1963.02.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48η

Τρίτη 12 Φεβρουαρίου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.25′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Η. ΗΛΙΟΥ. Ἔχω ὡρισμένας φραστικὰς διορθώσεις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐπικυρωθοῦν μὲ τὰς φραστικὰς διορθώσεις;

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς φραστικῶς διωρθώθησαν. Εἰσερχό-

μεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, κ. Σ. Μαρκεζίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§7Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀνέκαθεν ὑπεστήριξα, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ θέσις πολιτικοῦ ζητήματος πρέπει νὰ γίνεται μὲ ἰδιαιτέραν περίσκεψιν. Καὶ τοῦτο ὄχι μόνον διότι ἀποτελεῖ τὸ ἔσχατον μέσον ἐλέγχου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ χρῆσις του δὲν εἶναι ἀπεριόριστος. Ταῦτα ὑποστηρίζων, οὐδέποτε κατέληξα εἰς τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὡς ἐκ τούτου θὰ ἐπεβάλετο ἡ θέσις τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος μόνον εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν θὰ προεξωφλεῖτο ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως, ἢ μεγάλη πάντως ἀναταραχὴ εἰς τὴν κυβερνητικὴν πλειοψηφίαν. Ἀλλὰ χωρὶς νὰ καταλήγω εἰς τὸ ἄκρον, ἐπίστευσα πάντοτε καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ ἐπίκλησις, ἔστω καὶ ἀποχρῶντος λόγου, ὅπως συμβαίνει εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, οὔτε ἡ ἀνάγκη ἡ προκύπτουσα ἀπὸ ἀδυναμίαν ἐκθέσεως ὡρισμένων ἀντιλήψεων, λόγῳ δυσχερειῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ κατὰ προτίμησιν συζητήσεις ἐπερωτήσεων ἢ πρὸ Ἡμερησίας Διατάξεως συζητήσεις, ἐὰν ταὐτοχρόνως δὲν δημιουργῆται ἑδραία ἡ πεποίθησις, ὅτι ἐκ τοῦ πέρατος τῆς συζητήσεως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξέλθῃ ὁπωσδήποτε περισσότερον ἐξησθενημένη. Ἐὰν ἔστω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχῃ ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία, τότε θὰ σημαίνῃ, ὅτι ἡ θέσις τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος δὲν ἦτο ἐπίκαιρος. Καὶ ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, ὡς Κόμμα Προοδευτικῶν, ἐζητήσαμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν κατὰ προτίμησιν συζήτησιν ὡρισμένων ἐπερωτήσεών μας. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ τὸν παρελθόντα μῆνα εἶχεν ἀποδεχθῆ τὴν συζήτησιν ὡρισμένων ἐπερωτήσεων, μετὰ ταῦτα δὲν ἐφαίνετο διατεθειμένη νὰ βοηθήσῃ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς προτάξεις. Τότε ἐγεννήθη εἰς ἡμᾶς ἡ σκέψις, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ κάποτε τὴν Βουλήν, ὅταν προκύψῃ ζήτημα μεταρρυθμίσεως τοῦ Κανονισμοῦ, διότι φρονοῦμεν ὅτι πράγματι τὸ θέμα τῆς ἱεραρχήσεως τῶν συζητήσεων εἰς τὸν ἔλεγχον, πρέπει περισσότερον νὰ ἐπαφίεται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως παρὰ τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, τοὐλάχιστον εἰς ὡρισμένας εἰδικὰς περιπτώσεις. Ἐπίσης, δὲν συνεφωνήσαμεν οὔτε συμφωνοῦμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιτάσσεται, ὅτι παράτασις τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ μακρὰς συνεδριάσεις εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἐκφυλισμὸν τῆς συζητήσεως. Τοῦτο ἀφορᾷ ἰδίως εἰς τὸ συμφέρον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία, οἱαδήποτε Ἀντιπολίτευσις, δὲν ἔχει ἀνάγκην κηδεμονίας ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας, διὰ νὰ κρίνῃ πότε ὠφελεῖται ἢ πότε βλάπτεται ἀπὸ τὴν πορείαν τῶν συζητήσεων ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τοῦ ἐλέγχου. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἀφ’ ἧς κατέστη προφανὲς ὅτι ἡ μείζων Ἀντιπολίτευσις δὲν θὰ ἤθελε — ἄλλο διὰ ποῖον λόγον — νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος, ἀμέσως προέκυπτε θέμα ἐξασθενήσεως τῆς συζητήσεως. Δεύτερον, νομίζω, ὅτι ὡς ἠσκήθη ὁ ἔλεγχος τὸν παρελθόντα μῆνα ἀπέβη ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐν τῷ συνόλῳ μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ περισκέψεως ἤσκησε τὸν ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω, ὅτι παρουσίασεν εἰκόνα καλήν. Ἦτο δὲ πράγματι οὐσιαστικῶς ἡ πρώτη ἐπερώτησις, ἡ ὁποία συνεζητεῖτο εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν. Τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ Βουλὴ δὲν εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσκήσῃ πραγματικὸν ἔλεγχον διὰ σειρὰν λόγων, τοὺς ὁποίους δὲν πρόκειται νὰ ἀναπτύξω τώρα. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐὰν ἡ τακτικὴ ἡ ὁποία ἠκολουθήθη τὸν Ἰανουάριον, ἦτο δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ καὶ τοὺς ἑπομένους δύο μῆνας, θὰ ἐδημιουργεῖτο περισσοτέρα ὡριμότης καὶ καλύτερον κλῖμα, ἵνα εἰς τὸ τέλος τοῦ 2μήνου, ὀλίγον πρὸ τοῦ Πάσχα, τεθῇ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ἐκ μέρους ὅλων μας. Ὁ κλονισμὸς τότε τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας ἐλπίζω ἢ ὑποθέτω νὰ ἦτο ἐντονώτερος καὶ ζωηρότερος. Βλέπω τὰ πράγματα ἀπὸ ἀπόψεως γενικωτέρου συμφέροντος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὄχι τοῦ στενοῦ κομματικοῦ συμφέροντος τῶν Προοδευτικῶν. Διότι, ἐὰν τὰ ἔκρινα μόνον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν Προοδευτικῶν, κατὰ τὸ τελευταῖον χρονικὸν διάστημα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχω λόγους νὰ εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐτυχής. Ἄλλοτε μὲν γευματίζω μόνος εἰς τὰ Ἀνάκτορα, διότι ἄλλοι συνάδελφοί μου δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ γευματίσουν παρισταμένου τοῦ παρανόμου κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἄλλοτε δὲ εὑρίσκομαι μόνος ἐδῶ, διότι ἄλλοι συνάδελφοί μου δὲν θέλουν νὰ ἐπιτρέψουν εἰς οὐδεμίαν ἄλλην παράταξιν πρωτοβουλίαν θέσεως πολιτικοῦ ζητήματος. Ἐάν, λοιπόν, ἔκρινα ἐκ τοῦ ἰδίου μόνον συμφέροντος, θὰ ἤμην εὐχαριστημένος, ἀλλὰ κρίνων, πιστεύσατέ με, ἐκ τοῦ συμφέροντος γενικῶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν εἶμαι εὐχαριστημένος, ἀντιθέτως εἶμαι δυσηρεστημένος, ἐφ’ ᾧ καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀκαίρως ἐτέθη πολιτικὸν ζήτημα. Ἀλλ’ ἅπαξ ἐτέθη, οἱ Προοδευτικοὶ παριστάμεθα καὶ συμμετέχομεν εἰς τὴν συζήτησιν. Νομίζω, ὅτι θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν στάσιν μας, ἐὰν δὲν συμμετείχομεν καὶ νὰ δικαιολογήσωμεν καὶ δὴ μετὰ πειστικότητος, διατὶ δὲν θὰ συμμετέχωμεν. Δὲν ἔχομεν ὅμως κανένα λόγον νὰ δικαιολογηθῶμεν, διότι παριστάμεθα καὶ λαμβάνομεν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Πᾶσα ἀποχὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἶναι σημαίνουσα πολιτικὴ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν δὲν κάμνει κανείς, ἐὰν δὲν ἀναμετρῇ ὅλας τὰς συνεπείας, κατ’ ἐξοχὴν μάλιστα ἀποχήν, αὐτὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐτέθη πολιτικὸν ζήτημα. Ἡμᾶς δὲν ἐνδιαφέρει ποῖος ἀσκεῖ τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν θέσιν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος. Κρίνομεν, διαφωνοῦμεν, ἀλλὰ ἀφ’ ἧς ἐτέθη πολιτικὸν ζήτημα δὲν ὑπάρχει θέμα πρωτοβουλίας, παρὰ ὑπάρχει γεγονός. Ἐπίσης, ἐφ’ ὅσον ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι πρέπει νὰ προταχθοῦν ὡρισμέναι ἐπερωτήσεις μας καί, ὅτι ἐπειγόμεθα ἐπ’ αὐτῶν νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας, θὰ ἦτο παράδοξον νὰ παρουσιασθῇ εὐκαιρία καὶ ἡμεῖς νὰ μὴ ἐπωφεληθῶμεν ταύτης, νὰ ἀναπτύξωμεν ἔστω καὶ συνοπτικῶς τὰς ἀπόψεις μας. Ἐπὶ πλέον, ὡς καὶ ἐν ἀρχῇ εἶπον, ἅπαξ ἐτέθη πολιτικὸν ζήτημα, ὑπάρχει ἡ προθεσμία ἡ ὁποία ἐμποδίζει νὰ τεθῇ ἐκ νέου καὶ παρέχεται οὕτω μία ἄνεσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εὐκολώτατα ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ ἄλλας συζητήσεις. Καὶ ἡμεῖς θὰ πρέπει νὰ περιμένωμεν τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ προθεσμία αὐτὴ δὲν εἶναι δύο μηνῶν, τυπικῶς μόνον εἶναι δύο μηνῶν, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα. Διότι τὸ 2μηνον λήγει ὅταν θὰ διατρέχωμεν τὴν Μεγάλην Ἑβδομάδα, δηλαδὴ τὰς διακοπὰς τοῦ Πάσχα. Δὲν γνωρίζει ὅτι ἐὰν αἱ διακοπαὶ τοῦ Πάσχα, συμπέσουν καὶ μὲ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς συνόδου, θὰ ἔχουν συμπληρωθῆ ὅλαι αἱ συνταγματικαὶ τυπικαὶ προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέπουν τὴν λῆξιν τῆς συνόδου. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν θεωρήσῃ λήξασαν τὴν σύνοδον ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τὸ Πάσχα, ἀναμένεται νὰ ἀφιχθῇ ἐνταῦθα ὁ στρατηγὸς Ντὲ Γκώλ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ ἔλθῃ, διότι εἰς τὴν ἐποχήν μας τὰ πάντα μεταβάλλονται καὶ δυνατὸν νὰ μὴ ἔλθῃ. Ἀλλὰ ἐὰν ἔλθῃ ὁ στρατηγὸς Ντὲ Γκὼλ θὰ εἶναι δύσκολον τὰς ἡμέρας ποὺ θὰ εἶναι ἐδῶ, ἢ ὀλίγας ἡμέρας ἐνωρίτερον οἱονδήποτε κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἀσκῇ πολιτικὸν ἔλεγχον. Δὲν ἀποκλείεται, ἀλλὰ τοὐλάχιστον δι’ ἡμᾶς θὰ εἶναι λίαν δυσχερές. Ὡς ἐκ τούτου φθάνομεν πλέον εἰς τὰ τέλη Μαΐου. Ἕνεκα αὐτῶν τῶν λόγων ἐνομίσαμεν ἐπὶ πλέον ὑποχρέωσίν μας νὰ παρασταθῶμεν καὶ νὰ συμμετάσχωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ νὰ ἀναπτύξωμεν κατὰ τρόπον ἀντικειμενικὸν τοὺς ἰδικούς μας λόγους διὰ τοὺς ὁποίους καταψηφίζομεν τὴν Κυβέρνησιν. Βεβαίως διὰ τὴν Ἀντιπολίτευσιν θὰ ἦτο τοῦτο περιττόν. Εἴμεθα Ἀντιπολίτευσις, ὑπήρξαμεν Ἀντιπολίτευσις καὶ ὡς ἐκ τούτου αὐτὸ καὶ μόνον θὰ ἤρκει διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφον μας. Ἀλλὰ τότε δὲν θὰ εἶχε κανένα λόγον τὸ πολιτικὸν ζήτημα. Ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξωμεν ἄλλην μίαν φοράν, εἰς γενικὰς τοὐλάχιστον γραμμάς, τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡμεῖς, ἀντιπολιτευόμενοι τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἀρνηθῶμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτήν. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ὁμιλήσω, θὰ εἶναι εἰς τὸ νὰ θίξω κατηγορίας ἐλέγχου, κεφάλαια, καὶ ρήτορες ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀκολουθήσουν εἰς τὸ βῆμα αὐτό, θὰ ἔχουν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξουν τὰ ἐπὶ μέρους θέματα καὶ νὰ ἀναλύσουν ἢ καὶ νὰ παραθέσουν τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ὑποστηρίξουν τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς μας. Εἰς τὸ πρῶτον κεφάλαιον, προεισαγωγικὸν τῆς ὅλης μου σημερινῆς τοποθετήσεως, θὰ ἀσχοληθῶ μὲ ἕνα τίτλον τὸν ὁποῖον συνηθίζει νὰ ἐπικαλῆται ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ἔξω αὐτῆς, τὸν τίτλον ὅτι ἡ μακρὰ παραμονή της εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐξησφάλισε τὸ ἀνεκτίμητον ἀγαθὸν διὰ τὴν χώραν, τῆς κυβερνητικῆς σταθερότητος. Μοῦ ἐδόθη, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἄλλοτε εὐκαιρία νὰ ἐκθέσω ἐπ’ αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις μας, ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἀλλὰ πάντοτε ἀνέμενον τὸν χρόνον νὰ τὰς ἀναπτύξω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἀποδίδω εἰς τὰς ἀπόψεις μας αὐτὰς ἰδιαιτέραν σημασίαν καὶ θὰ ἤθελα νὰ ἀναπτυχθοῦν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος, ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Πρωτίστως, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ κυβερνητικῆς σταθερότητος, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς ἀκολούθου ἰδιοτυπίας. Πράγματι τὸ γεγονὸς ὅτι 7½ περίπου ἔτη ἔχομεν οὐσιαστικῶς τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀρχήν, ἀποτελεῖ κἄτι τὸ μοναδικὸν εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος τὴν μεταπελευθερωτικὴν καὶ μοναδικὸν ὄχι μόνον ἀφ’ ὅτου λειτουργεῖ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν ἐλειτούργει. Εἶναι ἐπίσης βέβαιον— διότι μοῦ ἀρέσει νὰ εἶμαι ἀντικειμενικὸς— ὅτι ἀποτελεῖ τίτλον καὶ οἱοσδήποτε ἔχει τὸν τίτλον αὐτὸν θὰ πρέπει νὰ εἶναι προσωπικῶς ὑπερήφανος. Ἀλλὰ μετὰ τὴν διαπίστωσιν αὐτὴν— ἐπιθυμῶ νὰ μὲ παρακολουθήσητε καὶ νὰ μὲ προσέξητε— προβαίνει εἰς ἄλλην: Ὅτι αὐτὴ ἡ κυβερνητικὴ σταθερότης εἶναι κυβερνητικὴ σταθερότης ἐξ ἀποτελέσματος, ὄχι ἐκ προβλέψεως. Μὴ νομίζετε ὅτι εἶμαι σχολαστικὸς εἰς τὴν διατύπωσιν. Ἔχω τὸν λόγον μου νὰ προβαίνω εἰς αὐτὴν τὴν λεπτὴν παρατήρησιν. Δηλαδή, κατὰ τὰ 7½ αὐτὰ χρόνια (ἴσως ποτὲ ἄλλοτε) ὑπῆρξε μόνιμον τὸ αἴσθημα τῆς ἀνασφαλείας καὶ τῆς ἀβεβαιότητος, μόνιμον τὸ αἴσθημα τῆς ἐπικειμένης κυβερνητικῆς μεταβολῆς, ἄλλο ζήτημα ἂν κατέληγεν εἰς τὸ τέλος νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν κυβερνητικὴν σταθερότητα. Εἶναι δὲ περίεργον, ὅτι εἰς τοῦτο συνέβαλε κατὰ μέγα μέρος καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ εἰς τὴν μίαν πλευρὰν καὶ εἰς τὴν ἄλλην καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς σταθερότητος καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς ἀνασφαλείας καὶ τῆς ἀβεβαιότητος. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐνθυμῆσθε, ἀφ’ ἧς ὡρκίσθη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸ 1955, τὴν ἀβεβαιότητα ταύτην, πότε ἐξ ἀφορμῆς τοῦ λαϊκοῦ μετώπου, πότε ἐκ τοῦ τρόπου καὶ τῶν προσπαθειῶν νὰ διαλυθῇ τὸ λαϊκὸν μέτωπον, πότε ἐκ τῆς μακρᾶς ἱστορίας καὶ τῶν περιπετειῶν τοῦ Κυπριακοῦ, πότε ἐκ τῆς ἀνοικτῆς κρίσεως τοῦ 1958, ὅτε ὁμὰς βουλευτῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀπεσχίσθη, ἀπεχώρησε καὶ προεκάλεσε κρίσιν, ὑπῆρξε δὲ τοῦτο ἓν ἀπὸ τὰ ἀποφασιστικὰ σφάλματα, τὸ ὁποῖον ἀντιμετώπισε μετὰ δεξιοτεχνίας καὶ ψυχραιμίας ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἐπέτυχεν. Ἐὰν ἐκείνη ἡ κρίσις δὲν εἶχε γίνει, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἴσως Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ. Ἀλλὰ πέραν τῆς κρίσεως ἐκείνης, ἐπηκολούθησαν ἄλλα βαρύτατα σφάλματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Συνεργασία εἰς ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, τὸν νόμον τοῦ 1958, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν αἴτιος πολλῶν κακῶν εἰς τὸν τόπον. Καὶ τὸ δυσάρεστον εἶναι, ὅτι ὑπάρχουν καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην νοσταλγοὶ τῆς ἰδέας αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ καθεστὼς ἐκεῖνο. Καὶ σήμερον ἐγὼ συγκαταλέγομαι μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ὡς διεξάγεται ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐνισχύῃ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ τὴν διατηρῇ εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς νὰ ἐπιτυγχάνῃ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς συνεχοῦς αἰσθήματος ἀνασφαλείας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μέγα μέρος τοῦ λαοῦ ζῇ ὑπὸ ὡρισμένας ἐντυπώσεις. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν εἰς πρόσφατον συνέντευξίν μου, νὰ ἐξηγήσω ὡς Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, τί πιστεύω διὰ τὴν δυνατότητα μιᾶς οἱασδήποτε βασιλικῆς πρωτοβουλίας, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συνταγματικοῦ δικαίου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῶν συνεπειῶν. Ἡ ἄσκησις οἱασδήποτε βασιλικῆς πρωτοβουλίας ἐν προκειμένῳ, πιστεύω ὅτι εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον ποτὲ δὲν πρέπει νὰ ἀποκλείεται. Τὸ λέγω αὐτὸ ὡς εἷς ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω ὅτι ὑπάρχει μεγάλη μερὶς τοῦ λαοῦ ἡ ὁποία πιστεύει ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ τῆς βασιλικῆς πρωτοβουλίας. Τοῦτο δημιουργεῖ αἴσθημα ἀνασφαλείας καὶ ἀβεβαιότητος καὶ συνεπῶς ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἔχομεν κυβερνητικὴν σταθερότητα ζῶμεν ἐν τούτοις κατάστασιν ἀβεβαιότητος διὰ τὸ μέλλον. Δὲν γνωρίζω, πῶς δὲν ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξουδετερώσῃ τὸ αἴσθημα τοῦτο. Ἐγὼ προβαίνω εἰς διαπιστώσεις, διὰ νὰ κάμω τὴν διάκρισιν μεταξὺ κυβερνητικῆς σταθερότητος ἐκ προβλέψεως, ἡ ὁποία εἶναι πολύτιμος διὰ τὴν οἰκονομίαν καὶ τὸν τόπον καὶ κυβερνητικῆς σταθερότητος ἐξ ἀποτελέσματος, ὀφειλομένης εἰς συρροὴν συμπτώσεων ἢ λαθῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αἱ ὁποῖαι ἀποβαίνουν πρὸς τὸ παρὸν ὑπὲρ μιᾶς καὶ μόνης πλευρᾶς. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ διατύπωσις αὐτὴ δὲν ἔχει ἀξίαν καὶ ὅτι ὅσα εἶπον ἦσαν περιττά, καὶ πάλιν δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρχῃ τις, ὁ ὁποῖος θὰ πιστεύῃ ὅτι ἡ κυβερνητικὴ σταθερότης δύναται νὰ ἀποτελῇ αὐτοσκοπὸν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν. Εἶναι, βεβαίως, ἀγαθόν, ἀλλὰ τότε μόνον, ὅταν συνοδεύεται καὶ ἀπὸ πολιτικὴν σταθερότητα, εἶναι δὲ πολιτικὴ σταθερότης ἡ βεβαιότης, ὅτι δύναται νὰ ἀκολουθήσῃ ὁμαλὴ διαδοχὴ τῶν Κυβερνήσεων. Αὐτὴ εἶναι μία ἀπὸ τὰς πεμπτουσίας τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ὡς εἶναι καὶ ὁ ἔλεγχος. Εἶναι ἡ δυνατότης νὰ γνωρίζῃ ἡ κοινὴ γνώμη, ὅτι ἡ διαδοχὴ δύναται νὰ ἐπέλθῃ κατὰ τρόπον ὁμαλόν. Ἐὰν ἡ κυβερνητικὴ σταθερότης ἦτο αὐτοσκοπός, τότε δὲν γνωρίζω τί θὰ διέφερε τῆς δικτατορίας, ἡ ὁποία εἶναι Πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει τὴν σταθερότητα αὐτήν, ἀλλὰ δὲν ἔχει διέξοδον. Οἱ κίνδυνοι ἐκ τῶν δυσχερειῶν, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦνται μὲ τὴν παρατεινομένην τοιαύτην κυβερνητικὴν σταθερότητα εἶναι πολλαπλοῖ. Πρῶτον, ἐπέρχεται βαθμιαία ἀλλοίωσις τοῦ Πολιτεύματος, ὅπου ἰδίᾳ λειτουργεῖ ἡ Βασιλευομένη Δημοκρατία, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τὴν συνέχειαν, διότι ὅταν ἐμφανίζωνται δυσχέρειαι εἰς τὴν ἐναλλαγὴν τῶν Κυβερνήσεων, τότε ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ μετατίθεται ἡ εὐθύνη. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὸ ἀνεύθυνον τοῦ Βασιλέως. Ἀλλά, ἡμεῖς δὲν μονοπωλοῦμεν ὅλην τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ὑπάρχει μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία ἀναζητεῖ ν’ ἀνεύρῃ τὸν ὑπεύθυνον, ἐνίοτε εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Βασιλέως. Αὐτὸ εἶναι λάθος, καὶ καθίσταται ἐπιβλαβές, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν προωθεῖ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀλλαγῆς. Ἔπειτα εἶναι τόσον μεγάλαι σήμερον αἱ εὐθῦναι τῆς ἀσκήσεως τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου, ὥστε καὶ οἱ ἰσχυρότεροι ὀργανισμοί, ὅταν ἔχουν συνείδησιν εὐθύνης, ἀντιλαμβάνονται, ὅτι πέραν ὡρισμένου χρόνου, δὲν δύνανται πλέον νὰ ἀποδώσουν καί, ἐὰν ἀποδίδουν σωματικῶς, δὲν δύνανται νὰ ἀποδίδουν νέας ἰδέας, φαντασίαν, καὶ πᾶν ὅ,τι χρειάζεται διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν ὅλα τὰ νέα προβλήματα. Καὶ ὅλα αὐτὰ δημιουργοῦν τὰ ἀδιέξοδα καὶ ταυτοχρόνως ἐνισχύουν τὸ αἴτημα τοῦ λαοῦ περὶ ἀλλαγῆς, τὸ ὁποῖον καθίσταται ὀργανικὴ ἀνάγκη καὶ λαμβάνει τὴν μορφὴν ἐνστικτώδους πλέον ἀμύνης. Ἤθελα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ προβῶ εἰς τὰς διαπιστώσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι πιστεύω ὅτι ἔχουν τὴν ἀξίαν των καὶ αἱ ὁποῖαι, ἐπισημαίνω καὶ πάλιν, ὅσον καὶ ἂν φαίνωνται παράδοξοι, διότι εἶναι παράδοξον νὰ λέγεται ὅτι ἡ κυβερνητικὴ σταθερότης δημιουργεῖ τὴν ἀδυναμίαν, εἶναι ἐν τούτοις λογικόν. Διότι ἐλπίζω ὅτι ὅλοι ἀντιλαμβάνονται, ὅτι ἔχω δίκαιον καὶ ὅτι πρέπει ἡ κυβερνητικὴ σταθερότης διὰ νὰ ἀποτελῇ ἀγαθόν, νὰ συνδέεται μὲ πολιτικὴν σταθερότητα. Καὶ ἐπειδὴ δὲν θὰ ἤμην ἀρχηγὸς δημιουργικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν ὑπεστήριζα ὅτι ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἐλέγχῃ χωρὶς νὰ προτείνῃ καὶ λύσιν, δὲν ἔχω δισταγμὸν νὰ εἴπω ὅτι ἡ μόνη δυνατὴ διέξοδος, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, θὰ ἦτο ἡ κατὰ κυβερνητικὴν πρωτοβουλίαν μετατροπὴ τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου καὶ ἡ καθιέρωσις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Αὐτό, θὰ ἀπετέλει τὴν δημιουργίαν διεξόδου εἰς τὰς μελλοντικὰς ἐξελίξεις. Ἔρχομαι τώρα νὰ θίξω εἰδικώτερα θέματα τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἀποδεικνύουν τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀνταποκριθῇ ἐν ὄψει ὄχι μόνον τῶν προβλημάτων ἐκ τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ καὶ τῶν συνεχῶς δημιουργουμένων νέων τοιούτων. Ἡ ἀναταραχὴ ἐκ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ χθές, ἀκόμη καὶ σήμερον, καὶ τοῦ κλήρου προχθὲς ἀποτελοῦν, δι’ ἐμέ, περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιτρέπουν τὴν ἐξαγωγὴν ἀξιολόγων πορισμάτων. Πρῶτον πόρισμα εἶναι ἡ πρόχειρος διαπίστωσις, ὅτι σπανίως αἴτημα εὗρε τοιαύτην συμπαράστασιν ὁλοκλήρου τῆς κοινῆς γνώμης, ὅσον τὸ αἴτημα τῆς Παιδείας, τὸ ὁποῖον τόσον ζωηρῶς ἀνεκινήθη τελευταίως ἀπὸ τοὺς νέους μας καὶ ἤδη ἀπὸ τοὺς διδασκάλους καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς πολίτας τῆς Ἑλλάδος. Ἡ συμπαράστασις εἶναι γενική. Ἀφορᾷ καὶ τὴν κυβερνητικὴν καὶ τὴν μερίδα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δι’ αὐτὸ εἶναι παρήγορος. Ἡ δευτέρα διαπίστωσις εἶναι, ὅτι σήμερον κατέστη κοινὴ συνείδησις ὅτι αἱ διὰ τὴν Παιδείαν δαπάναι, ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν ἔννοιαν, τὴν τεχνικὴν καὶ τὴν κλασσικήν, καὶ αἱ διὰ τὴν Ἐκκλησίαν δαπάναι, εἶναι δαπάναι παραγωγικαὶ καὶ ἐπειδὴ ἐπιμελῶς, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θέλω νὰ εἶμαι ἀντικειμενικός, κατηγορῶ βεβαίως τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐπὶ 7½ ὁλόκληρα ἔτη δὲν ἐπέτυχε νὰ προωθήσῃ τὸ θέμα τῆς Παιδείας, διότι δὲν ἀποτελεῖ προώθησιν ἡ ἐπίδειξις πορισμάτων ἐπιτροπῶν ἢ ὁ διορισμὸς ὡρισμένων διδασκάλων ἢ ἀνακαίνισις ὡρισμένων κτιρίων, ὅταν ὁλόκληρον τὸ θέμα τῆς Παιδείας εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὴν ἀφετηρίαν του, ἀλλὰ καὶ ὡς θὰ ἐξηγήσω, δὲν δύναμαι νὰ κατηγορῶ μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπὶ 7½ ἔτη κυβερνᾷ τὸν τόπον, ἂν δὲν εἴπω, ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι ἔχουν τὰς εὐθύνας ἐκ τοῦ παρελθόντος. Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ λησμονῶμεν, ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν παρουσιάσθη μοναδικὴ εὐκαιρία μὲ τὸ ἀπέραντον μέσον τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Καὶ ὅμως τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν παρέμεναν ποσὰ ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπορροφηθοῦν, ἐλάχιστα διετίθεντο διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Παιδείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν. Ἐνθυμοῦμαι ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅταν τὸ πρῶτον ἐπεσκέφθην τὸ Πολυτεχνεῖον καὶ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ προέβην, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, μὲ τὰ ἐντελῶς ὀλίγα μέσα τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς μεγάλας παραχωρήσεις πρὸς τὸ Πολυτεχνεῖον καὶ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν, διὰ νὰ συμπληρωθοῦν κτίρια τοῦ Πολυτεχνείου, διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον καὶ τὰ ἡμιτελῆ κτίρια τοῦ Πανεπιστημίου, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀρχίσει ἀπὸ ἐτῶν μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν καὶ εἶχον μείνει ἡμιτελῆ, ἐνῷ ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια ἐξηνεμίζετο καὶ τὰ κονδύλια ἔμεναν ἀναπορρόφητα. Ὑπάρχει, λοιπόν, ἡ εὐθύνη ὅλων μας. Ἂν ἡ εὐθύνη εἶναι μεγαλυτέρα τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὸ εἶναι διότι ηὐτύχησε νὰ κυβερνᾷ ἐπὶ 7½ συνεχῆ ἔτη αὐτὸν τὸν τόπον. Καὶ ὅσον δήποτε καὶ ἂν εἶναι κανεὶς ἐπιεικὴς δι’ ἕνα ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει τὸ πρῶτον τὴν Κυβέρνησιν ἢ καὶ δι’ ἕνα, ὁ ὁποῖος κυβερνᾷ ἐπὶ μίαν τετραετίαν, βεβαίως δὲν πιστεύω νὰ τὸ θέλῃ αὐτὸ ὁ σημερινὸς πρωθυπουργός, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν ἰδίαν συγκατάβασιν ὅταν κυβερνᾷ ἐπὶ 7½ ἔτη. Ἐγὼ δέ, τοὐλάχιστον, δὲν θὰ ἴδω τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν, ὡς τινὲς τὸ βλέπουν, ὡς θέμα ἐπιδομάτων ὡρισμένης τάξεως ὑπαλλήλων. Φιλοδοξῶ νὰ ἴδω ὅλον τὸ θέμα τῆς Παιδείας ὑπὸ τελείως ἄλλην μορφήν, ἰδίως μετὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Πρέπει νὰ ἐπιτύχωμεν εἰς τὸν ταχύτερον δυνατὸν χρόνον, οἱ νέοι μας, ἀποφοιτῶντες ἀπὸ τὰς σχολάς των νὰ εἶναι ἀπεστερημένοι ἑνὸς συναισθήματος κατωτερότητος τὸ ὁποῖον ἔχουν μέχρι σήμερον ὅτι ὑστεροῦν ἀπὸ ἀπόψεως Παιδείας τῶν ἄλλων λαῶν, τῶν ἄλλων κρατῶν μὲ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦμεν ἤδη μίαν οἰκογένειαν. Αὐτὸ τὸ αἴσθημα τῆς κατωτερότητος πρέπει νὰ λείψῃ. Σᾶς ὁμιλεῖ πολιτικός, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τιμὴν νὰ σπουδάσῃ μόνον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, καὶ εἶναι ὑπερήφανος δι’ αὐτό. Οὐδέποτε εἶχον τὸ σύμπλεγμα ὅτι δὲν ἐσπούδασα εἰς ξένον Πανεπιστήμιον. Ἀλλὰ δὲν ἀντιδροῦν ἅπαντες κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον. Εἶναι βέβαιον, ὅτι κατὰ μεγίστην ἀναλογίαν, οἱ νέοι μας αἰσθάνονται σύμπλεγμα κατωτερότητος, ὅταν, ὁμιλοῦν μὲ ἄλλους οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν δυνατότητα νὰ φοιτήσουν εἰς ξένα Πανεπιστήμια. Καὶ ἔχουν ἐνίοτε δίκαιον. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Πολιτεία, νὰ ἐξαλείψῃ αὐτὸ τὸ αἴσθημα τῆς κατωτερότητος, ὅπως ἀντιθέτως πρέπει νὰ καταστήσῃ τοὺς Ἕλληνας ἱκανοὺς νὰ ἀποστερηθοῦν ἑνὸς ἄλλου αἰσθήματος ἀνωτερότητος, τοῦ νὰ πιστεύουν ὅτι αὐτοὶ εἶναι εὐφυέστεροι καὶ οἱ ἄλλοι εἶναι οἱ κουτόφραγκοι. Ὅταν ἐπέλθῃ αὐτὴ ἡ ἰσορροπία, τότε ἡ Ἑλλὰς θὰ ἔχῃ τὴν τύχην νὰ κερδίσῃ κατὰ μέγα ποσοστὸν τὴν ἐπιτυχίαν διὰ τὴν ἰσότιμον ἀνάπτυξιν ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς νέας οἰκογενείας της. Ἐξ ἀφορμῆς δὲ τῶν ἐπιδομάτων καὶ τῆς γενικῆς ἀναγνωρίσεως ἐκ μέρους ὅλων τῶν Ἑλλήνων τοῦ δικαίου εἰς τοῦτο αἰτήματος τῶν ἐκπαιδευτικῶν, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἄποψίν μου ὅτι τὰ προβλήματα δὲν ἀντιμετωπίζονται συνεχῶς δι’ ἐπὶ μέρους λύσεων, ἀλλὰ πρέπει καὶ τὸ θέμα αὐτὸ νὰ συλληφθῇ καὶ πάλιν κατ’ ἀποφασιστικὸν τρόπον. Καὶ νομίζω, ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἑνιαῖον μισθολόγιον. Ἐφθάσαμεν ἐκεῖ τὸ 1950 κατόπιν συχνῶν πιέσεων, ἀπεργιῶν, ἀντιδράσεων ἀγώνων ἰσοτιμίας καὶ ἐκεῖ ἐμείναμεν ἐπὶ μίαν πενταετίαν μὲ τὰς ἀναγκαίας προσαρμογὰς διὰ νὰ ἐξέλθωμεν πάλιν χάριν τῶν εὐκολωτέρων λύσεων τὰς ὁποίας ἀποτελοῦν ἡ ἐπὶ μέρους ἱκανοποίησις κλάδων, ὁμάδων, ἢ καὶ ἀτόμων. Ἡ ἐπιστροφὴ πρὸς τὸ ἑνιαῖον μισθολόγιον, δὲν εἶναι ἡ λύσις, εἶναι ἡ ἀναγκαία λύσις, θᾶττον ἢ βράδιον θὰ φθάσωμεν ἐκεῖ. Ἐπαναλαμβάνω, ὑποστηρίζω ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα ὅταν τὰ ὑποστηρίζω φαίνονται παράδοξα, ἢ περίεργα, ἢ τολμηρὰ καὶ ὅσον παρέρχεται ὁ χρόνος δικαιώνομαι. Μὲ πολλὴν ὑπερηφάνειαν τὸ λέγω καὶ σήμερον θὰ δικαιωθῶ. Καὶ τολμῶ νὰ εἴπω τοιαῦτα πράγματα, διότι δὲν ὑπάρχει κανεὶς φόβος νὰ ἀποκληθῶ ἀπὸ κανένα δημαγωγός. Διότι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, κατ’ ἐπανάληψιν, ἐπὶ βασικῶν θεμάτων ἔλαβον θέσιν ἡ ὁποία ἦτο ἀντιδημοτική. Πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἤκουσαν μετ’ ἐκπλήξεως τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔλαβον εἰς τὸ θέμα τῶν ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ ἔτος μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἀγωνίζομαι εἰς τὸν δρόμον τῆς προσαρμογῆς, ἀφ’ ἧς δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ παραίτησις, ὡς ἐπρότεινα, τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ δοθῇ ἡ μεγάλη μάχη. Ἐγὼ γνωρίζω πόσην ἀντίδρασιν συνήντησα. Ἔπρεπε νὰ ἔχω ἀπέραντον δύναμιν, διὰ νὰ ἀντισταθῶ εἰς τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἐζήτει τὴν μάχην, ὅπως ἐκεῖνο τὴν ἔκρινε ὀρθὴν καὶ ὄχι ὅπως οἱ ἡγέται πρέπει νὰ τὴν κρίνουν ὀρθήν. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι ταὐτοχρόνως μὲ τὸ ἑνιαῖον μισθολόγιον πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς μίαν νέαν ὁδόν, εἰς τὴν οἰκονομικὴν πραγματικότητα. Τὸ ἑνιαῖον αὐτὸ μισθολόγιον θὰ ἔχῃ πάντοτε τὴν μορφὴν ὄχι τοῦ στατικοῦ, ἀλλὰ τοῦ δυναμικοῦ, εἰς μίαν ἕρπουσαν ἄνοδον τῶν μισθῶν. Εἰς τὴν ἐποχήν μας, κύριοι, τὰ πάντα ἔχουν μεταβληθῆ. Ἐὰν φύγωμεν ὀλίγον ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους καὶ μεταφερθῶμεν εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπιχειρήσεως, θὰ ἴδητε, ὅτι ἄλλοτε εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ αἰῶνος, ἀκόμη καὶ μετά, ἡ βάσις οἱασδήποτε ἐπιχειρήσεως ἦτο κεφάλαιον καὶ ὅλως ἐπικουρικὸς ὁ δανεισμός. Σήμερον εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, εἶναι ὁ δανεισμὸς καὶ ὄχι τὸ κεφάλαιον. Ἡ κυρία ὅμως ἄμυνα τοῦ κεφαλαιοκρατικοῦ συστήματος ὑπῆρξεν ἡ ἐπέκτασις τῶν χώρων. Καὶ ἡ φιλοδοξία καὶ ἡ πεμπτουσία τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, εἶναι ἡ ἐπέκτασις τοῦ χώρου. Ἄνευ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ χώρου καὶ ἄνευ τῆς διευρύνσεως τῆς παραγωγῆς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀμυνθῇ τὸ κεφαλαιοκρατικὸν σύστημα. Αὔξησις τοῦ χώρου, αὔξησις δαπανῶν, αὔξησις δανείων. Ἄνοδος ὅλων. Ἄνοδος καὶ τῶν μισθῶν, ἄνοδος τῶν ἡμερομισθίων, ἀλλ’ ἄνοδος ἕρπουσα. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Πρέπει νὰ καρπωθῶμεν τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα προσφέρονται κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη. Δι’ αὐτό, ἄλλωστε ἔγιναν καὶ οἱ ὅροι αὐτοί. Τώρα τὸ 1963 καὶ τὸ 1964, θὰ κριθῇ τὸ μέλλον τοῦ 1973–74. Ὅσον παρέρχεται ὁ καιρὸς τόσον θὰ εἶναι καταστρεπτικὸς διὰ τὰ συμφέροντά μας. Ἀκόμη καὶ τὰ ἡμερομίσθια, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπερηφανευόμεθα θὰ εἶναι διάφορα, θὰ τείνουν καὶ βεβαίως θὰ πρέπει νὰ τείνουν νὰ φθάσουν τὰ ξένα ἡμερομίσθια μὲ ταὐτόχρονον ἄνοδον καὶ τῆς ἀποδοτικότητος τοῦ Ἕλληνος ἐργάτου. Ἐὰν αὐτὰ τὰ δύο συμβοῦν, τότε θὰ ἔχωμεν ἐπιτύχει εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἐὰν συμβοῦν πρὶν εἴμεθα ἕτοιμοι, τότε θὰ ἔχωμεν ἀποτύχει. Μία ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας ἐπιχειρήσεις τοῦ κόσμου π.χ. ἡ Φόρντ, ἐὰν μείνῃ μὲ τὰ παλαιά της ἰδανικὰ καὶ δὲν προβαίνῃ εἰς σειρὰς νέων ἐγκαταστάσεων, καὶ ἀφήνει διὰ τὴν ἑπομένην γενεὰν τὴν συνέχειαν, θὰ χρεωκοπήσῃ ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην ἑταιρείαν, π.χ. τὴν Φὸλκς Βάγκεν ἢ τὴν Ὄπελ. Εἶναι ὑποχρεωμένη συνεχῶς νὰ ἀνέρχεται, συνεχῶς νὰ ἐπεκτείνηται. Χαρακτηριστικὸν τῆς ἐποχῆς μας εἶναι ἡ ἐγκατάλειψις οἱουδήποτε στατικοῦ καὶ ἡ φιλοδοξία μιᾶς ἀενάου κινήσεως. Τὰ πάντα εἰς τὴν ἐποχήν μας πρέπει νὰ εἶναι δυναμικὰ καὶ δι’ αὐτὸ στενοχωροῦμαι ὅταν ἔναντι αὐτῆς τῆς ἀνάγκης ἐπιβιώσεως τοῦ ἔθνους, τῆς οἰκονομικῆς μονάδος, τοῦ μικροῦ ἐπιχειρηματίου ἀντιτάσσεται ἁπλῶς ἡ ἀρχὴ τῆς συνέσεως τῆς προσοχῆς καὶ τῆς ἠρεμίας. Εἶναι τοιαύτη ἡ ταχύτης τῶν γεγονότων, ὥστε ἂν δὲν προσαρμοσθῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν ταχύτητα εἴμεθα ὑποχρεωμένοι εἴτε ὡς ἐπιχειρηματίαι, εἴτε ὡς τάξις, εἴτε ὡς Κράτος, νὰ γνωρίζωμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν χάσει τὴν μάχην. Ὡμίλησα προηγουμένως περὶ ἑνιαίου μισθολογίου μὲ τελικὴν συνέπειαν τὴν ἕρπουσαν αὔξησιν. Τονίζω βεβαίως τὴν ἕρπουσαν ἄνοδον, διότι δὲν εἶναι τεχνικὴ καὶ πληθωρική. Εἶναι ἡ ἕρπουσα. Διατὶ λοιπὸν δὲν ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ τὸ διακηρύξωμεν καὶ νὰ χαράσσωμεν τὴν πολιτικὴν ἀκριβῶς βάσει αὐτῶν τῶν σκοπῶν; Οἱ μέλλοντες νὰ ἀκολουθήσουν συνάδελφοι θὰ εἶναι διατεθειμένοι νὰ εἰσέλθουν εἰς λεπτομερείας, ἐὰν ἐπιτρέψῃ ὁ χρόνος. Διότι ὅσον καὶ ἂν πρόκειται περὶ πολιτικῆς συζητήσεως, καὶ ἡ πολιτικὴ συζήτησις ἔχει τὰ περιωρισμένα της ὅρια. Πολλοὶ ἠνωχλήθησαν ἀπὸ τὴν ἐπιστράτευσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν συνέβη, ὅταν ἤμην εἰς τὰ πράγματα, νὰ χρησιμοποιήσω εἰς περιπτώσεις ἀκόμη ἀπεργίας δυναμικὰ μέσα —δυναμικὰ μέσα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δυνάμεως, ὄχι δυναμικὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου— ἀλλὰ δὲν ἀποκλείω ὅτι ἠμποροῦσα νὰ λάβω. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω, ὡς ἄλλην γενικὴν διαπίστωσιν, εἶναι τοῦτο: Ὅτι ἄλλο βέβαια ἀπειλὴ ἐπιστρατεύσεως καὶ ἄλλο ἐπιστράτευσις, ἄλλο ἐπιστράτευσις εἰς τὸ πρῶτον ἔτος διακυβερνήσεως καὶ ἄλλο εἰς τὸ ὄγδοον ἔτος. Διότι, ὅταν μία Κυβέρνησις, μετὰ 7½ ἔτη ἀναγκάζεται νὰ προέρχεται εἰς τὴν λῆψιν τοιούτων μέτρων, σημαίνει ὅτι ἡ Κυβέρνησις χάνει ἔδαφος ἐπιβολῆς καὶ κύρους. Αὐτὴ ἡ διαπίστωσις μὲ ἐνδιαφέρει. Ἄλλη διαπίστωσις: Ὅλοι ἐζήσατε, ἰδίως εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν τὴν ἀναταραχήν, ἡ ὁποία προεκλήθη ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Ἐλέχθησαν πράγματα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ ρήτορας τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν λίαν ἐπιτυχῆ. Θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἐπανέλθω ἤδη εἰς τὸ θέμα. Σήμερον ὅμως θὰ ἔλθω εἰς μίαν ἄλλην ἐπίσης διαπίστωσιν, τὴν διαπίστωσιν τῶν ταλαιπωριῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστη καὶ ὑφίσταται τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτήν. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὲ διακόψουν καὶ νὰ μοῦ εἴπουν ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιλαμβάνεται τὰ καθήκοντά της, ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ἡ Ἀντιπολίτευσις. Γνωρίζω, ὅτι ἠμποροῦν νὰ μοῦ τὸ εἴπουν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀφορᾷ ἐμέ. Διότι, ἡμεῖς εἰς καμμίαν περίπτωσιν δὲν ὑπάρχει προηγούμενον νὰ ἔχωμεν δημιουργήσει τὴν αʹ ἢ βʹ δυσχέρειαν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη εἴχομεν δημιουργήσει, θὰ ἀπαντοῦσα, εἰς τοιαύτην τυχὸν ἀντιδικίαν, ὅτι οὐδεμία κωλυσιεργία, οὐδεμία Ἀντιπολίτευσις εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ ἐνώπιον μιᾶς πειθαρχημένης πλειοψηφίας. Καὶ τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ πλειοψηφία, εἶναι ἀνησυχητικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Παρουσιάζει τὰς πρώτας ἐνδείξεις δυσχεροῦς πειθαρχήσεως. Ἐὰν ὑπῆρχε πράγματι πειθάρχησις, ἡ κωλυσιεργία δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀνθέξῃ. Ἔρχομαι τώρα εἰς ἄλλο θέμα. Ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου κἄποτε, ὁ καθ’ ὅλα συμπαθής μου —καὶ δὲν εἶναι τρόπος τοῦ λέγειν, εἶναι πραγματικότης— Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπήντησεν εἰς τὸν φίλτατόν μου κ. Καψάλην, εἴς τινα περίπτωσιν, ὅτι λυπεῖται ὅτι δὲν διαθέτει τὴν φαντασίαν καὶ τὸ θάρρος τὸ ἰδικόν μας διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπικίνδυνα. Ἐπρόκειτο νομίζω, τότε διὰ τὸ ἐνδεχόμενον τῆς χρησιμοποίησεως τοῦ καλύμματος δι’ ἐπενδύσεις. Ἡμεῖς τοιοῦτόν τι τὸ ἐμελετήσαμεν, ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ ἐὰν εἶχον πάλιν τὴν εὐθύνην τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων, βεβαίως θὰ τὸ εἶχον ἀποφασίσει. Καὶ ὅσα λέγονται περὶ φαντασίας, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλαμβάνωνται. Διότι ὅταν πρὸ ἑξαετίας ὡμίλησα περὶ φαντασίας, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἔγινα ἀντικείμενον εἰρωνικῶν σχολίων «Μὲ τὴν φαντασίαν, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἔγραφεν ἡ «Καθημερινή», ἐλπίζει ὅτι θὰ λύσῃ τὰ διάφορα προβλήματα». Καὶ δὲν παρῆλθον πολλὰ ἔτη καὶ ἡ φαντασία περιελήφθη εἰς τὸ λεξιλόγιον τῶν «Τάϊμς», περιελήφθη εἰς ὅλας τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐμπειρογνωμόνων τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν καὶ ἔγινε γενικῶς δεκτόν, ὅτι ἄνευ φαντασίας εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ προβλήματα τοῦ μέλλοντος. Ἰδίως ὅταν διαμορφώνεται, ὡς σήμερον, ἐποχὴ τόσον διάφορος τῆς χθές, ὥστε ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ μέλλοντος μὲ τὰ διδάγματα τοῦ παρελθόντος νὰ εἶναι ἀδύνατος καὶ μόνον μὲ φαντασίαν νὰ εἶναι νοητὴ ἡ σύλληψις αὐτῶν. Πραγματικὸν ἀτύχημα ἀπετέλεσεν ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον μὲ τόσους δισταγμοὺς μὲ τὸ σταγονόμετρον ἐπροχώρησεν εἰς τὰς φορολογικὰς μειώσεις ἡ Κυβέρνησις. Ἡμεῖς ἀπὸ ἐτῶν ἀγωνιζόμεθα νὰ ἐξηγήσωμεν διατὶ ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν εἰς γενικὴν τοῦ θέματος ἀντιμετώπισιν. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὸ ἐτονίσαμεν καὶ προσεφέρθημεν νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν λῆψιν οἱουδήποτε μέτρου τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελε εἰς ρωμαλεότητα καὶ τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀνιδιοτελῶς. Διότι πιστεύομεν ὅτι ἡ λῆψις ὡρισμένων μέτρων πρέπει νὰ γίνεται καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως βοηθούσης χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ ὅτι παύει νὰ εἶναι Ἀντιπολίτευσις. Καὶ τὶ δὲν ἠκούσαμεν τότε. Ἦλθε πάλιν ἡ δικαίωσίς μας. Ἀναφέρομαι εἰς τὸ πῶς αἱ Η.Π.Α. ἀντιμετώπισαν τὸ θέμα τῆς φορολογικῆς μειώσεως κατὰ τὸν ἡρωϊκὸν γνωστὸν τρόπον. Θὰ μᾶς εἴπουν ἴσως ἢ καὶ μᾶς εἶπον, μὰ ἄλλο αἱ Η.Π.Α. καὶ ἄλλο ἡ Ἑλλάς. Ἀκριβῶς εἶναι ἄλλο. Διότι ὅταν μία ἀνεπτυγμένη χώρα ἀναγκάζεται νὰ προβαίνῃ εἰς αὐτὰ τὰ μέτρα ὅταν εἶναι γνωστὸν ἀκριβῶς ὅτι ἡ ὑψηλὴ φορολογία εἰσοδήματος ἐνδείκνυται καὶ συμβαδίζει μὲ τὴν ἀνάπτυξιν εἰς τὰς ἀνεπτυγμένας χώρας, τὶ νὰ εἴπῃ μία χώρα, ἡ ὁποία τελεῖ ὑπὸ ἀνάπτυξιν καὶ θέλει νὰ κάμῃ τὴν ἀνάπτυξίν της ὀρθῶς ἐντὸς τῶν δημοκρατικῶν μεθόδων καὶ ὄχι τῶν ὁλοκληρωτικῶν. Καὶ ὄχι μόνον αἱ Η.Π.Α., ἀλλὰ καὶ αἱ χῶραι τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς προβαίνουν εἰς τὴν λῆψιν τοιούτων μέτρων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως τοῦ δημοσίου χρέους. Μετὰ τόσα ἔτη ἀπεφάσισεν ἐπὶ τέλους νὰ τὰ ρυθμίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡμεῖς τὸ διεκηρύξαμεν ἀπὸ ἐτῶν. Καὶ διὰ νὰ δείξωμεν τὴν καλήν μας πίστιν περιελάβομεν καὶ ἕνα ποσὸν ἐνδεικτικὸν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἡ Κυβέρνησις μετὰ ἀπὸ ἡμᾶς ἐθεώρησε καθῆκον νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ κονδύλιον αὐτὸ εἰς ἄλλους σκοπούς. Ἔλεγε τότε ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ πληρώσῃ δημόσιον χρέος. Τέλος, ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὴν ρύθμισιν τοῦ δημοσίου χρέους ἀφοῦ ἀπώλεσεν εὐκαιρίας καὶ ἀφοῦ ἠκολούθησε διαδικασίαν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἀκολουθούσαμεν ἀπολύτως. Ἀλλὰ ἐκεῖνο ποὺ εἶναι ἐξοργιστικὸν εἶναι ὁ τρόπος ἀντιμετωπίσεως τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἐσυνήθισα νὰ συγκρατῶ τὰ νεῦρα μου ἀλλὰ ἐκνευρίζομαι ὅταν ἀκούω συνεχῶς νὰ λέγουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδωσε εἰς τοὺς κατόχους ὁμολογιῶν ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους, ὄχι κατὰ νομικὴν ὑποχρέωσιν. Καὶ ποῖος δὲν γνωρίζει τοῦτο; Ἐὰν εἴχατε καὶ ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρέωσιν θὰ ἐπήγαιναν οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὰ δικαστήρια. Ἡ ἠθικὴ ὑποχρέωσις ὅμως καὶ ἡ ὑποχρέωσις σκοπιμότητος εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα διὰ τὰ Κράτη καὶ τὴν πίστιν τους ἀπὸ οἱανδήποτε νομικὴν ὑποχρέωσιν. Καὶ ὁτιδήποτε παίρνει οἱοσδήποτε Ἕλλην πολίτης δὲν πρέπει νὰ τὸ παίρνῃ ὑπὸ μορφὴν ἐλεημοσύνης. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀντίδρασις. Καὶ ἡ ἄλλη ἀντίδρασις εἶναι ὅτι ἐπανειλημμένως ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία εἶπεν, ὅτι θὰ ἀντιμετώπιζε τὰ προβλήματα κατ’ ἴσον τρόπον. Καὶ ὅταν ἔλεγε κατ’ ἴσον τρόπον δὲν ἐννοοῦσεν ὅτι ἀκριβῶς ἡ ἰδία ἐξυπηρέτησις θὰ γίνῃ καὶ εἰς τὰ πρῶτα καὶ εἰς τὰ δεύτερα δάνεια. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἐγένετο κατὰ τρόπον ἄνισον καὶ ἄδικον. Οὔτε κἂν ἠμπορεῖ νὰ συγκριθῇ ἡ ρύθμισις ἡ ὁποία εἶναι ἄσχετος τῶν δημοσίων ἀναγκαστικῶν δανείων, μὲ τὴν ρύθμισιν τῶν καταθέσεων τῶν Ταμιευτηρίων. Ἦτο πολὺ πτωχὴ καὶ ἐκείνη ἀλλ’ ἔγινεν ὑπὸ συνθήκας δυσμενεῖς. Καὶ σήμερον εἶναι πολὺ δυσμενεστέρα ἡ μεταχείρισις τῶν κατόχων ὁμολογιῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους. Ἐν τούτοις ὅμως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁσάκις παρουσιάζονται περισσεύματα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν—ὄχι περισσεύματα εἶναι ὁ τρόπος τοῦ λέγειν— ἀλλ’ ὑπερέσοδα καὶ παρουσιάζονται ἄλλαι ἀνάγκαι πρὸς ἱκανοποίησιν, μισθολογικαί, παιδείας ἢ ἄλλαι τινές, τότε προβάλλει ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωνται ὅλαι αἱ θυσίαι ὑπὲρ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ μεγάλου σκοποῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἔχει δίκαιον ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς. Καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ὅταν εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ εἴμεθα ὑπεύθυνοι διὰ τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τοῦ τόπου, ἐκατηγορήθημεν ὅτι ἐλησμονήσαμεν τὸν παράγοντα ἄνθρωπον, ἀκριβῶς διότι ἠκολουθήσαμεν τὴν σκληρὰν ἐκείνην πολιτικὴν ἡ ὁποία ἠξίωσεν ἀπὸ τὴν παροῦσαν γενεὰν νὰ προσφέρῃ ὑπὲρ τῆς ἑπομένης. Καὶ ὑπεστηρίξαμεν ὅτι εἶναι ἡ μοῖρα ὡρισμένων γενεῶν νὰ δημιουργοῦν Μαραθῶνας καὶ Θερμοπύλας καὶ τῶν ἄλλων γενεῶν νὰ τὰς ἀπολαμβάνουν. Συνεπῶς δὲν θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἴχομεν ἀντιδράσει ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς. Ὑπὸ ἕνα ὅμως ὅρον, ἐὰν μετὰ 7½ ἔτη ἐβλέπαμεν τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἦτο ἱκανοποιητικόν. Ἀλλὰ ὅπως ἐτόνισα καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ ὅπως ἐπαναλαμβάνω τώρα, οὐδέποτε πράγματι ἐδαπανήθησαν τόσα πολλὰ διὰ τόσον ὀλίγον παραγωγικὸν ἀποτέλεσμα. Εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἠρνήθην τὴν καλὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν μελῶν της. Θὰ ἦτο δὲ ἀστεῖον καὶ θὰ ἀπετέλει κωμικὴν ὑπόθεσιν νὰ ἀρνῆται κανεὶς ὅτι Ἕλλην κατέχων ἀξίωμα δὲν θέλει νὰ ἀποδώσῃ καὶ νὰ κερδίσῃ καὶ τίτλον ἐπιτυχίας. Οὐδέποτε ἠρνήθην, ὅτι ἐδαπανήθησαν τόσα τεράστια ποσά. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι διετέθησαν χωρὶς ἀνάλογον ἀποτέλεσμα. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν. Μία χώρα πτωχή, ὅπως ἡ Ἑλλάς, προκειμένου νὰ ἀποδυθῇ εἰς ἕνα ἀγῶνα, τῆς ἀνορθώσεως καὶ ἀναπτύξεώς της, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φείδεται οἱασδήποτε δαπάνης, οἱασδήποτε οἰκονομίας της ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὸν πολίτην καὶ νὰ τὴν ἀποφασίζῃ μόνον ὅταν εἶναι βεβαία, ὅτι ἡ δαπάνη θὰ ἀποδώσῃ. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἔγιναν πολλὰ ἔργα καὶ πολλὰ θεμέλια. Ἀλλὰ διερωτῶμαι πῶς ἔγιναν, πότε ἔγιναν, πόσον ἀπέδωσαν, πόσα προϋπελογίσθησαν καὶ πόσα ἐστοίχισαν; Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ συσταθῇ Ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ 5 ἀντικειμενικοὺς ἀνθρώπους καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὑπάρχουν 5 ἀδιάβλητοι ἄνθρωποι εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ μελετήσουν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς 7ετίας πόσα χρήματα διετέθησαν, διὰ ποῖον σκοπόν, ἐὰν αἱ προβλέψεις ἦσαν ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἐὰν τὸ ἔργον προϋπελογίσθη δι’ ἕνα ἑκατομμύριον καὶ ἐστοίχισε 2 καὶ 3 ἑκατομμύρια, ἐὰν προϋπελογίσθη νὰ ἀποδώσῃ μετὰ ἕνα ἔτος, καὶ ἀπέδωσε μετὰ 3 ἔτη, ἢ δὲν ἀπέδωσε καθόλου, καὶ τότε τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἦτο πράγματι ἢ τίτλος διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡμεῖς θὰ τὸ ἀνεγνωρίζαμεν, ἢ θὰ ἦτο ὁ τίτλος ἰδικός μας, ὅτι δικαίως μαχόμεθα, καὶ ὄχι ἁπλῶς, ὅτι εἴμεθα δημαγωγοί, οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται τὰ πάντα. Δὲν ἀρνούμεθα τίποτε. Ἐμένα μὲ ἐνδιαφέρει ἡ σύγκρισις, αὐτὸ ποὺ ἔγινε μὲ τὸ τί ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ μὲ τὸ τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Λέγω δέ, ὅτι τώρα ποὺ εἴμεθα εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ἡ πραγματικὴ ὄψις τοῦ ζητήματος ἔχει πρόσθετον σημασίαν. Σήμερον τρέχουν καὶ αἱ προθεσμίαι. Συνεπῶς, τοὐλάχιστον εἰς τὸ μέλλον θὰ χρειασθῇ ὁ προγραμματισμὸς ὄχι ὑπὸ τὴν ἀναφορὰν ἔργων, ἀλλὰ ὁ πραγματικὸς προγραμματισμός. Ζῶμεν εἰς ἐποχήν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἰδιώτης μεταβαίνων εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἰς τὴν Ἀμερικὴν λ.χ. συνέβη αὐτό, καὶ δυνάμενος νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ αἴτημα τῆς ἐπιχειρήσεώς του μὲ στοιχεῖα, ὅτι ἡ παραγωγὴ θὰ εἶναι πράγματι ἀνταγωνιστικὴ ἐντὸς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ διαθέσῃ τὰ προϊόντα του, ἐπιτυγχάνει νὰ ἐξεύρῃ κεφάλαια ὑπὸ ἐξαιρετικοὺς ὅρους, ἔστω καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ ἐπιχείρησίς του δὲν εἶναι ἁπλῶς δανεισμένη, ἀλλ’ ὑπερδανεισμένη. Τοῦτο συμβαίνει καὶ διὰ τὸ Κράτος. Δὲν ἀντιμετωπίζει δυσχέρειαν κεφαλαίων, ἀλλὰ θὰ ἀντιμετωπίσῃ πάντοτε τὴν ἀδυναμίαν τοῦ Κράτους νὰ ὀργανωθῇ διὰ νὰ προβάλλῃ τὰ αἰτήματά του καὶ νὰ εἶναι ἱκανὸν νὰ τὰ ἐπιτύχῃ καὶ νὰ τὰ πραγματοποιῇ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔχω εἴπει καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερα, ὅτι πρωταρχικὸς παράγων διὰ τὸν τόπον αὐτὸν εἶναι ἡ ὀργάνωσις τοῦ Κράτους. Εἰς τὸ διάστημα τῆς 7ετίας εἴδομεν ὀργανισμοὺς ἐπὶ ὀργανισμῶν, ἐπιτροπὰς ἐπὶ ἐπιτροπῶν, διευθυντοκρατία. Τὰ πάντα εἴδομεν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω νὰ ἐκάμαμεν πράγματι πρόοδον εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους. Καὶ ἂν ἠμποροῦσε νὰ ἐξομολογηθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ὡμολογοῦσε. Διότι θὰ ἔλεγε μόνος του πόσο ὁ ἴδιος ὑποφέρει, ὅταν πρέπει νὰ ἐπιμεληθῇ προσωπικῶς τῆς ἐκτελέσεως κάθε διαταγῆς του. Διὰ νὰ γίνεται αὐτό, θὰ ὑπάρχῃ πράγματι μερικὴ ἀδυναμία τοῦ Κράτους νὰ λειτουργήσῃ, χωρὶς τὴν συνεχῆ καὶ διαρκῆ ἐπέμβασιν τῶν εὑρισκομένων ἐπὶ κεφαλῆς. Αἱ ἀπεργίαι, ἡ ἀνεργία, ἡ ὑποαπασχόλησις, εἶναι τὰ συνήθη ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐπικαλοῦνται ὅλοι διὰ νὰ ἀποδείξουν καὶ πάλιν δυσπραγίαν. Ἐγὼ ἐπὶ πλέον θὰ ἔλεγον τῆς μεταναστεύσεως. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Βραχυπροθέσμως ἡ μετανάστευσις δὲν δημιουργεῖ προβλήματα. Μακροπροθέσμως εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ. Εἶναι πιθανόν, ὅτι εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως, καὶ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις νὰ βοηθῇ. Ὑπάρχουν οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι ἐστέναζον ὑπὸ τὴν στενότητα τοῦ κλήρου καὶ ὡς ἐκ τούτου ἕνα μέλος τῆς οἰκογενείας μεταβαῖνον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μεταβάλλεται εἰς ἐνεργητικὸν καὶ ἐπιφέρει κέρδη. Ὅτι παύει νὰ εἶναι βάρος καὶ συνεισφέρει ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν. Τὸ βλέπετε τοῦτο καὶ εἰς τὸν δείκτην τοῦ συναλλάγματος. Ἀλλὰ ὅταν γίνεται ἡ μετανάστευσις χωρὶς καμμίαν κατεύθυνσιν καὶ κατὰ τρόπον ἀνεξέλεγκτον, ὑπάρχει ὁ φόβος νὰ πάρῃ ἀκριβῶς τὴν μορφήν, τὴν ὁποίαν διεπίστωσεν καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος εἰς τὸν περίφημον λόγον τοῦ Συντάγματος, ὅπου διεπίστωσε τότε, ὅτι ἡ μετανάστευσις μετεβλήθη εἰς πραγματικὴν ἔξοδον, μὲ κίνδυνον τῆς φυλῆς. Καὶ ἂν ἀνατρέξητε εἰς τὴν ἱστορίαν θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ μετανάστευσις, πέραν ὡρισμένου σημείου, πράγματι ἀπέβη κίνδυνος. Καὶ ἐὰν δὲν θέλω νὰ φθάσω εἰς ὅσα συμπεράσματα ἔφθασεν ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς Ἄμαντος, ὁ ὁποῖος ἔκρινε καὶ τὴν ὑποδούλωσιν τοῦ Ἔθνους, ὡς ὀφειλομένην εἰς τὴν συνεχῆ μετανάστευσιν, πάντως λέγω, ὅτι ἀποτελεῖ πράγματι κίνδυνον ὅταν ὑπερβῇ ὡρισμένα ὅρια. Συνεπῶς, δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν τὰ πάντα ἐναντίον, ἀλλὰ πρέπει καὶ ἐδῶ νὰ κρούσωμεν ἐγκαίρως τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου. Ἡ κρισιμότης τῆς ἐποχῆς μας καθίσταται ἀκόμη περισσότερον ἔκδηλος, ὅταν θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν πῶς διαμορφώνεται γύρω μας ἡ ὅλη ἐξωτερικὴ κατάστασις. Συνηθίζουν οἱ ἄνθρωποι νὰ εὑρίσκουν τὴν ἐποχήν των κρισιμωτέραν ἀπὸ κάθε ἄλλην. Ἐν τούτοις, ὅτι δήποτε καὶ ἂν λέγωμεν καὶ γενικῶς καὶ εἰδικῶς γύρω μας συνεχῶς, καθημερινῶς αὐξάνει τὸ αἴσθημα τῆς ἀνησυχίας. Εἶναι τόσον ἔκδηλος ἡ ἀνησυχία αὐτή, ὥστε αὐξάνει παραλλήλως καὶ τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης. Ἐπανειλημμένως ἐσκέφθην νὰ φέρω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὸ ζήτημα τῶν ἐξωτερικῶν θεμάτων τῆς χώρας. Καὶ ὅταν ἔφθανα εἰς τὸ «νῦν καὶ ἀεὶ» ἐδίσταζα, διότι ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, μὴ κατέχων εἰς χεῖρας μου τὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα, διότι δὲν τὰ δίδει ἡ Κυβέρνησις —παρὰ μόνον ἰδικάς μου ὑποθέσεις καὶ ἰδικάς μου πληροφορίας— καὶ γνωρίζων, ὅτι εἰς τὴν ἐποχὴν ποὺ ζῶμεν οἱοσδήποτε ἀτυχὴς ἢ ἐσφαλμένος χειρισμός, ἔστω καὶ ἐξ ἀγαθῆς προθέσεως ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσῃ ζημίας, δὲν θὰ ἤθελα νὰ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔφερεν ἐπὶ θέματος τὴν παραμικρὰν δυσχέρειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας μας. Ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ σκέπτωμαι ἐπανειλημμένως πόσαι μεταβολαὶ γίνονται τὸν τελευταῖον καιρὸν καὶ πόσον ἡμεῖς διερχόμεθα ἔναντι αὐτῶν, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον μακάριοι. Ἐνθυμοῦμαι, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὅσα διεκήρυξα περὶ βάσεων πυραύλων, περὶ ἀμοιβαιότητος κλπ. καὶ τί μοῦ ἐλέγετο τότε;... Καὶ τώρα ξηλώνονται αἱ βάσεις, τώρα δημιουργεῖται μία νέα κατάστασις. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μὲ τὸ θέμα τὸ Οὐγγρικόν, ἐὰν δὲν ἐβάζατε μίαν λέξιν εἰς τοὺς λόγους σας περὶ Οὑγγαρίας, θὰ ἐθεωρῆσθο, ὅτι εἶσθε ἕνας εἶδος ὑπόπτου ἐθνικῶς ἀνθρώπου, ἐνῷ μόλις πρό τινος ἐμάθαμεν, ὅτι τακτοποιεῖται τὸ θέμα εὐθέως μεταξὺ τῶν Η.Π.Α. καὶ τῆς Ρωσίας καί, συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει πλέον Οὐγγρικόν. Ὅταν διερωτᾶται κανεὶς καὶ λέγῃ τὶ ρόλον ἠμποροῦν νὰ παίξουν οἱ μικροί; Βλέπω τὴν περίπτωσιν τοῦ Ντὲ Γκὼλ καὶ βλέπω τὸν Σπάακ, ἀντιπρόσωπον μιᾶς μικρᾶς χώρας, μετὰ πόσου σθένους ἀναπτύσσει τὰς γνώμας του. Βλέπω τοὺς Ὁλλανδοὺς καὶ βλέπω τοὺς Γερμανούς. Βλέπω μέσα εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν τῶν ἐγκεφάλων τῆς Γερμανικῆς οἰκονομίας νὰ ἀντιτίθενται εἰς τὸν Πρωθυπουργόν των. Καὶ ἐδῶ δὲν γνωρίζει κανεὶς ποῦ ἀρχίζει τὸ ταμποῦ καὶ ποῦ ἡ δυνατότης τῆς συζητήσεως. Κατέληξα, κύριοι, εἰς τὴν γνώμην, ἀφοῦ ἄλλωστε εἶναι ἡ ἐποχὴ τῶν πρωτοβουλιῶν, νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τῆς εἴπω, ὅτι πράγματι θὰ ἦτο ἀνάγκη καὶ πράγματι θὰ ἦτο κατάλληλος ὁ χρόνος νὰ προκαλέσῃ μίαν σύσκεψιν τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν, πρὸς ἐνημέρωσιν ἐπὶ τῆς ὅλης καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζουν σήμερον τὰ ἐξωτερικὰ θέματα. Δὲν βλέπω ἐξ αὐτοῦ οὐδένα κίνδυνον, τοὐλάχιστον δι’ ὅσα κόμματα, ὅπως τὸ ἰδικόν μας, πιστεύουν ἀπολύτως εἰς τὰς συμμαχίας. Ἐγὼ μάλιστα καὶ εἰς ἕνα ἀπὸ τὰ ἐπίμαχα θέματα, τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, ὑπῆρξα ὁ διαπρύσιος κῆρυξ. Δὲν βλέπω, λοιπόν, τι τὸ ἐπικίνδυνον —ἠμπορεῖ νὰ προκύψουν πολλὰ τὰ καλὰ— οὔτε νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ δικονομικὴν ἔνστασιν, ὅτι ὑπάρχει μέρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία δὲν θέλει νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἡ Κυβέρνησις τοὺς καλεῖ. Δὲν θέλει νὰ ἔλθῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἂς μὴ ἔλθῃ. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη κατὰ περιόδους καὶ εἶναι ἀπὸ τὰς κρισίμους περιόδους ποὺ διέρχεται τὸ Ἔθνος σήμερον, νὰ δύναται ἡ πολιτικὴ ἡγεσία εἰς οἱανδήποτε θέσιν καὶ ἂν εὑρίσκεται, εἴτε πρὸς τὰ ἐκεῖ, εἴτε πρὸς τὰ ἐδῶ, ἐν ψυχρῷ καὶ ἠρεμίᾳ νὰ ἐξετάζῃ τὴν κατάστασιν. Πιστεύσατέ μοι, ὅτι ὅταν αὐτὸ δὲν γίνεται, ἡ ἡγεσία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀμυνθῇ, νὰ λαμβάνῃ πρωτοβουλίαν, νὰ ἐκφράζῃ ἰδέας, αἱ ὁποῖαι πέραν ὡρισμένου σημείου ἠμποροῦν νὰ δυσχεράνουν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ εἰλικρινῶς πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν τακτοποίησιν τῶν σχέσεών μας μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Διατὶ ὅμως δὲν πρέπει νὰ ἠξεύρω τί θέλει καὶ ἡ Κυβέρνησις; Πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν γνώμην ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Ἀγγλίας. Ἠμπορεῖ, βέβαια, νὰ μᾶς εἶπαν, ὅτι εἰς τὰ πάντα πρέπει νὰ ἀντιταχθῇ σύνεσις καὶ ἀναμονή. Ὅλα εἶναι δυνατά. Ἀλλὰ διατὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπαναληφθῇ ὅ,τι εἰς τὸ παρελθὸν ἐγένετο; Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἔβλαψε. Ἡ προσαρμογή, κ. βουλευταί, εἶναι νόμος ἐπιβιώσεως εἰς τὴν ἐποχήν μας. Καὶ ἀπὸ τὰ πολὺ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα καὶ ἀπὸ ὅσα οἱ μέλλοντες νὰ ἀκολουθήσουν εἰς τὸ βῆμα βουλευταὶ τῶν Προοδευτικῶν εἰς τὰς λεπτομερείας θὰ ἐκθέσουν, νομίζω, ὅτι εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέδειξεν τὰς ἱκανότητας προσαρμογῆς, εἰς τὸ νὰ ἀνταποκριθῇ, δηλαδή, εἰς τὰ μεγάλα αἰτήματα τῆς ὥρας καὶ τῆς ἐποχῆς. Ἡ δημιουργία Κράτους, ἀποτελεῖ κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην τὴν προσπάθειαν οἱασδήποτε ἐξορμήσεως. Καὶ ὁ ἀπολογισμὸς τῶν 7½ ἐτῶν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι διόλου εἰς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ κρατικὴ μηχανὴ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ τὸ σύνολον εἶναι εἰς χειροτέραν κατάστασιν ἀπὸ ὅ,τι τὴν παρέλαβε. Καὶ ὅταν τὴν παρέλαβε δὲν ἦτο εἰς ἐξαιρετικὴν κατάστασιν, τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν πεῖραν ποὺ ἔχω. Ὁ ταχὺς ρυθμὸς τῆς παραγωγικῆς ἀναπτύξεως εἰς ἔργον καὶ ὄχι εἰς θέαμα, ὅπως εἶπον προηγουμένως, θὰ τὸ ἀπεδείκνυε αὐτὸ ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν ἐὰν δὲν κάμῃ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ εἰσηγηθῶμεν ἡμεῖς ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀποδεικνύεται, ὅτι οὔτε αὐτὴ ὑπῆρξε. Καὶ τέλος, ὑπάρχει ἕνα ἄλλο κεφάλαιον ἀκόμη περισσότερον ἀνησυχητικόν. Εἶναι τὸ κεφάλαιον τῶν νέων. Οἱ νέοι τῆς Ἑλλάδος χρειάζονται ἰδανικά. Καὶ ἔναντι ἰδεολογιῶν δὲν ἀντιτάσσει κανεὶς ἄρνησιν, ἀλλὰ ἰδεολογίαν. Καὶ ὅταν ἀντιτάσσῃ τὴν μεγάλην ἰδέαν τῆς Δημοκρατίας, πρέπει νὰ ἔχῃ θάρρος νὰ λέγῃ, ὅτι καὶ ἡ Δημοκρατία χρειάζεται καὶ ἀνακαίνισιν χρειάζεται σύγχρονον περιεχόμενον. Καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἰδίως ἀνταξία τῆς ἀποστολῆς της, ὅταν δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τὴν νεολαίαν, ὅτι πράγματι αὐτὴν τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν παρέχει καὶ τὴν ἐξασφαλίζει καὶ τὴν ἐγγυᾶται. Ὅτι πράγματι τὰς ἴσας δυνατότητας τῆς ἐπιτυχίας εἰς ὅλους τοὺς νέους τὰς παρέχει ἐλευθέρως καὶ ὅτι πράγματι πιστεύει, ὅτι τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος βασίζεται εἰς τὴν νέαν γενεάν. Ὅταν αὐτὰ δύναται νὰ ἐπιτύχῃ, θὰ ἔχῃ ἐπιτύχει εἰς τὴν ἀποστολήν της, ἔστω καὶ ἐὰν ἔχῃ ἀποτύχει εἰς τοὺς ἄλλους τομεῖς. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δύναται νὰ παρουσιάσῃ ἕνα οἱονδήποτε ἐπίτευγμα ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ ὅταν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν ὑπάρχουν τίτλοι, τότε δημιουργεῖται κίνδυνος. Διότι, κ. συνάδελφοι, διατρέχομεν μίαν ἐποχὴν εἰς παγκόσμιον κλίμακα καμάτου. Αὐτὸς ὁ κάματος ἀποτελεῖ ἐπικίνδυνον προειδοποίησιν διὰ τὸ μέλλον. Ἐὰν καὶ εἰς τὸν τόπον μας διαμορφωθῇ κάματος, ἐὰν ἴδωμεν τὴν νεολαίαν ἐνδιαφερομένην μόνον δι’ ὑλικῆς εὐημερίας ἐπιτεύγματα, ἐὰν ἴδωμεν, ὅτι οἱ πολῖται τῆς Ἑλλάδος ἐνδιαφέρονται μόνον πῶς θὰ περάσουν καλύτερα, ἐὰν αἰσθάνωνται μόνον αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, τότε ὑπάρχει ὁ μέγας κίνδυνος νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον ἡμῶν ὁ Σωτήρ. Ἂς μὴ ἀφήσωμεν ὅμως νὰ ἐμφανισθῇ ὁ Σωτήρ. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ πρέπει νὰ ἀγωνισθῶμεν ὅλοι ὑπὲρ τῆς πλήρους ἐπικρατήσεως τῆς ἀληθοῦς συγχρόνου Δημοκρατίας, ὑπὲρ τῆς ἐμψυχώσεως τῶν νέων μας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀνήκει εἰς αὐτοὺς καὶ αὐτοὶ ἀνήκουν εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§9Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἐπιφυλάσσεται νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰ εἰδικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἀφοῦ τὰ θέματα ταῦτα διευκρινισθοῦν ἀπὸ τοὺς ἄλλους ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἰδικώτερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους ρήτορας τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, οἱ ὁποῖοι πρόκειται εἰς τὰς οἱονεὶ ἀποφθεγματικῶς ἐκτεθείσας ἀπόψεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, νὰ δώσουν συγκεκριμένον καὶ σαφὲς νόημα. Θὰ ἀρκεσθῶ ἀπόψε νὰ ἀπαντήσω εἴς τινα σημεῖα τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ἀναφερόμενα εἰς τὰς γενικὰς ἀρχάς, βάσει τῶν ὁποίων πρέπει νὰ τεθῇ καὶ τίθεται τὸ Ἑλληνικὸν οἰκονομικὸν πρόβλημα. Θὰ ἀρχίσω, κ. συνάδελφοι, ἀπὸ μίαν γενικῆς φύσεως πολιτικὴν παρατήρησιν, τὴν ἑξῆς: Εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον—δυστυχῶς—ὑπάρχουν χῶραι τελοῦσαι ὑπὸ ἀνάπτυξιν πάμπολλαι. Εἰς τὸν κόσμον ὅμως ὁλόκληρον ἐπίσης, ὑπάρχουν χῶραι δημοκρατικαὶ ὄχι τόσον πολλαί. Ἐπίσης, ὑπάρχει περιωρισμένος ἀριθμὸς χωρῶν, ὁ ὁποῖος ἐφαρμόζει μετὰ συνεπείας καὶ αὐστηρότητος ὀρθόδοξον καὶ φιλελεύθερον οἰκονομικὸν σύστημα. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι βουλευταί, εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἐλαχίστας καὶ ἴσως ἡ μόνη χώρα τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ταὐτοχρόνως εἶναι χώρα τελοῦσα ὑπὸ ἀνάπτυξιν καὶ ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖ νὰ ἐπιτύχῃ νέα ὑψηλότερα οἰκονομικὰ ἐπίπεδα μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Δημοκρατίας καὶ μέσα εἰς τὰ πλαίσια τοῦ ἐλευθέρου οἰκονομικοῦ καθεστῶτος. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐξεταζόμενον τὸ Ἑλληνικὸν οἰκονομικὸν πρόβλημα εἶναι πράγματι πρόβλημα ἰδιαζούσης σημασίας, εἶναι πρόβλημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Ἑλλάδα μόνον, εἶναι πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Δύσιν ὁλόκληρον. Ἡ ἐπιτυχία τῆς προσπαθείας τῆς Ἑλλάδος θὰ ἠδύνατο καὶ θὰ ἔπρεπε καὶ θὰ ὤφειλε νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῶν συστημάτων τῶν δημοκρατικῶν τῆς Δύσεως, ὅπως καὶ ἐνδεχομένη ἀποτυχία τῆς προσπαθείας τῆς Ἑλλάδος θὰ κατελογίζετο, μὴ ἀμφιβάλλετε, εἰς βάρος αὐτῶν τούτων τῶν ἰδεῶν ὑπὲρ τῶν ὁποίων εἶναι τοποθετημένη ἡ Δύσις καὶ ὑπὲρ τῶν ὁποίων εἶναι τοποθετημένη ἡ Ἑλλάς. Αὐτὴ ἡ γενικὴ παρατήρησις ἔχει τὴν ἑξῆς ἔννοιαν ἐκφερομένη μετὰ τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Εἶναι αὐτονόητον ἄραγε, νὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν καὶ νὰ διατηρήσῃ, ὅπως διετήρησεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀκλόνητον τὴν σταθερότητα τοῦ νομίσματος; Ἐγὼ εἶμαι εὐτυχής, διότι ἔχομεν ἀσκήσει τοιαύτην πολιτικήν, ὥστε νὰ μὴ θεωρῆται πλέον τὸ ἐπίτευγμα τῆς σταθερότητος ὡς ἆθλος, ἀλλὰ ὡς φυσικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται εἰς τὴν ἔρευναν τὴν ἱστορικήν, θὰ μὲ δικαιολογήσῃ, νομίζω, ἐὰν εἴπω, ὅτι ἂν εἶναι μοναδικὸν τὸ φαινόμενον μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διήρκεσεν ἐπὶ 7½ ἔτη, εἶναι, πρὸ πάντων, μοναδικὸν καὶ τὸ φαινόμενον τῆς διατηρήσεως τῆς σταθερότητος τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα ἀπολύτως ἀκλονήτου.

§10Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ τόσον καλὰ ἐθεμελιώθη.

§11Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἡ σταθερότης αὐτὴ ἐπετεύχθη μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Δημοκρατίας τὴν ὥραν ποὺ ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς προβάλλονται αἰτήματα, ἡ ταὐτόχρονος ἱκανοποίησις τῶν ὁποίων θὰ εἶχεν ὡς συνέπειαν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγων μηνῶν, νὰ ἀνατινάξῃ τὴν ὅλην οἰκονομίαν εἰς τὸν ἀέρα. Εἶχεν ὑπερηφανευθῆ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος, τὴν ὁποίαν ἐχάραξε καὶ εἶχεν ὑπερηφανευθῆ τότε δικαίως. Εἶναι ὅμως, πολλὰς φοράς, κύριοι συνάδελφοι, δυσχερέστατον πρᾶγμα νὰ διατηρήσῃ κανεὶς καὶ μάλιστα μέσα εἰς τὴν πολιτικὴν ἀτμόσφαιραν τῆς Δημοκρατίας, τὴν σταθερότητα, ἡ ὁποία προέκυψεν ὡς συνέπεια, ληφθέντων εἰς ὡρισμένην ἐποχὴν μέτρων, παρὰ νὰ ἐπιτελέσῃ μίαν καὶ μόνον πρᾶξιν, ὅπως εἶναι ἡ πρᾶξις τῆς νομισματικῆς ἀναπροσαρμογῆς. Ἡ δυσκολία τοῦ Ἑλληνικοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος, συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ὑπάρχει, παραδεδεγμένως καὶ θεωρητικῶς, μία ἀντινομία μεταξὺ τῆς προσπαθείας διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς διατηρήσεως τῆς νομισματικῆς σταθερότητος. Καὶ αὐτὴν τὴν ἀντινομίαν ᾖρεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις κατ’ ἐπιτυχῆ τρόπον. Διότι, αἱ πολιτικαὶ κρίνονται ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων των. Καὶ ἐρωτῶ, καὶ περιμένω ἀπάντησιν: Γνωρίζει τις ἐν τῇ Ἐθνικῇ Ἀντιπροσωπείᾳ, χώρας δυναμένας νὰ συγκριθοῦν μὲ τὴν Ἑλλάδα, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν τελευταίαν ἑπταετίαν νὰ ἐπιτύχουν τοὺς ρυθμοὺς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τοὺς ὁποίους ἐπετύχομεν ἡμεῖς; Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σύγκρισις μὲ ἄλλας χώρας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον παρουσίασαν ἐκεῖνα τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν; Μεταξὺ ὅλων τῶν χωρῶν τῆς Δύσεως, ἡ χώρα ἡ ὁποία ἀπὸ ὅλους τοὺς διεθνεῖς ὀργανισμοὺς ἀναφέρεται ὡς ἐπιτυχοῦσα περισσότερον εἰς τὸν συντονισμὸν τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας της, μὲ τὴν σταθερότητα τὴν νομισματικήν, εἶναι ἡ Ἑλλάς. Πότε ἄλλοτε ἀνεφέρετο ἡ Ἑλλὰς ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὡς παράδειγμα; Ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ μιᾶς σκοπιᾶς, τὴν ὁποίαν θὰ συμμερίζεται καὶ αὐτὸς ὁ κ. Μαρκεζίνης, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐννοήσωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβάζεται ρωμαλέα μείωσις τῶν ἐσόδων τῆς φορολογίας, μὲ μίαν ἐξ ἴσου ρωμαλέαν ἱκανοποίησιν σπουδαίων, ἀλλὰ καθαρῶς καταναλωτικοῦ χαρακτῆρος δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ τέχνη εἶναι αἱ καταναλωτικαὶ δαπάναι καὶ αἱ δημόσιαι εἰδικῶς, ἀλλὰ καὶ τὸ σύνολον τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν νὰ μὴ αὐξάνουν περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἐνδείκνυται νὰ αὐξηθοῦν, οὕτως ὥστε νὰ δημιουργοῦνται ἐπαρκῆ περιθώρια ἐπενδύσεων καὶ δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν. Καὶ ἐρωτῶ, πῶς θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἐπίλυσις τῶν προβλημάτων τῶν σχέσιν ἐχόντων πρὸς τὸ μισθολόγιον ἢ ἄλλων ἰδιαιτέρων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, χωρὶς νὰ γίνῃ αὔξησις τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπεται ἢ χωρὶς νὰ σημειωθῇ νομισματικὸς κλονισμός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπεται ἐπίσης, νὰ σημειωθῇ. Καὶ τί ἄλλο ἐσημειώθη, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν συνέστησεν, ἄλλο ἀπὸ μίαν ἕρπουσαν ἄνοδον τῶν μισθῶν; Εἰδικώτερον, ἐπὶ τῶν δημοσιονομικῶν θεμάτων, εὐθὺς ὡς ταῦτα διηυκρινίσθησαν ὑπὸ τῶν εἰδικῶν ρητόρων, θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Θεοτόκης. Ἐλέχθη ἀκόμη ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀσκηθῇ κριτική, διότι ἐξωδεύθησαν περισσότερα ἀπὸ ὅσα θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξοδευθοῦν διὰ νὰ ἐπέλθουν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ κριτικὴ τοῦ προγραμματισμοῦ τῶν διαφόρων ἔργων. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀφορισμὸς οὗτος, γενικῶς ἐκφερόμενος, δὲν εἶναι δεκτικὸς κἂν οὐδεμιᾶς ἀπαντήσεως. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀπαντήσῃ κανεὶς εἶναι νὰ εἴπῃ εἰς ποῖον σημεῖον ἔχουν φθάσει πλέον αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις. Ἀπὸ ποῦ ξεκινήσαμεν καὶ ποῦ ἐφθάσαμεν. Πέρυσι, κύριοι συνάδελφοι, ἐπρογραμματίσθησαν ἓξ δισεκατομμύρια δημόσιαι ἐπενδύσεις καὶ ἐπραγματοποιήθησαν 5.800 ἑκατομμύρια. Γνωρίζετε πολλὰ Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐπήρχοντο αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα καὶ εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἠσκεῖτο ἐκείνη ἡ κριτική, ἡ ὁποία ἠσκήθη. Καὶ ταῦτα συνέβησαν μολονότι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων, ἀπὸ ἀπόψεως ἐσόδων πέρυσιν ἐδημιούργησε τὰ γνωστὰ προβλήματα. Εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι ἐὰν εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν θὰ ἐσκέπτετο νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ κάλυμμα διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν ἐπενδύσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλα τὰ σχέσιν ἔχοντα μὲ τὸ κάλυμμα προβλήματα, εἶναι κεκαλυμμένα ἀπὸ κἄποιαν μυθολογίαν. Τί εἶπε; Θὰ καλύψω ἐπενδύσεις διὰ τοῦ καλύμματος. Ἄς τὸ ἀναλύσωμεν. Καὶ ποίας ἐπενδύσεις πρόκειται νὰ καλύψῃ διὰ τοῦ καλύμματος ὁ κ. Μαρκεζίνης. Τὸ πρόβλημα τὸ Ἑλληνικὸν τίθεται ὑπὸ τὴν ἀκόλουθον ἔννοιαν καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἀνεγνώσατε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ εἴδατε τὰ ἀναγραφόμενα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων, θὰ ἔχετε ἤδη ἀποκτήσει περὶ τοῦ θέματος τούτου συνείδησιν. Ἡ Ἑλλάς, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὡρισμένα ἀποτελέσματα ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐκτελέσῃ ἕνα ὡρισμένον πρόγραμμα ὑποδομῆς. Αὐτὸ τὸ πρόγραμμα ὑποδομῆς, τῆς τάξεως τῶν 200 ἑκατομμυρίων δολλαρίων ἢ 6 δισεκατομμυρίων δραχμῶν, πρέπει ἀπὸ κἄπου νὰ χρηματοδοτηθῇ. Ἀπὸ ποῦ νὰ χρηματοδοτηθῇ; Ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν; Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἰσηγήθη καὶ μείωσιν τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν καὶ αὔξησιν ὡρισμένων δαπανῶν διὰ τὴν Παιδείαν καὶ δι’ ἄλλους κλάδους. Ἀπὸ ποῦ; Ἡμεῖς μὴ στέρξαντες εἰς τὴν ἱκανοποίησιν αὐτῶν τῶν αἰτημάτων, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προβλέψωμεν, ὅτι τὸ πλεόνασμα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ εἶναι περισσότερον τῶν 1.200 ἑκατομμυρίων καὶ μαζὶ μὲ διαφόρους ἄλλους πόρους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, θὰ φθάσωμεν περίπου εἰς τὰ 2 δισεκατομμύρια, εἰς στρογγυλὸν ἀριθμόν. Καὶ ταῦτα, ἀπὸ πόρους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καθαρῶς χαρακτῆρα δημοσιονομικόν, ὑπὸ τὴν αὐστηρὰν τῆς λέξεως ἔννοιαν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐναπομένον ἔλλειμμα μεταξὺ τῶν 2.000.000.000 καὶ τῶν 6.000.000.000 πῶς θὰ καλυφθῇ; Καὶ ὅταν λέγῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ κάμῃ ἕνα ἐσωτερικὸν δάνειον 1.500.000.000 ὁμολογιακὸν καὶ ὅτι θὰ στραφῇ καὶ πρὸς δανεισμόν, ὅπως ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις τοῦ κόσμου, δι’ ἐντόκων γραμματίων, κάμνει τίποτε ἄλλο, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, παρὰ ἐν μέρει καὶ καθ’ ὃ μέτρον ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων προκαλεῖ ἀμέσως ἢ ἐμμέσως συναλλαγματικὴν δαπάνην, κάμνει, λέγω, τίποτε ἄλλο, ἀπὸ τὸ νὰ στηρίζεται εἰς τὸ κάλυμμα; Ποία ἄλλη πολιτικὴ θὰ ἠδύνατο νὰ ἀσκηθῇ διὰ νὰ γίνῃ ἐνεργὸς χρησιμοποίησις τοῦ καλύμματος; Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ Βουλή, τοὐλάχιστον, ἀπὸ ὡρισμένας ψευδαισθήσεις αὐτοῦ τοῦ εἴδους. Ὑποθέσατε, ὅτι θέλω νὰ χρησιμοποιήσω 10 ἢ 20 ἑκατομμύρια δολλάρια ἀπὸ τὸ κάλυμμα. Τὶ ἄλλο θὰ κάμω ἀπὸ αὐτό; Ὑπάρχει κανένας ἄλλος τρόπος διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ κάλυμμα. Πῶς θὰ τὸ ἐχρησιμοποίει ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀντιληφθῶ. Ἄλλαι πράξεις συνιστάμεναι εἰς τὴν ἀποπληρωμὴν ὡρισμένων ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας εἶχον ὀργανισμοὶ Δημοσίου Δικαίου καὶ αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἰδιαιτέρως βαρεῖαι, ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιτοκίων, τὴν ἄμεσον ἀποπληρωμὴν αὐτῶν, ἐνηργήθησαν ἤδη καὶ ἐνεργοῦνται ἐν συνεχείᾳ μὲ ἠρεμίαν καὶ σύνεσιν. Τί ἄλλη χρηματοδότησις ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ κάλυμμα; Διότι ἐδῶ ἡ ἐφαρμογὴ ἑνιαίου προγράμματος ἐπενδύσεων 6.000.000.000 ἔχει δύο ἀποτελέσματα. Πρῶτον ἀποτέλεσμα, τὴν αὔξησιν τῆς συναλλαγματικῆς δαπάνης, καθ’ ὃ μέτρον εὐθέως χρησιμοποιεῖ ὁ προϋπολογισμὸς ἐπενδύσεων συνάλλαγμα. Καὶ δεύτερον, τὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν καθ’ ὃ μέτρον ἡ γενικὴ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων, ἐνισχύουσα τὴν ἀγοραστικὴν δύναμιν, δημιουργεῖ ἀνοίγματα εἰς τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν, τὰ ὁποῖα, ἄλλως, δὲν θὰ ἐδημιουργοῦντο. Ἔχω, λοιπόν, τὴν γνώμην, ὅτι ἡ περίφημος αὐτὴ θεωρία τῆς, διὰ τοῦ καλύμματος, θεραπείας ὅλων τῶν δεινῶν, εἶναι μὴ ρεαλιστική. Θὰ εἶχεν ἔννοιαν εἰς μίαν χώραν, μὲ τεράστιον κάλυμμα καὶ ἡ ὁποία θὰ εἶχε νὰ κάμῃ δαπάνας ἐπενδύσεων εἰς ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα. Εἶναι αὐτὴ ἡ περίπτωσις τῆς Ἑλλάδος ἢ εἶναι περίπτωσις τῆς Ἑλλάδος ἡ περίπτωσις μιᾶς χώρας, ἡ ὁποία ἔχει δυσχερείας εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς προγράμματος ὑποδομῆς, τὸ ὁποῖον κυρίως ἀπαιτεῖ δραχμάς; Εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι συνεδέθημεν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν βασικὰ μέτρα, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ σύνδεσις. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ ἀκούσετε περιληπτικῶς, ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν τοὺς τελευταίους μῆνας πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν καὶ ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ εἴπητε, πότε ἄλλοτε ἐλήφθησαν τέτοια μέτρα ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν. Εἶναι ἀληθὲς ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐμειώθησαν κατὰ 3–5 μονάδας τὰ ἐπιτόκια τοῦ συνόλου τῆς πιστοδοτήσεως τῶν ἐξαγωγικῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων; Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐμειώθη γενικῶς τὸ ἐπιτόκιον τῶν ἐξαγωγῶν κατὰ 1%; Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι συνεπείᾳ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, τῶν πιστωτικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν παραλλήλως, ὀργανωτικῶν καὶ ἄλλων μέτρων, ἀκόμη καὶ νομοθετικῶν, ὅτι εἴχομεν ὡς ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ποτὲ σημειωθῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ γίνουν ἐξαγωγαὶ Ἑλληνικῶν βιομηχανικῶν προϊόντων εἰς κἄποιαν ὑπολογίσιμον κλίμακα, εἰς τὰς χώρας τῆς Δύσεως; Τὸ σύνολον τῶν βιομηχανικῶν μας ἐξαγωγῶν ἦτο προπέρυσι —καὶ ἐθεωρήθη ἆθλος— 8 ἑκατομμύρια δολλάρια. Καὶ εἴχαμεν τὸ ἔτος 1962 προσθήκην εἰς αὐτὰς τὰς ἐξαγωγὰς βιομηχανικῶν εἰδῶν, ἅμα τῇ λήψει τῶν μέτρων, 5 ἑκατομμύρια δολλαρίων καὶ ἔγιναν ἐν συνόλῳ 11. Ὅταν μάλιστα μόνον διὰ δύο μῆνας ἴσχυσεν ἡ συνθήκη τῆς Ἑνώσεως μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, δηλαδή, κατὰ τὸν Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον καὶ ὅταν δὲν ἦτο δυνατὸν ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην νὰ εἶναι προπαρεσκευασμέναι αἱ ἐπιχειρήσεις μας διὰ νὰ ἀποδυθοῦν εἰς αὐτὴν τὴν ἐξαγωγικὴν προσπάθειαν. Καὶ σημασίαν δὲν ἔχει τόσον ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ ἀπὸ 8 εἰς 11, ποὺ εἶναι ἀξιόλογος αὔξησις ποσότητος, ἀλλ’ ὄχι βεβαίως ἀπολύτως, ἀλλὰ σημασίαν ἔχει, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν Ἑλληνικὰ προϊόντα βιομηχανικὰ εἰς κἄποιαν κλίμακα εἰσέρχονται ὄχι μὲ τὸ περίπλοκον σύστημα τῶν ἀνταλλαγῶν εἰς ξένας ἀγοράς, ἀλλὰ εἰσέρχονται εὐθέως καὶ συναγωνιζόμενα ὅλα τὰ προϊόντα τοῦ κόσμου εἰς ἀγορὰς τῆς Δύσεως. Διότι τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, ἐξήχθησαν καὶ δὴ διὰ πρώτην φοράν, εἰς τὰς ἀγορὰς ἐλευθέρου συναλλάγματος τῆς Δύσεως. Πέραν αὐτοῦ, ἐλήφθησαν μέτρα ἐπιλύσεως τοῦ μακροπροθέσμου δανεισμοῦ, μὲ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὁλοφάνερα. Ἀπὸ 378 ἑκατομμύρια ποὺ ἀνήρχοντο τὰ μακροπρόθεσμα δάνεια πρὸς τὰς βιομηχανίας τὸ 1961, ἔφθασαν τὸ 1962 εἰς τὰ 770. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπεχείρησε καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους νὰ κινητοποιήσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Καὶ ἐλήφθησαν σωρεία μέτρων πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, τινὰ τῶν ὁποίων ὑπῆρξαν καὶ νομοθετικοῦ χαρακτῆρος καὶ εἰς τὰ ὁποῖα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ μὴ ἀναφερθῶ. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφερθῶ εἰς ὡρισμένα ἐκ τῶν σημειωθέντων ἀποτελεσμάτων. Ἐσημειώθησαν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα πάνυ ἐπαινετικά. Αἱ ἀκαθάριστοι βιομηχανικαὶ ἐπενδύσεις ηὐξήθησαν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1961–1962 ἀπὸ 2.250 ἑκατομμύρια εἰς 3.700 ἑκατομμύρια, δηλαδή, αὔξησις 61%. Εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις εἰς τὸν τομέα τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς μεταλλείας ἀρχίζουν νὰ ἀνέρχωνται ἀπὸ ἀπόψεως ποσοστοῦ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐπενδύσεων τοῦ παλαιοῦ κεφαλαίου. Αὐτὸ προκύπτει καὶ ἀπὸ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς προσωρινοὺς τῆς ὑπηρεσίας ἐθνικῶν λογαριασμῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰς εἰσαγωγὰς τῶν μηχανημάτων, αἱ ὁποῖαι πράγματι, τὸν τελευταῖον καιρόν, ἐσημείωσαν μίαν λίαν οὐσιώδη αὔξησιν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκολουθήσῃ παρὰ τὴν ἑξῆς πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν. Ἔπρεπε νὰ δημιουργηθοῦν δύο προϋποθέσεις, ἡ προϋπόθεσις τῆς σταθερότητος τῆς νομισματικῆς καὶ ἡ προϋπόθεσις μιᾶς βασικῆς οἰκονομικῆς ὑποδομῆς. Καὶ τὰς δύο προϋποθέσεις αὐτὰς τὰς ἐδημιούργησε μὲ μεγάλας δυσχερείας ἡ Κυβέρνησις, μὲ δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν καὶ διεθνῶς ἐκτιμηθῆ καὶ αἱ ὁποῖαι ἐξετιμήθησαν καὶ προσφάτως καὶ ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέραν διανοίγεται πράγματι μία νέα προοπτικὴ κατόπιν τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι χρειάζεται νὰ ἔχῃ κανεὶς εἰδικὴν φαντασίαν εἰς τὴν πολιτικήν. Ἡ φράσις εἶναι παλαιά. Ἀνήκει εἰς τὸν Θερβάντες καὶ βεβαίως ἐπαναλαμβανομένη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ἀποκτᾷ καὶ πρόσθετον βάρος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ μεγάλη δυσκολία ἀκριβῶς συνίσταται εἰς τὸ ὅτι πρέπει κανεὶς νὰ συνδυάσῃ τὴν φαντασίαν μὲ ὡρισμένα αὐστηρὰ καὶ πεζὰ μαθηματικὰ δεδομένα πρῶτον καὶ δεύτερον μὲ τοὺς ὅρους τῆς Δημοκρατίας ἐντὸς τῆς ὁποίας κινούμεθα καὶ ζῶμεν. Πρέπει νὰ προσπαθήσῃ ἑπομένως νὰ ἐξεύρῃ ἕνα σημεῖον ἰσορροπίας, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καὶ τόσον εὔκολον ὅσον ἠθέλησε νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, νὰ ἐξευρεθῇ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πιστεύει ὅτι πάντως ἐπετεύχθησαν αὐτὴν τὴν τελευταίαν 7ετίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα πουθενὰ ἀλλοῦ, ὑπὸ συνθήκας ἀναλόγους ἢ παραπλησίους, δὲν ἔχουν ἐπιτευχθῆ. Ἐὰν ἔχουν ἐπιτευχθῆ ἀλλαχοῦ, ὑπὸ συγκρισίμους συνθήκας, τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα ἀναπτύξεως, νὰ μᾶς τὸ εἴπητε. Ποῦ; Δεύτερον ἡ Κυβέρνησις ἐπέτυχε νὰ περάσῃ ὁ τόπος, αὐξανομένου τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καθ’ ὅ ποσοστὸν ηὐξήθη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἀπὸ τὴν δύσκολον περίοδον, ἀπὸ τὴν δυσάρεστον διὰ κάθε Κυβέρνησιν περίοδον τῆς κατασκευῆς τῶν βασικῶν ἔργων ὑποδομῆς, ἔργων τὰ ὁποῖα προϋποθέτουν δαπάνην πολλὴν καὶ ἀπόδοσιν ὀλίγην. Θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν, ἐλπίζω, ὅταν καὶ ἐὰν οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως φέρουν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας θετικώτερα στοιχεῖα, νὰ ἀπαντήσω διεξοδικῶς καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ προγράμματος καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀξίζει, κ.κ. βουλευταί, κάποτε νὰ συνεννοηθῶμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ νὰ ἴδωμεν τὶ σημαίνει μέσα εἰς τὰ πλαίσια μιᾶς ἐλευθέρας καὶ δημοκρατικῆς οἰκονομίας «πρόγραμμα» καὶ νὰ ἴδωμεν ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἐπέτυχεν, ὅπως ἐγὼ πιστεύω, —καὶ μέχρι ποίου σημείου— τὸ 5ετὲς πρόγραμμα καὶ νὰ ἴδωμεν τότε ἐὰν ναὶ ἢ ὄχι, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διήνοιξεν, ὅπως ἐγὼ πιστεύω νέους δρόμους, τοὺς ὁποίους ἐὰν θελήσῃ νὰ βαδίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διατηρῶν τὴν αὐτοκυριαρχίαν καὶ τὴν ψυχραιμίαν του, θὰ ἴδῃ συντόμως, συντομώτατα καλυτέρας ἡμέρας. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς Δημοκρατίας, τὰ προγράμματα, βεβαίως, δὲν εἶναι κατάλογος ἔργων ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν εἶναι κατάλογος ἔργων καὶ εἶναι διαδικασία, ἀλλὰ ἀκριβῶς, λέγω, ἐπειδὴ εἶναι διαδικασία καὶ ἑπομένως προϋποθέτουν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι θὰ τὰ ἐφαρμόσουν, εἰς τὰς δημοκρατικὰς χώρας, τὰ προγράμματα δὲν πρέπει νὰ κρίνωνται μὲ ἄλλα κριτήρια παρ’ ἐκτὸς ἑνὸς βασικοῦ καὶ θεμελιώδους κριτηρίου, τοῦ κριτηρίου τοῦ γενικοῦ οἰκονομικοῦ ἀποτελέσματος, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ προγράμματος. Καὶ ἅμα κρίνετε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἅμα συγκρίνετε τὴν Ἑλλάδα καὶ θὰ τὴν συγκρίνω μὲ ἀριθμούς, ἀφοῦ τὴν συγκρίνουν καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παρελάσουν ἀπὸ τοῦ βήματος, τὴν Ἑλλάδα τῆς χθὲς μὲ τὴν Ἑλλάδα τῆς σήμερον, καὶ ἂν θελήσετε νὰ συγκρίνητε ἀκόμη τὴν Ἑλλάδα τῆς σήμερον μὲ ἄλλας χώρας, αἱ ὁποῖαι ἐξεκίνησαν μὲ τὰς ἰδίας ἢ καὶ μὲ καλυτέρας ἀπὸ ἡμᾶς προϋποθέσεις, τότε, νομίζω, ὅτι ἀνεξαρτήτως κομματικῆς τοποθετήσεως ὁ καθένας ἀπὸ σᾶς θὰ εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὴν προσπάθειαν, ἡ ὁποία μὲ τὸν προγραμματισμόν, μὲ τὴν κατεύθυνσιν καὶ τὴν πνοὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ στηριζομένη ἐπὶ τοῦ μόχθου ὅλων τῶν Ἑλλήνων, ἐπετελέσθη κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§13Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω δύο μόνον λόγια εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἀντινομίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀντεμετώπισε μεταξὺ τῆς σταθερότητος τοῦ νομίσματος καὶ τῆς ἀπαιτουμένης ἀναπτύξεως. Ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι, ὅτι ἡ σταθεροποίησις τοῦ νομίσματος ὑπῆρξε προϋπόθεσις ἀναπτύξεως καὶ ἐπίσης, ὅτι τὰ ἐπιτεύγματα τῆς ἀναπτύξεως ὀφείλονται εἰς τὸ ὅτι τόσον ὑγιῶς ἐσταθεροποιήθη τὸ νόμισμα. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, δὲν θὰ ἤθελα νὰ δευτερολογήσω, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐπιτυχία τῆς ἀναπροσαρμογῆς καὶ τῶν συναφῶν μὲ ἐκείνην μέτρων, ἀλλὰ ὅτι ἐτολμήσαμεν τότε μὲ τόλμην, ἔναντι τῆς ὁποίας καὶ ἐμπειρογνώμονες ἐξαιρετικοὶ εἶχον διάφορον γνώμην, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν τόσον βαθεῖαν ἐγχείρησιν καὶ ἐφέραμεν τὸ δολλάριον εἰς τὴν τιμὴν τῶν 30 δραχμῶν, ἀντὶ τῶν 23, τὴν ὁποίαν ἄλλοι ἐπρότεινον καὶ ἐπίσης, ἐλάβομεν καὶ τὰ μέτρα τῆς πλήρους ἀπελευθερώσεως τοῦ ἐμπορίου, διὰ τὰ ὁποῖα τόσον κατεκρίθημεν μεταγενεστέρως καὶ τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθη, ὅτι ἦσαν ὑγιᾶ μέτρα. Ἡ πολιτικὴ ἐκείνη ὑπῆρξε τόσον ὑγιής, ὥστε καὶ χειμαζομένη κατόπιν, νὰ ἀντέχῃ καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπῆρξε προϋπόθεσις τῶν ὅσων μετὰ ταῦτα συνέβησαν. Ἐπίσης, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀνεφέρθη εἰς τὸν ρυθμόν, τὸν ὁποῖον ἠκολούθησεν ἡ ἀνάπτυξις τῆς χώρας. Δὲν ἠθέλησα, οὔτε θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἀλλά, ἀκριβῶς, ἡ ἐκδήλωσις τοῦ ρυθμοῦ αὐτοῦ εἶναι, κατὰ ἕνα σημεῖον καὶ εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, δὲν ἔχει σημασίαν τὸ 3% ἢ 4% ἢ 5% τῆς ἀνόδου τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὅσον αἱ ἐμφανιζόμεναι μεγάλαι μεταπτώσεις ἀπὸ 11% εἰς 4%, τὸ ὁποῖον δείχνει, ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἐλέγχῃ τὴν ἄνοδον τοῦ εἰσοδήματος, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔθιξε καὶ τὸ θέμα τῆς μειώσεως τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ μείωσις αὐτὴ θὰ ἐπιφέρῃ τὴν μείωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι ἡ ἰδία, τὴν ὁποίαν εἶπον καὶ προηγουμένως καὶ ἄλλοτε, ὅτι ὑπάρχει χάος εἰς τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιλαμβανόμεθα ἡμεῖς τὴν μείωσιν τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος. Δι’ ἡμᾶς ἡ μείωσις δὲν ἀποτελεῖ ἱκανοποίησιν ὡρισμένων εἰσοδηματιῶν, ἀποτελεῖ πολιτικὴν καὶ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐπιστεύομεν ἀκραδάντως καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι βραχυπροθέσμως ἠμπορεῖ νὰ δημιουργήσῃ προβλήματα, μακροπροθέσμως ὅμως, καὶ τὸν προϋπολογισμὸν θὰ ὠφελήσῃ, ὅπως ἀπεδείχθη εἰς τὸ παρελθὸν ἄλλωστε ἂν αὐτὴ ἡ πολιτική, ἦτο τόσον ἐπικίνδυνος, δὲν θὰ εἶχε τόσους μιμητάς. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο ἡ Κυβέρνησις, παρὰ νὰ ἀκολουθῇ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν διεκήρυξε καὶ διακηρύσσει σήμερον, περὶ ἀνόδου τοῦ μισθολογίου. Καὶ ἐδῶ, ὑπάρχει διαφορὰ ἀντιλήψεων. Ἡ διαπίστωσις μιᾶς πραγματικότητος ἀπὸ τὴν καθιέρωσιν μιᾶς ἀρχῆς ἔχει διαφοράν, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διακρίνει τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἡ προσπάθεια τῆς στατικῆς μορφῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν θεμάτων, ἡ στατικότης, ἡ σύνεσις, ἡ φοβία, ἐνῷ ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι μία χώρα ἀναπτυσσομένη πρέπει νὰ διακρίνεται μὲ τὸ θάρρος, μὲ τὴν τόλμην. Καὶ ἐπειδὴ εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας του, εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ περὶ φαντασίας ὅτι ἡ φαντασία ἔχει ἀξίαν ὅταν συνδέεται μὲ μαθηματικὴν προσγείωσιν, τοῦ ἀπαντῶ, ὅτι ὁμολογῶ, ὅτι ἐγώ, ὁ ὁποῖος ὑπερηφανεύομαι διὰ φαντασίαν, δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ τοιαύτην φαντασίαν συνδυασμένην μὲ τὰ μαθηματικὰ ἀπὸ ἀπόψεως ρεαλισμοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐπίσης, ἀναφερόμενος εἰς τὴν λαμπρὰν ἀπόδοσιν τοῦ ἔργου τῆς ἑπταετίας, μᾶς προκαλεῖ συνεχῶς νὰ συγκρίνωμεν μὲ ἄλλας χώρας τῶν αὐτῶν συνθηκῶν. Ἡμεῖς τοῦ εἴπομεν ἐν ἀρχῇ, ὅταν ἀνεπτύξαμεν τὰς ἀπόψεις μας, τὸ διατὶ χάνομεν τὸν χρόνον μας. Μέσα εἰς τὰς τόσας ἐπιτροπάς, διατὶ δὲν συνιστᾶ καὶ μίαν ἐπιτροπὴν ἀπολογισμοῦ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ ἁπλῶς αὐτὰ τὰ θέματα. Δὲν ἐνδιαφέρει τὶ ἔγινεν ἀλλοῦ. Ἐδῶ προϋπελογίσθη ἕνα ἔργον, διὰ τόσον, ἐστοίχισε τόσον; Προϋπελογίσθη νὰ ἀποδώσῃ τότε, ἀπέδωσε τότε; Προϋπελογίσθη νὰ εἶναι παραγωγικὸν ἔργον, ἀπέδωσε παραγωγικῶς; Δὲν λέγω, ὅτι συμβαίνει δι’ ὅλα τὰ ἔργα αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ διὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος. Καὶ κατηγορήσαμεν ἀκριβῶς, ὅτι οὐδέποτε ἄλλοτε τόσον πολλὰ διετέθησαν διὰ τόσον ὀλίγα παραγωγικὰ ἔργα. Ἠθέλησε νὰ τοῦ ἀναφέρωμεν συγκεκριμένα ἔργα. Δὲν φαντάζομαι νὰ θελήσῃ νὰ τοῦ ἀναφέρωμεν ὡρισμένα ἔργα, διότι ὅταν ἦτο εἰς τὴν θέσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔλεγε διὰ τὰ ἔργα αὐτά, ὅτι εἶναι μνημεῖα, ἐὰν θέλῃ θὰ τοῦ τὰ ὑπενθυμίσουν οἱ διάδοχοί μας, ὅταν θὰ ὁμιλήσουν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ θὰ τοῦ ἀναφέρουν ἕνα πρὸς ἕνα καὶ διὰ τὸν Μέγδοβα, ὅταν ἐγένετο ὅτι εἶχον λησμονήσει νὰ γίνουν τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα καὶ διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀξιοποιοῦνται ποτὲ καὶ διὰ τὰ ἔργα ὑδρεύσεως, τὰ ὁποῖα προϋπελογίζοντο καὶ ἐστοίχισαν τὸ τριπλάσιον. Καὶ ἐὰν θέλῃ ἀκόμη λεπτομερέστερον πίνακα, θὰ τὸν κάμωμεν καὶ αὐτόν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως τοῦ ὑπενθυμίζομεν, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος τὰ ἴδια ἔλεγεν ὄχι ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν ξεύρω διατὶ ἠθέλησεν ἀπὸ μίαν φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπον παρεμπιπτόντως εἰς τὸν λόγον μου νὰ μὲ θεωρήσῃ ἴσως τόσον ἀφελῆ καὶ νὰ νομίζῃ, ὅτι ἐθεώρησα τὴν ὑπόθεσιν τοῦ καλύμματος ὡς πανάκειαν ἀντιμετωπίσεως τῶν θεμάτων τῶν ἐπενδύσεων τῆς χώρας. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι, ἐγὼ ἀνεφέρθην εἰς ὅσα ἔκαμα ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ περὶ τῆς δυνατότητος χρησιμοποιήσεως διὰ συναλλαγματικὰς ἀνάγκας, διὰ θέματα ἐπενδύσεων μέρους τοῦ καλύμματος. Καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησίς σας ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἢ ἐπὶ τῶν προκατόχων σας ἠναγκάσθη νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ συναλλαγματικὰς ἀνάγκας διερωτᾶται κανείς, διατὶ νὰ προσφύγῃ ἐκεῖ καὶ νὰ μὴ χρησιμοποιηθῇ τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα τῆς χώρας. Διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ἐπαναλαμβάνω, ὅταν κανεὶς νομίζῃ, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσε, πρέπει νὰ εἶναι εἰς θέσιν καὶ νὰ τὸ ἀποδεικνύῃ καὶ νὰ μὴ ζητῇ ἀπὸ τοὺς ἄλλους νὰ τὸ ἀναγνωρίζουν καὶ ἡ καλυτέρα ἀπόδειξις θὰ ἦτο αὐτὸς ὁ ἀπολογισμός, ὁ ξηρὸς ἀπολογισμὸς τῶν ἀριθμῶν, τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα διετέθησαν, μὲ ποῖον σκοπὸν διετέθησαν καὶ ἐὰν ἐπετεύχθη τὸ ἀποτέλεσμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπον, πόσος χρόνος ἐδαπανήθη, καὶ τότε θὰ ἴδητε, ὅτι πραγματικῶς ἔχομεν δίκαιον ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι λέγομεν καὶ ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι οὐδέποτε εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἐδαπανήθησαν τόσον πολλὰ διὰ τόσον ὀλίγον παραγωγικὸν ἀποτέλεσμα. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν).

§14Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶπεν ὅτι ἡ νομισματικὴ σταθερότης ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Οὐδὲν τούτου ἀκριβέστερον. Τόσον συμφωνῶ μὲ ὑμᾶς, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ὥστε ἐγώ, ἐν ἀντιθέσει, πρὸς σᾶς, δὲν θὰ εἰσηγούμην ποτὲ νὰ διακυβευθῇ τὸ βέβαιον ἀγαθὸν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος, χάριν ἑνὸς ἀβεβαίου καὶ ἐνδεχομένως παραλόγου ἐγχειρήματος ὑπερμέτρου ἀναπτύξεως. Πρέπει κανεὶς νὰ στηρίζεται εἰς τὰ πόδια του στερεὰ διὰ νὰ κυττάζῃ πρὸς τὸ μέλλον. Διὰ νὰ κυττάζῃ κανεὶς μακρὰν χωρὶς νὰ βλέπῃ τὸ τὶ γίνεται κοντά του, κινδυνεύει ἀπὸ ἕνα μικρὸν ἐμπόδιον νὰ πέσῃ καὶ νὰ γκρεμισθῇ. Ἀκριβῶς ἐπειδὴ ὑπάρχει, ἐπαναλαμβάνω, ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, ἀντινομία μεταξὺ σταθερότητος καὶ ἀναπτύξεως, δι’ αὐτὸ τὸ πρῶτον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον διδάσκεται ὅταν γίνεται θεωρία τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἰς τὰς διαφόρους σχολὰς εἶναι, ἀκριβῶς ἡ ἔκθεσις τῶν μεθόδων ἄρσεως τῆς ἀντινομίας ταύτης. Εἶναι δὲ πάντοτε δυσχερὴς ἡ ἄρσις τῆς ἀντινομίας καὶ εἶναι πολὺ δυσχερεστέρα μέσα εἰς τὰ πλαίσια πολιτεύματος δημοκρατικοῦ, ὅπου αἱ διάφοροι μάζαι τοῦ λαοῦ ἐλεύθερα διεκδικοῦν συνεχῶς, ζητοῦν τὴν ἱκανοποίησιν αἰτημάτων, τὰ ὁποῖα μεμονωμένως καὶ αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ κρινόμενα εἶναι δίκαια, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα, ἀθροιζόμενα, κλονίζουν τὴν σταθερότητα, τὴν νομισματικήν. Δὲν διαφωνοῦμεν, συνεπῶς, ἐπὶ τοῦ ὅτι ἡ νομισματικὴ σταθερότης ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν, ἁπλῶς συνάγομεν τὸ συμπέρασμα, ὅτι χρειάζεται, διὰ νὰ διατηρηθῇ ἡ νομισματικὴ σταθερότης νὰ μὴ σημειωθοῦν ἐπικίνδυνοι διαταραχαί, οἷαι, κατὰ τὴν ἰδικήν μας ταπεινὴν γνώμην, θὰ ἐσημειοῦντο ἐὰν προέβαινε κανεὶς εἰς τὰς ρωμαλέας μειώσεις εἰς τὰς ὁποίας ἀνεφέρθη ὁ κ. Μαρκεζίνης τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν καὶ ἐάν, ταὐτοχρόνως, προέβαινεν εἰς τὴν ἱκανοποίησιν ὅλων αὐτῶν τῶν αἰτημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθη. Εἶχεν, ἄλλωστε, τὴν εἰλικρίνειαν νὰ εἴπῃ καὶ ὁ ἴδιος εἰς τὴν ἀπάντησίν του, ὅτι βραχυπροθέσμως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐδημιουργοῦντο προβλήματα. Αὐτὰ τὰ βραχυπρόθεσμα προβλήματα, ἂν δὲν τὰ προσέξῃ κανεὶς τὴν ὥραν ποὺ ἀρχίζει νὰ ἀνέρχεται μία οἰκονομία σὰν τὴν Ἑλληνικήν, δύνανται ἀποτόμως νὰ μετατραποῦν εἰς μακροπρόθεσμα καὶ δύναται ἀποτόμως μία ἐπιτευχθεῖσα, μὲ τόσας θυσίας καὶ τόσους ἀγῶνας ἰσορροπία, νὰ ἀνατραπῇ. Εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως, μέχρι ποίου σημείου ἐπιτρέπεται νὰ ἀσκήσῃ κανεὶς πολιτικὴν δημοσιονομικῶν ἀνοιγμάτων, —διότι εἰς τοῦτο καταλήγει ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν,— ἀνοιγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐλπίζει ὅτι θὰ καλυφθοῦν ἐκ τῶν γενικωτέρων οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ προέκυπτον ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς πολιτικῆς τοῦ μεσοπροθέσμως ἢ μακροπροθέσμως. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ δύναται νὰ ἀσκηθῇ ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας καὶ προϋποθέσεις, ἀσκεῖται ἔν τινι μέτρῳ, ἀπὸ ὅλας τὰς χώρας τοῦ κόσμου, ἀλλὰ ἀσκεῖται ἐν ᾧ μέτρῳ ἑκάστη οἰκονομία δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν ἄσκησίν της. Εἶπεν ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὰ ἐπὶ μέρους ἔργα. Μὲ ποῖα ἔργα; Ὅλα τὰ ἔργα, ἢ τινὰ ἐκ τῶν ἔργων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς καθυστέρησαν; Γνωρίζει, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, νὰ ὑπάρχῃ περίπτωσις ἑνὸς Κράτους εἰς τὴν ὑφήλιον, ἔστω καὶ Κράτους δικτατορικοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ ἐφήρμοσεν ἓν οἱονδήποτε πρόγραμμα δημοσίων ἐπενδύσεων καὶ τὸ ὁποῖον νὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πλήρη ἐπιτυχίαν αὐτοῦ τοῦ προγράμματος; Δὲν ἀναγιγνώσκετε, κύριοι συνάδελφοι, τὶ αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἐκπρόσωποι τῶν ὁλοκληρωτικῶν καθεστώτων ἀσκοῦντες κάθε τόσον οἱ ἴδιοι αὐτοκριτικήν, λέγουν πότε περὶ τῶν ἐπενδύσεών των εἰς τὴν γεωργίαν, πότε περὶ τῶν ἐπενδύσεών των εἰς τὰς ἐλαφρὰς βιομηχανίας, πότε περὶ τῶν ἐπενδύσεών των εἰς τὴν ἐνέργειαν; Δύναται, κύριοι συνάδελφοι, μία χώρα ἀπὸ τῆς μιᾶς ὥρας εἰς τὴν ἄλλην, ἀπὸ ὑποανάπτυκτος νὰ γίνῃ διὰ διαταγῆς, ἔστω καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν ἢ ἄλλου τινός, ἀνεπτυγμένη; Ἔχει ἡ Ἑλλὰς τὰς ἀνθρωπίνας, τὰς φυσικὰς δυνάμεις ἤδη δημιουργημένας, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ὅλων αὐτῶν τῶν πολυπλοκοτάτων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα θέτει ἡ ἀνάπτυξίς της; Βεβαίως δὲν τὰς ἔχει. Καὶ ἐν τούτῳ ἔγκειται ἡ δυσχέρεια. Ὑπάρχουν, ἆραγε, δυνάμεις τεχνικῶν, δυνάμεις εἰδικῶν, αἱ ὁποῖαι προσφέρονται καὶ δὲν χρησιμοποιοῦνται ἢ ὑπάρχει ἀντιθέτως —καὶ τοῦτο εἶναι τὸ κύριον χαρακτηριστικὸν τῆς οἰκονομίας τῆς ὑποαναπτύκτου— ἔλλειψις ἀκριβῶς τοιούτων δυνάμεων; Ἡ μόνη κριτική, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ κατὰ τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου, κ. συνάδελφοι, εἶναι ὅτι τὸ ἀναληφθὲν ἔργον εἶναι τόσον μεγάλο, ὥστε πράγματι εἴς τινας περιπτώσεις ὑπερέβη τὰς ἐξ ἀντικειμένου ὑφισταμένας δυνατότητας ἀπὸ ἀπόψεως στελεχώσεως, προσωπικοῦ καὶ ὀργανώσεως. Αὐτὴ ἡ στελέχωσις, ἡ ὀργάνωσις καὶ τὸ προσωπικὸν δὲν θὰ ἀποκτηθοῦν ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν ὡς τὴν ἄλλην, οὔτε εἰς ἕν, οὔτε εἰς 2 οὔτε εἰς 3, οὔτε εἰς 7½ χρόνια.

§15Η. ΗΛΙΟΥ. Περὶ τῆς στελεχώσεως τοῦ σακχαρουργείου τῆς Λαρίσης μήπως ἔχετε νὰ εἴπητε τίποτε;

§16Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν ὑπέθεσα, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐκλαμβάνει τὸ κάλυμμα ὡς πανάκειαν. Ἔχω βαθυτάτην ἐκτίμησιν πρὸς αὐτὸν καὶ προσωπικῶς τὸν σέβομαι, ὥστε ποτὲ δὲν θὰ ἐπίστευα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρῇ ὁ,τιδήποτε ὡς πανάκειαν. Ἐπειδὴ ὅμως μετεχειρίσθη αὐτὴν τὴν φράσιν καὶ ἐπειδὴ ἄλλοι μεταχειρίζονται τὸ κάλυμμα ὡς πανάκειαν, ὤφειλα νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν καὶ ἐξήγησιν, ποὺ ἔδωσα εἰς τὴν Βουλήν. Καθ’ ὅ μέτρον ἡ ἐξήγησις δὲν ἀφορᾷ εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ἂς θεωρηθῇ ὡς δοθεῖσα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καθημερινῶς ὁμιλοῦν περὶ χρηματοδοτήσεως τῶν ἐπενδύσεων ἐκ τοῦ καλύμματος ὡς ἐὰν νὰ ὑπῆρχε κανεὶς τρόπος τόσον ἄνετος καλύψεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων ἢ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ὀργανισμῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις, αὐτοτιμωρουμένη, νὰ μὴ ἐδέχετο νὰ προσφύγῃ εἰς αὐτὸν τὸν εὔκολον τρόπον καλύψεως. Θὰ τελειώσω μὲ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐν σχέσει μὲ τὴν φαντασίαν — καὶ τὰ ὁποῖα εἶπον καὶ ἐγώ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶναι διαπρεπέστατος εἰς τὰ ἱστορικά, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔχει ἰδέαν ἐλάχιστα ποιητικὴν περὶ τῶν μαθηματικῶν καὶ δι’ αὐτὸ εἶπεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν. Ἐγὼ πιστεύω, ἀντιθέτως, ὅτι ἀκριβῶς ἡ δημιουργία εἰς τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς πρέπει νὰ συνδυάσῃ —καὶ ἂν δὲν τὰ συνδυάσῃ θὰ ἀποτύχῃ— τρία στοιχεῖα. Τὸ ἕνα στοιχεῖον εἶναι πράγματι τὸ στοιχεῖον τῆς ἐμπνεύσεως, τῆς φαντασίας, τῆς βουλήσεως τῆς πολιτικῆς. Τὸ ἄλλο στοιχεῖον ὑπαγορεύεται, κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τὰ πράγματα, ἀπὸ τὰ μέσα, ἀπὸ τὰ ἐξ ἀντικειμένου ὑφιστάμενα φυσικὰ καὶ τεχνικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα σταθμητά, ὑπολογίσιμα— καὶ τὰ ὁποῖα προϋποθέτουν ἀνάλυσιν, καὶ ἀνάλυσιν αὐστηρὰν καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν στατιστικήν. Καὶ ἕνα τρίτον στοιχεῖον: Τὸ ἀνθρώπινον. Δὲν εἶναι ἄνθρωπος μόνον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κυβερνᾷ καὶ κατευθύνει, ἀλλὰ εἶναι ἄνθρωποι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κυβερνῶνται καὶ κατευθύνονται. Εἰς μίαν Δημοκρατίαν μάλιστα ὁ παράγων οὗτος εἶναι βαρυσήμαντος, διότι εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ κυβερνήτης νὰ ἱκανοποιῇ μὲ ἕνα ὡρισμένον ρυθμὸν καὶ ὡρισμένας καταναλωτικὰς ἀνάγκας, τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ὁποίων, ἂν ἦτο κύριος ἁπασῶν τῶν δυνάμεων τῶν κοινωνικῶν—ὅπως εἶναι κύριος ἁπασῶν τῶν δυνάμεων τῶν κοινωνικῶν οἱ καθορίζοντες τὴν πολιτικὴν εἰς τὰ ὀλιγαρχικὰ ἢ ἀπολυταρχικὰ καθεστῶτα— θὰ ἀνέβαλε τὸ παρόν. Ἐδῶ ὁ σκοπὸς καὶ ἡ δυσκολία εἶναι νὰ διατηρήσωμεν τὸ ἐλεύθερον πολίτευμα καὶ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἀπαιτουμένην αὐτοκυριαρχίαν, ὥστε νὰ ἀνεχθῇ νὰ μὴ γίνῃ κατανάλωσις μεγαλυτέρου μέρους τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀπ’ ὅσην ἐπιτρέπει ἡ ἐφαρμογὴ ἑνὸς συνεποῦς καὶ λογικοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων καὶ δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν. Αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ πεμπτουσία καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος ἀναπτύξεως καὶ παντὸς προβλήματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν. Εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι τὰ ἔργα ἔπρεπε νὰ φαίνωνται. Μὰ δὲν φαίνονται, εἶναι μικρὰ τὰ ἐπιτεύγματα τὰ καθαρῶς ὑλικά, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐνώπιον ὅλων ἡμῶν; Καὶ τὶ ὑλικώτερον ὑπάρχει ἀπὸ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθην καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ συνόλου τῶν ὑλικῶς συμβαινόντων; Εἶναι δὲ τοῦτο τὸ ὑλικώτερον, ὁ ρυθμὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τὸν ὁποῖον ἐχρησιμοποίησα διὰ νὰ μὴ ἀναφερθῶ χωριστὰ εἰς τὸ τὶ ἔγινεν εἰς τὸν ἠλεκτρισμόν, εἰς τὸ τὶ ἔγινεν εἰς τὰ ἔργα ἐγγειοβελτιώσεως, εἰς τὸ τὶ ἔγινεν εἰς τὸν τομέα τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὸν γ, δ, ε τομέα. Ἀλλὰ εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι τὸν πρῶτον χρόνον εἴχαμεν 11% αὔξησιν καὶ τὸν ἄλλον 4%. Οὐδὲν ἀληθέστερον καὶ τούτου. Γνωρίζει ὅμως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἄλλην χώραν γεωργικήν, ἡ ὁποία νὰ πραγματοποιῇ αὔξησιν καὶ ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς διακυμάνσεις; Εἶναι φυσικὸν λοιπόν, ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου καὶ ἐκ λόγων, οἱ ὁποῖοι συμπτωματικῶς δύνανται νὰ συμβοῦν, νὰ σημειώσῃ τοιούτου εἴδους διακυμάνσεις εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν ποσοστῶν τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παραμένει σταθερὸν εἶναι ὁ ἐτήσιος μέσος ὅρος. Καὶ ὅταν ἔχῃ κανεὶς μίαν περίοδον, ἡ ὁποία εἶναι τόσον μακρά, ὅσον εἶναι μία περίοδος 7½ ἐτῶν, ἐπιτρέπεται νὰ συναγάγῃ, στηριζόμενος εἰς τὰ ἀποτελέσματα 7½ ἐτῶν, στατιστικὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα μέσα εἰς αὐτὸν τὸν σχετικὸν κόσμον, ἔχουν κἄποιαν ἀξίαν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν προσπαθεῖ νὰ συναγάγῃ συμπεράσματα ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἰδικῆς του πολιτικῆς ἀσκηθείσης περίπου ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ περίπου ἔτος. Τ’ ἀποτελέσματα μάλιστα τῆς πολιτικῆς του θεωρεῖ τόσον διαπεπιστωμένα ὥστε νὰ συνάγῃ ὅτι εὐηργέτησαν τοὺς διαδόχους του καὶ τοὺς διαδόχους τῶν διαδόχων του. Ἂς ἐπιτρέψῃ ὅμως καὶ εἰς τοὺς ἄλλους νὰ κάμουν στατιστικοὺς ὑπολογισμούς, ἐπιβεβαιουμένους ἀπὸ τὴν πολιτικὴν 7½ ἐτῶν καὶ ἂς θεωρηθοῦν τοὐλάχιστον αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ ὡς βέβαιοι καὶ νὰ ἀναφερθῶμεν εἰς τὸ α ἢ β ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν δέχομαι, φυσικά, νὰ ἀναφερθῶ, ἐὰν δὲν γίνῃ εἰδικὴ συζήτησις. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ α ἢ β ἔργου προχείρως; Θὰ σᾶς ἐδιάλεγα 2 ἢ 3 ἔργα προκειμένου νὰ ὁμιλήσω εἰδικῶς, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν μου θὰ παρουσίαζαν καταπληκτικὴν ἐπιτυχίαν. Δέχομαι, βέβαια, ὅτι ὑπάρχουν ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα παρουσίασαν ὡρισμένα μειονεκτήματα. Μά, τὶ πιστεύει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ὑπάρχει καμμία χώρα εἰς τὸν κόσμον, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη χωρὶς νὰ διαπράξουν καὶ οἱ τεχνικοί της καὶ οἱ πολιτικοί της, λάθη, χωρὶς νὰ χρειασθῇ οἱ πρῶτοι γενόμενοι ὑπολογισμοὶ νὰ βελτιωθοῦν; Μὲ αὐτὸν τὸν νοῦν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἔχῃ πρῶτος τὴν τόλμην, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν; Πῶς θὰ ἔχωμεν τὴν τόλμην, ἐὰν δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι καὶ κάτι νά ριψοκινδυνεύσωμεν; Ἀρκεῖ τὸ γενικὸν τελικὸν ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι ἱκανοποιητικὸν νὰ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προκύπτει, ἐξ ἀντικειμένου, νομίζω εἰς τὴν ἰδικήν μας περίπτωσιν. Δι’ αὐτὸ πιστεύω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν διαιροῦνται ἐν γένει εἰς δύο κατηγορίας. Εἰς τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι μὲν βάσιμοι, ἀλλὰ βάσιμοι οὖσαι τὴν ἰδικήν μας θέσιν ἐνισχύουν —νομίζω— καὶ ὄχι τὴν θέσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ δεύτερον εἰς παρατηρήσεις τινάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι βεβιασμέναι. Ἄλλως τε θὰ ἀποδειχθῇ ἐκ τῶν συγκεκριμένων στοιχείων, τὰ ὁποῖα θὰ προσαχθοῦν κατὰ τὴν περαιτέρω συζήτησιν ποῖος ἔχει δίκαιον. Διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν καὶ ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου ὁμιλίαν, αἱ ὁποῖαι ἀμφότεραι κατ’ ἀνάγκην δὲν ἐστηρίχθησαν εἰς εἰδικὰ στοιχεῖα, δὲν δύναται —νομίζω— νὰ συναγάγῃ ἢ μὴ γενικὰ καὶ μυθολογικὰ συμπεράσματα. Ἂς ἴδωμεν, ὅταν θὰ ἐπακολουθήσουν οἱ συγκεκριμένοι ρήτορες, τὶ θὰ εἴπουν καὶ τὶ θὰ δυνηθῶμεν εἰς τοὺς συγκεκριμένους ρήτορας οἱ συνάδελφοί μου καὶ ἐγὼ νὰ ἀπαντήσωμεν καὶ ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ. (Χειροκροτήματα).

§17Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν ἐπίλογον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι γενικὰ προβλήματα τίθενται αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ κατόπιν θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ λεπτομερὴς ἀνάλυσις. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ γενικὰ αὐτὰ προβλήματα αἱ διαπιστώσεις, αἱ μετὰ τὸν διάλογον, εἶναι νομίζω ἀκόμη χρησιμώτεραι. Ἡ σταθεροποίησις καὶ ἡ σταθερότης τοῦ νομίσματος δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι αὐτοσκοπός. Ἀφ’ ἧς λοιπὸν δὲν εἶναι αὐτοσκοπὸς ἐξαρτᾶται πράγματι ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν, τὸ θάρρος, τὴν σκέψιν καὶ τὸν τρόπον ἑκάστου. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον σεῖς καταγγέλλετε ὡς κίνδυνον, ἐγὼ καταγγέλλω ὡς δυνατὸν νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς ὡς συνεπές, ἐγὼ τὸ λέγω εἰς ἀπόδειξιν μὴ συνεπές. Ποῖον δηλαδή; Ὅτι ἐδαπανήσατε περισσότερα ἀπὸ ὅσα ἀπεδώσατε εἰς ἔργα. Μοῦ εἴπατε ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ἱστορίαν παράδειγμα πλήρους ἐπιτυχίας. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ παράδειγμα πλήρους ἀποτυχίας. Ἀλλὰ ἐὰν θέλετε νὰ συμβιβασθῶμεν μὲ τὰ δύο. Καὶ δι’ αὐτὸ ὡμίλησα περὶ ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ διηυκόλυνε καὶ σᾶς καὶ ἡμᾶς, θὰ ἔβγαζεν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον νὰ σᾶς ἀντιμετωπίζωμεν. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ὡμίλει διὰ τὰ συγκεκριμένα ἔργα ἕνα πρὸς ἕνα. Θὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν π.χ. τὸ φράγμα τοῦ Ἀξιοῦ, πόσον προϋπελογίσθη, τὶ ἀπέδωσε, τὶ ἐστοίχισε. Ἀκόμη τὴν Ὑλίκην, τὸ Ἄζωτον, τὰ ἔργα τουρισμοῦ, ἕνα πρὸς ἕνα. Καὶ θὰ ἐβλέπαμεν πότε ἀνηγγείλατε τὸ ἔργον, πῶς τὸ παρεδώσατε καὶ ὅταν τὸ ἐθεμελιώνατε πόσα ἀνηγγείλατε ὅτι θὰ ἐστοίχιζε. Θὰ ἐβλέπατε ὅτι ὑπάρχουν πράγματι ὑπερβάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι 40 ἢ 50 τοῖς ἑκατόν. Ἀλλὰ δὶς καὶ τρίς, ἐνίοτε καὶ τετράκις ὑπερβάσεις εἰς δημιουργίαν ἔργων —διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἰδικήν σας φρασεολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποιούσατε ὅταν ὡμιλούσατε ἐκ μέρους Ἀντιπολιτεύσεως, διότι τότε ὡμιλούσατε ὡς ἀντιπολιτευόμενος καὶ εἴχατε πιὸ ἐλευθέραν κρίσιν, ἐνῷ τώρα ὡς κυβερνητικὸς ἀπολογεῖσθε— καταγγέλομεν ὑμᾶς δι’ ἔλλειψιν θάρρους. Ἐπίσης θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο μόνον. Τὸ ὅτι ἐπὶ τοσοῦτον ἠσχολήθητε, κύριε Ὑπουργέ, μὲ τὴν φαντασίαν —εἶναι προσφιλές μου κεφάλαιον— ἀποδεικνύει τὴν ἐπιτυχίαν τὴν ἰδικήν μου. Διότι σᾶς ὑπενθυμίζω πόσον ὀλίγον ὡμιλούσατε ὅλοι σας περὶ φαντασίας πρὸ ἐτῶν. Ἐνῷ σήμερον ἐφθάσαμεν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης φαντασίας. Δικαίωμά σας, ἡ ἰδική σας φαντασία ἂν δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ συλλάβῃ τὴν ἰδικήν μου, οὔτε ἡ ἰδική σας φαντασία νὰ κατανοήσῃ τὴν ἰδικήν μου φαντασίαν. Πάντως περὶ φαντασίας ὁμιλεῖτε σήμερον, ἐνῷ πρὸ ἐτῶν ἐλέγαμεν τὶ εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγουν, περὶ φαντασίας. Εἶναι μία πρόοδος καὶ αὐτό. Βέβαια δὲν εὔχομαι διὰ τὸν τόπον νὰ παραμείνῃ ἡ Κυβέρνησις ἄλλην μίαν ἑπταετίαν, ἀλλὰ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ παραμείνῃ τότε θὰ ἐκάματε μίαν πρόοδον νὰ τὸ καταλάβετε περισσότερον, ποίαν συμβολὴν ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ ἡ τόλμη καὶ ἡ φαντασία εἰς στάδιον ἀναπτύξεως. Διότι βραδέως ἀναπτύσσεται τὸ θέμα τῆς φαντασίας. Λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, τὸ πρόβλημα παραμένει ἀκέραιον. Ἐθεμελιώθη εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἡ σταθεροποίησις μετὰ πολλῶν κόπων καὶ θυσιῶν. Καὶ εἶναι ἀληθές, ἐὰν θέλετε, ὅτι ἀπετέλεσεν αὐτοσκοπόν. Ἀπὸ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεγνωρίσθη ὡς μέσον πρὸς ἀνάπτυξιν, ἀπὸ τὴν ὥραν ἐκείνην πρέπει νὰ κρίνωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀναπτύξεως. Καὶ ἡ ἀπάντησις ἡ ὁποία πρέπει νὰ δοθῇ εἶναι ὅτι μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διετέθησαν θὰ ἦτο ἄλλο τὸ ἀποτέλεσμα ὅπως πιστεύομεν ἡμεῖς. Κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἔτη τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπῆρχε πρόγραμμα καὶ σύστημα. Μετὰ τὰ πρῶτα δύο ἔτη ἤρχισε νὰ καταρτίζεται τὸ πρόγραμμα. Εἴδατε μὲ τὶ βραδύτητα ρυθμοῦ προχωρεῖ ἡ ἀνάπτυξις. Λέγετε ὅτι στερούμεθα τῶν καταλλήλων ἀνθρώπων καὶ τοῦ καταλλήλου προσωπικοῦ διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ταχυτέραν ἀνάπτυξιν. Προηγουμένως εἴπατε ὑπερηφάνως, ὅτι ἀναλαμβάνετε τὰς εὐθύνας διὰ τὴν 7ετίαν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, τότε τί ἐκάματε, ὅταν ἐντὸς μιᾶς 7ετίας δὲν ἐδημιουργήσατε τὸ ἔμψυχον ὑλικόν. Ποίας προόδους ἐκάματε; Μήπως εἶσθε ἀκόμη εἰς τὴν ἀφετηρίαν;

§18Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θέλετε αὔριον νὰ σᾶς φέρω πίνακας, πόσοι ἐσπούδασαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δαπάναις τοῦ Κράτους, πόσα ἐδαπανήθησαν δι’ ἔρευναν.....

§19Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ ἀπάντησις δὲν εἶναι ἐὰν ἔφυγαν 20 καὶ ἐπέστρεψαν 10. Ἡ ἀπάντησις εἶναι, αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι ἱκαναὶ ν’ ἀνταποκριθοῦν; Ἐὰν αὐτὴ ἡ ἱκανότης ὑπάρχῃ τότε θὰ μοῦ δώσητε τὴν ἀπάντησιν ὅτι πράγματι εἶσθε ἕτοιμος. Δὲν θὰ ἦτο καλύτερον, διὰ τὴν διαπίστωσιν ὅλων αὐτῶν, νὰ κάμετε τὴν ἐπιτροπὴν ἀπολογισμοῦ, διὰ νὰ ἴδωμεν τὸ ἀποτέλεσμα; Ὅταν λέγετε διὰ τὴν γενικὴν ἄνοδον τοῦ εἰσοδήματος, δὲν ἀποτελεῖ πλήρη ἀπόδειξιν αὐτὴ ἡ μεγάλη αὔξησις, ὅταν ἐξακολουθῇ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα νὰ μὴ εἶναι ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως.

§20Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀγαπητὸς κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν νὰ τοῦ δώσω καὶ ἐγὼ μίαν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ χαρακτηρισμὸς τῆς ὁμιλίας του. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὸν βεβαίως πνεῦμα διεπομένη προσεκτικὴ καὶ λογικὴ τοποθέτησις τῶν θεμάτων ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν ἔφερε τὴν Κυβέρνησιν, προβαίνω εἰς αὐτὴν τὴν ἐξομολόγησιν, εἰς δυσχέρειαν συγκριτικῶς μεγαλυτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν προκαλοῦν ὅλοι οἱ λόγοι οἱ διεπόμενοι ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος, ἢ ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ ὑπερανενδότου ἀγῶνος, τοῦ ὑπερβατικοῦ ἄλλως τε, δηλαδὴ ὑπερβαίνοντος τὴν Δημοκρατίαν, ἀγῶνος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Ὅταν μᾶς ἀρνοῦνται τὰ πάντα εἴμεθα ἕτοιμοι ν’ ἀπαντήσωμεν. Δὲν ὑπάρχει εὐκολώτερον πρᾶγμα ἀπὸ τοῦ ν’ ἀπαντήσωμεν εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ἢ τὸν κ. Ἠλιοῦ καὶ πρέπει νὰ τὸ γνωρίζουν ὡς εὐφυεῖς ἄνθρωποι. Παρὰ ταῦτα τὸ ἀγνοοῦν. Καὶ ὁ μὲν κ. Παπανδρέου εἶναι ἀδικαιολόγητος ποὺ τὸ ἀγνοεῖ. Ὁ κ. Ἠλιοῦ εἶναι μᾶλλον δικαιολογημένος, διότι τὸ νὰ ἀρνῆται τὰ πάντα εἰς μίαν ἐλευθέραν Δημοκρατίαν εἶναι μία βασικὴ ἀρχὴ τῆς ἰδεολογίας του. Δὲν εἶναι ὅμως τὸ αὐτὸ διὰ τὸν κ. Παπανδρέου. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι, καὶ ἔλεγον τοῦτο καὶ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, δὲν ἦτο εὔκολον νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην, διότι δὲν ἦτο προκλητικὸς διὰ νὰ ὀργισθῶμεν, δὲν ἦτο ἀρνητικὸς καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν κατὰ τρόπον εὔκολον, ὅπως ὅταν ἀπαντῶμεν εἰς ὅλους τοὺς κυρίους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἀπὸ τῆς γραμμῆς ἐκείνης καὶ πέραν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Διότι ἁπλούστατα ἄρνησις τῶν πάντων περιέχει μέγα ψεῦδος. Δὲν εἶναι νοητὸν νὰ μὴ γίνεται τίποτε τὸ ὀρθὸν ἐν Ἑλλάδι. Ἄρα ψεύδονται ὅσοι τὸ ἰσχυρίζονται καὶ εἶναι εὔκολον εἰς ἡμᾶς νὰ τὸ ἀποκρούσωμεν καὶ εἶναι εὔκολον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ διαπιστώσῃ ὅτι ψεύδονται. Αὐτὸ τὸ ἔχει διαπιστώσει ὁ λαὸς καὶ δι’ αὐτὸ καὶ πάλι θὰ τοὺς μαυρίσῃ. Ἀντιθέτως ὅταν ἡ τοποθέτησις γίνεται ὅπως ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἡ ἀπάντησις εἶναι δυσχερής. Πρῶτον διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀργισθῶμεν. Δεύτερον ἐκτὸς τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὀργισθῶμεν δὲν μᾶς ἠρνήθη τὰ πάντα καὶ ἑπομένως ἦτο δυσχερέστατον νὰ εἴπωμεν ὅτι ἔχομεν ἐπιτύχει εἰς τὰ πάντα. Εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται τὰ πάντα ἀπαντῶμεν ὅτι ψεῦδονται. Εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην, ὁ ὁποῖος ἐκινήθη ἀντιπολιτευτικῶς μὲν καὶ ἑπομένως, ὑπερβάλων, περιέπεσε κατ’ ἀνάγκην εἰς τὰ λάθη τὰ ὁποῖα ἐπεσήμανεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος δὲν ἠρνήθη τὰ πάντα, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἡμεῖς ν’ ἀρνηθῶμεν ὅτι δὲν ἐπετύχαμε τὰ πάντα. Ἑπομένως ἡ θέσις μας καθίσταται κατά τι δυσχερεστέρα, δηλαδὴ δυσχερεστέρα ὑπὸ μίαν ἔννοιαν, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι σχετική. Ἂς δώσω, ὅμως καὶ μερικὰς ἀπαντήσεις. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἀφῆκε νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι ἔπρεπε ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην νὰ ἀνεύρωμεν ὅλους τοὺς τεχνικοὺς ἐγκεφάλους οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀναγκαῖοι. Ἡ 7ετία εἶναι χρόνος οὐσιώδης, δηλ. ἀλλὰ ὄχι ἀπὸ βιολογικῆς ἀπόψεως καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γεννήσῃ κανεὶς τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον οἱ ἄνδρες δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς 9 μηνῶν μόνον νὰ γεννήσουν, δὲν ἦτο δυνατὸν κανεὶς νὰ γεννήσῃ ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ χρονικοῦ διαστήματος τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναγκαῖοι. Ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ τὸ ἐπεσήμανεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ἦτο ἐπὶ ἑνάμισυ ἔτος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πρῶτον, ὀφείλω νὰ τοῦ εἴπω ὅτι εὑρίσκεται εἰς μίαν ἐξαιρετικῶς πλεονεκτικὴν θέσιν. Ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀρνηθῶμεν τὸ πράγματι ἐξαιρετικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον τότε ἐπετέλεσε, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ λογικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλει νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν ὑπ’ αὐτοῦ πραγματοποιηθεῖσαν νομισματικὴν σταθεροποίησιν, ὑπάρχει καὶ ἡ ἠθικὴ ὑποχρέωσις τῆς ἀλληλεγγύης. Ἡμεῖς μετείχομεν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ καὶ ἐν ὀνόματι τῆς ὁποίας ἐχάραξεν αὐτὴν τὴν γραμμὴν καὶ μετέσχομεν τῆς συσκέψεως, καθ’ ἥν ἀπεφασίσθη ἀντιστρόφως ὁ κ. Μαρκεζίνης δὲν μετέσχε τῶν εὐθυνῶν κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἑπτάμισυ ἐτῶν. Ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀρνηθῶμεν ὅ,τι ἔπραξεν ἐκεῖνος καὶ δὴ ἄριστα τὸ 1953.

§21Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὸ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη....

§22Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω...

§23Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Οὔτε ἐγνωρίζατε τὴν ἀναπροσαρμογήν. Εἶσθε οἰκονομικὸς Ὑπουργὸς κ. Πρωτοπαπαδάκη, ἀγνοῶν τὴν ἀναπροσαρμογήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§24Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρακαλέσω νὰ μὴ μεταθέσωμεν τὸ θέμα εἰς ἄλλον τομέα καὶ εἰς ἄλλον συλλογισμόν. Ἐνῷ λοιπόν, ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἀξίαν τῆς πράξεως ἐκείνης, ὁ κ. Μαρκεζίνης εἶναι δυνατὸν κάλλιστα νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀξίαν τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἔγκειται εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ κ. Παπαληγοῦρας, τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐπὶ ἑπτάμισυ ἔτη διετηρήθη παρὰ τὰς κοινωνικὰς πιέσεις ἡ σταθεροποίησις. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ λογικῶς, ἔστω καὶ ἂν δὲν τὸ ὁμολογῇ, ὅτι εἶναι πολὺ εὐκολώτερον νὰ συλλάβῃ τὶς μίαν ὀρθὴν ἰδέαν καὶ νὰ τὴν ἐπιβάλῃ ἅπαξ καὶ πολὺ δυσχερέστερον ἐπὶ 7ετίαν κυβερνῶν καὶ φθειρόμενος ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, νὰ κατορθώσῃ νὰ διατηρῇ τὴν νομισματικὴν σταθερότητα καὶ ὅλα τὰ ἀγαθὰ ταύτης. Αὐτὸ τὸ δεύτερον εἶναι ἀσυγκρίτως δυσχερέστερον. Εἶναι δυνατόν, τὸ δεύτερον νὰ μὴ ἀπαιτῇ φαντασίαν, διότι τὸ νὰ ἀνθίστασαι εἰς τὰς κοινωνικὰς πιέσεις καὶ νὰ τὰς ἀντιμετωπίζῃς κατὰ τρόπον ποὺ νὰ μὴ προκαλοῦν τὴν ἀνατροπὴν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος, αὐτὸ δὲν ἀπαιτεῖ φαντασίαν, ἀπαιτεῖ ὅμως θέλησιν, ἐργασίαν 20 ὡρῶν τὸ 24ωρον, ὅπως γίνεται ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς Κυβερνήσεως καὶ πολλοὺς ἀνωτέρους κρατικοὺς λειτουργούς. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην, τοῦ ὁποίου καὶ τὴν εἰσήγησιν περὶ ἀπελευθερώσεως τοῦ ἐμπορίου εἶχον ἐκτιμήσει, ὅτι ἡ μεγαλυτέρα ἀπελευθέρωσις ἐγένετο κατὰ τὸ 1954, ὅτε δὲν ἦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν Παπάγου.

§25Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἡ ἀπελευθέρωσις ἐγένετο τὸ θέρος τοῦ 1953. Ἀπὸ τοῦ 1955 ἤρχισαν ἐφαρμοζόμενα μέτρα περιορισμοῦ.

§26Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πάντως, ἡ διατήρησις μιᾶς καταστάσεως καὶ ἡ συνεχὴς βελτίωσις αὐτῆς, ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἆθλον πραγματικόν, ὄχι ἁπλῶς συνδεόμενον μὲ φαντασίαν, ἀλλὰ συνδεόμενον μὲ ὑπομονὴν καὶ ἐπιμονήν, ἐργατικότητα καὶ διαχείρισιν λεπτοτάτην τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι καθόλου εὔκολα. Λάθη θὰ ἐγένοντο ἴσως ἀρκετά. Πρὸ ὀλίγου, ἐνῷ ὡμίλει ὁ κ. Παπαληγοῦρας περὶ λαθῶν τῶν τεχνικῶν, τοῦ εἶπον, ὅτι καὶ ἡμεῖς οἱ πολιτικοί, θὰ διεπράξαμεν λάθη. Οὔτε σεῖς, κ. Μαρκεζίνη, οὔτε ἡμεῖς εἴχαμε πεῖραν μέχρι τοῦ 1953 οἰκονομικοῦ προγραμματισμοῦ. Δὲν δύνασθε νὰ μὴ ὁμολογήσητε, ὅτι ὅταν εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν Παπάγου δὲν εἴχατε καὶ σεῖς πεῖραν προγραμματισμοῦ. Ἐὰν εἴχατε παραμείνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, θὰ ἦτο ἀδύνατον πρὸ τῆς παρελεύσεως τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν, νὰ διατυπώσητε πρόγραμμα καὶ νὰ τὸ θέσητε εἰς ἐφαρμογήν. Ἐπίσης, αὐτὸ ποὺ ἐπεσημάνατε ὡς χαρακτηριστικὸν τῆς ἐλλείψεως οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὅτι δηλαδή, παίζουν τὰ ποσοστὰ αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, αὐτὸ εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον ἀπορῶ πῶς τὸ εἴπατε. Σᾶς ἀπήντησε μὲ μίαν φράσιν ὁ κ. Παπαληγοῦρας. Ἀλλὰ ἐγὼ θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀναλυτικώτερον. Δὲν σᾶς εἶπεν ὁ κ. Παπαληγοῦρας, πῶς θὰ ἦτο δυνατόν, παρὰ τὴν ὁμαλὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων, νὰ διευθύνετε τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος ρυθμίζει τὰ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ὅταν ἡ γεωργικὴ παραγωγή, κύριοι, δίδει ἄλλοτε 200.000 τόννους ἐλαίου καὶ ἄλλοτε 50.000, αὐτὸ δὲν προγραμματίζεται. Τὶ ἐπετύχομεν; Ἐπετύχομεν νὰ ὑπάρχῃ πάντοτε, ἀκόμη καὶ εἰς τὰ ἔτη τῆς μικρᾶς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἕνα κοινωνικὸν αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος 3–4%. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν μεγάλην ἐπιτυχίαν τῶν Κυβερνήσεων τῆς τελευταίας 7ετίας. Κύριοι βουλευταί, καταλήγω. Δυσχερέστερον, πράγματι, εἶναι νὰ ἀπαντήσῃ τις εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην, παρὰ εἰς τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται τὰ πάντα, καὶ ἐλπίζω κἄποιαν ἡμέραν νὰ τὸ ἀντιληφθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα, διότι χάνουν συνεχῶς ἔδαφος. Καὶ ἤδη ὀλίγα τινὰ περὶ φαντασίας. Εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι ἡ μία φαντασία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβῃ τὴν ἄλλην φαντασίαν, πράγματι, ἡ φράσις αὐτὴ ἀποτελεῖ εὐτυχὲς εὕρημα τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Ἡ φαντασία συλλαμβάνει τὰ ἀόρατα ἢ καὶ τὰ ὁρατὰ καὶ πραγματικά. Διότι καὶ ὁρατὸν ἡ φαντασία εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ βλέπῃ ἄλλως ἀπ’ ὅ,τι εἶναι, καὶ ἑπομένως, τὸ συλλαμβάνει κατὰ κἄποιον τρόπον, καὶ ἴσως ἰσχυρισθοῦν τινές, ὅτι τὸ βλέπει καλύτερον καὶ ὀρθότερον ἀπ’ ὅ,τι τὸ βλέπουν οἱ κατεχόμενοι ἀπὸ τὴν πλάνην τῶν αἰσθήσεων. Ἀλλά, πράγματι, δὲν δύναται ἡ μία φαντασία νὰ συλλάβῃ τὴν φαντασίαν τῶν ἄλλων. Εἶναι, κύριοι, ἀξία ἰδιαιτέρας προσοχῆς ἡ φαντασία τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἀλλὰ ὁ κ. Μαρκεζίνης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβῃ τὸ οἱονδήποτε ἴχνος τῆς ἰδικῆς μας φαντασίας. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς φαντασίαν, καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐτῶν αὐτῶν ἄνευ φαντασίας, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθοῦν ὅσα ἐπετεύχθησαν. Ἡ διατήρησις τῆς καταστάσεως τῆς νομισματικῆς σταθερότητος προϋπέθετε μόνον ἐπιμονήν, θέλησιν καὶ ἐργασίαν, ἀλλὰ εἰς ἄλλους τομεῖς ἐχρειάσθη καὶ φαντασία. Καὶ νομίζω, ὅτι ἐξεδηλώθη καὶ μία ἐπαρκὴς ἀξιοποίησις αὐτῆς, ἀλλὰ ὡς εἴπατε, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ἡ μία φαντασία, ἡ ἰδική σας, δὲν δύναται, πράγματι, νὰ συλλάβῃ τὴν φαντασίαν τῶν ἄλλων.

§27Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ εἰς τὰ πολλά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν λόγον, ὅτι μὲ ἀφώπλισεν ἀναγνωρίζων κατὰ τοιοῦτον πανηγυρικὸν τρόπον καὶ τὸ ἔργον τῆς ἐποχῆς μου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐγένετο ἄλλοτε, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ τὴν δυσχέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ. Τοῦτο, μοῦ ἐπροξένησεν ἱκανοποίησιν ὄχι ὡς φιλοφρόνησις, ἀλλ’ ὡς ἀναγνώρισις, ὅτι ἡ κριτική μου ἦτο ἀντικειμενική. Ὅσον καὶ νὰ λαμβάνω τὸν τόνον τὸν ἀντιπολιτευτικόν, πιστεύσατέ με, κ. Πρόεδρε, ὅτι κατέχεται ὅλη ἡ κριτική μου, ὅλη ἡ ἀγόρευσίς μου ἀπὸ τὴν ἀγωνίαν τοῦ μέσου Ἕλληνος, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται, ὅτι τὸν τελευταῖον καιρόν, γίνεται μία προσπάθεια, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς προσπαθείας αὐτῆς εἶναι πολὺ μικρότερον ἀπὸ ἐκείνας τὰς θυσίας, εἰς τὰς ὁποίας καλεῖται νὰ μετάσχῃ. Ἐπίσης, ἤθελα νὰ τονίσω, ἐπειδὴ ἀνεφέρθητε εἰς τὰς αὐξομειώσεις, ὅτι ἐγὼ ἐπεσήμανα, ὄχι τὰς αὐξομειώσεις, ἀλλὰ τὰς μεγάλας αὐξομειώσεις. Καὶ τὸ τονίζω, διότι ὅταν ἐπεσήμανε τόσον καὶ τὸν παράγοντα τοῦ καιροῦ καὶ τῶν συμπτώσεων, ἀναγνωρίζει τοῦτο εἰς βάρος τῆς ὀργανικῆς ἱκανότητος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐλέγχῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐλησμόνησεν ἐξ ἄλλου, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πέρυσιν, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὑπερηφανεύετο διὰ τὸ 11% τῆς αὐξήσεως, ἤθελεν ἢ νὰ ἐκμηδενίσῃ ἢ ἐντελῶς νὰ ἐξουδετερώσῃ τὸν παράγοντα τῶν καιρικῶν συνθηκῶν καὶ τῶν ἄλλων. Ἀκριβῶς εἶναι ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπέμεινα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἀναγνωρίζων, ὅτι ἐπετεύχθη ἔργον, νομίζω, ὅτι ἔπραξα τὸ καθῆκον μου, ἀλλὰ ἐπισημαίνω τὸν κίνδυνον διὰ τὸ Ἔθνος, ὅτι ἀντιθέτως ἀπὸ ὅσα ὑπερηφανεύεται ἡ Κυβέρνησις, ὁ ρυθμὸς τῆς ἀναπτύξεως, ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως παραγωγικοῦ ἔργου εἶναι πολὺ βραδύτερος ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἡ χώρα. Νομίζω, ὅτι τοῦτο λέγων, ἐπιτελῶ καθῆκον πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ αὐτὸ κάμνω.

§28Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀνοίγων διάλογον μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀπαντήσῃ παρὰ ἂν προεβάλλοντο στοιχεῖα συγκεκριμένα δι’ οἰκονομικὰς κακὰς ἐπιδόσεις, ὑπερβάσεις, ἄστοχα ἔργα ἢ ἄλλα συναφῆ, τὰ ὁποῖα ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, ὑπηνίχθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἰς τὴν ὁμιλίαν του. Ὅμως, ἂν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχῃ ἕνας ἁρμόδιος, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ μὲ κῦρος περὶ τῶν ἔργων καὶ τῶν κακοτεχνιῶν, ὁ ἁρμοδιότερος πάντων παρεδρεύει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Εἶναι ὁ Πρύτανις κ. Κιτσίκης. Καὶ ἀντηχοῦν ἀκόμη εἰς τὴν αἴθουσαν αἱ ἐπικρίσεις, τὰς ὁποίας ἐμπεριστατωμένως καὶ μετὰ στοιχείων ἔφερε χθές, ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ἀναπτύσσων τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς κριτικῆς μας κατὰ τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Βέβαια, ἐνῷ εἶναι δεδομένον, ὅτι ὅλος ὁ κυβερνητικὸς προβληματισμός, ὅλον τὸ κυβερνητικὸν ἄγχος, ὅλη ἡ κυβερνητικὴ προσπάθεια, ὅλη ἡ κυβερνητικὴ δραστηριότης καὶ ἡ δραστηριότης, ποὺ ἐμπνέει εἰς τὰ ὄργανα τῆς Διοικήσεως, εἴτε τὸ θέλουν εἴτε δὲν τὸ θέλουν, στρέφεται ἐναντίον τῆς ἀριστερᾶς, τὴν ὁποίαν θέλουν μὲν νὰ ἀγνοοῦν, ἀλλά, ἡ ὁποία οὐσιαστικῶς ἔχει γίνει ὁ ἄξων, γύρω ἀπὸ τὸν ὁποῖον στρέφεται καὶ κινεῖται ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς χώρας. Καὶ εἶναι σήμερον ἡ κοινωνικὴ ἀντίδρασις ἀριστερή, ὅπως εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ἡ κυβερνητικὴ ἀντίδρασις ἦτο ἀντιβενιζελική. Δηλαδή, δὲν ὑπάρχει ἰδικόν της πρόγραμμα, ἀλλὰ μόνον ἡ προσπάθεια πῶς θὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ ἀριστερά. Ἐνῷ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ἐνῷ αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης, ἐξέλεξεν ἡ Κυβέρνησις τὴν τακτικὴν νὰ προσποιηθῇ, ὅτι ἀγνοεῖ τὴν ἀριστερὰν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ ὅτι δὲν θέλει διάλογον μαζί της. Μοῦ θυμίζει αὐτὴ ἡ κυβερνητικὴ τακτικὴ ἕνα τόσον ἀνάγλυφον, τόσον γραφικόν, ὥστε ἀγαπήθηκε ἀπὸ τὸν λαόν, τύπον τοῦ εὐθυμογράφου κ. Ψαθᾶ, τὸν τύπον ἐκεῖνον τῆς γυναικός, ποὺ δὲν καταδέχεται νὰ συνομιλήσῃ μὲ τὸν πτωχὸν λαόν. Ἔ, λοιπόν, αὐτοῦ τοῦ πτωχοῦ λαοῦ τὰ αἰτήματα, εἰς διεκδικήσεις καὶ τὸ ἀμείλικτον κατηγορῶ, τὸ φέρνομεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ σεμνυνόμεθα δι’ αὐτό. Καὶ ἡ ὑπεκφυγή, τὴν ὁποίαν διὰ λόγους τακτικῆς εὗρεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀγνοῇ τὰς ἐπικρίσεις μας, δείχνει, ὅτι ἄλλα εἶναι τὰ λόγια καὶ ἄλλη ἡ πραγματικότης, ὅταν δὲν εἶναι τόσον εὔκολος ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν οὐσίαν τῆς κριτικῆς μας, ὅσον ἠθέλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ περιαυτολογήσῃ, ὅτι εἶναι.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου, ἔχει τὸν λόγον.

§30Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ σήμερον, ὅσον καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος χθές, ἀπέφυγαν νὰ ἀπαντήσουν εἰς ἕνα πράγματι ἀτράνταχτον κατηγορῶ ἔναντι τῶν ὅσων ἐξέθεσαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ οἱ κ.κ. Ἠλιοῦ καὶ Κιτσίκης. Ἀπέφυγαν νὰ ἀπαντήσουν, καὶ ἀπήντησαν μὲ ἀφορισμοὺς καὶ γενικολογίας. Ἐγὼ θὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸ βασικὸν ἐπιχείρημα τοῦ κ. ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Ὑπουργοῦ. Ἠρώτησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ὑπάρχει χώρα, ἡ ὁποία νὰ ἐπέτυχεν ὅριον αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ὅσον ἡ Ἑλλάς; Ἐγὼ θὰ ἀντιστρέψω τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ θὰ τὸν ἐρωτήσω. Ὑπάρχει χώρα, ἡ ὁποία νὰ παρουσιάζῃ μεγαλύτερον ποσοστὸν ἐξαθλιώσεως, μεγαλύτερον ποσοστὸν πενίας, μεγαλύτερον ποσοστὸν ἀνεργίας, μεγαλύτερον ποσοστὸν μεταναστεύσεως, μεγαλυτέραν ἀνισότητα κατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀπὸ ὅσον ἡ Ἑλλάς; Ὑπῆρξαν ἐπίσης ὡρισμένα βασικὰ ἐρωτήματα τεθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ἐπίσης νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ καὶ ὄχι νὰ ἀπαντήσῃ μὲ ἀφορισμοὺς καὶ γενικολογίας, ὅπως ἔκαμε καὶ προκειμένου περὶ τῶν κατηγοριῶν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τῶν κ.κ. Ἡλιοῦ καὶ Κιτσίκη. Ἐπίσης, ἐπιθυμῶ νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς ὅσα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ὁποῖος μεταξὺ ἄλλων ὑπεστήριξεν, ὅτι ἦτο ἄκαιρος ἡ ὑποβολὴ προτάσεως δυσπιστίας. Ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, μία κυβερνητικὴ προσπάθεια ἀδιστάκτου καταπιέσεως τῶν ἐργαζομένων καὶ μεταβολῆς τοῦ λαοῦ μας εἰς λαὸν δούλων. Οἱ ἐργαζόμενοι τῆς χώρας ἀγωνίζονται ἀγῶνα ἐπιβιώσεως καὶ περιφρουρήσεως τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα κατέκτησαν μὲ θυσίας καὶ προσδοκοῦν ἀπὸ τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θαρραλέαν συμπαράστασιν. Δὲν ἔλειψε βεβαίως αὐτὴ ἡ συμπαράστασις, ἀλλὰ ὅταν ἡ Κυβέρνησις προχωρῇ σὲ βάναυσα μέτρα, ὅπως συνέβη ἄλλοτε μὲ τὸ αἱματοκύλισμα τῶν ἀπεργῶν καὶ τώρα μὲ τὴν πολιτικὴν ἐπιστράτευσιν δεκάδων χιλιάδων ἐκπαιδευτικῶν, χρειάζονται ἄμεσοι καὶ θαρραλέαι ἀπαντήσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἀκουσθῇ τὸ ἀμείλικτον κατηγορῶ τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, τότε πότε θὰ ἀκουσθῇ; Δὲν συμφωνῶ, λοιπόν, μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι πρέπει νὰ περιμένωμεν τὰ ρόδα τῆς ἀνοίξεως διὰ νὰ καταθέσωμεν πρότασιν δυσπιστίας, ὅταν ὁ λαὸς χειμάζεται δεινῶς. Χρέος τῶν κομμάτων καὶ τῶν ἡγητόρων εἶναι νὰ συμπαρίστανται κατὰ τὸν πλέον ἔντονον τρόπον εἰς τὰ ζητήματα τοῦ λαοῦ. Ἐδῶ ἔχομεν μίαν ὠμὴν στρατοκρατικὴν βίαν, μίαν ὠμὴν φασιστικὴν ἐπιβολήν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ συναγερμὸν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον ἡ Ε.Δ.Α. ὑπέβαλε τὴν πρότασιν δυσπιστίας. Κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὅλην ἀντιλαϊκὴν καὶ ἀντικοινωνικὴν πολιτικήν, εἰδικώτερον, ὅμως, τὴν κατηγοροῦμεν, διότι ἀντὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς ἀναπροσαρμογὴν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων, καθήλωσε τοὺς μισθοὺς καὶ τὰς συντάξεις. Διότι ἀντὶ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸν θεσμὸν τῶν ἐλευθέρων συλλογικῶν διαπραγματεύσεων καὶ τὰς συνδικαλιστικὰς ἐλευθερίας, χρησιμοποιεῖ τὴν πραξικοπηματικῶς ἀποκτηθεῖσαν πλειοψηφίαν της διὰ νὰ ψηφίσῃ τὸ ἀντεργατικὸν νομοσχέδιον. Κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐχρησιμοποίησε τὸ μέτρον τῆς πολιτικῆς ἐπιστρατεύσεως διὰ νὰ ἀντιδράσῃ εἰς τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Τὴν κατηγοροῦμεν ἐπίσης, διὰ τὴν πολιτικήν της τῆς καθηλώσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἡμερομισθίων, πρὸς ὄφελος τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Τὸ 1960 187 χιλ. ἐργαζόμενοι εἰς 5.859 βιομηχανικὰς καὶ βιοτεχνικὰς ἐπιχειρήσεις, ἀπασχολούσας ἄνω τῶν 9 ἐργατοϋπαλλήλων, ἔδωσαν καθαρὸν εἰσόδημα 10 δισεκ. 39 ἑκατ. Ἀπ’ αὐτὸ οἱ ἐργαζόμενοι ἔλαβον 4 δισεκ. καὶ 41 ἑκατ. Καὶ αἱ ὀλίγαι χιλιάδες τῶν ἐπιχειρηματιῶν ἔλαβον 5 δισεκ. 998 ἑκατ. Δηλαδὴ οἱ 187 χιλ. ἐργαζόμενοι ἔλαβον τὸ 40,4. Οἱ 5 χιλ. ἢ ἂν θέλετε 10 χιλ. ἐπιχειρηματίαι ἔλαβον Αὐτὰ ὅμως εἶναι ὀνομαστικά. Ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ σύνολον 59,6. Εἶναι ἀριθμοὶ οἱ ὁποῖοι δείχνουν τὴν στυγνὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἐργαζομένων. Ἀλλὰ ἡ ἐξαθλίωσις φαίνεται καὶ εἰς τὰ βασικὰ ἡμερομίσθια τὰ ὁποῖα εἶναι τῶν ἀνδρῶν 57 δραχμαί, τῶν γυναικῶν 44, τῶν μαθητευομένων εἰς τὰς βιομηχανίας 24 καὶ τῶν μαθητευομένων εἰς ἄλλους κλάδους 22. Αὐτὰ ὅμως, εἶναι ὀνομαστικά. Ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ σύνολον τῶν κρατήσεων καὶ τῶν ἐπιβαρύνσεων. Διὰ τὴν κυρίαν ἀσφάλισιν 5,50%. Ὑπὲρ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐργατικῆς Κατοικίας 1%. Ὑπὲρ τοῦ Ταμείου Ἀνεργίας 1%. Ὑπὲρ τοῦ λογαριασμοῦ οἰκογενειακῶν ἐπιδομάτων 1%. Ὑπὲρ τῆς Ἐργατικῆς Ἑστίας 0,4%, χαρτοσήμου 0,5%, Ἐπικουρικὴ ἀσφάλισις 3%. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ Κυριακή, ὅπου ὁ ἐργαζόμενος δὲν ἐργάζεται καὶ ὅμως πρέπει νὰ τραφῇ. Ἑπομένως, τὸ ἡμερομίσθιον τῶν 25 ἡμερῶν τῆς πλήρους ἀπασχολήσεως, πρέπει νὰ διαιρεθῇ διὰ 30. Ἀλλὰ ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ὑποαπασχολουμένων καὶ συμφώνως πρὸς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Ι.Κ.Α., ὁ μέσος ὅρος ἀπασχολήσεως ὅλων τῶν ἠσφαλισμένων εἶναι μόνον 235 ἡμέραι τὸν χρόνον. Οἱ ὑπολογισμοὶ συμπίπτουν καὶ μὲ ἐκείνους τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας τῆς Ἑλλάδος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μὲ τὴν ὑποαπασχόλησιν καὶ τὰς κρατήσεις, τὸ καθαρὸν μέσον ἡμερομίσθιον εἶναι 45 δραχμαί. Τὰ ἐπίπεδα αὐτὰ εἶναι ἐπίπεδα ἐξαθλιώσεως. Καὶ ἐνῷ αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ ἐπιχειρεῖ νὰ γονατίσῃ τοὺς ἐργαζομένους, μὲ τὴν προσπάθειαν ψηφίσεως τοῦ ἀντεργατικοῦ νομοσχεδίου. Τὸν Ἰούνιον τοῦ 1962 ἐδόθη μία αὔξησις, ἡ ὁποία ἀνεβίβασε τὸ ἡμερομίσθιον τῶν ἀνδρῶν ἀπὸ 47 εἰς 57 δραχ., τῶν γυναικῶν ἀπὸ 36,50 εἰς 44 καὶ τῶν μαθητευομένων ἀπὸ 18,50 εἰς 24. Ὅταν ἐδόθησαν αὐταὶ αἱ αὐξήσεις, εἶχον ἤδη ξεπερασθῆ ἀπὸ τὰς ἀνατιμήσεις τῶν εἰδῶν διατροφῆς. Κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι παρέτεινε δύο φορὲς τὴν ἰσχὺν τῶν Ἐθνικῶν Συλλογικῶν Συμβάσεων τοῦ 1959 καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καθήλωσε τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἐργαζομένων, ὅταν δὲ τὸν Ἰούνιον 1962 ἐδόθησαν αἱ μικραὶ αὐξήσεις, ἐπηκολούθησαν μὲ τὰς φορολογικὰς αὐξήσεις καὶ νέαι ἀνατιμήσεις, ὥστε ἀντὶ νὰ καλλιτερεύσῃ ἐχειροτέρευσεν ἡ θέσις τῶν ἐργατῶν. Ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα παρουσιάζει αὔξησιν. Καὶ ἐπιχειρεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ πείσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι πλέει εἰς πελάγη εὐτυχίας. Ποία εἶναι ἡ εὐημερία τῶν ἐργαζομένων, δύνασθε ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅταν θὰ ἐπισκεφθῆτε τὰς λαϊκὰς συνοικίας τῆς Δραπετσώνας, τῆς Νικαίας, τοῦ Κερατσινίου, τοῦ Περάματος, τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Ρέντη, διὰ νὰ ἰδῆτε τὰς τρώγλας, τὴν ἀθλιότητα καὶ τὴν δυστυχίαν τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ. Τίθεται, λοιπόν, τὸ ἐρώτημα: Πρῶτον, ποῦ ὀφείλεται ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καί, δεύτερον, ποῖος τὴν καρποῦται. Ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῆς βιομηχανικῆς ἐρεύνης τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας προκύπτει, ὅτι τὸ 1960 ἀπὸ παραγωγὴν 31 δισεκ. 3 ἑκατ. τῶν βιομηχανικῶν καὶ βιοτεχνικῶν ἐπιχειρήσεων, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὴν ἀξίαν τῆς πρώτης ὕλης, καυσίμων κλπ., ἀπομένει ἕνα ποσὸν 10 δισεκατ. Εἶναι ἡ προσωπικὴ συνεισφορὰ τῶν ἐργαζομένων, εἶναι ἡ ἐργασία των, τὸ αἷμα των, ὁ ἱδρῶτας των. Αὐτοί, ὅμως, ἔλαβον, ἐνῷ αἱ ὀλίγαι χιλιάδες τῶν ἐπιχειρηματιῶν τὸ 59,6%. Πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ ὀλίγοι ἐπιχειρηματίαι νὰ λαμβάνουν τὸ 59,6% καὶ οἱ 187 χιλ. ἐργαζόμενοι τὸ 40,4%; Ἐπ’ αὐτοῦ ὀφείλει νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὅσοι πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν ἐκ τῶν συναδέλφων τῆς πλειοψηφίας. Σᾶς ἐρωτῶ, ὅμως, καὶ τώρα: Πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ 5.000 ἐπιχειρηματίαι ἢ καὶ οἱ 10.000 ἢ ἂν θέλετε καὶ οἱ 15 νὰ λαμβάνουν τὸ 59,6 τοῦ εἰσοδήματος καὶ οἱ 187.000 ἐργαζόμενοι μόνον 4.041.000.000, ἤτοι τὸ 40,4%. Καὶ πρέπει νὰ γίνῃ καὶ μία ἄλλη σύγκρισις, ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἀποδεικνύῃ τί γίνεται εἰς τὰς ἄλλας χώρας, τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργός. Ἡ κατανομὴ τοῦ εἰσοδήματος εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἔχει ὡς ἑξῆς: 70% οἱ ἐργαζόμενοι καὶ 30% οἱ ἐπιχειρηματίαι. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν 76% οἱ ἐργαζόμενοι καὶ 24% οἱ ἐπιχειρηματίαι, εἰς τὴν Γαλλίαν 62% οἱ ἐργαζόμενοι καὶ 38% οἱ ἐπιχειρηματίαι, εἰς τὴν Ἑλβετίαν 61% οἱ ἐργαζόμενοι καὶ 39% οἱ ἐπιχειρηματίαι. Εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ πράγματα ἀντιστρέφονται, 40,4 ἔχουν οἱ ἐργαζόμενοι καὶ 59,6% ἔχουν οἱ ἐπιχειρηματίαι. Θὰ πρέπει ἀκόμη νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα ἐν Ἑλλάδι φθάνει μόλις εἰς τὸ 40% τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος τῶν χωρῶν τὰς ὁποίας ἀνέφερον. Ἔχομεν, λοιπόν, εἰς τὴν Ἑλλάδα μειωμένον κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα, ἔχομεν ταὐτοχρόνως καὶ τὴν δυσανάλογον κατανομὴν αὐτοῦ τοῦ εἰσοδήματος. Ἀντιλαμβάνεσθε, κατὰ συνέπειαν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ποῖον σημεῖον ἐξαθλιώσεως εὑρίσκεται ἡ ἐργατικὴ τάξις. Καὶ τὸ χειρότερον εἶναι, ὅτι χρόνο μὲ τὸ χρόνο τὰ πράγματα χειροτερεύουν διὰ τὴν ἐργατικὴν τάξιν. Π.χ. ἀπὸ 44,3% ποὺ μετεῖχον οἱ ἐργάται κατὰ τὸ 1958 εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, κατέρχονται εἰς τὸ 40,4% μετὰ τρία ἔτη. Δηλαδὴ κάθε χρόνο καὶ τὰ πράγματα χειροτερεύουν διὰ τὴν ἐργατικὴν τάξιν καὶ κάθε χρόνο καὶ καλυτερεύουν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν. Ἐκ τοῦ δελτίου βιομηχάνων πληροφορούμεθα, ὅτι εἰς τὰς βιομηχανίας, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται ὑπὸ μορφὴν ἀνωνύμου ἑταιρείας ἢ ἑταιρείας περιωρισμένης εὐθύνης, τὰ κέρδη τῶν βιομηχάνων, ἀπὸ 5,57% αὔξησιν ποὺ ἐσημείωσαν τὸ ἔτος 1958, ἀνῆλθον εἰς 11,10% αὔξησιν κατὰ τὸ ἔτος 1960. Δηλαδὴ τὰ κέρδη τῶν βιομηχάνων ἐδιπλασιάσθησαν εἰς δύο ἔτη, ἐνῷ ταὐτοχρόνως ἡ ἀμοιβὴ τῶν ἐργαζομένων καθηλώθη εἰς τὰ αὐτὰ ἐπίπεδα. Αἱ μικραὶ αὐξήσεις, αἱ δοθεῖσαι κατὰ τὸ ἔτος 1962 εἰς τοὺς ἐργαζομένους, ἐξηνεμίσθησαν συνεπείᾳ τῆς ἀνατιμήσεως τῶν διαφόρων εἰδῶν ἐκ τῶν ἐπιβληθεισῶν νέων φορολογιῶν. Ὁ κ. Ζολώτας εἰς τὴν ἔκθεσίν του τοῦ ἔτους 1961, μᾶς ἀναφέρει, ὅτι τὰ κέρδη τῶν μεγάλων Τραπεζῶν ἀπὸ 110 ἑκατομμύρια ποὺ ἦσαν τὸ 1959, ηὐξήθησαν εἰς 280 ἑκατομμύρια δραχμὰς τὸ ἔτος 1961. Αὐτὰ τὰ μεγάλα κέρδη τῶν μεγάλων ἐπιχειρήσεων δὲν ὀφείλονται εἰς μηχανικὸν τινὰ ἐκσυγχρονισμόν, ἀλλὰ εἰς τὴν συνεχῶς αὐξανομένην ἐντατικότητα τῆς ἐργασίας τῶν ἐργαζομένων. Τὰ 32 χιλιάδες ἐργατικὰ ἀτυχήματα τοῦ ἔτους 1958, ηὐξήθησαν εἰς 37 χιλιάδες τὸ ἔτος 1960 καὶ ἀκόμη περισσότερον κατὰ τὰ ἐν συνεχείᾳ ἔτη. Τσακισμένοι, πράγματι, οἱ βιομηχανικοὶ ἐργάται ἀπὸ τὴν ἔντασιν τῆς ἐργασίας, δὲν ἔχουν διάθεσιν, ἔστω καὶ ἂν εἶχον τὰ μέσα, γιὰ κανενὸς εἴδους ψυχαγωγίαν. Ἡ ἀντιμισθία, τὴν ὁποίαν παίρνουν, τὸ ὀκτάωρον, δὲν τοὺς ἐπαρκεῖ. Εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐργάζωνται ὑπερωριακῶς. Καὶ οἱ παραβάσεις τοῦ ὀκταώρου ἔχουν γενικευθῆ. Τὸ σύστημα τῆς κατ’ ἀποκοπὴν ἐργασίας, τὸ ὁποῖον ἐξαναγκάζει τοὺς ἐργάτας, διὰ νὰ κερδίσουν κἄτι περισσότερον, νὰ ἐργάζωνται ἀπὸ νύκτας εἰς νύκτα, ἔχει, ἐπίσης, γενικευθῆ. Ὑπάρχει μία ἀφόρητος καταπίεσις, μία ἐντατικοποίησις τῆς ἐργασίας. Φθάνει νὰ ἐργάζωνται ἀκόμη καὶ διπλάσιες βάρδειες. Αὐτὰ ἐμφανίζονται εἰς τὴν χώραν τὴν ἰδικήν μας. Εἶπε χθὲς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διατί δὲν ἀπεργοῦν οἱ ἐργάται τῶν Σοσιαλιστικῶν χωρῶν. Πρῶτον, θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω, ὅτι ἐναντίον τίνων νὰ ἀπεργήσουν, ἐναντίον τῶν ἑαυτῶν των; Δεδομένου ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐκμετάλλευσις, τὰ πάντα πρὸς κοινὸν ὄφελος εἶναι. Δωρεὰν ἡ ἐκπαίδευσις, δωρεάν, σχεδόν, τὸ φῶς, δωρεὰν τὸ νερό, δωρεὰν ἡ στέγη, δωρεὰν τόσες ἄλλες παροχές.

§31Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὄχι ὑπερβολές.

§32Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Εἶναι τόσον εὐθηνὸν τὸ φῶς καὶ τὸ νερό, ὥστε εἶναι σχεδὸν δωρεάν. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα ἀκόμη νὰ τοῦ ἀπαντήσω, ὅτι ἐκεῖ προχωροῦν ἀπὸ τὸ 8ωρον πρὸς τὸ 6ωρον. Ἡμεῖς προχωροῦμεν ἀπὸ τὸ 8ωρον εἰς τὸ 10ωρον, 12ωρον καὶ φθάνομεν εἰς τὶς διπλὲς βάρδειες.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐδῶ ἔχομεν δικαίωμα νὰ φωνάξωμεν. Ἐκεῖ δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ φωνάξουν.

§34Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Νὰ φωνάξουν διατί, κύριοι συνάδελφοι; Ἐναντίον τοῦ ἑαυτοῦ των; Παραβιάζεται, λοιπόν, τὸ 8ωρον, ἐντατικοποιεῖται ἡ ἐργασία καὶ μὲ δῶρα ἀκόμη. Ἡ καπνοβιομηχανία Κεράνη καλεῖ μερικὲς ἐργάτριες ἰδιαιτέρως κἄθε Σάβατον καὶ τοὺς λέγει «σὺ ἀπέδωσες πᾶρε ἕνα φιλοδώρημα». Καὶ ἔτσι ἐντατικοποιεῖται ἡ ἐργασία, παραβιάζεται τὸ 8ωρον καὶ γίνονται φυματικὲς οἱ ἐργάτριες. Ἂν δὲν ὑποταχθοῦν, θὰ ἀπολυθοῦν. Ἡ στρατιὰ τῶν ἀνέργων εἶναι εἰς ἀντικατάστασίν των. Τὸ 24% τοῦ ἐνεργοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, ὅπως ἀπέδειξεν ἡ τελευταία ἀπογραφή, εἶναι ἄνεργοι. 471.000 ἄνεργοι, ἂν ὑπολογίσωμεν τοὺς ὑποαπασχολουμένους 1.159.000 φθάνομεν περίπου, νὰ ὑπολογίσωμεν 863.000 ἀνέργους, ἤτοι, δηλαδή, τὸ 24%, ὅπως εἶπον προηγουμένως τοῦ ἐνεργοῦ μας πληθυσμοῦ. Εἰς 6.845, ἀπὸ μίαν ἔρευναν ποὺ ἔκαμα, ἀνέρχονται οἱ ἄνεργοι εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς.

§35Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας ἀνεκοίνωσεν, ὅτι ὑπάρχουν 3 ἑκατομμύρια ἄποροι, δηλαδὴ μὴ ἔχοντες ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι.

§36Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Καὶ τώρα θὰ ἤθελα νὰ ἴδητε ἕνα παράδειγμα, ποῦ ὁδηγεῖ αὐτὴ ἡ ἐξαθλίωσις, αὐτὴ ἡ ἀνεργία. Προχθὲς Κυριακήν, εἰς τὸν Πειραιᾶ ἡ Ἐπιτροπὴ Εἰρήνης, ἀποτελουμένη ἀπὸ ἐγκρίτους πολίτας τοῦ Πειραιῶς, ἔδιδε μίαν διάλεξιν. Πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς διαλέξεως, δύο καμιόνια ἐξαθλιωμένων τραμπούκων τῆς ἀντικομμουνιστικῆς σταυροφορίας, ἔφθασαν εἰς τὸ προαύλιον καὶ ἤρχισαν χωρὶς νὰ γνωρίζουν κἀνένα νὰ ὑβρίζουν τὸν τέως Δήμαρχον κ. Σαπουνάκην, ὡς βούλγαρον. Καὶ αὐτοὶ καθοδηγοῦνται ἀπὸ τὸν τέως Ἀστυνομικὸν Διευθυντὴν κ. Ταβουλάρην ἀμέσως καὶ ἐμμέσως ἀπὸ τὴν Ἀστυνομικὴν Διεύθυνσιν τοῦ Πειραιῶς. Ἡ ἐξαθλίωσις, ἡ ὑπόσχεσις ὅτι θὰ τοὺς διορίσουν ἐφεδρικοὺς εἰσπράκτορας, ἡ διασφάλισις τῆς ἐργασίας καὶ ἡ ἀπειλὴ ἀπολύσεως τοὺς ἔφερεν ἐκεῖ ὥστε νὰ ὑβρίζουν ἐγκρίτους πολίτας. Καὶ αὐτὸ γενικεύεται. Καὶ ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν ἐξαθλίωσιν καὶ ὀργανώνει τρομακτικὰς παρακρατικὰς ὀργανώσεις, φασιστικὰς συμμορίας καὶ ὁ κίνδυνος εἶναι μεγάλος καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ὑπάρχουν παντοῦ αὐταὶ αἱ ὀργανώσεις. Εἰς τὸν Πειραιᾶ εἶναι ἄφθονοι, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὰς ἄλλας πόλεις. Ἐκεῖ ὁδηγεῖ ἡ ἀνεργία καὶ ἐκ τῆς ἐξαθλιώσεως προσπαθεῖ νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἡ Κυβέρνησις. Αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εἶπον, εἶναι ἡ εὐημερία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ κανεὶς «χαῖρε καὶ ἀγάλλου Καραμανλικὴ εὐημερία καὶ χόρευε ἀνεργία τὸν χορὸν τῆς ἐξαθλιώσεως». Ἔπρεπε, κύριοι συνάδελφοι τῆς δεξιᾶς, νὰ συναισθάνεσθε βαθύτατα τὴν ἀθλιότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐπιφέρει, μὲ τὴν ἀνοχήν σας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε. Ἀπὸ τὸ 1959, κύριοι συνάδελφοι, ἕως τὸ 1961, μετηνάστευσαν 282.500. Ξέρετε τί ἔχει γίνει εἰς τὴν Δράμαν; Ὁλόκληρα χωρία ἔχουν μείνει χωρὶς νέους. Τὸ ἴδιον συμβαίνει εἰς τὴν Καβάλαν κλπ. Φεύγουν τὰ καλύτερα νειᾶτα τῆς ἀγροτιᾶς καὶ τῆς ἐργατιᾶς. Φεύγουν οἱ πιὸ εἰδικευμένοι. Ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἔφυγαν τὸ 1962, σύμφωνα μὲ τὴν Στατιστικὴν Ὑπηρεσίαν, προκύπτει ὅτι τὰ 55%, ἤτοι 19.284 ἦσαν εἰδικευμένοι καὶ ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ κάμωμεν ἐκβιομηχάνισιν, ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν χώραν μας. Μὲ ποίους θὰ κάμωμεν ἐκβιομηχάνισιν, ὅταν τὰ καλλίτερα νειᾶτα, οἱ εἰδικευμένοι ἐργάται φεύγουν, διὰ νὰ γλυτώσουν ἀπὸ τὴν ἐξαθλίωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν πολιτικήν της ἔχει ὁδηγήσει τοὺς ἐργαζομένους ἀγρότας, ἐργάτας καὶ ὑπαλλήλους;

§37Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ ποῦ ἔχετε αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς;

§38Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Εἶναι στοιχεῖα ἐπίσημα τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας. Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἀποτελεῖ ἐθνικὸν κίνδυνον. Θὰ ἐνόμιζε κανείς, ὅτι εἰς τὸ ἐνεργητικόν της δὲν ἔχει προόδους ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἔχει αὐξήσεις. Βεβαίως, ἔχει. Πρῶτον, ἐνῷ ὅλα τὰ ἡμερομίσθια μένουν καθηλωμένα, ἐδόθη γενναία αὔξησις τῆς Βασιλικῆς χορηγίας, γενναία αὔξησις τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ Διαδόχου, γενναία προικοδότησις τῆς πιὸ φτωχῆς Ἑλληνίδος βασιλοπούλας, τῆς πριγκιπίσσης Σοφίας. Ἡ Κυβέρνησις παρέχει τὴν ἀνοχήν της καὶ εἰσπράττουν ὅσα θέλουν, ὡς ἀποδοχάς, οἱ Διευθυνταὶ τῶν Τραπεζῶν, Τροχιοδρόμων, τοῦ Ο.Τ.Ε., τῆς Δ.Ε.Η. καὶ τῶν ἄλλων μεγάλων ἐπιχειρήσεων. Γνωρίζετε, κ. βουλευταί, πόσαι εἶναι αἱ ἀποδοχαί, τριῶν ξένων διευθυντῶν εἰς τοὺς τροχιοδρόμους; Ἀκούσατε, λαμβάνουν τὸ χρόνο τόσα ὅσα λαμβάνουν 129 ὁδηγοὶ τρόλλεϋ συνολικὰ τὸ χρόνο. Πολὺ χειρότερα συμβαίνουν στὶς Τράπεζες, στὴν Οὖλεν καὶ πολλοὺς ἄλλους ὀργανισμοὺς αὐτονόμους ἢ μεγαλοεπιχειρήσεις. Σεῖς γνωρίζετε πόσον παίρνουν οἱ διευθυνταὶ τῶν Τραπεζῶν, τῆς Δ.Ε.Η. καὶ τῶν ἄλλων μεγάλων ἐπιχειρήσεων. Πέραν αὐτοῦ, ἔχομεν τὴν αὔξησιν τῶν φόρων εἰς τὰ εἴδη πρώτης ἀνάγκης. Στὸ ψωμὶ—τσιγάρα, βύνη, τηλ. τέλη, σάκχαρις, διαπύλια τέλη—εἰσιτήρια θεαμάτων—λάδι κλπ. Ἑπομένως ἔχομεν πρόοδον εἰς τὴν αὔξησιν τῶν φόρων. Ἔχομεν καὶ μίαν ἄλλην πρόοδον, τὴν αὔξησιν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἡ αὔξησις αὐτὴ μὲ τὰ στοιχεῖα τοῦ ΝΑΤΟ μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1953–1961 καὶ μὲ βάσιν τὸ 100 διὰ τὸ 1953 εἶναι καταπληκτικὰ μεγαλυτέρα τῶν ἄλλων χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ, π.χ. ἀναφέρω μερικὰς χώρας τοῦ ΝΑΤΟ. Λουξεμβοῦργον αὔξησις 60%, Καναδᾶς 80%, Βέλγιον 70%, Δανία 140%, Ὁλλανδία 140% καὶ Ἑλλὰς 190%. Τοὺς ἔχομεν περάσει ὅλους εἰς αὐξήσεις στρατιωτικῶν δαπανῶν. Καὶ ἐφέτος ἔχομεν μεγαλυτέραν αὔξησιν τῶν στρατιωτικῶν μας δαπανῶν. Ἐπίσης ἔχομεν τὴν αὔξησιν τοῦ δημοσίου μεταπολεμικοῦ χρέους, ἀπὸ 3 δισ. 573 ἑκατ. τὸ 1958 εἰς 12 δισ. τὸ 1962. Δίδω χονδρικοὺς ἀριθμούς, διότι εἰς τὴν πραγματικότητα εἶναι πολὺ μεγαλύτερον τὸ δημόσιον χρέος. Ἔχει ἑπομένως προόδους ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ὄχι πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς λαϊκῆς εὐημερίας. Μέσα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι περίεργον διατὶ ὑπάρχει τόση ὀργὴ καὶ ἀγανάκτησις τῶν ἐργαζομένων ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐργατικὴ τάξις ἔχει ἀντιληφθῆ, ὅτι μόνον μὲ τοὺς ἀγῶνας της θὰ κατορθώσῃ νὰ διεκδικήσῃ τὰ αἰτήματά της καὶ νὰ καταπολεμήσῃ τὴν κατάφωρον ἀδικίαν, ἡ ὁποία τῆς γίνεται. Οἱ ἐργαζόμενοι μὴ ἱκανοποιηθέντες, παρὰ τὰς προσπαθείας των ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὸ ἔτος 1962 ἔκαμαν 185 ἀπεργίας. Τὸ σύνολον τῶν ἀπεργῶν ἀνῆλθεν εἰς 465 χιλ. Καὶ οἱ ἀγῶνες αὐτοὶ ἀποδεικνύουν πόσον ἀντεργατικὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔπραξε διὰ τοὺς ἐργαζομένους. Κατὰ τὸ 1962 ἔγιναν 24 ἀπεργίες μὲ αἴτημα τὴν καταβολὴν δεδουλευμένων ἡμερομισθίων κλπ. Ὑπάρχουν μεταλλευτικαὶ ἐπιχειρήσεις καὶ κλωστοϋφαντουργικαί, αἱ ὁποῖαι κατακρατοῦν τεράστια ποσὰ ἀπὸ τοὺς ἐργαζομένους. Ἐπιθεώρησις ἐργασίας, διὰ τὴν παρακολούθησιν καὶ ἐποπτείαν τῶν ἐργατικῶν ζητημάτων, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀνύπαρκτος. Καὶ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὶ σημασίαν ἔχει αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι εἰς ὁλόκληρον τὴν Θεσσαλίαν ὑπάρχει μόνον εἷς ἐπιθεωρητὴς ἐργασίας. Ἐρωτᾶται, ὕστερα ἀπὸ ὅλα αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γίνεται ἐκμετάλλευσις τῶν ἐργαζομένων; Ἀκόμη καὶ αὐτὸ τὸ γλίσχρον ἡμερομίσθιον δὲν καταβάλλεται ὥστε νὰ ἀναγκάζωνται οἱ ἐργαζόμενοι νὰ κατέρχωνται εἰς ἀπεργίας διὰ νὰ διεκδικήσουν τὰ δεδουλευμένα ἡμερομίσθιά των. Καὶ ὅμως παρ’ ὅλα αὐτά, ὁμιλῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς Θεσσαλονίκην, ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνεδαφικὰ τὰ αἰτήματα τῶν ἐργαζομένων. Ποῖα αἰτήματα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνεδαφικά; Μήπως ἡ αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων, μήπως ἡ μείωσις τῶν φόρων, ἢ μήπως ἡ ἀναστολὴ τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ τὸ 15% διὰ τὴν Παιδείαν; Πάντα ταῦτα κατὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀνεδαφικά. Ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν ἐξαθλιώσεως τῶν ἐργαζομένων, λαμβάνουσα πραγματικὰ μέτρα, συνεχίζει τοὺς διωγμοὺς τῶν ἐργαζομένων, καὶ τὸν διωγμὸν τοῦ συνδικαλιστικοῦ κινήματος. Ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν αἰτημάτων τῶν ἀγωνιζομένων ἐργατοϋπαλλήλων αἱματοκύλησε τοὺς οἰκοδόμους, τοὺς αὐτοκινητιστάς, τοὺς λιμενεργάτας, τοὺς ἐργάτας Θεσσαλονίκης, ἔρριψεν εἰς τὰ σίδερα τοὺς ἀγρότας τοῦ Ἡρακλείου, ἐξαπέλυσε διωγμούς, συλλήψεις καὶ καταδιώξεις, προεφυλάκισε συνδικαλιστικὰ στελέχη, ἔσυρεν εἰς τὸ δικαστήριον τοὺς ἀγρότας τοῦ Ἀγρινίου, καὶ τέλος ἐπεστράτευσε τοὺς ἐκπαιδευτικούς. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ Κυβέρνησις εἶχε προβῆ εἰς τοιαύτας ἐνεργείας πολιτικῆς ἐπιστρατεύσεως. Εἶχεν ἐπιστρατεύσει τοὺς ταχυδρομικούς, τοὺς ὑπαλλήλους Ο.Τ.Ε., τοὺς τεχνικοὺς τῆς Οὔλεν καὶ ἄλλες κατηγορίες ἐργαζομένων. Ἡ Κυβέρνησις πρὶν ἢ προχωρήσῃ εἰς τὴν πολιτικὴν ἐπιστράτευσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν, μετῆλθε τὰ πάντα διὰ νὰ τὴν διασπάσῃ. Ἀποτυχοῦσα τελικῶς, ἀπεφάσισε τὴν πολιτικήν των ἐπιστράτευσιν. Εἶναι θλιβερὰ ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ἐπιστράτευσιν. Ἕνας καθηγητὴς ἀνελθὼν εἰς τὴν ἕδραν διὰ νὰ διδάξῃ εἶπεν εἰς τοὺς μαθητάς: Χαιρετᾶτε τὸν συνταγματάρχην σας. Ἄλλος ἐζήτησεν εἰς τὸ τρὰμ στρατιωτικὸν εἰσιτήριον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἰς ἕνα σύγγραμμά του λέγει, ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ δικαιώματος ἀπεργίας δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς νόμος ὁ ὁποῖος δύναται νὰ καταργήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἐν τούτοις σήμερον ὄχι μόνον κατεπατήθη τὸ δικαίωμα αὐτό, ἀλλὰ διὰ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, κατηργήθη ἐντελῶς. Ἡ Κυβέρνησις ἐν συνεχείᾳ προβαίνει εἰς ἐκκαθαρίσεις τῶν ἐργατικῶν στελεχῶν, εἰς ἀπολύσεις τῶν κομματικῶν της ἀντιπάλων, οἱ ὁποῖοι προΐστανται εἰς τὰ διάφορα Σωματεῖα. Τὸ αὐτὸ ἔπραξε καὶ εἰς τὸ Ἀγρίνιον πολλάκις, ἀλλὰ οἱ ἐργαζόμενοι ἀπέδειξαν, ὅτι δὲν ὑποκύπτουν εἰς τὰς πιέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξέλεξαν ἐκ νέου τὴν διοίκησιν τὴν ὁποίαν ἤθελον. Ἡ Κυβέρνησις διατηρεῖ καὶ ἐπεκτείνει συνεχῶς τὸν θεσμὸν τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων. Καὶ ὡς ὁδοκαθαριστὴς νὰ θελήσῃ νὰ ἐργασθῇ κἄποιος, δὲν θὰ τὰ καταφέρῃ ἂν δὲν ἔχῃ πιστοποιητικὸν κοινωνικῶν φρονημάτων. Δὲν πρόκειται νὰ διορισθῇ. Σήμερον ἀκόμη ἔχομεν 1.500.000 Ἕλληνες μὲ φακέλλους. Διατηρεῖ ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις τὰς παντὸς εἴδους ἀντεργατικὰς διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων διώκονται τὰ συνδικαλιστικὰ στελέχη καὶ στέλλονται εἰς τὴν ἐξορίαν. Προχθὲς ἐξετοπίσθη ὁ τέως βουλευτὴς κ. Κατερίνης ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅποιος ἐδιάβασε τὴν ἔκθεσιν Μπράουν, θὰ εἶδε ὅλην τὴν ἀλήθειαν διὰ τοὺς χρηματισμοὺς καὶ τὴν διαφθορὰν συνδικαλιστικῶν στελεχῶν εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιδίδεται ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις μεταχειρίζεται τὰ πάντα· ἔχει καταστήσει ἀφορήτους συνθήκας ἐργασίας καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἐργατῶν. Εἰς τὸν Βόλον ἐλιποθύμησεν ὁ Κώστας Βλαχάβας, καθ’ ἣν στιγμὴν ὡδηγοῦσε τὸ αὐτοκίνητον τῆς συγκοινωνίας. Ξέρετε διατί; Διότι ὑπεχρεοῦτο νὰ δουλεύῃ δύο βάρδιες. Θέλετε νὰ δῆτε τί γίνεται εἰς διάφορα Ἐργατικὰ Κέντρα; Εἰς ἕνα Κέντρον τῆς Καβάλας οἱ σερβιτόροι πληρώνουν 3–4% ἐπὶ τῶν ποσοστῶν των διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ντιζέζ. Ἐπίσης εἰς τὴν Καβάλαν δὲν καταβάλλονται εἰς τὸ σύνολον τὰ ἀσφάλιστρα τῶν σερβιτόρων. Πολλοὶ καταστηματάρχαι παίρνουν τὸ ἥμισυ τῶν ποσοστῶν τῶν σερβιτόρων. Οἱ συνθῆκες τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν Καβάλαν εἶναι ἀφόρητες. Καὶ ὅλα αὐτὰ συμβαίνουν διότι δὲν ὑπάρχει ἐπιθεώρησις ἐργασίας καὶ συνδικαλιστικαὶ διοικήσεις τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν ἐργαζομένων. Οἱ ἐργαζόμενοι σερβιτόροι στὴν Καβάλα, ἐξέλεξαν διοίκησιν, ἀλλὰ ὁ Νομάρχης τὴν κατήργησε καὶ διώρισε αὐτὸς Διοίκησιν. Ἡ διωρισμένη ὑπὸ τοῦ Νομάρχου Διοίκησις δὲν παρακολουθεῖ τὰ αἰτήματα τῶν ἐργαζομένων, ἀλλὰ ἐνεργεῖ βάσει ὑποδείξεων τῶν ἐργοδοτῶν. Ὀργιάζει ἀκόμη ἡ παραβίασις τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας καὶ μέσα εἰς τὰς Τραπέζας. Ἐμηνύθη ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς ἐργαζομένους, Διευθυντὴς Ὑποκαταστήματος Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι ἐξηνάγκαζε τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Τραπέζης νὰ ἐργάζωνται ἄνευ ἀμοιβῆς πέραν τοῦ νομίμου ὡραρίου. Ἄπειρες εἶναι αἱ παραβάσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸν ἐξαναγκασμὸν τῶν ὑπαλλήλων νὰ ἐργάζωνται ἄνευ ἀμοιβῆς πέραν τοῦ νομίμου ὡραρίου. Ἐνῷ μέσα εἰς τὰς Τραπέζας συμβαίνουν αὐτά, καταλαβαίνετε πῶς μεταχειρίζονται τοὺς ἐργάτας οἱ ἐργοδόται. Ἰδοὺ τὶ λέγει εἰς ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν εἰς τὸ ὑπαλληλικὸν προσωπικὸν ὁ Διευθυντὴς τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. «...(Ἀναγινώσκει)...». Ὑποχρεώνεται ὁ ἐργαζόμενος νὰ ὑπογράψῃ ὅτι ἐὰν ἀπολυθῇ δὲν θὰ ἀποζημιωθῇ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει Ἐπιθεώρησις Ἐργασίας. Καὶ τοῦτο σκοπίμως τὸ πράττει ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐξυπηρετῇ τοὺς ἐργοδότας. Ἐπεβάλλετο ὅπως ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς ἐπανδρωθῇ διὰ καταλλήλου προσωπικοῦ διὰ νὰ ἐπιθεωρῇ καὶ νὰ ἐλέγχῃ ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐργάζονται οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ἐργάται. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται ὅτι οἰκονομικοὶ λόγοι δὲν ἐπιτρέπουν τὴν ἐπάνδρωσιν τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ. Ἀλλά, κατ’ ἐμέ, ἡ Κυβέρνησις ἐνεργεῖ σκοπίμως διὰ νὰ ἐξυπηρετῇ, ὡς ἀνέφερα καὶ ἀνωτέρω, μόνον τοὺς ἐργοδότας. Ἐπίσης, ἡ Κυβέρνησις ἐπιτρέπει εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς νὰ ἐκμεταλλεύωνται τοὺς ναυτεργάτας. Οἱ ἐφοπλισταὶ λόγῳ τῆς πτώσεως τῶν ναύλων ἀπολύουν ναυτεργάτας, τοὺς ὁποίους εἶχον ἐπὶ ἔτη καὶ προσλαμβάνουν ἀνέργους μὲ μισθὸν κατώτερον τοῦ προβλεπομένου ἐκ τῶν συλλογικῶν συμβάσεων. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις ἐπιτρέπει τὴν ἐλλιπῆ σύνθεσιν τῶν πληρωμάτων. Ἐπέτρεψε τὴν μείωσιν τῶν ἐξόδων τροφοδοσίας καὶ τὸν συνεχῆ περιορισμὸν τῶν διαφόρων δικαιωμάτων τῶν ναυτεργατῶν. Οἱ ναυτεργάται εὑρίσκονται ἐν ἀγανακτήσει. Καὶ ζητοῦν κανονικὴν σύνθεσιν πληρωμάτων, αὐστηρὰν καὶ κανονικὴν ἐπιδότησιν, τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου συνταξιοδοτήσεως, τὴν ἀναγνώρισιν ὡς χρόνου συντάξεως τῆς κατοχικῆς περιόδου καὶ τῆς στρατεύσεως καὶ νὰ ἐνισχυθῇ τὸ κεφάλαιον τῆς ἀνεργίας. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λύσῃ τὰ αἰτήματα τῶν ναυτεργατῶν καὶ ὄχι νὰ τάσσεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν ἐφοπλιστῶν. Καταγγέλομεν ἐπίσης τὴν Κυβέρνησιν, διότι διὰ τοῦ νόμου 4104 ἐχειροτέρευσε τὰς προϋποθέσεις διὰ τὴν χορήγησιν συντάξεως. Οἱ ἀσφαλιστικοὶ Ὀργανισμοὶ διοικοῦνται οὐσιαστικῶς ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας. Ἡ Κυβέρνησις κατήργησε τὴν αὐτονομίαν τῶν Ὀργανισμῶν. Ἐπέβαλεν ἐπίσης ὅπως τὰ κεφάλαια τῶν Ὀργανισμῶν κατατίθενται μὲ τόκον 4% εἰς τὰς Τραπέζας καὶ ἔτσι τὰ ἐκμεταλλεύονται αἱ Τράπεζαι. Κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι διὰ τῆς πολιτικῆς της ὑπὲρ τῶν ἐργοδοτῶν καὶ μὲ τὸ πρόσχημα διευκολύνσεως τῶν ἐξαγωγῶν ἐγενίκευσε τὴν μείωσιν τῶν ἀσφαλίστρων. Οἱ ἐργοδόται δὲν πληρώνουν τὰ ἀσφάλιστρα εἰς τοὺς ἀσφαλιστικοὺς Ὀργανισμοὺς καὶ εἰς τὸ Ι.Κ.Α. Εἰς ἕνα δισεκατομμύριον καὶ περισσότερον ἀνέρχονται τὰ χρέη των. Οἱ Ἀσφαλιστικοὶ Ὀργανισμοὶ ἔχουν χρεωκοπήσει. Ἡ μὴ καταβολὴ τῶν ἀσφαλίστρων ἐκ μέρους τῶν ἐργοδοτῶν εἰς τοὺς Ἀσφαλιστικοὺς Ὀργανισμούς, ἔφερεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ χρεωκοπήσουν οἱ Ἀσφαλιστικοὶ Ὀργανισμοὶ καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ αὐξήσουν τὰς συντάξεις, μὲ ἀποτέλεσμα οἱ συνταξιοῦχοι νὰ λαμβάνουν συντάξεις πείνης καὶ νὰ λιμοκτονοῦν. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δώσῃ τὴν αὐτονομίαν εἰς τοὺς Ὀργανισμοὺς καὶ ἡ διοίκησίς των νὰ περιέλθῃ εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἠσφαλισμένων. Ἡ διαγραφὴ τοῦ ἄρθρου 27 δὲν βελτιώνει τὴν θέσιν τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ὀργανισμῶν. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι αἱ Διοικήσεις τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ὀργανισμῶν ἐπιβάλλεται νὰ περιέλθουν εἰς χεῖρας τῶν ἠσφαλισμένων. Τότε μόνον θὰ ἀνορθωθοῦν οἱ Ἀσφαλιστικοὶ Ὀργανισμοί. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ἐπίσης καὶ τὸ κεφάλαιον τῆς ἀνεργίας. Ὑπάρχει ὁ Ὀργανισμὸς Ἀνεργίας, ὁ ὁποῖος συγκεντρώνει κεφάλαια, τὰ ὁποῖα πληρώνουν οἱ ἐργάται. Ἡ Κυβέρνησις τὰ κεφάλαια αὐτὰ τὰ χορηγῇ εἰς φίλους της Δημάρχους διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἐπιχωματώσεως ἀμφιβόλου ἀποδόσεως. Ἡ Κυβέρνησις χορηγῇ τὰ χρήματα αὐτὰ εἰς τοὺς Δημάρχους καὶ μειώνει τὴν ἐπιδότησιν. Κατὰ τὸ 1961, ἐπεδοτήθησαν ἀπὸ τὸν Ὀργανισμὸν Ἀνεργίας 17.300 ἄνεργοι μὲ ἡμερήσιον ἐπίδομα ἀνεργίας 36,80. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιδιώκει τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ κεφαλαίου τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀνεργίας διὰ νὰ αὐξήσῃ τὴν ἐπιδότησιν, ἀλλὰ σπαταλᾷ τὸ χρῆμα τῶν ἐργαζομένων διὰ πολιτικοὺς λόγους. Καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἐργατικῆς κατοικίας ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόζει πολιτικὴν εἰς βάρος τῶν ἐργαζομένων. Μέχρι σήμερον δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς νομοθετημένας ὑποχρεώσεις της. Οἱ ἐργαζόμενοι ἄστεγοι οὐδέποτε θὰ στεγασθῶσι μὲ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει εἰς τὸν τομέα τῆς λαϊκῆς κατοικίας ἡ Κυβέρνησις. Ὡς κατηγγέλθη καὶ εἰς τὸ συνέδριον ἀρχιτεκτόνων ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ χθὲς ἐκ μέρους τοῦ συναδέλφου καθηγητοῦ κ. Κιτσίκη, μὲ τὸν ρυθμὸν ποὺ βαδίζει ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπαιτηθοῦν 220 ἔτη διὰ νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα τῆς λαϊκῆς κατοικίας. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα τῆς λαϊκῆς στέγης εἶναι γενικώτερον. Ἔχουν ἀναφερθῆ στοιχεῖα, ὅτι μὲ τὸν ρυθμὸν μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ στέγασις τῶν ἐργατῶν, θὰ χρειασθοῦν 220 χρόνια διὰ νὰ στεγασθοῦν ὅλοι οἱ ἐργάται. Ὄχι μόνον δὲν προχωρεῖ μὲ γοργὸν ρυθμὸν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ πρόγραμμα στεγάσεως τῶν ἐργαζομένων, ἀλλὰ καὶ ἂν ἔλθῃ ἡ σειρὰ ἑνὸς ἐργάτου, πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Ἀσφάλεια καὶ ἂν εἶναι ὁ ἐργάτης εἰς τοὺς φακελλωμένους, δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ πάρῃ σπίτι. Αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἐργαζομένων. Καταγγέλλομεν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀξιώνομεν αὐτὸ ποὺ ἀξιώνουν οἱ ἐργαζόμενοι, νὰ προβῇ εἰς ἀναπροσαρμογὴν τῶν μισθῶν κατὰ 20% καὶ τῶν συντάξεων κατὰ 30%. Νὰ ἀποκατασταθῇ ὁ θεσμὸς τῶν ἐλευθέρων συλλογικῶν συμβάσεων. Ἀξιώνομεν αὐτονομίαν καὶ ἐνίσχυσιν τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ὀργανισμῶν. Ἀξιώνομεν σεβασμὸν τῶν Διεθνῶν Συμβάσεων, ἀξιώνομεν νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὰς ἀθλίας συνθήκας ἐργασίας ποὺ ἐπικρατοῦν σήμερον. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἡ πολιτική, αὐτὸ τὸ μῖσος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι μόνον ἐναντίον τῶν ἐργατῶν, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἐναντίον τῶν ἀγροτῶν, καὶ οἱ ἀγρόται εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς αὐτὰς ἀθλίας συνθήκας. Ζητοῦν ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, ζητοῦν ἐλάφρυνσιν τῆς βαρυτάτης φορολογίας. Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἀποδειχθῆ ἐπικίνδυνος δι’ ὅλας τὰς λαϊκὰς τάξεις. Ποτὲ δὲν ἦτο ἄλλοτε τόσον ἀναγκαία ἡ κατάθεσις προτάσεως μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία ἔντονος συμπαράστασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τοὺς ἐργαζομένους καὶ νὰ ἀπευθυνθῇ τὸ κατηγορητήριον αὐτὸ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Καλοῦμεν ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐντείνουν τὰς προσπαθείας των νὰ ἀπομακρυνθῇ τῆς Ἀρχῆς ἡ Κυβέρνησις ποὺ ἔχει ἀποδειχθῆ τυραννικὴ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως, δὲν συγκινεῖται, ἐγὼ ὅμως εἶμαι βέβαιος, ὅτι τόσον οἱ ἀγῶνες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅσον καὶ τοῦ λαοῦ, θὰ τὴν ἀναγκάσουν νὰ συγκινηθῇ καὶ νὰ ἀπομακρυνθῇ τῆς ἐξουσίας.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐργασίας ἔχει τὸν λόγον.

§40Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐργ.). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ κατελθὼν τοῦ βήματος κ. συνάδελφος ἠσχολήθη ἰδιαιτέρως μὲ τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ δώσω μίαν σύντομον ἀπάντησιν καὶ διευκολύνομαι εἰς τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν νὰ εἶμαι σύντομος, διότι αἱ ἀνακρίβειαι καὶ ὁ ἀπόλυτος τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Παπαδημητρίου ὡμίλησεν ἐπὶ τῆς ἀσκηθείσης ἐργατικῆς καὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἑπταετίαν, ἡ ὁποία διέρρευσε, παρέχει εὔκολον ἔδαφος εἰς τοῦτο. Κύριε Πρόεδρε, κύριοι συνάδελφοι, συστηματικῶς ἐπεχειρήθη τὸν τελευταῖον καιρὸν ἡ χρησιμοποίησις ἢ περιωρισμένων ἐντελῶς στοιχείων ἢ ἀπομονωθεισῶν περιπτώσεων περιωρισμένου ἀριθμοῦ ἐπιχειρήσεων διὰ νὰ ἐξαχθοῦν συμπεράσματα περὶ δῆθεν μειωμένης ἀμοιβῆς τῶν ἐργατῶν, περὶ δῆθεν καθηλώσεως τῶν ἡμερομισθίων εἰς ἐπίπεδα κατώτερα τῶν ἐπελθουσῶν αὐξήσεων καὶ περαιτέρω ἠγνοήθησαν ἐπίσημα στοιχεῖα προερχόμενα ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ἀρχάς, προκειμένου νὰ ἐπιτύχουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι δι’ αὐτοῦ νὰ θεμελιώσουν τὴν ὑπὲρ πάντα ἀνακριβῆ, τοποθέτησίν των. Οὕτω δὲ παρεγνώρισαν στοιχεῖα ἐπίσημα, στοιχεῖα ἀσφαλῆ, στοιχεῖα ἀδιαμφισβήτητα. Διὰ νὰ μειώσουν τὸ γεγονὸς τῆς πραγματικῆς αὐξήσεως τῆς συμμετοχῆς τοῦ ἐργατικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, συγκριτικῶς μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955 καὶ 1960, ἡ ὁποία ἀνῆλθεν ἀπὸ 36% ποὺ ἦτο τὸ 1955 εἰς 42%, εἰς δραχμὰς δὲ εἰς ἀπολύτους ἀριθμοὺς ἀπὸ 21.000 ἑκατομμύρια εἰς 34.000 ἑκατομμύρια προῆλθον εἰς τοὺς συλλογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἀκούσατε ἐν σχέσει πρὸς ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐργαζομένων καὶ πρὸς ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐπιχειρήσεων. Ὁ ἀριθμὸς ὅμως εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεφέρθησαν, δὲν φθάνει οὔτε εἰς τὸ 20% τῆς πραγματικῆς ἀπασχολήσεως, τῆς πραγματικῆς ἐπιχειρηματικῆς δραστηριότητος. Κατὰ τὴν παράθεσιν ὅμως αὐτῶν τῶν στοιχείων δὲν ἀνέφερον οὔτε τὰς αὐξήσεις τῶν κεφαλαίων, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἐκ τῶν ἐπενδύσεων τῆς τελευταίας ἑπταετίας λόγῳ τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ τῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων εἰς ἃς ἀνεφέρθη, οὔτε καὶ περαιτέρω ἀνέφερε τοὺς ἀριθμοὺς ἐργαζομένων καὶ τὴν σχέσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν τῶν στοιχείων. Ἀνέφερε μόνον ὅτι ἡ μέση ἀπασχόλησις, διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσῃ αὐτὰ ἴσως, ἀνέρχεται εἰς 19,7 ἡμέρας κατὰ μῆνα 25 ἐργασίμων ἡμερῶν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι ἡ μέση ἀπασχόλησις κατὰ τὰ στοιχεῖα τοῦ Ι.Κ.Α. εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθη ὁ ὁμιλητὴς ἀναβιβάζουν τὴν μέσην ἀπασχόλησιν εἰς 21 ἡμέρας καὶ μερικὰς ἑορτάς κατὰ μῆνα 25 ἐργασίμων ἡμερῶν. Λέγω ἐργασίμων ἡμερῶν διότι οὕτω διαμορφοῦται ὁ μὴν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν Κυριακῶν καὶ ἑορτῶν. Τὸ μέσον ἡμερομίσθιον κατὰ στοιχεῖα τοῦ Ι.Κ.Α. ὑπερβαίνει τὰς 63 δρχ. ἐνῶ ὡς ἠκούσατε ὁ ἀγορητὴς τὸ περιώρισε κατὰ στοιχεῖα τοῦ Ι.Κ.Α. καὶ αὐτὸς εἰς τὰς 45 δρχ. Αἱ αὐξήσεις μισθῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν γίνει ἀπὸ τοῦ 1955– 62 κυμαίνονται ἀπὸ 51,7–82,9%. Ἀλλὰ ἀμφισβητοῦν οἱ κύριοι συνήθως ὅ,τι ἐπίσημον στοιχεῖον δὲν τοὺς πηγαίνει ἢ τὸ ἀλλοιώνουν, προκειμένου νὰ διευκολυνθοῦν νὰ ἐξαγάγουν τὰ δημαγωγικὰ ἐκεῖνα συνθήματα, τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς ἐπιτρέψουν, ὅπως ἐσφαλμένως νομίζουν, νὰ θέσουν ἀντιμέτωπον τὴν Κυβέρνησιν πρὸς τὴν ἐργατικὴν τάξιν. Καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς ἔγκυρον ἀντιπολιτευομένην ἐφημερίδα τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1963 ἐπιστήμων κύρους ἀνεγνώρισεν ὅτι ὑπῆρξε πράγματι πρόοδος κατὰ τὴν διαρρεύσασαν ἑπταετίαν καὶ μάλιστα σημαντικὴ καὶ μόνον αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τῆς ἀδιστάκτου δημαγωγικῆς προσπαθείας τῆς ἐπιχειρηματολογίας τῆς ἀριστερᾶς. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἔχω ἐπικαλεσθῆ καὶ ἄλλοτε ἀλλὰ δυστυχῶς εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ τὸ ἐπικαλεσθῶ ἐκ νέου, διότι ἡ συζήτησις, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὡς ἐλέχθη, δὲν γίνεται διὰ τὴν μεταξύ μας συζήτησιν καὶ μὲ καλὴν πίστιν ἵνα τοποθετήσωμεν τὰ θέματα καὶ νὰ εὕρωμεν τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ διὰ τὸ πῶς θὰ ἐφαρμοσθοῦν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ὁμιλητῶν διὰ νὰ ἐπιτύχουν καὶ τὴν παρασύρουν πρὸς ὡρισμένην κατεύθυνσιν ποὺ ἐπιδιώκουν. Ἀνέφερον, λοιπόν, εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό: «Ὑπῆρξε πράγματι πρόοδος. Τὸ νὰ ἀρνηθῇ τις ὅτι ἀπὸ τοῦ 1955 μέχρι σήμερον ἐσημειώθη βελτίωσις τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου γενικῶς, ὡς, ἐπίσης, καὶ ἄνοδος τοῦ εἰσοδήματος τῶν ἀσθενεστέρων τάξεων θὰ ἰσοδυνάμει μὲ ἄρνησιν τῆς πραγματικότητος». Καὶ περαιτέρω λέγει «...παρετηρήθη εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς οὐσιώδης ἀλλαγὴ καὶ ἄνοδος, ὅλων τῶν χαρακτηριζόντων μίαν οἰκονομικὴν πρόοδον δεικτῶν». Ὁ κ. Παπαδημητρίου δὲν εὑρῆκε νὰ περιγράψῃ παρὰ μόνον ἀπαθλίωσιν καὶ δυστυχίαν. Ἔφθασε νὰ εἴπῃ μάλιστα: Νὰ ἐπισκεφθῆτε τὰ ἐργατικὰ σπίτια, διὰ νὰ διαπιστώσητε τὴν ἀλήθειαν. Ἐν τούτοις, κύριοι, ἐὰν ζήσωμεν κοντὰ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, τῆς δουλειᾶς καὶ τοῦ μόχθου, θὰ ἴδωμεν τὴν πρόοδον, τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐπιτελέσει ἀπὸ τοῦ 1955 μέχρι σήμερον καὶ εἰς τὴν ἐπαγγελματικὴν ζωὴν καὶ εἰς τὸν πολιτισμόν των καὶ εἰς τὸ βιοτικόν των ἐπίπεδον. Πρόοδον σημαντικήν, σημαντικωτάτην. Περαιτέρω εἶπεν ὁ κ. Παπαδημητρίου ὅτι μετηνάστευσαν ἀπὸ τοῦ 1959–61 πλέον τῶν 200 χιλ. Δὲν εἶναι ἔτσι;

§41Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Μάλιστα.

§42Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἐὰν δὲν εἶχον δοθῆ οἱ ἀκριβεῖς ἀριθμοὶ εἰς τὰ ἔτη ταῦτα, ἀπὸ τοῦ βήματος μάλιστα τούτου, θὰ ἐδικαιολογεῖτο νὰ τὸ ἰσχυρισθῇ ὁ κ. Παπαδημητρίου. Ἀλλὰ παρ’ ὅλον ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ προκύπτουν ἀπὸ ἐπίσημα στοιχεῖα τῆς ἐθνικῆς στατιστικῆς καί, παρ’ ὅλον ὅτι ἔχουν ἀναφερθῆ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς δὲν ἐδίστασεν ὁ κ. Παπαδημητρίου νὰ τοὺς ἀγνοήσῃ διὰ νὰ δυνηθῇ παραποιῶν τὴν ἀλήθειαν νὰ δημαγωγήσῃ. Τὸ 1959 μετηνάστευσαν 23.700, ἐξ ὧν 13,9 χιλ. εἰς Ὑπερωκεανίους χώρας καὶ 6,7 χιλ. εἰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας, τὸ 1960 47.800 ἐξ ὧν 17,8 χιλ. εἰς εἰς ὑπερωκεανίους καὶ 26,9 χιλ. εἰς Εὐρωπαϊκάς. Τὸ 1961 58.800 ἐξ ὧν 17,3 χιλ. εἰς ὑπερωκεανίους καὶ 39,6 χιλ. εἰς Εὐρωπαϊκάς. Ἤτοι οἱ μεταναστεύσαντες ἀνῆλθον κατὰ τὴν τριετίαν αὐτὴν εἰς 130,3 χιλ. Ποῦ εἶναι ὁ ἀριθμὸς τοῦ κ. Παπαδημητρίου τῶν πλέον τῶν 200 χιλ. διὰ τὴν τριετίαν αὐτήν; Δὲν ὑπάρχει ἀλλὰ ἐλέχθη διὰ τοὺς ἀφελεῖς τῶν ἀναγνωστῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν 140 χιλ. αἱ 73,210, δηλαδὴ πλέον τοῦ 50% εἶναι εἰς χώρας εὐρωπαϊκάς, ὅπου δὲν ἔχομεν τὴν μορφὴν τῆς μονίμου μεταναστεύσεως, ἀλλὰ προσωρινῆς μᾶλλον μετακινήσεως. Τοῦτο ἐξ ἄλλου ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν σημειουμένην ἐπιστροφὴν τῶν ἐργατῶν ἐκ τῶν χωρῶν αὐτῶν. Τὴν ἐντὸς τῶν εὐρωπαϊκῶν χωρῶν καὶ κυρίως τῶν χωρῶν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινότητος μετακίνησιν τῶν ἐργαζομένων τὴν ἔχει προβλέψει ἡ συνθήκη τῆς Ρώμης, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς 6 χώρας καὶ ἡ συνθήκη τῶν Ἀθηνῶν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν χώραν τὴν ἰδικήν μας. Καὶ περαιτέρω ἡ μετανάστευσις εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς χώρας γίνεται ὄχι μόνον κατὰ τρόπον προγραμματισμένον, ἀλλὰ καὶ διασφαλίζοντα πλήρως τὰ δικαιώματα τῶν ἐργατῶν. Εἶναι ἐπίσης ἀνακριβὲς ὅτι μετεκινήθησαν εἰς μεγάλους ἀριθμοὺς εἰδικευμένοι ἐργάται. Κατὰ τὸ πλεῖστον μετεκινήθη πληθυσμός, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει εἰδίκευσιν κατὰ τὸ 90 σχεδὸν τοῖς ἑκατόν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν λειτουργίαν τῶν ὀργανισμῶν κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως τὰ ἀποτελέσματα τῆς καλῆς λειτουργίας των καὶ περαιτέρω τὰ ἀποτελέσματα καλυτέρας μεταχειρίσεως τῶν ἠσφαλισμένων καὶ τῶν συνταξιούχων προκύπτουν ἀπὸ τοὺς σχετικοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔχω δώσει. Ὁ πρῶτος ἀριθμός, τὸν ὁποῖον θὰ ἀναφέρω, προσδιορίζει τὸ ποσοστὸν αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συντάξεων καὶ ὁ δεύτερος τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν συντάξεως. Μεταξὺ 1955–61 εἰς μὲ τὸ Ι.Κ.Α. ὁ ἀριθμὸς τῶν συνταξιούχων ηὐξήθη κατὰ 82%, αἱ δὲ συντάξεις κατὰ 163%. Εἰς τὸ ποσοστὸν αὐτὸ δὲν περιλαμβάνεται ἡ τελευταία ἀναπροσαρμογή, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τοὺς συνταξιούχους, ἀνερχομένη εἰς 75.000.000. Εἰς τὰ Ἐπικουρικὰ Ταμεῖα ὁ ἀριθμὸς τῶν συνταξιούχων ηὐξήθη, κατὰ 77%, αἱ δὲ συντάξεις κατὰ 139%. Εἰς τὰ ἐργοδοτικὰ Ταμεῖα, ἀπὸ 167% ποὺ ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν συνταξιούχων, αἱ συντάξεις ηὐξήθησαν κατὰ 249%. Ὅταν ἔχωμεν τὰς σημαντικὰς αὐτὰς αὐξήσεις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνταξιούχων, ὅπερ λόγῳ τῆς περιωρισμένης ἡλικίας τῶν Ταμείων σχεδὸν οὐδὲν ἐξ αὐτῶν συνεπλήρωσε λειτουργίαν καλύπτουσαν μίαν γενεάν, καὶ τὸ γεγονός, ὅτι τὰ Ταμεῖα ἀντιμετωπίζουν σήμερον τὸ παθητικὸν τοῦ παρελθόντος ἐκ τῶν ἐπιπτώσεων τῆς περιόδου τῆς Κατοχῆς καὶ τοῦ συμμοριτοπολέμου, εἶναι δυνατὸν νὰ καυχώμεθα ὅτι κατὰ τὴν ἑπταετίαν ἐδημιουργήσαμεν προϋποθέσεις καὶ συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεψαν ὄχι μόνον νὰ καλυφθοῦν αἱ ηὐξημέναι ὑποχρεώσεις τούτων ὡς ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνταξιούχων, ἀλλὰ καὶ νὰ βελτιωθῇ τὸ ποσὸν τῶν συντάξεων κατὰ σημαντικὸν πράγματι ποσοστὸν βελτιοῦσαν τὴν θέσιν τοῦ συνόλου τῶν συνταξιούχων. Ἀνεφέρθη, περαιτέρω ὁ κ. Παπαδημητρίου, εἰς τὴν ἐργατικὴν νομοθεσίαν καὶ εἶπεν, ὅτι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς κἄποιαν ἐργατικὴν νομοθεσίαν. Ἐν τούτοις πρὸ αὐτοῦ καὶ τῆς ἀποψινῆς ὁμιλίας του, ἀπὸ τοὺς Διεθνεῖς Ὀργανισμοὺς ἔχει ἀναγνωρισθῆ, ὅτι ἡ ἐργατική μας νομοθεσία εἶναι καὶ προοδευτικὴ καὶ σύγχρονος συγκρινομένη πρὸς τὴν τοιαύτην πλέον πλουσιωτέρων ἡμῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν. Ἐν τούτοις μόλις καὶ μετὰ βίας συγκατένευσε καὶ ἀνεγνώρισεν, ὅτι ὑπάρχει κἄποια ἐργατικὴ νομοθεσία καὶ τοῦτο διότι ἄλλως θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι δὲν ἐπέρασε κἄν ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην τὴν συνδεομένην μὲ τοὺς ἐργάτας. Προσέθεσεν ὅμως, ὅτι αἱ παραβιάσεις εἶναι τόσαι, ὥστε ἡ ἐργατικὴ αὐτὴ νομοθεσία δὲν ἀφήνει οὐδὲν ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν. Ἀνέγνωσε μάλιστα ἀπὸ τοῦ βήματος ἕνα σημείωμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται, ὅτι τὸ προσωπικὸν ὡρισμένης ἐπιχειρήσεως, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ παρατάσσεται εἰς στίχους καὶ νὰ ὑποκλίνεται πρὸ τοῦ ἐπιχειρηματίου, εἰπὼν μάλιστα, ὅτι ἐὰν κανεὶς δὲν πράξῃ τοῦτο ἔχει ἀποδεχθῆ νὰ ἀπολύεται ἄνευ ἀποζημιώσεως. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς μεγαλυτέρα ἀνακρίβεια. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ τοιοῦτον τι, ἀπὸ ἄλλον τινα, πλὴν ἀγορητοῦ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ἔστω καὶ ἂν γνωρίζετε, ὅτι σύμφωνα μὲ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, οἱ Κανονισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐκδίδονται καὶ ἀποτελοῦν ὅρους τῆς συμβάσεως ἐργασίας δὲν περιλαμβάνουν τοιαύτας διατάξεις, διότι δὲν συνδέονται αὐτὰ ποὺ ἀνεφέρθησαν μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀτομικῆς συμβάσεως ἐργασίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ αὐτὸ ἐλέχθη καὶ ἄλλα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς κυρίους καὶ δὲν θὰ διστάσουν νὰ εἴπουν τὸ κἄθε τι, διὰ νὰ ἀσκήσουν τὴν πολιτικὴν ποὺ τοὺς ὑπεδείχθη καὶ κατὰ τὸν διατεταγμένον τρόπον ποὺ καθωρίσθη.

§43Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τὶ θέλετε νὰ εἴπητε;

§44Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ὅτι δὲν ἔχετε τὴν δυνατότητα νὰ ἔχετε ἰδίαν γνώμην.

§45Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἐκ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος).

§46Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἀρνεῖσθε, ὅτι εἶσθε ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ; Φθάνετε μέχρι νὰ ἀναγινώσκητε ἀκόμη ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἐδόθη γραπτῶς, μήπως δὲν τὸ ἀποδώσετε πλήρως. Π.χ. Τὸν Στάλιν τὸν ἀπεδοκιμάσατε μόνον μετὰ τὸν θάνατόν του, πρὸ τοῦ θανάτου του, οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ ἀντιλέξῃ.

§47Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Ἐπιχειρήματα δὲν ἔχετε νὰ ἀντιτάξητε;

§48Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἡ τακτικὴ καὶ ἡ μοῖρα τῶν κομμουνιστῶν δὲν καθωρίσθη σήμερα ἔχει καθορισθῆ ἀπὸ τὴν ἡμέραν ποὺ ἐδημιουργήθη ὁ κομμουνισμός. Δὲν ἔχουν τὰ μέλη του τὴν δυνατότητα, ἀφ’ ἧς εἰσῆλθον εἰς τὸν κύκλον νὰ ἐξέλθουν αὐτοῦ ὅταν θελήσουν. Ἐὰν θελήσουν νὰ ἐξέλθουν, ἀποκεφαλίζονται καὶ ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς καὶ ἐπαγγελματικῶς. Ἐὰν ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐξέλθουν κρύπτονται διὰ νὰ μὴ τοὺς εὕρουν καὶ τοὺς ἀποκεφαλίσουν. Ἵνα μὴ τοὺς βλάψουν καὶ σωματικῶς.

§49Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἐκ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος. Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§50Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Πέραν αὐτῶν ἀνεφέρθη εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουν 3–4 ἐπόπται. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἀνακριβέστατον. Καὶ εἶναι ἐν γνώσει τοῦ ὁμιλοῦντος, ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ καὶ τοὺς συνοικισμοὺς ὑπηρετοῦν περὶ τοὺς 30 ὑπάλληλοι εἰς τὴν Ἐπιθεώρησιν Ἐργασίας. Ὅπως ἐπίσης εἶναι γνωστὸς καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν μηνύσεων ὁ ὁποῖος ἔχει ὑποβληθῆ δι’ ἐργατικὰς παραβάσεις. Αὐτὰ ὅλα σημαίνουν, ὅτι κατὰ τρόπον αὐστηρὸν αἱ Ἐπιθεωρήσεις Ἐργασίας ἐκτελοῦν τὸ ἔργον των καὶ προστατεύουν πράγματι ἀπὸ τὰς περιπτώσεις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοὺς ἐργαζομένους. Εἶναι ἐξ ἄλλου αἱ συνέπειαι τόσον σοβαραὶ ὥστε κανείς, ἢ μᾶλλον σπανιώτατα παρατηρεῖται προσπάθεια παραβιάσεως τῆς νομοθεσίας. Ἀλλὰ ὁ κ. Παπαδημητρίου, κατὰ τὴν ὁμιλίαν του δὲν ἐπρόσεξεν, ὅτι ἀναφερόμενος εἰς τὸ ἀντεργατικὸν νομοσχέδιον καὶ συνδέων τοῦτο μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὡς συμβαίνοντα δὲν ἐπρόσεξεν, λέγω, ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ τοῦ ἀπαντήσω, ὅτι αἱ καθαιρέσεις εἰς τὰς ὁποίας ἀνεφέρθη δὲν θὰ ὑπῆρχον ἐὰν εἶχον ψηφισθῆ αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ ἐκκρεμοῦντος νομοσχεδίου. Διότι ἐκεῖ καταργεῖται πᾶν δικαίωμα τῆς διοικήσεως καὶ συνεπῶς καὶ τῶν Νομαρχῶν. Αἱ καθαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τυχὸν γίνει μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ τοῦ Ἀγρινίου, συνήθως δὲν ἔχουν ἀπαγγελθῆ, διότι οἱ ἐκπίπτοντες ἐξεπλήρωσαν τὸ συνδικαλιστικόν των καθῆκον, ἢ διότι ἐκινήθησαν διὰ τὴν προστασίαν τῶν ἐπαγγελματικῶν συμφερόντων τῶν μελῶν των, ἀλλὰ διότι αἱ διοικήσεις τῶν Ὀργανισμῶν ἠσχολήθησαν μὲ θέματα ξένα πρὸς τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις, ἠσχολήθησαν μὲ θέματα συνδεόμενα μὲ τὴν πολιτικήν, μὲ συνθήματα ξένα πρὸς τὰς ἐπιδιώξεις τῶν ἐργαζομένων καὶ πρὸς τὴν ἁγνότητα ἢ τὸν πατριωτισμὸν τῶν ἐργατοϋπαλλήλων.

§51Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐκλέγουν παμψηφεί.

§52Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Τὸ πῶς τοὺς ἐκλέγουν εἶναι γνωστόν. Ἐκλέγονται παμψηφεὶ ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ἐπιτρέπει ἡ διοίκησις νὰ ἀνήκουν εἰς τὸ Σωματεῖον.

§53Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κἄτι ξέρετε ἀπὸ τὸν κ. Μακρῆν.

§54Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Γνωρίζω ἀπὸ τοῦ 1945 τὸ σύστημα ποὺ ἀκολουθεῖτε. Προκειμένου δηλαδὴ νὰ ἐπιτύχετε τὴν διατήρησιν τῶν Σωματείων εἰς χεῖρας σας καθορίζετε κατὰ τρόπον αὐταρχικὸν τὸ ποῖοι θὰ εἶναι ταμειακῶς ἐν τάξει μέλη. Καὶ δὲν ἠκολουθήσατε τοῦτο περιωρισμένως καὶ δι’ ὡρισμένον σωματεῖον ἀλλὰ εἰς ἔκτασιν καὶ δι’ ὅλα τὰ σωματεῖα ποὺ δύνασθε. Π. χ. τὸ 1945 ἐσχίσατε τὰ μητρῷα τῶν ταμειακῶς ἐν τάξει μελῶν τῶν σωματείων καὶ κατηρτίσατε νέα μὲ τὰ ὁποῖα ἐνηργήσατε καὶ ἐκλογὰς εἰς τὰ σωματεῖα καὶ ἐπήρατε δῆθεν τὰς διοικήσεις, διότι ἀπεκλείσατε τῆς ἐγγραφῆς ὅλους ἐκείνους ποὺ δὲν εἶσθε βέβαιοι ὅτι εἶναι φίλοι σας. Εἶναι γνωστά, κ. Μπριλλάκη, τὰ συστήματα ποὺ ἀκολουθεῖτε, ὅπου συμβαίνει νὰ ἐπικρατήσητε. Ὅλα εἶναι γιὰ σᾶς ἐπιτρεπτά. Καὶ τὰ πλέον ἀπεχθῆ. Ἀφῆστε τα αὐτά, νὰ τὰ εἴπητε σὲ κἄποιον ποὺ δὲν θὰ σᾶς ξεύρει. Ἐγὼ σᾶς ἔχω παρακολουθήσει, ὄχι βεβαίως σᾶς προσωπικῶς, ἀλλὰ τὸ σύστημά σας, λόγῳ ἐπαγγελματικῆς ἀπασχολήσεως ἀπὸ πάρα πολὺ κοντά. Σήμερον μόλις παρεδέχθη καὶ ὁ κ. Παπαδημητρίου, αὐτὸ ποὺ εἶπον, ὅτι τὰ δικτατορικὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐργασίας ὑφίστανται καὶ χωρὶς τὸ ἄρθρον 27, τὸ ὁποῖον διεγράφη ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ εἶπεν ὅμως, διότι διεγράφη τὸ ἄρθρον 27 καὶ ἐστερήθησαν τῶν εὐκαιριῶν προπαγάνδας, διότι πρέπει νὰ εὕρουν κἄποιαν ἄλλην καραμέλλα, τὴν ὁποίαν νὰ σερβίρουν διὰ νὰ πιπιλίσουν οἱ ἀδαεῖς καὶ ἀφελεῖς προκειμένου νὰ παρασυρθοῦν εἰς τὰς ἐκδηλώσεις ποὺ ἐπιδιώκουν ὡς αἱ χθεσιναὶ συγκεντρώσεις...... 75 σωματεῖα κατέβαλον ἰδιαιτέραν προσπάθειαν διὰ νὰ ἐπιτύχουν μίαν πολυάριθμον συγκέντρωσιν εἰς δύο ταὐτοχρόνως θέατρα. Ἀλλὰ οἱ συγκεντρωθέντες δὲν ἔφθαναν οὔτε τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῶν Διοικητικῶν καὶ Ἐποπτικῶν Συμβουλίων τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνταπόκρισις ποὺ βρῆκαν εἰς τοὺς ἐργάτας τὰ 75 σωματεῖα καὶ τὰ συνθήματά σας. Ἀλλὰ μία μόνον καραμέλλα δὲν φθάνει καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ρίξιμο συνεχίζεται. Ὁμιλεῖτε περὶ δῆθεν καταργήσεως τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ νόμου 2112, δὲν μᾶς εἴπατε ὅμως τὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας καταργοῦμεν τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ Ν. 2112 εἰς τὸ ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον, εἴτε διὰ τοὺς ἐργάτας, εἴτε διὰ τοὺς ὑπαλλήλους. Δὲν ἀναφέρατε, ἐπίσης, ποῦ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ πῶς καταργεῖται τὸ 8ωρον. Ὡμιλήσατε διὰ τὶς βάρδιες, ἀλλ’ οἱ βάρδιες, κύριοι, καὶ ἡ συνεχὴς καθ’ ὁμάδας ἐργασία εἶναι θεσμοὶ προβλεπόμενοι καὶ ἀπὸ τὰς διεθνεῖς συμβάσεις καὶ ἀπὸ τὴν νομοθεσίαν μας καὶ προβλέπονται, διότι ἡ ἀνάγκη τῆς οἰκονομίας καὶ τῶν ἐπιχειρηματικῶν μονάδων τὸ ἐπιβάλλει καὶ διότι ἡ παραγωγὴ τὸ ἀπαιτεῖ πρὸς μείωσιν τοῦ κόστους, διὰ τὴν οἰκονομικήν μας ἀνάπτυξιν, ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον αὐτῶν τούτων τῶν ἐργατῶν τὸ ἐπιβάλλει, διότι εὐρύνει τὴν ἀπασχόλησιν. Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀσφαλῶς νὰ παρακολουθήσω τὸν κ. Παπαδημητρίου καὶ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, συνθήματα ἔρριψε. Ποῖα εἶναι τὰ συνθήματα αὐτά, τὰ ἠκούσατε. Ἐκεῖνο, ποὺ θὰ εἴπω, εἶναι, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀνέγνωσεν ἕνα ψήφισμα Γενικῆς Συνελεύσεως Σωματείου. Παρεσύρθη καὶ ἔκαμε τὸ λάθος νὰ φαντασθῇ, ὅτι ἀποτείνεται εἰς Συνέλευσιν ἢ Συνέδριον Ὀργανώσεως καὶ τὸ ἀπήγγειλε διὰ νὰ τὸ ἐπικυρώσῃ. Εἰς αὐτὸ ἡ ἀπάντησις εἶναι, ὅτι ὁ λαὸς ἀκολουθεῖ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν τὸν διαψεύδει, προβάλλουσα αὐτοῦ τοῦ εἴδους τῶν δημαγωγικῶν συνθημάτων οὔτε τὸν γεμίζει μὲ ἀπραγματοποιήτους παχυλὰς ὑποσχέσεις, μὲ τὰς ὁποίας τὸν γεμίζει ἡ πλευρά του, συνηθισμένη ἀπὸ τὸ παρελθόν, ποὺ ἦτο δυνατὸν μὲ αὐτὰ νὰ τὸν παρασύρῃ. Ἀλλά, δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον οὔτε κἂν τὴν προσοχήν του νὰ προσελκύσουν καὶ διὰ νὰ τοὺς ἀκούσῃ μόνον. Διότι γνωρίζουν οἱ πάντες καὶ συνεπῶς καὶ ὁ λαός, ὅτι οἱ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, δι’ οὐδὲν ἄλλο ἐνδιαφέρονται παρὰ πῶς νὰ ἐπικρατήσουν καὶ ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα ἔχουν ἀσφαλῆ τρόπον νὰ τοῦ ἐπιβάλουν τὴν τάξιν ποὺ τοὺς χρειάζεται, δηλαδὴ νὰ μὴ τολμᾷ οὐδεὶς ὄχι αἴτημα νὰ προβάλλῃ, ἀλλ’ οὔτε κἂν γνώμην νὰ διατυπώσῃ πέραν ἐκείνων, ποὺ ἡ κρατοῦσα τάξις μὲ τὴν γνωστὴν σκληρότητα θὰ ἐπιβάλῃ. Ἠκούσατε, ὅτι εἰς τὴν περιοχὴν τὴν ἰδικήν των, δηλαδὴ τῶν ἰδικῶν τους καθεστώτων δὲν ὁμιλοῦν καὶ δὲν ζητοῦν οἱ ἐργάται, διότι δῆθεν τὰ ἔχουν ὅλα ἐκεῖ δωρεάν. Τοὺς παρέχονται χωρὶς νὰ πληρώνουν. Δὲν μᾶς εἶπεν, ὅμως, ὁ κ. Παπαδημητρίου, πῶς μὲ αὐτὰ τὰ δωρεάν, ὑπὸ ποίας συνθήκας καὶ ὅρους ζοῦν καὶ ἐργάζονται οἱ μισθοσυντήρητοι. Πῶς δηλαδὴ διαβιοῦν καὶ διατρέφονται καὶ πόσα 8ωρα τὴν ἡμέραν χρειάζεται νὰ ἐργασθοῦν διὰ νὰ ἀποκτήσουν τὰ ἐντελῶς στοιχειώδη μέσα ζωῆς, ὄχι τοῦ ὕψους τοῦ ἰδικοῦ μας βιοτικοῦ ἐπιπέδου, ἀλλὰ πολὺ χαμηλοτέρου καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν νομάδων ἢ τῶν ἀγρίων.

§55Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ ἀμφισβητήσῃ στοιχεῖα ἀδιάψευστα καὶ προσεπάθησε νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι ἐγὼ ὁμιλῶν ἀνέφερα συνεχῶς ἀνακριβείας. Ἠμφισβήτησεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὸ μέσον καθαρὸν ἡμερομίσθιον τοῦ μεγάλου ὄγκου τῶν ἐργατῶν εἶναι 45 δραχμὰς καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι εἶναι 65 δραχ. Βεβαίως ἐὰν διὰ νὰ βγάλῃ τὸν μέσον ὅρον τοῦ ἡμερομισθίου, ἀναμιγνύει εἰς τὸν ὑπολογισμὸν καὶ τοὺς μισθοὺς τῶν Διευθυντῶν τῶν Τραπεζῶν, τῆς Βασιλικῆς χορηγίας καὶ ἄλλων μεγάλων ἐπιχειρήσεων θὰ πλησιάζῃ ἐκεῖ. Ἠθέλησε περαιτέρω νὰ ὁμιλήσῃ περὶ αὐξήσεως τῶν συντάξεων καὶ ἐχρησιμοποίησε τὴν μέθοδον τῶν ποσοστῶν. Θὰ ἔπρεπε ὅμως νὰ ἀναφέρῃ ἀριθμούς, διότι ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῶν κατωτέρων συντάξεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι συντάξεις ἀθλιότητος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ξενοδοχείου τῆς Μεγ. Βρεταννίας αὐτὴ ὑπάρχει καὶ μπορεῖ νὰ τὴν ζητήσῃ καὶ νὰ τὴν διαβάσῃ. Ἔθιξεν ἐν συνεχείᾳ, ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ θέμα τῶν καθαιρέσεων ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν, ἀλλ’ ἔχω νὰ τοῦ εἴπω ὅτι οὔτε τώρα ἔχουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα οἱ Νομάρχαι, διότι ἐπ’ αὐτοῦ ἀπεφάνθη τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας. Ὡς πρὸς τὰς ἐπιθεωρήσεις ἐργασίας, τονίζω καὶ πάλιν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἐλάχιστος, τελικῶς δὲ θέλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, οὐδεμίαν συγκεκριμένην ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν ἔδωσεν, ἀλλὰ μὲ ὅσα εἶπε προσεπάθησε νὰ θολώσῃ τὰ νερὰ καὶ κατέληξε νὰ ἐκτοξεύσῃ ὕβρεις. Ἀλλὰ δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ὕβρεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι βουτηγμένοι εἰς τὴν Ἱσπανικὴν μοῦργαν καὶ τὰς ἀποθήκας τῆς ΜΠΟΥΝΚΕ καὶ εἰς παντοειδῆ ἄλλα σκάνδαλα, τὰς ἐπιστρέφομεν ὡς ἀπαραδέκτους.

§56Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸ προσωπικὸν θέμα, θὰ ὁμιλήσω εἰς τὸ τέλος. Πρὶν ἀπ’ ὅλα, ὅμως, θέλω νὰ εἴπω ὀλίγα διὰ τὴν συνεχιζομένην ἀνακριβολογίαν τῶν ἐπιχειρημάτων. Εἶπεν ὁ κ. Παπαδημητρίου, ὅτι τὸ μέσον ἡμερομίσθιον τοῦ Ι.Κ.Α. εἶναι 45 δραχμ. Τὸ μέσον ἡμερομίσθιον ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ Ι.Κ.Α., τοῦ εἶπον ὅτι εἶναι μεγαλύτερον τῶν 60 δραχμῶν, χωρὶς νὰ προστίθενται εἰς αὐτὸ τὰ δῶρα καὶ αἱ λοιπαὶ παροχαί. Εἰς τὸ Ι.Κ.Α. δὲν ἀσφαλίζονται ὅλοι ὅσους ἀνέφερε. Γνωρίζει ποῖοι ἀσφαλίζονται.

§57Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ποῦ τὸ ἔχετε αὐτό;

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ πολύ, μὴ διακόπτητε.

§59Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἀπὸ πότε ἐπήρατε τὸ ὕφος αὐτό; Ἀφήσατέ το διὰ τὴν ἐποχὴν ποὺ θὰ δυνηθῆτε νὰ πάρετε τὰ δοχεῖα ἀπὸ τὶς κονσέρβες, τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ὁποίων γνωρίζετε, καὶ μετὰ λαμβάνετε αὐτὸ τὸ ὕφος. Καθίσατε κάτω. Δὲν ἔχετε τὸ ἀνάστημα σεῖς διὰ νὰ κάμητε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἐπιθέσεις ἐναντίον μου.

§60Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. .. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος).

§61Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Καθῆστε κάτω. Εἶσθε γνωστός. Πολὺ γνωστός. Θὰ πάρετε τὴν ἀπάντησιν εἰς ὅσα εἴπατε. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἡμερομίσθιον, ἐξηκολούθησε τὰς ἀνακριβολογίας. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπω τὰ ψεύδη. Περαιτέρω, ἀνέφερεν ὅτι ἐγὼ διέψευσα τὴν ὕπαρξιν αὐτὴν ποὺ ἀνέγνωσε. Δὲν ἀνεφέρθην καὶ δὲν διέψευσα τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ. Ἐγὼ εἶπον τοῦτο: Ὅτι ἀνακριβολογεῖ, διότι λέγει, ὅτι ἐὰν δὲν ἀπολέσουν αὐτὸ ποὺ γράφεται, θὰ στερηθοῦν τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ νόμου 2112. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶ ἢ νὰ παραδεχθῶ τὴν τυχὸν κακὴν συμπεριφορὰν τοῦ οἱουδήποτε ἐργοδότου. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἀρνοῦμαι, καὶ ἀρνοῦμαι τὸ δικαίωμα νὰ λέγουν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι εἶναι δυνατὸν ἕνας ὑπάλληλος νὰ στερηθῇ τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ νόμου 2112, διότι δὲν ἐξετέλεσε τὴν οἱανδήποτε αὐθαίρετον ἐπιταγὴν τοῦ ἐργοδότου του. Δὲν συνδέεται ἀναμφισβητήτως, ἡ ἑκατέρωθεν τῶν διαδρόμων παράταξις τοῦ προσωπικοῦ μὲ τὴν ἄσκησιν τῆς ὑπηρεσίας καὶ κατὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ ἀπόλυσις ἄνευ τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ νόμου 2112 καὶ κατὰ τοῦτο ἐπανειλημμένως ἀνακριβολογεῖ ὁ κ. Παπαδημητρίου. Μεταχειρίζομαι αὐτὴν τὴν ἔκφρασιν, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπω ὅτι ἐψεύσθη καὶ ὄχι ὅτι ἀνακριβολογεῖ. Καὶ δὲν μετεχειρίσθην τὴν λέξιν ἐγνώσθη, διότι δὲν ἤθελον, λόγῳ τῶν τελευταίων εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθη, νὰ θεωρήσῃ ὅτι τὰ λέγω ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου. Τὸ ὀρθὸν ἦτο νὰ εἴπω, ὅτι ἐπανειλημμένως ἐψεύσθη. Ἔρχομαι εἰς τὸ προσωπικὸν θέμα. Οὔτε τὰς ἀποθήκας τῆς Μποῦγκε γνωρίζω ποῦ εἶναι ἢ ἔχω ὁπωσδήποτε συνδεθῆ, οὔτε, πολὺ περισσότερον, τὴν ἱσπανικὴν μοῦργαν ποὺ ἀνέφερε. Καὶ τοῦτο, διότι δὲν ὑπῆρξεν ἱσπανικὴ μοῦργα καὶ δὲν ὑπῆρξαν ἀποθῆκαι τῆς Μποῦγκε ὁπουδήποτε καὶ νὰ ἠσχολήθην μὲ αὐτάς. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς δημοσίας ζωῆς συνεδέθην μαζὶ μὲ ἄλλους συναδέλφους καὶ μὲ τὴν διαχείρισιν ὡρισμένης ἐνεργείας, τὴν πώλησιν τοῦ σίτου κατὰ τὸ 1959 καὶ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ἐλαίου, ὅταν ὑπῆρξεν ἔλλειψις καὶ ἠπειλήθησαν αἱ τιμαὶ καὶ τὸ κόστος ζωῆς, δὲν σημαίνει ὅτι εἶναι δυνατόν, διότι οἱ κύριοι αὐτοὶ ὑπέβαλον τὰς γνωστὰς προτάσεις διώξεως, νὰ ἔχουν ἢ νὰ εἶχον ἄλλην ἀξίαν πλὴν τῆς συγκεκριμένης διὰ πολιτικοὺς καθαρῶς λόγους ἐκδηλώσεώς των καὶ τὴν ὁποίαν ἐκδήλωσιν ὠργάνωσαν, διότι οὕτω πιστεύουν ὅτι δύνανται νὰ ἐπιτύχουν εἰς τὴν πολιτικήν των. Ἀπόδειξιν δὲ τούτου, ὅτι δὲν εἶχεν ἄλλην ἀξίαν ἡ ἐνέργειά των ἐκείνη, εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1961 ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόσωπόν μου. Ἐτιμήθην τὸ 1958 μὲ 16.400 σταυροὺς καὶ τὸ 1961 ἐτιμήθην μὲ 27.000. Ἡ ἐκδήλωσις αὐτὴ τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν ποὺ ἔζησε τὰ γεγονότα αὐτά, δίδει τὴν ἀπάντησιν εἰς τὰ φληναφήματα τῆς ΕΔΑ καὶ τῶν ἰσχυρισμῶν τῶν ἀνθρώπων τοῦ ἐπιπέδου τοῦ κ. Παπαδημητρίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀλαβᾶνος, ἔχει τὸν λόγον.

§63Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τῆς Παιδείας, εἶναι θέμα κατ’ ἐξοχὴν σύνθετον. Τὸ συνθέτουν ἔμψυχα καὶ ἄψυχα στοιχεῖα. Εἶναι οἱ διδάσκαλοι ἐπὶ κεφαλῆς τὰ προγράμματα, τὰ σχολικὰ κτίρια, τὰ μέσα διδασκαλίας. Ὡς τοιοῦτον ἀντεμετωπίσθη τὸ θέμα κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ δὲν ἔλλειψαν καλοπροαίρετοι προθέσεις ἱκανῶν Ὑπουργῶν, ἀλλ’ εἰς περιωρισμένην κλίμακα, ὥστε σήμερα πολλὰ κενὰ καὶ ἐλλείψεις νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἐδίστασε νὰ δηλώσῃ: «Ἀσφαλῶς δὲν εἴμεθα ὄχι εἰς ἰδεῶδες, ἀλλ’ οὔτε εἰς ἀνεκτὸν ἐπίπεδον Παιδείας». Ἰδοὺ αὐτοκατηγορία ἐξαγγελλομένη ἐκ τῶν χειλέων τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Ἀλλὰ ἐν σχέσει πρὸς τὸ παρελθὸν σήμερον ὑφίσταται μία οὐσιώδης διαφορά, ἡ ὁποία ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς Παιδείας ἔγινε κοινὴ καὶ βαθεῖα συνείδησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρὸ ὀλίγου καιροῦ οἱ φοιτηταὶ κατῆλθον εἰς τὸ πεζοδρόμιον, ὄχι διὰ νὰ ἐπιτύχουν διευκολύνσεις, ἀλλὰ διὰ νὰ ζητήσουν Παιδείαν. Καὶ ὅταν πρό τινος ἐκηρύχθη ἡ ἀπεργία τῶν ἐκπαιδευτικῶν, ὅλοι οἱ γονεῖς ἔδειξαν πρὸς τοὺς ἀπεργοῦντας ὅλην των τὴν στοργήν, πλὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία προέβη εἰς τὴν λῆψιν βαναύσου καὶ παρανόμου μέτρου, διατάξασα νὰ κρατηθῇ τὸ 15θήμερον τῶν ἐκπαιδευτικῶν πρὶν κηρυχθῇ ἡ ἀπεργία. Ἡμεῖς πρῶτοι κατεθέσαμεν ἐρώτησιν περὶ τούτου καὶ ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Ὁ λαὸς λοιπόν, πρῶτος ἠξιολόγησε τὸ πρόβλημα τῆς Παιδείας καὶ τὸ ἠξιολόγησεν ὀρθῶς. Ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοὶ εἴμεθα ὑπερήφανοι, διότι πρῶτος ὁ Ἀρχηγός μας ἔθεσε τὸ θέμα τῆς Παιδείας. Ἰδοὺ κύριοι βουλευταί, τὶ ἔλεγεν ὁ Ἀρχηγός μας. «...(Ἀναγινώσκει)...». Τριάντα λέξεις, 30 λέξεις ὅμως αἱ ὁποῖαι περικλείουν ἕν ὁλόκληρον ἐκπαιδευτικὸν πρόβλημα. Ἕν πρόβλημα τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐκ τῶν πρώτων ἡ Κυβέρνησις κατόπιν τῆς εἰσόδου τῆς χώρας μας εἰς τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν. Ἡ Κυβέρνησις κρίνεται ἀπὸ τὴν ἱεράρχησιν τῶν θεμάτων, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ποίαν ἱεράρχησιν δίδει εἰς τὸ θέμα τῆς Παιδείας, θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα πρόσφατον παράδειγμα: Ὅταν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ παρουσιάσθησαν ἐνώπιον ἑνὸς ἐκ τῶν Ὑπουργῶν μὲ τὰ αἰτήματά των, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς εἶπε: «Μὴ ζητῆτε ἐξίσωσιν μὲ τοὺς γεωπόνους, διότι οἱ γεωπόνοι προσφέρουν ὑψίστας ὑπηρεσίας, καταπολεμοῦν τὸν περονόσπορον». Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑποτιμοῦμεν τὸ ἔργον καὶ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσφέρουν οἱ γεωπόνοι. Αἱ ὑπηρεσίαι των εἰς τὸν τομέα τῆς γεωργίας εἶναι ὄντως σημαντικαί, ἀλλὰ καὶ οἱ διδάσκαλοι ἐπιτελοῦν ἔργον ὑψίστης σπουδαιότητος καὶ σημασίας. Οἱ διδάσκαλοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φροντίζουν διὰ τὴν διάπλασιν τῆς Ἑλληνικῆς νεότητος ἐπὶ ἠθικῶν βάσεων. Οἱ διδάσκαλοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καταπολεμοῦν τὸν τεντυμποϋσμόν, οἱ διδάσκαλοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνσταλάζουν εἰς τὰ παιδιά μας τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη τῆς φυλῆς μας. Ὡς πατὴρ 6 τέκνων, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἐκπαιδευτικούς, οἵτινες μοχθοῦν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῆς Ἑλληνικῆς νεότητος. Ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι εἴτε εἶναι τεχνικοί, εἴτε εἶναι οἰκονομικοί, δὲν παύουν νὰ τονίζουν ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως εἰς τὴν ὕψωσιν τῆς στάθμης τῆς Παιδείας. Ἡ διαφορὰ ἀπὸ ἀπόψεως Παιδείας τῆς χώρας μας μὲ τὰς ἄλλας χώρας τὰς μετεχούσας εἰς τὴν Κ.Ε.Α., εἶναι πολὺ μεγάλη. Ἡ χώρα μας εἰς τὸν τομέα τῆς Παιδείας εὑρίσκεται πολὺ χαμηλά. Εἶναι ὅμως γνωστόν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἐὰν τοὺς παρασχεθοῦν τὰ κατάλληλα μέσα, δύνανται νὰ ἐπιτελέσουν θαύματα. Ἰδοὺ στάδιον λαμπρὸν πνευματικῆς συμμετοχῆς τῆς χώρας μας εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. Δυστυχῶς αὐτὸ δὲν ἠδυνήθη νὰ τὸ ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ὅ,τι ὅμως δὲν ἀντελήφθη ἡ Κυβέρνησις, τὸ ἀντελήφθη ὁ λαός. Ἔγινε συνείδησις τῶν λαῶν ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθοῦν αἱ δαπάναι διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Παιδείας, ὅτι ἡ Παιδεία θὰ παίξῃ πρωτεύοντα ρόλον εἰς τὸ μέλλον καὶ ὅτι ἡ Παιδεία θὰ προσφέρῃ πολλὰ εἰς τὴν πολιτιστικὴν Εὐρωπαϊκὴν Κοινότητα. Ἤδη ἀπὸ ἐτῶν Ἕλληνες, ἄνθρωποι τῶν γραμμάτων καὶ τῶν τεχνῶν κατέστησαν γνωστοὶ εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὸν κόσμον ὁλόκληρον. Κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ ραθυμίαν. Τὸ φαινόμενον αὐτὸ τῆς κυβερνητικῆς ραθυμίας παρατηρεῖται καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς Παιδείας. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σπεύσωμεν ἂν δὲν θέλωμεν νὰ καταστῶμεν ἐπαρχία τῆς πάλαι ποτὲ Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Τὰ θέματα τῆς Παιδείας δὲν ἐπιλύονται διὰ σκληρῶν μέτρων, ὅπως τὸ τῆς κατακρατήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Πρὸς τοῦτο ὅμως —πρὸς ἀντιμετώπισιν δηλαδὴ τοῦ θέματος—χρειάζεται Κυβερνητικὸς συντονισμὸς καὶ τοιοῦτος δὲν ὑφίσταται εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἐνθυμῆσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶχεν ὑποβληθῆ ἕνα νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐρρυθμίζετο ἡ αὐτοτέλεια τῶν πνευματικῶν καὶ ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων τῆς χώρας. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο ἀπεσύρθη τεχνηέντως, μετ’ ὀλίγον χρόνον, καὶ ἦλθεν ἓν ἄλλο τὸ ὁποῖον ἦτο πολὺ διαφορετικὸν τοῦ πρώτου. Καὶ ὅμως εἰς τοῦτο παρεισέφρησαν διατάξεις τοῦ πρώτου, εἰς βάρος καὶ πάλιν τῆς αὐτοτελείας τῶν Ἀνωτάτων Ἐκπαιδευτικῶν Ἱδρυμάτων. Ἀργότερον ἦλθε καὶ ἕν ἄλλο νομοθέτημα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35, ἀφορῶν καὶ αὐτὸ ρύθμισιν θεμάτων ἐχόντων σχέσιν μὲ τὴν Παιδείαν. Ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ ἡ δημοσίευσίς του εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ἐματαιώθη, καὶ ἀντ’ αὐτοῦ ἐξεδόθη μία ἄλλη πρᾶξις τοῦ Ὑπουργ. Συμβουλίου πολὺ διαφορετικὴ ἀπὸ τὸ ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως νομοθέτημα. Μετρήσατε τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου καὶ τὰ ἄρθρα τῆς Ὑπουργικῆς Πράξεως καὶ θὰ ἀντιληφθῆτε τὴν διαφοράν. Δυστυχῶς, κύριοι βουλευταί, ἄλλα ἀποφασίζονται εἰς τὴν πλατεῖαν Συντάγματος καὶ ἄλλα εἰς τὴν πλατεῖαν Μητροπόλεως. Εὐτυχῶς ἡ κατατεθεῖσα πρὸς κύρωσιν ὑπὸ τοῦ Σώματος Ὑπουργικὴ πρᾶξις δὲν ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς Παιδείας, ἥτις ἀπεφάσισε νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πρῶτον, τὸ μὴ δημοσιευθέν. Κύριοι βουλευταί, ἡ Παιδεία νοσεῖ καὶ νοσεῖ δεινῶς εἰς ὅλας της τὰς κλιμακώσεις. Τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν εὑρίσκεται ἐν διωγμῷ. Δι’ ἡμᾶς τοὺς Προοδευτικούς, ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι ἀπαράδεκτος. Τὸ Πανεπιστήμιον ἐγκατελείφθη ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ σήμερον στερεῖται πόρων. Ὡς Ἵδρυμα ἐθνικόν, ὅλα τὰ κεφάλαιά του τὰ εἶχεν ἐπενδύσει εἰς ὁμολογίας καὶ ἐθνικὰ δάνεια τὰ ὁποῖα ἐξεμηδενίσθησαν. Ἔχει τὸ Πανεπιστήμιον μίαν ἀκίνητον περιουσίαν, ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ἡ περιουσία αὐτὴ προβάλλεται μείζων τῆς πραγματικῆς, διότι δυνάμει ὅρων τῶν δωρητῶν, τὰ περισσότερα ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν ἀκινήτων διατίθενται διὰ τὴν συντήρησιν ἄλλων ἱδρυμάτων. Τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, διὰ νὰ ἱδρυθῇ ἡ Πανεπιστημιούπολις καὶ τὰ Πανεπιστημιακὰ ἐργαστήρια, ἐξηναγκάσθη νὰ ὑποθηκεύσῃ τὴν ἀκίνητον περιουσίαν του διὰ ποσὸν 200 ἑκατομ. δραχμῶν. Προχθὲς ὁ Προπρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου ὀρθῶς ἐτόνισεν ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἀπηλλάσσετο τοῦ δανεισμοῦ αὐτοῦ. Ὁ κ. Προπρύτανις ἐξέφρασε τὸ παράπονον ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον ἐξηναγκάσθη νὰ συνάψῃ αὐτὸ τὸ δάνειον διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν Πανεπιστημιακῶν κτιρίων. Κύριοι βουλευταί, εἰλικρινῶς ὁμολογῶ ὅτι ἔφυγα βαθύτατα λυπημένος ἀπὸ τὴν αἴθουσαν τοῦ Πανεπιστημίου, ὅταν ἤκουσα ὅσα ἤρχισε νὰ ἐκθέτῃ ὁ Προπρύτανις κ. Εὐγένιος Φωκᾶς. Εἶπεν ὅτι ἡ πτέρυξ τοῦ Πανεπιστημίου ὅπου στεγάζεται τὸ ζωολογικὸν μουσεῖον καὶ ἡ πτέρυξ ἐκείνη ὅπου παραδίδονται μαθήματα ζωολογίας εἶναι ἑτοιμόρροπος. Καὶ τὸ μὲν μουσεῖον, κύριοι βουλευταί, ἔκλεισεν ἤδη, ἡ δὲ αἴθουσα ὅπου διδάσκεται ἡ ζωολογία ἐνέχει πάντοτε τὸν κίνδυνον τῆς καταρρεύσεως. Καὶ συνέχισεν ὁ κ. Φωκᾶς, ἡ Παιδιατρικὴ κλινικὴ μέχρι πρό τινος ἐστεγάζετο εἰς δύο ἡμιερειπωμένα κτίρια καὶ δύο στέγαστρα τὰ ὁποῖα εἶχον ἀνεγείρει οἱ Ἰταλοὶ διὰ τὰ ζῶα. Κύριοι βουλευταί, εἶναι κατάστασις ἀπαράδεκτος νὰ θεραπεύεται ἡ Ἑλληνικὴ νεολαία ἐκεῖ ὅπου ἐσταυλίζοντο ζῶα. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ Ο.Σ.Ο.Α. εἰς εἰδικὴν συνεδρίαν ἀπεφάνθη ὅτι ἡ πρώτη καὶ σπουδαιοτέρα ἐπένδυσις εἶναι ἡ Παιδεία καὶ ὅτι ἀπὸ τὰ ἐργαστήρια καὶ τὰς σχολὰς θὰ ἐξαρτηθῇ τὸ μέλλον τῆς Εὐρώπης. Ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοὶ εἴμεθα ὑπερήφανοι διότι εὐρωπαϊκοὶ ὀργανισμοὶ ἔρχονται δεύτεροι διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσουν ὅσα προφητικῶς, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἀπυραύλου ζώνης ἔλεγεν ὁ Ἀρχηγός μας. Τὸ Πανεπιστήμιον στερεῖται βοηθῶν, καθηγητῶν, ἐπιμελητῶν καὶ αἰθουσῶν διδασκαλίας. Θὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι αὐτὰ συμβαίνουν καὶ εἰς Παρισίους, ὅπου ὅπως μᾶς εἶπεν, ὅτε πρὸ καιροῦ ἔδωσε μίαν διάλεξιν, εὑρέθη πρὸ ἀκαταλλήλου αἰθούσης. Ἀλλὰ αὐτὸ μπορεῖ νὰ συμβαίνῃ διὰ μίαν αἴθουσαν. Ὄχι ὅμως καὶ δι’ ὅλας τὰς αἰθούσας, ὡς ἐν Ἑλλάδι, ὅπου στενεύει ἡ ἀνάσα φοιτητῶν καὶ καθηγητῶν. Τὸ Πανεπιστήμιον στερεῖται τῶν πάντων. Ὁ σεβαστὸς καθηγητὴς κ. Κιτσίκης εἰς τὴν χθεσινήν του ἐμπεριστατωμένην ἀγόρευσιν, ἔδωσεν πίνακας συγκριτικοὺς μὲ τὴν Εὐρώπην, διὰ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ἡμεῖς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκριθοῦμε ὄχι μόνον μὲ τὴν Εὐρώπην, ἀλλὰ οὔτε καὶ μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Καὶ εἶναι βεβαίως τελείως ἀδύνατος πᾶσα σύγκρισις μὲ τὴν Ἀμερικὴν καὶ μὲ τὴν Ρωσίαν. Τὸ Πανεπιστήμιον ἐπιχορηγεῖται μὲ ἕνα ἐλάχιστον ποσὸν 11 ἑκ. τὸν χρόνον. Μόλις κατὰ τὸ ἐφετεινὸν ἔτος τὸ ποσὸν ηὐξήθη κατὰ 10 ἑκατομ., ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ πάλιν γλίσχρον. Παρὰ ταῦτα ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνῃ ψηφίζονται νομοσχέδια καὶ αὐξάνουν τοὺς σπουδαστὰς κατὰ μυριάδας. Ἤδη ἀναμένεται ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ὅπου τὸ Πολυτεχνεῖον προσέφυγεν. Εἰσάγομεν φοιτητὰς εἰς τὰς ἀνωτάτας σχολὰς χωρὶς νὰ λαμβάνωμεν μέτρα αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ καὶ αὐξήσεως τῶν μέσων. Ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοὶ εἴμεθα ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῆς εἰσόδου τῶν φοιτητῶν εἰς τὰ ἀνώτατα ἱδρύματα ἀλλὰ ὡς προϋπόθεσιν θέτομεν τὴν αὔξησιν τῶν μέσων καὶ τοῦ προσωπικοῦ. Ἕν ἄλλο μέτρον τῆς Πολιτείας εἰς βάρος τῶν καθηγητῶν εἶναι ἡ συνεχὴς ἀπασχόλησίς των μὲ τὰς ἐξετάσεις. Ἔχει μάλιστα καθιερωθῆ ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν φοιτητὴς ἀποτύχει δύο φορὰς νὰ ἐξετάζεται ἐνώπιον ἐπιτροπῆς. Καὶ οὕτω ἀμφισβητεῖται καὶ ἡ ἀκεραιότης τοῦ καθηγητοῦ. Καὶ ὡσὰν νὰ μὴ ἐπήρκουν ὅλα αὐτά, ἡ Κυβέρνησις ἐπειράθη καὶ ἔν τινι μέτρῳ ἐπέτυχε νὰ καταργήσῃ τὴν αὐτοτέλειαν τῶν ἀνωτάτων σχολῶν. Ὁ πρῶτος Κανονισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου ὅμως περιεῖχε σοφὴν διάταξιν «ἵνα μὴ τροποποιεῖται ὑπὸ τῆς Πολιτείας». Τὸ Πολυτεχνεῖον ἐξέδωκεν εἰδικὸν δριμύτατον ψήφισμα, τὸ ὁποῖον καταθέτω διὰ τὴν ἱστορίαν. (Καταθέτει τὸ ψήφισμα). Καὶ πέραν αὐτῶν, κύριοι βουλευταί, παρατηρεῖται καὶ τὸ φαινόμενον νὰ ἔχωμεν καὶ πλείονας προϋπολογισμοὺς καὶ εἰς τὴν Παιδείαν. Εἰλικρινῶς λυποῦμαι διότι ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς Παιδείας ἀπεκόμισα αὐτὰ τὰ θλιβερὰ συμπεράσματα. Ἡ ἐπαγγελματικὴ Παιδεία ἐστεγάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας καὶ ἀπέτυχε κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν ἰδίων. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ὑπηρεσία εἰς τὸ 50 ἔτος τῆς ἱδρύσεώς της μετεφέρθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Προεδρίας Κυβερνήσεως κατ’ ἐξοχὴν πολιτικὸν Ὑπουργεῖον καὶ συμβαίνει σήμερον τὸ τραγικὸν φαινόμενον, ἐπιστήμων τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Μαρινάτου νὰ μὴ μετέχῃ εἰς τὸ Ἀρχαιολογικὸν συμβούλιον. Καὶ λειτουργεῖ μὲν συμβούλιον 7μελές, ἐν τῇ οὐσίᾳ ὅμως ὑπὸ ἑνὸς κατευθυνόμενον, διότι τὰ ἓξ μέλη εἶναι ὑφιστάμενοι. Καὶ εἶναι τόσον σπουδαῖος ὁ τομεὺς τῆς ἀρχαιολογίας, διότι οὐδέποτε πρόκειται νὰ γηράσῃ ἐν Ἑλλάδι, ὅσον ἡ σκαπάνη θὰ ἐργάζεται. Μεταρρυθμίσεις ἔλαβον χώραν καὶ νέα προγράμματα ἐδημοσιεύθησαν, προγράμματα, τὰ ὁποῖα ἀπέχουν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα. Ὁ πρόεδρος τῶν Θεολόγων ἐξηγέρθη διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου διδασκαλίας τῶν Θρησκευτικῶν καὶ ἀποτελεῖ εὐτύχημα καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι ἀπεδέχθη τὸ πόρισμα τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετέχω. Ὁμιλοῦν περὶ τεχνικῆς Παιδείας, ἀλλὰ μοῦ ἔλεγεν ὅμως ὁ τεχνικὸς καὶ Ἀκαδημαϊκὸς κ. Παπαϊωάννου καὶ ὁ Ἀντιπρύτανις τοῦ Πολυτεχνείου πρὸ παντὸς εἰς τοὺς ἀνθρώπους ποὺ προορίζονται διὰ τεχνικὴν μόρφωσιν πρέπει νὰ παραδίδεται κλασσικὴ Παιδεία. Καὶ προσέθεσεν ὁ κ. Παπαϊωάννου, ἐὰν δὲν διαπλάσωμεν τὸ πνεῦμα τῶν νέων μας τεχνικῶν μὲ τὰ νάματα τῆς κλασικῆς Παιδείας, εἶναι δυνατὸν μίαν ἡμέραν μὲ τὸν ρυθμὸν τῆς ἐξελίξεως, εἰς τὸν ὁποῖον ζῶμεν, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ τινάξουν μὲ ἕνα κουμπὶ τὸν κόσμον εἰς τὸν ἀέρα. Οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τὸ πολιὸν γῆρας τῆς Ἑλληνικῆς ἀρχαιότητος ἠρύσθημεν τὴν δύναμιν διὰ τὴν ἀναγέννησιν τῆς χώρας. Ὁ Φοῖνιξ τῶν Ἀρχαίων, ἡ σπίθα τοῦ νεωτέρου ποιητοῦ ἀναζῇ ἀπὸ τὴν στάκτην. Ἄς σεβασθῶμεν αὐτὴν τὴν στάκτην εἰς τὰς ἐκπαιδευτικὰς μεταρρυθμίσεις. Οὕτω θὰ ἀναγεννήσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν Παιδείαν. Εἰς τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσιν ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Κανελλόπουλος, ὁμιλῶν διὰ τὴν ἀπεργίαν τῶν ἐκπαιδευτικῶν, εἶπεν τὸ ἑξῆς περίεργον. Ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι εὐχαριστημένος, διότι ἐπεστρατεύθησαν ἐν σώματι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ καὶ οὕτω περιεσώθη τὸ γόητρον αὐτῶν. Ἀσφαλῶς ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὡμιλοῦσεν ἡ ψυχὴ τοῦ διδασκάλου, οὐχὶ ἡ ψυχὴ τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ προϊσταμένου τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τοῦ ὁποίου ἡ ψυχὴ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ταύτην ὑπῆρξε σκληρά. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ ἐξυβρίσθησαν ὅτι δὲν προσφέρουν ὅ,τι ἔπρεπε καὶ ὅτι δὲν ἐκτελοῦν καλῶς τὸ καθῆκον των. Ὑπελογίσθησαν αἱ ὧραι διδασκαλίας δὲν ὑπελογίσθησαν ὅμως καὶ αἱ ὧραι προπαρασκευῆς διὰ τὴν διδασκαλίαν των. Ἐτιμωρήθησαν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ μὲ στέρησιν τῶν ἀποδοχῶν των καὶ τέλος ἐπεστρατεύθησαν. Ἐὰν ὁ ἀγὼν τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν συνεχίσθη μέχρι τέλους, τοῦτο ὀφείλεται διότι τοὺς παρεστάθη ἡ ψυχὴ τοῦ Ἔθνους. Ὁ ἀγὼν τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἐπέτυχε, διότι τὰ αἰτήματά των εἶναι δίκαια. Τὶ ἐζήτησαν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ καὶ διατὶ ἀπήργησαν; Ἰσχυρίζονται οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου αὐτῆς εἶχεν ἀνειλημμένην ὑποχρέωσιν ἔναντι τοῦ κλάδου τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Ὅταν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ἐπεσκέφθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐζήτησαν νὰ γίνουν δεκτὰ τὰ αἰτήματά των, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνέστησε μίαν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ μελετήσῃ τὰ αἰτήματά των. Καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἀπεφάνθη ὅτι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ θὰ πρέπει νὰ ἐξομοιωθοῦν ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδοχῶν μὲ τοὺς γεωπόνους, τοὺς δασοκόμους καὶ τοὺς κτηνιάτρους. Κατόπιν τοῦ πορίσματος αὐτοῦ ἐδόθη εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς τὸ γνωστὸν ἐπίδομα. Ἐν συνεχείᾳ ὅμως ἐδόθη ἐπίδομα εἰς τοὺς γεωπόνους καὶ οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ἐγκατελείφθησαν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ προσβολὴν διὰ τὸν κλάδον τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ τοὺς ὡδήγησεν εἰς τὴν ἀπεργίαν. Ἠγωνίζοντο ὑπὲρ τοῦ γοήτρου των. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, κ. βουλευταί, ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι θὰ πρέπει νὰ καταρτισθῇ νέον μισθολόγιον ἑνιαῖον. Νὰ ἐγκαταλειφθῇ τὸ σύστημα τῶν ἐπιδομάτων καὶ νὰ ὁρισθοῦν νέοι μισθοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπηρεάσουν καὶ τὰς συντάξεις. Μέχρις ὅτου ὅμως γίνῃ τοῦτο θὰ πρέπει τὰ αἰτήματα τῶν ἐκπαιδευτικῶν νὰ γίνουν δεκτά. Δὲν ζητοῦν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ νὰ ἐξομοιωθοῦν πρὸς τοὺς τεχνικοὺς ἐκείνους, τῶν ὁποίων αἱ ἀποδοχαὶ ρυθμίζονται βάσει τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Ζητοῦν ὅμως νὰ ἐξομοιωθοῦν πρὸς τοὺς τεχνικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀμείβονται εὐθηνότερον τῶν ἄλλων, ὡς οἱ γεωπόνοι. Νομίζομεν ἐπίσης ὅτι καὶ τὰ αἰτήματα τῶν δημοδιδασκάλων εἶναι δίκαια καὶ πρέπει νὰ γίνουν ἀποδεκτά. Ὡς πρὸς αὐτοὺς μάλιστα διαφωνοῦμεν πρὸς τὴν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν κατέθεσεν ἡ Ε. Κ., διότι κατ’ αὐτὴν διαταράσσεται ἡ σχέσις εἰς βάρος τῶν δημοδιδασκάλων πέραν τοῦ 22% ἐν σχέσει πρὸς τοὺς καθηγητάς. Ὁ κλάδος τῶν δημοδιδασκάλων στερεῖται τοῦ βαθμοῦ τοῦ Διευθυντοῦ αʹ τάξεως καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Διευθυντοῦ βʹ τάξεως φθάνει ποσοστὸν μόνον 2,7%, ἐνῷ τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν τὸ ποσοστὸν τοῦτο εἶναι 4%. Διὰ νὰ σχηματίσῃ, κ. βουλευταί, ἡ Βουλὴ μίαν γνώμην περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐκπαιδευτικῶν, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τοὺς ἑξῆς πίνακας.

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ

Ἀποδοχῶν καθηγητῶν καὶ γεωπόνων ἀπὸ 1–1–1963

ΑΠΟΔΟΧΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ

ΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΑΙ ΑΠΟΔΟΧΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ–ΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ

Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι εὐχαριστημένος, διότι ἐν σώματι ἐπεστρατεύθησαν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ καὶ περιεσώθη τὸ γόητρον αὐτῶν. Καὶ ἐγὼ θὰ εἴπω μὲ τὴν σειράν μου εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποδεχθῇ τὰ αἰτήματα τῶν ἐκπαιδευτικῶν, διότι ἄλλως θὰ τρωθῇ τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέγνωσα ἀπαιτοῦν νὰ γίνῃ τοῦτο. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω κ. βουλευταὶ ἀκόμη ἕνα κατάλογον διὰ νὰ ἴδητε ποῖοι ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἠρνήθησαν νὰ ἀποδεχθοῦν τὸν διορισμόν των κατὰ τὸ ἔτος 1962:

Ὁ πίναξ αὐτὸς θὰ πρέπει νὰ ἀνησυχήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, δὲν θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον καθηγητάς. Οἱ ἀριστοῦχοι τῶν Γυμνασίων δὲν τρέπονται πρὸς τὰς καθηγητικὰς Σχολάς. Ἀκούσατε κ. βουλευταὶ καὶ τὴν ἑξῆς πρωτάκουστον περίπτωσιν. Εἰς Γυμνάσιον τῆς περιφερείας τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης τὴν Φυσικὴν διδάσκει καθηγήτρια τῆς Ὠδικῆς. Καὶ δὲν περιορίζεται εἰς τὴν Φυσικὴν τῶν ἤχων, ποὺ ἔχει κἄποιαν σχέσιν μὲ τὴν εἰδικότητα αὐτῆς, ἀλλὰ διδάσκει ἀκόμη καὶ πυρηνικὴν Φυσικήν. Ἡ ἔλλειψις καθηγητῶν Φυσικῆς εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἔφθασε μέχρι τοῦ θλιβεροῦ σημείου νὰ ἐπιδιώξῃ τὸν θεσμὸν τῶν ἡμικαθηγητῶν. Ἀπετάνθη εἰς τὰς δύο Σχολὰς τῶν Φυσικῶν Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, καὶ ἐζήτησε μετὰ 2ετῆ φοίτησιν εἰς αὐτὰς οἱ φοιτηταὶ νὰ διδάξουν εἰς τὰ Γυμνάσια καὶ μετὰ μίαν 5ετίαν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ συνεχίσουν τὰς σπουδάς των. Τοῦτο δὲ εἰς τὴν ἐποχὴν ποὺ ἡ ἐπιστήμη τῆς Φυσικῆς ἔχει κάμει τὰς γνωστὰς τεραστίας προόδους. Τοιουτοτρόπως, κ. βουλευταί, ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ἐλλείψεως καθηγητῶν τῆς Φυσικῆς. Εὐτυχῶς ὅμως, ὅτι καὶ αἱ δύο Σχολαὶ ἔδωσαν τὴν πρέπουσαν ἀπάντησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας. Ἠκούσθη, κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διακόψαντα τὸν κ. Λυκουρέζον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἐποπτικῶν ὀργάνων, διότι τὰ Σχολεῖα μας ἔχουν τοιαῦτα. Ἐπεσκέφθην πρό τινος τὰ Γυμνάσια τῶν Ἀθηνῶν καὶ διεπίστωσα ὅτι εἰς πολλὰ τὰ πειράματα τῆς φυσικῆς εἰκονογραφοῦνται μὲ κιμωλίαν εἰς τὸν πίνακα. Περὶ αὐτοῦ ὅμως ἔχω ἐνώπιόν μου καὶ τὸ ἐπίσημον ὄργανον τῆς Ἑνώσεως τῶν Φυσικῶν τοῦ Νοεμβρίου τοῦ ἔτους 1962, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῶν Ἑνώσεων Φυσικῶν παρουσιάσθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων αἰτημάτων ὑπέβαλεν ὡς τρίτον αἴτημα καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῶν Σχολείων μὲ ἐποπτικὰ μέσα διδασκαλίας. Ὡς προεῖπον, κ. συνάδελφοι, ἡ Παιδεία νοσεῖ καὶ νοσεῖ δεινῶς. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπόσπασμα ἐκ τοῦ λόγου τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Πανεπιστημίου. Ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὁ Πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου εὑρισκόμενος εἰς τὴν κορυφὴν τῆς πυραμίδος τῆς ὅλης ἐκπαιδευτικῆς κλιμακώσεως ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ ἐλέγχῃ τὰ ἀποτελέσματα καὶ τὴν ἀπόδοσιν κατωτέρων βαθμίδων τῆς Παιδείας. Πιστεύομεν ἀκραδάντως, ὅτι οὐδὲν Ἔθνος ἰδιαίτατα δὲ τὸ Ἑλληνικὸν δύναται νὰ ζήσῃ ἄνευ ὑψηλοῦ βαθμοῦ Ἐθνικῆς Παιδείας. Εἰς τὴν χώραν μας ἀπὸ ἐτῶν ἤδη ἡ ἐξαθλίωσις τῆς Παιδείας ἐμπνέει ζωηροτάτας ἀνησυχίας. Μεταρρυθμίσεις ἐπὶ μεταρρυθμίσεων δοκιμάζονται καὶ ἡ κατάπτωσις ἐν τούτοις βαίνει συνεχῶς πρὸς τὸ χειρότερον............». Ἰδού, κύριοι, ὁποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Παιδείας μας, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ ἐπισημοτέρου προσώπου, τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Παιδείας μας· κατάστασις δραματική. Ἡ ψυχὴ τοῦ Ἔθνους ἐξανέστη. Καὶ πάντα ταῦτα συμβαίνουν, καθ’ ἣν ἐποχήν, μὲ τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα, ἡ Ἑλλὰς θὰ πρέπει νὰ καταστῇ κέντρον πνευματικῶν σπουδῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο χρειάζεται πραγματοποιὸς Κυβέρνησις καὶ ἡ παροῦσα δὲν διαθέτει τοιαῦτα προσόντα. (Χειροκροτήματα).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Χιωτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§65Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνεβαίνοντας εἰς τὸ βῆμα, θὰ ἤθελα, δι’ ὀλίγων, νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἰδιαιτέρας μου Πατρίδος, τῆς Κρήτης, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κρήτη ἔχει ὅλα τὰ χαρακτηριστικὰ μιᾶς ὑποαναπτύκτου οἰκονομίας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνδιεφέρθη κἂν ὥστε νὰ δημιουργηθοῦν εἰς τὴν Κρήτην συνθῆκαι ἀνορθώσεως τῆς οἰκονομίας της, καίτοι εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ 7 καὶ πλέον ἔτη. Τὰ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὰ τῆς ὑποαναπτύξεως μᾶς τὰ δίδει μία ἀνάλυσις τῆς συνθέσεως τοῦ εἰσοδήματος τῆς Κρήτης. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί: Καθαρὸν εἰσόδημα 1961 = 3.300 ἑκατ. δρχ. Σύνθεσις τοῦ εἰσοδήματος:

Εἶναι ἀρκετὰ χαρακτηριστικὰ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ διὰ νὰ φανῇ ἰδιαιτέρως τὸ στοιχεῖον τῆς ὑποαναπτύξεως τῆς οἰκονομίας τῆς Κρήτης. Πρέπει δὲ νὰ σημειωθῇ, ὅτι τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον σᾶς προανέφερον, ὑπόκειται εἰς διακυμάνσεις, διότι ἡ παραγωγὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε καιρικὰς συνθήκας καὶ ἐκ τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται αὕτη, λόγῳ τῆς ἀστοργίας τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς τιμὰς καὶ τὴν καταπολέμησιν τῶν φυτοασθενειῶν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω κἄτι, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, δῆθεν, ἡ μείωσις τῆς παραγωγῆς ὀφείλεται εἰς τὸν «Θεόν». Κυρίως ἡ παραγωγὴ ὑφίσταται καταστροφάς, διότι δὲν ὑπάρχει ὠργανωμένη καταπολέμησις τῶν ἀσθενειῶν ποὺ προσβάλλουν τὰς καλλιεργείας. Δὲν ὀργανώνεται καλὰ ἡ δακοκτονία. Ἐπίσης, ἐλλιπῆ μέτρα ἐλήφθησαν διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ περονοσπόρου, ὁ ὁποῖος τόσα δεινὰ ἐπέφερεν εἰς τὴν παραγωγὴν τῆς Κρήτης. Πέραν τῆς περιπτώσεως τῆς καταπολεμήσεως τῶν ἀσθενειῶν, ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας δίδει ἡ Κυβέρνησις. Συνεπείᾳ τῆς ἀστοργίας τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν μίαν ἄνευ προηγουμένου πτώχειαν καὶ ἐξαθλίωσιν εἰς τὴν Κρήτην μὲ ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι ἡ πλέον ὑποανάπτυκτος περιοχὴ τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ὅτι εἶναι ὑποανάπτυκτος ἡ Κρήτη φαίνεται ἐπίσης καὶ ἀπὸ ὡρισμένους ἀριθμοὺς κατανομῆς τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ τῶν διαφόρων κλάδων ἐργασίας εἰς αὐτήν: Ἀπὸ 225.000 συνολικὸν ἐργατικὸν δυναμικὸν τῆς νήσου, ἀπασχολοῦν:

40.000 ἄνεργοι καὶ ὑποαπασχολούμενοι μποροῦσε νὰ μεταφερθοῦν σὲ ἄλλους τομεῖς παραγωγῆς, ἂν ὑπῆρχε γερὰ ὠργανωμένη οἰκονομία. Σήμερον παίρνουν τὸν δρόμον τῆς φυγῆς, τὸν δρόμον τῆς μεταναστεύσεως. Αὐτὸ δείχνουν καὶ τὰ ἐπίσημα δημογραφικὰ στοιχεῖα. Κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961 οἱ κάτοικοι τῆς Κρήτης ἦσαν 483.258 ἔναντι τῶν 462.124 τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Ἔχομεν δηλαδὴ διὰ μίαν 10ετίαν αὔξησιν 21.134 κατοίκους. Ἄλλωστε μὲ φυσιολογικὴν αὔξησιν 1,5% τὸν χρόνον, ἔχομεν 7.248 κατ’ ἔτος καὶ 72.480 στὴ 10ετία 1951–1961. Στὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961 εἴχομεν ἐπὶ πλέον 21.134. Ἑπομένως ἡ πραγματικότητα εἶναι, ὅτι ἔφυγαν 82.480–21.134=51.346 ἄτομα. Καὶ οἱ ἀριθμοὶ τῆς μεταναστεύσεως ἐντείνονται. Χωρὶς τὸ πιὸ πολύτιμο ἐργατικὸ δυναμικὸ πῶς θὰ μπορέσωμεν νὰ φτάσωμεν μετὰ τὴν σύνδεσίν μας, τὰς προηγμένας οἰκονομικῶς χώρας τῆς Ε.Ο.Κ.; Ἂν πιστεύῃ κἄτι τέτοιο ἡ Κυβέρνησις, ποῖο εἶναι τὸ πρόγραμμά της; Προπαγανδίζει τὴν ἔξοδον τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ κρατήσουν τὴν προσπάθειαν, ὥστε ἡ χώρα μας νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Ε.Ο.Κ. Μ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας μόνον ἕνας οὐτοπιστὴς θὰ ἠμποροῦσε νὰ φαντασθῇ κἄτι ἀνάλογο. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκεται εἰς τὰ Χανιὰ ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΔΕΜΕ κ. Χελιώτης. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ σχετικὸν κείμενον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἴδητε τὶ ὑλικὸν διαλέγουν διὰ τὸ ἐξωτερικόν: (Ἀναγινώσκει). Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΔΕΜΕ κ. Χελιώτης, ἀφίκετο προχθὲς ἐνταῦθα, θὰ περιέλθῃ δὲ διάφορα χωρία τοῦ Νομοῦ. Ὁ κ. Χελιώτης μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ Προνοίας κ. Κωνσταντίδη, μεταβαίνουν σήμερον εἰς Κάστελλον, Φυλακήν, Δράμια, Γεωργιούπολιν, Βρῦσσες, Βαφὲ καὶ Νιὸ Χωριό. Ἡ Διακυβερνητικὴ Ἐπιτροπὴ Μεταναστεύσεως ἐξ Εὐρώπης ἀνακοινοῖ, ὅτι ὁ ἐκπρόσωπος αὐτῆς θὰ εὑρίσκεται εἰς Χανιὰ τὴν 13, 14 καὶ 15ην Φεβρουαρίου 1963, διὰ νὰ κάμῃ ἐγγραφὰς ἀνδρῶν διὰ μετανάστευσιν εἰς Βραζιλίαν καὶ Ἀργεντινὴν καὶ γυναικῶν ἐνδιαφερομένων νὰ μεταναστεύσουν εἰς Ν. Ζηλανδίαν καὶ Αὐστραλίαν, ὡς βοηθητικὸν προσωπικὸν νοσοκομείων, ξενοδοχείων κλπ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΔΕ-ΜΕ θὰ ἐργάζεται εἰς τὸ Γραφεῖον εὑρέσεως ἐργασίας εἰς Χανιά. Διὰ Βραζιλίαν καὶ Ἀργεντινήν, γίνονται δεκτοὶ ἐργάται ἄγαμοι μὲ μικρὰν πεῖραν εἰς τὴν τέχνην τοῦ Ἐφαρμοστοῦ καὶ Τορνευτοῦ ἡλικίας 19–30 ἐτῶν μὲ γραμματικὰς γνώσεις 6ης Δημοτικοῦ καὶ ἄνω, ἐργάται μὲ γραμματικὰς γνώσεις 3ης ἑξαταξίου Γυμνασίου καὶ ἄνευ προεργασίας. Διὰ Νέαν Ζηλανδίαν καὶ Αὐστραλίαν, γίνονται δεκταὶ νέαι ἄγαμοι ἢ διαζευγμέναι ἢ χῆραι ἄνευ τέκνων ἡλικίας 18–35 ἐτῶν καὶ μὲ γραμματικὰς γνώσεις τοὐλάχιστον 6ης Δημοτικοῦ. Αἱ ὑποψήφιαι θὰ παρακολουθήσουν ὑποχρεωτικῶς ἐπὶ 4 περίπου μῆνας μαθήματα οἰκοκυρικῶν καὶ Ἀγγλικῆς γλώσσης εἰς Ἀθήνας. Τὰ μαθήματα ταῦτα παρέχονται δωρεὰν ὑπὸ τῆς ΔΕΜΕ.

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΑ

ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗΝ

1) Μεταναστευτικὸν Δελτίον Κοινωνικῆς Προνοίας διὰ μετανάστευσιν μέσῳ ΔΕΜΕ. 2) Ἀστυνομικὴν ταὐτότητα ἢ πιστοποιητικὸν γεννήσεως μὲ φωτογραφίαν θεωρημένην ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν. 3) Συγκατάθεσιν γονέων (αἱ θήλεις κάτω τῶν 25 ἐτῶν καὶ οἱ ἄρρενες κάτω τῶν 21 ἐτῶν). 4) Πιστοποιητικὸν προεργασίας (διὰ τοὺς ἄρρενας μόνον ἐφόσον ἔχουν). Ἅπαντες οἱ ὑποψήφιοι (νέοι διὰ Βραζιλίαν καὶ Ἀργεντινὴν καὶ νέαι διὰ Νέαν Ζηλανδίαν καὶ Αὐστραλίαν), ἐφ’ ὅσον γίνουν δεκτοὶ πρέπει νὰ καταβάλουν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον δραχ. 120 τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἔχουν μαζί των ὅταν προσέλθουν δι’ ἐγγραφήν». Τὸ κείμενον αὐτὸ ἀπαντᾶ καὶ στὸν ἀξιότιμον κ. Χρυσανθόπουλον, ποὺ εἶπε, πὼς δὲν παίρνουν εἰδικευμένους. Βλέπετε, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ποίαν ἐκλογὴν κάμνουν οἱ ξένοι εἰς τὸν ἐργατικόν μας δυναμικόν, διὰ νὰ τὸ χρησιμοποιήσουν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν δι’ ἐργασίαν. Ὅταν μᾶς πάρουν τὸ καλύτερον ἐργατικὸν μας δυναμικόν, πῶς θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν; Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Κρήτης εἶναι τραγική. Παρὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν μέριμναν λαμβάνει διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῆς νήσου. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὸν δεινοπαθοῦντα ἐργαζόμενον κόσμον, δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ μεγάλα προβλήματα ποὺ ἀπασχολοῦν τοὺς ἐργαζομένους. Αὐτὸ ἀποδεικνύουν τὰ στοιχεῖα ποὺ παρέθεσα καὶ ἡ μελέτη τῆς τύχης τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. 6,50 ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, 7 ἐζήτησαν ἐκεῖνοι μὲ κόστος παραγωγῆς 7,5 δραχ. τὸ κιλό. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠρνήθη νὰ δώσῃ αὐτὴν τὴν μικρὰν αὔξησιν. 2,75 δραχ. θὰ παίρνανε στὸ χέρι οἱ σταφιδοπαραγωγοί, τὰ ὑπόλοιπα τὰ κρατοῦσε ἡ Α.Τ.Ε. Ἂν ἀφαιρέσωμεν τὰ ἔξοδα σταφιδοποιήσεως, Ο.Γ.Α. κλπ., τίποτε δὲν ἔμενε διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν χρεῶν πρὸς τρίτους καὶ τὴν κάλυψιν στοιχειωδῶν ἀναγκῶν τῆς ζωῆς. Βουνὰ τὰ χρέη. Δὲν μπόρεσαν νὰ τὰ ἐξοφλήσουν διότι ὁ περονόσπορος ἄφησε δραματικὰς οἰκονομικὰς συνεπείας μὲ τὸ πέρασμά του. Καὶ δι’ αὐτό, μαζὶ μὲ τὴν βελτίωσιν τῆς τιμῆς περισσότερο παρεκάλεσαν νὰ ρυθμισθοῦν τὰ χρέη. Καὶ ὑπεσχέθη νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὅμως τίποτα ἀκόμα. Ἀντὶ τούτου ἄνοιξαν τὸν δρόμον τῆς φυλακῆς. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλυσε τὰ καυτὰ προβλήματα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν μας καὶ ὁ ἀντιπρόσωπός της εἰς τὸ Ἡράκλειον μὲ τὴν ἄρνησί του νὰ δεχθῇ τὸ ψήφισμα καὶ τὴν στάσιν του κατὰ τὸ συλλαλητήριο τοῦ περασμένου Ἰουλίου, εἶναι ὑπεύθυνοι δι’ ὅλα. Ἡ παρέμβασις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν δίκην τῶν πτωχῶν αὐτῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ καταδικάζεται ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον. Μέσα στὴ δίκη ἀκούστηκε ἡ δραματικὴ φωνὴ τοῦ Ὀρφανοῦ. «Πεινᾶμε, κύριοι δικασταί. Πολλὰ βράδυα ὑποκρίνομαι στὸ σπίτι πὼς πονᾶ τὸ στομάχι μου. Τὸ φαγητὸ δὲν φτάνει δι’ ὅλους. Κάτω ἀπὸ τὰ φανελάκι τοῦ παιδιοῦ μου μετρῶ ἕνα–ἕνα τὰ πλευρά του». Ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ ἐπιλύσῃ τὰ προβλήματα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, τοὺς ἔστειλε στὶς φυλακές. Κι’ αὐτὸ πρὸς ἐκφοβισμόν. Πλανᾶται ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ἂν νομίζῃ, ὅτι μὲ αὐτὰ τὰ μέτρα ποὺ λαμβάνει θὰ φιμώσῃ τὸν πτωχὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας μας διὰ νὰ μὴ διεκδικῇ τὰ δίκαια αἰτήματά του. Πλανᾶται ἡ Κυβέρνησις ὅταν νομίζῃ ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει θὰ πτοήσουν τοὺς πτωχοὺς παραγωγοὺς διὰ νὰ μὴ ἀγωνίζωνται ὑπὲρ τῆς λύσεως τῶν δικαίων αἰτημάτων των. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ πορτοκάλια τὸ ἴδιον γίνεται. Χαμηλὲς τιμές, ἀζητησία. Ζητᾷ ἡ Κυβέρνησις νὰ βελτιώσουν ποιότητα διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν ἐξαγωγές. Τί πράττει ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν; Τίποτα. Λέγει: Μειώσατε τὸ κόστος παραγωγῆς. Ὑποβοηθεῖ ὅμως τὴν τοκογλυφίαν τῆς Τραπέζης καὶ τὴν καταβολὴν ὑπερημεριῶν. Ὁ περιωρισμένος χρόνος ἐξοφλήσεως τῶν συναπτομένων καλλιεργητικῶν δανείων ὑποχρεώνει τοὺς παραγωγοὺς εἰς τὴν καταβολὴν τόκων ὑπερημερίας ἂν δὲν σπεύσουν νὰ πωλήσουν ὅσο–ὅσο τὴν παραγωγήν. Τὰ δάνεια τῶν ἀμπελοκαλλιεργητῶν τελειώνουν τὸν Σεπτέμβριον. Τὰ ἐλαιουργικὰ τὸ Δεκέμβρη. Ἐζητήσαμεν ὅπως τὰ δάνεια αὐτὰ μετατραποῦν σὲ δίχρονα ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται. Τί νὰ κάνουν οἱ παραγωγοί; Ἄν δὲν γίνῃ ἀναστολὴ τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν θὰ βγάλουν τὶς περιουσίες τους στὸ «σφυρί». Ζητᾷ ἡ Κυβέρνησις νὰ βελτιώσουν τὶς ποικιλίες πορτοκαλιῶν. Οἱ παραγωγοὶ ὅμως διστάζουν γιατὶ δὲν τοὺς ἐξασφαλίζει τὴν ἐξαγωγήν. Ἄλλωστε ἡ Κυβέρνησις δὲν τοὺς δίδει οὔτε τὰ ὑπεσχημένα ποὺ ἀναφέρονται σὲ ἐγκυκλίους τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἐφ’ ὅσον προέβησαν στὸν καθ’ ὑπόδειξίν της ἐμβολιασμὸν τῶν κοινῶν ποικιλιῶν. Κανεὶς δὲν ἐγγυᾶται τὴν ἐξαγωγὴ τῶν βελτιωμένων ποικιλιῶν. Καί, ὅμως. Ὑπάρχει πάντοτε τὸ θέμα τῆς τύχης τῶν πορτοκαλιῶν μας. Τί θὰ γίνουν ἀλήθεια τὰ πορτοκάλια μας μετὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν; Ἀπὸ 1.382.237 τόννους ἑσπεριδοειδῶν ποὺ εἰσήγαγον τὸ 1960 οἱ χῶρες τῆς Ε.Ο.Κ. μόνον 3.788 προέρχονται ἀπ’ τὴν Ἑλλάδα. Ὁ δρόμος διὰ τὰ πορτοκάλια περνᾶ ἀπ’ τὴν Ἀνατολή, ἀπὸ τὶς χῶρες τῶν διμερῶν συμβάσεων ὅπου ὑπάρχει δυνατότης ἀπεριορίστου ἀπορροφήσεως. Ἰδοὺ τὶ λέγουν τὰ στοιχεῖα:

Ἐρωτῶ, τί θὰ γίνουν τὰ πορτοκάλια τῆς Κρήτης λόγῳ τῆς ἄρσεως τῶν δασμῶν μὲ τὴν Ε.Ο.Κ.; Θὰ ἔλθουν σιγὰ– σιγὰ τὰ πορτοκάλια τῆς Ἰταλίας στὴν Ἀθήνα διὰ νὰ συναγωνισθοῦν τὰ πορτοκάλια τῆς Κρήτης καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος; Τὰ μεταφορικὰ ἀπ’ τὰ Χανιὰ στοιχίζουν σήμερα 1 δραχ. τὸ κιλό. Λιγώτερο θὰ στοιχίζουν τὰ Ἰταλικά. Ποῖος θὰ ἐμποδίσῃ τὰ Ἰταλικὰ πορτοκάλια νὰ φθάσουν στὴν Ἑλλάδα; Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἀκολουθεῖ πολιτικὴν ἀξιοποιήσεως τῶν ἀγροτικῶν μας προϊόντων. Τὰ κρασιά μας μένουν ἀπούλητα. Ὡρισμένον ποσοστὸν κρασιῶν οἰνοπνευματοποιήθη, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν δίνει τὴν ἐπιδότησιν ποὺ ὑποσχέθηκε. Τὰ ἴδια καὶ χειρότερα συμβαίνουν μὲ τὸ λάδι. Τὸ μάζεψαν μὲ 16,5 δραχ. τὸ κιλὸ κι’ ὅταν οἱ παραγωγοὶ ζήτησαν καλύτερη τιμὴ συγκεντρώσεως, ἡ Κυβέρνησις ἀρνήθηκε «διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ ἡ κατανάλωσις». Σήμερον εἰς τὴν Κρήτην τὸ ἔλαιον πωλεῖται πρὸς 19–20 δραχμάς. Καὶ ἡ κατανάλωσις τὸ ἀγοράζει 27 δραχμάς. Διατὶ δὲν ἐπεμβαίνει ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ προστατεύσῃ τὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ ἐπιτρέπει τὴν ἐκμετάλλευσιν παραγωγῶν καὶ καταναλωτῶν ἀπὸ διαφόρους κερδοσκόπους; Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ πρώϊμα κηπευτικὰ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐχρεωκόπησε. Εἶναι γνωστόν, ὅτι πρὸ δύο ἐτῶν τρεῖς τοματοπαραγωγοὶ κρεμάστηκαν στὴν Ἱεράπετρα ἀπ’ τὴν ἀπελπισίαν τους. Μαζί τους κρεμάστηκε καὶ ἡ ἀντιλαϊκὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐρωτῶ ἀκόμα τὴν Κυβέρνησιν: Τὶ θὰ γίνουν τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα μας μετὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Ε.Ο.Κ.; Πῶς θὰ συναγωνισθοῦν τὰ ὁμοειδῆ προϊόντα τῶν χωρῶν τῆς Ε.Ο.Κ. ὅταν ἡ Κυβέρνησις δεικνύῃ τέτοια ἀδιαφορία καὶ πρὸς τοὺς κτηνοτρόφους μας; Ἐπίσης τὶ θὰ γίνῃ μὲ τὸ χαρούπι; Ὁ κ. Μποῦτος ὑπέγραψε σύμβασιν μὲ ξένους τεχνικοὺς διὰ νὰ μελετήσουν τὸ θέμα τοῦ χαρουπιοῦ, τὴν ἐγκαθίδρυσιν βιομηχανιῶν καὶ τὸ θέμα τοῦ τουρισμοῦ εἰς τὴν Κρήτην. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον νὰ ἀνατεθῇ ἡ δουλειὰ αὐτὴ στοὺς ξένους καὶ νὰ μὴ τὴν ἀναλάβουν οἱ ἰδικοί μας τεχνικοί; Δίκαια οἱ Ἕλληνες τεχνικοὶ διαμαρτύρονται καὶ μαζί τους διαμαρτύρομαι καὶ ἐγὼ διὰ τὴν ὑποτίμησίν τους. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἐκτελέσει εἰς τὴν Κρήτην οὐδὲν σοβαρὸν ἔργον ὑποδομῆς, 50 κιλοβατῶρες ἀντιστοιχοῦν τὸν χρόνον δι’ ἕκαστον κρητικόν. Ἐνῷ εἰς τὴν Ἰταλίαν ἀντιστοιχοῦν 1100, εἰς τὴν Γαλλίαν 1700, εἰς τὴν Δυτ. Γερμανίαν 2250, εἰς τὴν Ἀμερικὴν 4700, εἰς τὴν Νορβηγίαν 8600, εἰς τὴν Σερβίαν 480, εἰς τὴν Βουλγαρίαν 595 καὶ 270 ἀντιστοιχοῦν διὰ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα. Ὑπάρχουν δυνατότητες νὰ γίνουν εἰς τὴν Κρήτην σοβαρὰ ἔργα ὑποδομῆς, ὅμως ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν μέτρον ἔλαβε. Καθυστεροῦμεν καταναλωτικὰ εἰς τὸν τομέα τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας στὴν Κρήτη, ὅπως καὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν σοβαρῶν παραγωγικῶν ἔργων. Ἐλλείπουν καὶ σοβαρὰ ἀρδευτικὰ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ ἔδιδον τόσες ἐκτάσεις εἰς τὴν καλλιέργειαν ποὺ θὰ ἀνήρχετο σημαντικὰ τὸ εἰσόδημα τῶν ἀγροτῶν. Ἀπὸ 2.500.000 στρεμ. καλλιεργουμένης ἐκτάσεως εἰς τὴν Κρήτην μόνον 250.000 στρέμματα εἶναι ποτιστικά. Μὲ τὰ κατάλληλα ἀρδευτικὰ ἔργα θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὰ ἀναβιβάσωμεν εἰς 1.000.000 στρέμματα. Ὑπάρχει μεγάλη προχειρότης εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων. Στὸ σημεῖο αὐτὸ πέραν τῆς προχειρότητος δὲν ὑπάρχει βάθος καὶ ἱεράρχησις τῶν ἀναγκῶν. Ἐλέχθη διὰ τὸν Ἀξιὸν ὅτι κάμαμε ἕνα φράγμα καὶ νερὸ δὲν ἔχομεν. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ εἰς τὴν Πατρίδα μου. Ἔγινε ἕνα φράγμα εἰς τὸν Βατόλακκο, ἀλλὰ ἐκεῖ νερὸ δὲν ἔχομεν. Στὴν περιοχὴ «Κούτσουρα» τῆς ἐπαρχίας Σελίνου εἶχε προγραμματισθῆ ἡ ἀξιοποίησις 4.000 στρεμμ. μὲ ἕνα ἀρδευτικὸ ἔργο. Δόθηκαν δι’ αὐτὸ 70.000 δραχμ. δωρεὰν ἐπιχορήγησις καὶ 100.000 δραχ. δάνειον πρὶν 3 χρόνια. Ἔγινε ἡ χάραξις μέρους τοῦ ἔργου καὶ ὕστερα σταμάτησε. Τώρα τὸ Δημόσιον Ταμεῖον Καστελίου ζητᾶ εἰς τοκοχρεωλυτικὰς δόσεις ἀπὸ τὴν κοινότητα καὶ τῆς συνιστᾷ νὰ τῆς καταλογίσῃ στοὺς «ὠφελουμένους». Καὶ τὸ ἔργο μένει ἀκόμα στὰ χαρτιά. Τραγέλαφος ἡ ὑπόθεσις. Κανένα ἀξιόλογον ἔργον δὲν ἔγινεν εἰς τὴν Κρήτην. Αἱ ἐπενδύσεις τοῦ 1958–1961 ἀνῆλθον σὲ 360.000 ἤτοι 33% τοῦ συνόλου τῶν ἐπενδύσεων ἀλλὰ καὶ αὐταὶ ἄνευ προγραμματισμοῦ. Καθυστερεῖ ἡ προώθησις ἐγκαταστάσεων βιομηχανιῶν τσιμέντου καὶ λιπασμάτων μὲ πρώτη ὕλη τὸ γύψο ποὺ ὑπάρχει ἄφθονος στὴν Κρήτη. Τὰς βιομηχανίας αὐτὰς τὰς ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀλλὰ μέχρι στιγμῆς δὲν προωθήθηκε σοβαρὰ τὸ θέμα. Ἂς ἐλπίσουμε πὼς ἡ Κυβέρνησις τελικὰ δὲν θὰ ἱδρύσῃ αὐτὰς τὰς βιομηχανίας ἀλλοῦ καὶ νὰ φέρῃ τὴν πρώτην ὕλην ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν». Ὑπάρχει ἀκόμη δυνατότης ναυπηγικῶν ἐγκαταστάσεων εἰς τὴν Κρήτην τόσον διὰ τὰς ἐπισκευὰς ὅσον καὶ διὰ κατασκευὰς πλοίων. Πέραν τῶν ἀνωτέρω πρέπει νὰ συνδεθῇ ἡ Κρήτη μὲ Πορθμεῖον διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων στὴν ἄλλη Ἑλλάδα. Τὸ ἔργον αὐτὸ φαίνεται πὼς ἐτορπιλλίσθη ἀπὸ τὴν Πανελλήνιον Ἀκτοπλοϊκὴν Ἕνωσιν ποὺ φοβήθηκε ἐπιπτώσεις στὰ κέρδη της. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως πληρώνουν ἀκριβότατο ναῦλο διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων τους στὴν Ἀθήνα οἱ πορτοκαλεοπαραγωγοί μας. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὁδικὸν δίκτυον τῆς Κρήτης εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ὑπάρχουν περιοχαὶ ποὺ δὲν δύνασθε νὰ φθάσητε παρὰ μὲ ἀνεμόπτερον. Ἡ σημερινὴ ἐχρεωκόπησε. Μιὰ ἄλλη Κυβέρνησις φιλολαϊκὴ θὰ λύσῃ καὶ τὸ πρόβλημα τοῦ ὁδικοῦ δικτύου μαζὶ μὲ ὅλα τὰ ἄλλα. Ὁμιλοῦμεν διὰ τουρισμόν, ἀλλὰ μικροκονδύλια μόνον διετέθησαν διὰ τὰς ἀνασκαφὰς τῆς Δ. Κρήτης εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν πολλαὶ ἀρχαιότητες καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ προκαλέσουν τὸ ἐνδιαφέρον τῶν τουριστῶν. Μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ὅμως τουρισμὸς χωρὶς δρόμους; Ἀπὸ 1500 χιλ. περίπου στὸ Ν. Χανίων μόνον 300 χιλ. ἔχουν ἀσφαλτοστρωθῆ. Οἱ δρόμοι πρὸς Βουτᾶ καὶ Βούγια εἶναι ἀδιάβατοι. Ὁ πρῶτος διανοίχθηκε πρὸ 30 ἐτῶν μὲ προσωπικὴ ἐργασία, κι’ ἀκόμα οὔτε σκυροστρώθηκε ποτέ. Τὸν χειμῶνα γίνονται ἀδιάβατοι ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι δρόμοι. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λόγια διὰ τὸ θέμα τῆς ἐγκαταστάσεως Πυραυλικοῦ Κέντρου εἰς Κρήτην. Τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι βασικῆς σημασίας καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν ὅλοι μὲ θάρρος. Εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ἀνεχώμεθα τὴν ὑδρογονικὴν ὑπονόμευσιν τοῦ νησιοῦ καὶ τοῦ τόπου. Ἄλλωστε τὸ Πυραυλικὸν αὐτὸ Κέντρον δὲν ὑπονομεύει μόνον τὴν ὕπαρξιν τοῦ λαοῦ τῆς Κρήτης ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομίαν του. Εἶναι γνωστὸν πὼς ὅταν θ’ ἀρχίσῃ ἡ λειτουργία του μὲ πραγματικὰ πυρά, θὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ναυσιπλοΐα σὲ ἔκτασι 80Χ20 μίλια βορείως τῆς Κρήτης. Ἔτσι, ὅμως, θὰ ἐξαρθρωθῇ ἡ ἐμπορική, ἐπιβατική, τουριστικὴ καὶ οἰκονομικὴ κίνησις τοῦ νησιοῦ. Πέραν αὐτοῦ θὰ ὑπάρχῃ πάντα κίνδυνος, ἀκόμα καὶ χωρὶς πόλεμο, νὰ μετατραπῇ τὸ πᾶν σὲ ραδιενεργὸ σκόνι εἰς περίπτωσιν ἀτυχήματος ἢ λάθους. Δι’ αὐτὸ οἱ Κρῆτες ζητοῦν τὴν ἀπομάκρυνσίν του. Ἡ ἐγκατάστασις Πυραυλικοῦ Κέντρου εἰς τὴν Κρήτην δὲν αὐξάνει τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Οἱ πύραυλοι εἶναι ὅπλα ἐπιθετικὰ δὲν εἶναι ἀμυντικά. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ἀπαντῶντας εἰς ἐρωτήσεις μας, ἀνέφερεν ὅτι, ἡ ἐγκατάστασις Πυραυλικοῦ Κέντρου εἰς τὴν Κρήτην θὰ τονώσῃ τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου διὰ τὸν ὁποῖον ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις. Ἐπιστρέφομεν αὐτὴν τὴν ὕβριν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ Κρητικὸς λαὸς δὲν θέλει ὁπωσδήποτε πυραυλικὰς βάσεις στὸ νησί του. Θὰ ἤθελε τὰ δολλάρια αὐτὰ νὰ διατεθοῦν εἰς ἔργα εἰρήνης καὶ ἔργα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἂν ὑπῆρχε πραγματικὸν ἐνδιαφέρον. Ὑπεστηρίχθη ἡ ἄποψις ὅτι οἱ πύραυλοι ἐγκαθίστανται εἰς τὴν χώραν μας, διότι ὑπάρχει κίνδυνος ἀπὸ βορρᾶν. Ἀλλὰ τότε διατὶ δὲν δέχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ γίνουν ἀπύραυλος ζώνη τὰ Βαλκάνια, μὲ τὴν ἐγγύησιν τῶν μεγάλων καὶ τοῦ Ο.Η.Ε.; Χρειάζεται τὴν ψυχροπολεμικὴν προπαγάνδα διὰ νὰ στηρίξῃ τὸ σημερινὸ ἀντιδημοκρατικὸ καθεστώς. Δὲν μπορεῖ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀδιαφορήσωμεν ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ αὐτοῦ θέματος. Οἱ Κρῆτες δὲν θέλουν πυραυλικὲς βάσεις στὸ νησί τους. Θὰ παλαίψουν διὰ νὰ ἀπομακρύνουν κᾶθε τι ποὺ ὑπονομεύει τὴν ζωήν του καὶ τὸν πολιτισμό τους. Δὲν θὰ δεχθοῦν νὰ χαθοῦν στὸν πυρηνικὸ ἀφανισμὸ διὰ τὰ συμφέροντα τῶν ἰμπεριαλιστῶν, καὶ τῶν Ρεβιζιονιστῶν τῆς Βόννης. Καθένας Κρητικὸς θὰ παλαίψῃ ὅσο σκληρὰ κι’ ἂν χρειασθῇ νὰ παλαίψῃ διὰ νὰ φύγουν οἱ πυραυλικὲς βάσεις ἀπὸ τὴν Κρήτην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀριστερᾶς).

§66Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Διὰ τὰ ἀγροτικὰ χρέη ὑπάρχει θέμα εἰς τὴν Κρήτην;

§67Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Βεβαίως. Καὶ εἶναι πρωταρχικόν. Κατὰ τοὺς ἀγρότες ἡ ρύθμισίς των δὲν σώζει τὴν κατάστασιν. Θὰ πρέπει νὰ διαγραφοῦν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 1.40′ π.μ.)