1963.02.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51η

Παρασκευὴ 15 Φεβρουαρίου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Καψάλης.

§2Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσω ἐπανειλημμένως τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ διαρρεῦσαν ἔτος. Ἐὰν εἰς τὸ παρελθὸν εἶχα προβῆ εἰς ὡρισμένας ἐντόνους προειδοποιήσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐὰν εἶχα ἐπισημάνει ὡρισμένα ἀσθενῆ σημεῖα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, νομίζω ὅτι σήμερον ὕστερα ἀπὸ 15 μηνῶν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ 4 μηνῶν ἀπὸ τὰς συνδέσεις μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ εἶμαι κατηγορηματικώτερος εἰς ὡρισμένα συμπεράσματά μου. Ἀρχίζω λοιπὸν μὲ τὴν διαπίστωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ οὗ ἀπεφάσισε τὴν σύνδεσιν τῆς χώρας μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, χωρὶς νὰ προβῇ εἰς τὴν δέουσαν προπαρασκευὴν τῆς οἰκονομίας μας, ἕως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐστάθη ἀνίκανος νὰ λάβῃ τὰ ἀποφασιστικὰ ἐκεῖνα μέτρα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐκερδίζετο ἡ μάχη εἰς τὸ πρῶτον της στάδιον. Γνωρίζω, ὅτι ἡ ἐπίκρισις αὐτὴ εἶναι βαρεῖα καὶ δὲν θὰ περιορισθῶ εἰς γενικοὺς ἀφορισμούς, ἀλλὰ θὰ ἐπισημάνω ἕνα πρὸς ἕνα τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα θεμελιώνουν τὴν κατηγορία αὐτή. Δὲν νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι διαφωνεῖ κανεὶς ἐπὶ τοῦ ὅτι εἶναι τελείως μάταιον νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς ἐν γένει, ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, νὰ χαράξουν αὐτοὶ τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον ἔχουν νὰ ἀκολουθήσουν καὶ νὰ δυνηθοῦν νὰ προσαρμόσουν τὴν δραστηριότητά των εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ νέου καθεστῶτος ὑπὸ τοῦ ὁποίου ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου ζῶμεν. Διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ οἰκονομία μας, ὄχι κἂν νὰ ἀναπτυχθῇ, καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ ταχέως, καὶ νὰ δυνηθῇ νὰ συναγωνισθῇ τὰς οἰκονομίας τῶν ἄλλων χωρῶν, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιβιώσῃ μέσα εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν τῶν ἄλλων ἀνεπτυγμένων ξένων οἰκονομιῶν χρειάζεται ἀπαραιτήτως νὰ δώσῃ, πρῶτον τὸ Κράτος τὸν νέον τόνον καὶ τὴν νέαν πνοὴν ποὺ χρειάζεται νὰ δώσῃ, καὶ νὰ λάβῃ μέτρα εἰς τοὺς κυριωτέρους τομεῖς τῆς οἰκονομίας, τὰ ὁποῖα μέτρα, νὰ δημιουργήσουν τὸ νέον πλαίσιον μέσα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ δυνηθῇ νὰ κινηθῇ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία. Εἴτε πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεων μεγάλων, εἴτε περὶ μικρῶν, εἴτε πρόκειται περὶ συλλογικῶν, εἴτε περὶ ἀτομικῶν ἐπιχειρήσεων, γεγονὸς εἶναι, ὅτι πρέπει πρῶτα νὰ αἰσθανθοῦν, ὅτι δημιουργεῖται μία νέα ἀτμόσφαιρα, δημιουργεῖται ἕνα νέον πνεῦμα. Καὶ ἐμφορούμενοι ἀπὸ τὸ πνεῦμα αὐτό, καὶ ἐπηρεαζόμενοι καὶ ἐνθαρρυνόμενοι ἀπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν αὐτήν, νὰ ἀποδυθοῦν εἰς τὴν ἰδικήν των προσπάθειαν, νὰ δυνηθοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ στραφοῦν πρὸς τοὺς νέους ἐπιβαλλομένους προσανατολισμούς. Δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ, ὅτι ὅταν χρειάζεται γενικὴ κινητοποίησις καὶ γενικὴ ἐπιστράτευσις, ὅλων τῶν δυνάμεων, τότε παίζει ἀποφασιστικὸν ρόλον ὁ ψυχολογικὸς παράγων. Καλαὶ εἶναι βεβαίως αἱ συστάσεις καὶ αἱ παραινέσεις καὶ αἱ προτροπαί, ἀλλὰ ἀτυχῶς δὲν ἀρκοῦν. Δὲν εἶναι δυνατὸν μόνον μὲ τὰς προτροπὰς νὰ περιμένωμεν ἡ οἰκονομία μας νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς νέας ἀπαιτήσεις. Γνωρίζετε, ὅτι ἔγιναν συνέδρια τῶν παραγωγικῶν τάξεων, ἐγκαίνια ἐκθέσεων, καὶ ἄλλαι τελεταὶ καὶ συγκεντρώσεις, εἰς τὰς ὁποίας οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν παρέλειψαν νὰ συστήσουν εἰς τοὺς μετέχοντας, ὅτι πρέπει ὅλοι νὰ συνεργασθοῦν καὶ ὅλοι νὰ προχωρήσουν καὶ ὅλοι νὰ πάρουν πρωτοβουλία. Ἀλλ’ ὅσοι παρέστητε εἰς τὰς συγκεντρώσεις αὐτάς, θὰ διεπιστώσατε, ὅτι τὰς περισσοτέρας φοράς, οἱ ἀκροαταὶ παρακολουθοῦν τὰς παραινέσεις αὐτὰς μὲ μίαν ἔκφρασιν ἀμηχανίας. Διότι πάρα πολλὰς φορὰς δὲν ἐννοοῦν κἂν τὶ πρέπει νὰ κάμουν. Ὡραῖα, συνεδέθημεν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Πρέπει ὅμως κἄτι νὰ κάμωμεν. Ἀλλὰ τί πρέπει νὰ κάμωμεν; Ἄλλας φοράς, ὅταν ἐννοοῦν, τί πρέπει νὰ κάμουν, διαπιστώνουν, ὅτι αὐτὸ ποὺ πρέπει νὰ κάμουν δὲν εἶναι εὔκολον, ἢ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ κάμουν. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ζητῆτε ἀπὸ τὴν ἀτομικὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας, τοὺς Ἕλληνας ἐπιχειρηματίας, νὰ ἀποδυθοῦν εἰς νέας ἐπενδύσεις, ὅταν δὲν δημιουργῆτε τὸ κλῖμα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐπενδύσεων, ὅταν δὲν τοὺς δίδετε τὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ κάμουν τὰς ἐπενδύσεις. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ στρέφεσθε πρὸς τὸ ἀνώνυμον πλῆθος τῶν Ἑλλήνων παραγωγῶν καὶ νὰ τοὺς λέγετε, ὅτι πρέπει νὰ καταστήσητε τὰ προϊόντα σας συναγωνιστικά, ὅταν ἀφίνετε ἀθίκτους ἕνα σωρὸ ἐπιβαρύνσεις, αἱ ὁποῖαι βαρύνουν τὴν οἰκονομίαν τὸ κόστος τῶν προϊόντων κατὰ βαθμὸν πολὺ ἀνώτερον ἀπὸ τὰς ἐπιβαρύνσεις, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζουν οἱ ἀντίστοιχοι παραγωγοὶ τῶν ἄλλων κρατῶν μὲ τὰ ὁποῖα ἔχομεν συνδεθῆ. Αἱ προτροπαί, λοιπόν, εἶναι ἀτυχῶς ἄνευ ἀξίας, ἐὰν δὲν συνοδεύωνται μὲ μέτρα πρακτικά, οἰκονομικά, ἀποτελεσματικά. Τότε, ὅταν τὰ μέτρα αὐτὰ ληφθοῦν καὶ τὰ μέτρα αὐτὰ ἐλαμβάνοντο, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ἡ ἐξασφάλισις τοῦ ψυχολογικοῦ παράγοντος καὶ ἡ δημιουργία τοῦ κλίματος τοῦ καθολικοῦ καὶ μία ἀτμόσφαιρα δράσεως καὶ αἰσιοδοξίας ἀπὸ τὴν ὁποίαν πράγματι θὰ ἠμποροῦσε καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅλοι ἡμεῖς νὰ περιμένωμεν θετικὰ καὶ σύντομα ἀποτελέσματα. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὰ συγκεκριμένα μέτρα μὲ τὰ ὁποῖα, ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχον ἐπιτευχθῆ τὰ ἀποτελέσματα αὐτά. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἀρχίσω μὲ ἕνα θέμα μὲ τὸ ὁποῖον εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ ἄλλοτε. Θὰ ἀρχίσω μὲ τὸ θέμα τῆς μειώσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν. Γνωρίζετε, ὅτι ὑπεστηρίξαμεν μὲ φανατισμὸν καὶ μὲ ἐπιμονὴν τὴν ἄποψιν, ὅτι εἰς τὸν μεγάλον ἀγῶνα τοῦ ὑποβιβασμοῦ καὶ περιορισμοῦ τῶν ἐπιβαρύνσεων, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται σήμερον ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς καὶ αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν τὰ Ἑλληνικὰ προϊόντα δυσχερῶς συναγωνίσιμα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτι εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν προσπάθειαν, νομίζομεν ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοί, ὅτι ἔπρεπεν ἡ ἀρχὴ νὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν ἄμεσον φορολογίαν, ὄχι διότι ὑποτιμῶμεν τὴν σημασίαν τῶν ἐμμέσων φόρων, ὄχι διότι μᾶς διαφεύγει ὅτι αἱ ἔμμεσοι ἐπιβαρύνσεις εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι βαρύνουν ἀκόμη περισσότερον τὴν μεγάλην μᾶζαν, τῶν μικρῶν εἰσοδηματιῶν, ἀλλὰ διότι ἔπρεπε νὰ ἀρχίσωμεν δημιουργοῦντες ὑγιᾶ θεμέλια ἀπὸ τὸν κλάδον διὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι εἶναι εὐκολώτερον νὰ τεθῇ εἰς μίαν βάσιν ὑγιᾶ, ἀπὸ τὸν κλάδον τῶν ἀμέσων φόρων καὶ συγκεκριμένως ἀπὸ τὴν φορολογίαν τοῦ εἰσοδήματος. Εἶναι γεγονός, ὅτι δι’ ἕνα διάστημα θὰ δημιουργηθῇ μία ἐπιδείνωσις τῆς σχέσεως μεταξὺ ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας. Θὰ μᾶς παρουσίαζον, ὅτι λαμβάνομεν μέτρα τὰ ὁποῖα εὐνοοῦν τὰ μεγαλύτερα εἰσοδήματα εἰς βάρος τῶν μικροτέρων. Καὶ δὲν ἀποκλείεται διὰ μικρὸν διάστημα ἡ σχέσις μεταξὺ τῶν ἐμμέσων καὶ ἀμέσων φόρων νὰ ἐπεδεινοῦτο. Καὶ ἐν τούτοις ἐξηγήσαμεν καὶ τότε, ὅταν ἀνεπτύξαμεν τὴν πρότασίν μας καὶ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ τώρα, ὅτι διὰ τὰ μεταβατικὰ αὐτὰ στάδια, εἰς τὰ ὁποῖα προσπαθοῦμεν νὰ δώσωμεν τοιαύτας βάσεις εἰς τὸ φορολογικὸν σύστημα, ὥστε νὰ ἐξυπηρετῇ πρωτίστως τὴν ἰδέαν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως πρέπει ἡ θεωρητικὴ ἰδέα τῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὴν ἰδέαν τῆς μεγάλης σκοπιμότητος, τῆς ταχυτέρας ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας. Εἰσηγήθημεν, ὅταν ἐγένετο ἡ σχετικὴ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν μία μεταρρύθμισιν τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος. Ἡ πρότασις περιελάμβανε δύο σκέλη: Τὸ πρῶτον ἀφεώρα τὰ μικρὰ καὶ μεσαῖα εἰσοδήματα. Ἀφεώρα τὴν κατάργησιν τῶν προσθέτων φόρων οἱ ὁποῖοι ταλαιπωροῦν ἑκατοντάδες χιλιάδων φορολογουμένων, τοὺς ὁποίους εἶχα ἀποκαλέσει φορολογικοὺς προλεταρίους, διότι κανονικῶς δὲν ἔπρεπε κἂν νὰ φορολογῶνται. Ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φορολογουμένων, τῆς ἀποτελεσματικότητος τοῦ φορολογικοῦ ἐλέγχου. Διότι καὶ τὰ φορολογικά μας ὄργανα ἄλλην ἀπόδοσιν θὰ ἔχουν, ἐὰν ἔχουν νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ ἑκατὸν ἢ ἑκατὸν πενῆντα χιλιάδας φορολογουμένων καὶ ἄλλην, ὅπως εἰς τὸ παρελθόν, μὲ τετρακοσίας καὶ πεντακοσίας χιλιάδας φορολογουμένων. Τὸ δεύτερον σκέλος τῶν προτάσεών μας, ἀφεώρα μίαν μείωσιν τῶν συντελεστῶν, καθ’ ὅλον τὸ ὕψος τῆς κλίμακος. Ἡ μείωσις αὐτὴ ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ ἐνισχύσῃ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιχειρηματικότητος, εἰς τὸ νὰ δημιουργήσῃ περιθώρια ἀποταμιεύσεως, εἰς τὸ νὰ δώσῃ εἰς τὴν οἰκονομίαν μας μίαν ἄλλην μορφήν, ἡ ὁποία θὰ ἀπεδείκνυεν ὅτι τὸ Κράτος ἐνδιαφέρεται πράγματι πρωτίστως, διὰ νὰ ἴδῃ ἀναπτυσσομένην τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἐδέχθη τότε τὰς προτάσεις μας. Θὰ μποροῦσα νὰ εἴπω δὲν τὰς ἐδέχθη εἰς τὸ ἀκέραιον, δὲν τὰς ἐδέχθη ὡς πρὸς τὸ κυριώτερον, τὸ δεύτερον σκέλος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα. Ἐδέχθη ὅμως νὰ κάμῃ πράγματι μίαν διαγραφὴν ἀπὸ τοὺς φορολογικοὺς καταλόγους μεγάλου ἀριθμοῦ προλεταρίων φορολογουμένων. Ἐδέχθη νὰ κάμῃ μίαν μείωσιν τῶν μέσων καὶ μικρῶν συντελεστῶν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὴν ἀτολμίαν, ἡ ὁποία διακρίνει αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ ἀπὸ τὸ ἕνα χέρι ἔδωσε κἄτι εἰς τὸν φορολογούμενον λαόν, ἔσπευσε καὶ μάλιστα, πρὶν δώσῃ κἄτι τι εἰς τὸν φορολογούμενον λαόν, μὲ τὸ ἄλλο χέρι νὰ ἐπιβάλῃ σειρὰν ἐμμέσων φορολογιῶν, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα, ὄχι μόνον ἐξουδετέρωσαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔδωσεν, ἀλλὰ καὶ ἐσήμαναν μίαν νέαν μεγαλυτέραν ἐπιβάρυνσιν, ἰδίως διὰ τὰς λαϊκὰς καὶ μεσαίας τάξεις. Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ δὲν εἶχον τύχην καὶ ἴσως δὲν εἶχον τὴν πειστικότητα, ὅταν ἀνέπτυσσα τὰς προτάσεις αὐτὰς τοῦ Κόμματός μας, δέν εἶχον τὴν δυνατότητα νὰ πείσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐν τούτοις τὰ πράγματα, ποὺ ἐξελίσσονται γύρω μας, ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἀμερικήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρθη ἤδη καὶ ὁ ἀρχηγός μας, ὁμιλῶν προχθές, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης, τὰ γεγονότα αὐτὰ δείχνουν ὅτι αὐτό, ποὺ εἴχομεν ζητήσει, δὲν ἦτο κανένα ἀσυλλόγιστο καὶ ἀπερίσκεπτο πρᾶγμα, ἀλλ’ ἀρχίζει νὰ γίνεται καὶ κεντρικὴ σκέψις εἰς τὴν ὅλην φορολογικὴν πολιτικὴν τῶν μεγαλυτέρων καὶ τῶν πλέον ἀνεπτυγμένων κρατῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς διαβάσω μερικὰς συντόμους φράσεις—εἶναι σχεδὸν εἰς στὺλ τηλεγραφικὸν—ἀπὸ τὸ μήνυμα, τὸ ὁποῖον ἔστειλεν ὁ Πρόεδρος Κέννεντυ εἰς τὸ Κογκρέσσον, ζητῶν ἀπὸ τὸ Κογκρέσσον νὰ ληφθοῦν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα διὰ τὴν γενναίαν μείωσιν τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν τῶν Η.Π.Α. Λέγει, λοιπόν, ὁ Πρόεδρος Κέννεντυ (ἀναγινώσκει): «Ἡ οἰκονομία τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν χρειάζεται πολὺ περισσότερον τὴν ἐκ τῆς μειώσεως τῶν φόρων ὤθησιν...», δηλαδὴ τὸ κέντρισμα, «παρὰ τὸ περικοπτόμενον ἔσοδον. Ἡ σύστασίς μου διὰ μίαν ἄμεσον μεταρρύθμισιν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ἀπειλὴν ὑφέσεως, οὔτε θὰ πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ ἀπὸ οἱονδήποτε φόβον πληθωρισμοῦ ἢ ἐξασθενήσεως τοῦ δολλαρίου, ὡς διεθνοῦς μέσου συναλλαγῆς. Αἱ μειώσεις τῶν συντελεστῶν χρειάζονται, διὰ νὰ ὑψώσουν τὸν ρυθμὸν ἀναπτύξεως καὶ τὴν ζωτικότητα τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, διὰ νὰ αὐξήσουν τὴν δυνατότητα ἀπασχολήσεως καὶ ἐπενδύσεων, διὰ νὰ βελτιώσουν τὴν παραγωγικότητά μας καὶ νὰ καταστήσουν οὕτω ἱκανώτερον τὸ Ἔθνος μας νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς διεθνεῖς ὑποχρεώσεις του—διὰ τὴν ἄμυναν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐλευθερίας. Ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῆς ἐπισπεύσεως τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ ἡ μείωσις τῶν φόρων, θὰ ἀρχίσουν νὰ ἀποδίδουν μεγαλύτερα ἔσοδα διὰ τὸ δημόσιον, ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἀπέδιδεν ἡ σημερινὴ κλῖμαξ τῶν συντελεστῶν. Χωρὶς μίαν οὐσιώδη μείωσιν τῆς ἀπιθάνου ἐπιβαρύνσεως, ποὺ προκαλοῦν οἱ ὁμοσπονδιακοὶ φόροι ἐπὶ τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῶν φορολογουμένων καὶ χωρὶς ἄρσιν τῶν ἐμποδίων, ποὺ παρεμβάλλουν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἐπιχειρηματικότητα, ἐπιβράδυνσις τῆς ἀναπτύξεως καὶ οἰκονομικὴ ὕφεσις θὰ προκαλέσουν μεγαλύτερα ἐλλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπὸ ἐκεῖνα, ποὺ θὰ προκληθοῦν κατὰ τὸν πρῶτον χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νέων μέτρων». Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὴν ὁποίαν ἔδωσε προχθὲς εἰς τὸν Ἀρχηγόν μας, ἦτο, ὅτι δὲν χωρεῖ σύγκρισις μὲ ἀνόμοια πράγματα. Ἄλλο, εἶπεν, ἡ Ἀμερική, ἄλλο ἡ Ἑλλάς. Τοῦ ἀπαντῶ, τὸ παρετήρησε δὲ αὐτὸ τὸ πρῶτον καὶ ὁ Ἀρχηγός μας, πιστεύει ἆραγε, ὅτι ἡ οἰκονομία τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, δηλαδὴ ἡ ἰσχυροτέρα οἰκονομία τοῦ κόσμου, ἔχει μεγαλυτέραν ἀνάγκην νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν οἰκονομικήν της ἀνάπτυξιν, ἀπὸ ὅ,τι ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀναπτύξεως, ποῦ εὑρίσκεται; Δεύτερον, ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν νὰ γίνῃ μεταρρύθμισις, διότι τὴν εἶχε κάμει ἡ Ἀμερική. Ἡμεῖς προηγήθημεν τῶν ἀμερικανικῶν προτάσεων καί, ἂν ἀνεφέρθημεν μὲ κἄποιαν λεπτομέρειαν εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Προέδρου Κέννεντυ, εἶναι, διότι ἀντικρούουν, κατὰ βάσιν, ὅλους ἐκείνους τοὺς ἰσχυρισμούς, μὲ τοὺς ὁποίους καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις ἀπέρριψαν τὴν σκέψιν, ἡ ὁποία περιείχετο εἰς τὰς ἰδικάς μας προτάσεις. Τρίτον, θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω ὅτι, ὅταν κάμνῃ κανεὶς σύγκρισιν, ἔστω καὶ εἰς διαφόρου μεγέθους οἰκονομίας, τὸ κάμνει, τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν. Ἐπιτρέψατέ μου, λοιπόν, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον προβλέπει εἰς τὸ μήνυμά του ὁ Πρόεδρος Κέννεντυ, ἀνέρχεται εἰς 10.200 ἑκατομμύρια δολλάρια, εἰς τὸ ἀρχικὸν στάδιον θὰ εἶναι 8.700 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἀλλὰ μέχρι τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1964 θὰ ἔχῃ ὁλοκληρωθῆ εἰς 10.200 ἑκατομμύρια δολλάρια. Αὐτό, κύριοι, ἀντιπροσωπεύει ὑπὲρ τὸ 10% τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Ἡνωμ. Πολιτειῶν. Ἡμεῖς, τί εἴχομεν ζητήσει; Αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, μόλις καὶ μετὰ βίας θὰ ἔφθαναν εἰς τὰ 500.000.000. Αὐτὰ τὰ 500 ἑκατ. εἶναι ζήτημα ἂν ἀντιπροσωπεύουν σήμερον τὸ 2% τοῦ προϋπολογισμοῦ μας. Συνεπῶς, δὲν κάμνομεν σύγκρισιν μὲ ἀνόμοια πράγματα καί, ἂν θελήσῃ νὰ ἰδῇ κανεὶς τὴν πραγματικότητα, θὰ ἴδῃ ὅτι τὸ τόλμημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεχειρεῖτο, ἀναμφισβητήτως δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ μὲ τὸ τόλμημα, τὸ ὁποῖον ἐπιχειρεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ Πρόεδρος τῶν Η.Π.Α., ἐὰν αἱ προτάσεις του γίνουν τελικῶς ἀποδεκταὶ ὡς τὰς διετύπωσεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τότε ἀλλὰ καὶ τώρα ὡμίλησε περὶ φόβου κλονισμοῦ τῆς νομισματικῆς σταθερότητος, λόγῳ τοῦ ἐλλείμματος ποὺ θὰ προέκυπτεν. Τοῦ ἀπήντησα καὶ τότε, ὅτι πρῶτον μποροῦσε νὰ μὴ ὑπῆρχε καθόλου ἔλλειμμα, εἴτε διότι θὰ ἐξηντλοῦντο καὶ τὰ τελευταῖα περιθώρια πάσης δυνατῆς οἰκονομίας, εἴτε διότι μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως ποὺ θὰ ἐδημιουργεῖτο ἐκ τῆς μειώσεως τῶν συντελεστῶν θὰ ὑπῆρχε μία αὐτόματος ὑπεραπόδοσις εἰς ὅλας τὰς ἄλλας κατηγορίας τῶν ἐμμέσων φόρων, εἴτε τέλος διότι θὰ ἤξιζε, ἐν ἀπολύτῳ, ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ ἐὰν δὲν ἐγένετο τίποτε ἄλλο ἀκόμη νὰ περιορίσωμεν κατὰ ἕνα μικρὸν ποσόν, δι’ ἕνα ἢ δύο ἔτη τὸ πρόγραμμα τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων, διὰ νὰ στηρίξωμεν τὰς μεγαλυτέρας παραγωγικὰς ἐπενδύσεις, τὰς ὁποίας ἠμπορούσαμεν νὰ κάμωμεν διὰ τὴν οἰκονομίαν μας, τὴν τοποθέτησιν βάσεως ὑλικῶν εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ προχωρήσωμεν καὶ εἰς τὰ περαιτέρω βήματα καὶ ἡ ὁποία θὰ μᾶς δώσῃ τὸ ἀνεκτίμητον ἀγαθὸν μιᾶς ταχυτέρας ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας μας, καὶ ταχυτέρας κυκλοφορίας τοῦ οἰκονομικοῦ αἵματος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη— μὲ ὅλα αὐτὰ— παρέμενεν ἀκόμη τὸ ἐνδεχόμενον ἑνὸς μικροῦ ἐλλείμματος ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἡ νομισματικὴ σταθερότης δὲν εἶναι θέμα ποὺ κινδυνεύει ἀπὸ μίαν ἀσήμαντον πρόσκαιρον λεπτομέρειαν τῆς ἀποδόσεως τοῦ αʹ ἢ βʹ φόρου. Μπορεῖ μία οἰκονομία εὑρισκομένη εἰς στασιμότητα ἢ μαρασμὸν μὲ ἀνιάτους ὀργανικὰς ἀδυναμίας νὰ περιπέσῃ εἰς πληθωρισμὸν μὲ πλήρως ἰσοσκελισμένον τὸν ἀναιμικόν της κρατικὸν προϋπολογισμόν. Ἐνῷ ἕνα πρόσκαιρον ἐνδεχόμενον ἔλλειμμα ὀφειλόμενον εἰς πραγματικὴν σεισάχθειαν τῶν λαϊκῶν μαζῶν καὶ τῶν παραγωγικῶν τάξεων μὲ ἄνοιγμα τοῦ ὁρίζοντος τῆς ἀναπτύξεως δίδει εἰς τὴν οἰκονομίαν ὁρμὴν καὶ ζωτικότητα καὶ ἐξασφαλίζει οὐσιαστικὴν καὶ δημιουργικὴν σταθερότητα. Θὰ εἶχα καὶ ἄλλο παράδειγμα νὰ τοῦ φέρω. Τὴν κυκλοφορίαν τῶν Τραπεζογραμματίων. Ἀλλὰ δι’ αὐτὴν ἔγινε χθὲς ἀρκετὸς λόγος. Εἰς τὴν ἔννοιαν τῶν μεγεθῶν αὐτῶν ὑπάρχει ἡ σχετικότης ἡ ἀπορρέουσα ἀπὸ τοὺς σκοποὺς ποὺ ἐπιδιώκει κανείς, καὶ ἀπὸ τὸ δυναμικὸν περιεχόμενον τῆς οἰκονομίας. Ἄλλως ἡ ἔννοια τῆς σταθερότητος εἶναι στεῖρα καὶ ἀντιστρατεύεται τὴν γοργὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἡ βαθυτέρα διαφορά μας εἶναι ἄλλη. Εἶναι ἡ δυσπιστία ὡς πρὸς τὸ ὅτι διὰ τῆς μειώσεως τῶν συντελεστῶν θὰ ἐπέλθῃ ταχεῖα αὔξησις τῶν ἐσόδων. Ἂν δὲν τὸν κλονίσουν τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Προέδρου Κέννεντυ δὲν μένει παρὰ ἡ ἔμπρακτος ἀπόδειξις. Ὅταν μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ μᾶς δοθῆ ἡ εὐκαιρία, θὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς ἰδέας αὐτάς, τότε θὰ ἴδῃ πόσον εἶχεν ἄδικον καὶ αὐτὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ. Ἔρχομαι τώρα, εἰς ἓν ἄλλο μεγάλο θέμα, τὴν Πιστωτικὴν πολιτικήν. Καὶ ἐκεῖ θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ ἀποφασιστικὰ βήματα καὶ νὰ ἀλλάξῃ τελείως τὴν ἀτμόσφαιραν διὰ τῆς πλήρους καταλύσεως τοῦ σημερινοῦ ἀναχρονιστικοῦ καὶ πολυδαιδάλου καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον δὲν συμβιβάζεται καθόλου μὲ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Κοινότητα. Ἐννοῶ τὸ καθεστὼς τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ λεγομένου ἐλέγχου τῆς πίστεως. Ὑπῆρχεν ἐποχὴ ποὺ ἡ λειτουργία αὐτοῦ τοῦ ὀργάνου καὶ μάλιστα μὲ κηδεμονίαν ξένων εἶχε μίαν δικαιολογίαν, ὅταν ὑπῆρχεν εἰς μεγάλα ποσὰ ἡ ξένη βοήθεια. Τώρα δὲν ἔχει κανένα λόγον ὑπάρξεως. Οἱ τόμοι τῶν ἀποφάσεων τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀποτελοῦν ὁλόκληρον νομοθεσίαν. Ὅλη της ἡ δρᾶσις εἶναι μία ἀνάσχεσις τοῦ ρυθμοῦ τῆς οἰκονομίας. Δικαιολογοῦνται πολλαὶ ἀμφιβολίαι διὰ τὴν σκοπιμότητα τοῦ ἔργου της. Ἀφήνω δὲ ὅτι παρὰ τὴν σωρείαν τῶν κανόνων ποὺ ἔχουν θεσπισθῆ συμβαίνουν ἐνίοτε παράδοξα πράγματα. Ὑπενθυμίζω τὴν ἐπερώτησίν μας διὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου εἰς τὴν Ἐμπορικὴν Τράπεζαν, διὰ τὰς ἐκεῖ σημειωθείσας ἀνωμαλίας. Καὶ ἐρωτῶ ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ μέχρι τῆς προσφάτου δίκης. Ἀντί, λοιπόν, νὰ ἁπλουστεύωμεν τὰς διαδικασίας, καθιερώνομεν καὶ νέας παρεμβάσει τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ἀναφέρω τὴν καθιέρωσιν ἐκδόσεως πιστοποιητικῶν διὰ τοὺς ἐξαγωγεῖς. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ταχύτερον τὴν καθιέρωσιν συστήματος ἁπλοῦ, ἀναλόγου μὲ αὐτὸ ποὺ ἰσχύει εἰς τὰς ἄλλας φιλελευθέρας οἰκονομίας, μὲ ἀπόδοσιν ἐλευθερίας κινήσεως εἰς τὰς ἐμπορικὰς τραπέζας ἐντὸς βεβαίως τῶν ἰσχυόντων ἑκάστοτε νόμων. Τότε θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ ἡ κεντρικὴ Τράπεζα νὰ ἀσκήσῃ ὑπευθύνως τὸ λειτούργημά της χωρὶς αὐτὴν τὴν ἀνάμιξιν τῶν εὐθυνῶν ὅπου τραπεζικαὶ λεπτομέρειαι καθορίζονται ἀπὸ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅπου κυβερνητικὰ μέτρα ὑπαγορεύονται ἢ ἀνατρέπονται ἀπὸ ἀνεύθυνα ὄργανα. Εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ τραπεζικὰ συστήματα καὶ αἱ τραπεζικαὶ μέθοδοι τῶν ἄλλων χωρῶν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινότητος ἔχουν ἀποκτήσει εὐελιξίαν καὶ ἐλαστικότητα, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς νὰ παραμένωμεν μὲ τὰς ἀπηρχαιωμένας ἀντιλήψεις τοῦ παρελθόντος αἰῶνος ἢ τῶν ἀρχῶν τοῦ αἰῶνος ποὺ διανύομεν. Πέραν ὅμως αὐτῆς τῆς γενικῆς παρατηρήσεως διὰ τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἐφαρμοζομένη πράγματι θὰ ἔδιδε μίαν ριζικὴν μεταβολὴν εἰς τὸ κλῖμα καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν ἐν ὅλῳ, πέραν αὐτῆς τῆς παρατηρήσεως θὰ ἤθελα νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ ἐπὶ μέρους πιστωτικὰ μέτρα, περὶ τῶν ὁποίων μᾶς ὡμίλησε προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ἀπαντῶν εἰς τὸν Ἀρχηγόν μας, ὅτι πῶς, λέγει, δὲν ἐλήφθησαν βασικὰ μέτρα, κύριοι συνάδελφοι, ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ ἀκούσετε περιληπτικῶς ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν καὶ νὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν ποτὲ ἄλλοτε ἐλήφθησαν τοιαῦτα μέτρα. Εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἐμειώθησαν κατὰ 3–5 μονάδας τὰ ἐπιτόκια τοῦ συνόλου τῆς πιστοδοτήσεως τῶν ἐξαγωγικῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων; Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐμειώθη τὸ ἐπιτόκιον τῶν ἐξαγωγῶν κατὰ 1%; Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι συνεπεία τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, τῶν πιστωτικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν παραλλήλων μέτρων τῶν ὀργανωτικῶν καὶ ἄλλων μέτρων, ὅτι εἴχομεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ αὐξηθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν βιομηχανικῶν μας προϊόντων; Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι, ἀλλὰ θὰ ἀπογοητεύσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, διότι ἀπὸ μὲν τὴν μείωσιν τῶν 3–5% διὰ τὰς ἐξαγωγικὰς βιομηχανίας δὲν βλέπω κανένα ἀποτέλεσμα καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀποτέλεσμα, φοβοῦμαι, διότι ἡ μείωσις αὐτὴ εἶναι μόνον εἰς τὰ χαρτιά. Σᾶς εἶχα ἐξηγήσει καὶ ἄλλοτε, ὅταν ἀνηγγέλθησαν αὐτὰ τὰ μέτρα, ὅτι αὐτὴ ἡ μείωσις, παρ’ ὅσα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τὰς ἐξαγωγικὰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις, δὲν ἰσχύει διὰ τὰς ἐπιχειρήσεις ποὺ κάμουν ἐξαγωγάς. Ἐὰν μία ἐπιχείρησις, ποὺ κάμνει ἐξαγωγὰς ὅ,τι δήποτε, κολοφώνιον π.χ., ἔλθῃ καὶ εἴπει, ὅτι ἐγὼ κάμνω ἐξαγωγήν, παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσετε τὴν μείωσιν τῶν ἐπιτοκίων καὶ νὰ μοῦ δώσετε ἐπιτόκιον κατὰ 3% ἢ 5% κατώτερον, ἔτσι θὰ τοὺς εἴπῃ τοὐλάχιστον ἡ Τράπεζα, ὅτι διὰ σᾶς οἱ ὁποῖοι ἐκάματε ἐξαγωγὰς καὶ πρίν, δὲν ἰσχύουν αὐτὰ τὰ μέτρα, ἀλλὰ ἰσχύουν δι’ ἐκείνας τὰς ἑταιρείας αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀναπτύξουν ἐξαγωγάς. Δεύτερον, ἔρχονται καὶ ὁρίζονται ποσοστά, ὅτι τὸ πρῶτον ἔτος πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ ἐξαγωγὴ 9%, τὸ δεύτερον τὸ διπλάσιον, τὸ τρίτον δὲν ξεύρω τί, ὡς ἐὰν νὰ εἶναι εἰς τὸ χέρι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κάμνουν ἐξαγωγάς, νὰ καθορίζουν ἐὰν θὰ εἶναι 9, 10 ἢ 12%. Ἀποτέλεσμα, κ. συνάδελφοι. Ἐρωτῶ, ὑπάρχει ἔστω καὶ μία ἀξία λόγου βιομηχανικὴ ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ μειωμένον ἐπιτόκιον τοῦ 4%, ποὺ προβλέπει αὐτὴ ἡ ἀπόφασις; Δὲν ξεύρω ἐὰν ὑπάρχῃ καμμία μικρὰ βιομηχανία, ἡ ὁποία, φέρ’ εἰπεῖν, νὰ παράγῃ ναργιλέδες καὶ νὰ ἐπώλησεν ἑκατὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ ἔβγαλε καὶ ἄλλους ἑκατὸν εἰς τὰς χώρας τῆς Ἀφρικῆς, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἰδικάς μου πληροφορίας δὲν ὑπάρχει οὔτε μία ἀξιόλογος βιομηχανικὴ ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία νὰ συνεπλήρωσε τὰς προϋποθέσεις τοῦ νόμου. Ἀλλὰ τί τὰ θέλομεν ὅλα αὐτά, κ. βουλευταί, ἡ βραχυπρόθεσμος πίστις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ τὸ μέγιστον μέρος τῆς χρηματοδοτήσεως τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου ἔχει εἰς τὴν χώραν μας, παρ’ ὅλας τὰς μειώσεις ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει ὀνομαστικὴν μὲν ἐπιβάρυνσιν 10%, πραγματικὴν ἐπιβάρυνσιν 12%, διατί; Διότι ὁ ὑπολογισμὸς τῶν τόκων γίνεται ἀνὰ τρίμηνον καὶ ὄχι εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, διότι ἡ προμήθεια δὲν ὑπολογίζεται ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ ὕψους τῆς πιστώσεως, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ ἀνωτάτου ὕψους τῆς συμβάσεως ποὺ γίνεται, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ἕνας ἐπῆρε 300 χιλιάδας δραχμάς, ἐὰν τὸ ὅριόν του εἶναι 2.000.000, θὰ πληρώσῃ τὴν προμήθειαν ἐπὶ 2.000.000. Μὲ ὅλα αὐτά, λοιπόν, καταλήγει ἡ ἐπιβάρυνσις διὰ τὴν βραχυπρόθεσμον πίστιν νὰ εἶναι 12%. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι εἰς τὰς χώρας τοῦ Κοινῆς Ἀγορᾶς ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ κυμαίνεται μεταξὺ 3, 5 καὶ 6%. Ἐρωτῶ, λοιπόν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἐλάβομεν μέτρα πρωτοφανῆ δι’ αὐτὸν τὸν τόπον, ὅταν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ ὁμιλοῦμεν ἡ ἐπιβάρυνσις εἶναι διπλασία ἀπὸ ὅ,τι εἶναι εἰς τὰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης, τὰς ὁποίας καλούμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ μακροπρόθεσμος πίστις πρὸς τὴν βιομηχανίαν ἀπὸ 378.000.000 ἔφθασεν εἰς τὰ 770.000.000. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβές, ὅπως εἶναι ἀκριβὲς καὶ τὸ ὅτι πράγματι ἔχει ἀποφασισθῆ μείωσις τοῦ ἐπιτοκίου διὰ τὰς ἐξαγωγικὰς ἐπιχειρήσεις ἀπὸ 1%, ἡ ὁποία ἐξηγγέλθη, ἀλλὰ δὲν ἤρχισεν ἀκόμη ἐφαρμοζομένη. Καθ’ ὅσον γνωρίζω δὲν ἔχει κἂν δημοσιευθῆ ἡ ἀπόφασις τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ φαίνεται, ὅτι πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου. Αὐτὰ διὰ νὰ εἴμεθα ἀντικειμενικοὶ καὶ νὰ μὴ παραλείπωμεν τίποτε ἀπὸ ὅ,τι ἔγινε. Λέγω, λοιπόν, καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ μακροπρόθεσμος πίστις ἀπὸ 378.000.000 ἐπῆγε εἰς τὰ 770.000.000; Μάλιστα. Τί ἀντιπροσωπεύουν ὅμως αὐτὰ τὰ 400.000.000 ἐπὶ πλέον ἢ τὰ 770.000.000 ἐὰν θέλετε, ἔναντι τῶν 20 χιλιάδων ἑκατομμυρίων ποὺ ἀποτελοῦν ὅλαι αἱ ἄλλαι παροχαὶ πρὸς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν καὶ αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ κάπως εὐνοϊκώτερον ἐπιτόκιον τῶν μακροπροθέσμων καταθέσεων; Ἀναγνωρίζομεν μὲ ἀντικειμενικότητα τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ περιμένῃ οὔτε ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν οὔτε ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἐκφράζῃ τὴν ἱκανοποίησίν του καὶ νὰ τῆς εἴπῃ, μπράβο, διότι ἔλαβεν ἕνα ἢ δύο μέτρα, δειλὰ μέτρα, ἐνῷ ἀντιθέτως, παραλείπει νὰ λάβῃ πολὺ σημαντικώτερα μέτρα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπήρχετο μία πραγματικὴ ἀνακούφισις τοῦ κόστους καὶ μία πραγματικὴ μεταβολὴ τῆς σημερινῆς ἐπαχθοῦς ἀπὸ τῆς πιστωτικῆς πλευρᾶς καταστάσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι εἰς ἕν ἄλλο μεγάλο θέμα, εἰς τὰς ἐξαγωγάς. Δὲν ξεύρω τί νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔχει πράξει εἰς τὰς ἐξαγωγάς. Ὡς πρὸς τὰ πιστωτικὰ τὰ εἴπομεν πρὸ ὀλίγου. Ἐκεῖνο τὸ περίφημον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μετέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐδυσανασχετοῦσε διότι τὸ καθυστέρησε μὲ μακρὰς κάπως συζητήσεις ἐπὶ μερικὰς ἑβδομάδας ἡ Βουλή, ἐκεῖνο τὸ περίφημον νομοσχέδιον νὰ σᾶς εἴπω ποῦ κατέληξε. Προέβλεπε μίαν μείωσιν τῶν χαρτοσήμων διὰ τὰς ἐξαγωγὰς ὑπολογιζομένην περίπου εἰς 5.000.000 δραχμῶν. Αὐτὸ ἦτο ἕν ἀπὸ τὰ εὐεργετήματα τοῦ νομοσχεδίου. Ταὐτοχρόνως, ὅμως, ἐπέβαλε τὸ νομοσχέδιον αὐτό, μίαν κατὰ τὴν γνώμην μας πολὺ ἐξεζητημένην ἑρμηνείαν τῶν νομικῶν συμβούλων τοῦ Κράτους, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεβλήθη νέον χαρτόσημον ἐπὶ τῶν συμβάσεων χρηματοδοτήσεων. Αὐτὸ τὸ χαρτόσημον ποὺ ἐπεβλήθη μόνον ὡς πρὸς τὰς ἐξαγωγὰς ἀντιπροσωπεύει ποσὸν περίπου 15.000.000 δραχ. κατ’ ἔτος. Δηλαδή, ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ἔδωσε 5.000.000 καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο χέρι πῆρε 15.000.000. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῆς φορολογίας ἡ ὁποία θεσπίζεται διὰ τοῦ νόμου, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καίτοι παρῆλθον 8 μῆνες ἔκτοτε, μόνον 5 ἀποφάσεις δι’ ἐντελῶς μικρὰς κατηγορίας ἐξαγωγίμων ἀγαθῶν ἔχουν δημοσιευθῆ. Πληροφοροῦμαι ὅτι ὑπάρχει πλῆθος ἀποφάσεων αἱ ὁποῖαι κυκλοφοροῦν μεταξὺ τοῦ ἑνὸς Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ ἄλλου, διότι χρειάζονται κοιναὶ ἀποφάσεις, διὰ τὰ βασικὰ γεωργικὰ προϊόντα, δὲν ἔχει γίνει τίποτε ἐνῷ θὰ ἐνθυμῆσθε ὅλοι ὅτι ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον ἐζητήσαμε ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου νὰ ἀποφύγῃ τὴν διαδικασίαν τῶν κοινῶν ἀποφάσεων καὶ νὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὸν καθορισμὸν τῶν ποσοστῶν τῶν ἀπαλλαγῶν τὰς ὁποίας ἤθελε νὰ δώσῃ εἰς τὸν νόμον. Ἄς αἰτιᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν ἑαυτόν του διὰ τὴν καθυστέρησιν αὐτήν. Γεγονὸς εἶναι ὅτι ἕως αὐτὴν τὴν στιγμὴν πέραν τῶν 5 ἢ 6 ἀποφάσεων αἱ ὁποῖαι ἔχουν δημοσιευθῆ δὲν ὑπάρχει τίποτε ἄλλο. Βλέπετε, κ. βουλευταί, ὅτι ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἐπὶ μέρους μέτρα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βγάλωμεν συμπέρασμα ἀντιθαρρυντικὸν διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν διότι θὰ σᾶς ἀποδείξω μὲ μερικὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς ἐκθέσω ὅτι τὸ πρόβλημα τὸ ἐξαγωγικὸν ἐν τῷ συνόλῳ του ἢ δὲν τὸ συνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἢ δὲν τολμᾷ νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ. Διότι δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι πράγματι εἰς τοὺς κόλπους τῶν ὑπευθύνων ἔχει δημιουργηθῆ μία ἐπαινετική, μία εὐχάριστος στροφὴ εἰς τὸ νὰ δείχνουν μόλις ἀκούσουν τὴν λέξιν ἐξαγωγαὶ ἐνδιαφέρον καὶ νὰ θέλουν νὰ λάβουν ὡρισμένα μέτρα. Ἀλλὰ αὐτό, κ. συνάδελφοι, δὲν ἀρκεῖ, διότι τὸ θέμα τὸ ἰδικόν μας δὲν εἶναι πῶς τὰ 230 ἑκατομμ. δολλάρια, τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον, μὲ ὡρισμένα ἡμίμετρα ἢ μὲ ὡρισμένας εἰδικὰς ἐνθαρρύνσεις, θὰ μπορέσωμεν νὰ τὰ κάμωμεν 240 ἢ 250 ἢ 270 ἑκατομμ. δολλάρια, ὅταν αἱ εἰσαγωγαί μας προχωροῦν μὲ ἐτήσιον ρυθμὸν 60–70 ἑκατομμ. δολλάρια ὅταν ἔχωμεν ἕνα ἔλλειμμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἢ ὑπερέβη τὰ 400 ἑκατομμ. δολλάρια. Πρέπει κἄτι ἀποφασιστικὸν νὰ κάμωμεν καὶ διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθοῦν τρία πράγματα. Πρῶτον μία προγραμματισμένη αὔξησις τῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων, διότι καλὰ εἶναι τὰ μέτρα τὰ ἐνθαρρυντικά, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν ἐμπορεύματα τὰ ὁποῖα νὰ δυνηθῶμεν νὰ τὰ ἐξαγάγωμεν, πῶς θὰ ἀναπτυχθοῦν αἱ ἐξαγωγαί μας; Θὰ φέρω ἕνα παράδειγμα ἀπὸ τὸν γεωργικὸν τομέα. Γνωρίζετε ὅτι τὰ καπνὰ εἶναι τὸ κυριώτερον προϊὸν ἐκ τῶν ἐξαγωγῶν μας. Λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις κατώρθωσε μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ περιορισμοῦ τῆς καλλιεργείας, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἰς τὸ παρελθὸν μὲ τὸν φόβον μήπως ὑπάρξουν ἀποθέματα, μολονότι ἔβλεπεν ὅτι πηγαίνομεν εἰς μίαν εὐρυτέραν ἀγοράν, κατώρθωσε νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα σημεῖον ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ζήτησιν τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν. Ὅτι ἡ ἀσθένεια τοῦ περονοσπόρου ἐπεδείνωσεν τὴν κατάστασιν δὲν τὸ ἀρνοῦμαι. Ἀλλὰ ποὺ εἶναι ἡ πρόβλεψις ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν ὥραν ποὺ συνδέεται μὲ εὐρύτερες ἀγορές, νὰ ἔχῃ ἐπαρκῆ ἀποθέματα καπνῶν καὶ ποικιλιῶν, ὥστε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς μίαν ἀνώμαλον ζήτησιν; Πέραν τοῦ κακοῦ αὐτοῦ ἔγινε καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι αὐτὴ ἡ μεγάλη ἀρρυθμία εἰς τὴν παραγωγήν, αὐτὴ ἡ μεγάλη στενότης τῶν ἀποθεμάτων, ἐδημιούργησε καὶ ὅλον αὐτὸν τὸν σάλον καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἀνεβοκατεβάσματα τῶν τιμῶν, τὰ ὁποῖα εἴχομεν πέρυσι καὶ δὲν ἀποκλείεται εἰς μεγαλύτερον βαθμὸν νὰ ἔχωμεν καὶ ἐφέτος. Διότι, ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει διὰ τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, εἶναι νὰ ὑπάρχῃ μία λελογισμένη σταθερὰ αὔξησις τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων μας ἐκεῖ ποὺ αἱ διεθνεῖς συνθῆκαι τὸ ἐπιτρέπουν. Αὐτὰ τὰ ἀπότομα ἀνεβοκατεβάσματα καὶ πικρίαν δικαιολογημένην προκαλοῦν καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἀδικίας εἰς τὰς μεγάλας μάζας τῶν ἀγροτῶν καὶ ἠμποροῦν νὰ δημιουργήσουν καὶ μεγαλύτερα προβλήματα διὰ τὸ μέλλον τῶν ἐξαγωγῶν μας, διότι ἀπὸ τοιαύτας ἀνωμαλίας τῶν τιμῶν πολλοὶ πελάται ἀναγκάζονται νὰ περιορίσουν τὰς ἀγοράς των ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, καὶ τρέπονται πρὸς ἄλλας ἀγοράς, εἴτε λέγονται αὗται βουλγαρικαὶ ἢ γιουγκοσλαβικαί, εἴτε τῆς Ροδεσίας ὅπου συναντοῦν συνθήκας ὁμαλωτέρας. Πέραν τοῦ θέματος τῶν καπνῶν, θὰ ἤθελα νὰ φέρω ὡς χαρακτηριστικὸν παράδειγμα τὸ ὅτι δὲν βλέπω τὰς προβλέψεις τῆς προγραμματισμένης αὐξήσεως τῶν ἐξαγωγικῶν ἀγαθῶν, θὰ φέρω δύο παραδείγματα. Τὸ ἕνα ἀναφέρεται εἰς τὰ σιδηρομεταλλεύματα καὶ τὸ ἄλλο ἀφορᾷ τὴν ἀμμωνίαν. Ἀπὸ ἐτῶν συζητεῖται μεταξὺ τῶν εἰδικῶν καὶ εἶπον, ὅτι ἔχει γίνει πίστις, ὅτι ἡ παραγωγὴ σιδήρου μὲ ἑλληνικὰ σιδηρομεταλλεύματα καὶ μὲ ἑλληνικὰ καύσιμα θὰ ἠδύνατο νὰ βασισθῇ εἰς τὴν ἠλεκτρικὴν κάμινον μὲ μεγάλην κατανάλωσιν καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἐπιχειρήσεις δηλαδὴ ἐργαζομένων, ἤδη προσέφερον εἰς τὴν ΔΕΗ τιμὴν διπλασίαν τῆς τιμῆς ποὺ ἐδέχθημεν ἡμεῖς μὲ τὴν σύμβασιν τοῦ ἀλουμινίου καὶ διὰ ποσότητας ρεύματος πολὺ μεγάλας. Πέραν αὐτοῦ, ὑπῆρξε καὶ μελέτη σχετικὴ τοῦ Ο.Β.Α., τὴν ὁποίαν ἀνέφερον καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ποὺ ὡμίλησαν. Ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ 1960 ἐνῷ, λοιπόν, αὐτὰ ὑπάρχουν, ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα; Μετὰ τὴν σύμβασιν, μάλιστα, Πάπας, τὴν ὁποίαν προσφάτως ὑπεγράψαμεν, ὅτι ἡ παραγωγὴ σιδήρου θὰ πραγματοποιηθῇ μὲ εἰσαγωγὴν ξένων σιδηρομεταλλευμάτων καὶ ξένων καυσίμων, ἐνῷ συγχρόνως ἡμεῖς θὰ ἀγωνιζώμεθα νὰ πωλήσωμεν ἀκατέργαστα τὰ σιδηρομεταλλεύματά μας καὶ διατηρῶμεν ἐν ἀργίᾳ ἐγκατάστασιν παραγωγῆς κὼκ εἰς τὴν Πτολεμαΐδα, ἡ ὁποία μᾶς ἐκόστισεν πολλὰ ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησεν ὁ συνάδελφος κ. Ἡλιόπουλος. Δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν αὐτὸ εἶναι πολιτικὴ ἐν συνεχείᾳ τονώσεως τῶν ἐξαγωγῶν μας. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἀμμωνίαν. Ἐνθυμεῖσθε ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔγινεν ἐδῶ, ὅτι εἰς μίαν πρότασιν σοβαροῦ οἴκου, νὰ κάμῃ ἕν ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ἐργοστάσια τοῦ κόσμου ἀμμωνίας εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ μᾶς ἐγγυηθῇ ἐξαγωγὴν 10–15 ἑκατ. δολλάρια, ἁπλούστατα δὲν ἐδόθη καμμία ἀπάντησις, διότι, ὅπως μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εἶχε κατ’ ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις προκρίνει ἄλλως καὶ ὅταν εἶδε μίαν τοιαύτην πρότασιν δὲν ἠδύνατο νὰ συγκινηθῇ καὶ θὰ ἐπιθυμοῦσα αὐτὴν τὴν στιγμήν, μολονότι εἶναι μία μικρὰ παρέκβασις, νὰ ἀπευθύνω ἕν ἐρώτημα εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἰς τὰ ὅσα ἐλέγομεν διὰ τὴν σύμβασιν τοῦ δευτέρου διϋλιστηρίου μᾶς εἶπε, τί θέλετε; Μὴ διαμαρτύρεσθε, δὲν ἔγιναν λάθη. Δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν τὰ ἀπεφάσισεν αὐτὰ ἕνας ἄνθρωπος, ἐδῶ εἴμεθα 20 ἄνθρωποι. Ἦλθον τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν, ἔκαμαν τὰς εἰσηγήσεις των καὶ ἐπήραμε μίαν ἀπόφασιν. Γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καλόπιστος καὶ θὰ τὸν ἐρωτήσω ἐὰν ἐγνώριζεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπῆρχε τοιαύτη πρότασις ἑνὸς σοβαρωτάτου οἴκου, ἐὰν ἐγνώριζεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπῆρχε προσφορὰ διὰ πετρέλαιον Λιβύης, τὸ ὁποῖον, σήμερον, εἰς τὴν σύμβασιν Πάπας πληρώνομεν μὲ 17,50, ὅτι ὑπῆρχε προσφορὰ τῆς CONTINEN-TAL μὲ 14,50 ἢ 13,50, ἐὰν ἐγνώριζεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ λογαριασμοὶ τοὺς ὁποίους ἐπαρουσίασεν, ὅτι δῆθεν ἡ προσφορὰ Πάπας ἔχει ὑπὲρ αὐτῆς τὸ 1970 μίαν διαφορὰν ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων ἢ δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσον, ἂν ἀπεδεικνύετο, ὅπως ἀπεδείχθη ἀπὸ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα κατήγγειλα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἦτο, ἀντιθέτως, κατὰ 1 ἑκατομμύριον πάρα κάτω ἀπὸ τὴν προσφορὰν τῶν ἄλλων, τότε θὰ εἶχε συνυπογράψει τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἢ μᾶλλον θὰ εἶχε δώσει τὴν συγκατάθεσίν του; Εἶπον τὸ πρῶτον θέμα, ὅτι ἔπρεπε μὲ κἄθε τρόπον, νὰ ἀναπτύξωμεν ποσότητας ἐξαγωγίμων προϊόντων καὶ ὄχι νὰ περιοριζώμεθα μόνον εἰς αὐτὰ ποὺ ἔχομεν, ἀλλὰ νὰ κυττάξωμεν νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ ἄλλα. Δεύτερον, πρέπει νὰ γίνῃ ἀντιληπτόν, ὅτι αἱ ἐξαγωγαὶ δὲν εἶναι ἕνα θέμα στεγανῶν διαμερισμάτων. Δὲν εἶναι δυνατόν, δηλαδή, ὅταν στρεφόμεθα πρὸς μίαν ἐπιχείρησιν βιομηχανικὴν νὰ εἴπωμεν ἅ; εἴμαστε ἐδῶ νὰ σοῦ διευκολύνωμεν κἄθε προσπάθειαν διὰ τὰς ἐξαγωγάς, ἀλλὰ τί κάνεις εἰς τὰς ἄλλας σου παραγωγάς, δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν αὐτὰ τὰ πράγματα. Διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπιβιώσωμεν εἰς τὸν ξένον συναγωνισμὸν μὲ τὰς ἐξαγωγάς μας, πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν δημιουργίαν καλλιτέρων συνθηκῶν δι’ ὁλόκληρον τὴν παραγωγὴν τῶν βιομηχανικῶν μας ἐπιχειρήσεων. Αὐτό, ἴσως, νὰ μὴ ἐκφράζεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς πρακτικὰ ἀποτελέσματα, ὡς κανών, ὅμως, καὶ ὡς γνώμην τῶν ἔργων μας πρέπει νὰ τύχῃ ἰδιαιτέρας προσοχῆς. Τὸ τρίτον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τῆς ἐξαγωγικῆς προσπαθείας μας ποῖος εἶναι; Νὰ περιορίσωμεν τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου. Ὡραῖα, τὸ ἔλλειμμα, ὅμως, τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου μόνον μέχρις ἑνὸς σημείου εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῶν προσπαθειῶν μας εἰς τὰ ἐξαγώγιμα ἀγαθά. Ὑπάρχει ὁ ἄλλος μεγάλος τομεύς, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὴν ἐξοικονόμησιν συναλλάγματος ποὺ ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν, ἂν βοηθήσωμεν τὴν δημιουργίαν ἐπιχειρήσεων εἰς τὸν τόπον αὐτόν, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουν σήμερον, καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ παραγάγουν ἀγαθά, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἰσαγάγωμεν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, θὰ ἤθελα νὰ μάθω ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τίποτε καὶ τί ἔκαμεν. Ὑπάρχει, δηλαδή, κανένας πίναξ βασικῶν ἔργων, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι κρεμασμένος μέσα σὲ κἄποιο δωμάτιον τοῦ Ὑπουργείου καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι αὐταὶ αἱ βιομηχανίαι, ὅταν παρουσιάζωνται ἄνθρωποι, ὅταν παρουσιάζωνται ἰδιῶται, ὅταν παρουσιάζωνται εὐκαιρίαι, νὰ τοὺς προσέξωμεν, διότι ἀπὸ αὐτοὺς ἐξαρτᾶται ἡ μείωσις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου; Ἂν τὴν προσοχήν, τὴν ὁποίαν στρέφομεν πρὸς τὰς ἐξαγωγάς, τὴν ἐστρέφαμεν καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτόν, τότε, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν πολὺ γρήγορα νὰ ἔχωμεν σημαντικώτερα ἀποτελέσματα ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἢ ἀναμένομεν ἀπὸ τὰς σημερινάς μας ἐνεργείας. Τέταρτον θέμα, κύριοι συνάδελφοι. Εὑρίσκομαι ἀκόμη εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν μεγάλων ἐκείνων θεμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις μὲ ὀλίγα ἀποφασιστικὰ μέτρα θὰ εἶχε κατορθώσει καὶ τὴν ἀτμόσφαιραν νὰ μεταβάλῃ καὶ εἰς τὸν κόσμον νὰ ἐμπνεύσῃ αἰσιοδοξίαν καὶ νὰ δημιουργήσῃ ἓν οἰκονομικὸν πλαίσιον, μέσα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ, ὅτι δύναται τώρα νὰ ἀναπτυχθῇ μία μεγαλυτέρα δραστηριότης οἰκονομικὴ μὲ μεγαλυτέραν ἐπιτυχίαν. Τέταρτον, λοιπόν, θέμα, ὁ προϋπολογισμός. Ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἡ ἔκφρασις τῆς ὅλης οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Θὰ ἤθελα, λοιπόν, νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ποῖα κεφάλαια καὶ εἰς ποῖα σημεῖα ὁ προϋπολογισμός του αὐτὸς ἐπηρεάσθη ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἱστορικὸν γεγονός, ὅτι συνεδέθημεν μὲ τὴν Κ.Ε.Α.; Βέβαια, ὁ ὄγκος τοῦ προϋπολογισμοῦ εὑρίσκεται εἰς τὰ τυπογραφεῖα καὶ ἡμεῖς ἀρκούμεθα εἰς αὐτὴν τὴν συνοπτικὴν ἔκθεσιν ποὺ μᾶς ἔδωσεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ὅσην προσοχὴν καὶ ἂν κατέβαλα, δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἀντιληφθῶ ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὸν ὑπάρχει κἄτι τί τὸ διάφορον ἀπὸ τὸν περυσινὸν ἢ τὸν προπερυσινόν. Μικραὶ διαφοραὶ κονδυλίων. 20 ἑκατομμύρια ἐδῶ πάρα πάνω, δέκα ἐκεῖ κλπ., ἀλλὰ οὐδεμία μεταβολὴ ποὺ νὰ δείχνῃ ὅτι κἄτι τὸ νέον ἔχει δημιουργηθῆ δι’ ἡμᾶς, πρὸς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσαρμοσθῶμεν, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει, ὡς Κράτος, νὰ χαράξωμεν νέας γραμμὰς καὶ κατευθύνσεις. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοῦ ἀπαντήσῃ, ὅτι «ξέρετε, δὲν τὸ ἐκάμαμεν διότι δὲν παρέστη ἀνάγκη νὰ τὸ κάμωμεν», τότε δὲν ἔχει νόημα νὰ προχωρήσω, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ διαπίστωσιν αὐτοῦ ποὺ λέγω, ὅτι δὲν ἔχει συλλάβει τὸ πρόβλημα, τὸ μέγα αὐτὸ πρόβλημα, ποὺ ἔχει δημιουργηθῆ. Πιθανῶς νὰ μοῦ εἴπῃ, ὅτι «ὑπάρχουν θέματα, ἀλλὰ τί θέλετε, κύριε, νὰ κάμω; Πρῶτα–πρῶτα πρέπει νὰ ἀποβλέψω εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω τίποτε ἄλλο». Εἰς αὐτὸ θὰ παρετήρουν, ὅτι μία τοιαύτη ἀπάντησις θὰ εἶναι ἀπάντησις πολὺ μοιρολατρική, ἡ ὁποία δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἕνας Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Διότι ἂν πράγματι ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην, ὅτι κἄτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἔστω διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἀρχὴν τῆς χαράξεως μιᾶς νέας γραμμῆς, ἔστω διὰ νὰ δείξῃ, ὅτι τὸ Κράτος ἀρχίζει νὰ σκέπτεται διαφορετικώτερα ἀπὸ τὸ παρελθόν, τότε εἰς ἕνα προϋπολογισμὸν 25 δισεκατομμυρίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εὕρισκε τὸν τρόπον νὰ δώσῃ μίαν ἔκφρασιν εἰς αὐτό. Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ παράπονο καὶ ἡ ἐπίκρισίς μας. Διότι ὅσα ἐλέχθησαν διὰ τὸν τομέα τῆς Παιδείας εἶναι, ἀτυχῶς, ἀληθῆ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν στιγμὴν ποὺ εὑρισκόμεθα ἐκεῖ ποὺ εὑρισκόμεθα, ὡς ἀπέδειξαν οἱ ἀριθμοὶ ποὺ μᾶς ἐδιάβασεν ὁ συνάδελφος κ. Κιτσίκης καὶ ἄλλοι —εὑρισκόμεθα εἰς τὴν οὐρὰν τῶν πολιτισμένων Κρατῶν ἀπὸ ἀπόψεως δαπανῶν Παιδείας— δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἠμποροῦσεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐγκαίρως καὶ ὄχι ὑπὸ τὴν πίεσιν συλλαλητηρίων καὶ σημαιῶν νὰ δείξῃ, ὅτι τὸ Κράτος ἤρχισε νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὸ μέγα αὐτὸ θέμα μὲ κἄποιαν διαφορετικὴν μορφήν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι μόνον θέμα γενικῆς πολιτικῆς μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Εἶναι καὶ κἄτι ἄλλο: Εἶναι μία διαφωνία, ἡ ὁποία φαίνεται νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ ὅλων ἡμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ ὅτι ἡμεῖς μὲν ὅλοι θεωροῦμεν τὰς δαπάνας τῆς Παιδείας κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικάς, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις φαίνεται νὰ τὰς θεωρῇ καταναλωτικοῦ χαρακτῆρος. Ἔτσι φαίνεται τοὐλάχιστον ἀπὸ ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Διότι μᾶς εἶπον «ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος θέλετε ρωμαλέας μειώσεις τῆς φορολογίας καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο ρωμαλέας αὐξήσεις τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν». Ὄχι, κύριοι συνάδελφοι. Αἱ δαπάναι διὰ τὴν Παιδείαν ἔχουν καθαρῶς παραγωγικὸν χαρακτῆρα εἰς, θὰ ἠμποροῦσα νὰ εἴπω, δύο στάδια. Καὶ εἰς τὸ ἀπώτερον μέγα στάδιον, τὸ ὁποῖον ὅλοι σας ἀντιλαμβάνεσθε, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἄμεσον. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Εἴχομεν πέρυσιν 80.000 ἐργάτας ἀνειδικεύτους, εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως — πράγματι εἶναι κατὰ τὸ μέγιστον μέρος ἀνειδίκευτοι— οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὰς χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Οἱ εἰδικοί, ποὺ μελετοῦν αὐτὰ τὰ θέματα, λέγουν, ὅτι αὐτοὶ οἱ 80.000 ἐργάτες ἔχουν κοστίσει εἰς τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν κατὰ μέσον ὅρον διὰ νὰ φθάσουν εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν ἕνα ποσὸν ὁ καθένας 10.000 δολλαρίων. Δηλαδὴ οἱ 80.000 ἐργάτες ἀντιπροσωπεύουν, ἂς τὸ εἴπωμεν, ἕνα κεφάλαιον ἰδεατὸν 800 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Τί ἦλθεν εἰς τὴν χώραν ἀπὸ τὸ κεφάλαιον αὐτό; Πρῶτα–πρῶτα, ἂς κάμωμεν τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Σκεφθῆτε τί σημαίνει ἀπὸ πλευρᾶς οἰκονομικῆς, ἂν αὐτοὶ οἱ ἐργάτες παρέμειναν εἰς τὴν χώραν, ὄχι διὰ νὰ γυρίζουν εἰς τὰ καφενεῖα καὶ νὰ εἶναι ἄνεργοι, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐνταχθοῦν εἰς παραγωγικὰς ἀπασχολήσεις. Ὅλον αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τῶν 800 ἑκατ. δολλαρίων τί ἀπέδωσεν; Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τὰ ἐμβάσματα εἶναι 20 ἑκατ. δολλάρια. Καὶ πρόκειται φυσικὰ περὶ ἀνειδικεύτων ἐργατῶν. Ἐὰν εἶχε καταβληθῆ μία προσπάθεια διὰ νὰ ἀποκτήσουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μιὰ στοιχειώδη ἐπιμόρφωσιν καὶ εἰδίκευσιν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ πηγαίνουν ὡς ἀνειδίκευτοι, ἀλλὰ ὡς εἰδικοί, τὰ 20 ἑκατ. δολλάρια θὰ ἦσαν 25, ἢ 30 ἢ 40. Πότε; Ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν. Τὴν στιγμὴν ποὺ τὸ Κράτος μας δὲν δίδει ἐργασίαν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἠμποροῦσε νὰ τοὺς δώσῃ μίαν ἐπιμόρφωσιν καὶ εἰδίκευσιν, ὥστε νὰ ἔχουν καλλιτέραν ἀπόδοσιν καὶ διὰ τοὺς ἑαυτούς τους καὶ διὰ τὸ Κράτος. Βλέπετε, ὅτι καὶ εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον καὶ εἰς τὸ ἄμεσον ἔπρεπε νὰ δαπανήσωμεν ὀλίγα, διὰ νὰ ἀποκομίσωμεν περισσότερα. Ἔρχομαι καὶ εἰς ἕν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν βραδυκινησίαν τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ Κράτους. Δὲν βλέπω τὰ μέτρα μὲ τὰ ὁποῖα προσπαθεῖ τὸ Κράτος εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ δώσῃ μίαν ἐντύπωσιν μεταβολῆς. Γνωρίζω πολὺ καλὰ —καὶ τὸ ἐτόνισεν ὁ κ. Ἀρχηγός μας — ὅτι ἡ δημιουργία Κράτους δὲν γίνεται ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην, οὔτε ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν, μολονότι εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἐξουσίαν 7½ χρόνια συνεχῶς, νὰ μᾶς παρουσιάσητε ἕνα τέλειον Κράτος. Ἔχομεν, ὅμως, τὴν ἀπαίτησιν τώρα πλέον ποὺ ἔχομεν συνδεθῆ μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγορὰν νὰ ἀρχίσῃ κἄποιος πέλεκυς νὰ κόψῃ τὰ περιττὰ πράγματα καὶ νὰ εἰσαγάγῃ νέαν πνοὴν εἰς τὸν κρατικὸν μηχανισμόν. Ἔρχεσθε, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ἐπαφὴν μὲ τὰς ἀρχὰς καὶ γνωρίζετε τὰς ταλαιπωρίας τῶν πολιτῶν. Ἀπὸ ἀρκετῶν ἐτῶν ἦτο γνωστόν, ὅτι θὰ εἰσερχώμεθα εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία ἀρχὴ διὰ νὰ δείξωμεν εἰς τὸν πολίτην, ὅτι ὑπάρχει μία συμπαράστασις τοῦ Κράτους καὶ μία ἁπλούστευσις τοῦ μηχανισμοῦ αὐτοῦ, διότι τὰ ἐμπόδια τὰ σημερινὰ εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ παραμείνουν, οὔτε διὰ τὰ μικρότερα, οὔτε διὰ τὰ μεγαλύτερα ζητήματα. Προχθὲς ὁ συνάδελφος κ. Παπαμιχαλόπουλος ἀνέφερεν, ὅτι διὰ τὴν ἐνοικίασιν μιᾶς αἰθούσης Εἰρηνοδικείου, ἀποφασισθεῖσαν τὸ 1957, ἐγένετο σειρὰ διαγωνισμῶν καὶ μόλις πρὸ 6 μηνῶν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐνοικιασθῇ. Εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ἐνεργείας; Κἄποιος συνάδελφος μοῦ ἀνέφερε διὰ μίαν ὑποτροφίαν ἑνὸς δημοσίου ὑπαλλήλου —τεχνικοῦ διὰ τὴν μετεκπαίδευσιν εἰς τὰ καύσιμα— τοῦ εἶχε δοθῆ διὰ 3 χρόνια καὶ εἰς τὸ δεύτερον ἔτος ἀνεκλήθη, διότι τὸν εἶχεν ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία του. Καὶ ἔτσι πᾶνε χαμένα τὰ δύο χρόνια τῶν σπουδῶν καὶ τῆς εἰδικεύσεως. Μὲ τέτοια νοοτροπία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ πᾶμε εἰς τὸν συναγωνισμὸν μὲ τὰ ἀνεπτυγμένα Κράτη; Αὐτὰ ποὺ σᾶς ἀνέφερα, εἶναι μόνον χαρακτηριστικά. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα σᾶς ἐξέθεσα μὲ ὅσην ἀντικειμενικότητα ἠμπορῶ νὰ ἔχω, ἐὰν αὐτὰ τὰ μέτρα εἶχον ληφθῆ εἰς αὐτοὺς τοὺς τομεῖς, πιστεύσατέ με ἡ κατάστασις θὰ ἦτο τελείως διαφορετικὴ καὶ ἡ πρώτη φάσις τῆς μάχης διὰ τὴν Ε.Ο.Κ. θὰ εἶχε κερδηθῆ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ἀναλαμβάνουν μεγάλην εὐθύνην μὲ τὸ νὰ ἀρνοῦνται τὰ σφάλματα καὶ τὰς παραλείψεις. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν γενναιότητα νὰ ἀναγνωρίζωμεν ἐὰν ἔκαμε κἄτι ἡ Κυβέρνησις. Νομίζω, ὅτι δὲν μᾶς ἔλειψεν ἡ γενναιότης, ἀλλά, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ πρέπει νὰ ἔχητε καὶ σεῖς τὴν γενναιότητα νὰ ἀναγνωρίζητε τὰς παραλείψεις καὶ τὰ σφάλματά σας, διότι ἡ ἰδική σας γενναιότης ἔχει μεγαλυτέραν ἀξίαν, διότι θὰ γίνεται αἰτία νὰ διορθώνωνται πολλὰ πράγματα ἐπιζήμια, διὰ τὸν λαόν, τὸν ὁποῖον ἐπὶ 7½ ἔτη διαχειρίζεσθε τὰς τύχας καὶ τὰ συμφέροντά του. Τὸ δεύτερον κεφάλαιον εἶναι ἡ ἀνεπάρκεια τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ θέμα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, εἰς τὸ θέμα τῶν ἔργων καὶ συγκεκριμένως ἡ ἔλλειψις ἑνὸς προγράμματος μελετωμένων ἔργων ὀργανικῶς συνδεδεμένων μεταξύ των. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶν εἰς τὸν Ἀρχηγόν μας, ὅτι δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ οὔτε τὸ 1954, οὔτε τὸ 1955, οὔτε τὸ 1956. Ὡραῖα, κύριε Ἀντιπρόεδρε, ἀλλὰ δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἶχε γίνει τὸ 1960; Καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπεκαλέσατε πενταετὲς πρόγραμμα 1960–1964, τί μένει ἀπὸ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα; Σεῖς γνωρίζετε, ὅτι δὲν μένει τίποτε, δὲν ξεύρω ἐὰν ὑπάρχῃ κανένα ἀπὸ τὰ βιομηχανικὰ ἔργα τοῦ πενταετοῦς προγράμματος. Ἐρωτῶ, ποῖα βιομηχανικὰ ἔργα τοῦ πενταετοῦς προγράμματα ὑπάρχουν εἰς τὸ πρόγραμμα;

§3Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὅλα ὑπάρχουν.

§4Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Θὰ ἔχητε τὴν εὐκαιρίαν νὰ μᾶς τὰ ἀναφέρητε. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ἀπὸ τὰς πληροφορίας ποὺ ἔχω, ὅτι τίποτε δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ πενταετὲς πρόγραμμα. Εἰς τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα θὰ σᾶς εἴπω τί ἀπομένει ἀπὸ τὸ πενταετὲς πρόγραμμα, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανένα σχέδιον συγκεκριμένον καὶ κἄτι ἄλλο, ἡ Κυβέρνησις καταλαμβάνεται ἀπὸ πλέγμα σπουδῆς καὶ μόλις τῆς παρουσιάζονται διάφοροι προτάσεις ἰδιωτῶν, σπεύδει νὰ τὰς υἱοθετήσῃ πολλὰς φορὰς μὲ τοιαύτην βίαν καὶ τοιαύτην προχειρότητα, ὥστε νὰ δίδουν αὐτὰ τὰ πράγματα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κἄτι ὕποπτον ὑπάρχει καὶ νὰ καταλήγουν μὲ τὰς ἐπαχθεῖς διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν οἰκονομίαν συνεπείας των εἰς πραγματικὰ σκάνδαλα. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς δύο μόνον ἀπὸ τὰ χαρακτηριστικώτερα σημεῖα. Εἰς τὰ μέσα τοῦ 1960 ὑπεγράφη ἡ σύμβασις ἀλουμινίου μὲ πρόβλεψιν, ὅτι εἰς τὰ μέσα τοῦ 1964 ἡ χώρα μας θὰ ἤρχιζε τὴν παραγωγὴν ἀλουμινίου, ἐξεχώρισε τὴν παραγωγὴν ρεύματος τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων τοῦ Ἀχελώου, βάσει ἀνυπάρκτου μελέτης. Ἡ μελέτη μόλις πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἀνετέθη εἰς ἕνα ξένον οἶκον καὶ καθὼς πληροφοροῦμαι, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔφθασε μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διαπιστωθῇ, ὅτι ὄχι εἰς τὰ μέσα τοῦ 1964, ἀλλὰ οὔτε εἰς τὰ μέσα τοῦ 1968 δὲν θὰ ἦτο ἡ χώρα εἰς θέσιν νὰ παραγάγῃ ἀλουμίνιον. Τί πρόγραμμα, τί πρόβλεψις καὶ τί σύμβασις εἶναι αὐτή; Νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἄλλο; Τὸ μόνον οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀρχίσῃ τὸ ἀλουμίνιον νὰ ἐργάζεται, νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ ἕνα ποσὸν 2,5 ἑκατ. ἐτησίως. Κατ’ ἀρχὴν ὡς πρὸς τὸ δεύτερον διϋλιστήριον, μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν ἔχομεν λόγον νὰ τὸ κάμωμεν. Καὶ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν τὸ ἀντίθετον, διότι τὸ διϋλιστήριον αὐτὸ ἠμποροῦσε νὰ μᾶς ἐξοικονομήσῃ συνάλλαγμα. Καὶ τώρα θὰ ἔχωμεν ἕνα ἔλλειμμα καυσίμων σχεδὸν 2,5 ἑκατ. τόννων. Πῶς, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, τί νὰ τὸ κάμωμεν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω περισσότερα ἐπ’ αὐτοῦ, διότι τὸ θέμα συνεζητήθη εὐρύτερον. Μία ἄλλη παρατήρησις εἶναι, ὅτι δὲν γνωρίζω διατὶ τὸ πρόγραμμα τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων γίνεται μὲ περίεργα περιθώρια καὶ πέρυσι μεταξὺ τῶν προβλέψεων καὶ τῶν πραγματοποιήσεων ὑπῆρξε μία διαφορὰ 1.000 ἑκατ. Αὐτὸ ἴσχυσε καὶ διὰ τὰς πιστώσεις καὶ διὰ τὰς πιστώσεις καὶ διὰ τὰς πραγματικῶς γενομένας πληρωμάς. Εἰς τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων ἔχομεν δύο κονδύλια, τὰ ὁποῖα ὁμολογῶ δὲν καταλαβαίνω πῶς ἐτέθησαν. Δεικνύουν πάντως κἄποιαν προχειρότητα. Τὸ ἕνα τὰ 750 ἑκατ., ποὺ προβλέπομεν ἀπὸ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τράπεζαν καὶ τὸ ἄλλο τὰ 1000 ἑκατ., ποὺ προβλέπομεν ἀπὸ τὸ Κονσόρτσιουμ. Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Τράπεζα εἶναι ὀργανισμὸς ποὺ κρίνει μὲ τραπεζικὰ κριτήρια. Σκεφθῆτε, ὅτι φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχει ἐγκριθῆ ἡ σχετικὴ αἴτησις, ἡ ἀφορῶσα τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Διατί; Διότι λέγει, ὅτι μὲ αὐτὸ τὸ κόστος ποὺ ἐμφανίζεται τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, μὲ αὐτὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ξοδεύονται διὰ νὰ γίνῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ νὰ εἶναι ἀποδοτική. Θὰ ἀναγκασθῇ, λοιπόν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ξεχωρίσῃ ἕνα μέρος ἀπὸ τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὰς ὑπερβάσεις, περὶ τῶν ὁποίων ἔγινε λόγος, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τράπεζαν, ὅτι ἡ ἐπιχείρησις θὰ γίνῃ ἀποδοτική. Τὸ ἴδιον λέγεται καὶ διὰ τοὺς δρόμους. Νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ δύο ἔργα εἶναι ἀντικείμενα διαπραγματεύσεων μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τράπεζαν. Ὡς πρὸς τὸ Κονσόρτσιουμ, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, διότι ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι εὑρίσκονται εἰς νεφελώματα. Πάντως ἐγὼ ἐκφράζω ζωηροτάτας ἀμφιβολίας περὶ τοῦ ἐὰν τὰ κονδύλια αὐτὰ πρόκειται νὰ πραγματοποιηθοῦν. Συνεπῶς, τί τὰ βάζομεν, διὰ νὰ ἐμφανίζωμεν πρόγραμμα ἐπενδύσεων σπουδαῖον; Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω ἕνα πολὺ σοβαρὸν θέμα, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Εἶναι τὸ θέμα τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων. Τὸ πρόγραμμα τῆς ἀρδεύσεως εἶναι τὸ σημαντικώτερον πρόγραμμα ἀναπτύξεως τοῦ γεωργικοῦ μας εἰσοδήματος. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μὲ τὴν ἄρδευσιν τὸ εἰσόδημα διπλασιάζεται μετὰ τὸ τέλος τῶν ἔργων καὶ ἄλλας τρεῖς φορὰς αὐξάνει ὅταν ὁλοκληρωθῇ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτήσῃ μίαν πενταετίαν, μίαν δεκαετίαν, τότε ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ὁ μόνος τρόπος ποὺ ἠμποροῦμεν νὰ βοηθήσωμεν τὸ γεωργικόν μας εἰσόδημα, εἶναι ἡ ἐπέκτασις τῆς ἀρδεύσεως εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον ἀριθμόν. Σήμερον τὰ ἀρδευόμενα ἀνέρχονται εἰς 4,5 ἑκατ. Ὑπάρχουν ἐκτιμήσεις καὶ μελέται, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς συνολικὰς ἀρδευομένας ἐκτάσεις μόνον ἀπὸ ἐπιφανειακὰ νερὰ εἰς 15 ἑκατ. στρέμματα. Ἀντιλαμβάνεσθε ποίαν τεραστίαν σημασίαν ἔχει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἡ πρόβλεψις τοῦ πενταετοῦς προγράμματος ἦτο μία συνολικὴ δαπάνη ἀπὸ 4.000 ἑκατ., διὰ νὰ κατασκευασθοῦν δίκτυα εἰς 1.400 χιλ. στρέμματα. Ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε πορείαν — εἴμεθα εἰς τὸ προτελευταῖον ἔτος τοῦ πενταετοῦς— φαίνεται, ὅτι θὰ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ τὰ 5.000 ἑκατ. ἀντὶ τῶν 4.000 ἑκατ. καὶ εἶναι ζήτημα ἐὰν θὰ φθάσωμεν εἰς τὰ 700 ἢ 750 χιλ. τὸ πολὺ στρέμματα.

§5Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ἔναντι πόσων προϋπολογισθέντων;

§6Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἔναντι 1.800 μὲ ἀρδευτικὰς διώρυγας καὶ ἔναντι 1.200 πραγματικῶς ἀρδευομένων. Αὐτὰ εἶναι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δίδουν αἱ ὑπηρεσίαι. Λοιπόν, βάσει αὐτοῦ τοῦ ὑπολογισμοῦ ἔχομεν μίαν ὑπέρβασιν τοῦ κόστους κατὰ 25% διὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ἔργου. Δηλαδὴ συνολικὴ ὑπέρβασις 150%. Ὁ κ. Κιτσίκης ἀνέφερεν, ὅτι τὸ φρᾶγμα τοῦ Ἀξιοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκόστισε 105 ἑκατ., θεωρεῖται ἀχρηστευθέν, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ ποσότης τοῦ νεροῦ, τὴν ὁποίαν εἴχαμεν ὑπολογίσει, ὅταν ἀπεφασίσαμεν νὰ τὸ κάμωμεν. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀναφέρω ἄλλο τραγικὸν παράδειγμα. Εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν, μέσα εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτῶν τῶν ἔργων, ἀπεφασίσθη καὶ ἤρχισε τὸ 1959 ἡ κατασκευὴ μιᾶς σήραγγος (Λυσιμαχίας), μήκους 6 χιλιομέτρων, ἡ ὁποία θὰ συνεπληροῦτο ἐντὸς 2 ἐτῶν καὶ θὰ ἐκόστιζεν 70 ἑκατομμύρια. Ἐπέρασαν ἔκτοτε τρία ἔτη, ἐξωδεύθησαν περὶ τὰ 100 ἑκατομμύρια δραχ. καὶ κατεσκευάσθησαν μόνον 1.200 μ. Ἡ ἀνωμαλία ἀποδίδεται εἰς τὸ ὅτι δὲν εἶχε γίνει ἀνίχνευσις τῶν γεωλογικῶν στρωμάτων. Δηλαδή, ἐὰν βαδίσωμεν μὲ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ τὰ 500 ἑκατομμύρια. Αἱ ὑπηρεσίαι λέγουν, ὅτι δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰ 200 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ ποῖος τὰς πιστεύει; Καὶ ὑπάρχει κάτι ἀκόμη τραγικώτερον. Ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, μετὰ τὴν κατασκευὴν τῶν μεγάλων φραγμάτων, διὰ τὰ ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα τοῦ Ἀχελώου, νὰ εἶναι ἡ σῆραγξ ἄσκοπος καὶ περιττή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Ἀρχηγοῦ μας, περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς ἐλέγχου, ἠρώτησε, διαπορῶν, ποῖα ἔργα ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον αὐτοῦ τοῦ ἐλέγχου. Ἰδού, κύριε Ὑπουργέ, ὑλικόν. Νὰ ἀναζητηθοῦν αἱ εὐθῦναι διὰ τὰ σφάλματα, τὰς ὑπερβάσεις καὶ τὰς καθυστερήσεις τῶν φραγμάτων, τῆς σήραγγος Λυσιμαχίας, τῶν ἔργων Ὑλίκης, τοῦ Ἀζώτου, τοῦ Ἀχελώου καὶ μερικῶν ἀκόμη ἄλλων σημαντικῶν ἔργων. Διότι εἶναι ζήτημα εὐθιξίας καὶ χρέος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαπιστωθῇ, ἂν ὑπάρχουν ἢ ὄχι πολιτικαὶ εὐθῦναι καὶ νὰ ἐπισημανθοῦν αἱ πηγαὶ καὶ τὰ αἴτια τῶν ἀνωμαλιῶν. Μπορεῖ νὰ πταίῃ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἢ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἢ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ἀλλὰ πάντως κἄποιος θὰ πταίῃ. Ὅταν πρόκειται περὶ φθορᾶς ἢ σπατάλης ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων μὴ σᾶς μένῃ ἀμφιβολία, ὅτι μίαν ἡμέραν ὁ ἔλεγχος αὐτὸς θὰ γίνῃ. Ἀλλὰ ὅσον ἐνωρίτερον γίνῃ, τόσον τὸ καλύτερον δι’ ὅλους, ἀλλὰ πρὸ πάντων διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τοῦ ὁποίου τὰ συμφέροντα ἀπὸ 7½ ἐτῶν συνεχῶς διαχειρίζεσθε. Πρὶν τερματίσω τὸ θέμα τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, θέλω ἀκόμη νὰ ἐπισημάνω, ὅτι αἱ κρατικαὶ ὑπηρεσίαι ποὺ προγραμματίζουν καὶ κατευθύνουν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, ἔχουν ἀνάγκην ἐνισχύσεως καὶ καλυτέρας ὀργανώσεως. Τὸ ἔργον εἶναι τεράστιον. Διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν 3 πρώτων ἑκατομμυρίων στρεμμάτων θὰ χρειασθοῦν 7.000 ἑκατ. δραχ., διὰ νὰ φθάσωμεν δὲ εἰς τὰ 15 ἑκατ. στρέμματα συνολικῶς, θὰ ἀπαιτηθοῦν ἐν ὅλῳ ὑπὲρ τὰ 30 δισεκατομμύρια δραχμῶν. Θὰ πρέπει, λοιπόν, ἐγκαίρως νὰ ἀρχίσῃ ἡ ὀργάνωσις καὶ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ ἐπιτελείου αὐτοῦ, διὰ νὰ μὴ δοκιμάσωμεν καὶ νέας δυσαρέστους ἐκπλήξεις. Ὁ κ. Κιτσίκης ἀπέδωσε μέγα μέρος τῆς κακοδαιμονίας αὐτῆς εἰς τὸ ὅτι χρησιμοποιοῦμεν ξένους τεχνικούς. Θὰ ἔλεγον, ὅτι κατὰ βάσιν ἔχει δίκαιον, διότι οἱ τεχνικοὶ οἱ ξένοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐδῶ καὶ ἐπ’ ὀλίγον χρόνον παραμένουν καὶ δὲν γνωρίζουν τὰς συνθήκας τῆς χώρας μας, ἀλλὰ τί νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι φοβοῦμαι, ὅτι ὡρισμένα ἀπὸ τὰ σφάλματα καὶ τὰς ὑπερβάσεις ὀφείλονται εἰς τὰς μελέτας ποὺ κάμνουν οἱ ἰδικοί μας τεχνικοί, ὅταν βλέπω τοιαύτης ἐκτάσεως ὑπερβάσεις εἰς τὰ ἔργα; Πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι οἱ Ἕλληνες τεχνικοὶ κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια ἔχουν πράγματι προαχθῆ καὶ ὑπάρχουν τεχνικὰ γραφεῖα ἑλληνικά, τὰ ὁποῖα συναγωνίζονται ἐπιτυχῶς εἰς τὸν διεθνῆ στῖβον τὰ ξένα τεχνικὰ γραφεῖα. Κατώρθωσαν νὰ διορθώσουν μελέτας ξένων ἑταιρειῶν καὶ ν’ ἀποδώσουν ἔργα πολὺ καλλίτερα μὲ τὴν ἰδίαν δαπάνην, ἢ καὶ μικροτέραν. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ ἤμην τῆς γνώμης, ὅτι ἀντὶ τὸ Κράτος κάθε φορὰν νὰ προσφεύγῃ εἰς ἕνα ξένον οἶκον τεχνικόν, ἐὰν πράγματι ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ πάντοτε τὴν συνεργασίαν μὲ Ἕλληνας τεχνικούς, διότι ἐκεῖνοι θὰ προσκομίσουν τὰς εἰδικωτέρας γνώσεις, ἐνῷ οἱ τεχνικοὶ τοῦ τόπου μας θὰ ἔχουν περισσότερον χρόνον εἰς τὴν διάθεσίν των καὶ εἰς τὸ κάτω–κάτω θὰ ἔχουν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτυχθοῦν περισσότερον μὲ τὴν συνεργασίαν τους μὲ πιὸ ὠργανωμένα καὶ πιὸ μεγάλα τεχνικὰ γραφεῖα. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρέπει νὰ κάμω κατάχρησιν τοῦ βήματος, οὔτε νὰ δυσχεράνω τὰς ὁμιλίας τῶν ἄλλων συναδέλφων. Ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω ὡρισμένα πράγματα διὰ τὸ δημόσιον χρέος, ἰδίως διὰ τὸ ὕψος τοῦ δανεισμοῦ, ἀλλὰ θὰ τὰ εἴπωμεν ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν θέλω νὰ κάμω κατάχρησιν τοῦ χρόνου, ὁ ὁποῖος μοῦ παρέχεται. Πρὶν κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα, πρέπει νὰ δώσω δύο ἀπαντήσεις εἰς τὸν φίλον κ. Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἠρώτησε προχθὲς ἐὰν γνωρίζωμεν ἄλλην χώραν εἰς τὸν κόσμον, ἢ τοὐλάχιστον εἰς τὴν Δύσιν, δυναμένην νὰ συγκριθῇ μὲ τὴν Ἑλλάδα ὡς πρὸς τὴν ἐπιτελεσθεῖσαν οἰκονομικὴν πρόοδον. Πρῶτον, δὲν ἠξεύρω τί ἔχει πάθει ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ καὶ συνεχῶς κάμνει τοιαύτας ἀναγωγὰς εἰς τὸν σύμπαντα κόσμον. Φερ’ εἰπεῖν διὰ τὰ πετρέλαια, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ σύμβασις, ἠρώτησεν, ἠμπορεῖτε νὰ εὕρητε μίαν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία νὰ δώσῃ ἕνα δολλάριον πάρα κάτω; Καὶ ἔχει εἰς τὸ γραφεῖον του μίαν προσφορὰν ἑταιρείας, ἡ ὁποία δίδει 4 δολλάρια πάρα κάτω. Μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ τοῦ εἴπω, μάλιστα, κύριε Ὑπουργέ, ἀφοῦ τὸ ζητεῖτε. Διότι εἶπεν ὁ ἴδιος ὑπάρχει ἄλλη χώρα εἰς τὸν κόσμον δυναμένη νὰ συγκριθῇ μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία νὰ παρουσίασε τόσον ὑψηλὸν ρυθμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως; Καὶ εἶπεν, ἐρωτῶ καὶ περιμένω. Θὰ τοῦ δώσω τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ μίαν αὐθεντικὴν καὶ ἐπίσημον πηγήν. Εἶναι τὸ δελτίον τοῦ διεθνοῦς Νομισματικοῦ Ταμείου τοῦ Μαΐου. Ἀπὸ αὐτὸ παίρνω μίαν χώραν ποὺ εἶναι εἰς τὰς συνθήκας τῆς Ἑλλάδος. Λέγει τὸ δελτίον διὰ τὴν περίοδον 1955–60, δὲν ἔχει πάρα πάνω τὸ δελτίον, τὸ τελευταῖον σταματᾶ εἰς τὸ 1960, ἡ Ἑλλὰς παρουσίασεν αὔξησιν ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τρεχούσας τιμάς, εἰς τρέχον νόμισμα 8,6% κατὰ μέσον ὅρον, μὲ αὔξησιν τιμαρίθμου 2,3%. Κατὰ τὸ ἴδιον διάστημα ἡ Ἰταλία παρουσίασεν αὔξησιν ἐθνικοῦ εἰσοδήματος 9,4% μὲ αὔξησιν τιμαρίθμου 1,8%. Ἰδοὺ μία χώρα τῆς Δύσεως, ἡ ὁποία παρουσιάζει μεγαλυτέραν ἀπὸ ἡμᾶς ἀνάπτυξιν. Θέλετε τώρα μίαν χώραν μακρινήν, ἀπὸ τὴν Ἀνατολήν; Ἄς πάρωμεν τὴν Ἰαπωνίαν. Αὐτὴ ἐσημείωσεν αὔξησιν εἰσοδήματος κατὰ τὸ ἴδιον διάστημα 15%, μὲ αὔξησιν τιμαρίθμου 2,1% καὶ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη γειτονικὴ χώρα, τὸ Ἰσραήλ, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ αὐτὸ αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος 19% μὲ αὔξησιν τιμαρίθμου 4,2%. Καὶ εἶπε καὶ κἄτι ἄλλο ἀκόμη. Τέλος πάντων, σεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι δὲν βλέπετε τί γίνεται γύρω σας, δὲν βλέπετε ὅτι ὁ τόπος προχωρεῖ, ὅτι τὸ εἰσόδημα αὐξάνει καὶ ὅτι αἱ καταθέσεις αὐξάνουν; Σωστὰ εἶναι ὅλα αὐτά, ἀλλὰ νομίζω, δὲν εἶναι πολὺ ὡραῖον νὰ διεκδικοῦν ξένας δάφνας αἱ Κυβερνήσεις, μὲ τὸ νὰ ἱκανοποιοῦνται ἢ μὲ τὸ νὰ θέλουν νὰ ἀποδώσουν εἰς τὴν ἰδικήν των ἐργασίαν τὴν φυσιολογικὴν πρόοδον, τὴν ὁποίαν κἄθε λαὸς πραγματοποιεῖ. Ὁ πληθυσμὸς αὐξάνει κατὰ ποσοστὸν περίπου 1%. Ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ὁ ἀγρότης, ὁ ἔμπορος, ὁ βιομήχανος, ὁ ἐπαγγελματίας, ἀνεξαρτήτως τοῦ τί κάνουν αἱ Κυβερνήσεις, προσπαθεῖ νὰ βελτιώσῃ τὴν προσπάθειάν του, τὰς συνθήκας του κλπ. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἂν ἀμφιβάλλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, θὰ τοῦ ἔλεγον τὰ ἑξῆς: Ἄν ἐπαίρναμεν ἀκόμη τὴν πλέον ἄβουλον, τὴν πλέον μετρίαν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ τόπος, ἐγὼ πράγματι ἀμφιβάλλω, ὅτι ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἂν εἴχομεν μίαν περίοδον ἠρεμίας καὶ εἰρήνης, ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος καὶ τὸ εἰσόδημα δὲν θὰ ηὔξανε καὶ αἱ καταθέσεις. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ καὶ κἄτι ἄλλο. Θὰ ηὔξανε ταὐτοχρόνως καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνέργων καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν μεταναστῶν καὶ ὅλα αὐτά. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ κάμητε τέτοιες γενικὲς συγκρίσεις. Ἐγώ, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, θὰ μιμηθῶ ὀλίγον τὸ ὕψος σας, διὰ νὰ προβάλω καὶ ἐγὼ ἕνα ἐρώτημα καὶ νὰ εἴπω: Γνωρίζετε σεῖς χώραν κοινοβουλευτικὴν καὶ δημοκρατικὴν εἰς τὸν κόσμον, ὅπου, ἂν κατὰ τὴν διαδρομὴν τῆς παρούσης συζητήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, κατηγγέλλοντο καὶ ὑπερβασίαι καὶ σφάλματα καὶ αἱ φθοραὶ τοῦ δημοσίου χρήματος, αἱ ὁποῖαι κατηγγέλθησαν καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους συναδέλφους καὶ ἀπὸ ἐμέ, ποὺ αὐτὸ δὲν θὰ εἶχεν ὡς ἄμεσον συνέπειαν ἕνα ἀπὸ τὰ δύο, ἢ νὰ διαψευσθοῦν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέμε ἀπὸ πλευρᾶς ἀριθμῶν καὶ στοιχείων ἢ νὰ ὑποβάλουν παραιτήσεις ἀμέσως οἱ ὑπεύθυνοι Ὑπουργοί. Καὶ ὅπως σεῖς καὶ ἐγὼ ἐρωτῶ καὶ περιμένω. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι θὰ ἔχητε ἀντιληφθῆ καὶ ἐλπίζω νὰ ὑπῆρξα σαφής, ὥστε νὰ μὴ χρειάζομαι ἄλλον ἐπίλογον. Ἐλπίζω νὰ ἔχητε ἀντιληφθῆ, ὅπως σᾶς εἶπα, διὰ ποίους λόγους ἐπικρίνοντες ὡς ἐπικίνδυνον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ ὡς ἀνεπαρκεστάτην τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§8Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, βασικῶς ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶπε τὰ ἑξῆς: Ὑπάρχει μὲν εἰς τὴν χώραν Κυβερνητικὴ σταθερότης, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει πολιτικὴ σταθερότης, ὀφειλομένη εἰς τὸ γεγονός, ὅτι δὲν διαφαίνεται τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἡ διαδοχὴ καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα. Ἀπὸ πότε μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Δημοκρατίας κατηγορεῖ κανεὶς τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἠδυνήθη ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν λαὸν τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἀρκούντως ὥριμος καὶ ἰσχυρά, ὥστε νὰ διαδεχθῇ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐξουσίαν; Χρειάζεται, νομίζω, ὄντως πολὺ φαντασία διὰ νὰ τεθῇ ἕνα τοιοῦτον ἐρώτημα. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις διηυκόλυνε τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἐν τούτῳ. Τὴν διηυκόλυνεν ἀκόμη καὶ διὰ τοῦ τελευταίου ἐκλογικοῦ νόμου, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαί, διότι διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐπετράπη νὰ γίνουν αἱ συνεργασίαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐπεθύμει αὐτὴ αὕτη ἡ Ἀντιπολίτευσις, μὲ σχετικὴν ἄνεσιν. Καὶ πέραν αὐτοῦ διέλυσε τὴν ἐπικρατήσασαν κακῶς μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 ἀτμόσφαιραν, μέσα εἰς τὴν ἀχλύν, τῆς ὁποίας εἶχε δημιουργηθῆ ἡ πεπλανημένη πεποίθησις, ὅτι μετὰ τὴν ΕΡΕ ἡ μόνη συγκεκροτημένη δύναμις εἶναι ἡ ΕΔΑ. Μήπως, κύριοι συνάδελφοι, δὲν πταίει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ πταίει ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐὰν ὑπάρχῃ, εἰς ὅσους ὑπάρχει, αἴσθημα ἀνασφαλείας πολιτικῆς; Μήπως αὐτὴ ἡ «ἀνασφάλεια» ὀφείλεται εἰς ἔλλειψιν ἑνότητος, τὴν ὁποίαν διακρίνει μεταξὺ τῶν ἡγετικῶν στελεχῶν τῆς Ε.Κ. ὁ λαός; Μήπως ὀφείλεται ἀκόμη εἰς κάποιαν ἰδεολογικὴν ἀσυνέπειαν, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν μερικὰ ἐκ τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν Ε. Κ. στελεχῶν; Μήπως ὀφείλεται εἰς ἀμφιταλλαντεύσεις τακτικῆς, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται καὶ σήμερον, ὅταν ἐπισήμως ὄργανα τῆς Ε.Κ. ἀναγγέλλουν, ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος ἑνότης ἐν τῷ κόμματι καὶ πειθαρχία, ἀλλὰ ἀκολουθεῖ ἄλλην τακτικὴν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ. κ. Παπανδρέου καὶ ἄλλην ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλος; Μήπως, ἀκόμη, ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν χρησιμεύει μόνον εἰς κάτι καὶ δὴ εἰς τοῦτο εἰς τὸ νὰ συγκρατήσῃ ὡρισμένα στελέχη τῆς Ε. Κ., διότι ἁπλούστατα τὰ ἀπασχολεῖ, διότι ἄλλως θὰ ἀπέθνησκον ἀπὸ ἀνίαν, ἐνῷ ταὐτοχρόνως δημιουργεῖ εἰς τὴν λαϊκὴν βάσιν ἀνησυχίαν συνισταμένην εἰς τοῦτο: Εἰς τό ὅτι αἱ μᾶζαι, αἱ ὁποῖαι ἄλλοτε ἦσαν προσανατολισμέναι εἰς τὸ Κέντρον ἢ ἀκόμη τώρα ἀνήκουν ἐκεῖ, δὲν ἔχουν καμμίαν διάθεσιν δι’ ἀγῶνας ἐκτὸς τῶν πλαισίων τῆς νομιμότητος εἴτε ἐνδοτικῶν εἴτε ἀνενδότων τοιούτων. Μήπως συμβαίνει νὰ μὴ ἀνησυχῇ καθ’ ὅλου ὁ λαὸς, ἀλλὰ μόνον νὰ ἀρκῆται ἀντιδρῶν εἰς τὴν ἀνασφάλειαν, τὴν ὁποίαν θὰ δημιουργήσῃ ἡ ἄνοδος τῆς πολιτικῶς ἀνοργανώτου Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν ἐξουσίαν; Μήπως οἱ μόνοι ἀνησυχοῦντες εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ὄχι ὁ Λαός, οἵτινες ἀναγκάζονται νὰ διαδίδουν πότε, ὅτι τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα θὰ σημειωθῇ μέγα πολιτικὸν γεγονός, πότε, ὅτι ἀνεβλήθη τὸ μέγα αὐτὸ πολιτικὸν γεγονὸς ἐπὶ 15θήμερον μέχρις ὅτου ἐπανέλθῃ ὁ Βασιλεὺς ἀπὸ τὰς Ἰνδίας, κλπ.; Ἔχει ἀνάγκην, κύριοι βουλευταί, μύθιον ἡ Ε. Κ., διὰ νὰ συγκρατήσῃ πλέον, καὶ αὐτὰ ταῦτα τὰ στελέχη της, διότι δὲν ἔχει καμμίαν πραγματικότητα οὔτε ἰδεολογικὴν οὔτε ἄλλην, νὰ προσφέρῃ εἰς τοὺς ὀπαδούς της. Ἀλλὰ ἐὰν προκαλῇ πράγματι ἐξ ἀντικειμένου ἀνησυχίαν καὶ ἀβεβαιότητα εἰς τὸ εὐρύτερον κοινὸν τὸ γεγονός, ὅτι δὲν διαφαίνεται ἀκόμη ἡ διάδοχος κατάστασις—μεταχειρίζομαι κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς φράσεις τοῦ κ. Μαρκεζίνη—μήπως ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀνησυχία, δὲν νομίζετε, ὅτι αὕτη θὰ ἐξεδηλοῦτο κάπως εἰς τὸν εὐαισθητότατον οἰκονομικὸν τομέα; Κύριοι συνάδελφοι, θὰ δώσω ἕναν ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος μέχρι σήμερον δὲν ἔχει δοθῆ καὶ δὲν ἔχει δημοσιευθῆ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐὰν εἰς ἄλλας χώρας τελούσας ὑφ’ ἃς συνθήκας τελεῖ ἡ Ἑλλὰς ἐδίδετο ὁ ἀριθμὸς αὐτός, θὰ ἐτερματίζετο ἡ παροῦσα συζήτησις. Γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, πόσοι εἶναι οἱ μικροκαταθέται εἰς τὴν Ἑλλάδα; Γνωρίζετε βεβαίως πόσαι εἶναι αἱ ἰδιωτικαὶ καταθέσεις εἰς τὸ σύνολόν των. Εἶναι περίπου 25–26 δισεκατομμ. δραχ. Ἀλλά, αὐτὸ δὲν ἔχει τόσον ἐνδιαφέρον. Ἐρωτῶ, πόσοι νομίζετε, ὅτι εἶναι οἱ μικροκαταθέται εἰς τὴν Ἑλλάδα; Κύριοι βουλευταί, οἱ καταθέται Ταμιευτηρίου ἀνέρχονται σήμερον εἰς 1.195.000 καὶ οἱ καταθέται ἐπὶ προθεσμίᾳ εἰς 65.000. Σύνολον 1.260.000. Εἰς πᾶσαν ἄλλην χώραν δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος νὰ γίνουν σχόλια. Ἐδῶ θὰ κάνω. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς σημαίνει, ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν, διότι τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν πρέπει νὰ τὸν πολλαπλασιάσω ἐπὶ 3,5. Τὸ ἥμισυ συνεπῶς τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν ἔχουν μίαν μικρὰν κατάθεσιν. Ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ ἥμισυ; Εἶναι ἡ κεφαλαιοκρατία τὴν ὁποίαν εὐνοεῖ ἡ Κυβέρνησις; Εἶναι τὰ 4.000.000 τῶν Ἑλλήνων μεγάλων κεφαλαιοκρατῶν; Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς σημαίνει ἢ δὲν σημαίνει ὅτι ηὐξήθη πρῶτον τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ δεύτερον, ὅτι ἐβελτιώθη καταπληκτικὰ ἡ κατανομή του; Αἱ καταθέσεις Ταμιευτηρίου ἀπὸ 522.000.000 τὸ 1955 ὑπερέβησαν τὰ 15,5 δισεκατομ. κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1962. Τριάντα φορὲς ἐπάνω. Καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν καταθετῶν τοῦ Ταμιευτηρίου γενικῶς ἔφθασεν ἀπὸ 155.000 περίπου εἰς 1.195.000 ὅπως εἶπα πρίν. Εἰς μίαν χώραν, ἡ ὁποία, ὅπως ἡ Ἑλλὰς ἐγνώρισε κατὰ τὴν τελευταίαν 40ετίαν 15 περίπου ἐπισήμους, ἀνεπισήμους καὶ ἡμιεπισήμους ὑποτιμήσεις τοῦ νομίσματος, εἰς μίαν χώραν ἡ ὁποία ὑπέφερεν ὅπως ὑπέφερεν ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὸν πληθωρισμὸν τῆς Κατοχῆς, αὐτὸ τὸ φαινόμενον, ἐσημειώθη παραλλήλως μὲ ἕνα ἄλλο φαινόμενον, τὸ ὁποῖον θὰ ἤξιζε νὰ προσέξουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁμιλοῦντες τόσον εὐκόλως περὶ κλίματος καὶ περὶ πνεύματος ὡσὰν τὸ πνεῦμα εἰς τὰ οἰκονομικὰ νὰ περιφέρηται καὶ νὰ αἰωρεῖται ἐν εἴδη περιστερᾶς καὶ νὰ μὴ προκύπτῃ, τὸ ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχῃ πνεῦμα, ἀπὸ στοιχεῖα καὶ ἀριθμούς. Ταῦτα πάντα συνέβησαν καὶ αἱ αὐξήσεις τῶν καταθέσεων ἐσημειώθησαν καὶ ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καταθετῶν ἐσημειώθη, ὅταν, μόνον κατὰ τὸ ἔτος 1962 ἀπερροφήθη δάνειον τοῦ Δημοσίου ἐξ 990.000.000 δραχμῶν, δάνειον τῆς Δ.Ε.Η. ἐκ 500.000.000 δραχμῶν, ὅταν, ἐξεδόθησαν ἰδιωτικὰ ὁμολογιακὰ δάνεια σημαντικῶν ἐπιχειρήσεων 110.000.000 δραχμῶν καὶ ὅταν, ἐξεδόθησαν μετοχαὶ 533.000.000 δραχμῶν. Ἀποτελεῖ ἢ δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο συνδυασμένην ἐκδήλωσιν ἐμπιστοσύνης καὶ τῆς κεφαλαιαγορᾶς, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον μὲ ἐνδιαφέρει ἐν προκειμένῳ ἀπὸ τὴν κεφαλαιαγορὰν ἡ ἐκδήλωσις τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ μικροῦ καὶ ἀνωνύμου ἀνθρώπου ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ παράταξις ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχεται ἡ Κυβέρνησις (χειροκροτήματα). Τὰ 4.000.000 τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὸ 1.200.000 περίπου οἰκογενείας αἱ ὁποῖαι ἔχουν καταθέσεις, δὲν εἶναι βέβαια, κύριοι συνάδελφοι, ὅλοι ὀπαδοὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὅπως δὲν εἶναι βεβαίως καὶ τὰ ἄλλα 4.000.000 τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀκόμη καταθέσεις, ἀλλὰ ποὺ θὰ ἀποκτήσουν, ἀντίπαλοι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν σημαίνουν ὅλα αὐτὰ τὰ περιστατικὰ πολὺ περισσότερα ἀπὸ τὰ ἀστάθμητα καὶ ἀνεύθυνα, ὅτι καὶ οἱ ὀπαδοὶ τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ οἱ ἀντίπαλοι περὶ ἑνὸς πράγματος εἶναι βέβαιοι. Ὅτι κίνδυνος ἀνωμάλου διαδοχῆς δὲν ὑπάρχει. Διότι ἁπλούστατα διάδοχος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι καὶ διότι δὲν ὑπάρχει συντεταγμένη Ἀντιπολίτευσις ἀκόμη, καὶ διότι ἡμεῖς ἐπετελέσαμεν καὶ ἐπιτελοῦμεν ἔργον, κ. βουλευταὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα). Ἐλέχθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως πολλὰ περὶ τῆς νομισματικῆς σταθερότητος. Καὶ θὰ συμφωνήσω μὲ ὅσους ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ἐτόνισαν ὅτι ἡ νομισματικὴ σταθερότης δὲν δύναται νὰ εἶναι ὁ σκοπός, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι καὶ εἶναι μέσον, καὶ βεβαίως καὶ προϋπόθεσις διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς πρὸς ἀνάπτυξιν προσπαθείας μας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ τὸν μόνον δυνατὸν καὶ τὸν μόνον λογικὸν οἰκονομικὸν σκοπὸν τῆς συγχρόνου Ἑλλάδος. Ἡ δυσκολία ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι αἱ χῶραι, αἱ ὁποῖαι διανύουν τὸ στάδιον τῆς ἀναπτύξεως ποὺ διανύομεν ἡμεῖς, ἔχουν δυσκολίας καὶ μάλιστα ὅταν δημοκρατοῦνται, εἰς τὸ νὰ ἐπιτύχουν συμβιβασμὸν μεταξὺ τῆς σταθερότητος τῆς νομισματικῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, καὶ περιπίπτουν καὶ μάλιστα ἀποτόμως ἀπὸ τῆς μιᾶς ἄκρης εἰς τὴν ἄλλην, ἀπὸ τὸ καθεστὼς μιᾶς πλήρους νομισματικῆς ἀσταθείας εἰς ἕνα καθεστὼς στασιμότητος. Ὁ φαῦλος κύκλος εἰς τὸν ὁποῖον περιέπεσαν αἱ περισσότεραι ἂν μὴ σχεδὸν ὅλαι αἱ δυνάμεναι νὰ συγκριθοῦν μὲ ἡμᾶς Χῶραι— καὶ ἀντιλαμβάνονται οἱ πάντες ὅτι βεβαίως δὲν δύναται μὲ τὴν Ἑλλάδα νὰ συγκριθῇ ἡ Ἰαπωνία ἢ καὶ ἡ Ἰταλία καὶ θὰ ἴδωμεν διατί— ὅτι ὁ φαῦλος κύκλος εἰς τὸν ὁποῖον κινδυνεύουν νὰ περιπέσουν αἱ χῶραι, αἱ ὁποῖαι διανύουν τὸ οἰκονομικὸν στάδιον τὸ ὁποῖον διανύομεν ἡμεῖς, εἶναι ἀκριβῶς νὰ κυμαίνωνται ἀποτόμως μεταξὺ νομισματικοῦ χάους, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὴν λῆψιν ἀποτόμων νομισματικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἀπότομα νομισματικὰ μέτρα προκαλοῦν τὸ σταμάτημα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον σταμάτημα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως δημιουργεῖ πάλιν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος διὰ νὰ κινηθῇ ἡ οἰκονομία κ.ο.κ. Αὐτὸς εἶναι ὁ φαῦλος κύκλος, ὁ κλασσικός, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχουν περιπέσει, κ. συνάδελφοι, πλεῖσται ἐκ τῶν δυναμένων νὰ συγκριθοῦν μὲ ἡμᾶς χωρῶν— καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα θὰ κάμωμεν καὶ συγκρίσεις. Ἀλλὰ ἡ Ἑλλὰς εἶναι δυνατὸν μετὰ σοβαρότητος νὰ λεχθῇ ὅτι διετήρησε τὴν σταθερότητα μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955 –1962, χωρὶς νὰ περιπέσῃ εἰς κατάστασιν στασιμότητος; Τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἀπὸ 59,2 δισεκ. ποὺ ἦτο τὸ 1955, ἔφθασε τὸ 1962, ὡς γνωστόν, εἰς τὰ 100,6 δισεκ. Αὔξησις 69,8%, ἂς εἴπωμεν, 70%. Ἐπαναλαμβάνω, αὔξησις τιμαρίθμου τὴν ἰδίαν περίοδον 13%. Ἀλλὰ ἡ αὔξησις κυκλοφορίας; Νὰ ἴδωμεν μήπως σταματήσαμεν τὴν πρόοδον. Ἡ κυκλοφορία ἦτο τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1955 4,8 δισ. δρχ. καὶ τὸ 1962 14,5 δισ. δρχ. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἴδωμεν παρὰ κάτω: Ἡ χρηματοδότησις τῆς οἰκονομίας ἦτο 11,5 δισ. δρχ. τὸ 1955 καὶ εἶναι 38 δισ. δρχ. τὸ 1960. Ἀπὸ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ προκύπτει ἡ ἐντύπωσις ὅτι περιεπέσαμεν εἰς κατάστασιν στασιμότητος; Ἐὰν ἦτο τόσον εὔκολον θὰ ὑπῆρχον καὶ ἄλλαι χῶραι ἐξ ἐκείνων, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, ἐξ Ἀθηνῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ συγκριθοῦν μὲ ἡμᾶς καὶ ὄχι ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι διὰ 1.287 λόγους δὲν δύνανται νὰ συγκριθοῦν. Ἡ μὲν Ἰταλία, διότι ἔχει βιομηχανικὴν παράδοσιν, πρὸ ἡμῶν, περίπου ἑνὸς αἰῶνος, ἔχει πληθυσμὸν δὲν ξέρω καὶ ἐγὼ πόσον, ἐν σχέσει μὲ τὸν ἰδικόν μας πληθυσμόν, ἔχει εἰσόδημα κατὰ κεφαλὴν ἀσυγκρίτως μεγαλύτερον ἀπὸ τὸν ἰδικόν μας ἢ ἡ Ἰαπωνία, ἡ ὁποία εἶναι μία ἐκ τῶν περισσοτέρων βιομηχανικῶς ἀνεπτυγμένων χωρῶν τοῦ κόσμου ἢ τὸ Ἰσραήλ, τὸ ὁποῖον ἔχει 1,5 ἢ 1,8 ἑκατομμύρια κατοίκους καὶ τὸ ὁποῖον διὰ ποικιλωτάτους λόγους ἐπιτυγχάνει μίαν βοήθειαν ἄμεσον ἢ ἔμμεσον ὑπὸ μορφὴν ποικιλωτάτην 200.000.000 δολλαρίων τὸν χρόνον; Εἶναι δυνατὸν αὐταὶ αἱ χῶραι νὰ συγκριθοῦν μὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ δὲν σᾶς ἔρχονται, κ. συνάδελφοι, ἄλλα παραδείγματα, εἰς τὴν γειτονιάν μας, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς γειτονιᾶς μας, εἰς τὴν παραλίαν τῆς Μεσογείου, εἰς τὴν ἀπωτάτην Ἰσλανδίαν, πιὸ πρόχειρα. Καὶ ἐπροσέξατε νὰ εὕρητε αὐτὰ τὰ ποσοστὰ τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικοῦ Ταμείου τῶν αὐξήσεων καὶ εὑρήκατε μόνον αὐτὰ νὰ ἀναφέρετε, κ. συνάδελφε; Τότε, διατί δὲν μοῦ λέγετε ὅτι ἡ Ὁλλανδία, κατὰ ἕνα χρονικὸν διάστημα ὡρισμένον, εἶχεν ἐπιτύχει ὑψηλότατον ρυθμὸν ἀπὸ ὅ,τι ἡμεῖς ἐπιτύχομεν; Ἀλλὰ θὰ φθάσωμεν καὶ εἰς τὴν θεωρίαν τῶν ρυθμῶν, διότι κἄποτε πρέπει νὰ μάθωμεν νὰ συγκρίνωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συγκρίνονται καὶ νὰ μὴ συγκρίνωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν συγκρίνονται. Μεταξὺ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν συγκρίνονται, εἶναι πράγματι εἰς τὰς περισσοτέρας περιπτώσεις, τὰ μεγέθη τὰ Ἀμερικανικὰ μὲ τὰ μεγέθη τὰ Ἑλληνικά. Ὅπως καὶ ὁ κ. Καψάλης, εἶναι φυσικὸν νὰ ἀνέγνωσα καὶ ἐγὼ καὶ τὴν ἔκθεσιν τὴν εἰσηγητικὴν τοῦ Προέδρου Κέννεντυ ἐπὶ τῇ καταθέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ Κογκρέσσον καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε συστήσει ὁ Πρόεδρος πρὸς τοῦτο καὶ ἡ ὁποία τοῦ ὑπέβαλε τὸ περίφημον ἐτήσιον ὑπόμνημα περὶ οἰκονομικῆς καταστάσεως. Ἀναφέρονται δὲ— ἂν ἔχω σημειώσει καλῶς— εἰς τὰς σελίδας 10 καὶ 19 αὐτοῦ τοῦ ὑπομνήματος, ἐν τῇ ἐπισήμῳ ἐκθέσει, διάφορα περὶ τῆς πολιτικῆς τῆς νομισματικῆς σταθερότητος πράγματα, τὰ ὁποῖα πράγματα θὰ ἤξιζε τὸν κόπον νὰ ἀναγνώσωμεν ἅπαντες καὶ ὁ κ. Καψάλης καὶ ὑμεῖς, κ. βουλευταί, καὶ ἐγώ. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσε πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. Καψάλης καὶ εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐπανέλθω μετ’ ὀλίγον, δὲν ἔχουν, νομίζω, καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ συζητούμενον θέμα, διότι, νομίζω, ὅτι τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν καὶ βεβαίως πρέπει νὰ τηρηθοῦν αἱ ἀναλογίαι, ἀκολουθοῦμεν καὶ ἡμεῖς μίαν πολιτικὴν συγκρίσιμον. Βεβαίως, ἐὰν δὲν τηρήσῃ κανεὶς ἀναλογίες, τότε ἡ πολιτική μας δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ συγκρίσιμος καὶ θὰ ἴδωμεν ποῖαι πρέπει νὰ εἶναι καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ἀναλογίαι. Ἀλλὰ διὰ τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν πρόσθετοι λόγοι, ἕνεκεν τῶν ὁποίων ἡ αὐτονόητος, ἀπαραίτητος νομισματικὴ σταθερότης πρέπει νὰ διαφυλαχθῇ ὡς κόρη ὀφθαλμοῦ καὶ οἱ λόγοι αὐτοὶ εἶναι δύο εἰδῶν, καὶ λόγοι ἀφορῶντες εἰς τὸ ἐσωτερικόν, εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ἐσωτερικῆς οἰκονομικῆς τάξεως, καὶ λόγοι ἀφορῶντες εἰς τὴν διατήρησιν, εἰς τὴν δημιουργίαν σχέσεων οἰκονομικῶν ἐξωτερικῶν, ἐπιτρεπουσῶν τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν σκοπῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἀφιερωθῆ. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰ ἐσωτερικὰ δὲν ἔχω νὰ εἴπω, παρὰ μόνον τοῦτο: Νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι μία χώρα τῆς ὁποίας τὸ τελευταῖον ἰσοζύγιον, τὸ συναλλαγματικόν, ἐχρειάσθη 380.000.000 δολλάρια εἰσροὴν ἀδήλων πόρων καὶ 102 ἑκατομμύρια δολλάρια εἰσροὴν κεφαλαίων, πρὸ βοηθείας οἱασδήποτε μορφῆς, διὰ νὰ δημιουργηθοῦν τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν. Καὶ ἐρωτῶ: Θὰ ἐσημειοῦτο ποτὲ εἰσαγωγὴ αὐτῶν τῶν κεφαλαίων ἢ ἡ αὔξησις τῶν ἀδήλων πόρων, ἐὰν δὲν διεφυλάσσωμεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τὴν νομισματικὴν σταθερότητα; Ἐσκέφθη ποτὲ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τί θὰ συνέβαινεν π.χ. ἐὰν ἀνελάμβανε τὴν ἐξουσίαν ἡ Ε.Δ.Α., ὁπότε αὐτομάτως θὰ ἐξηφανίζοντο αὐτὰ τὰ 380 ἑκατομμύρια δολλάρια τῶν ἀδήλων πόρων, διότι, ὡς γνωστόν, οἱ ἄδηλοι πόροι ἔχουν προέλευσιν κατὰ 95% ἀπὸ τὸ Δυτικὸν ἡμισφαίριον; Πρέπει, λοιπόν, νὰ διατηρήσωμεν τὴν νομισματικὴν σταθερότητα, διότι ἔχομεν ἀνάγκην αὐτῶν τῶν 380 ἑκατομμυρίων ἀδήλων πόρων καὶ τῶν 102 ἑκατομμυρίων κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα εἰσρέουν πρὸ βοηθείας, διὰ νὰ στηρίξουν τὴν Ἑλληνικὴν συναλλαγματικὴν καὶ γενικὴν οἰκονομικὴν ἰσορροπίαν. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἕνας ἄλλος λόγος. Ἡ Ἑλλὰς διὰ νὰ ἐπιτύχῃ μὲ τὴν ταχύτητα ποὺ τῆς χρειάζεται ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς, τὴν ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ της ἐπιπέδου, πρέπει νὰ πραγματοποιήσῃ ὡρισμένας ἐπενδύσεις. Πῶς θὰ τὰς πραγματοποιήσῃ αὐτὰς τὰς ἐπενδύσεις; Στηριζομένη εἰς τὰς ἰδίας αὐτῆς ἀποταμιεύσεις, αἱ ὁποῖαι οἱονεὶ ἐπενδυόμεναι θὰ ἀνατοκίζωνται, ἢ στηριζομένη καὶ εἰς κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσρέουν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δεύτερος λόγος, λοιπόν, ἐπειδὴ εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ προσχωρήσωμεν, καὶ διὰ νὰ ἔχωμεν οὐσιωδεστάτην εἰσαγωγὴν κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ— ἤδη ἔχομεν 102 ἑκατομμύρια εἰσροὴν κεφαλαίων, θὰ μᾶς χρειασθοῦν πολὺ μεγαλύτερα— εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφυλάξωμεν ὡς κόρη ὀφθαλμοῦ τὴν νομισματικήν μας σταθερότητα. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἐρώτημα. Μήπως δὲν ἀνεπτύχθημεν κατὰ τὰ κριτήρια καὶ κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῶν ἐκπροσώπων κυρίως τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος ἐπαρκῶς; Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἁπλουστεύσω καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ προσαρμόσω εἰς τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα μίαν παγκοσμίως γνωστὴν καὶ διδασκομένην πλέον θεωρίαν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Μία χώρα, ὡς ἡ μεταπολεμικὴ Ἑλλάς, ἔπρεπε νὰ περάσῃ ἀπαραιτήτως ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἐξελίξεως ἀπὸ τὰ ἑξῆς στάδια ἐντελῶς αὐτονόητα: Πρῶτον τὸ στάδιον τῆς ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν ἔννοιαν ἀποκαταστάσεως τῶν πραγμάτων εἰς τὴν προτέραν των θέσιν, διότι εἶχον σημειωθῆ καταστροφαὶ καὶ τοῦ πιστωτικοῦ οἰκοδομήματος τῆς οἰκονομίας καὶ τῶν πραγματικῶν οἰκονομικῶν ἀξιῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν διαφόρων τίτλων, οἱ ὁποῖοι φυσικὰ παριστοῦν τὰς ἀξίας ταύτας. Κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν εἶναι εὔκολον νὰ σημειωθῇ ὑψηλὸς ρυθμὸς ἀναπτύξεως. Πρῶτον διὰ τὸν ἁπλούστατον μαθηματικὸν λόγον, ὅτι ὅταν κανεὶς ξεκινᾶ ἀπὸ τὸ μηδὲν καὶ κάνει ⅒.000 αὔξησιν, ἤδη ἐν σχέσει πρὸς τὸ μηδὲν σημειώνει αὔξησιν ἴσην μὲ τὸ ἄπειρον, ἐὰν ὅμως δὲν ξεκινήσῃ κανεὶς ἀπὸ τὸ μηδέν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ 1 καὶ κάνει αὔξησιν 1, ἡ αὔξησις αὐτὴ εἶναι ἤδη αὔξησις 100%. Προτοῦ ὁλοκληρωθῇ αὐτὸ τὸ στάδιον εἰσήλθομεν εἰς ἕνα δεύτερον στάδιον οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἐδῶ τὰ πράγματα εἶναι δυσκολώτερα καὶ κατὰ τὴν κρίσιν μου εἶναι τὸ δυσκολώτερον στάδιον, εἶναι τὸ στάδιον κατὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κατασκευάσῃ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία τὴν βασικήν της ὑποδομήν, μίαν ὑποδομήν, ἡ ὁποία νὰ ἀναπροσαρμόζεται πρὸς τοὺς νέους μεταπολεμικοὺς σκοπούς. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίοδος, ἡ ὁποία συμπίπτει περίπου μὲ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς περιόδου αὐτῆς εἶναι φυσικὸν οἱ ρυθμοὶ νὰ εἶναι διαφορετικοί, καὶ τοῦτο διότι γίνεται προσπάθεια καὶ ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας διὰ τὰς ἐπενδύσεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀμέσου καταναλωτικῆς ἀποδόσεως, ἀλλὰ εἶναι βασικαί. Αὐτὸ συμβαίνει κυρίως μὲ τοὺς ἰδιώτας καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπενδύσεις ἔχουν τὴν φάσιν, ἐπαναλαμβάνω, ὄχι ἀμέσου καταναλωτικοῦ χαρακτῆρος, ἀλλὰ καταναλωτικοῦ χαρακτῆρος διαρκείας καὶ τοιαῦται ἐπενδύσεις εἶναι ἡ ροπὴ ἀναπτύξεως πρὸς τὰς οἰκοδομάς, πολλάκις μάλιστα πολυτελεστέρας τοῦ δέοντος. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἡ περίοδος αὐτὴ ἐδημιούργησεν ἐξ ἀντικειμένου τεραστίας δυσχερείας καὶ εἶναι ἡ περίοδος ἡ ὁποία ἐδημιούργησε μίαν ἀνισορροπίαν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ διατηρηθῇ ἐπὶ μακρόν. Διότι καὶ τὸ Κράτος καὶ οἱ ἰδιῶται θὰ κάμουν τὰς ἀποταμιεύσεις, αἵτινες προσιδιάζουν εἰς παραγωγικὸν ἀποτέλεσμα. Ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν ὁ κ. Καραμανλῆς αἱ ἐπενδύσεις ἦσαν 900 ἑκατομμύρια καὶ ἔφθασαν τὸ 1962 εἰς 5.847.000.000. Περιττὸν νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοῦ κ. Καψάλη ἔχουν μυθολογικὸν χαρακτῆρα, ὅπως τοὺς ἀνέφερε τοὐλάχιστον ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων ἔχει δύο στήλας. Ἔχει προβλεπομένας πιστώσεις καὶ πληρωμὰς καὶ αἱ πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων εἶναι κατά τι μεγαλύτεραι ἀπὸ τὰς ἀναγραφομένας πληρωμάς. Διότι δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ προσδιορίσῃ ἀκριβῶς φέρ’ εἰπεῖν πόσας ἡμέρας ἐργασίας θὰ στοιχίσῃ ἡ ὁδὸς Ἀθηνῶν–Κορίνθου, διότι τὰ ἔξοδα τῆς ὁδοῦ αὐτῆς π.χ. εἶναι συνηρτημένα μὲ 2.000 μεταβλητοὺς παράγοντας μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι ὁ καιρὸς κλπ. Καὶ διότι ὁ Θεὸς ἐν τῇ Σοφίᾳ του δὲν διανείμει τὸν χρόνον εἰς οἰκονομικὰ ἔτη ἀλλ’ ἄλλως ἀποφασίζει. Καὶ ὅταν ὁ Θεὸς ἄλλως ἀποφασίζει ἡ Κυβέρνησις δὲν πταίει. Ἀκόμη καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διέθετε 100 ἠλεκτρικοὺς ἐγκεφάλους, δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ σταθμίσῃ τοὺς μεταβλητοὺς αὐτοὺς παράγοντας. Μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα θεωρεῖται ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προβλέψῃ μέχρι καὶ τῆς τελευταίας δραχμῆς τὴν κλίμακα τῶν διαφόρων δεικτῶν τῆς διοικήσεως. Καὶ τοῦτο καθ’ ὃν χρόνον εἰς τὴν σελίδα 3–4 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ κ. Κέννεντυ φαίνεται πόσον ἔπεσαν ἔξω ὅλοι οἱ τελευταῖοι προϋπολογισμοὶ τῶν Η.Π.Α. καὶ δὲν εὑρέθη κανεὶς γερουσιαστὴς νὰ ἀπορήσῃ καὶ μόνον ἡμεῖς ἐδῶ εἴμεθα μεμψίμοιροι. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶχον προβλεφθῆ 6 δισεκατομμύρια πληρωμαὶ καὶ ἐπραγματοποιήθησαν 5.847 ἑκατομμύρια.

§9Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Εἶπον 5 ἑκατομμύρια καὶ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς μοῦ τοὺς ἔδωσεν ἡ ὑπηρεσία σας.

§10Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐὰν μοῦ εἴχατε ζητήσει τοὺς ἀριθμοὺς θὰ σᾶς τοὺς ἔδιδα εὐχαρίστως· ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ πραγματοποιηθεῖσαι ἐφέτος ἐπενδύσεις εἶναι 5.847 καὶ ἀντιστοιχοῦν εἰς πρόβλεψιν 6 δισεκατομμυρίων., ἐνῷ κατὰ τὸ 1955 ἐπραγματοποιήθησαν ἐπενδύσεις 900 ἑκατομμυρίων. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι καὶ πέρυσι ἐξετελέσθη τὸ πρόγραμμα τῶν ἐπενδύσεων. Εἶχον προβλεφθῆ 5 δισεκατ. καὶ ἐγένοντο πληρωμαὶ 5.050. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω ἄλλους ἀριθμούς, ἀλλὰ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι τὰ ἀποτελέσματα ὅλων τῶν χρήσεων ἦσαν λογικά. Βεβαίως ὑπάρχουν περιπτώσεις ἐκ λόγων τοὺς ὁποίους δὲν δυνάμεθα νὰ προβλέψωμεν, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ ἀκριβῶς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ὁ τακτικὸς καὶ ὁ τῶν ἐπενδύσεων, δὲν εἶναι κατάστιχον, ἀλλὰ μέσον ἀσκήσεως πολιτικῆς. Ἐὰν συμβοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡρισμένα οἰκονομικὰ φαινόμενα, ὁ κ. Θεοτόκης καὶ ἐγώ, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι τὴν ἑπομένην νὰ μελετήσωμεν ταῦτα ἐμπεριστατωμένως καὶ νὰ λάβωμεν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ὥστε νὰ ἐπέλθουν αἱ ὀλιγώτερον δυναταὶ μεταβολαὶ εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Αὐτὰ εἶναι τόσον στοιχειώδη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀναπτύξω. Ὁ κ. Καραμανλῆς εἶχε τὴν τύχην καὶ τὸ προνόμιον νὰ παραλάβῃ τὸν τόπον χωρὶς ὑποδομὴν ἀξίαν λόγου καὶ νὰ τοῦ δώσῃ μίαν ὑποδομήν, ὥστε καὶ οἱ ἀόμματοι νὰ κυκλοφοροῦν καὶ ὑπὸ τὸ φῶς καὶ εἰς τὰς ὁδούς. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς παρέλαβε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου, τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα εἰς τὴν τιμὴν τῶν 5 δραχμῶν κατὰ κιλοβὰτ καὶ τώρα τιμᾶται ἑνιαίως μόνον 1.90. Εἰς τὴν ὑμετέραν πράγματι, κύριε συνάδελφε. Σεῖς ἔχετε τὸ δυσμενὲς προνόμιον νὰ ἔχετε τὴν ὑψηλοτέραν τιμήν. Ἀλλὰ ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς Θεοσώστου καὶ ἀποστολικῆς Πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας μου. Ἀφοῦ περάσῃ, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ ἡ περίοδος, ἡ περίοδος τῆς δοκιμασίας τὴν ὁποίαν ἐπεράσαμεν μὲ ἐπίδοσιν οἵαν γνωρίζομεν καὶ οἵα εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον, μὴ μοῦ συγκρίνεται, παρακαλῶ, τὴν Ἰαπωνίαν, ἡ ὁποία περνᾷ ἄλλην περίοδον, καὶ τὴν Ἰταλίαν.

§11Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἡ Νότιος Ἰταλία συγκρίνεται μὲ ἡμᾶς.

§12Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐμετρήσατε τῆς Νοτίου Ἰταλίας τὴν αὔξησιν; Καθῆστε, κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς εἴπω καὶ τῆς Νοτίου Ἰταλίας. Φαντάζομαι, ὅτι ἀσχολούμενος μὲ αὐτὰ οἱονεὶ ἐξ ἐπαγγέλματος σᾶς λέγω τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Καραμανλῆς εἶχε τὴν τιμὴν ὑπὸ δυσχερεστάτας συνθήκας νὰ δημιουργήσῃ αὐτὴν τὴν ὑποδομὴν καὶ τὴν ἐδημιούργησε μὲ ἕνα ρυθμὸν ὁ ὁποῖος ἐγὼ πιστεύω εἶναι καταπληκτικὸς διὰ αὐτὴν τὴν χρονικὴν περίοδον. Καὶ δὲν τὸ πιστεύω μόνον ἐγώ. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ διϋλιστήριον καὶ ἐκεῖ ἀνόμοια πράγματα συνεκρίνατε. Συνεκρίνατε τὴν Ἰαπωνίαν μὲ τὴν Ἑλλάδα, καὶ εἰς τὸ διυλιστήριον. Ἀλλὰ ἐκεῖ εἶναι περιπλοκώτερα τὰ πράγματα, ἐδῶ εἶναι πλέον εὔκολα. Ἀνόμοια πράγματα συνεκρίνατε, κ. Καψάλη, καὶ ἐκεῖ καὶ ἐδῶ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω χώραν ἡ ὁποία ἐπὶ μίαν ἑπταετίαν, χώραν τοῦ τύπου τοῦ ἰδικοῦ μας, νὰ ἐπραγματοποίησε αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω παρ’ ἐκτὸς τῶν μεγάλων χωρῶν τὴν Γαλλίαν, τὴν Γερμανίαν ἢ τὸ Βέλγιον αἱ ὁποῖαι εἶχον καὶ τὰς προϋποθέσεις ν’ ἀναπτυχθοῦν ἀμέσως καὶ αἱ ὁποῖαι συνεχώνευσαν τὰ δύο στάδια, τὸ στάδιον τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ προτέρου ἐπιπέδου μὲ τὸ στάδιον τῆς δημιουργίας τῆς πρώτης τῆς ἀναγκαίας ὑποδομῆς. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξητε. Ὅταν φθάσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ νὰ ἔχωμεν περίπου τελειώσει τὴν βασικὴν ὑποδομὴν ἢ νὰ τὴν ἔχωμεν σχεδιάσει καὶ νὰ ἔχωμεν ἀρχίσει τὴν ἐκτέλεσιν καὶ κατασκευὴν αὐτῆς, τότε δημιουργεῖται ἕνα κολοσσιαῖον δίλημμα διὰ τὸν λαόν. Ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ δίλημμα; Τὸ δίλημμα εἶναι τί θὰ κάμωμεν ὅταν φθάσωμεν εἰς ἓν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπιτρέπει νὰ κάμωμεν μίαν ἐπιλογήν. Θὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἄγει πρὸς τὴν ἐντατικὴν ἐκβιομηχάνισιν ἡ ὁποία ὁδηγεῖ πρὸς τὴν ταχεῖαν ἐξύψωσιν τῆς τεχνικῆς μας στάθμης, ἡ ὁποία προϋποθέτει αὐτοπειθαρχίαν, ἐπενδύσεις, περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως; Ἢ δὲν θὰ ἀκολουθήσωμεν αὐτὸν τὸν τραχὺ δρόμον καὶ θὰ ἀκολουθήσωμεν ἕνα ἄλλον δρόμον, τὸν δρόμον τῆς καταναλώσεως; Τὰ κόμματα καὶ οἱ ἡγέται καλοῦνται νὰ κατευθύνουν τὸν λαόν. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἠμπορεῖ νὰ διαλέξῃ, κύριοι βουλευταί, ἀνάμεσα εἰς δύο δρόμους, ἀνάμεσα εἰς τὸν κατήφορον, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ διὰ τῶν ἀπολαύσεων, τῶν προσκαίρων, τῆς καταναλώσεως, πρὸς τὴν στασιμότητα καὶ τὴν ἐξαθλίωσιν καὶ τὸν ἀνήφορον, ὁ ὁποῖος εἶναι τραχύς, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος εἰς μίαν δημοκρατίαν εἶναι συνδεδεμένος καὶ μὲ μίαν σχετικῶς σημαντικὴν αὔξησιν καὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν λαϊκῶν τάξεων. Ὁ λαὸς λέγω, καλεῖται νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν δύο δρόμων καὶ εἶναι ἔργον τῆς ἡγεσίας νὰ μὴ παρασύρῃ τὸν λαὸν πρὸς τὸν ὄλεθρον καὶ πρὸς τὰ προσωρινῶς εὐχάριστα, ἀλλὰ νὰ τὸν ὁδηγήσῃ πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὁριστικῶς εὐχάριστα, ἔστω καὶ ἂν χρειάζεται κἄποια προσπάθεια πρὸς τοῦτο. Ἕνας λόγος, φοβοῦμαι, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ἐνστικτωδῶς ὁ λαὸς δὲν ἐνεπιστεύθη, εἰς ὃ σημεῖον ἐνόμιζεν ἡ ἰδία ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὅτι θὰ τὴν ἐμπιστευθῇ, εἶναι ἡ εὐκολία μὲ τὴν ὁποίαν ἐρρίφθησαν κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου τὰ διάφορα ἐκλογικὰ συνθήματα καταναλωτικοῦ χαρακτῆρος. Ὁ λαός, οἱ διάφορες τάξεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν αἰτήματα, τὰ ὁποῖα μεμονωμένως ἐξεταζόμενα βεβαίως εἶναι καὶ δίκαια καὶ συμπαθῆ, κολακεύονται ὅταν ἕνας πολιτικὸς καὶ μάλιστα ὅταν ἕνας πολιτικὸς ἡγέτης, τοῦ ὑπόσχεται ἄμεσον ἱκανοποίησιν αὐτῶν τῶν αἰτημάτων. Ἀφοῦ κολακευθῇ ἐπὶ τινας ὥρας ἢ ἐπί τινας ἡμέρας ἀρχίζει καὶ σκέπτεται. Καὶ ἅμα δὲν σκέπτεται συνειδητὰ σκέπτεται ὑποσυνείδητα, διότι ὁ λαὸς ἔχει μίαν μυστηριώδη ὡριμότητα ὅταν λειτουργῇ κύριοι συνάδελφοι, ἡ δημοκρατία, ὡριμότητα, ἡ ὁποία εἶναι πολλὲς φορὲς μεγαλυτέρα ἀπὸ τὴν ὡριμότητα ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν ὁσονδήποτε σοφὸς καὶ ἂν εἶναι αὐτὸς ὁ εἷς ἕκαστος. Καὶ καταλαβαίνει ὁ λαὸς αὐτὸ τὸ ἁπλοῦν «οὐκ ἂν λάβεις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος». Ἀπὸ ποῦ θὰ τὰ εὕρουν νὰ τοῦ δώσουν τὰ ὑπεσχημένα; Ἐδῶ οἱ ἀριθμοὶ εἶναι σταρᾶτοι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δεδομένος καὶ τὰ ἄλλα μεγέθη τῆς οἰκονομίας δεδομένα. Ἀπὸ ποῦ θὰ γίνῃ καὶ πῶς θὰ γίνῃ ὑποχώρησις πρὸς ὅλας αὐτὰς τὰς τάξεις μαζί; Καὶ εἶναι ἔργον ἡγητόρων τοῦ λαοῦ τὸ παράδειγμα π.χ. τῶν συμβάντων εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν, ὅπου ὅπως σᾶς ἀπέδειξα δι’ ἀριθμῶν συζητουμένης προχθὲς τῆς ἐπερωτήσεως, ἐσημειώθη κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη μία μέση αὔξησις τῶν τιμῶν κατὰ 61% καὶ ὅπου ὑπῆρξαν πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἐνεθάρρυναν τὸν λαὸν καὶ παρέσυραν τὸν λαὸν εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἐκδηλώσεις; Ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ μακροπροθέσμως ἐζημίωσαν τοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς καὶ αἱ ὁποῖαι ἐὰν ἐσημειοῦντο εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα θὰ διέλυον τὴν οἰκονομίαν της. Ἡ περίφημος φράσις, «ἐπείνασε τὸ Ἡράκλειον τῆς Κρήτης κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη» καὶ ἐπείνασε διατί; Διότι ἡ τιμὴ τῆς σουλτανίνας ἀπὸ 7 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν κατῆλθεν εἰς τὰς 6,5 δρχ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν αὐτὰ λησμονοῦν μίαν μικρὰν καὶ ἀσήμαντον λεπτομέρειαν. Ὅτι δηλαδὴ κατὰ τὴν ἰδίαν περίοδον ἐσημειώθη αὔξησις τῆς παραγωγῆς τοῦ νομοῦ ἐκείνου ἀκριβῶς καὶ εἰδικῶς κατὰ 90%, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ στηρίξῃ τὰς τιμὰς εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν 6,5 δραχμῶν κινδυνεύει νὰ ἐξοδεύσῃ 192 ἑκατ. δραχμάς. Εἶναι δυνατὸν μὲ αὐτὰ τὰ συνθήματα νὰ καθοδηγοῦμεν τὸν λαὸν καὶ νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ πραγματοποιηθοῦν ἐπενδύσεις; Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἀντιλαμβάνομαι καὶ σᾶς βεβαιῶ ἀπό τινος ἀπόψεως ἐκτιμῶ τὴν τακτικὴν τῆς ΕΔΑ. Δὲν μοῦ ἀρέσει τοῦτο καὶ μόνον: Ὅτι ἡ τακτική της ἡ ἐξωτερικὴ δὲν ἀνταποκρίνεται καὶ δὲν ἀποκαλύπτει τοὺς βαθύτερους σκοπούς της. Ἡ ΕΔΑ γνωρίζει πολὺ καλὰ διατί τὰ κάμνει ὅλα αὐτά, διατί καλλιεργεῖ τέτοιου εἴδους ἐπιθυμίας. Καὶ ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς τῆς ἰδικῆς της ἐπαναλαμβάνω τὴν ἀντιλαμβάνομαι. Αὐτὴ πιστεύει, διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν συζητοῦνται, οἱ ὁποῖοι ἀνάγονται εἰς τὴν πίστιν των, ὅτι τὸ καθεστὼς τὸ ἰδικόν μας πρέπει νὰ πέσῃ. Καὶ ὑπάρχει καλυτέρα μέθοδος διὰ νὰ πέσῃ τὸ καθεστὼς ἀπὸ τοῦ νὰ καλλιεργοῦνται τοῦ παντὸς αἱ ἐπιθυμίαι; Καὶ πρὸ παντὸς πασῶν τῶν μαζῶν αἱ ἐπιθυμίαι; Νομίζω, ὅμως, ὅτι πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν παρεσύρθησαν καὶ οἱ ρήτορες τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος, ὡς καὶ ὁ κ. Καψάλης. Εἰλικρινῶς δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ταὐτοχρόνως ἡ αὔξησις ἔστω καὶ διὰ τοῦ ἕρποντος μισθολογίου, τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπηγγέλθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ἀλαβᾶνον καὶ τὸν κ. Βοβολίνην προκειμένου περὶ τῆς Παιδείας. Πῶς ταὐτοχρόνως εἶναι δυνατὸν νὰ σημειωθῇ μείωσις τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν, πῶς ταὐτοχρόνως θὰ πρέπει νὰ σημειωθοῦν καὶ μειώσεις κολοσσιαῖαι τῶν ἐπιτοκίων, αἱ ὁποῖαι θὰ κλονίσουν τὸ πιστωτικὸν ἐποικοδόμημα καὶ ὄχι μόνον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἀλλὰ καὶ οἱονδήποτε προϋπολογισμὸν τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων. Ὅλα αὐτὰ ποὺ λέγουν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὰ ἐννοήσω. Βεβαίως δέχομαι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων δύναται νὰ καλυφθῇ καὶ πρέπει νὰ καλυφθῇ κατὰ μέγα ποσοστόν, διὰ δανείων ποικίλης μορφῆς. Ἑπομένως καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος κατ’ ἀνάγκην πιστεύω καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν σᾶς προσδιορίζω αὐτὴν τὴν στιγμήν, πιστεύω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ καὶ πρέπει νὰ ἀσκηθῇ μέχρις ἑνὸς ὁρίου μία πολιτική, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει, ἐν ὀνόματι τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ πρὸς ἐπίτευξιν τῶν σκοπῶν αὐτῆς νὰ δημιουργηθοῦν προσωρινοὶ τύποι ἀνοιγμάτων καὶ νὰ καλύπτωνται διὰ δανείων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς συνέπειαν μεταξὺ τῶν ἄλλων, αὔξησιν τῆς κυκλοφορίας. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω ἐὰν πιστεύῃ εἰλικρινῶς ἡ μερὶς τῶν Προοδευτικῶν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ τὶς περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἐπροχωρήσαμεν ἀκινδύνως. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω καθόλου. Τί πιστεύω; Πιστεύω ὅτι ἐξελίσσεται ἡ οἰκονομία, ἀνελίσσεται, ὅτι προάγονται περισσότερα ἀγαθά, ὅτι δημιουργοῦνται περισσότεραι ὑπηρεσίαι, ὅτι αὐξάνει τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, καὶ ὅτι φυσικὰ δικαιολογεῖται παραλλήλως μὲ τὰς αὐξήσεις αὐτὰς αἱ ὁποῖαι ἔγιναν καὶ μία αὔξησις τῶν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς οἰκονομίας χρηματικῶν μέσων, ἡ ὁποία καὶ πρέπει νὰ γίνεται μὲ ἕνα ὡρισμένον ρυθμόν, καὶ πιστεύω ὅτι ὁ ρυθμὸς αὐτὸς ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι ἐπαρκής. Ἐὰν δὲν ἦτο θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον σημειωθῇ φαινόμενα ἀντιπληθωρικά. Ἐσημειώθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα σοβαρὰ ἀντιπληθωρικὰ φαινόμενα; Οὔτε ἀντιπληθωρικὰ ἐσημειώθησαν οὔτε πληθωρικά. Τὸ νόμισμά μας εἶναι ὑγιέστατον. Ἡ πραγματική των ἰσοτιμία εἶναι ἴση μὲ τὴν ἐπίσημον ἰσοτιμίαν ἐν σχέσει μὲ τὰ ξένα νομίσματα. Οἱ τιμάριθμοι βαίνουν καλῶς καὶ δὲν βλέπω διατί πρέπει νὰ δημιουργηθῇ μία τοιαύτη μεγάλη ἀναταραχή. Ὅταν ὅμως φθάσω εἰς τὸ μισθολόγιον νομίζω, ὅτι θὰ ἀποδείξω, ὅτι καὶ ἂν θέλωμεν ἀκολουθήσει μίαν τοιαύτην πολιτικὴν θὰ ἔχωμεν ἕνα ἀνοικτὸν πληθωρισμὸν τοῦ τύπου «κατασκευάζειν καὶ χαίρειν» καὶ δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ ὀλίγον περὶ τῶν ἔργων τῆς ὑποδομῆς εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ὁποίων ἐπεδόθη ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Διότι πράγματι, ὅπως σᾶς εἶπον κύριος σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως ἦτο καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἡ κατασκευὴ μιᾶς βασικῆς ὑποδομῆς. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως. Διατί; Διότι τὰ ἔργα εἶναι πράγματα, ὑλικὰ καὶ ὁρατά. Μὴ δυναμένη λοιπὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰ πράγματα, ἀπεφάσισε νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν χρησιμότητα ἢ τὴν ἀποδοτικότητα τῶν ἔργων, καὶ δεύτερον ἀπεφάσισε νὰ εἴπῃ ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ ἐκόστισαν περισσότερον, ἀπὸ ὅ,τι ἐκόστιζον ὑπὸ ἄλλας συνθήκας. Ἡ ἀποδοτικότης, κύριοι συνάδελφοι, ἑνὸς περιπλόκου προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀντικείμενον γενικῆς συζητήσεως, διότι εἶναι δυσχερέστατον. Παρακαλῶ ὑπολογίσατε ποία εἶναι ἡ ἀποδοτικότης τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν — Θεσσαλονίκης; Τὸν κ. Καψάλην δὲν τὸν ἐπληροφόρησαν καλῶς οἱ πληροφοριοδόται του. Ἡ ἀποδοτικότης ἑνὸς ἔργου, ἐὰν πρόκειται νὰ συζητηθῇ δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ εἰμὴ διὰ τῆς ὑποβολῆς διὰ Αʹ Βʹ Γʹ Δʹ ἔργων ἐπερωτήσεων. Δόξα σοι ὁ Θεὸς ἔχετε ὑποβάλει τινὰς ἐπερωτήσεις. Ἀπὸ σᾶς ἐξαρτᾶται νὰ μὴ ἐξαντλῆτε τὰς ἡμέρας τῶν ἐπερωτήσεων εἰς μίαν καὶ μόνον ἐπερώτησιν, διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν εἰδικῶν θεμάτων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ γίνῃ ἀόριστος συζήτησις περὶ τῆς ἀποδοτικότητος τῶν ἔργων. Μία καὶ μόνη συζήτησις χωρεῖ στηριζομένη ἐπὶ τοῦ γενικοῦ ἀποτελέσματος. Καὶ ἐκ τοῦ γενικοῦ ἀποτελέσματος ἐδημιουργήθη ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τὴν ὁποίαν γνωρίζετε καὶ περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα καὶ ἡ ὁποία αὔξησις ἐπαναλαμβάνω δὲν ἐσημειώθη μὲ τόσην σταθερότητα, εἰς καμμίαν χώραν διανύουσαν τὸ ἴδιον στάδιον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τὸ ὁποῖον διανύει ἡ Ἑλλάς. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ κόστους τῶν ἔργων. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπὴ ἐκ 5 προσώπων, ἡ ὁποία νὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἑξῆς πληροφορίας: α) Ποῖος ἦτο ὁ προϋπολογισμός, β) ποία ἦτο ἡ προϋπολογισθεῖσα διάρκεια τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, γ) ποῖον ἦτο τὸ κόστος, δ) πόση ἦτο ἡ διάρκεια τῆς ἐκτελέσεως καὶ ε) ἐὰν συνετελέσθη τὸ ἔργον συμφώνως πρὸς τὴν προδιαγραφήν, ἡ πρότασις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν ἔχει τὴν χάριν ὅλων τῶν ὑπεραπλουστεύσεων, ἀλλὰ ἔχει καὶ τὴν ἀφέλειαν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, τῆς πλήρους ἀνεδαφικότητος καὶ θὰ ἐξηγήσω φυσικὰ διατί. 1) Ἡ κειμένη νομοθεσία, κύριοι βουλευταί, ὁρίζει πῶς γίνονται ὅλα αὐτὰ τὰ δημόσια ἔργα. Καὶ τί λέγει ἡ κειμένη νομοθεσία; Ὅτι πρῶτον ἀνατίθεται ἡ σύνταξις μιᾶς μελέτης, κατόπιν ἡ μελέτη ἐγκρίνεται ἀπὸ ἕνα συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον μετέχουν συνήθως ἀνώτατοι κρατικοὶ λειτουργοί, καθηγηταὶ τῶν τεχνικῶν ἱδρυμάτων καὶ οἱ ἐν Ἑλλάδι δυνάμενοι νὰ ἔχουν γνώμην. Μετὰ ταῦτα ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς ἄγεται ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος προβαίνει εἰς τὴν κατακύρωσιν. Ἀφοῦ γίνῃ ἡ κατακύρωσις τὴν μελέτην τὴν παρακολουθεῖ πάλιν ἡ ἁρμοδία τεχνικὴ ὑπηρεσία, θὰ ἦτο δύσκολον νὰ τὴν παρακολουθήσῃ καὶ ὁ Ὑπουργός, ἡ ὁποία κάμνει τὸν ἔλεγχον διὰ τῶν τεχνικῶν της ὀργάνων. Καὶ ἀφοῦ γίνῃ ἡ κατασκευὴ παραλαμβάνεται πάλιν ἀπὸ εἰδικὴν ἐπιτροπὴν ἐκ τεχνικῶν καὶ ἀφοῦ γίνῃ ἡ παραλαβὴ πάντα ταῦτα ἐλέγχονται ἀπὸ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, μεταξὺ ἑκατοντάδων ἔργων, ἔχουν σημειωθῆ καὶ τινες ὑπερβάσεις, ἢ καί τινες κακοτεχνίαι δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ τὸ ἀποκλείσωμεν, ἐρωτώμενος ἢ ἐπερωτώμενος θὰ σᾶς δώσω λεπτομερεστάτας ἐξηγήσεις, ἐὰν ὑπάρχουν εὐθῦναι, ποῦ πρέπει νὰ καταλογισθοῦν αἱ εὐθῦναι; Ἐὰν ὑπάρχουν μερικαὶ ἐξαιρέσεις, δύο, τρεῖς, πέντε ἢ δέκα ἐξαιρέσεις ἐπὶ ὀκτακοσίων ἢ χιλίων ἔργων, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατρέψουν τὸν κανόνα; Ἐπικρατεῖ πράγματι πλήρης σύγχυσις περὶ τῶν ἀριθμῶν. Μοῦ ἀρέσει ὁμολογουμένως αὐτὴ ἡ συζήτησις μεταξὺ τοῦ ἐὰν πρέπει νὰ φέρωμεν τεχνικοὺς ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἢ νὰ χρησιμοποιήσωμεν Ἕλληνας. Καὶ ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐφ’ ὅσον καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ, ἄνθρωποι εἶναι καὶ ἔχουν ἐλαττώματα, ὅτι θὰ ἔπρεπε πλέον ἀποκλειομένων τῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀποκλειομένων τῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ νὰ φέρωμεν ἢ μεταφυσικὰ ὄντα, τὰ ὁποῖα νὰ προέρχωνται ἀπὸ ἄλλον τινὰ πλανήτην ἢ νὰ φέρωμεν Ἀριανούς. Θὰ μοῦ εἴπητε, διατί δὲν ἐπεριμέναμεν νὰ ἐκπαιδευθοῦν οἱ Ἕλληνες τεχνικοὶ καὶ μετὰ νὰ κατασκευάσωμεν τὰ ἔργα. Γνωρίζετε πολλούς, οἱ ὁποῖοι ἔμαθαν κολύμβησιν χωρὶς νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ νερό; Ὑπάρχουν χῶραι τοῦ κόσμου, αἱ ὁποῖαι αἰφνιδίως ἀπέκτησαν πεῖραν; Καὶ μήπως τυχὸν καὶ οἱ ξένοι τεχνικοὶ δὲν ἔχουν κάμει καὶ αὐτοὶ λάθη; Μήπως νομίζετε, ὅτι ἀποφασίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἢ τῆς Βιομηχανίας πόσαι καὶ ποῖαι γεωτρήσεις θὰ γίνουν ἐπὶ τοῦ πυθμένος μιᾶς λίμνης; Μόνον εἰς μίαν χώραν βάρβαρον θὰ ἐπεκρίνοντο οἱ Ὑπουργοί, διότι συνέβη μία ἠλεκτροπληξία εἰς ἕνα ἐργοστάσιον σακχάρεως, τὸ ὁποῖον κατεσκευάσθη ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τῶν ἐπενδύσεων. Θλίβομαι διὰ τὴν ἠλεκτροπληξίαν.....

§13Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶχε προειδοποιήσει τὸν προϊστάμενόν του.

§14Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ μόνον ὅτι ἐπιμένετε ἐπ’ αὐτοῦ, ἀποδεικνύει τὸ ἐπίπεδον ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητεῖτε. Καὶ ἐπειδὴ εἶχεν εἰδοποιήσει τὸν προϊστάμενόν του ἔπρεπε νὰ εἶχε πληροφορηθῆ τὴν εἰδοποίησιν ταύτην τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ κατέβαινε νὰ διορθώσῃ τὰ σύρματα; Μὲ αὐτὰ τὰ μυαλὰ θὰ κάμωμεν ἀνασυγκρότησιν τῆς Ἑλλάδος; Ἀλλὰ γιὰ σταθῆτε, κύριοι συνάδελφοι. Οἱ Ἕλληνες τεχνικοὶ ἐπετέλεσαν ἕνα κολοσσιαῖον ἔργον. Ἀλλὰ βεβαίως, συνέβησαν καὶ ὡρισμέναι ὑπερβασίαι, αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται εἰς ἐσφαλμένον προγραμματισμόν, ἢ εἰς ἐπέκτασιν τοῦ προγραμματισμοῦ, ὑπερβασίαι, αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται καὶ εἰς ἐσφαλμένας μελέτας. Συνήθως οἱ ἀνάδοχοι, οἱ ξένοι μελετηταί, ὡς προμηθευταὶ μηχανημάτων, καθ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω, ἔχουν κάμει ἢ οὐδεμίαν ἢ ἐλαχίστας ὑπερβασίας. Οὐδεμίαν εἰς τὴν ἀμμωνίαν, οὐδεμίαν εἰς τὸν Μέγδοβα, οὐδεμίαν εἰς τὸ ἐργοστάσιον σακχάρεως. Π.χ., εἰς τὰς περισσοτέρας συγκρίσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε χθὲς τὴν νύκτα ὁ βουλευτὴς κ. Ἡλιόπουλος, συνέκρινεν ἀριθμοὺς τῆς προμελέτης καὶ ἀριθμοὺς τῆς μελέτης, συνέκρινεν ἀριθμοὺς προμελέτης, ἡ ὁποία εἶχε γίνει τὸ 1948 ἢ 1950. Καὶ τὰ μικρὰ παιδιὰ ἀντιλαμβάνονται ὅτι πρῶτον, μία προμελέτη διαφέρει πάρα πολὺ ἀπὸ τὴν μελέτην, ἡ ὁποία, γενομένη ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου ἐδάφους, παρουσιάζει μείζονα προσέγγισιν καὶ ὅτι πάντως ἡ μετάστασις αὐτὴ κατὰ χρόνον, ἐπηρεαζομένη καὶ ἀπὸ τὰ μεταξὺ τοῦ 1948 καὶ τῆς σήμερον νομισματικῶς συμβάντα, καὶ ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων, τῶν μισθῶν καὶ ἀπὸ ἄλλους παράγοντας. Ἀλλὰ καὶ ἄλλαι συγχύσεις ἐπέρχονται. Π.χ., οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἀνέφερε διὰ τὸν Μέγδοβα, στηρίζονται εἰς τὴν προμελέτην τῆς ΝΑΠΕΝ καὶ ὄχι εἰς τὴν ὁριστικὴν μελέτην τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ὁριστικὴν μελέτην, πολλὲς φορὲς προκύπτει ἡ ἀνάγκη τῆς προσθήκης ἐκτελέσεως προσθέτων ἔργων. Εἶναι δυνατὸν νὰ στοιχίσῃ τὸ ἄθροισμα τοῦ ἔργου τῆς προμελέτης καὶ τῶν νέων ἔργων, ὅσον ἐπρόκειτο νὰ στοιχίσῃ ἕνα καὶ μόνον ἐκ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν μετὰ τὴν ἐκπόνησιν τῆς ὁριστικῆς μελέτης; Ἀσφαλῶς ὄχι. Ἀλλὰ πολλὲς φορές, συμβαίνει καὶ μετὰ τὴν ὁριστικὴν μελέτην νὰ προστεθοῦν τμήματα τοῦ ἔργου. Αὐτό, βεβαίως, σημαίνει λάθος τοῦ προγραμματισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, οἱ Ἕλληνες τεχνικοί, τὰ τελευταῖα ἔτη, ἔχουν ἐπιτελέσει ἕνα ἆθλον, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ τοὺς εὐγνωμονῇ τὸ Ἔθνος. Διότι οἱ Ἕλληνες τεχνικοί, ἠναγκάσθησαν νὰ προσαρμοσθοῦν πρὸς συνθήκας, διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶχον ἐκπαιδευθῆ ἢ δὲν εἶχον ἐκπαιδευθῆ ἐπαρκῶς καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ἐργασθοῦν καὶ εἰργάσθησαν μὲ ἐξαιρετικὴν ἀποδοτικότητα εἰς ἔργα, τὰ ὁποῖα φυσικὸν ἦτο, νὰ μὴ τὰ γνωρίζουν ἢ νὰ μὴ ἠδύναντο νὰ τὰ δαμάσουν ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανωτικῆς. Διότι καὶ ἀνεπάρκεια ἀριθμητικὴ ὑπάρχει ἐμπείρων Ἑλλήνων τεχνικῶν, μεγίστη καὶ πέραν τῆς ἀνεπαρκείας αὐτῆς δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς οἱασδήποτε Κυβερνήσεως ἅπασαι αἱ ἀναγκαῖαι εἰδικότητες. Αὐτὸ τὸ δύσκολον ἐργοστάσιον σακχάρεως, ἄλλη σύγχυσις. Ὁ κ. Ἡλιόπουλος, εἶπεν, ὅτι ἡ ὑπέρβασις εἰς τὸν τεχνικὸν ἐξοπλισμὸν ἦτο 4, 3 καὶ 7 ἑκατ. δολλ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν μελέτην τὸ σύνολον κόστους κατασκευῆς ἦτο 7 περίπου, καὶ ἡ ἀξία τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὑλικοῦ 4, 3 ἑκατ. δολλ. Ἑπομένως, κύριοι, τὸ κόστος 7 καὶ κἄτι τῆς μελέτης ἐπραγματοποιήθη καὶ δὲν ὑπῆρξε καμμία ὑπερβασία. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν ὅλων τῶν ἔργων, διότι δὲν δύναμαι. Ἀλλὰ εἶναι χαρακτηριστικὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Καψάλης διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Ἡ ἱστορία τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, τὸ ὁποῖον εἶναι βασικῆς σημασίας διὰ τὴν χώραν καὶ ἐπειδὴ θὰ γίνῃ πολύ, ὄχι ἀπὸ τὸν κ. Καψάλην, δημαγωγία, ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινίσω τὸ πρᾶγμα. Πράγματι, ἡ μελέτη εἶχεν ἀνεβάσει εἰς 41 ἑκατομμ. δολλ. τὸ συνολικὸν κόστος τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ ἡ μελέτη αὐτὴ ἦτο ὁριστικὴ μόνον μελέτη; Ὡς πρὸς τὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὑλικὰ ὡς πρὸς τὰ μηχανήματα κλπ. Καὶ ἐκεῖ δὲν ἐσημειώθη οὐδεμία ἀπολύτως ὑπέρβασις, ἦτο δὲ μία πρόχειρος κατ’ ἐκτίμησιν στάθμισις τῶν εἰς δραχμὰς δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξετελέσθησαν κατόπιν διαγωνισμοῦ καὶ ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν μιᾶς ὑπηρεσιακῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπόν, πταίει ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὸν πρόχειρον ὑπολογισμὸν καὶ οἱ ὁποῖοι ἔβαινον μὲ ἕναν σημαντικὸν ἀριθμὸν διότι αἱ προσφοραὶ συνεκρίθησαν ἀπὸ τὸ πόσην δαπάνην συναλλάγματος ἤθελεν ὁ καθένας ἐκ τῶν προσφερόντων, πταίει ἡ Κυβέρνησις διότι ἔγινεν ἕνας οἱοσδήποτε ὑπολογισμὸς τῆς εἰς δραχμὰς δαπάνης μηδεμίαν σημασίαν ἔχοντος, διότι ἐπηκολούθησε διαγωνισμός. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ εἰς τὴν δαπάνην αὐτὴν περιέχεται καὶ κἄποιος ἄλλος ἀριθμός, ἕνας ἀριθμὸς ἔργων ὑποδομῆς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχον οὔτε εἰς τὴν μελέτην, οὔτε εἰς τὴν προμελέτην ὡς σιδηροδρομικαὶ γραμμαί, ὁδοὶ προσπελάσεως κλπ. Ἀναφέρω αὐτὰ διὰ νὰ σᾶς δείξω μὲ πόσην ἐπιπολαιότητα ὁμιλοῦμεν διὰ τὰς ὑπερβασίας τῶν ἑκατομμυρίων. Ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς μικρᾶς ἐσωτερικῆς ἀγορᾶς ἐπροστατεύετο ἀπὸ ὑψηλὰ δασμολογικὰ τείχη καὶ εἶχε κατεύθυνσιν ἡ ὅλη οἰκονομικὴ προσπάθεια κεντρομόλον καὶ ὄχι κεντρόφυγον. Εὐθὺς ὡς ἡ Κυβέρνησις ᾐσθάνθη ὅτι δημιουργεῖται ἡ ἀναγκαία διὰ τὴν χώραν ὑποδομή, ἠθέλησε νὰ συνδεθῇ μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. καὶ φαίνεται ὅτι ἔχει διαφύγει τῆς προσοχῆς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ γεγονὸς ὅτι καὶ πάλιν ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ μόνη χώρα ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἐπεδίωξαν νὰ συνδεθοῦν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπέτυχον νὰ συνδεθοῦν. Λυποῦμαι διότι λέγω, ὅτι εἶναι ἡ μόνη χώρα, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν προδήλως ἀποτελεῖ καὶ αὐτὸ μίαν ἐπὶ πλέον ἐπιτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς οἰκονομία προστατευομένη ὑπὸ ὑψηλῶν δασμολογικῶν τειχῶν, ὡς οἰκονομία στρεφομένη εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν μιᾶς μικρᾶς σχετικῶς ἀναιμικῆς ἀγορᾶς, ἦτο φυσικὸν νὰ καταστῇ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, οἰκονομία ὑψηλοῦ κόστους ὑπὸ τὴν τεχνικήν, ἀλλὰ καὶ τὴν συνήθη ἔννοιαν τοῦ ὅρου καὶ ἔπρεπε σιγά, σιγὰ νὰ δημιουργηθοῦν αἱ πραγματικαὶ προϋποθέσεις διὰ νὰ ἐκφύγωμεν ἀπὸ τὸ καθεστὼς τοῦ ὑψηλοῦ κόστους καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα καθεστὼς κόστους συναγωνισμοῦ. Καὶ ἔπρεπε πάντα ταῦτα νὰ συμβοῦν μέσα εἰς μίαν ἀτμοσφαίραν κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἠρεμίας, νομισματικῆς σταθερότητος ἀλλὰ καὶ κἄποιας κοινωνικῆς γαλήνης, χωρὶς νὰ σημειωθοῦν π.χ. σεισμοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον ὡς συνέπειαν τὴν ἀπόλυσιν 35.000 ἐργατῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν Κλωστοϋφαντουργίαν. Εἶπεν ὁ κ. Καψάλης, ὅτι τίποτε δὲν ἐκάμαμεν διὰ νὰ προσαρμόσωμεν τὴν χώραν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ μᾶς εἶπεν, εὐτυχῶς, καὶ εἶναι πρὸς τιμήν του, τὶ ἐκεῖνος θὰ ἔκαμε. Τώρα θὰ ἴδωμεν τὶ ἡμεῖς ἐκάμαμεν μέχρι σήμερον, τὶ σκοπεύομεν νὰ κάμωμεν ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέραν καὶ τὶ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Καψάλης ὅτι θὰ ἔκαμεν αὐτός. Πρῶτον, τὸν παρελθόντα Μάρτιον, ἐλήφθη μία βασικῆς σημασίας ἀπόφασις. Πράγματι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη ὁ κ. Καψάλης καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβιβάσθησαν τὰ ἐπιτόκια τῶν ἐξαγωγῶν τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων καὶ τῶν βιοτεχνικῶν μεταξὺ τριῶν καὶ πέντε μονάδων. Εἶναι ἀνακριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ εἶναι ἐσφαλμένη ἡ πληροφορία του, ὅτι ἀπεκρούσθη ἡ ἐξαγωγὴ κολοφωνίου διότι ἐγένετο καὶ πρὶν ἐξαγωγὴ κολοφωνίου. Ἀπεκρούσθη ἡ ἐξαγωγὴ κολοφωνίου διότι ἁπλούστατα δὲν θεωρεῖται ὅτι τὸ ποσοστὸν τῆς ἐπεξεργασίας ἡ ὁποία ὑπεισέρχεται εἰς τὸ τελικῶς ἐξαγόμενον προϊὸν εἶναι κατὰ τὸ κριτήριον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπαρκές, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ χορήγησις πιστώσεων μὲ μειωμένα ἐπιτόκια. Ἔχει τεθῆ κἄποιο κριτήριον διαχωρισμοῦ μεταξὺ εἰς τὰ προϊόντα τὰ βιομηχανικῶν καὶ μὴ βιομηχανικῶν προϊόντων καὶ οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Ἠπόρησεν ἀκόμη ὁ κ. Καψάλης διὰ τὰ διαφορικὰ ἐπιδόματα ἐξαγωγῶν. Τὸν πληροφορῶ ὅτι ἡ Ἰταλία ἔχει διαφορετικὰ ἐπιτόκια. Τὸ σύνηθες ἐπιτόκιον εἰς Ἰταλίαν εἶναι 7%, τὸ σημερινὸν δελτίον Φεντερασιὸν ὀφ Μπρίτις Ἴντουστρι τοῦ Φεβρουαρίου 1962, ὅπου ἀναφέρει ὡς ἐξαγωγικὸν ἐπιτόκιον διὰ τὴν Ἰταλίαν 4¼ ἕως 4,5%. Δὲν εἴμεθα μόνον ἡμεῖς ἀνορθόδοξοι, ἀλλὰ εἶναι καὶ οἱ Ἰταλοὶ τοὺς ὁποίους ἄλλοτε καλούμεθα νὰ μιμηθῶμεν καὶ ἄλλοτε ὄχι. Ἀλλὰ ἠρώτησεν ὁ κ. Καψάλης, αὐτῶν τῶν πλεονασμάτων ἐπωφελήθησαν μερικαὶ βιομηχανίαι ποῖαι καὶ πόσαι. Καὶ παρέσχον στοιχεῖα καὶ εἶπον ὅτι αἱ ἐξαγωγαὶ βιομηχανικῶν προϊόντων πρὸ τῆς λήψεως τοῦ μέτρου ἀνήρχοντο περίπου εἰς 8 ἑκατ. δολλ. ἐτησίως. Μετὰ τὸ μέτρον ἀνῆλθον εἰς 11 ἑκατ. δολλάρια. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἐξαγωγαὶ ἀξίας 4 ἑκατ. δολλ. εἶναι κυρίως εἰς κλωστοϋφαντουργικὰ προϊόντα, διότι ἡ κυριωτέρα μας βιομηχανία δυστυχῶς εἶναι ἀκόμη ἡ Κλωστοϋφαντουργία καὶ τὸν πληροφορῶ ὅτι βεβαίως ὑπάγονται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν πολλαὶ βιομηχανίαι καὶ ὄχι μόνον κλωστοϋφαντουργικαί. Ἔχω τὴν τιμὴν ἐπίσης νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ἐξαγωγαὶ βιομηχανικῶν προϊόντων πρὸς χώρας ἐλευθέρου συναλλάγματος δὲν εἶχον γίνει εἰμὴ ἐλάχισται. Καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ἀκόμη καὶ τοῦτο τὸ ὁποῖον ἔσχον τὴν τιμὴν καὶ προηγουμένως νὰ τονίσω πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ὅτι τὸ σύστημα ἴσχυσεν εἰς μίαν περίοδον κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁποίας μόνον διὰ δύο μῆνας, τὸν Νοέμβριον καὶ τὸν Δεκέμβριον, ἴσχυον ὑπὲρ ἡμῶν αἱ προνομίαι τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Καψάλης λέγων ὅτι αἱ ἐξαγωγαὶ δὲν εἶναι θέμα νὰ αὐξηθοῦν 10, 12 καὶ 15 ἑκατ. δολλ. Πρέπει νὰ γίνῃ πράγματι μία ἐπανάστασις εἰς τὸν τομέα τῶν ἐξαγωγῶν, ἀλλὰ ἡ ἐπανάστασις πρέπει νὰ γίνῃ μὲ προσοχήν, διότι ἐὰν βάλωμεν τοὺς καλλιεργητὰς καπνῶν, καὶ εὐτυχῶς ὑπάρχουν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὅλων τῶν παρατάξεων ἐκπρόσωποι καπνικῶν περιφερειῶν, ἐὰν βάλωμεν τοὺς παραγωγοὺς ἀλογίστως νὰ καλλιεργήσουν ποσότητας καπνῶν καὶ δὲν ἠμπορέσωμεν νὰ διαθέσωμεν τὰ καπνὰ αὐτὰ μὲ ὅσην ταχύτητα καὶ εἰς οἵαν τιμὴν ἀναμένουν οἱ παραγωγοί, θὰ δημιουργήσωμεν ἀπογοήτευσιν ἡ ὁποία θὰ βλάψῃ τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τοῦ προϊόντος. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπροχωρήσαμεν μὲ σύνεσιν καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἐπετρέψαμεν ἐφέτος αὔξησιν οὐσιώδη τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ, ἐκ τῆς ὁποίας προσδοκῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν 105–110.000 τόννων ἀναλόγως τῶν καιρικῶν συνθηκῶν. Δὲν θὰ διέφυγε τῆς προσοχῆς τοῦ κ. Καψάλη ἡ προσπάθεια ἡ ὁποία γίνεται προκειμένου καὶ περὶ τοῦ βάμβακος. Τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Καψάλης περὶ τοῦ σιδήρου προέρχονται ἐκ πληροφοριῶν οὐχὶ ὀρθῶν διὰ τὰς μελέτας τοῦ ΟΒΑ καὶ τὰ ὅσα εἶπε διὰ τὴν ἀμμωνίαν δὲν εἶναι νομίζω ἄξια τοῦ κ. Καψάλη, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅταν κατετέθησαν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ὅτι ἀπετέλει οἱανδήποτε ἐγγύησιν ἡ ἀποστολὴ τὴν 12ην ὥραν μιᾶς ἐπιστολῆς, οὐδένα δεσμευούσης καὶ ὑποσχομένης τὴν ἵδρυσιν μιᾶς τοιαύτης ἐξαγωγικῆς μονάδος. Ἐπὶ πλέον ἡ Ἐπιτροπὴ διαγωνισμοῦ ἔκρινεν ὅτι καὶ ἡ μονὰς ἐὰν ἐπραγματοποιεῖτο καὶ πάλιν ἡ ἐπένδυσις τῆς ἀμμωνίας συνδυασμένης πρὸς τὴν λύσιν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἦτο συνδυασμένη, δὲν ἰσοφάριζε τὰ πλεονεκτήματα τῆς δοθείσης λύσεως. Ἐλήφθη δὲ καὶ πρόνοια, ὅπως ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω, ἐν τῇ συμβάσει ὥστε ἐὰν θέλῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν πρότασιν τῆς ἀμμωνίας νὰ δύναται νὰ κάμῃ τὴν πρότασιν τῆς ἀμμωνίας καὶ μὲ τὴν λύσιν τὴν δοθεῖσαν. Σᾶς εἶπα, λοιπόν, ὅτι τὸ πρῶτον μέτρον ποὺ ἐλήφθη ἦτο ἡ μείωσις τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπιτοκίου, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε μικρὰ ἀποτελέσματα ἀλλὰ ἡ ὁποία θὰ δημιουργήσῃ πολὺ μεγαλύτερα, εἶμαι βέβαιος. Ὅσον ὅμως καὶ ἂν εἶναι μικρὰ αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, γνωρίζετε πόσον στοιχίζουν εἰς τὰς Τραπέζας τὰ μικρὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα; 50 ἑκατομμύρια δραχμές. Δεύτερον μέτρον, ἐλήφθησαν κίνητρα ἐνισχύσεως τῶν ἰδιωτικῶν παραγωγικῶν ἐπενδύσεων καὶ τῶν βιοτεχνικῶν καὶ βιομηχανικῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον ὡς συνέπειαν ὄχι τὴν αὔξησιν τῶν μακροπροθέσμων δανείων εἰς βιομηχανίας ἀπὸ 378 εἰς 780, κύριε Καψάλη, ἀλλὰ τὴν χορήγησιν νέων δανείων ἐξ 770 ἑκατομμυρίων δραχμῶν τὸ 62, ἐνῷ τοιαῦτα νέα δάνεια πρὸς βιομηχανίας, εἶχον χορηγηθῆ μόνον 378 τὸ 61. Διατὶ ἐχορηγήθησαν μόνον τόσα; Διότι τόσα ἐζητήθησαν καὶ ἐκρίθησαν ὅτι ἦσαν ἄξια τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ο.Χ.Ο.Α. καὶ τῶν διαφόρων τραπεζικῶν ὀργανισμῶν. Ἀλλ’ ἂν εἴχομεν καιρὸν θὰ ἦτο ἐνδιαφέρον νὰ συζητήσωμεν περὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος βραδύτερον, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν. Τρίτον μέτρον ἦτο ἡ ἵδρυσις Τραπεζῶν ἐπενδύσεων μὲ τὴν συνεργασίαν Τραπεζῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τέταρτον ἡ τραπεζικὴ ἀπελευθέρωσις διαφόρων πιστωτικῶν ἐλέγχων καὶ διαφόρων συναλλαγῶν. Ἐδῶ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Καψάλης μὲ τὴν κριτικὴν τὴν ὁποίαν ἤσκησεν, ἐν σχέσει πρὸς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπήν. Καθ’ ὅ ἄλλως τε μέτρον ἰσχυρίσθη ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ παρεμβαίνουν ἐπὶ θεμάτων εἰδικῶν, ἔχει ἐξ ἀντικειμένου ἄδικον, διότι μὲ τὰ εἰδικὰ θέματα, τὰ σχέσιν ἔχοντα πρὸς τὴν Αʹ ἢ Βʹ βιομηχανίαν δὲν ἀσχολοῦνται οἱ Ὑπουργοί, ἀσχολεῖται ἡ ὑποεπιτροπὴ πιστώσεων καὶ ὄχι ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή. Θὰ ἔλθῃ κἄποτε ἡ στιγμὴ ποὺ ὁ τόπος δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην φυσικὰ τῆς λειτουργίας Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Πιστεύω ὅτι ὁ καιρὸς αὐτὸς δὲν ἔφθασε καὶ δὲν ἔφθασε δι’ ἕνα λόγον ἁπλοῦν, κύριοι βουλευταί. Καὶ ὁ λόγος ὁ ἁπλοῦς, εἶναι ὁ ἑξῆς: Ὅτι εἰς τὰς ὑποαναπτύκτους χώρας ὑπάρχει μία τάσις, μία τάσις φυσική, συνισταμένη εἰς τοῦτο. Ἐνῷ ἀλλοῦ οἱ ποσοτικοὶ ἔλεγχοι ἐπαρκοῦν, ἐνῷ δηλαδὴ ἡ λειτουργία τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας ἀρκεῖ διὰ νὰ τραποῦν τὰ κεφάλαια πρὸς τὰς κατευθύνσεις τὰς οἰκονομικωτέρας καὶ τὰς περισσότερον ἐπιθυμητάς, ἀντιθέτως εἰς μίαν οἰκονομίαν, ἡ ὁποία τελεῖ ὑπὸ ἀνάπτυξιν, δὲν ἀρκοῦν οἱ γενικοὶ καὶ ποσοτικοὶ περιορισμοί, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἰσαχθοῦν καὶ ποιοτικά τινα κριτήρια. Καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Ἐπειδὴ δὲν ἔχει ἀναπτυχθῆ ἐπαρκῶς ἡ οἰκονομία αἱ συμφέρουσαι τὸ κοινωνικὸν σύνολον ἐπενδύσεις καὶ βιομηχανίαι, εἶναι πάρα πολὺ συχνὰ ὀλιγώτερον ἀποδοτικαὶ ἀπὸ ἄλλας ἐπενδύσεις π.χ. εἰς οἰκοδομάς. Καὶ θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ εἶναι δι’ ἕνα χρονικὸν διάστημα. Ποῖος τὰ ρυθμίζει λοιπὸν αὐτὰ τὰ θέματα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅλα τὰ πολιτισμένα κράτη τοῦ κόσμου; Ἠμπορεῖ νὰ μὴ ὑπάρχῃ τύποις συνεστημένη Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, π.χ. εἰς τὴν Μ. Βρεταννίαν, ἀλλ’ ὑπάρχει οὐσία, ἐπαφὴ μεταξὺ τοῦ θησαυροφυλακίου καὶ τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ τελευταίως, κύριοι συνάδελφοι, ἐλήφθησαν καὶ ἄλλα μέτρα γενικὰ μειώσεως τῶν ἐπιτοκίων τῶν βιομηχανικῶν πιστώσεων ἀπὸ 10 εἰς 8,5 καὶ ἄλλα τινὰ μέτρα, ἀφορῶντα εἰς τὴν κατάργησιν προμηθείας κλῆριγκ. Ἐμειώθη πέραν τούτων ἡ τιμὴ τοῦ μαζοὺτ τοῦ βιομηχανικοῦ. Ἐλήφθησαν μέτρα δηλαδή, τὰ ὁποῖα ἅπαντα ἔχουν ὡς συνέπειαν τὴν μείωσιν τοῦ κόστους. Ἡ μείωσις ἡ ἐπελθοῦσα ἐκ τῆς λήψεως τῶν μέτρων τούτων καθὼς καὶ τοῦ πρώτου πιστωτικοῦ μέτρου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθην τοῦ μέτρου τοῦ παρελθόντος Μαρτίου, σημαίνει ἐλάφρυνσιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, κύριοι βουλευταί, κατὰ 30 ἑκ. περίπου. Δὲν προφθαίνω, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀσχοληθῶ μὲ σωρείαν ἄλλων θεμάτων μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀσχοληθῶ, ἀλλ’ ἡ ὥρα δὲν τὸ ἐπιτρέπει. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ χώρα εὑρίσκεται, ἂν τὸ θέλωμεν καὶ ἂν εἴμεθα ἄξιοι νὰ τὸ θέλωμεν ἡμεῖς ὅλοι, οἱ ὁποῖοι ὑποτίθεται, ὅτι εἴμεθα οἱ ἡγέται οἱ πολιτικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ χώρα, λέγω, ὁδηγεῖται πρὸς ἕνα δρόμον, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ εἶχεν ὑπὸ ἄλλας συνθήκας τὴν εὐκαιρίαν νὰ βαδίσῃ. Δὲν θὰ εἶχε τὴν εὐκαιρίαν ἡ χώρα νὰ βαδίσῃ τὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ βαδίσῃ σήμερον, χάρις εἰς τὴν σταθερότητα τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐνέπνευσε τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τὸ κλῖμα εἰς τὸ ὁποῖον κατὰ τρόπον τόσον ποιητικὸν καὶ ἀόριστον ἀνεφέρθη ὁ κ. Καψάλης. Καὶ ὄντως διαφαίνονται οἱ νέοι προσανατολισμοί. Ἔχομεν τὰ δύο τελευταῖα ἔτη κολοσσιαίαν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν. Ἡ αὔξησις τοῦ τελευταίου ἔτους τῶν εἰσαγωγῶν εἰς κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ εἶναι περίπου 30% καὶ ἔχομεν διὰ πρώτην φορὰν τὸ τελευταῖον ἔτος τὸ 1962 μίαν σημαντικωτάτην αὔξησιν τῶν βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων τῶν ἰδιωτικῶν, μίαν αὔξησιν κατὰ 44%, ἐν σχέσει μὲ τὸ προηγούμενον ἔτος. Ὁ ἀριθμός, νομίζω, εἶναι κάπως παρήγορος. Αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις αἱ πραγματοποιηθεῖσαι τὸ 1961 εἰς τὸν τομέα τῆς βιομηχανίας ἦσαν 1682 ἑκατ. καὶ αἱ πραγματοποιηθεῖσαι τὸ 1962, ἦσαν 2.350 ἑκατομμ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ λόγος εἰς τὸν ὁποῖον στηρίζω τὴν γενικωτέραν αἰσιοδοξίαν μου εἶναι ὁ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως γεωγραφικῆς μία χώρα σήμερον προνομιακή, προνομιακὴ διότι εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, καὶ ἑπομένως ἡ οἰκονομία της ἀπολαμβάνει ὅλων τῶν πλεονεκτημάτων τῶν ὁποίων ἀπολαμβάνουν τὰ μέλη τῆς ἀγορᾶς ταύτης. Εἶναι ἀκόμη χώρα, ἡ ὁποία ἔχει κατὰ παράδοσιν δεσμοὺς μὲ τὰς γύρω χώρας τῆς Μ. Ἀνατολῆς, αἱ ὁποῖαι συνήθως εὑρίσκονται εἰς στενὴν οἰκονομικὴν καὶ γενικώτερον πολιτιστικὴν σχέσιν μαζί μας. Καὶ διερωτῶμαι μήπως ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀκριβῶς ἡ χώρα, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς γέφυρα συνδέουσα τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν κατ’ ἀνάγκην ὀφείλουν καὶ διὰ γενικωτέρους πολιτικοὺς λόγους, ἀλλὰ καὶ δι’ οἰκονομικοὺς λόγους νὰ καταβάλλουν αἱ προηγμέναι χῶραι τῆς δύσεως, διὰ νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν χωρῶν τῆς λεκάνης τῆς Ἀν. Μεσογείου. Καὶ δὲν μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι συμπτωματικὸν τὸ γεγονός, ὅτι τὰς ἡμέρας αὐτὰς συζητεῖται ἡ ἵδρυσις βιομηχανιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ὡς σκοπὸν τὴν κατασκευὴν μηχανολογικῶν συσκευῶν, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθοῦν δι’ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελεσθοῦν εἰς ἄλλας χώρας ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, εἰς χώρας τῆς Μ. Ἀνατολῆς. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Πέραν αὐτῶν τῶν χαρακτηριστικῶν ἡ Ἑλλὰς παρουσιάζει ἕνα πολὺ μεγάλο πλεονέκτημα τὴν ὥραν ποὺ συμβαίνει ὅλαι αἱ χῶραι τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, πλὴν μιᾶς νὰ ἔχουν φθάσῃ τὸ ἐπίπεδον τῆς πλήρους ἀπασχολήσεως ἢ νὰ τὸ ἔχουν καὶ ὑπερβεῖ. Καὶ διερωτῶμαι μήπως σημειωθῇ μὲ τὴν Ἑλλάδα —καὶ νομίζω καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἠμπορεῖ νὰ σημειωθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη τὰ τελευταῖα χρόνια— εἶναι μία σύγκρισις ἡ ὁποία τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν εἶναι θεμιτή, μὲ τὴν Καλλιφόρνιαν. Εἰς τὴν Καλλιφόρνιαν ἐσημειώθη μία συνειδητὴ πολιτικὴ οἰκονομικὴ ἀναπτύξεως καὶ μέσα εἰς τὰ τελευταῖα 20 χρόνια αὐτὴ ἡ καθυστερημένη πολιτεία γεωργικοῦ χαρακτῆρος ἐπετέλεσε μέσα εἰς τὴν οἱονεὶ κοινὴν ἀγορὰν τῶν Ἀμερικανικῶν Πολιτειῶν ἰλιγγιώδη βήματα προόδου τὰ ὁποῖα διὰ νὰ ἐπιτελέσουν αἱ γειτονικαὶ πολιτεῖαι εἶχον ἀναλώσει ὄχι 20 ἀλλὰ 60, 70 καὶ 80 χρόνια. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις πιστεύει ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν προσεχῶς νὰ συζητήσῃ τὶ ἐπέτυχε καὶ τὶ δὲν ἐπέτυχεν ἐφαρμόζουσα τὸ πρῶτον 5ετὲς πρόγραμμα. Οἱ κύριοι στόχοι τοῦ προγράμματος πιστεύω ὅτι θὰ ἐπιτευχθοῦν μέχρι πέρατος τῆς περιόδου καὶ θὰ ἔχουν ὑπερφαλαγγισθῆ. Καὶ ὁ κύριος στόχος, ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ ὡρισμένον ποσοστόν, βεβαίως, θὰ ἔχῃ πραγματοποιηθῆ. Καὶ τὰ ἔργα ὑποδομῆς, τὰ κυριώτερα βεβαίως, θὰ ἔχουν πραγματοποιηθῆ. Ἀκόμη καὶ ἡ πρόβλεψις τοῦ κ. Καψάλη, ὡς πρὸς τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ εἶναι ἐσφαλμένη, διότι δὲν θὰ γίνῃ πραγματοποίησις ἀρδεύσεως 750.000 στρεμμάτων, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν πραγματοποιήσει ἀρδεύσεις ἑνὸς ἑκατομμυρίου περίπου διακοσίων χιλιάδων στρεμμάτων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητῶνται ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς γενικῆς πολιτικῆς συζητήσεως τοιαῦτα θέματα, διότι κατ’ ἀνάγκην ἐξετάζονται ἀβαθῶς καὶ ἐπιπολαίως, τόσον ἀπὸ τὸν κ. Καψάλην, ὅσον καὶ ἀπὸ ἐμέ. Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, νομίζει, ὅτι οἱ κύριοι στόχοι τοῦ προγράμματος ἐπέτυχαν καὶ ἐπέτυχαν ὅσον —λυποῦμαι ποὺ θὰ τὸ εἴπω καὶ πάλιν— δὲν ἔχει τύχει ἄλλο παρόμοιον πρόγραμμα ἐφαρμοσθὲν εἰς χώραν, ἡ ὁποία διανύει τὸ ἴδιον περίπου στάδιον, ποὺ διανύομεν ἡμεῖς. Ὑπάρχουν πολλαὶ χῶραι, αἱ ὁποῖαι διανύουν αὐτὸ τὸ στάδιον. Δὲν εἶναι κἄτι τὸ σπάνιον εἰς αὐτὸν τὸν κόσμον. Καὶ προκύπτει ἤδη ἡ ἀνάγκη συντάξεως νέου προγράμματος. Τὸ νέον πρόγραμμα, κύριοι συνάδελφοι, θὰ συνταχθῇ βάσει προσηρμοσμένων πρὸς τὰς νέας συνθήκας κριτηρίων, θὰ ἀποβλέπῃ εἰς στόχους διότι εἰσήλθομεν, ὡς ἐτόνισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς νέαν φάσιν τῆς οἰκονομικῆς μας ἀναπτύξεως. Θὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπίσης καὶ νέα τεχνικὴ προγραμματισμοῦ, ἡ ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πρώτου πενταετοῦς προγράμματος διὰ λόγους προδήλους. Οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναμείνωμεν πρῶτον τὴν δημιουργίαν τεχνικῶν προϋποθέσεων καὶ ὀργανωτικῶν προϋποθέσεων καὶ κατόπιν νὰ ἀρχίσωμεν νὰ κατασκευάζωμεν ἔργα ὑποδομῆς. Ἔπρεπε νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων ὑποδομῆς τὰ ὁποῖα σήμερον μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ παρασκευάσωμεν τὸ πρόγραμμα τῆς προσεχοῦς 10ετίας. Τὸ πρόγραμμα θὰ παρασκευασθῇ μὲ προσοχὴν καὶ ἡσυχίαν. Ἔχει καιρὸν ἡ Κυβέρνησις 1½ ἔτος διὰ νὰ τελειώσῃ καὶ ἐμφανίσῃ πρόγραμμα. Φυσικὰ τὸ νέον πρόγραμμα θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὸ βασικὸν περιστατικόν, ὅτι ἡ Χώρα θὰ συνδεθῇ μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ὅτι νέα κριτήρια πρέπει νὰ ἰσχύσουν, ὅτι πρέπει νὰ πᾶμε πρὸς μίαν πολιτικὴν ἀνοικτῶν θυρῶν ἀπὸ ἀπόψεως βιομηχανικῆς καὶ ὅτι ὁ στόχος μας τῆς προσεχοῦς 10ετίας πρέπει νὰ εἶναι ἡ σχεδὸν πλήρης ἀπασχόλησις τοῦ πληθυσμοῦ, ὡς ὑπῆρξε στόχος τῆς Ἰταλίας κατὰ τὴν τελευταίαν 20ετίαν ἢ 30ετίαν. Στόχοι ἐπίσης θὰ εἶναι ἡ ταὐτόχρονος ἐξύψωσις τοῦ ἐπιπέδου τῆς παραγωγικότητος, ἥτις δύσκολα συνδυάζεται, ὡς γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν ἐπίτευξιν ὑψηλῶν ἐπιπέδων ἀπασχολήσεως. Καὶ ἐδῶ προκύπτουν αἱ μεγάλαι δυσκολίαι. Καὶ ἡ τρίτη κατεύθυνσις, ἡ βασικὴ τοῦ νέου προγράμματος, πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐξαγωγική. Καὶ ἐν τούτῳ θὰ συμφωνήσω, βεβαίως, μὲ τὸν κ. Καψάλην. Τὸ νέον πρόγραμμα πρέπει πλέον νὰ στηριχθῇ εἰς ἀναλύσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν, διὰ τὸ πρῶτον 5ετὲς πρόγραμμα, σχεδὸν περιτταί. Ἐπερίττευε νὰ γίνῃ π.χ. τὴν ὥρα ποὺ παρουσιάζετο τὸ πρῶτον 5ετὲς πρόγραμμα πλήρης, ὑπὸ τὴν ἐπιστημονικὴν ἔννοιαν, ἀνάλυσις μέχρι καὶ τῆς τελευταίας δυνατῆς λεπτομερείας τοῦ συμπλέγματος, ποὺ λέγεται ἐργατικὸν δυναμικόν. Ἀλλὰ διὰ πρώτην φορὰν πλέον πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐνδελεχὴς καὶ προσεκτικὴ ἀνάλυσις καὶ αὐτοῦ τοῦ συμπλέγματος. Πρέπει νὰ ἐρευνηθοῦν τὰ περιθώρια π.χ. τῆς ὑποαπασχολήσεως εἰς τὴν γεωργίαν κατὰ τρόπον ἐπιστημονικόν. Πρέπει νὰ ἐρευνηθῇ π.χ. ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀγορᾶς ἐργασίας καὶ αἱ μέθοδοι καλύψεως ἐποχιακῶν αἰχμῶν. Πρέπει, πρὸ παντός, νὰ γίνῃ ἕνα πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον θὰ καθορίσῃ, ἐν ὄψει τῶν συγκρινομένων οἰκονομικῶν στόχων, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ ἐπιτύχωμεν, τὸ ἀναγκαιοῦν ἀνθρώπινον δυναμικόν, τὰς μεθόδους αἱ ὁποῖαι θὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ νὰ παραγάγωμεν καὶ τὰς ἐπενδύσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἀποτέλεσμα. Πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην ἡ Κυβέρνησις, λίαν συντόμως, κ. συνάδελφοι, θὰ ἐξαγγείλῃ μέτρα καὶ ἔτσι θὰ ἠμπορέσῃ, ὄχι ἐν ὀνόματι ἀφῃρημένων ἰδεῶν, ἐν ὀνόματι τῆς φαντασίας τῶν μελῶν της ἢ τοῦ Ἀρχηγοῦ της, ἀλλὰ ἐν ὀνόματι τῶν ἔργων της καὶ τῶν συγκεκριμένως ἐκδηλουμένων προθέσεών της, ὄχι ἐν ὀνόματι τῶν συνθημάτων τῶν καταναλωτικῶν, μὲ τὰ ὁποῖα κατέρχεται ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἰς τὸν ἀγῶνα, ἀλλὰ ἐν ὀνόματι ἑνὸς συγκεκριμένου πολιτικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἐπεκτείνεται εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς καὶ εἰς τὸν τομέα τὸν πολιτικόν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν καὶ τῆς ἐξωτερικῆς καὶ τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν τομέα τὸν οἰκονομικὸν καὶ τὸν κοινωνικόν, κατὰ τρόπον σαφῆ καὶ συγκεκριμένον. Θὰ προσπαθήσωμεν, κ. βουλευταί, νὰ ἐνσαρκώσωμεν, ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ἔκφρασιν, τὴν φαντασίαν μας εἰς συγκεκριμένας μεθόδους, εἰς τὸ πρόγραμμα καὶ τὰς συγκεκριμένας διαδικασίας του καὶ θὰ προσπαθήσωμεν νὰ πείσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νομίζω, ἄλλως τε, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἤδη πεπεισμένος, ὅτι ὁ μόνος δρόμος, τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ βαδίσῃ, εἶναι ὁ δρόμος τῆς ἐλευθέρας δημοκρατικῆς οἰκονομίας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς αὐτὸν τὸν δρόμον δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν βαδίσῃ ἄλλως, ὑπὸ τὰς σημερινὰς πολιτικὰς συνθήκας, παρὰ μόνον μὲ ἡμᾶς καὶ μὲ τὸν Ἀρχηγόν μας. (Χειροκροτήματα).

§15Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα πρῶτον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπεκάλεσε μυθικοὺς δύο ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδωσα προηγουμένως, ὅτι βεβαίως ὡς Ὑπουργὸς πρέπει νὰ γνωρίζῃ τοὺς ἀριθμοὺς καλύτερον παντὸς ἄλλου. Ἐν τούτοις φοβοῦμαι, ὅτι προέβη εἰς αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμὸν προχείρως, χωρὶς νὰ ἐρευνήσῃ τὰ ἀκριβῆ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι μεταξὺ τῶν πραγματοποιηθεισῶν πληρωμῶν, δηλαδὴ τῶν ἀπορροφηθέντων ποσῶν τοῦ προγράμματος Κρατικῶν Ἐπενδύσεων καὶ τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων, ὑπάρχει μία διαφορὰ 1.000 περίπου ἑκατομμυρίων. Ἐπίσης, εἶπον, ὅτι ἐνῷ τὸ πενταετὲς πρόγραμμα τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων προβλέπει τὴν κατασκευὴν ἀρδευτικῶν διωρύγων εἰς 1.800.000 στρέμματα (ἢ πραγματικῶς ἀρδευομένων 1.200.000 στρεμμάτων), κατὰ τὰς σημερινὰς προβλέψεις εἰς τὸ τέλος τοῦ 1964, δηλαδὴ εἰς τὸ τέλος τοῦ 5ετοῦς προγράμματος, δὲν θὰ ὑπερβῶμεν τὰς 750.000 στρέμματα. Ἐπιμένω νὰ καταχωρηθοῦν αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ καὶ ὅταν δημοσιευθοῦν τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα, θὰ ἴδωμεν ποῖος ἔχει δίκαιον. Πέραν αὐτῶν, ὅταν σᾶς ἀνέφερα τὰς δύο χώρας, μὲ ὑψηλότερον ποσοστὸν αὐξήσεως εἰσοδήματος, τὴν Ἰταλίαν καὶ Ἰαπωνίαν, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὑπάρχουν χῶραι μὲ δημοκρατικὸν καθεστὼς καὶ μὲ σταθερότητα νομισματικήν, δὲν ἐφανταζόμην, ὅτι θὰ ἐπροβάλατε τὴν ἀντίρρησιν, ὅτι αἱ χῶραι αὐταὶ δὲν πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει διότι εἶναι οἰκονομικῶς ἀνεπτυγμέναι. Διότι τὸ ὅτι ἀκριβῶς εἶναι ἀνεπτυγμέναι, εἶναι ἐναντίον τῶν ἐπιχειρημάτων σας. Σεῖς, ὁ ἴδιος, ἀπὸ τοῦ βήματος εἴπατε, ὅτι εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἀναπτύξεως τὰ ποσοστὰ εἶναι μεγαλύτερα παρὰ βραδύτερον. Συνεπῶς, ἔχω δίκαιον καὶ δὲν ἀπεμακρύνθην ἀπὸ τὰς προϋποθέσεις τοῦ ἐρωτήματός σας. Εἶπεν, ἐπίσης, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ πρότασίς μας περὶ γενναίας μειώσεως τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν θὰ φέρῃ ἀναταραχήν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἀποβῇ ἐπικίνδυνος διὰ τοὺς ἀδήλους πόρους καὶ τὴν εἰσροὴν κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἀντιθέτως ἡ ἀνάπτυξις τῆς οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ ἡ μείωσις τῆς φορολογίας θὰ ἐνισχύσῃ τὴν εἴσοδον κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Σεῖς, βεβαίως, ἔχετε τὸν φόβον τῆς ἀναταραχῆς, ἡμεῖς δὲν τὸν ἔχομεν καὶ ὅταν μᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία θὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν μείωσιν καὶ μάλιστα εἰς ὑψηλότερον ποσοστὸν ἀπὸ ὅ,τι εἶχον προτείνει ἀρχικῶς, σκεπτόμενος ἀκριβῶς τὴν ἀτολμίαν σας. Κύριε Ὑπουργέ, ὡμιλήσατε δι’ ὅλα τὰ κατορθώματα τῶν Κυβερνήσεων τοῦ κ. Καραμανλῆ, κατὰ τὴν τελευταίαν 7ετίαν. Ἴσως δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶσθε σεῖς, ποὺ πλέκετε αὐτὸ τὸ ἐγκώμιον, διότι ὅταν ἀπεχωρήσατε τῆς Κυβερνήσεως ἐσκέπτεσθο διαφορετικὰ καὶ ἐκρίνατε κατὰ τελείως ἀντίθετον τρόπον τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἐκθειάζετε. Τέλος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς σκοπιμότητος καὶ τοῦ τρόπου ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἂν σεῖς δὲν θέλετε νὰ κάμετε τὴν Ἐπιτροπήν, ἀφήσατέ μας νὰ τὴν κάμωμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ δώσατέ μας τὰ πλήρη στοιχεῖα. Διότι αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπατε περὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἀφοροῦν τὸν τυπικὸν ἔλεγχον καὶ μόνον.

§16Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ τοποθέτησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Καψάλης τοῦ φορολογικοῦ θέματος δὲν εἶναι ὀρθή. Εἰς χώρας ὑποαναπτύκτους ὑπάρχει ὁ κίνδυνος ὅταν μειωθῇ ἡ ἄμεσος φορολογία, ὅσον θέλει νὰ τὴν μειώσῃ ὁ κ. Καψάλης, ἡ μείωσις νὰ μὴ χρησιμοποιηθῇ ὡς κίνητρον διὰ παραγωγικὰς ἐπενδύσεις, ἀλλὰ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ καταναλωτικοὺς σκοπούς, καὶ μάλιστα διὰ καταναλωτικοὺς σκοποὺς τῶν πλουσιωτέρων τάξεων. Δι’ αὐτὸ τὸ ὀρθότερον ποὺ πρέπει νὰ γίνῃ εἶναι νὰ συνδυάζεται ἡ φορολογική, ἢ κάθε ἄλλου εἴδους ἀπαλλαγὴ μὲ τὸ ἀποτέλεσμα. Καὶ πῶς συνδυάζεται; Συνδυάζεται π.χ. μὲ τὴν μέθοδον τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐφαρμόσει διὰ τῆς θεσπίσεως ὑψηλῶν ἀποσβέσεων τῶν βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων. Διὰ νὰ ἀπολαύσῃ κανεὶς ὑψηλῶν ἀποσβέσεων πρέπει νὰ κάμῃ καὶ ἐπενδύσεις καὶ τότε μόνον ἀπολαμβάνει. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος ν’ ἀπολαμβάνῃ τὴν ὥραν ποὺ σκέπτεται νὰ καταναλώσῃ τὸ προϊὸν τοῦ νομίμου ἔστω κέρδους του. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ σφάλλει ὁ κ. Καψάλης προκειμένου περὶ οἰκονομιῶν αἱ ὁποῖαι διανύουν τὴν φάσιν τὴν ὁποίαν διανύομεν ἡμεῖς. Ὁ κ. Καψάλης δὲν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσῃ, διότι προσεπάθησα νὰ ἐξηγήσω ὅτι κατὰ τὴν πρώτην φάσιν τῆς ἐξελίξεως τῶν ὑποαναπτύκτων οἰκονομιῶν τὰ ποσοστὰ τῆς αὐξήσεως εἶναι ὑψηλά. Κατὰ τὴν δευτέραν φάσιν, δηλ. τὴν φάσιν τῆς κατασκευῆς τῆς ὑποδομῆς, τὰ ποσοστὰ αὐτὰ εἶναι φυσικὸν νὰ ὑποχωρήσουν. Καὶ ἀφοῦ ἀρχίσῃ νὰ ἀποδίδῃ ἡ ὑποδομή, ἀρχίζουν τὰ ποσοστὰ καὶ πάλιν νὰ ἀνεβαίνουν, μέχρις ὅτου φθάσει ἡ χώρα τὸ ἐπίπεδον τῆς πλήρους ἀπασχολήσεως, ὁπότε καὶ εἰσέρχεται εἰς τὸ τέταρτον στάδιον ἡ χώρα, καὶ τότε τὰ ποσοστὰ γίνονται χαμηλότερα. Ἡ Ἰταλία, δὲν ἔφθασεν εἰς ἐπίπεδον πλήρους ἀπασχολήσεως ἀκόμη.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§18Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς παράταξις πιστεύομεν ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πολιτικὸν Σῶμα καὶ ὡς πολιτικὸν Σῶμα λειτουργεῖ καλῶς καὶ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀποστολήν της ὅταν εὑρίσκεται εἰς ἀνταπόκρισιν μὲ τὰ τρέχοντα γεγονότα, μὲ τὴν ζωὴν καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ. Ἡ ἀποκλειστικὴ ἀπασχόλησις τῶν συζητήσεων μὲ στατιστικὰ στοιχεῖα, ἡ παράθεσις καὶ ἀντιπαράθεσις ὑπολογισμῶν, δημιουργεῖ τὸν κίνδυνον μετατροπῆς τῆς Βουλῆς εἰς μαθηματικὸν φροντιστήριον. Πρὸς διασκεδασμὸν αὐτῆς τῆς ἐκτροπῆς καὶ κατ’ ἐφαρμογὴν τῆς ἀπόψεώς μας, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πολιτικὸν Σῶμα, θὰ ἐπανασυνδέσω τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος μὲ τὰ γεγονότα, μὲ τὴν ζωὴν τοῦ λαοῦ μας, καὶ ἰδιαιτέρως τῆς νεολαίας μας. Αὐτὴ ἡ νεολαία, τὸ παρὸν καὶ μέλλον τῆς χώρας μας, ἐνῷ ἡμεῖς συζητοῦμεν ἐδῶ καὶ περὶ Παιδείας, ὑπέστη σήμερον τὴν βάναυσον ἐπίθεσιν τοῦ ἀστυνομικοῦ κράτους. Ἀστυνομικὰ ὄργανα, κατ’ ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ οἱ σπουδασταὶ ἀσκοῦντες ἀπαράγραπτον συνταγματικὸν δικαίωμα, ἀπεφάσισαν καὶ ἐπραγματοποίησαν πορείαν πρὸς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, μὲ σκοπὸν νὰ ἐπιδώσουν ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον φέρει ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον ὑπογραφὰς ἀπὸ τὸ διεξαχθὲν δημοψήφισμα ὑπὲρ τῆς διαθέσεως διὰ τὴν Παιδείαν ποσοστοῦ 15% ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπετέθησαν. Ἡ νεολαία ἐποδοπατήθη ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν. Πολλοὶ σπουδασταὶ συνελήφθησαν καὶ ἐτραυματίσθησαν. Ἐκινητοποιήθη ὁλόκληρος ἡ ἀστυνομικὴ δύναμις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀπέκλεισε τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τὰ ἄλλα Ἀνώτατα Ἱδρύματα, εἰσέβαλεν ἐντὸς τῶν αἰθουσῶν διδασκαλίας, παρεβίασε ὠμότατα πᾶσαν ἔννοιαν Ἀκαδημαϊκοῦ ἀσύλου διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν νεολαίαν νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν πορείαν πρὸς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας.

§19Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, συμπτωματικῶς ἐξερχόμενος τῆς οἰκίας μου συνήντησα ἕνα ἀρχιερέα, ὁ ὁποῖος ἐξεδήλωσε τὸν ἀποτροπιασμόν του διὰ τὰ σημερινὰ γεγονότα.

§20Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔπρεπε νὰ ἀναμένωμεν τὸν σημερινὸν ἀγῶνα τῆς νεολαίας, διότι χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁμιλῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὕβρισε τὴν νεολαίαν μας, λέγων ὅτι ἡ νεολαία δὲν ἔχει ἰδανικά. Ἡ σημερινὴ νεολαία ἀγωνίζεται διὰ τὸ ὕψιστον τῶν ἰδανικῶν, διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς Παιδείας μας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐκστομίσας τὴν βαρεῖαν αὐτὴν φράσιν, ἀπέδειξεν ὅτι ὁ ἴδιος καὶ ὄχι ἡ νεολαία, δὲν ἔχει ἰδανικά. Ὅταν ὑπάρχει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις μὲ τὸν σημερινὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ὑβρίζει τὴν νεολαίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις τῆς Παιδείας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔπρεπε ἐὰν εἶχε στοιχειώδη εὐαισθησίαν πρὸ πολλοῦ νὰ ἔχῃ ὑποβάλει τὴν παραίτησίν του. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύνθημα τῶν ὑφισταμένων τὴν ἀστυνομικὴν βαναυσότητα σπουδαστῶν. Τὸ μεταφέραμεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς καὶ τὸ υἱοθετοῦμεν, ὡς στοιχεῖον τῆς προτάσεώς μας περὶ δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μιμούμενος τὸν συνάδελφόν του ἐπὶ τῆς Παιδείας διὰ νὰ ἀποδώσῃ μομφὴν εἰς τοὺς βουλευτὰς τοῦ Κόμματός μας, ὅτι ἔδωσαν ψευδῆ δῆθεν στοιχεῖα διὰ τὰ μέχρι σήμερον ἐκτελεσθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἔργα, εἰς τὴν ἀγόρευσίν του περιεπλανήθη περὶ πολλά. Τὰ ἔργα, εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶναι ὑλικὰ στοιχεῖα, ἀντιληπτὰ εἰς τὴν Κοινὴν ἀντίληψιν καὶ δὲν δύνασθε νὰ τὰ ἀμφισβητήσητε. Εἴμεθα σύμφωνοι ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀπαντῶμεν ὅμως ὅτι ἄλλο τόσον ἔχει διαμορφωθῆ κοινὴ πεποίθησις ὅτι εἰς τὰ ἔργα αὐτὰ καὶ ἱεράρχησις δὲν ὑπῆρξε καὶ ὑπερυπερβάσεις καὶ κακοτεχνίαι καὶ σκανδαλώδεις ἀνωμαλίαι κατηγγέλθησαν. Εἰς ταῦτα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀνταπαντᾷ. Πῶς τὸ θέλετε; Μπορεῖ νὰ ἦσαν ὁριστικαὶ αἱ μελέται, ἐχρειάσθη ὅμως νὰ γίνουν καὶ ἄλλα συμπληρωματικὰ ἔργα καὶ ἐντεῦθεν αἱ ὑπερβάσεις. Διατὶ ἀντιμετωπίζετε ἐπιπολαίως τὸ ζήτημα; Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιπολαιότης εὑρίσκεται πρὸς τὴν πλευρὰν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Ἐφόσον ἡ δημοπράτησις τῶν ἔργων ἔγινε βάσει ὁριστικῶν μελετῶν καὶ μετὰ ταῦτα ἐχρειάσθησαν προσθῆκαι καὶ συμπληρώσεις κόστους πολλῶν ἑκατομ. ὥστε νὰ ἔχωμεν ὡς ἀποτελέσματα ὑπερβάσεις καὶ 900%, τοῦτο σημαίνει ὅτι αἱ μελέται, ἐφόσον δὲν προέβλεψαν ὁλόκληρον τὸ ἔργον, ἦσαν ἐπιπόλαιαι, ἀθελήτως ἢ καὶ ἠθελημένως. Ἀλλὰ εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Εἰς ποίας χώρας, μὲ τὰς ἀναλογίας τῆς Ἑλλάδος, ὑπάρχουν 1.250.000 καταθέται καὶ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τ’ ἀποτελέσματα αὐτὰ ἀποδεικνύουν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος. Τὸ δῆθεν ἐπιχείρημα, κ. βουλευταί, μᾶς ὑποχρεώνει νὰ ὑποβάλλωμεν καὶ ἡμεῖς ἐρωτήσεις. Λέγει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ ἐτήσιον κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα τῶν Ἑλλήνων εἶναι 275 ἕως 350 δολλάρια, δηλαδὴ περίπου 9.000 δραχμάς. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ μίαν κατ’ ἀρχὴν ἐκμηδένισιν τοῦ ὑπουργικοῦ ἐπιχειρήματος περὶ τῆς αὐξήσεως εἰσοδημάτων, ὡς αἰτίας διὰ τὰς πολλὰς καταθέσεις; Καὶ περαιτέρω, ὅμως, ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἔχουν αὐτὰς τὰς 9.000 δραχμάς; Γνωρίζετε ὅτι τοῦτο δὲν συμβαίνει καὶ ὅτι εἶναι ἀπατηλὸς ὁ τρόπος ὑπολογισμοῦ περὶ τῆς κατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ κεφαλήν. Δὲν μᾶς εἶπεν, ἐξ ἄλλου, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐὰν μέσα εἰς τὸ 1.250.000 τῶν καταθετῶν ὑπελόγισε καὶ τὰς ἀπόρους κορασίδας μὲ τὰ βιβλιάρια προικοδοτήσεως τῶν 1.000 δραχμῶν. Ἐπίσης, ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν ἀνέφερεν, οἱ 1.250.000 καταθέται, μὲ τὶ ποσὸν ἐμφανίζονται κατὰ οἰκογένειαν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοῦ ἑξῆς φαινομένου: Νὰ ὑπάρχουν ἕν ἑκατομμύριον καταθέται μὲ καταθέσεις 5–10 χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι, μὲ ὑψηλὰς καταθέσεις, νὰ εἶναι μεγιστᾶνες τοῦ πλούτου.

§21Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, ὅτι εἰς τὰ Ταμιευτήρια δὲν ὑπάρχουν μεγιστᾶνες;

§22Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἔπρεπε, κ. Ὑπουργέ, νὰ καταθέσητε πλήρη στοιχεῖα. Δηλαδή, τὸν ἀριθμὸν τῶν καταθετῶν καὶ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἔχει καταθέσει ἕκαστος, διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ μέγας ἀριθμὸς καταθετῶν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὑψηλὸν ἐπιτόκιον καὶ εἰς τὸ γεγονός, ὅτι οἱ ἄνθρωποι κατέχονται ἀπὸ αἴσθημα ἀνασφαλείας. Γνωρίζει ἕκαστος, ὅτι αὔριον ἴσως νὰ μὴ ἔχῃ νὰ φάγῃ καὶ στερεῖ τὰ παιδιά του σήμερον, διὰ νὰ ἔχῃ 5 δραχμὰς αὔριον δι’ ἐκτάκτους ἀνάγκας. Δὲν εἶναι αἴσθημα ἀσφαλείας περὶ τὴν οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν σταθερότητα, ὅπως ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ αἴσθημα ἀνασφαλείας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἠθέλησε νὰ ἐπικαλεσθῇ ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὰ καταγγελθέντα διὰ τὰς ὑπερβάσεις εἰς ὅλα τὰ ἔργα. Ἡ προσπάθεια δὲν εἶναι τυχαία. Μέσα εἰς τὰς ὑπερβάσεις, τὰς ὁποίας, ὁ κ. Ὑπουργός, ἐπιχειρηματολογῶν, ἀποδίδει εἰς ἁπλᾶς κακοτεχνίας, εἰς ἔλλειψιν προβλέψεων, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχουν καὶ καταχρήσεις. Αὐτὰς ἠθέλησεν, ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ καλύψῃ. Ἀρνεῖται τὴν ἔρευναν καὶ τὸν ἔλεγχον. Πρέπει νὰ ἐνθυμηθῇ ἡ Βουλή, ὅτι ὑπάρχουν προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἰδίᾳ ἐπὶ τῶν σημαντικῶν ἔργων, ὅταν ταῦτα συνεζητοῦντο εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συσταθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα τῶν ὑπερβάσεων. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, πάντοτε ἀπέκρουσε τὰς προτάσεις. Ἀπέκρουσε καὶ τὴν ἐκ τῶν ὑστέρων, κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν, πρότασιν τοῦ κ. Μαρκεζίνη, διὰ τὴν ἔρευναν τοῦ θέματος ἀπὸ ἀδιάβλητον ἐπιτροπήν. Ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται τὸν ἔλεγχον διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ χαρακτηρίζῃ τὰς ἐπικρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὡς ὑπερβολάς.

§23Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, διατί δὲν διευρύνει τὸν Ἰσθμὸν τῆς Κορίνθου, ὁπότε πολλὰ ἀγαθὰ θὰ προέκυπτον διὰ τὴν χώραν, καὶ μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι μελετᾶται τὸ θέμα. Τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐργάτης εἰργάζετο μὲ κασμὰν κατεσκευάσθη ὁ Ἰσθμὸς τῆς Κορίνθου. Σήμερον, τὴν ἐποχὴν τῶν Γκρέϋντερ, δὲν δύνανται νὰ τὸν διαπλατύνουν.

§24Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ὅσα ἐκτὸς τῆς αἰθούσης εἶχον λεχθῆ, διὰ τὴν κυβερνητικὴν πολιτικήν, πρὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως δυσπιστίας, ἀποτελοῦν πλήρη δικαίωσιν τῆς πρωτοβουλίας τῆς ΕΔΑ. Ἀπεδείχθη, κατὰ τὴν συζήτησιν, ὅτι ἡ κυβερνητικὴ πολιτικὴ ἦτο καὶ θὰ παραμείνῃ ἀντιλαϊκή. Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶναι ἀντεργατική, διότι ἀποβλέπει εἰς τὴν καθήλωσιν τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἡμερομισθίων, εἰς τὴν ἁρπαγὴν τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων καὶ τὴν ὑποδούλωσιν τοῦ συνδικαλιστικοῦ κινήματος εἰς τὰς διαθέσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπεδείχθη ἀντιλαϊκὴ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν καθήλωσιν, διότι ἀποβλέπει εἰς τὴν καθήλωσιν, εἰς μείωσιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι κύπτουν ὑπὸ τὸ βάρος τῶν χρεῶν καὶ δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξασφαλίσουν ἀνεκτὸν ὅριον ζωῆς. Εἶναι ἀντιαγροτικὴ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὶς ἐξευτελιστικὲς τιμές, μὲ τὸν ἀνθελληνικὸν προσανατολισμὸν τῶν ἐξαγωγῶν καὶ τὴν ἐγκατάλειψιν τῶν παραγωγῶν εἰς τὰς καταστροφὰς τῆς θεομηνίας. Κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι ἀντιλαϊκὴ ἡ Κυβέρνησις ἀπεδείχθη καὶ ἀπὸ τὸ εἶδος τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὅταν εἰσηγήθη τὸν προϋπολογισμὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐστράφη πρὸς ὡρισμένην κατεύθυνσιν, περιεφρόνησεν— ὅπως ἐνόμισε— τὰς ἄλλας πλευρὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ αὐτό, ἐπιδεικτικώτερον, διέπραξε κατὰ τὴν προχθεσινήν του ὁμιλίαν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Ἐστράφητε, κ. Ὑπουργέ, πρὸς τὴν κυβερνητικὴν πλευράν. Ἐνῷ τὰς ἄλλας πλευρὰς τὰς ἀποστραγγίζετε μόνον, χωρὶς νὰ παρέχητε εἰς αὐτὰς τίποτε.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Βέβαια ἔχουν πολλὰ νὰ λάβουν. (Καὶ δεικνύει τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§26Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐβιάσθητε, κ. Ἀντιπρόεδρε, νὰ παρεξηγήσητε αὐτὰ ποὺ εἶπα. Πιστεύω περισσότερον ἀπ’ ὅτι σεῖς, ὅτι οἱ κ. συνάδελφοι, τὸ 99% τοὐλάχιστον, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν. Δὲν εἶναι εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν τρωκτικῶν. Τὸ ἀτύχημα εἶναι ὅτι χωρὶς νὰ τὸ θέλουν συντελοῦν ὥστε νὰ δίδῃ ὁ προϋπολογισμὸς πρὸς ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὑπενόησα, συντελοῦν ὥστε νὰ συνεχίζηται ἡ τακτικὴ αὐτή. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ προϋπολογισμὸς μὲ μίαν λέξιν εἶναι αὐτός: Ὄχι οἱασδήποτε φύσεως αὐξήσεις εἰς τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἐργαζομένων καὶ ἐργατοϋπαλλήλων εἴτε εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι, εἴτε ἐκπαιδευτικοί, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε καὶ νέας αὐξήσεις εἰς τὰς ἀντιπαραγωγικάς, εἰς τὰς πολεμικὰς δαπάνας. Κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀντιλαϊκὴ ἀπὸ τῶν ἀπόψεων ποὺ ἀνελύθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν πενθήμερον, πρέπει νὰ ἐπιβεβαιωθῇ καὶ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης πλευρᾶς. Ὑπάρχει ἕνα πολυπληθὲς τμῆμα τοῦ λαοῦ μας, τὸ ὁποῖον κατέχει ὡρισμένην θέσιν εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου, καὶ τὸ ὁποῖον ἀποκαλοῦμεν μεσαῖα στρώματα, μεσαίαν καὶ μικρὰν ἐπιχείρησιν. Ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ποτὲ δὲν δημαγωγεῖ, συνηθίζει εἰς πᾶσαν εὐκαιρίαν νὰ ἀποκαλῇ τὸ τμῆμα αὐτὸ τοῦ λαοῦ μας ἡ σπονδυλικὴ στήλη τοῦ καθεστῶτος. Κύριοι βουλευταί, αὐτῆς τῆς σπονδυλικῆς στήλης τοῦ καθεστῶτος, εἶναι τόση ἡ ἔκτασις, τὸ βάθος τῆς ἀντιλαϊκότητος τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, καὶ εἶναι τόση ἡ ὑποδούλωσις εἰς τὰ συμφέροντα τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας καὶ τῶν ξένων μονοπωλιακῶν συμφερόντων, ὥστε αὐτὴ τὴν ὁποίαν κατὰ τὰς δημαγωγικὰς ἐξάρσεις ἀποκαλοῦμεν σπονδυλικὴν στήλην τοῦ καθεστῶτος, ἡ Κυβέρνησις τὴν συντρίβει ἐπὶ μίαν 7ετίαν. Καὶ τὴν συντρίβει ἀκόμη περισσότερον καὶ τὴν ἔχει εἰσαγάγει εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ὁριστικῆς ἀπαλλοτριώσεως κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος καὶ ἰδιαιτέρως μετὰ τὴν εἴσοδον τῆς χώρας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ἕνα καθεστὼς κοινωνικοοικονομικόν, τὸ ὁποῖον διεμόρφωσεν ἡ Κυβέρνησις, μέσα εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον ἡ μικρή, ἡ μεσαία ἐπιχείρησις νὰ ἀνθέξῃ. Στηρίζεται κατὰ τὰ δεδομένα τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς πείρας αὐτὸ τὸ στρῶμα εἰς τὴν καταναλωτικὴν δύναμιν τῶν ἐργαζομένων εἴτε εἰς τὰς πόλεις τῶν ἐργατοϋπαλλήλων, εἴτε εἰς τὴν ὕπαιθρον τῶν ἀγροτῶν. Ὅταν, κ. συνάδελφοι, ἐξ αἰτίας τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς συντρίβονται τὰ εἰσοδήματα αὐτῶν τῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι αἱ κύριοι καταναλωταὶ τῆς μεσαίας καὶ μικρῆς ἐπιχειρήσεως, εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ νὰ ἀναπτυχθῇ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβιώσῃ; Ἀλλὰ δὲν φθάνει μόνον αὐτό, κ. συνάδελφοι. Ἐπακολουθεῖ ἕνας ἄγριος φορολογικὸς διωγμὸς ἐναντίον αὐτῆς τῆς τάξεως. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ καταναλώσω ἐπὶ μακρὸν τὸν χρόνον. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, δὲν θὰ ἀναγνώσω, ἀλλὰ θὰ καταθέσω διὰ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ἕνα πίνακα, κατὰ τὸν ὁποῖον, καταγγέλλουν αἱ ἐπαγγελματικαὶ ὀργανώσεις, ὅτι καταβάλλουν 27 φόρους. Δὲν εἶναι μόνον ἡ βαρυτάτη φορολογία, ἡ ὁποία συντρίβει τὰ στρώματα καὶ τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτάς, κ. συνάδελφοι. Εἶναι ἀκόμη μία πιστωτικὴ πολιτική, ἡ ὁποία κατὰ τὰς διακηρύξεις εἶναι διευκόλυνσις τῶν μέσων καὶ μικρῶν ἐπιχειρήσεων, διὰ νὰ ἀνθέξουν εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν καὶ διὰ νὰ ἀναπτυχθοῦν. Ἐν τῇ πράξει ὑπάρχει ἐγκύκλιος τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τὴν ὁποίαν καθίσταται ἀδύνατον ἡ μεσαία καὶ ἡ μικρὴ ἐπιχείρησις νὰ ἔχῃ πιστώσεις διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸν περίφημον ἀνταγωνισμόν. Καὶ ἀκόμη, κ. συνάδελφοι, ὑπάρχει ἕνας ἀθέμιτος ἀνταγωνισμός, μία ἀθέμιτος κερδοσκοπία Τραπεζῶν εἰς βάρος τῶν στρωμάτων αὐτῶν ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν καταγγέλλει καὶ ὁ καθηγητὴς κ. Στεφανίδης εἰς ἔκθεσίν του περὶ ἐμπορικῆς πολιτικῆς. Ὅταν ἐμφανίζηται ἐνώπιον τῆς Τραπέζης ὁ ἐπαγγελματίας, ὁ βιοτέχνης διὰ νὰ λάβῃ τὸ δάνειον, τοῦ ἀπαντοῦν: Θὰ πᾶς εἰς τὴν τάδε ἀσφαλιστικὴν ἑταιρείαν, θὰ συνάψῃς, ἀσφάλειαν πυρός, κυνηγίου, αὐτοκινητιστικοῦ ἀτυχήματος, ἐὰν ἔχῃς κανένα ἀκίνητον ἀκάλυπτον νὰ τὸ ἀσφαλίσῃς καὶ αὐτὸ καὶ τότε θὰ ἔλθῃς νὰ σοῦ δώσω τὴν πίστωσιν. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἡ παραπομπὴ γίνεται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν εἰς τὴν ἀσφαλιστικὴν ἑταιρείαν κόρην της. Ἡ Ἐμπορικὴ Τράπεζα παραπέμπει εἰς τὰς κόρας ἀσφαλιστικὰς ἑταιρείας ποὺ ἔχει, ἡ Ἐθνικὴ εἰς τὰς ἰδικάς της κ.ο.κ., τόσον πολύ, ὥστε ἀσφαλιστικαὶ ἑταιρεῖαι αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι κόραι, θὰ ἔχουν πληροφορήσει τὸ σύνολον τῶν συναδέλφων, ὅτι γίνεται ἕνας ἀθέμιτος ἀνταγωνισμὸς εἰς βάρος των. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον κυριολεκτικῶς ἔχει βγάλει στὸ σφυρὶ τὰς μεσαίας καὶ μικρὰς ἐπιχειρήσεις, εἶναι ἡ περίφημος πολιτικὴ τῶν ἀνοικτῶν θυρῶν τὸ σύστημα τῶν Ἑλληνογερμανικῶν συμφωνιῶν. Καὶ ἡ εἴσοδός μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν μὲ ὅλας τὰς συνεπείας, ἰδίᾳ διὰ τὴν μικρομεσαίαν ἐπιχείρησιν. Δὲν θέλω, διὰ νὰ μὴ συμπιέσω καὶ ἀδικήσω τὸ θέμα, νὰ ἐνδιατρίψω περισσότερον ἐπὶ τῶν τυχῶν τῆς βιοτεχνίας ἥτις συμβάλλει κατὰ 40% εἰς τὸ συνολικὸν εἰσόδημα ἐκ τῆς μεταποιήσεως, καὶ κατὰ 8% εἰς τὸ ὅλον ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ἀπασχολεῖ τὸ 11% τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ τῆς χώρας ἐνῷ ἡ βιομηχανία ἀπασχολεῖ τὸ 3,8%. Ἔχω νὰ εἴπω μόνον, ὅτι πρόκειται περὶ παραγωγικῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν διασπορὰν ἐνδιαφέρουσαν. Τὸ 13,5% τῆς βιοτεχνίας εὑρίσκεται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, τὸ 4,67% εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, τὸ 27% εἰς τὰ λοιπὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα καὶ τὸ 54% εἰς τὴν ὕπαιθρον. Τοῦτο ἐξασφαλίζει ἕνα πρόσθετον εἰσόδημα εἰς τὸ μικρὸν ἀγροτικὸν εἰσόδημα, συντελεῖ εἰς τὴν μείωσιν τῆς περιφερειακῆς εἰσοδηματικῆς ἀνισότητος, ἀλλὰ καὶ κρατεῖ εἰς τὴν ὕπαιθρον τὸν πληθυσμὸν ἀντὶ νὰ συρρέῃ εἰς τὰς πόλεις καὶ νὰ μεταναστεύῃ. Αὐτὸν τὸν κλάδον ἡ Κυβέρνησις καὶ μὲ θετικὰ μέτρα καὶ μὲ ἀρνητικὰ τὸν συντρίβει. Διότι, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν εἰσαγωγῶν, δὲν ἔλαβε καὶ δὲν θέλει νὰ λάβῃ τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα. Πρακτικῶς ἡ πιστωτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐξαιρεῖ τὴν βιοτεχνίαν ἀπὸ τὰ μακροπρόθεσμα δάνεια, τόσον ἀπαραίτητα διὰ τὴν μηχανοποίησιν καὶ τὴν ἀνάπτυξίν της. Διὰ δὲ τὰ βραχυπρόθεσμα, ὑπάρχουν τόσοι περιωρισμοί, ὥστε μόνον τὸ 5% τῶν βιοτεχνῶν νὰ τὰ καρποῦνται. Ἐξαιρεῖ, ἐπίσης, πρακτικῶς ἡ Κυβέρνησις τὴν βιοτεχνίαν, ἀπὸ τὰ κίνητρα ἐξαγωγῶν καὶ τοῦ Ν. 4171)1962. Ἔφθασε, τέλος, ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὴν ἀντιβιοτεχνικὴν κατάργησιν τῆς δασμολογικῆς προστασίας καὶ δι’ ἀποφάσεων τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, κατήργησε καὶ τὸ σύστημα τῆς ρυθμιζομένης εἰσαγωγῆς προϊόντων παραγομένων ἀπὸ τὴν βιοτεχνίαν μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ δῆθεν πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν προπαρασκευαστικὴν περίοδον τῆς συνδέσεως μὲ τὴν ΕΟΚ. Ὑπάρχει, κ. βουλευταί, κρίσιμον θέμα διὰ τὴν βιοτεχνίαν μας καὶ εἰς ἄλλην ἀνετωτέραν εὐκαιρίαν θὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Βουλήν. Θέλω τώρα νὰ ἀντιπαραβάλω τὴν τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων. Ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ προκειμένου περὶ ἐργατοϋπαλλήλων καὶ ἀγροτῶν, ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν, ἐπιδεικνύει σκληροτάτην στάσιν, ἐνῷ ὅταν αἱ τάξεις αὗται προτάσσουν αἰτήματα, τοὺς ἀντιμετωπίζει μὲ ὠμὴν βίαν, ὅπως εἰς τὸ Ἡράκλειον καὶ τὸ Ξηρόμερον, ἐνῷ ἐμπνέει εἰς τὰ ὄργανα τὰ κρατικὰ τὴν καταδίωξιν καὶ τὸν φόνον, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀγρότου Ρουπακιᾶ διὰ χρέος 180 δραχμῶν, ἐνῷ λέγω, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον φέρεται εἰς τὰς λαϊκὰς καὶ μεσαίας αὐτὰς τάξεις, ὅταν πρόκειται περὶ καταληστεύσεως τοῦ δημοσίου πλούτου ἀπὸ πρόσωπα ἢ ὁμάδας προσώπων ποὺ ἀνήκουν εἰς τὴν ἄλλην ὄχθην, εἰς τὴν ὀλιγαρχίαν, ἀφήνουν οἱ νόμοι νὰ ὑπνώττουν. Εἶναι ἐξοργιστικὴ ἡ ὀλιγαρχικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δι’ αὐτὴν ἡμεῖς κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ὑποστηρίζομεν ὅτι ἡ πρότασίς μας περὶ δυσπιστίας ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν πλήρη ἔλλειψιν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ, ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ παράταξίς μας, κ. συνάδελφοι, ἔχει ἀρχὰς καὶ μάχεται μὲ ἐπιχειρήματα. Δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ πρόσωπα. Τότε ἀναφέρεται εἰς πρόσωπα, ὅταν τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἶναι ἐκφραστικὰ καὶ φορεῖς μιᾶς ἀπαραδέκτου καταστάσεως. Καὶ ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν θὰ ἀναφερθῶ εἰς πρόσωπα. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι ὑπῆρξεν ἡ περίπτωσις τοῦ συγκροτήματος τῆς Ἐμπορικῆς Τραπέζης μὲ φορέα της, καθηγητήν, δικηγόρον, ἔμπορον, τραπεζίτην καὶ ἐφοπλιστήν. Πῶς συμβιβάζονται ὅλαι αὐταὶ αἱ ἰδιότητες μὲ τὰς διατάξεις τῆς κειμένης περὶ ἀσυμβιβάστου νομοθεσία; Ἀνήκει, ὁ κ. Ἀνδρεάδης εἰς τὴν ἄλλην ὄχθην καὶ εἶναι ὑπεράνω τῶν νόμων. Ἀλλὰ τὸ οὐσιῶδες εἶναι ἄλλο. Τὸ ἐνδιαφέρον, ἐν προκειμένῳ, εἶναι ὅτι τὸ συγκρότημα αὐτὸ κατελήφθη παραβιάζον τοὺς νόμους περὶ πίστεως, τοὺς νόμους περὶ συναλλάγματος καὶ τοὺς νόμους περὶ λαθρεμπορίας συναλλάγματος. Αἱ παραβάσεις, κύριοι βουλευταί, εἶναι βαρύταται. Διεπράχθησαν ὑπὸ συγκροτήματος πίστεως, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ φυλάττῃ ὡς ἅγια ὅσα οἱ νόμοι ἀναφέρουν περὶ πίστεως καὶ συναλλάγματος. Κατελήφθη, ὅμως, ὅπως γνωρίζητε, νὰ παρανομῇ, κατελήφθη δὲ ὄχι χθές, προχθές, ὄχι ὅταν ἐγένετο ἡ δίκη μὲ μίαν ὡρισμένην ἐφημερίδα, ἀλλὰ πολὺ πρὸ τῆς δίκης. Καὶ ἡ κατηγορία διετυπώθη ἀπὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰδικὴν ἐντολὴν νὰ ἐρευνήσῃ, νὰ ἐλέγξῃ καὶ νὰ συντάξῃ ἔκθεσιν. Ἡ ἐντολὴ ἐδόθη ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν ἐν γνώσει βεβαίως τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι γνωστὴ ἡ σύνθεσις καὶ ἡ ἀποστολὴ τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὰ στοιχεῖα καὶ ἡ ἔκθεσις ἔφθασαν ἐνώπιον τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, δηλαδὴ ἐνώπιον τῶν ὑπευθύνων τῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐρωτᾶται: Τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις; Ἔχασε τὴν δραστηριότητά της, ἔχασε τὴν δυναμικότητά της τὴν ὁποίαν εἶχεν ὅταν κατεδίωκε διὰ τῶν ὀργάνων της τὸ ἀγρότην Ρουπακιᾶν; Τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρέλυσε, τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παραλύει τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως;

§27Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. .. (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§28Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐφ’ ὅσον ἐπετρέψατε εἰς τὸν κ. Μπριλλάκην νὰ διακόψῃ, πρέπει νὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς ἐμὲ νὰ κάμω μίαν διακοπήν.

§29Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν θὰ εἶχα ἀντίρρησιν, ἂν καὶ σεῖς δὲν ἐπιτρέπετε διακοπάς. Ὑπάρχει καὶ θέμα κοινοβουλευτικῆς δοκιμασίας ἐπὶ τοῦ θέματος, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ὑπέστη. Καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν.....

§30Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ).... ἀπεβιώσατε.

§31Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἀπερρίφθητε. Δὲν ἠθελήσατε νὰ ἀπαντήσητε οὔτε νὰ καταθέσητε τὰ αἰτηθέντα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως στοιχεῖα, ἐνῷ καὶ ἡμεῖς καὶ συνάδελφοι ἄλλων παρατάξεων, κατ’ ἐπανάληψιν τὰ ἐζητήσαμεν. Διὰ ποῖον λόγον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐκίνησε τὰς διατάξεις ἑνὸς τόσον δρακοντίου νόμου; Τί τὴν ἠμπόδισε; Τόσον πανίσχυρον εἶναι αὐτὸ τὸ συγκρότημα; Κατευθύνει τὴν θέλησίν της; Δὲν ὑπάρχει κανεὶς Ὑπουργὸς ἱκανὸς νὰ ἐξεγερθῇ; Μήπως τυχὸν τοῦτο σημαίνει, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλου εἴδους περιπλοκαὶ καὶ ἐμπλοκαὶ συμφερόντων καὶ ἐνδιαφερομένων; Ποῖαι εἶναι αὐταὶ καὶ ποίους ἀφοροῦν; Κύριοι συνάδελφοι, τὸν παρελθόντα Ἰούλιον συνεζητήθη τὸ νομοθέτημα περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10, τὸ ὁποῖον προέβλεπε κυρώσεις κατὰ τῶν διευθυνόντων τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας, ὅταν παραβιάζουν τὰς σχετικὰς διατάξεις, ἠρώτησα τὸν κ. Πιπινέλην, δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον ἐπὶ πέντε ἡμέρας, κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν, εἶναι ἀπὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ἐὰν θὰ ἐφαρμόζωνται αἱ διατάξεις αὗται καὶ ἐπὶ προσώπων ὑψηλὰ ἱσταμένων. Ἐσυγκεκριμενοποίησα δὲ τὸ ἐρώτημά μου, ἀναφερθεὶς εἰς τὸν κ. Ἀνδρεάδην καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τὴν ἔκθεσιν Μούτσελου. Τότε, κ. βουλευταί, ὑπῆρξεν ἐπίθεσις ἐναντίον μας, διότι κατωνομάσαμεν ὡρισμένα πρόσωπα. Ὁ δὲ κ. Τσάτσος καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, εἶπον, ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ συκοφαντοῦμεν καὶ νὰ θίγωμεν τὸ κῦρος ὡρισμένων προσώπων, τὰ ὁποῖα πολλὰ προσέφερον. Τὰ ἐπακολουθήσαντα ἀπέδειξαν ὅτι ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν πρόσωπα ὑποχρεωμένα νὰ ὑπερασπίζωνται χαμένας καὶ δυσώδεις ὑποθέσεις. Ἀλλὰ ἔγινε καὶ κἄτι ἄλλο εἰς τὴν σκανδαλώδη αὐτὴν ὑπόθεσιν. Κατὰ τὴν γνωστὴν δίκην, ὁ ὑπεύθυνος τοῦ συγκροτήματος ἠπείλησε ὅτι διαθέτει βαλίτσαν τινὰ καὶ ὅτι ἂν τὴν ἀνοίξῃ, τότε δὲν γνωρίζει ποῖοι καὶ πόσοι θὰ σταθοῦν ἐκεῖ ποὺ ἵστανται. Ἐπρόκειτο περὶ ἐκβιασμοῦ; Κατὰ τίνων καὶ διατί; Πρόκειται περὶ ἑνὸς θέματος, κ. βουλευταί, ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ τίμιος Ἕλλην ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ζητῇ τὴν ἐκκαθάρισίν του. Ὑπάρχει θέμα ἠθικῆς πολιτικῆς καὶ ποινικῆς τάξεως. Ὑπάρχει κἄποιος ὁ ὁποῖος κατηγγέλθη διὰ παραβάσεις σπουδαίων διατάξεων καὶ ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε νὰ φερθῇ ὡς ἐφέρθη, ἐνῷ μέχρι στιγμῆς τίποτε δὲν γίνεται διὰ τὸν κολασμὸν τῶν παραβάσεων. Ἀντιθέτως, κύριοι βουλευταί, ἤρχισαν ὅπως ἀνεκοινώθη καὶ ἀναγράφεται εἰς τὸν Τύπον, τὰ ἀδικήματα νὰ παραγράφωνται, ἴσως μάλιστα καὶ βαρύτερα. Καὶ τοῦτο ἔγινε καὶ θὰ συνεχισθῇ ὄχι διότι τὸ συγκρότημα ἔπιασεν εἰς τὸν ὕπνον τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἐνήμερος διὰ τὰς παραβάσεις πολὺ πρὶν ἀρχίσῃ ὁ χρόνος τῆς παραγραφῆς, ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν Μούτσελου. Αὐτομάτως, λοιπόν, τίθεται τὸ ἐρώτημα. Διατί; Διατί δὲν ἐκινήθη ὁ νόμος διὰ νὰ ἐκτελέσῃ ἡ δικαιοσύνη τὸ καθῆκον της; Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρέπει νὰ αὐταπατᾶται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ περίπτωσις αὐτή, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι περιπτώσεις ἀνάλογοι, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συγκαλυφθοῦν. Ἔχει περισσεύσει πολλὴ ὀργή, πολλὴ πίκρα τοῦ λαοῦ μας καὶ ἔχει περισσεύσει ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς πολλὴ ἔλλειψις στοιχειώδους εὐαισθησίας. Εἶναι κρίσις ὄχι μόνον πολιτική, ἀλλὰ καὶ κρίσις ἠθική. Εἶναι δείγματα σήψεως. Καὶ χρειάζεται ἐκκαθάρισις. Καὶ τὰ δείγματα δὲν εἶναι μοναδικά. Εἶναι ἄπειρα, εἶναι πολλά. Ἐὰν δὲν ἔρχωνται ὅλα εἰς φῶς, εἶναι, διότι ὅσον ἔχει προχωρήσει τὸ καθεστὼς τῆς σήψεως, τόσον ἔχουν τελειοποιηθῇ καὶ αἱ μέθοδοι διὰ τὴν συγκάλυψιν. Εἰς τὸ συγκρότημα ὁ ἐπιφανέστερος γενικὸς διευθυντὴς κ. Κυριακόπουλος, ἔχει καθεστὼς τρομοκρατίας. Δὲν τολμοῦν νὰ καταγγείλουν τίποτε οἱ ὑπάλληλοι. Καὶ ὅ,τι διαρρεύσει, εἶναι ἀπὸ περίσσειαν ἀγανακτήσεως, ὀφείλεται εἰς παρακίνησιν τῆς συνειδήσεως. Ἐπειδή, κ. βουλευταί, ἐγένετο λόγος περὶ Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ περὶ νομισματικῆς ἐπιτροπῆς, θὰ ἀναφερθῶ εἰς συγκεκριμένην περίπτωσιν. Ἔχετε σκεφθῆ, ὅτι εἶναι ἐπιτρεπτὸν ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ δάνειον 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν διά τινα ἰδιώτην μὴ διαθέτοντα περιουσιακὴν ἐπιφάνειαν καὶ νὰ τοῦ χορηγοῦν κατὰ παρέκκλισιν ὅλων τῶν σχετικῶν διατάξεων, διότι πρέπει νὰ διευκολύνουν ὡρισμένους ξένους, ὡρισμένον ἵδρυμα, π.χ. τὴν Ἀμερικανικὴν Πρεσβείαν. Συνέβη, κ. βουλευταί, εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἐχορηγήθη, παρανόμως τὸ δάνειον, μὲ ἀντάλλαγμα ὁ ἰδιώτης νὰ δεχθῇ νὰ μὴ ὑψώσῃ ὄροφον ἔναντι τῆς ἀμερικανικῆς πρεσβείας, διότι θὰ τῆς ἐμποδίζῃ τὴν θέαν. Τοῦτο συνέβη πράγματι. Τὸ δάνειον ἓξ ἑκατ. δραχμῶν ἔχει δοθῆ τὸν Δεκέμβριον 1962. Τὸ σχετικὸν ἔγγραφον ἀναφέρει: ὅπως ὅλως ἐξαιρετικῶς καὶ κατ’ ἀπόκλισιν τῶν σχετικῶν διατάξεων... καὶ εἰς ἀντάλλαγμα ... (Ἀναγινώσκει). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἀντάλλαγμα εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερα. Ὑπάρχουν σχετικὰ φωτοτυπομένα ἔγγραφα τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Φέρουν ὑπογραφὴν Ρημάκης. Πρώτην φορὰν ἀκούω αὐτὸ τὸ ὄνομα. Θὰ τὰ καταθέσω, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀμφισβητήσῃ τὴν καταγγελίαν.

§32Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶναι ὁ γραμματεύς.

§33Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνάλογος εἶναι ἡ περίπτωσις ἡ ὁποία κατηγγέλθη διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ Γεν. Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἐκ 250 χιλ. δραχ. καὶ ὁ συνδυασμὸς τῆς ἀποζημιώσεως μὲ τὸ διϋλιστήριον. Προχωρῶ, κ. βουλευταί, διότι πλησιάζει τὸ χρονικὸν ὅριον διὰ τὴν ψηφοφορίαν. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῆς προτάσεώς μας ἐλέχθησαν τινὰ ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀπάντησις. Ὁ κ. Τσάτσος εἶπεν, ὅτι ἡ ΕΔΑ ἀπευθύνεται εἰς τὸν λαὸν καὶ ὄχι εἰς τὴν Βουλήν. Τὸν εὐχαριστοῦμεν διὰ τὴν διαπίστωσιν καὶ τὸν συγχαίρομεν διὰ τὴν ὀξυδέρκειάν του, διότι ἐπὶ τέλους κατώρθωσε μετὰ κοπιώδη ἔρευναν νὰ ἀντιληφθῇ ὅ,τι ἡμεῖς ἔχομεν διακηρύξει ἀπὸ καιροῦ καὶ εἰς πᾶσαν εὐκαιρίαν. Ἀλλὰ καὶ πέραν τῆς ΕΔΑ πᾶν κόμμα, πᾶς ρήτωρ, εἶναι πασίγνωστον, ὅτι ὁμιλῶν πρὸς τὴν Βουλήν, ἀπευθύνεται κυρίως πρὸς τὸν κυρίαρχον λαὸν τοῦ ὁποίου ὡς ἀντιπρόσωπος παρίσταται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Φαίνεται, κ. βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Τσάτσος, ἀναζητῶν νέους τύπους Συνταγμάτων, διὰ τὴν «ὑπεράσπισιν» ὡς ἰσχυρίσθη τῆς Δημοκρατίας, φαντάζεται καὶ τὴν Βουλὴν ὡς νέον τύπον τοῦ ἀρχαίου ἱερατείου. Εἰς ἐκεῖνο τὰ πάντα συνεζητοῦντο καὶ ἐφυλάσσοντο ὡς ἑπτασφράγιστα μυστικὰ ἀπὸ τὸν λαόν. Ἦτο ἡ δύναμις, ἡ ἰσχὺς τοῦ ἱερατείου ἦτο ἡ ἄγνοια τοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτό, ἐὰν μέλος τοῦ ἱερατείου διωχέτευέ τι πρὸς τὸν λαὸν ἐθεωρεῖτο βέβηλος, ὑπονομευτὴς τοῦ ἱερατείου καὶ ὑπεβάλετο εἰς τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως! Εἰσηγεῖται κάτι ἀνάλογον διὰ τὰ καθ’ ἡμᾶς ὁ κ. Τσάτσος; Κύριοι συνάδελφοι, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν νομίζει νὰ νομιμοποιῆται, οὐσιαστικῶς ἡ ΕΔΑ, εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν, ἀλλὰ μόνον τυπικῶς. Ἀπαντῶμεν. Ὁ κ. Ἀβέρωφ, οὔτε τυπικῶς, οὔτε οὐσιαστικῶς νομιμοποιεῖται κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Καὶ τυπικῶς μὲν διότι εἶναι Ὑπουργὸς Κυβερνήσεως προελθούσης ἐκ νοθείας, ἐκ τοῦ πραξικοπήματος, οὐσιαστικῶς δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νομιμοποιηθῇ ἂν δὲν ἀποκηρύξῃ, ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης. Κύριοι συνάδελφοι, ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι τὰ θέματα ποὺ ἀφοροῦν τὴν ἐθνικὴν ζωήν, ὅπως καὶ τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς δὲν εἶναι ταμποῦ. Ἀντιθέτως, ὡς ἐνδιαφέροντα ὁλόκληρον τὸν λαόν, πρέπει νὰ συζητῶνται εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἀκολουθεῖ τὴν τακτικὴν τοῦ ἀποκρυφισμοῦ, ἰδιαιτέρως εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Εἶναι τόση ἡ ἀντικοινοβουλευτική της νοοτροπία, ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐνεφάνισεν ὡς γενναίαν παραχώρησιν, τὴν πρόσκλησιν πρὸς μόνον τὸν κ. Μαρκεζίνην, διὰ νὰ τοῦ ἐνημερώσῃ, ὡς εἶπεν, ἐπί τινων ἐξωτερικῶν θεμάτων. Ἡ ὅλη ἀπαράδεκτος Κυβερνητικὴ τακτικὴ γίνεται ἐξοργιστικὴ ἀπὸ τὴν πρόθεσιν διαχωρισμοῦ καὶ διακρίσεως εἰς βάρος τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἰς τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος, διότι συνετέλεσεν εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ, ἐκτὸς τούτου καὶ πέραν τῆς Ἐθνικῆς προδοσίας ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ἀβέρωφ, εἶναι ὑπόλογοι. Διότι, ἐξ αἰτίας τῆς ἀνοήτου πολιτικῆς των, οἱ πληθυσμοὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος, καὶ ἄλλοτε καὶ σήμερον ὑπέστησαν καὶ ὑφίστανται καταστροφὰς ἀπὸ τὰς πλημμύρας τῶν ποταμῶν, ἐνῷ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν παράγοντα πλούτου καὶ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως αὐτῆς τῆς περιοχῆς τῆς Χώρας. Εἶναι ὑπόλογος ἡ Κυβέρνησις, διότι εἰς τὰς σχέσεις μας μὲ ὡρισμένους γείτονας, ἐμμένουσα εἰς τὴν καταβολὴν τῶν πολιτικῶν ἀποζημιώσεων, πραγματικῶς ὀφειλομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν προωθεῖ παραλλήλως, τὴν ρύθμισιν ἄλλων θεμάτων — ὅπως ἐν προκειμένῳ, τῶν ὑδρονομικῶν — πρὸς γενικωτέραν ὠφέλειαν. Ἐρωτῶμεν: Διατί τὰ 165 ἑκατομ. δολ. τὰ ὀφειλόμενα ὑπὸ τῆς Δ. Γερμανίας δὲν ἐγένοντο φραγμὸς διὰ τὰς σχέσεις μας μὲ αὐτὴν καὶ γίνονται φραγμὸς ὀλίγα ἑκατ. ὀφειλόμενα παρ’ ἄλλων; Τοῦτο δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα ἁπλῶς τῆς κακῆς Κυβερνητικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει συμφέρον νὰ διατηρηθῇ ἡ ἀνώμαλος κατάστασις τῶν σχέσεών μας μὲ τὰς γειτονικὰς χώρας, διὰ νὰ ἔχῃ, ἡ Κυβέρνησις, προσχήματα διὰ τὴν ψυχροπολεμιστικὴν πολιτικήν της. Ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὁμιλῶν χθές, ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ἀπὸ βορρᾶν. Τί ἑπομένως δικαιολογεῖ τὴν πολιτικὴν τῆς ἐντάσεως ποὺ διακηρύσσει; Ποῦ στηρίζεται αὐτὴ ἀφοῦ δὲν «ὑπάρχουν βάρβαροι!». Ἐκ τῆς συνεχίσεως αὐτῆς τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, κύριοι συνάδελφοι, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τὴν Χώραν μας κατακλυζομένην ἀπὸ βάσεις πυραύλων καὶ τοὺς λιμένας μας ἀπὸ ὑποβρύχια πολάρις. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν Κυβέρνησιν, τοὺς ἀποτελοῦντας αὐτήν, ὅτι ὑπέστησαν βιολογικὴν κάμψιν, δὲν συμφωνοῦμεν. Διότι, οἱ κυβερνῶντες, ἔχουν μέσα διαβιώσεως ἱκανὰ ποὺ τοὺς προεφύλαξαν ἀπὸ τὴν ἀτομικὴν βιολογικὴν κάμψιν. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν, διὰ τὴν κυβερνῶσαν δεξιὰν ὑπάρχει κατάστασις ταξικῆς παρακμῆς. Τὸ τμῆμα τοῦτο τῆς δεξιᾶς ἔχει ὑποστῆ σῆψιν, μίαν κάμψιν, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ παρὰ μόνον συμφορὰς εἰς τὸν τόπον. Δὲν ἔχει τὴν δυνατότητα πλέον οὔτε τῆς ἀνανεώσεως, οὔτε τῆς διατηρήσεως τῆς τεχνητῆς ἑνότητος καὶ συγκολλήσεως ποὺ ἐμφανίζει. Κύριοι συνάδελφοι, ποικίλλαι εἶναι αἱ ἐκδηλούμεναι τάσεις διασπάσεως εἰς τὴν κυβερνῶσαν δεξιάν. Παράδειγμα: Ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀνεφέρθη οὗτος διὰ πολλὰ διάφορα ἐξωτερικὰ θέματα διὰ νὰ συγκαλύψῃ τὰς ἑκάστοτε ἀποτυχίας του, ἐγενίκευσεν ὅμως, τὴν ἀγόρευσίν του καὶ ἐπὶ ἀλλοτρίων διὰ τὴν ἁρμοδιότητά του θεμάτων. Ἠθέλησε οὕτω νὰ ἐμφανισθῇ, ὡς ὑποψήφιος διάδοχος εἰς τὴν ἀρχηγίαν τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος Ὑπουργός, ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ὅστις παραδόξως δὲν ἐνεφανίσθη κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν, τοὺς αὐτοὺς σκοποὺς καὶ τὰς αὐτὰς ἐπιθυμίας ἔχει. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ὁμιλῶν προσφάτως εἰς δημοσίαν συγκέντρωσιν ἤσκησε κριτικὴν κατὰ τοῦ γνωστοῦ ἀπὸ τὴν δράσιν του εἰς τὴν Κυβέρνησιν Δόβα, αὐλικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπίσης προβάλλει ὡς ὑποψήφιος ἀρχηγὸς τῆς δεξιᾶς. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα δείγματα ἀρνητικὰ τῆς κυβερνητικῆς συνοχῆς, ὅπως π.χ. τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. Καλατζῆς καὶ συνάδελφός του τῆς αὐτῆς περιφερείας δὲν ὑπουργοποιοῦνται, διότι ἡ ὑπουργοποίησις τοῦ ἑνὸς ἐσήμαινε τὴν ἀποχώρησιν τοῦ ἄλλου ἐκ τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, θὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι πρόκειται περὶ μικροδιενέξεων. Ἔχουν ὅμως συσσωρευθῆ πολλαὶ καὶ ἐμποδίζουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ σαφῆ θέσιν. Εἰς τὰς τάξεις σας ἔκδηλος εἶναι ἄλλωστε, ἡ διαφαινομένη διάσπασις. Εἰσήλθατε εἰς περίοδον κρίσεως καὶ παρακμῆς, ἡ ψῆφος σας ἐπὶ τῆς προτάσεώς μας περὶ δυσπιστίας θὰ συγκαλύψῃ προσωρινῶς, τεχνητῶς τὴν κατάστασιν τῆς σήψεως, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει νὰ φύγετε ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν. Διότι ἡ κατάστασις, εἶναι βέβαιον, δὲν σώζεται πλέον μὲ τὰ γιατροσόφια τῶν μεταμορφώσεων καὶ τῆς δῆθεν ἀνανεώσεως τῆς δεξιᾶς. Ἦλθεν ἡ ὥρα τοῦ μελαγχολικοῦ καὶ ἀπαισιοδόξου χρησμοῦ διὰ τὴν παράταξίν σας. Ἀκοῦστε: «Εἴπατε τῷ Βασιλεῖ, χαμαὶ πέσε δαίδαλος αὐλά... Ἀπέσβετο καὶ λάβον ὕδωρ». Ναί, κ. συνάδελφοι τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως. Ἀπέσβετο τὸ λάλον τῆς δημαγωγίας καὶ τῆς εὐνοίας». Ἕνα μόνον καταφύγιον, κύριοι συνάδελφοι τῆς δεξιᾶς, ἀπομένει διὰ τοὺς ἐξ ὑμῶν ἐναρέτους. Ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Διότι, μέσῳ αὐτῆς ὁ λαὸς θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα, καταδικάζων τὸ καθεστὼς τῆς σήψεως, νὰ διαχωρίσῃ τοὺς ἐξ ὑμῶν ἐντίμους καὶ νὰ τοὺς περισώσει. Μὲ τὸ πλειοψηφικὸν κινδυνεύετε ὅλοι νὰ καταδικασθῆτε διὰ τὴν ἀντιλαϊκὴν κυβερνητικὴν πολιτικήν. Ἡμεῖς θεωροῦμεν ὅτι ἡ πρότασίς μας υἱοθετεῖται καὶ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Ἡ ψῆφος σας στερεῖται κύρους, διότι εἶσθε προϊὸν βίας καὶ νοθείας. Τὸ συναισθάνεσθε. Δι’ αὐτὸ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐταλαντεύθητε, νὰ ἀπαντήσωμεν ἢ ὄχι εἰς τὰς καταγγελίας τῆς Ἀριστερᾶς; Ἐπράξατε καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο, ὑβρίσατε, ἐχρεωκοπήσατε. Προσπαθήσατε νὰ ἀδιαφορήσετε. Ἀποτύχατε, δὲν ἠδυνήθητε νὰ ἀγνοήσετε τὴν πρότασιν, τὴν πραγματικότητα. Ἐρρίψατε συκοφαντικὰ πυρὰ πρὸς τὴν κατεύθυνσίν μας. Ἡ Κυβέρνησίς σας εἶναι ἡττημένη ἤδη καὶ ἀργὰ ἢ γρήγορα θὰ ἀνατραπῇ ὑπὸ τὰ πλήγματα τῆς λαϊκῆς ὀργῆς καὶ μία ἄλλη δημοκρατικὴ καὶ ἔντιμος θὰ τὴν ἀντικαταστήσῃ. Τότε θὰ γίνουν πλέον αἱ τρομακτικαὶ διαπιστώσεις δι’ ὅσα ἐγένοντο εἰς βάρος τῆς Χώρας καὶ τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν ἡττημένην ἤδη κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεώς μας Κυβέρνησιν. Ὁ λαὸς καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν θὰ εὑρεθῆτε κατάπληκτοι πρὸ τῆς ἠθικῆς καὶ πολιτικῆς σήψεως ποὺ σήμερα κρύπτεται ὑπὸ τοὺς μυστικοὺς φακέλλους. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ ἔχει τὸν λόγον, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφον τῆς παρατάξεώς του.

§35Η. ΗΛΙΟΥ. Δήλωσις τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τῆς ΕΔΑ καὶ τῶν συνεργαζομένων: 1. Ἡ παράταξίς μας ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἀναπτύξεως τῆς προτάσεως μομφῆς ὑπεγράμμισεν ὅτι δὲν ἀπέβλεψεν εἰς μίαν ἀκόμη καταμέτρησιν τῆς ἐκ τῶν προτέρων δεδομένης καὶ νόθου κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, ἀλλ’ εἰς τὸ νὰ τεθῇ πρὸς δημοσίαν συζήτησιν τὸ ἀντιλαϊκὸν ἔργον τῆς κυβερνήσεως κατόπιν τῆς συστηματικῆς ἀρνήσεώς της νὰ δεχθῇ ἔγκαιρον συζήτησιν ἐπὶ τῶν μεγάλων καὶ φλεγόντων Λαϊκῶν καὶ Ἐθνικῶν προβλημάτων. 2. Αἱ ἐπὶ πέντε ἡμέρας διεξαχθεῖσαι συζητήσεις ἀπέδειξαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει εἰς τὴν ἀντιλαϊκὴν πολιτικήν της καὶ ἐπὶ τοῦ ἐργατικοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ καὶ ἰδιαιτέρως τῆς ρυθμίσεως τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν καὶ ἐπὶ τῶν θεμάτων ποὺ συγκλονίζουν τὰ μεσαῖα στρώματα καὶ ἐπὶ τῶν προβλημάτων τῆς νεολαίας καὶ τῆς παιδείας καθὼς καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν μαζῶν μὲ τὸ κῦμα τῶν ἀνατιμήσεων, ὀφειλόμενον εἰς τὴν ταξικὴν φορολογίαν καὶ εἰς τὴν χρεωκοπίαν τῆς ἐκβιομηχανίσεως, ὅπως ἠσκήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς ἀποκλειστικὸν ὄφελος τῆς ὀλιγαρχίας καὶ τῶν ξένων μονοπωλίων. 3. Ἀκόμη, προσποιουμένη τὴν ἀκατάδεκτον, ἡ Κυβέρνησις ἐπεδίωξε ν’ ἀποφύγῃ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ τρόπου, τοῦ πραγματικῶς ἐπιληψίμου καὶ σκανδαλώδους, μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται συστηματικῶς ἡ διαχείρισις τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ τοῦ λαοῦ. 4. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς δημοκρατίας ὄχι μόνον ἐκώφευσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἔντονον ἀξίωσιν τῶν λαϊκῶν μαζῶν, ἀλλ’ ἐξέθεσε δημοσίᾳ προθέσεις νὰ ἐπιδιώξῃ περαιτέρω ἀντιδημοκρατικὴν μεταρρύθμισιν τοῦ πολιτεύματος καταφυγοῦσα εἰς τὰ προσφιλῆ της καὶ χρεωκοπημένα συνθήματα τοῦ ἀντικομμουνισμοῦ καὶ τῆς πατριδοκαπηλείας. Ἰδιαιτέρως χαρακτηριστικὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀπουσία κάθε κυβερνητικῆς ἐξηγήσεως διὰ τὴν προσπάθειαν ἐγκαταστάσεως τοῦ συστήματος τῆς διευθυνομένης δικαιοσύνης καὶ διὰ τὸν στραγγαλισμὸν τῆς ἐλευθεροτυπίας. 5. Τέλος ὡς πρὸς τὴν διεθνῆ θέσιν τῆς Χώρας, ἐξηρτωμένη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ ἰμπεριαλιστικοὺς καὶ μιλιταριστικοὺς κύκλους, προσπαθεῖ νὰ δικαιολογήσῃ ἐνεργείας ἐκφράζουσα τὸ πνεῦμα διεθνοῦς ἐμπρησμοῦ καὶ εἰς παραλείψεις ποὺ ἐδημιούργησαν μὲ τὰς πλημμύρας τῶν κοιλάδων τῆς Βορείου Ἑλλάδος, κινδύνους Ἐθνικῆς τραγῳδίας. 6. Διαπιστώνουσα τ’ ἀνωτέρω ἡ ΕΔΑ ἀποχωρεῖ τῆς ψηφοφορίας ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς βαρυτάτης καταδίκης τῆς ἀντιλαϊκῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ὑπογραμμίσεως τῆς ἀσυμφιλιώτου διασπάσεως μεταξὺ λαοῦ καὶ κυβερνητικῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας.

§36Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ νὰ δηλώσω ὅτι ἀποχωρῶ ἐκ τῆς ψηφοφορίας, ὡς ἀνεξάρτητος βουλευτής.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Ματθαιουδάκης, ὅπως ἀναγνώσει τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§38Γ. ΜΑΤΘΑΙΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§39Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφύγατε, κ. Μπρεδήμα.

§41Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Μερικὰς ἐλαφρὰς φραστικὰς διορθώσεις καὶ ἕνα σημείωμα...

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπεχώρησεν ὁ κ. Μπρεδήμας. (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§43Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Καὶ ἕνα μικρὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα χθές, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ συμπλήρωσιν.

§44ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικά;

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν κ. Ε. Ἀβέρωφ–Τοσίτσα καὶ τοῦ κ. Η. Μπρεδήμα. Πρὶν ἀρχίσει ἡ ψηφοφορία ἔχω νὰ ἀνακοινώσω τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Γερ. Βασιλᾶτος μοῦ ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς δήλωσιν «Κύριε Πρόεδρε, καίτοι ἐνεγράφην ἐκ τῶν πρώτων ἵνα ὁμιλήσω εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας, δὲν μοὶ ἐδόθη ὁ λόγος, διότι οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ παρεμβαίνοντες συνεχῶς μὲ μακρὰς ἀγορεύσεις ἐκάλυψαν, παρὰ τὴν ἀποχὴν τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ πλεῖστον τῆς 5θημέρου συζητήσεως. Θεωρῶν τὴν κωλυσιεργίαν ταύτην ὡς φυγομαχίαν, διότι εἶχε γνωσθῆ, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐπισημάνω τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν συνεχιζομένων ἐπεμβάσεων εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, τὴν ἐπικίνδυνον ἐπιβουλὴν κατὰ τῆς ἐλευθεροτυπίας καὶ τὰς συνεχεῖς ἐξοργιστικὰς ἐπεμβάσεις εἰς τὴν δικαιοσύνην, δηλῶ ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν, θεωρῶν τὴν περαιτέρω παραμονήν της εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐπικίνδυνον. Γερ. Βασιλᾶτος». Ἀνακοινοῦνται τὰ ἑξῆς: Ἐπιστολὴ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Ράλλη, ἔχουσα οὕτω: «Κύριε Πρόεδρε, Ἐπειδή, ὡς γνωστόν, κατὰ τὴν ἐνεργηθησομένην ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας, θὰ εὑρίσκωμαι, διὰ λόγους ὑπηρεσίας, ἐκτὸς Ἑλλάδος, ἐνόμισα σκόπιμον ὅπως, εἰς ἐκπλήρωσιν τύπου ἐκφράσω, διὰ τῆς παρούσης μου, τὴν ἐξυπακουομένην ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς μετέχω, γνώμην μου.

Μετὰ τιμῆς

ΓΕΩΡΓ. Ι. ΡΑΛΛΗΣ».

2) Τὰ ἑξῆς τηλεγραφήματα βουλευτῶν: α) Τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Πατέρα. «Ἀδυνατῶν παραστῶ ψηφοφορίαν λόγῳ ἀνωτέρας βίας, δίδω ψῆφον ἐμπιστοσύνης Κυβέρνησιν Καραμανλῆ.

ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΠΑΤΕΡΑΣ»

β) Τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Φαρμάκη. «Ἐπὶ τεθέντος πολιτικοῦ θέματος, ψῆφος μου ἐμπιστοσύνης ὑπὲρ Κυβερνήσεως Κωνσταντίνου Καραμανλῆ.

Μετὰ τιμῆς

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΦΑΡΜΑΚΗΣ

Βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας». γ) Τοῦ βουλευτοῦ κ. Χασὰν Ὀγλοῦ Γιουσούφ. «Ἀσθενῶν καὶ μὴ δυνάμενος νὰ προσέλθω Βουλήν, δηλῶ ὅτι καταψηφίζω πρότασιν μομφῆς Ε.Δ.Α.

ΧΑΣΑΝ ΟΓΛΟΥ ΓΙΟΥΣΟΥΦ

Βουλευτὴς Ροδόπης» καὶ δ) Τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Νομικοῦ. «Ἐπὶ πολιτικοῦ θέματος παρακαλῶ ἀνακοινώσατε Σῶμα ὅτι ψηφίζω ὑπὲρ Κυβερνήσεως.

Μ. ΝΟΜΙΚΟΣ

Βουλευτὴς Κυκλάδων».

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἴθισται, μετὰ ἑκάστην ψηφοφορίαν, νὰ ἐξουσιοδοτῆται τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐπικυρώνῃ τὰ πρακτικὰ ὑπ’ εὐθύνην του. Ἔχω τὴν ἔγκρισίν σας;

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως, ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Προεδρείου. Προχωροῦμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν θὰ λέγουσι ΝΑΙ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν θὰ λέγουσιν ΟΧΙ. Καλοῦνται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Περρωτῆς καὶ Ν. Στειρόπουλος. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα).

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 187. Εἶπον ΝΑΙ 14. Εἶπον ΟΧΙ 173. Συνεπῶς, ἡ πρότασις περὶ ἐκφράσεως δυσπιστίας, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀπερρίφθη. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§52ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0,45′ π.μ.)