ὁ ἐγγράφων τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις ἐτήρησε τὰς ἐπιταγὰς τοῦ Διατάγματος καὶ ὑπῆρξεν ἀντικειμενικός. Ἐὰν δὲν τηρηθοῦν ὡρισμέναι προϋποθέσεις αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις, εἶναι ἄκυροι. Ἀλλ’ αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις, ὅταν κυρωθοῦν ἀπὸ τὸν ἀνώτερον παραμένουν ἀμετάβλητοι. Οὐδεμία διαδικασία καθορίζεται διὰ τοῦ Διατάγματος διὰ τὴν μεταβολήν των. Θὰ παραμείνουν διὰ νὰ ἀποτελέσουν τρόπον τινὰ μόνιμον χαρακτηρισμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Οὐδεμία διαδικασία μεταβολῆς διαγράφεται καὶ οὐδεμία συνεπῶς μεταβολὴ δύναται νὰ ἐπέλθῃ. Τὸ ἄρθρον 13 τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ ἀκυρώνει πᾶσαν ἀντίθετον διάταξιν τῶν ἄρθρων 184–188 τοῦ Β.Δ. τοῦ 1922. Τὸ δὲ ἄρθρον 6 παρ. 4 θεσπίζει τὰ ἀκόλουθα: Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀνακοινωθοῦν αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον, ἐὰν δὲν θέλῃ ὁ ἐγγράψας. Ἐὰν κατὰ κἄποιον τρόπον τὰς πληροφορηθῇ δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἀντιδράσῃ, διότι δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ὑποβάλῃ κἂν παράπονα. Ἑπομένως, εἰς τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις δὲν δύνανται νὰ ἐπέλθουν μεταβολαί. Δὲν τὸ ἐπιτρέπουν οἱ κανονισμοί. Ὅ,τι τυχὸν ἀντίθετον γίνῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἶναι παράνομον. Διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξωμεν εἰς παλαιοτέραν περίοδον καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀναγιγνώσκω τὰ κείμενα τῶν σχετικῶν διατάξεων, ὑποστηρίζομεν, ὅτι ἀπὸ τὸ 1956 καὶ ἐντεῦθεν τοὐλάχιστον, πᾶσα μεταβολὴ διαδοχικῶν σημειώσεων εἰς τὰ φύλλα ποιότητος ἀξιωματικῶν εἶναι παράνομος. Καὶ διότι ἐπηνέχθησαν μεταβολαὶ κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, ἀποτελεῖ βαρυτάτην εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἐδέχθη εἰς τὴν ἀπάντησίν του, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Νοεμβρίου, ὅτι ἔγιναν ἀλλοιώσεις εἰς φύλλα ποιότητος ἀξιωματικῶν, ἀφορῶσαι διαδοχικὰς σημειώσεις περιόδου τοῦ Ἀλβανικοῦ πολέμου, τοῦ συμμοριτοπολέμου, ὡς καὶ μεταγενεστέρων. Κύριοι, ὑπάρχει καλυτέρα μέθοδος διαλύσεως τοῦ στρατεύματος ἀπὸ τὴν μέθοδον αὐτήν, διὰ τῆς ὁποίας στρατιωτικοί, τοὺς ὁποίους αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις στιγματίζουν ἐπὶ δειλίᾳ, ἐπὶ ἀνικανότητι, ἐπὶ ἐγκαταλείψει θέσεως ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ μετὰ 20–25 χρόνια νὰ δύνανται νὰ ἀποκατασταθοῦν καὶ νὰ καταλάβουν ἀνωτάτας θέσεις; Ὑπάρχει καλυτέρα μέθοδος διαλύσεως τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατεύματος, ἀπογοητεύσεως τῶν καλῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀνδρείων, τῶν ἀνθρώπων ἤθους. Νὰ ποῖον εἶναι τὸ πρῶτον ἔγκλημα τοῦ στρατηγοῦ Καρδαμάκη, ὅτι ἐνσυνειδήτως, παρὰ τοὺς νόμους ἐτόλμησε νὰ ἀλλοιώσῃ φύλλα ποιότητος ἀξιωματικῶν διὰ νὰ προαγάγῃ ὡρισμένους εὐνοουμένους του μὲ ἀποτέλεσμα βεβαίως ἄλλοι ἀξιωματικοὶ νὰ παραμερισθοῦν, νὰ ἀδικηθοῦν. Καὶ θέλω νὰ μοῦ εἴπητε ποίαν ἐντύπωσιν θὰ κάμῃ εἰς τὸ στράτευμα, ὅταν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀμνηστεύωνται ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔφερον τὴν κηλῖδα, ὅτι ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ δὲν ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον των ἢ βαρύνονται μὲ διαχειριστικὰς ἀνωμαλίας, ἢ ἄλλα περὶ ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός; Ὁ κ. Ὑπουργός, προσεπάθησε νὰ ἀντικρούσῃ τὴν θέσιν αὐτὴν διὰ παραθέσεως διαφόρων διαταγμάτων καὶ βασικῶν διαταγῶν τοῦ Υ.ΕΘ.Α. Κύριοι, οὐδὲν ἄλλο Διάταγμα, Βασιλικὸν Διάταγμα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐκτὸς αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα τοῦ 1956, ὡς καὶ τοῦ συμπληρώσαντος ἑτέρου τοῦ 1958, ἰσχύει σήμερον. Κάθε ἄλλο Διάταγμα ἀντίθετον αὐτοῦ ἔχει καταργηθῆ. Ἑπομένως ὅλη ἡ παράθεσις βασικῶν διαταγῶν καὶ ἄλλων ἐγγράφων, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπεδόθη ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι διὰ νὰ ἐντυπωσιάσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ τῆς μέχρι σήμερον συζητήσεως, ἔμεινεν ἀκάλυπτος. Καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης παρενόμησεν. Ἀλλά, διατί ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης μόνον; Παρενόμησε, βεβαίως, ἡ Κυβέρνησις, διότι μόνον κατ’ ἐντολὴν ἢ κατ’ ἐξουσιοδότησίν της, ὁπωσδήποτε ἐφ’ ὅσον εἶχε τὴν κάλυψιν τῆς Κυβερνήσεως, ἠμποροῦσε νὰ τὸ κάμῃ. Μᾶς ἔφερεν ὡς ἐπιχείρημα ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν προηγηθέντων Ἀρχηγῶν τοῦ Ἐπιτελείου ἔγιναν παρόμοιαι ἀλλοιώσεις. Τί ἀποδεικνύει αὐτό; Ἤλλαξαν οἱ Ἀρχηγοί, ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, ἦτο ἡ ἰδία. Ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ὅταν τὴν συμφέρῃ, δὲν ἐφαρμόζει τὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἡ ἰδία ἐξέδωσε, διὰ νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν στρατὸν τὴν σύγχυσιν, τὴν ἄκρως ἐπικίνδυνον, τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ τὸν πειρασμόν, διὰ πολλοὺς νὰ συνθηκολογήσουν μὲ τὰς κυβερνητικὰς ἐπιθυμίας. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω δὲν θὰ ἀναγνώσω τὰς σχετικὰς διατάξεις, ὡς ἤδη ἀνέφερον. Ἐὰν ὅμως προκληθῶ θὰ τὸ πράξω. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὅμως ἀπαντήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Καρδαμάκη, εἰς ἀναφορὰς παραπόνων ἀξιωματικῶν διὰ τὴν διόρθωσιν διαδοχικῶν σημειώσεων, αἱ ὁποῖαι διὰ τυπικοὺς λόγους ἢ δι’ ἄλλους λόγους, καὶ προφανῶς λάθους κλπ. τοὺς ἠδίκουν. Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. ἢ τὸ στρατιωτικὸν γραφεῖον τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἀπήντα ὅτι δὲν γίνονται δεκτὰ τὰ τοιαῦτα παράπονα. Εἶναι ἀνήκουστον νὰ ζητῆται νὰ ἀλλοιωθοῦν διαδοχικαὶ σημειώσεις τῆς περιόδου 1940–43 ἢ καὶ μεταγενέστεραι. Καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Καρδαμάκης, δηλαδὴ πλέον συγκεκριμένως ἡ Κυβέρνησις, μετέβαλε τὰ φύλλα ποιότητος 48 ἀξιωματικῶν καθ’ ὁμολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ποῖος ὁ πραγματικὸς ἀριθμὸς δὲν τὸ γνωρίζομεν. Ἐζήτησα νὰ μᾶς καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς ὑποβληθείσας αἰτήσεις παραπόνων διὰ διαδοχικὰς σημειώσεις ὡς καὶ τὰς ἐπελθούσας μεταβολάς, ἀλλὰ δὲν τὰς κατέθεσεν. Ἐπομένως, θὰ βασισθῶμεν εἰς ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται ἐπὶ τοῦ θέματος, παρ’ ὅσα εἶπον περὶ τῆς ἀξιοποιήσεως ὡρισμένων διαβεβαιώσεών του πρὸ ὀλίγου. Ἀναφέρω ἐνδεικτικῶς τὰ ἀκόλουθα ἔγγραφα: Γ.Ε.Σ. Ἀρ. Φ16511)2)114)302034)27.10.59 ὁ κ. Γ. Δαμιανάκος, Ὑποστράτηγος, ἀπαντᾷ εἰς ἀξιωματικὸν ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν αἴτησιν παραπόνων διὰ τὴν διόρθωσιν τοῦ φύλλου ποιότητός του, διότι κατὰ λάθος παρεισέφρησε: «Βάσει τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων περὶ τηρήσεως τῶν ἀτομικῶν ἐγγράφων τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν προβλέπεται διαγραφὴ ἢ τροποποίησις τῶν δυσμενῶν διαδοχικῶν του σημειώσεων τῆς πρώτης ἑξαμηνίας τοῦ 1943». Ἐν τούτοις, δι’ ἄλλους ἐπιτρέπεται καὶ προβλέπεται. Ἔχω ἐπίσης ἀπάντησιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1.9.61 ἀριθ. πρωτ. 6796. «Βάσει τῶν κειμένων διατάξεων περὶ τηρήσεως τῶν ἀτομικῶν ἐγγράφων τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν προβλέπεται διαγραφὴ ἢ τροποποίησις τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων ἀξιωματικοῦ τινός». Ἕτερον ἔγγραφον. Ὑπογραφὴ Καρδαμάκης Ἀντιστράτηγος Φ416)1)14)7129 τῆς 18.1.61. «Λόγῳ ἰσχυουσῶν διαταγῶν καὶ λόγῳ τοῦ διαδραμόντος χρόνου, τοῦ περὶ οὗ ἀξιωματικοῦ παραπονουμένου μετὰ παρέλευσιν 20ετίας, τὰ παράπονά του κρίνονται ἀβάσιμα». Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι καὶ αἱ διατάξεις τῶν νόμων εἶναι σαφεῖς, ἀλλὰ σαφέστεραι εἶναι αἱ ἀπαντήσεις αἱ ὁποῖαι δίδονται ἀπὸ τὸ Γραφεῖον τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἀπὸ τὸ Γραφεῖον τοῦ στρατηγοῦ Καρδαμάκη καὶ ἀπὸ τὸ Γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τοὺς παραπονουμένους. Ἐκτὸς εἰς ὀλίγους, εἰς τοὺς εὐνοουμένους τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοὺς ὁποίους γίνονται μεταβολαὶ τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων εἰς τὰ φύλλα ποιότητός των! Ὁρίστε, κύριοι, τὸ πρῶτον κατηγορῶ κατὰ τοῦ κ. Καρδαμάκη, κατὰ τῆς πολιτείας τοῦ κ. Καρδαμάκη, ὡς Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ βεβαίως ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Μπακατσέλος, θὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἑτέραν πτυχὴν αὐτοῦ τοῦ μεγάλου θέματος τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων. Διότι ἐφθάσαμεν ἀτυχῶς μὲ τὴν σχολὴν Καρδαμάκη, ἢ μᾶλλον μὲ τὴν σχολὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ ἐκδίδωνται διαταγαί, διὰ τῶν ὁποίων αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις νὰ γράφωνται διὰ μολυβδίδος. Ἀξιωματικὸς ἐν ἀποστρατείᾳ, γνώστης τῶν θεμάτων καὶ κατὰ πάντα σεβαστὸς εἶπεν, ὅτι αὐτὸ πλέον ἀποτελεῖ νάρκην κατὰ τῆς συγκροτήσεως τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Δὲν ὑπάρχει πράγματι ἄλλος τρόπος ἀποτελεσματικώτερος διὰ νὰ διαλύσῃ κανεὶς τὸ στράτευμα ἀπὸ αὐτόν. Διότι οὔτε ὁ κρινόμενος ἔχει πλέον τὴν ἐμπιστοσύνην, ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῷ στρατεύματι, οὔτε ὁ κρίνων. Ὁ κρίνων κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, κρίνεται. Ἂν στερηθῇ τῆς εὐθύνης αὐτῆς τόσον ὁ ἐγγράφων διαδοχικὰς σημειώσεις, ὅσον καὶ ὁ ἐλέγχων αὐτὰς ἄμεσος προϊστάμενος, τότε ποῖος ὁ ρόλος των ἐν τῷ στρατεύματι. Πῶς θὰ κριθῇ ἡ ἱκανότης των, κρίσεως τῶν ὑφισταμένων των; Ἡ τυχὸν ἀποδοχὴ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, ἀποτελεῖ τὴν πλέον ἀπίθανον ἀλλὰ καὶ τὴν πλέον ἀχαρακτήριστον μέθοδον καταστροφῆς τῆς πειθαρχίας, τοῦ ἠθικοῦ, τῆς διαρθρώσεως τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Ὁ κ. Ὑπουργός, ἐτόλμησε νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τοῦ τὸ ἐπιτρέπουν αὐτό, τὰς διὰ μολυβδίδος διαδοχικὰς σημειώσεις, τὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐξέδωσε. Τὸν προκαλῶ νὰ μοῦ εἴπῃ ποῖαι διατάξεις τοῦ τὸ ἐπιτρέπουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη ἐπίσης, ὅτι ἔγινε τοῦτο αὐτεπαγγέλτως ἀπὸ τὸν Ἀντιστράτηγον Τζανετῆν. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶχε μεγαλύτερον θάρρος καὶ θὰ ἀναλάβῃ ὁ ἴδιος τὰς εὐθύνας, διότι εἶναι ἀσύλληπτον ἕνας Ἀντιστράτηγος νὰ ἀποτολμήσῃ ἕνα τοιοῦτον πραξικόπημα, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν ἔγκρισιν ἢ μᾶλλον τὴν ἐπιταγὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§191Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἐὰν τὸ διέπραττε;

§192Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀμέσως θὰ ἐπέβαλε τὰς δεούσας κυρώσεις, διότι ἐνέργεια διαλυτικωτέρα διὰ τὸ στράτευμα ἀπὸ αὐτὴν δὲν ὑπάρχει. Κατέφυγεν τέλος ὁ κ. Ὑπουργός, εἰς τὸ πρόσχημα. Ξέρετε αὐτὸ τὸ ἐκάναμεν διὰ νὰ ὑπάρχῃ συντονισμὸς εἰς τὴν κρίσιν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν. Κύριοι, ὁ συντονισμὸς ἐπέρχεται διὰ τῶν βασικῶν διαταγῶν αἱ ὁποῖαι ἐκδίδονται ὑπὸ τοῦ Γ.ΕΘ.Α. περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν κάθε ἀξιωματικὸς θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ διάταγμα.

§193Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σημειώσατε μονολιθισμός.

§194Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοιαύτας διαταγάς, αἱ ὁποῖαι ἀποσκοποῦν εἰς τὸν συντονισμόν, ὅπως τὴν διαταγὴν τῆς 8ης Αὐγούστου 1961, τὴν ὑπ’ ἀριθ. 281. Τί εἶναι ὁ συντονισμὸς τὸν ὁποῖον θέλετε; Εἶναι ἡ μονολιθικὴ καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ἐπιθυμιῶν τοῦ σκεύους τῆς ἐκλογῆς σας, τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου καὶ τῶν περὶ αὐτῶν, κατὰ τὴν κρίσιν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν.

§195Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἶναι διαταγὴ τοῦ κ. Καρδαμάκη, αὐτὸ τὸ διὰ μολυβδίδος;

§196Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὄχι, τοῦ Ἀντιστρατήγου κ. Τζανετῆ. Αὐτὴν ἄλλωστε ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Μπακατσέλου. Ἀλλά, τὸ κωμικὸν εἶναι, ὅτι τὸ θέμα διηυκρινίσθη καὶ νομικῶς ἀπὸ τοῦ 1958. Εἶπεν τότε τὸ νομικὸν γραφεῖον τοῦ Γ.Ε.Σ.: Αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις θὰ γράφωνται ἀπὸ τὸν διοικητὴν τὸν ἔμμεσον ἰδιοχείρως, ἢ δύνανται καὶ διαφορετικὰ νὰ γραφοῦν; Καὶ ἐγνωμοδότησε τὸ νομικὸν γραφεῖον τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ εἶναι καταπελτώδης ἡ γνωμοδότησις. Ὁρίστε τί λέγει τὸ σχετικὸν ἔγγραφον τῆς 12.6.58: «Εἰς τὸ ἐρώτημα ὑμῶν προσήκει ἡ ἀπάντησις, ὅτι αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις ἐν φύλλῳ ποιότητος δέον νὰ γράφωνται ἰδιοχείρως ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου (διοικητοῦ ἢ διευθυντοῦ)». Προσθέτω ὅτι εἰς τὸ ὑπόδειγμα, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὸ Β. Διάταγμα τοῦ 1956, ἀναφέρεται ὅτι ὁ ἀμέσως ἀνώτερος διοικητὴς τὰς παρατηρήσεις του ἐπὶ τῶν κρίσεων τοῦ ὑφισταμένου του, θὰ τὰς γράψῃ μὲ κόκκινην μολυβδίδα διὰ νὰ διαφέρουν. Καὶ διὰ νὰ συμπεραίνωμεν. Αὐτὴ ἡ περίφημη ὑπόθεσις τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων ἄφησε τὴν Κυβέρνησιν ἀπολύτως ἔκθετον. Αἱ προσπάθειαί της εἴτε διὰ σοφιστειῶν εἴτε δι’ ὑπεκφυγῶν νὰ ἀποφύγῃ τὴν ὠμὴν πραγματικότητα ἀπεδείχθησαν ἕωλοι. Εἶναι ἔκθετος ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι ὅλου τοῦ Σώματος τῶν ἀξιωματικῶν, ὅτι ὄχι μόνον ἠνέχθη ἀλλὰ καὶ ὅτι ἐνέπνευσε— διότι αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα —τὴν διὰ τοιαύτης ἀνεντίμου μεθόδου καταρράκωσιν πάσης ἐννοίας δικαίου, πάσης ἐννοίας συγκροτήσεως τῶν στελεχῶν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τοῦ Στρατηγοῦ Καρδαμάκη, δημιουργεῖ τὸ μεγάλο πρόβλημα πῶς ἐφθάσαμεν εἰς τοὺς Καρδαμάκηδες. Ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Τούμπας, ἀνέφερεν ὡρισμένα ἱστορικὰ περιστατικά. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω τὸ νομικὸν ὑπόβαθρον τοῦ καταντήματος, διὰ ποίων νόμων καὶ μεθόδων ἐφθάσαμεν, ὅπου ἐφθάσαμεν. Κύριοι, τὴν 13.11.59 ἐδημοσιεύθη τὸ Ν.Δ. 4028)59 περὶ ἱεραρχίας προαγωγῶν, τοποθετήσεων κλπ. ἀξιωματικῶν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Εἶναι βασικὸς νόμος διὰ τὸ στράτευμα, διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Πᾶς τις δύναται νὰ τὸ ἀντιληφθῇ. Τὸ Ν.Δ. 4028)59 ἐψηφίσθη κατεπειγόντως ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Νομίζω, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εἶχε ψηφίσει καὶ ἕναν ἄλλον ἀνάλογον νόμον ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ. Ἀλλ’ οἱ νόμοι τῆς φύσεως αὐτῆς πρέπει νὰ εἶναι σχεδὸν αἰωνόβιοι, διότι ἐὰν ἀλλάσσουν συχνὰ δὲν ὑπάρχει ἱεραρχία εἰς τὸ στράτευμα. Διερωτᾶσθε διατί ἐψηφίσθη τόσον ἐσπευσμένως καὶ ἐδημοσιεύθη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ ὡς ἄνω Ν.Δ.; Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλῆ. Μόνον διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ τοῦ νόμου θὰ καθίστατο δυνατὴ ἡ προαγωγὴ εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Γ.Ε.Σ. τοῦ Στρατηγοῦ Καρδαμάκη. Καὶ πράγματι ἡ δημοσίευσίς του προηγήθη ὀλίγας ἡμέρας τῆς προαγωγῆς τοῦ κ. Καρδαμάκη εἰς Α.Γ.Ε.Σ. Βεβαίως αὐτὴ ἦτο ἡ τελικὴ φάσις μιᾶς προσπαθείας, ἡ ὁποία ἀνελήφθη ἀπὸ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1958 ὅταν φαίνεται εἶχε πλέον ἀποσαφηνισθῆ, ὅταν εἶχε λάβει ἀπόφασιν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ στρατὸς ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ διευθύνεται ἀπὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς της. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο ἀποτελεῖ σήμερον τὴν βασικὴν πληγὴν ἐν τῷ στρατεύματι. Ἐὰν ὑπάρχῃ δυσφορία, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀβεβαιότης, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀγωνία εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἀξιωματικῶν, ὀφείλεται εἰς αὐτὸ τὸ νομοθέτημα. Καὶ ἐάν, κύριε Ὑπουργέ, κατώρθωσεν ὁ κ. Καρδαμάκης νὰ ἐξανδραποδίσῃ πολιτικῶς τέτοιους γενναίους ἀξιωματικούς, αἰτία εἶναι αὐτὸ τὸ νομοθέτημα καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐν συνεχείᾳ θὰ σᾶς εἴπω.

§197Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Πόσοι ἐξηνδραποδίσθησαν;

§198Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Οἱ ψηφίσαντες τὴν Ε.Ρ.Ε. παρὰ τὰς πεποιθήσεις των. Βάσει τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ ἐπὶ Καρδαμάκη, εἶχον φύγει ἀπὸ τὸ στράτευμα 13 Ἀντιστράτηγοι καὶ 32 Ὑποστράτηγοι. Κύριοι, ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 10, τὸ ὁποῖον καθιερώνει ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ εἶναι ὁ ἀρχαιότερος τῶν ἐν ἐνεργείᾳ Ἀντιστρατήγων. Ὅταν ἑπομένως ἐπιλεγῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νεώτερος, οἱ ὑπόλοιποι Ἀντιστράτηγοι πρέπει νὰ φύγουν. Ὑπῆρχε μόνον μία περίπτωσις Ἀντιστρατήγου, ὁ ὁποῖος ἐδέχθη ἐπὶ περιωρισμένον χρόνον νὰ ὑπηρετήσῃ ὑπὸ τὸν Καρδαμάκη. Ὅλοι οἱ Ἀντιστράτηγοι, οἱ ὁποῖοι σέβονται τὸν ἑαυτόν των εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ παραιτηθοῦν. Δὲν τοὺς ἀποστρατεύει αὐτεπαγγέλτως ὁ νόμος. Τὸ νομοθέτημα αὐτὸ δὲν εἶχε τὸ ἠθικὸν θάρρος νὰ εἴπῃ ὅτι τοὺς ἀποστρατεύει. Τοὺς ἀφήνει εἰς τὸ δίλλημα ἢ νὰ ὑποταχθοῦν εἰς τοὺς κατωτέρους των ἢ νὰ ἐγκαταλείψουν τὸ στράτευμα δῆθεν οἰκειοθελῶς. Τὸ ἄρθρον 41 τοῦ νόμου αὐτοῦ καθορίζει ὅτι ἕκαστον ἔτος τὸ ⅕ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ Ἀντιστρατήγων πρέπει νὰ ἀποχωρήσῃ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ὑποχρεωτικῶς. Ὅλοι ἑπομένως οἱ Ἀντιστράτηγοι τελοῦν συνεχῶς ὑπὸ τὸ ἄγχος ποῖον θὰ πάρῃ ὁ χάρος ἕκαστον ἔτος. Ἀποφασίζει τὸ Α.Σ.Ε.Α. περὶ Ἀντιστρατήγων. Τὶ κριτήρια θὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ Α.Σ.Ε. Α.; Ὅταν πλησιάσωμεν εἰς τὰς ἡμέρας κρίσεως ὅλοι σχεδὸν οἱ Ἀντιστράτηγοι ἀντιμετωπίζουν τὸ φάσμα τοῦ θανάτου, δηλαδὴ τὴν ἀποχώρησίν των ἐκ τῆς ὑπηρεσίας των. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς οἱ Ἀντιστράτηγοι, οἱ Ὑποστράτηγοι καὶ οἱ Ταξίαρχοι, διότι ἡ διάταξις ἀφορᾷ καὶ αὐτούς, εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν συνεχῆ ἀπειλὴν μιᾶς δαμοκλείου σπάθης. Ἑπομένως δὲν ἔχουν τὴν ψυχραιμίαν νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὸ ἔργον των καὶ ἀναγκαστικῶς στρέφονται πολλάκις πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις. Ὑπάρχει τέλος, εἰς τὸ ἴδιον ἄρθρον 41 ἡ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας Ἀξιωματικοὶ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Ταξιάρχου, ἐφ’ ὅσον εἶχον 35ετῆ ὑπηρεσίαν καὶ κριθοῦν ἅπαξ ὡς παραμείναντες εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, ἀποστρατεύονται αὐτεπαγγέλτως. Διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς τελευταίως ἐθυσιάσθη ὁ κατὰ τὰ ἄλλα ἐξαίρετος Ὑποστράτηγος Πρόκος, ἐθυσιάσθησαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ παραμείνουν ἐν τῷ στρατεύματι, διότι εἰς αὐτοὺς ἀνῆκεν ἡ ἡγεσία ἐκ τοῦ λόγου τῆς συμμετοχῆς των εἰς τοὺς πολέμους, λόγῳ τῆς μορφώσεώς των καὶ τοῦ ἤθους των. Ὅταν ἄνθρωποι, ὡς ὁ Στρατηγὸς Πρόκος ἀποβάλλονται τοῦ στρατεύματος καθ’ ὃν τρόπον ἀπεβλήθη, εἴπατέ μοι, κύριοι, ποῖος Ἀξιωματικὸς δύναται νὰ κοιμᾶται ἥσυχος καὶ ποῖος Ἀξιωματικὸς δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἔχῃ τὸ οὖς ἐστραμμένον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ἐξ ἧς ἀνεξελέγκτως σχεδὸν θὰ ἐξαρτηθοῦν αἱ προϋποθέσεις τῆς παραμονῆς του ἐν τῷ στρατεύματι ἢ τῆς προαγωγῆς του; Διὰ τῶν διατάξεων τῶν νόμων αὐτῶν ὅλα τὰ στελέχη ἐν τῷ στρατεύματι εὑρίσκονται ἐν ἀγωνίᾳ διὰ τὴν τύχην των.

§199Χ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Τὶ θὰ πῇ ὁ Βέρος ἢ οἱ περὶ τὸν Βέρον.

§200Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι, ὡσὰν νὰ μὴ ἔφθανεν ὁ φοβερὸς αὐτὸς νόμος, ὁ νόμος τῆς διαλύσεως τοῦ στρατεύματος, ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ μακαριότητί της, φροντίζει ὥστε τὰ Συμβούλια προαγωγῶν νὰ μὴ εἶναι νομίμως συγκεκροτημένα. Διὰ τοῦτο ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων αὐτῶν εἶναι ἄκυροι. Ἀπόδειξις: Ἀπόφασις 708 τοῦ 1962 τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, διὰ τῆς ὁποίας ἀκυροῦται ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Προαγωγῶν Στρατοῦ Ξηρᾶς, λόγῳ παρανόμου αὐτοῦ συνθέσεως. Εἶναι πρόσφατη ἡ ἀπόφασις καὶ βεβαίως δὲν γνωρίζω ποίας συνεπείας θὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος τῶν προαγωγῶν ἡ ἀποκάλυψις τῆς νέας αὐτῆς ἐπιδείξεως στοργῆς καὶ σεβασμοῦ τῆς νομιμότητος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Κύριοι βουλευταί, ὁ νόμος ἐπιτρέπει εἰς τοὺς Ἀξιωματικούς, ἐὰν θεωροῦν τοὺς ἑαυτούς των ἀδικηθέντας ἀπὸ τὰ Συμβούλια Προαγωγῶν, νὰ προσφύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐξέδωσε πληθὺν ὅλων ἀποφάσεων διὰ τῶν ὁποίων ἀκυροῦνται αἱ ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων καὶ ἐδικαιοῦντο οἱ παραπονούμενοι. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου συμβαίνουν περίεργα πράγματα. Ὑπάρχουν Ναύαρχοι καὶ Ἀντιστράτηγοι, οἱ ὁποῖοι παραμένουν ἐκτὸς στρατεύματος, πληρωνόμενοι ὅμως τὸν μισθόν των, διότι ἡ ἀποστρατεία των ἐκρίθη παράνομος. Εἰσέπραττον, καὶ δικαίως, οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ ἔτη τὸν μισθόν των, ὡς Ὑποναύαρχοι καὶ Ὑποστράτηγοι, χωρὶς νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα, διότι δὲν τὸ ἐπέτρεπεν ὁ κ. Καρδαμάκης καὶ οἱ συνεργάται του, νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἀλλὰ ἡ μέθοδος τὴν ὁποίαν παγίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει υἱοθετήσει τελευταίως, εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Μετὰ πᾶσαν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας κηρύσσουσαν τὴν ἀκύρωσιν ἀποφάσεων τῶν Στρατιωτικῶν Συμβουλίων Προαγωγῶν, τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἀνακαλεῖ τὴν ἀρχικήν του ἀπόφασιν, καὶ ἀναδρομικῶς, διὰ νέας ἀποφάσεως, θέτει ἐν ἀποστρατείᾳ τοὺς ἰδίους Ἀξιωματικούς. Ὁποῖος ἐμπαιγμός, ὄχι μόνον πλέον τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας, τῆς ἐννοίας ἑνὸς συγκροτημένου συστήματος Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἔχω ἐδῶ, ὑπ’ ὄψει μου, τὸ Διάταγμα: «Παῦλος Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων». Διάταγμα 20.12.1962. Ἀκυροῦμεν —λέγει τὸ Διάταγμα— τὰς ἀποστρατείας, τὰς ὁποίας παρανόμως ἀπεφάσισεν τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, τῶν τάδε. Καὶ κυροῦμεν ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία ἀποστρατεύει τοὺς ἰδίους Ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ἀπὸ τῆς ἀρχικῆς ἡμέρας ποὺ ἐτέθησαν ἐν ἀποστρατείᾳ. Ἄλλοι ὅμως Ἀξιωματικοὶ ἀνακαλοῦνται εἰς τὴν ἐνέργειαν, ὡς Ἔφεδροι ἐκ Μονίμων, χωρὶς νὰ ἔχουν τοιαύτας ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ἐξακολουθοῦν τὴν σταδιοδρομίαν των ἐν τῷ Στρατεύματι, ὡς ὁ κ. Βέρρος.

§201Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, Ναύαρχος, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑπὲρ αὐτοῦ τρεῖς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας καὶ δὲν τὸν ἐπανέφερον. Δι’ αὐτὸ θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἔχω καταθέσει τροπολογίαν εἰς τὸ Δικαστικὸν νομοσχέδιον, νὰ δύναται, ὁ ἀδικούμενος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, νὰ ἀσκῇ ἀγωγὴν περὶ ἀποζημιώσεως, ἐκ τῆς προσωπικῆς περιουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀπ’ εὐθείας κατ’ αὐτοῦ, ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου διὰ συνοπτικῆς καὶ ἀτελοῦς διαδικασίας. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀντιμετωπίσῃ πολλὰς δυσχερείας ὅταν ἔλθῃ ἡ τροπολογία πρὸς συζήτησιν.

§202Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀγαπητέ κ. συνάδελφε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πρόθεσίς σας εἶναι ἀρίστη, ἀλλὰ ματαιοπονεῖτε. Ἐὰν δὲν ἀπέλθῃ τῆς ἐξουσίας ἡ παράνομος Κυβέρνησις, δὲν θὰ παύσουν αἱ παρανομίαι καὶ ἐν τῷ Στρατεύματι καὶ ὁ Στρατὸς θὰ ζῇ πάντοτε ὑπὸ τὸ καθεστὼς ψυχολογικῆς βίας, ἡ ὁποία πράγματι τὸν παραλύει. Κύριοι, τῶν παρανομιῶν τὸ ἀνάγνωσμα συνεχίζων, θὰ ἔπρεπε νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι καὶ τὸ «Ἐγχειρίδιον ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τοῦ ΓΕΣ» εἶναι παράνομον. Διότι δὲν ἔχει κυρωθῆ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ὡς θεσπίζει ὁ σχετικὸς νόμος 2005)1939, ἄρθρον 1, παράγρ. 3. Ἐκυρώθη ἁπλῶς, ἂν ἀγαπᾶτε, διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ τότε Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ κ. Νικολοπούλου. Κορύφωμα τῆς παρανόμου ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ Στρατεύματι εἶναι καὶ ἡ περίφημος ἀπόφασις τοῦ κ. Θεμελῆ, τότε Ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ τῆς ὁποίας ἀνεκήρυξεν ὡς ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ΓΕΣ. Ἀπόφασις τῆς 14.4.61. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ μετεβλήθη εἰς ἀρχηγὸν τοῦ Στρατεύματος διὰ νὰ δοθοῦν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ΓΕΣ διοικητικαὶ ἁρμοδιότητες ἐφ’ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν. Διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ διατάσσῃ ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἐκλογικοῦ, ποίαν ὁδὸν νὰ ἀκολουθήσουν. Καὶ ἐρωτᾶται, διατὶ δὲν προήχθησαν ἀναλόγως καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Ἐπιτελείων Ναυτικοῦ καὶ Ἀεροπορίας; Ἀλλ’ ὅταν ὁ Πρόεδρος τοῦ ΑΣΣ εἶναι διοικητὴς τῶν μελῶν του, τότε τί συμβούλιον ἔχομεν; Ἀπὸ τὰς 14.4. 61 τὶ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἔχομεν; Διότι εἰς πλείστας ὅσας περιπτώσεις τοῦ Α.Σ.Σ., προεδρεύει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου. Τὶ συμβούλιον εἶναι αὐτό; Δὲν εἶναι συμβούλιον. Ἔχομεν ἐπιτροπὴν ὑφισταμένων τοῦ κ. Καρδαμάκη, εἰς τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβάλλῃ τὰς ἀπόψεις του διὰ τὴν προαγωγήν, τὴν ἀποστρατείαν, τὴν τοποθέτησιν οἱουδήποτε ἀξιωματικοῦ. Κύριοι, ἀντιλαμβάνεσθε διὰ ποίων νομοθετικῶν παγίδων καὶ διὰ ποίων διοικητικῶν παρανομιῶν, κατώρθωσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποτάξῃ τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν, τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις εἰς τὴν θέλησιν τοῦ ἑνός, τρόπος τοῦ λέγειν δηλαδή, εἰς τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως.

§203Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. συνάδελφε;

§204Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁρίστε.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασιλᾶτε, μόνον διευκρίνισιν ἢ ἐρώτησιν; Παρακαλῶ νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἡ ἐρώτησις περιορίζεται μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν ἐπερωτώντων.

§206Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Βασιλᾶτε, σᾶς εἶμαι εὐγνώμων διὰ τὴν διακοπήν, διότι πρέπει καὶ ἐγὼ κἄποτε νὰ ξεκουρασθῶ.

§207Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, πρὶν ἢ ἐκδοθῇ ἡ σχετικὴ ἄκυρος ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Θεμελῆ, δι’ ἧς ἀνεκηρύχθη, ἢ ὠνομάσθη ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ ὁ κ. Καρδαμάκης, εἶχεν αὐτοπροαχθῆ εἰς ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ ὁ ἴδιος ὁ κ. Καρδαμάκης. Ἔχω τὴν ἀναφοράν του, τὴν 7.12.60, 4 μῆνας πρὸ τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐμνημονεύσατε, διὰ τῆς ὁποίας λέγει: Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ ἐκ μέρους τούτου, διὰ τὸ δημιουργηθὲν ζήτημα ἐξ ἀφορμῆς κρατήσεως ἐν αὐστηρᾷ ἀπομονώσει κἄποιου Ὑπολοχαγοῦ περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἔλθῃ ἐρώτησίς μου ὅσον οὔπω καὶ διὰ νὰ καλύψῃ αὐτὴν τὴν αὐτοπροαγωγὴν ὁ κ. Θεμελῆς ἐδημοσίευσε τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐμνημονεύσατε καὶ ἡ ὁποία ὅμως εἶναι ἄκυρος, διότι ἐὰν διὰ τὴν μετάθεσιν ἑνὸς Ἀντιστρατήγου εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἀπόφασις τοῦ ΑΣΣ, πῶς εἶναι δυνατὸν μόνος ὁ Ὑφυπουργὸς ποὺ εἰς τὸ ΑΣΣ ἔχει μίαν ψῆφον, νὰ διορίζῃ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ΓΕΣ, ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ, δηλαδὴ Ἀντιστράτηγον; Ἰδοὺ ἡ παρανομία.

§208Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, συμφωνοῦμεν ἀπολύτως. Πράγματι ἡ ἀπόφασις εἶναι παράνομος, ἀλλὰ ὅπως ἀνέπτυξα εἶναι καὶ ἀνεδαφικὴ ἐντελῶς, διότι ἐν τῷ ἰδίῳ προσώπῳ συνταυτίζει δύο ἰδιότητας, αἱ ὁποῖαι δὲν συμβιβάζονται. Βεβαίως, εἶχεν ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τὸν εἰδικὸν λόγον νὰ καλύψῃ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ΓΕΣ διὰ τὰς παρανομίας τὰς ὁποίας διέπραξεν εἰς βάρος ἀφελοῦς ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἀγανάκτησιν ὅλων τῶν Ἑλλήνων διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ ἔκδοσις τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἦτο πρωτίστως προπαρασκευαστικὴ διὰ τὴν ἐπιχείρησιν ποὺ λέγεται «ἐκλογαί». Καὶ αἱ ὁποῖαι ἔλαβον πράγματι χώραν 6 μῆνας βραδύτερον. Ἡ τελευταία παρατήρησίς μου ἐπὶ τοῦ τρόπου τοῦ καταστροφικοῦ, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ διαβρώσῃ, νὰ ἐκτρέψῃ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις ἀπὸ τὴν ἀποστολήν των καὶ νὰ τὰς μεταβάλῃ εἰς ὄργανον τοῦ Κόμματος, εἶναι τὸ κατάντημα τοῦ ΑΣΕΑ. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς ὡμολόγησε πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν ὑπάρχουν πρακτικὰ δι’ ἄλλας συνεδριάσεις τοῦ ΑΣΕΑ, πλὴν αὐτῶν ποὺ ἀφοροῦν προαγωγὰς ἢ μεταθέσεις ἀξιωματικῶν. Τὸ ΑΣΕΑ εἶναι ἡ Κυβέρνησις μὲ εἰσηγητήν, μὲ μόνιμον στρατιωτικὸν μέλος τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ΓΕΕΘΑ. Τὸ ὄργανον αὐτὸ τοῦ ὁποίου σκοπὸς εἶναι ἡ χάραξις οὐχὶ πολιτικῆς Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ ἡ χάραξις πολιτικῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔχει παρεκκλίνει ἐντελῶς τοῦ σκοποῦ του καὶ ἔχει μεταβληθῆ εἰς ἕνα συμβούλιον ἐπιλογῆς τῶν σκευῶν ἐκλογῆς τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς τοποθετήσεις εἰς τὰς διαφόρους ἐπικαίρους θέσεις. Τὰ καθήκοντα τοῦ Α.Σ.Ε.Α. ἀπὸ τὸν ἱδρυτικὸν νόμον δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐκπληρωθοῦν διὰ κουβεντολογίου Ὑπουργῶν, ποὺ συνέρχονται ἀνεπισήμως κἄθε ἑβδομάδα, ὡς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διότι δὲν εἶναι αἱ ἀποφάσεις του μόνον ἐπὶ θεμάτων ποὺ δύνανται νὰ μεταφρασθοῦν εἰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἶναι ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν καὶ τὴν πολιτικὴν ἐπιστράτευσιν, ἀφοροῦν, πλείστους ὅσους τομεῖς τῆς Ἀμύνης τοῦ Ἔθνους, ἐν τῇ γενικωτέρᾳ ἐννοίᾳ τοῦ ὅρου. Ἑπομένως, αὐταὶ αἱ συγκεντρώσεις Ὑπουργῶν, ἔστιν ὅτε, διὰ νὰ κουβεντιάσουν διὰ ζητήματα ἀμύνης, οὐδὲν ἄλλο ἀποτελοῦν, παρὰ ὁμολογίαν, ὅτι τὸ ἀνώτατον ὄργανον χαράξεως τῆς πολιτικῆς ἐθνικῆς ἀμύνης τῆς χώρας, ἔχει παρεκτραπῆ πλήρως ἀπὸ τὸν προορισμόν του καὶ ἔχει μεταβληθῆ εἰς μίαν ἐπιτροπὴν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἐπιλέγῃ τοὺς εὐνοουμένους της καὶ νὰ τοὺς τοποθετῇ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Στρατεύματος. Κύριοι βουλευταί, ἡ αἱμορραγία τοῦ Στρατεύματος ἀπὸ ἄριστα στελέχη, εἶναι συνεχής. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι διέπρεψαν εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, ἀπὸ τῆς Ἀλβανίας μέχρι τῆς Κορέας, δὲν ὑπάρχουν, ἐν τῇ πλειονότητί των, ἐν τῷ Στρατεύματι, ἐνῷ τώρα εἶχον ὡριμάσει διὰ νὰ ἐπωμισθοῦν τὰς εὐθύνας τῆς ἡγεσίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Οἱ ὀλίγοι, οἱ ὁποῖοι παραμένουν, φοβοῦνται ὅτι αὔριον θὰ ἔλθῃ ἡ μοῖρα των. Ἔφυγαν χθὲς ἀπὸ τὸ Στράτευμα οἱ Ἀντιστράτηγοι Ἀγόρος καὶ Δασκαλόπουλος. Δὲν ὑπάρχει κίνδυνος, διότι εἶναι γνωστὴ ἡ σταδιοδρομία των, ὅπως ἐπίσης εἶναι γνωστὴ καὶ ἡ πολιτική των τοποθέτησις, νὰ παρεξηγηθῶ, ἀναφέρων τὰ ὀνόματά των. Οἱ ἐξαίρετοι αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ ἔφυγον ἀπὸ τὸ Στράτευμα. Τὸ Στράτευμα εἶναι πτωχότερον ἐκ τῆς ἀπουσίας των. Πέρυσιν, ἔφυγεν ὁ κ. Πετρόπουλος, ἐνωρίτερον ὁ κ. Βρεττός. Ἔφυγαν, διὰ νὰ μὴ ἀναδράμω εἰς προηγουμένας περιόδους, πολλοὶ ἄλλοι ἐπίλεκτοι ἀξιωματικοί. Καὶ ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἔμειναν, πολλοὶ δὲν εἶναι ἴσοι των. Τὸ Στράτευμα, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ τῶν μεθόδων, τὰς ὁποίας μεταχειρίζεται ἐστερήθη ἀξιωτάτων στελεχῶν. Καὶ ἅπαντα τὰ στελέχη, τὰ παραμένοντα ἐν τῷ Στρατεύματι, τὰ ὁποῖα ἔμαθαν νὰ παίρνουν τὰ γαλόνια των εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν καὶ νὰ διαπρέπουν διὰ τοῦ ἤθους, διὰ τῆς ἐξαιρετικῆς μορφώσεώς των, ὅλα αὐτὰ τὰ στελέχη τελοῦν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀγωνίας ὅτι αὐτοὶ οἱ τίτλοι δὲν εἶναι ἀρκετοὶ διὰ νὰ σταθοῦν καὶ νὰ σταδιοδρομήσουν ἐν τῷ Στρατεύματι, ὅτι ἄλλοι τίτλοι χρειάζονται, διότι οἱ κατέχοντες τοὺς τίτλους αὐτῆς τῆς ποιότητος, συνεχῶς ἀνέρχονται εἰς ἐπικαίρους θέσεις ἐντὸς τῆς ἱεραρχίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κατηγορία μεγαλυτέρα ἐναντίον μιᾶς Κυβερνήσεως ἀπὸ αὐτήν, τὴν ὁποίαν διετύπωσα. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀναιρέσῃ, διὰ νὰ παύσῃ νὰ εἶναι κατηγορουμένη, ὅτι ἐπιχειρεῖ ἀπὸ τοῦ 1958 ἐνσυνειδήτως τὴν μεταβολὴν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, τοῦ ἐγγυητοῦ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς χώρας, εἰς ἁπλοῦν ὄργανον τῶν κομματικῶν της ἐπιδιώξεων. Καὶ ὅτι διὰ νὰ τὸ ἐπιτύχῃ αὐτό, ἀδιαφορεῖ διὰ τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐπάρκειαν καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΣ, ὅπως ἠδιαφόρησεν εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Καρδαμάκη. Ἐπιστρέφω εἰς αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ στρατηγὸς Γεωργούλης. Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ συζητοῦνται τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἡγεσίαν τοῦ Στρατεύματος. Ἀλλὰ πρέπει αἱ Κυβερνήσεις νὰ ἔχουν τὴν φρόνησιν νὰ θέτουν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἐνόπλων δυνάμεων πρόσωπα ἀδιάβλητα, πρόσωπα ποὺ ἐμπνέουν τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὸν σεβασμὸν καὶ εἰς τοὺς ὑφισταμένους των ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Ἔθνος. Ὅταν ἐπιβοῦν τῶν ἀνωτάτων θέσεων τοῦ Στρατεύματος, τῶν καιρίων θέσεων πρόσωπα μὴ ἀδιάβλητα, τότε ἡ σιωπὴ ἀποτελεῖ συνενοχήν. Ἐὰν δὲν τὰ ἀποκαλύψωμεν, εἴμεθα καὶ ἡμεῖς μέτοχοι τῶν εὐθυνῶν, ὅσοι ἀνεχόμεθα τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἔνοχος, ἰσχυρισθῇ ὅτι, οὕτω πράττοντες, ζημιοῦμεν τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, δὲν ἔχομεν νὰ τῆς ἀπαντήσωμεν τίποτε ἄλλο εἰμὴ ὅτι ἡ τεχνικὴ τῆς ὑποκρισίας χρειάζεται καλυτέρους ἱεροφάντας. Διότι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἡ ὑποκρισία σας εἶναι τόσον διαφανής, ὥστε νὰ μὴ χρειάζεται νὰ τὴν ἀντικρούσωμεν. Κύριοι, ἡ Ε. Κ. θέλει νὰ διαφυλάξῃ τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν παρακμὴν καὶ τὴν διάλυσιν εἰς τὴν ὁποίαν ὁδηγεῖ ἡ ὅλη πολιτικὴ τῆς παρανόμου Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων αἰσθάνεται νὰ ἔχῃ περισσοτέρους ἀκόμη τίτλους καὶ περισσότερα καθήκοντα, διὰ τὴν διατήρησιν τῆς ἐπαρκείας των, διὰ τὴν διατήρησίν των εἰς ἓν ἐπίπεδον ποὺ νὰ ἐγγυᾶται πράγματι, ὅτι ἐάν, ὃ μὴ γένοιτο, παραστῇ ἡ ἐσχάτη τῶν ἀναγκῶν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις τῆς χώρας, ὅπως εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ ἐπιτελέσουν τὴν ὑψηλήν των ἀποστολήν. Καὶ τοῦτο λόγῳ τῆς ἱστορίας καὶ τῆς προελεύσεώς της. Ἀπὸ ὅσα σᾶς ἐξέθεσα καὶ ἀπὸ ὅσα σεῖς οἱ ἴδιοι γνωρίζετε περισσότερον ἐμοῦ, αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ὑπάρχει ψυχικὴ γαλήνη εἰς τὰ στελέχη τοῦ Στρατεύματος. Σᾶς κατηγοροῦμεν δι’ αὐτό. Ἡ κατηγορία εἶναι ὅτι ὑπονομεύετε σεῖς καὶ αὐτὸν τὸν θεσμόν, ὅτι πράγματι θέτετε δυναμίτιδα εἰς τὸ προπύργιον τῆς ἐξωτερικῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας. Καὶ ἡ κατηγορία εἶναι βαρυτάτη καὶ δὲν δύναται νὰ ἀντικρουσθῇ οὔτε μὲ σοφιστίας, οὔτε μὲ ὑπεκφυγάς, οὔτε μὲ συκοφαντίας, οὔτε μὲ ὕβρεις, ὅπως συνηθίζετε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§209Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὥρα εἶναι πολὺ προχωρημένη καὶ προφανῶς καὶ ἡ Βουλὴ ὀλίγον κουρασμένη. Διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἐπεκταθῶ ὅπως θὰ ἠδυνάμην νὰ πράξω. Ὁ κ. Ζίγδης ἀνέφερε σειρὰν διατάξεων νόμων, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔγινε πάντοτε εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, εἶναι παράνομον. Ἐπέμεινε πολὺ ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων. Θὰ ἠδυνάμην κάλλιστα νὰ τοῦ ὑποδείξω τὰς διατάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι, ὄχι ἐπιτρέπουν, ἀλλὰ ἐπιβάλλουν τὴν διόρθωσιν τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Προτιμῶ ὅμως, διότι εἶναι παραστατικώτερον, νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῶν διορθώσεων διαδοχικῶν σημειώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐνηργήθησαν ἐπὶ ἔτη πολλά. Ἔχω ὀνομαστικὰς καταστάσεις ἀξιωματικῶν, εἰς τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις τῶν ὁποίων ἐπηνέχθησαν διορθώσεις κατὰ τὰς διαδικασίας τὰς προβλεπομένας ἀπὸ τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Ζίγδης τὰς διορθώσεις αὐτὰς τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων ὡς παρανομίας καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἔτος 1950, Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου: Περιπτώσεις ἐξετάσεως διαδοχικῶν σημειώσεων: 6. Διορθώσεις: 5. Ἔτος 1951, Κυβέρνησις Κέντρου: Περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει τῆς ἡγεσίας διὰ διόρθωσιν διαδοχικῶν σημειώσεων: 40. Ἐπηνέχθησαν διορθώσεις: 28.

§210Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε, κύριε Ὑπουργέ;

§211Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ ὁλοκληρώσω καὶ κατόπιν.

§212Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ὁ νόμος ἴσχυε;

§213Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἔτος 1952....

§214Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τὸ 1956 τὶ ἔγινε;

§215Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἔτος 1952. Περιπτώσεις ἐξετασθεῖσαι: 30. Διορθώσεις ἐπενεχθεῖσαι: 15.

§216Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Δὲν τὰς ἔκαμεν ὁ Βέρρος.

§217Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Δὲν ὑπῆρχε τότε Βέρρος. Ἔτος 1953. Περιπτώσεις: 47. Διορθώσεις 39. Ἔτος 1954. Περιπτώσεις: 58. Διορθώσεις 52. Ἔτος 1955. Περιπτώσεις: 52. Διορθώσεις 32.

§218Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τότε, ἐπετρέπετο.

§219Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Ἀφοῦ ἐπιμένετε, θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ ἐπεκταθῶ καὶ δὲν ἤθελα, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω. Μὲ ἀναγκάζετε ὅμως νὰ εἴπω δύο λόγια, ἀφοῦ ἐπιμένετε, ἀγνοῶν τὰ πράγματα. Εἰς τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν κυμαίνονται καὶ αἱ διορθώσεις διαδοχικῶν σημειώσεων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν καθ’ ἥν ἐποχὴν Ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ ἦτο ὁ κ. Καρδαμάκης. Εἶπον δὲ ὅτι καὶ οἱ προκάτοχοι τοῦ κ. Καρδαμάκη καὶ ἐκεῖνοι ἔκαμαν διορθώσεις καὶ εἶχον λάβει τὴν ἀπάντησιν, ὅτι καὶ ἐκεῖναι ἦσαν παρανομίαι, ὡς ὁ στρατηγὸς Σειραδάκης π.χ. παρενόμησε, παρ’ ὅλον ὅτι ὁ κ. Τούμπας, καὶ συμφωνῶ μαζὶ του, εἶπεν, ὅτι ὁ στρατηγὸς Σειραδάκης ὑπῆρξεν ἕνας τετιμημένος στρατιωτικὸς ἡγέτης, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι. Τὶ συμβαίνει; Ἀπαγορεύονται πράγματι τὰ παράπονα κατὰ τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγγράφονται εἰς τὸ φύλλον ποιότητος τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ὅταν ἐκ τῆς συζητήσεως εἰς τὸ Α.Σ.Σ ἢ εἰς τὰ οἰκεῖα συμβούλια, κατόπιν παραπόνων τῶν ἀξιωματικῶν, ὄχι διὰ διαδοχικὰς σημειώσεις, ἀλλὰ διὰ τὴν κρίσιν τῶν Συμβουλίων, ὅταν λέγω, κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν διαπιστωθῇ, ὅτι μία ἐκ τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων δὲν εἶναι ὀρθή, τότε γίνεται, διόρθωσις. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ περιπτώσεις ἄλλαι. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, διότι ὅπως εἶναι φυσικόν, ἡ καλὴ διοίκησις ἀπαιτεῖ νὰ ἐλέγχωνται ὅλα, ὅπου κατὰ τὸν ἔλεγχον, διαπιστοῦται πολλάκις ὅτι ὑπῆρξεν ἕνα σφάλμα. Ὀφείλει ὅμως ἡ διοίκησις, ἡ χρηστὴ διοίκησις νὰ διορθώσῃ τὸ σφάλμα. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰς διὰ μολυβδίδος, διότι ἔφερε τὸ θέμα αὐτὸ ὁ κ. Ζίγδης, ἡ πρόθεσις τοῦ στρατηγοῦ Τζανετῆ, ἦτο νὰ διδάξῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ ἐγγράφωνται αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις π.χ. εἰς τὸ ἐρώτημα, περὶ τοῦ ἐὰν εἶναι ἱκανὸς ἐκπαιδευτὴς ἀναγράφεται πολλάκις σημείωσις ἐνῷ ὁ ἀξιωματικὸς ὁ κρινόμενος δὲν εἶχεν ἁρμοδιότητα ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἔλθωμεν ὅταν θὰ ἀναπτύξῃ ὁ κ. Μπακατσέλος τὴν ἰδικήν του ἐπερώτησιν. Ἀνεφέρθη ὁ κ. Ζίγδης εἰς τὸ θέμα τοῦ ἀπορρήτου τῶν ἀτομικῶν φακέλλων καὶ εἶπεν ὅτι ἐφ’ ὅσον ὅλοι οἱ φάκελλοι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας πῶς συμβιβάζεται τὸ ἀπόρρητον; Εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, κ. Πρόεδρε, ὑποβάλλονται οἱ φάκελλοι οἱ ἀπόρρητοι τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ 999‰ ὅταν ὑπάρχῃ ἡ προσφυγὴ τοῦ ἰδίου τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ὑπάρχει δὲ καὶ νομολογία τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται τότε ὁ φάκελλος ὁ ἀπόρρητος νὰ καταστῇ δημόσιος, ὅταν δηλαδὴ τὸ ζητήσῃ ὁ ἴδιος ὁ ἀξιωματικός, τὸν ὁποῖον ἀφορᾷ ὁ φάκελλος. Εἰς ἄλλας δὲ περιπτώσεις εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας δὲν ἀφοροῦν τὴν οὐσίαν, ἀφοροῦν παραλείψεις ἄλλης μορφῆς. Διατάξεις, κ. Πρόεδρε, περὶ αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας καὶ περὶ 8ετίας, διατάξεις ρυθμίζουσαι τὴν ἀποχώρησιν τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν παραμείνει ἐπὶ ἐπαρκὲς χρονικὸν διάστημα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὑπῆρξαν πάντοτε. Εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, αἱ περὶ τούτων ἀποφάσεις, λαμβάνονται ἀπὸ Συμβούλια ἀποτελούμενα ἐπίσης ἀπὸ ἀξιωματικοὺς μὲ μόνην ἐξαίρεσιν τὴν περίπτωσιν τῶν ἀντιστρατήγων ὅπου ἀποφασίζει τὸ Α.Σ.Ε.Α. Θέλει τώρα ὁ κ. Ζίγδης νὰ εἶναι τὸ Α.Σ.Ε.Α. κομματικὸν ἢ φαῦλον, θέλει νὰ εἶναι διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν ὅλα αὐτὰ τὰ θέλει φαῦλα καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνονται διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν ὅλα αὐτὰ τὰ θέλει φαῦλα. Καὶ πρέπει νὰ τὸ εἴπω ὅτι καὶ ὁ Ἀντιστράτηγος Πετρόπουλος περὶ τοῦ ὁποίου τόσην καλὴν ἰδέαν ἔχει ὁ κ. Ζίγδης, καὶ αὐτὸς μετεῖχεν εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ Συμβούλια, εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς τοποθετήσεις, εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς φαύλους ἐνεργείας τοῦ Γ.Ε.Σ., τὰς ἀναφερομένας εἰς τὴν προσωπικὴν κατάστασιν ἀξιωματικῶν, διότι, ὡς δεύτερος Ὑπαρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ., ἦτο ἁρμόδιος διὰ τὰ θέματα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν προσωπικὴν κατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν.

§220Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Διὰ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ δὲν μᾶς εἴπατε πῶς αὐτοπροήχθη.

§221Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἀσφαλῶς, κύριε Πρόεδρε, καὶ δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ κ. Βασιλᾶτος δὲν θὰ πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Θὰ ἴδω τὴν διαταγὴν αὐτὴν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἐν προκειμένῳ θὰ πρόκειται περὶ μιᾶς παρεξηγήσεως.

§222Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἶναι ἀναφορὰ τοῦ ἰδίου πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἠνωχλήθη.

§223Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριε συνάδελφε, εἶναι αἱ ἐπερωτήσεις. Αὐτὰ τὰ λέγετε σεῖς. Μέχρις ὅτου τὰ ἐξακριβώσω καὶ ἐγώ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ τὸ ἐξακριβώσω καὶ ἐγὼ καὶ τότε θὰ τὸ ἴδωμεν. Θὰ περιμένετε.

§224Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§225Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἠνάλωσε σημαντικὸν χρόνον εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Ζίγδης διὰ νὰ περιποιηθῇ τὸ Στράτευμα. Εἶπε π.χ. ὅτι ὁ κ. Καρδαμάκης κατώρθωσε νὰ ἐξανδραποδίσῃ τοὺς ἀξιωματικούς. Εἶπεν, ὅτι τὸ Α.Σ.Ε.Α., ὡς μόνον προορισμὸν ἔχει καταντήσει νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιλογὴν σκευῶν ἐκλογῆς, ἐννοῶν μὲ τοῦτο ὅτι ὅλοι οἱ ἀντιστράτηγοι τοὺς ὁποίους ἐπιλέγει τὸ Α.Σ.Ε.Α. εἶναι σκεύη ἐκλογῆς. Εἶπεν, ὅτι ὅλοι οἱ ἱκανοὶ ἀξιωματικοί, οἱ καλοί, ὅσοι διέπρεψαν εἰς τὰς μάχας ἢ ὅσοι ἔχουν σπουδαίαν μόρφωσιν, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ ἔχουν διωχθῆ ἀπὸ τὸ στράτευμα καὶ ὅτι συνεπῶς ἡ πλειοψηφία ἡ μεγάλη ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένουν εἰς τὸ Στράτευμα εἶναι ἀνίκανοι καὶ ἄχρηστοι. Καὶ δὲν γνωρίζω πῶς ἡ τοιαύτη γνώμη τοῦ κ. Ζίγδη, συμβιβάζεται μὲ τὴν ἄλλην ἄποψιν τοῦ κ. Παπανδρέου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν νέαι δυνάμεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἀνέλθουν. Μᾶς εἶπε σχεδόν, ὅτι πρέπει ἐπικεφαλῆς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων νὰ τίθενται μόνον ἀξιωματικοὶ τῆς ἀρεσκείας τοῦ κ. Ζίγδη. Δὲν μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ τοιαύτη τοποθέτησις τοῦ κ. Ζίγδη ἔναντι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων γενικῶς. Εἰς ἄλλην περίστασιν, νομίζω, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ δωδεκατημορίων, εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνδιαφέρεται νὰ ἔχῃ ἕνα ἐθνικὸν Στρατόν, διότι ὅλους τοὺς ἐντίμους καὶ ἱκανοὺς ἀξιωματικοὺς ἢ τοὺς ἀπεμάκρυνεν ἢ τοὺς κατεδίκασεν εἰς μαρασμόν, προωθήσασα εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ Στρατεύματος πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐκτὸς καὶ διὰ τὸ ἦθος των καὶ διὰ τὴν στρατιωτικήν των ἀνεπάρκειαν καὶ ἐδέχθη τὰ χειροκροτήματα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ὅταν δὲν χάνῃ εὐκαιρίαν ὁ κ. Ζίγδης νὰ διατυπώσῃ τοιαύτας γνώμας περὶ τοῦ συνόλου σχεδὸν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ συνόλου τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, δικαιοῦμαι τότε νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι βουλευτὴς ἀνήκων εἰς κόμμα ἐθνικόφρον κακομεταχειρίζεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις τοῦ Ἔθνους καὶ δὴ κατὰ τρόπον γενικόν. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ζίγδης, κ. Πρόεδρε, δὲν ἀπήντησε εἰς τὸ ἐρώτημα: Μόνος του ὁ κ. Καρδαμάκης ἐπέτυχε τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα τῶν στρατιωτικῶν; Μὲ συνεργασίαν ποίων;

§226Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ἀπήντησεν.

§227Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἀπήντησεν ὅτι ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης ἐξηνδραπόδισε τοὺς ἀξιωματικούς. Αὐτὸ ἀπήντησε. Καὶ ἐκδηλώνων τοιαύτην γνώμην· τὶ ἄλλο θέλει νὰ εἴπω, παρὰ ὅτι ὕβρισε τὸ Στράτευμα ὁλόκληρον. Λυποῦμαι, κ. Πρόεδρε καὶ κ.κ. βουλευταί, διότι ἡ ἐμπάθεια ἡ κομματικὴ ἄγει εἰς τὸ νὰ λησμονῆται τὸ καθῆκον ὅλων τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν ἐθνικόφρονα παράταξιν. (Χειροκροτήματα).

§228Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος παρακαλῶ τὸν λόγον. Ὑπάρχει μία παρατήρησις ἐπὶ τῆς ἐσκεμμένης διαστροφῆς τῶν παρ’ ἐμοῦ λεχθέντων, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν δυσκολίαν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν γενναιότητα νὰ ἀφήσῃ δι’ αὔριον τὴν ἀπάντησίν του καὶ νὰ μὴ ἐκτραπῇ εἰς τοιούτου εἴδους ἀνακριβείας καὶ συκοφαντικὰς διαστροφάς. Ὡμίλησε περὶ τῆς ἀνωτάτης ἡγεσίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, τοῦ Στρατεύματος εἰδικώτερον καὶ ὄχι περὶ ὅλων τῶν στελεχῶν. Εἶπα ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν τιμημένων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι προέταξαν τὰ στήθη των εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν ἔφυγαν ἐκ τῶν κλιμακίων τῆς Ἀνωτάτης ἡγεσίας καὶ εἶπα ὅτι δὲν ὑπάρχουν πολλοὶ ἴσοι μὲ αὐτοὺς σήμερον ἐ.ἐ. Ἀπὸ αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δείχνουν πόσον κηδόμεθα τοῦ στρατεύματος, πόσον τιμῶμεν τοὺς πραγματικοὺς ἡγήτοράς του μέχρι τῆς τελείας διαστροφῆς τῶν παρ’ ἐμοῦ λεχθέντων τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἡ ἀπόστασις εἶναι τεραστία. Καὶ εἶναι ἀναξία ἑνὸς Ὑπουργοῦ...

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι τοιαύτας λέξεις, κ. Ζίγδη.

§230Ι. ΖΙΓΔΗΣ. .. Ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀποφεύγῃ ἰδίως μίαν λέξιν, τὴν λέξιν ἐμπάθεια, διότι ὅταν τὴν μεταχειρίζεται ἐναντίον ἀντιπάλων του γελᾶ, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις, καὶ τὸ παρδαλὸ κατσίκι.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζίγδη, καὶ αἱ λέξεις, τὰς ὁποίας μεταχειρίζεσθε, πρέπει νὰ παραδεχθῆτε ὅτι εἶναι ὀλιγώτερον κοινοβουλευτικαί.

§232Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤμην πολὺ εὐτυχὴς ἐὰν αἱ ἐκδηλώσεις αὐταὶ τοῦ κ. Ζίγδη, κατὰ τὰς ὁποίας τιμᾷ τὸ στράτευμα, τὸ ἀγαπᾷ καὶ λοιπά, ἐὰν αὐταὶ αἱ ἐκδηλώσεις σημαίνουν καὶ μεταβολὴν τῆς στάσεως πραγματικὴν ὅμως τοῦ κ. Ζίγδη ἔναντι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἐὰν σημαίνουν πραγματικὴν μεταβολὴν εἰς τὴν στάσιν ποὺ ἐτήρησε μέχρι σήμερον ἔναντι τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων γενικώτερον, τότε πρέπει ὅλα ὅσα εἶπε προηγουμένως νὰ τὰ καταπιῇ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§233Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι Ὁλλανδικὸν χιοῦμορ, κ. Πρόεδρε.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συμφωνεῖτε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§235ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.10′ π.μ.)