1963.02.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47η

Δευτέρα 11 Φεβρουαρίου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Πατέρας, ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§6Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, δύο λέξεις πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ἔχουν ἀντίρρησιν οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν δυσπιστίας.

§8Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἕνωσις Κέντρου, θεωρεῖ, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, δὲν ἦτο ἐνδεδειγμένη ἡ θέσις πολιτικοῦ ζητήματος, καὶ διὰ τοῦτο κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ μετάσχῃ, οὔτε κατὰ τὸ στάδιον τῶν συζητήσεων, οὔτε κατὰ τὴν ψηφοφορίαν. Ταὐτοχρόνως, ὅμως, θεωρεῖ ἐπιβεβλημένον, ὅπως ἐπιβεβαιώσῃ τὴν θέσιν της ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, καταθέτουσα, πρὸς τοῦτο, σχετικὴν δήλωσιν. (Ἀκολούθως, ἀποχωροῦν οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἢ ἀρχίσῃ τὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. Ἡλιοῦ, θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω εἰς τοὺς κ.κ. βουλευτὰς τῆς Ε.Δ.Α., οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν πρότασιν, ὅτι εἶναι κἄπως περιωρισμένον τὸ ἀντικείμενόν της. Βεβαίως, εἰς τὸ τέλος περιέχει τὴν φράσιν «δι’ ὅλην τὴν ἀντιλαϊκὴν πολιτικήν της». Ἡ φράσις, ὅμως, αὐτὴ δὲν καθορίζει σαφῶς τὰ θέματα, περὶ τὰ ὁποῖα θέλει στραφῇ ἡ περὶ τῆς προτάσεως συζήτησις, ὡς ἀξιοῖ τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος, δι’ ὃ καὶ θὰ ἔδει ἡ συζήτησις νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ θέμα τῆς πολιτικῆς ἐπιστρατεύσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ τῆς ἐργατικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν γνωρίζω ποία ἡ ἐν προκειμένῳ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως.

§11Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ ἐπεκταθοῦν ὁ κ. Ἡλιοῦ καὶ ὅσοι θὰ ἀσκήσουν κριτικὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς οἱονδήποτε θέμα ἐπιθυμοῦν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν γεννᾶται θέμα. Ὁρίστε, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν.

§13Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐτυχής, ποὺ ἤκουσα τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀνέμενον. Ἀλλά, πέραν τούτου, καὶ τυπικῶς τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω: Ὅταν ἐγώ, εὑρισκόμενος ἐπὶ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἐπὶ πολιτικοῦ θέματος, εἰς διακοπήν, νομίζω, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Κέντρου, μὲ τὴν ὑπόμνησιν, ὅτι ἐξέρχομαι τοῦ κυρίου θέματος, δηλαδὴ τῆς προτάσεως δυσπιστίας, ἐξήγησα τὴν ἄποψίν μου τότε, εὗρον καὶ συνηγόρους ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου. Ἀνεγνώριζον, ὅτι εἶχα τὴν δυνατότητα νὰ ἐπεκταθῶ. Τὸ λέγω αὐτό, διὰ νὰ μὴ δημιουργῆται αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις, ἢ μᾶλλον διὰ νὰ μὴ δίδηται αὐτὴ ἡ τυπικὴ ἑρμηνεία εἰς τὴν συζήτησιν πολιτικοῦ ζητήματος.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ παρέχεται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ Προεδρεῖον εὑρίσκεται ἐν ἀδίκῳ, θὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 78 τοῦ Συντάγματος, λέγουσαν: «καὶ νὰ καθορίζωνται ἐν αὐτῇ σαφῶς τὰ θέματα».

§15Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ ἔχω διάλογον αὐτὴν τὴν ὥραν, καὶ οὔτε ἀντιδικίαν, ἀφοῦ ἐλύθη τὸ θέμα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλά, αὐτὸ τὸ ἄρθρον τὸ εἴχατε ὑπ’ ὄψει σας ὅταν πρὸ ἔτους ἐδίδατε ἄλλην ἑρμηνείαν;

§16Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως τακτοποιεῖ βέβαια τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως ἀντιδικίας, ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς προτάσεώς μας, διὰ τὴν ἔκφρασιν μομφῆς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Κανονισμοῦ. Πάντως δὲν θὰ ἐπερίμενα ὄχι μόνον βάσει τῆς πρακτικῆς ποὺ ἐφαρμόζεται μόνιμα, εἰς τὰς γενικευμένας πολιτικὰς συζητήσεις, ὅπως εἶναι αἱ προτάσεις μομφῆς, ἀλλὰ καὶ βάσει τοῦ κειμένου τοῦ ἰδίου τῆς προτάσεώς μας, τὴν προσπάθειαν τοῦ Προεδρείου, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, νὰ ἀσκηθῇ ἀκόμη καὶ πάνω στὸ πολιτικὸ θέμα, περιορισμὸς τοῦ λόγου, ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ποὺ ἀκριβῶς ὑπηγόρευσεν, ὅπως θὰ ἴδωμεν τὴν θέσιν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος. Διότι ἡ διατύπωσις εἶναι σαφής. Διότι ξεκινᾷ μὲν ἀπὸ ὡρισμένα ἐντονώτατα πολιτικὰ χαρακτηριστικά, ἐπιθέσεων ἐναντίον τῶν λαϊκῶν μαζῶν, ποὺ σημειώνομεν καὶ πάνω εἰς τὰ ὁποῖα ἠρνήθη συζήτησιν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καταλήγει ὅτι προτείνει νὰ ἐκφρασθῇ ἡ δυσπιστία διὰ τὴν ὅλην ἀντιλαϊκὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, δὲν μᾶς ἀνήκει νὰ χαράζωμεν τὴν πορείαν τῶν ἄλλων Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεων, οὔτε νὰ προσδιορίζωμεν τὴν τακτικήν των. Ἐκτιμοῦμεν μάλιστα ὅτι εἶναι τόσον ἐπιτακτικὸν τὸ συμφέρον καὶ ἡ ἀξίωσις τοῦ λαοῦ νὰ συμπαραταχθοῦν καὶ νὰ συντονισθοῦν ὅλες οἱ δημοκρατικὲς δυνάμεις, ὅλες οἱ δυνάμεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως τῶν σφετεριστῶν τῆς ἐξουσίας, ὥστε δὲν θὰ ἠθέλαμεν οὔτε συζήτησιν κἂν νὰ ἀνοίξωμεν μὲ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως σχετικὰ μὲ τὴν τακτικὴν ποὺ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθηθῇ εἰς τὸν πολιτικὸν ἀγῶνα. Μιὰ ὅμως ποὺ διετυπώθησαν ἀντιρρήσεις καὶ ἐπικρίσεις, φρονοῦμεν ὅτι πρέπει δημοσίᾳ νὰ ξεκαθαρίσωμεν ὡρισμένα πράγματα καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ὡρισμένα ἐπιχειρήματα. Τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα θὰ ἦτο περίπου τῆς ἑξῆς ἑρμηνείας: ὅτι πολιτικὸν ζήτημα τότε μόνον πρέπει νὰ τίθεται ὅταν προσδοκᾶται ἡ ἀνατροπὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Ἐμεῖς μιὰ φορὰ αὐτὴν τὴν αὐταπάτην δὲν τὴν ἔχομεν καὶ ἰδιαίτερα εἰς αὐτὴν τὴν Βουλήν, ποὺ εἶναι γνωστὴ ἡ προέλευσίς της ἀπὸ τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα καὶ ὁ προορισμός της ξεκαθαρισμένος ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν προέλευσίν της νὰ ἀντιταχθῇ σὲ κάθε μέτρο ποὺ ἐκφράζει τὶς προσδοκίες καὶ τὰ αἰτήματα τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ὅποιος θὰ ὑπεστήριζε αὐτὴν τὴν ἐκδοχήν, νομίζω ὅτι θὰ ἔβγαινε ἔξω ἀπὸ ὅ,τι προηγούμενον ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν. Δὲν ἐνδιαφέρει ποτὲ ἡ διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ἀπὸ πρὶν γνωστὴ καὶ δεδομένη, καταμέτρησις τῶν ψήφων τῆς κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως. Ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει εἶναι, νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία, ὥστε ἡ πολιτική, ἡ Κυβερνητικὴ εἰς τὸ σύνολόν της καὶ ὄχι κερματισμένη ἐπάνω στὰ εἰδικὰ θέματα, νομοσχέδια, ἐρωτήσεις ἢ ἐπερωτήσεις, μέσα εἰς τὴν ἀλληλουχίαν της ποὺ παρουσιάζει τὸ πραγματικὸν ἀντιλαϊκὸν πρόσωπόν της, νὰ τεθῇ δημοσίᾳ ὑπὸ συζήτησιν. Ἐλέγχοντες μίαν πειθηνίαν πλειοψηφίαν, ἡ Κυβέρνησις δὲν αἰσθάνεται ἐν τούτοις τὴν ἄνεσιν νὰ συζητήσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς δημοσίᾳ ἐμπρὸς εἰς τὴν Βουλήν, ἔστω καὶ μὲ φιλίαν πλειοψηφίαν. Ἦλθε σὲ τόσην ἀντίθεσιν πρὸς ὅλα τὰ λαϊκὰ στρώματα, διέψευσε καὶ ἐκτύπησε πᾶσαν ἐλπίδα καὶ προσδοκίας καὶ διεκδίκησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅλων τῶν τάξεων, ὅλων τῶν στρωμάτων, ὥστε νὰ προτιμᾷ τὸν μονόλογον, εἴτε μὲ τὸ φατριάζον καὶ ἐμετικὸν εἰς τὰς ἐκπομπάς του Ραδιόφωνον, εἴτε μονόλογον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἢ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, ποὺ εἰς ἐμπορικὰς ἐκθέσεις, σὲ γεύματα, ἐκεῖ ποὺ ξέρει, ὅτι ἀντίλογος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ, διάλογος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ. Ἐδῶ συζητῶμεν πρόσωπον μὲ πρόσωπον τὰ ἔργα καὶ ἡμέρας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἂς ἔχει 180 βουλευτὰς ἡ πλειοψηφία. Ἐπάνω ἀπὸ τὰ κεφάλια τῶν 180 βουλευτῶν, ἀκούει ὁ λαός, συγκρίνει καὶ κρίνει.

§17Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Μά, δὲν ἔρχεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ποτέ!

§18Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ἔχει σημασίαν, ἔχει φαίνεται ἄλλας ἀσχολίας. Τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα εἶναι, μήπως, ἀφοῦ κατὰ τὸ Σύνταγμα σὲ δύο μῆνες δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ ξανὰ πολιτικὸν ζήτημα, μήπως χαθῇ τἄχα καμμιὰ ἐξαιρετικὴ καὶ σπουδαία εὐκαιρία ποὺ θὰ παρουσιασθῇ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν ὀνόματι αὐτοῦ τοῦ ἐπιχειρήματος, ἐχάθηκαν ἤδη τρεῖς μῆνες ἐλέγχου. Ἤδη, τὴν πρώτην ἡμέραν ποὺ ἤρχισεν ἡ καινούργια Σύνοδος, ὑπῆρχον ἀπὸ τὸ καλοκαίρι καὶ τὰ νεοφασιστικὰ μέτρα ἀσφαλείας καὶ ἡ ὑπερφορολόγησις τοῦ λαοῦ καὶ ἕνα σωρὸ πράξεις ἐκχωρήσεως ἐθνικοῦ πλούτου, ἐκχωρήσεως πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν τῆς χώρας. Ἠμποροῦσεν ἀπὸ τότε καὶ ἔπρεπε νὰ εἶχε τεθῆ τὸ πολιτικὸν ζήτημα καὶ πάλιν ὅταν συνεπληρώθη τὸ δίμηνον ἠμποροῦσε νὰ τεθῇ τὸν Ἰανουάριον ξανὰ πολιτικὸν ζήτημα, διότι ἐμεσολάβησε τὸ σκάνδαλον Πάπας, ἐμεσολάβησαν καὶ ἕνα σωρὸ ἄλλα ὀξύτατα ζητήματα ἀνάμεσα στὰ ὁποῖα ἰδιαιτέρως τὸ ἐκπαιδευτικὸν καὶ τὸ ἐργατικόν. Φυσικὰ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ὅσον πλατύτερη εἶναι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ ἐκπροσώπησις ἑνὸς Κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τόσον πιὸ ηὐξημένες εὐθῦνες ἔχει διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου. Καὶ ὅταν ἀρνήθηκε ἡ Κυβέρνησις συζήτησιν πάνω στὴν ἐπιβολὴν κατὰ τῆς δικαστικῆς ἀνεξαρτησίας, στὶς ἐπεμβάσεις στὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης, ὅταν ἀρνήθηκε συζήτησιν, πάνω στὴν ἐθνικὴ τραγωδία ποὺ ἀποτελοῦν οἱ θεομηνίες καὶ οἱ πλημμῦρες, ὅταν ἀρνήθηκε συζήτησιν πάνω στὸ ἐκπαιδευτικὸ καὶ ἐπέβαλε τέλος ἐκεῖνο τὸ τρομερὸ ἀντιδημοκρατικὸ μέτρο ποὺ θυμίζει κατοχικὲς ἐνέργειες, τῆς πολιτικῆς ἐπιστρατεύσεως, χωρὶς νὰ δεχθῇ νὰ συζητήσῃ τὸ μέτρον αὐτὸ μπροστὰ στὴ Βουλὴ καὶ ὅταν ἡμεῖς ἐκτιμήσαμεν καὶ διεπιστώσαμεν, ὅτι θὰ ἀποτελοῦσεν παράλειψιν καθήκοντος τὸ νὰ μὴ τεθῇ μὲ ζήτημα πολιτικὸν ὑπὸ συζήτησιν ὅλη αὐτὴ ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ λαοῦ, ἀναγνωρίζοντος, ὅτι ὑπάρχουν καὶ μεγαλύτερα Κόμματα καὶ ὑπεδείξαμεν καὶ προσεφέραμεν πρωτοβουλίαν ὥστε καὶ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι εἴτε ἠθελήσαμεν νὰ τοὺς ρυμουλκήσουμε, εἴτε νὰ ἀποσπάσωμεν τὴν σημαίαν, εἶναι καὶ αὐτὸ ἐξ ἴσου ἀβάσιμον. Κρατοῦμε καλὰ τὴν σημαίαν τῆς ἀντιστάσεως τοῦ λαοῦ ἐναντίον τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Χαιρόμαστε ὅταν καὶ ἄλλοι τὴν κρατοῦν καὶ ὅσοι τὴν κρατοῦν δὲν ἠμποροῦν νὰ τοὺς τὴν ἀποσπάσουν. Ἀλλὰ καὶ τὸ τρίτον ἐπιχείρημα, ὅτι ἦτο ἄκαιρος ἡ ὑποβολὴ τῆς προτάσεως δυσπιστίας δὲν μᾶς εὑρίσκει συμφώνους. Σήμερον ἐπαγγελλομένη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐξησφάλισε τὴν πολιτικὴν σταθερότητα ἔχει δημιουργήσει τὸ χάος καὶ τὴν ἀναστάτωσιν. Σήμερον ὑπάρχει ἐκρηκτικὴ κατάστασις. Ὄλαι αἱ τάξεις καὶ ὅλα τὰ στρώματα εὑρίσκονται εἰς ἐξέγερσιν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ συνεδριάζουμε ἐδῶ καὶ συζητοῦμε τὸ πολιτικὸν ζήτημα, αὐτὴν τὴν ἰδίαν στιγμὴν εἰς δύο δημόσιες αἴθουσες ὄχι σὲ μιά, συγκεντρωμένη ἡ ἐργατικὴ τάξι διεκδικεῖ τὰ δικαιώματά της καὶ ἐκφράζει τὴν ἀπόγνωσίν της διὰ τὰ μέτρα τὰ κυβερνητικὰ—καὶ τὴν ἀπόφασίν της νὰ ἀγωνισθῇ διὰ τὴν ἐπιβίωσίν της. Σήμερον ἡ Θεσσαλονίκη εἶναι νεκρωμένη ἀπὸ ἀπεργίες. Σήμερα οἱ σπουδασταὶ διαδηλώνουν διεξάγοντας ἕνα ἀγῶνα ἐθνικὸ διὰ τὴν Παιδείαν. Αὐτὴ τὴν στιγμὴν ἡ στοιχειώδης ἀξίωσις τοῦ λαοῦ εἶναι νὰ συντονίσουν ἐκεῖνοι οἱ ἀντιπρόσωποί του ποὺ ξεπερνῶντας τὸ φράγμα τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας κατώρθωσαν νὰ φέρουν μέσα ἐδῶ τὴν φωνὴν τοῦ Ἔθνους, νὰ συντονίσουν τὸν ἀγῶνα τους ἐδῶ μέσα μὲ τὸν ἀγῶνα τοῦ λαοῦ. Ἄκαιρη, λοιπὸν εἶναι; Καὶ εἶναι τάχα ἄκαιρον ὡς πρὸς τὸν λαὸν νὰ ἀνταποκριθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν ἀξίωσίν του καὶ νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἀγώνων του; Ἐὰν εἶναι ἄκαιρον ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἄκαιρον ὡς πρὸς ἄλλες πορεῖες. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπεκταθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ ἤθελα νὰ ἀπευθύνω μίαν ἔκκλησιν: Κύριοι, ποὺ μᾶς λέγετε, ὅτι εἶναι ἄκαιρη ἡ πρότασίς μας, ὕστερα ἀπὸ τὸ ἐκλογικὸ πραξικόπημα εὑρήκατε τοὺς ὑψηλοὺς ἐκείνους τόνους ποὺ ἐξέφρασαν τὴν δημοκρατικὴν ἀνάτασιν τοῦ λαοῦ, τὴν ἀπόφασίν του νὰ ἀντισταθῇ εἰς τὸ πραξικόπημα καὶ τὸν ἐξανδραποδισμὸν καὶ τὴν ἐξαθλίωσιν. Ἀναπτερώσατε, μὲ τὸ πλάτεμα τοῦ μετώπου τῆς Δημοκρατίας τὶς ἐλπίδες. Μὴ διαψεύδετε ἐκεῖνο ποὺ ὁ λαὸς ἤλπισε. Καὶ τώρα εἰς τὴν πρότασιν μομφῆς. Μέσα εἰς τὴν ἀναστάτωσιν ὅλων τῶν κοινωνικῶν τάξεων καὶ στρωμάτων ποὺ ἔχει δημιουργήσει μὲ τὴν ἀντιλαϊκὴν πολιτικήν της ἡ Κυβέρνησις, ἔσπευσε καὶ προχθὲς ἀκόμη νὰ χαρακτηρίσῃ αὐτοὺς ποὺ ἀγωνίζονται, γιὰ τὶς πιὸ στοιχειώδεις, γιὰ τὶς πιὸ δίκαιες διεκδικήσεις των, σὰν θορυβοποιούς. Εἶναι ἡ εὔκολη ἀντίκρουσι ἐκείνων ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὴν εὐωχίαν νὰ ἐνοχλοῦνται ἀπὸ τὸ παράπονον καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τῶν καταπιεζομένων. Τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα διὰ τὴν Παιδείαν ποὺ διεξήγαγε καὶ διεξάγει μὲ σύνθημα 15% ἡ νεολαία, καθὼς καὶ τὸν ἀντίστοιχον καὶ ἀνταποκρινόμενον σ’ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα τῶν ἐκπαιδευτικῶν, γιατὶ στοιχειώδης προϋπόθεσις μιᾶς ἀληθοῦς καὶ ἀξίας Παιδείας εἶναι οἱ λειτουργοί της, αὐτοὶ οἱ ἀφανεῖς ἥρωες τῆς οἰκοδομήσεως τοῦ μέλλοντος τῆς χώρας μας, νὰ μὴ εὑρίσκωνται ἀνάμεσα εἰς τὸ πλατύτερον δημοσιοϋπαλληλικὸν στρῶμα, ποὺ καὶ αὐτὸ στὸ σύνολό του, πολὺ γλίσχρα ἀμείβεται καὶ ὅμως μὲ τὸν προϋπολογισμόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοὺς ἀντιτάσσει ἀγέρωχην καὶ κατηγορηματικὴν ἄρνησιν σὲ οἱαδήποτε ἐλπίδα βελτιώσεως τῆς ζωῆς τους, νὰ μὴ εὑρίσκωνται, λοιπόν, μέσα σ’ ἕνα στρῶμα, ἤδη γλίσχρα πληρωνόμενον, παρίες σὲ πολὺ κατώτερη μοῖρα. Διεκδίκησαν ὕστερα ἀπὸ χρόνια ὑποβολῆς αἰτημάτων, ψεύτικων ὑποσχέσεων, ἐμπαιγμῶν, παραπομπῆς εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, διεκδίκησαν τὸ δίκηο τους μὲ τὸ ἔσχατον μέσον, τὸ ὅπλον τῆς ἀπεργίας. Καὶ ὑπῆρξε τόση γενικὴ ἡ ἀντίληψις ὅλης τῆς κοινωνίας, ὅτι προχωρῶντας στὸ μέτρον αὐτὸ ἐπιτελοῦν μίαν ἐνέργειαν πράγματι ἐθνική, ὥστε σὲ καμμιὰ εὐκαιρία ἀπὸ ὅσες γνωρίζει ἡ σύγχρονη ἱστορία μας, δὲν ὑπῆρξε τόσο καθολική, τόσο πάνδημη ἡ ὑλικὴ καὶ ἠθικὴ ἐνίσχυση καὶ ὑποστήριξη ἀπὸ μέρους ὅλης τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἐμπρὸς εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἀντὶ νὰ δῇ καὶ νὰ συζητήσῃ τὰ δίκαια αὐτὰ αἰτήματα ἡ Κυβέρνησις, ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀντιτάξῃ τὴν λεγομένην πολιτικὴν τῆς πυγμῆς, τὴν πολιτικὴν τοῦ βιασμοῦ ἀπὸ μέρους τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ Κρατικοῦ, τῆς δυνάμεως ποὺ διαθέτει τὸ Κράτος, τῆς κάμψεως τῆς θελήσεως τῶν πολλῶν καὶ ἐπέβαλε τὸ πρωτάκουστον καὶ φασιστικόν, τὸ κατοχικὸν μέτρον τῆς πολιτικῆς ἐπιστρατεύσεως, μέτρον ποὺ ἐθύμισε μαῦρες ἡμέρες γερμανικῆς κατοχῆς, ὅταν ἐπεβλήθηκεν ἀπὸ τὸν Χίτλερ καὶ ἀνετράπηκε μὲ τὴν καθολικὴν ἀντίστασιν τοῦ Ἔθνους, καθοδηγουμένου ἀπὸ τὸ Ε.Α.Μ. Κύριοι βουλευταί, ἐδῶ δὲν εἶναι δικαστήριο, εἶναι πολιτικὸ Σῶμα. Μπορεῖ νὰ ἐπικριθῇ καὶ ὁποιοδήποτε μέτρο ποὺ εἶναι τυχὸν νόμιμο. Ὀφείλω νὰ ἐπισημάνω ὡστόσο ὅτι ἐπιβάλλοντας τὴν πολιτικὴν ἐπιστράτευσιν ἡ Κυβέρνησις βυθίστηκε ὡς τὸ λαιμὸ στὴν παρανομία, στὴν αὐθαιρεσία καὶ στὸν δεσποτισμό. Ἀκόμη καὶ ὁ Μεταξικὸς νόμος τοῦ 1937 ὅπως τροποποιήθηκε τὸ 1939 ποὺ θεσμοθέτησε γιὰ πρώτη φορὰ τὴν πολιτικὴ ἐπιστράτευσι θέτει σὰν προϋπόθεση γιὰ νὰ μπορῇ νὰ ἐπιβληθῇ μιὰ πολιτικὴ ἐπιστράτευσι, εἴτε τὴν ὕπαρξι στρατιωτικῆς ἐπιστρατεύσεως, «καὶ πρὸ ταύτης, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἔχει ἐπέλθει δεινὴ διαταραχὴ εἰς τὰς διεθνεῖς σχέσεις». Εἶναι ἀλήθεια ὅτι μέσα στὴν ἀνωμαλία τὴν μεταπελευθερωτικὴ ἕνας νόμος, ὁ 450 τοῦ Βούλγαρη, εἶπεν ὅτι θὰ μποροῦσε νὰ ἐπιβληθῇ καὶ σὲ περίπτωση ἐκτεταμένης ἀνωμαλίας ποὺ διαταράσσει τὴν οἰκονομικὴ ἀνάπτυξι. Ὅμως, ὅπως δήποτε, καὶ μολονότι δὲν ἐμπίπτει ἡ περίπτωσις τῶν ἐκπαιδευτικῶν στὴν διάταξι αὐτή, ὅπως δήποτε ἦλθεν ἡ διεθνὴς σύμβασις 105 ποὺ ὑπέγραψεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἦλθεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ περιέβαλε μὲ τὸ κῦρος ἐσωτερικοῦ νόμου, τοῦ Ν.Δ. 4221) 1961 ποὺ ἀφοῦ στὸ προοίμιό της ἀπαγγέλλει, ὅτι ἡ ἀναγκαστικὴ καὶ ὑποχρεωτικὴ ἐργασία ἐπιφέρει συνθήκας ἀναλόγους μὲ τὴν δουλείαν, στὸ ἄρθρον 1 ἀπαγγέλλει τὴν κατάργηση κάθε μέτρου ἀναγκαστικῆς ἢ ὑποχρεωτικῆς ἐργασίας. Ἑπομένως, ἡ διάταξις τοῦ Ν. 450 ἔχει καταργηθῆ ἀπὸ μεταγενέστερον νόμον. Ἀλλὰ τὸ μέτρο, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἰδίως ἀπὸ τὴν πολιτικήν του ἄποψη, ἀπαράδεκτον, φασιστικόν, ἀνάξιον ἐλεύθερης χώρας. Μὲ τὴν αὐθαιρεσία της ἡ Κυβέρνησις κατήγαγε μίαν ἄδοξη νίκη. Δὲν ἀποκαταστήσατε, δείχνοντας τὴν πυγμήν σας, τὴν σταθερότητα καὶ τὴν γαλήνη. Δὲν ἐξασφαλίσατε τὴν ὑποταγή. Ἔχετε, καὶ τὸ ξέρετε, τὴν βουβὴ καὶ ὑποχθόνια ἀποδοκιμασία, τὸ μίσος τῶν καταπιεζομένων δυνάμεων. Μιὰ δύναμη ἐκρηκτική. Θὰ τὴν συναντήσετε στὸν δρόμο σας. Ἡ πολιτική, ἄλλως τε πυγμῆς γιὰ τὴν ὁποία καμαρώνει ἡ Κυβέρνησις καὶ ξεχωριστὰ ὁ κ. Πρόεδρός της ἔχει χαρακτηρισθῆ πολὺ παλαιὰ —εἶναι πολὺ παλαιὰ καὶ πολὺ γνωστὴ μέθοδος— τὴν ἔχει χαρακτηρίσει ἕνας βιβλικὸς προφήτης, ὁ ὁποῖος μαστιγώνει ἕνα μονάρχην τῆς Ἰουδαίας ποὺ ἀφοῦ ἐφήρμοσε τὴν πολιτικὴν τῆς πυγμῆς ἀνετράπη καὶ τοῦ λέγει: «Ἄρτους ἠτήσαντο καὶ ἔδωκες αὐτοῖς λίθους. Ἰχθεῖς ἠτήσαντο καὶ ἔδωσες αὐτοῖς ὄφεις». Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ μὲ τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις τῆς ὀλιγαρχίας, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ τὶς δίκαιες διεκδικήσεις τοῦ λαοῦ. Μὲ τὸν ἴδιο τρόπο ἀντιμετωπίζει τὴν ἐξέγερσιν τῆς ἐργατικῆς τάξεως.

§19Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Καὶ εἰς τὰς Ἰνδίας, κ. συνάδελφε, φίδια μᾶς.....

§20Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ ἐὰν διὰ λόγους ἁπλῆς τακτικῆς ἐλπίζοντας εἰς διάσπασιν, ἐπειδὴ ὡρισμένα στρώματα ὑπαλληλικὰ κυρίως ἐνδιαφέρονται γιὰ τὴ τήρηση τῆς αὐτοτελείας τῶν ἀσφαλιστικῶν των ταμείων ὑποχώρησε καὶ ἀπέσυρε τὸ ἄρθρον 27 τοῦ ἀντεργατικοῦ νομοσχεδίου της, ὅμως εἰς ἀντιστάθμισμα μὲ τὸ δάνειον τῶν 1.500 ἑκατομμυρίων ἀντιγράφοντας ἀκόμη μίαν φορὰν τὴν 4ην Αὐγούστου ποὺ τόσο πιστὰ συνεχῶς ἀντιγράφει, πάει νὰ πάρῃ τὰ ἀποθέματά τους καὶ ξέρουμε ποὺ ὡδήγησεν ἐκεῖνος ὁ δανεισμός, στὴν ἐξανέμιση τῶν ἀποθεμάτων μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἀντιμετώπιζε τὰ γηρατειὰ τῶν ἀνθρώπων τοῦ μόχθου καὶ τῆς ἐργασίας. Σᾶς εἶχα ἐκθέσει, κύριοι συνάδελφοι, στὴν συζήτησιν τοῦ ἐργατικοῦ νομοσχεδίου τὴν περασμένη ἑβδομάδα σὲ ποιὰ κατάστασι ἔχει περιαχθῆ ἀπολύτου ἐξαθλιώσεως ἡ ἐργατικὴ τάξι. Καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει μὲ βάση τὶς δικές σας στατιστικὲς νὰ σᾶς τὸ ξαναθυμίσω. Οἱ δημόσιες στατιστικὲς ἐπεξεργασίας τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, μᾶς λένε, ὅτι τὸ 1958 ὅλοι οἱ ἐργαζόμενοι στὴ βιομηχανία καὶ βιοτεχνία προσέθεσαν εἰς τὴν πρώτην ὕλην τὰ καύσιμα καὶ τὰ εἴδη συσκευασίας σὰν ἀξία τῆς ἐργασίας των 8.637.000.000 ἀπὸ τὰ ὁποῖα πῆραν σὰν ἀμοιβὴ ἐργασίας 3.800 ἑκ. Τὸ 1959 προσέθεσαν 9.442.000.000 καὶ ἐπῆραν 3.796 ἑκ. Τὸ 1960 προσέθεσαν 10.390.000.000 καὶ ἐπῆραν 4.041 ἑκ. Ἐνῷ ἀντιστοίχως τὸ μερίδιον τῆς ἐργοδοσίας ἦταν 4.700, 5.300, 5.958 δηλαδὴ τὸ μερίδιον τῆς ἐργοδοσίας ἀπὸ 55% ἀνέβηκε εἰς τὸ 59% καὶ τὸ μερίδιον τῶν ἐργαζομένων ἀπὸ 44% κατέβηκε εἰς τὸ 40%. Κύριοι, ἡ ὀνομαστικὴ αὔξησις κατωτάτου ὁρίου ἡμερομισθίων ποὺ ἐδόθηκε ἐν τῷ μεταξύ, ἀντισταθμίζεται μὲ τὶς ἀνατιμήσεις. Καὶ γι’ αὐτό, κατὰ τὶς στατιστικὲς τῆς ἰδικῆς σας Γ.Σ.Ε.Ε. κάθε χρόνο καὶ αὐξάνει τὸ ἔλλειμμα τῆς 4μελοῦς ἐργατικῆς οἰκογενείας. Τὶ νὰ εἴπῃ κανεὶς πάρα πέρα διὰ τὴν ἀσφαλιστικὴν κηδεμόνευση τῆς ὁποίας ἀνέθεσεν ἡ Κυβέρνησις σὲ ἐγκαθέτους, διεφθαρμένους μὲ ἀποτέλεσμα τὴν τέλειαν περιφρόνηση πρὸς τὰ γηρατειὰ τῶν ἀνθρώπων τοῦ μόχθου. Τὶ ἐκάνατε, κύριοι τῆς Κυβερνήσεως, γιὰ νὰ ἱκανοποιήσητε τὶς διεκδικήσεις τῶν οἰκοδόμων, ποὺ μὲ τὸ σύστημα τὸ ἀσφαλιστικὸν καὶ μὲ τὶς προϋποθέσεις τὶς καινούργιες, τὶς βαρειὲς ποὺ ἐπεβάλατε δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ συνταξιοδοτηθοῦν; Τὶ ἐκάνατε ἐπίσης καὶ γιὰ τὸ ἀντίστοιχο αἴτημα τῶν ἐπισιτιστῶν ποὺ ποτὲ δὲν ἔφθασαν σὲ ἡλικία νὰ δικαιωθοῦν συνταξιοδοτήσεως; Πῶς δικαιολογεῖται, ὅτι διὰ νὰ καλύψετε τὰ ἐλλείμματα ποὺ ἐδημιούργησε ἡ τακτικὴ τῶν παγωμένων πιστώσεων εἰς τὴν προσφιλῆ σας ὀλιγαρχίαν ἐπεβάλατε μὲ τὸ πρόσχημα ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν φορολογίαν εἰς τὴν ὑπηρέτριαν καὶ εἰς τὴν ἐκτεταμένην ἐργοδοσίαν της ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶναι κατάρα διὰ τὴν ὑπηρέτριαν καὶ νὰ τὸ σκεφθῇ κανεὶς ὅτι θὰ ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι ὑπηρέτρια ἕως τὰ 60–65 χρόνια της γιὰ νὰ πάρῃ σύνταξιν καὶ ὅτι σύμφωνα μὲ τὰ δεδομένα τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς, δουλεύουν μερικὰ χρόνια διὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἀποκατασταθοῦν. Καλύπτει δέ, ὅλη αὐτὴ ἡ μεθόδευσις μίαν ἀντιλαϊκωτάτην πάνω εἰς ἕνα στερημένο καὶ βασανισμένο στρῶμα φορολογίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἐρρίψατε τὴν ἐργατικὴν τάξιν, αὐτὴ ἀγωνίζεται, ἀπεργεῖ, διαδηλώνει, συγκεντρώνεται. Σεῖς ὅμως ἀδιαφορεῖτε ἀπεριορίστως. Πρέπει νὰ μὴ ἔχετε ἐπίγνωσι, νὰ μὴ ἔχετε συνειδητοποιήσει τὸ μέγεθος τῆς κοινωνικῆς ἐξεγέρσεως διὰ νὰ ἀντιτάσσητε τὴν παγερὴ αὐτὴν ἀδιαφορίαν καὶ νὰ εὑρίσκετε ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς πυγμῆς καὶ τῆς ὠμῆς βίας εἶναι τὸ μοναδικὸν μέσον, μὲ τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίζῃ καὶ νὰ λύῃ τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα. Θὰ ἤθελα μετὰ ταῦτα νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὅλας τὰς παραλείψεις της εἰς τὸ θέμα τῶν μεσαίων στρωμάτων, τῶν ἐπαγγελματιῶν, τῶν βιοτεχνῶν, τῶν μικροβιομηχάνων, τῆς ἐθνικῆς ἀστικῆς τάξεως, ποὺ δὲν εἶναι δεμένη μὲ τὰ μονοπώλια καὶ ποὺ συντρίβονται κάτω ἀπὸ τὸν ὁδοστρωτῆρα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ὅπου μιὰ ἐπιπολαία καὶ ἀλόγιαστη πολιτικὴ τοὺς ὤθησε καὶ σαρώνονται σήμερα ἀπὸ τὰ μεγάλα μονοπώλια. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν, καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος Δ. Θανόπουλος). Μολονότι ἡμεῖς προείδαμε καὶ προείπαμε τὶς συνέπειες ποὺ θὰ εἶχε ἡ ἔνταξίς μας εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, ἀφοῦ πιὰ ἔγινε πραγματικότης διεκηρύξαμε καὶ προτείναμεν ἕνα ἐποικοδομητικὸν πρόγραμμα, ὥστε νὰ ἠμπορέσουν τὰ μεσαῖα στρώματα νὰ διεκδικήσουν βῆμα μὲ βῆμα σπιθαμὴν πρὸς σπιθαμὴν τὴν ἐπιβίωσίν των στὸν Ἑλληνικὸ χῶρο ὅπου ἐγκαθίστανται ὁλοένα καὶ περισσότερες ξένες ἐπιχειρήσεις. Εἴπαμε: ἴσα δικαιώματα, ἴση μεταχείρισις στὴ φορολογία, ὄχι ἀσυδοσία στοὺς ξένους καὶ συντριβὴ τῶν μεσαίων καὶ μικρῶν ἐπιχειρήσεων, ὄχι πιστοδότηση τῶν προνομιούχων τῶν μονοπωλίων τῶν μεγάλων ἐπιχειρήσεων ἄφθονη καὶ χαμηλότοκος καὶ 15% τόκο γιὰ τοὺς μικροὺς ἐπιχειρηματίες. Καὶ ἰδίως ὅταν λέγητε, ὅτι κάνετε πολιτικὴ δυναμικῶν ἐπενδύσεων, καὶ ὅταν τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τῶν ἐπενδύσεων τὴν κάμνετε εἴτε εἰς πολυτελῆ καὶ ἄχρηστα Μὸν Παρνὲς εἴτε καταλογίζετε τὴν ἀνέγερσιν φυλακῶν σὰν δημοσία ἐπένδυση, εἴτε κάμνετε ἐκεῖνες τὰς σκανδαλώδεις ἐργολαβίες μὲ τὶς ὑπερβάσεις των καὶ τὶς κακοτεχνίες των. Διακηρύξαμε ὅτι μόνη σήμερα κατεπείγουσα καὶ ἐθνικὴ περίπτωσις ἐπενδύσεων εἶναι ἡ δημιουργία ἑνὸς Ταμείου ἐκσυγχρονισμοῦ καὶ τεχνικοῦ ἐξοπλισμοῦ τῶν μικρῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῶν συνεταιρισμένων ἐπιχειρήσεων τῆς μικρῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας καὶ βιοτεχνίας ὥστε ἐν μέρει μὲ τὴν συνεισφορά, μὲ τὴν ἐπιδότηση τοῦ Ταμείου αὐτοῦ καὶ μὲ μακροπρόθεσμα καὶ χαμηλότοκα δάνεια νὰ μπορέσουν νὰ ἀνθέξουν στὴ λαίλαπα μέσα στὴν ὁποία τοὺς ἐρρίξατε. Ἄλλος ἕνας τομεύς, ὅπου ἐπιβαρύνεται ὁ λαὸς καὶ ἔχει δημιουργήσει μίαν ἐκκρηκτικὴν κατάστασιν, εἶναι ἡ πλημμυρίδα ποὺ μᾶς κατακλύζει τοῦ κύματος τῶν ἀνατιμήσεων. Εἶναι φανερό, ὅτι μὲ τὴν ἀλόγιστη φορολογικὴ πολιτικὴ ποὺ ἀκολουθεῖτε καὶ ποὺ ρίχνει ὅλα τὰ βάρη στὰ εἴδη πλατειᾶς λαϊκῆς καταναλώσεως καὶ δίνει τὴν ἀπαλλαγὴ καὶ τὴν ἀσυδοσία καὶ τὴν μεγάλην φοροδιαφυγὴ στὴν ὀλιγαρχίαν. Ἡ πολιτική σας αὕτη αὐξάνει τὸ κόστος τῆς ζωῆς καὶ τὸ κόστος τῆς ζωῆς τὸ αὐξάνει καὶ ὁ ἀλλόκοτος τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζετε τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας, ποὺ γίνεται ὄχι γιὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς λαϊκῆς εὐημερίας, ἀλλὰ γιὰ τὴν δημιουργία εὐκαιριῶν ἐπιχειρηματικῶν συνδυασμῶν καὶ μεσιτειῶν ὑπὲρ τῆς ὀλιγαρχίας καὶ τῶν κομματικῶν φίλων. Ὡς δημοσία ἐπένδυσις, μὲ χρήματα τοῦ λαοῦ ἀποκτήσαμεν διϋλιστήριο γιὰ νὰ καταλήξῃ νὰ ἔχωμεν ἀκριβώτερα τὰ πετρελαιοειδῆ παρὰ ἐὰν τὰ ἐπαίρναμεν ἀπ’ ἔξω, ἀποκτήσαμεν σακχαροβιομηχανία γιὰ νὰ ἔχωμεν τὴν σάκχαριν ἀκριβώτερη ἀπὸ ὅτι θὰ ἦταν ἂν τὴν ἐφέρναμε ἀπ’ ἔξω, ἀποκτήσαμεν Ἑλληνικὰ σπίρτα γιὰ νὰ ἔχωμεν τὰ γνωστὰ οἰκτρὰ ἀποτελέσματα. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν ἀπὸ ἕνα χρόνον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁμιλῶντας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου γιὰ τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, προείπαμεν ὅτι μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον δημιουργεῖται ὅλη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τῆς βιομηχανίας σακχάρεως ἡ Ἑλληνικὴ κατανάλωσις θὰ φάῃ τὴν σάκχαριν ἀκριβώτερην. Καὶ ἔσπευσε νὰ μᾶς διαψεύσῃ τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν πέρασε ὅμως πολὺς καιρὸς καὶ διεψεύσθη ὁ ἴδιος. Πράγματι μία ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ «Μεσημβρινὴ» τὴν 1ην Σεπτεμβρίου ἔγραφε εἰς ἀπάντησιν τῶν σχετικῶν ἀπόψεων: «Παρέχεται ἐπίσημος πληροφορία βεβαιοῦσα, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ δὲν ἦσαν ὀρθοὶ καὶ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ σάκχαρις δὲν θὰ ἦτο ἀκριβοτέρα τῆς εἰσαγομένης, πλὴν τώρα ἀποδεικνύεται, ὅτι λανθασμένοι ἦσαν οἱ ὑπολογισμοὶ τῶν ἁρμοδίων». Ἐὰν δέν ἦταν τραγικὸ τὸ γεγονός, πόσο ἐπιβαρύνθηκε ὁ λαός, θὰ ἦτο μία ἀπὸ τὶς πιὸ εὔθυμες, ὀπερεττικὲς περιπτώσεις ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως στὴν σάκχαριν. Ἐπέβαλε τὴν τευτλοκαλλιέργειαν σὲ 66.000 στρέμματα κι’ αὐτὰ ἀπέδωσαν ἀκαθάριστα ἔσοδα 94 ἑκατομμύρια στοὺς ἀγρότες καὶ ἐπεβλήθησαν 150 ἑκατομ. δραχμαί, ἐπιβάρυνσις στὴν κατανάλωσιν διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ αὐτὴ ἡ παραγωγή. Δηλαδὴ θὰ μποροῦσε μιὰ χαρὰ νὰ βάλλουν 94 λεπτὰ καὶ ὄχι 1½ δρχ. τὸ κιλό, καὶ θὰ ἦταν φθηνότερο γιὰ τὸ λαὸ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῆς ἐπιβαρύνσεως νὰ μοιρασθῇ δωρεὰν εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ νὰ κρατήσουν αὐτοὶ τὰ 66.000 στρέμματα καὶ νὰ τὰ καλλιεργήσουν διὰ νὰ παραγάγουν σιτάρι, βαμβάκι ἢ ἄλλα προϊόντα. Καὶ νὰ μὴ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ ἐπιβάρυνσις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μόνον τὴν πρώτην δόσιν, γιατὶ ὅπως ἔγραψε ἡ «Μεσημβρινή», ἡ ἐπιβάρυνσις δὲν εἶναι τώρα τόσον μεγάλη, γιατὶ τὰ ⅔ τῆς σακχάρεως εἰσάγονται φθηνὰ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ ὅταν αὐξηθῇ ἡ ἐσωτερικὴ παραγωγὴ τῆς σάκχαρης καὶ καλύψῃ τὴν συνολικὴν κατανάλωσιν, ἡ τιμὴ αὐτὴ θὰ φθάσῃ τὶς 16,5 δρχ. τὸ κιλό. Αὐτὸ τὸ κῦμα τῶν ἀνατιμήσεων ἐξανεμίζει τὴν πραγματικὴν ἀγοραστικὴν ἀξίαν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων καὶ τῶν μικρῶν παγίων εἰσοδημάτων, παρὰ τὴν διατυμπανιζομένην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, νομισματικὴν σταθερότητα καὶ τερματίζει τὴν ἐπὶ μίαν 10ετίαν περίπου ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τὸ κῦμα τῶν μεγάλων αὐξήσεων. Μὲ τὴν ἰδίαν τακτικὴν ποὺ ἀντιμετώπισε τὰς ἰδικάς του βιομηχανίας τὸ Κράτος, ἀντιμετωπίζει καὶ τὰ αἰτήματα τῆς προσφιλοῦς της ὀλιγαρχίας. Ἐνῷ ὑπάρχει δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπεμβαίνει διὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ εἰς τὰς συλλογικὰς διαπραγματεύσεις καὶ νὰ σταματᾷ κάθε αὔξησιν καὶ νὰ καθηλώνῃ τὰ ἐπίπεδα τῆς ἀμοιβῆς ἐργασίας δὲν ὑπάρχει καμμία ἐπέμβασις καὶ εἶναι ἀσύδοτοι οἱ Ἠλεκτρικοὶ Σιδηρόδρομοι, ἡ Ἠλεκτρικὴ Ἑταιρεία Μεταφορῶν νὰ αὐξάνῃ τὰ κόμιστρα. Μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ καλοκαιρινὸν γιὰ τοὺς ΣΕΚ, τὸ ἴδιο ἔγινε σχετικῶς. Καθιεροῦται ἡ ἐλευθερία νὰ ἀκριβαίνουν τὰς τιμὰς τῶν κομίστρων χωρὶς ἐπέμβαση τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἐπίκληση κινδύνου τῆς νομισματικῆς σταθερότητος. Ὅταν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ ἡ ὀλιγαρχία ὑπάρχει ἐλευθερία καθημερινῶν ἀνατιμήσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἕνα ἄλλο ζήτημα ὅπου εἶναι ἔκδηλος ἡ Κυβερνητικὴ ἀστοργία στὰ μεγάλα στρώματα εἶναι ἡ ρύθμισις τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους μὲ βαρεῖς ὅρους ποὺ ἐγένετο ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ξένων Σάϋλωκ, ἐνῷ διὰ τοὺς μικρομολογιούχους καὶ μικροκαταθέτας τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐγένετο πλήρης φαλκίδευσις τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν ὑπὸ τὴν μορφὴν δῆθεν τακτοποιήσεως. Ἀλλὰ τὸ ἀποκορύφωμα τῶν λαϊκῶν ταλαιπωριῶν ποὺ ἐξελίσσεται πραγματικὰ εἰς ἐθνικὴν τραγῳδίαν εἶναι ἡ χαριστικὴ βολὴ ποὺ δέχεται μὲ τὰς πλημμύρας ἡ ρημαγμένη ἀγροτιὰ καὶ ἐντελῶς ξεχωριστὰ οἱ κοιλάδες τοῦ Ἕβρου, τοῦ Στρυμόνα, καὶ τοῦ Νέστου, οἱ καταστροφὲς τοῦ ζωϊκοῦ κεφαλαίου, ἡ καταστροφὴ τῶν καλλιεργειῶν καὶ τῆς σπορᾶς, ἡ ἀπόγνωσις τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ. Ἤδη ἡ κατάστασις τῆς ὑπαίθρου ἤτανε τραγική. Ἡ ὑπερχρέωσις, ἡ ἀδιαφορία στὶς τόσες ὑποδείξεις μας νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, ἡ ἀσυδοσία γιὰ τὴν εἰσβολὴ μὲ τιμὲς ἐπιδοτούμενες, μὲ τιμὲς ντάμπιγκ, ἀμερικανικῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ὁμοειδῶν πρὸς ἐκεῖνα ποὺ παράγονται εἰς τὸν τόπον μας, σταριοῦ βαμβακιοῦ, σπορελαίου. Ὁ ἀνταγωνισμὸς πάλιν μὲ ἐπιδοτήσεις, μὲ ντάμπιγκ καὶ μὲ μακροπρόθεσμες πιστώσεις εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν τῶν Ἀμερικανικῶν καπνῶν ποὺ συντρίβουνε τοὺς δικούς μας καπνοκαλλιεργητάς. Ἡ μὴ σωστὴ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ἀποστραγγίσεως καὶ ἀρδεύσεως ποὺ ἤτανε ἀναγκαία εἴτε ἐξ αἰτίας κακοτεχνιῶν τῶν προσφιλῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐργολάβων, εἴτε ἐξ αἰτίας διότι ἐκτελοῦνται τὰ πρωτεύοντα δίκτυα καὶ ἐγκαταλείπεται ὕστερα ἡ πραγματοποίησις τῶν δευτερευόντων καὶ τῶν τριτευόντων καὶ προκαθορίζεται ἡ δημιουργία πλημμυρῶν, ἀκόμη ἡ ἀδιαφορία διὰ τὸν ἐκσυγχρονισμὸν τῶν μεθόδων καὶ τῶν μέσων τῆς παραγωγῆς, ἡ ἀνεπαρκὴς καὶ σὲ τοκογλυφικοὺς τόκους πιστοδότησις τῆς ἀγροτιᾶς, τὸ ὅτι φορτώνουμε στὴν πιὸ ἐξοντωμένη οἰκονομικὰ μερίδα αὐτὴ τοῦ Ἔθνους, ἀσήκωτα φορολογικὰ βάρη ὑπὸ τὴν μορφὴν φορολογιῶν τῶν εἰδῶν λαϊκῆς καταναλώσεως. Τιμὲς ἀσφαλείας κάτω ἀπὸ τὸ παραγωγικὸ κόστος καὶ ἀνεπαρκεῖς συγκεντρώσεις. Ἕνας προγραμματισμένος περιορισμὸς τῶν ἐμπορικῶν διεξόδων τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ποὺ πλεονάζουν καὶ ποὺ ἔχουν σίγουρες ἀγορές, ἰδίως στὶς Ἀνατολικὲς Χῶρες καὶ μάλιστα σὰν μέσα πληρωμῆς προμηθειῶν μας κάτω ἀπὸ πολὺ συμφέροντες ὅρους, ὅπως θὰ ἴδωμεν σὲ λίγο σχετικὰ διὰ τὸ πετρέλαιον καὶ ὄχι μὲ ἐξαγωγὴ πολυτίμου συναλλάγματος. Ἡ σύμβασις Πάπας πράγματι καταργεῖ τὸ δικαίωμα ποὺ εἶχε διαφυλάξει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τὸ πρῶτον Διϋλιστήριον, νὰ εἰσαγάγῃ τὸ 30% πετρέλαιον φτηνό, Σοβιετικό. Ὅλο αὐτὸ τὸ σύστημα ἀντιμετωπίσεως καὶ μεταχειρίσεως τοῦ ἀγρότου σὰν εὐκαιρία πλουτισμοῦ μεγαλεμπόρων καὶ κερδοσκόπων καὶ ἡ ἐφαρμογὴ εἰς αὐτὰ τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ συμπιέζῃ τὰ χαμηλὰ λαϊκὰ εἰσοδήματα ἀκόμη πάρα πέρα, ὅλα αὐτὰ ἔχουν δημιουργήσει τὴν ἀποσύνθεσιν τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας καὶ τὴν διάλυσιν τοῦ ἀγροτικοῦ νοικοκυριοῦ. Τὸ κῦμα φυγῆς καὶ ἐγκαταλείψεως τῆς ὑπαίθρου καὶ εἰς αὐτὰ ὅλα ἔρχεται νὰ προστεθῇ σήμερα τὸ δρᾶμα τὸ ἐπικείμενον, τὸ πραγματοποιούμενον τῶν πλημμυρῶν, τὸ δρᾶμα τῆς καταστροφῆς, τῆς ἐκτεταμένης, ἕνα πραγματικὰ ἐθνικὸ δρᾶμα. Θὰ μᾶς ἀντιτάξῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἦταν μία θεομηνία, ὅτι ἦταν κἄτι, ποὺ δὲν μποροῦσε νὰ προβλεφθῇ, ὅτι ἦταν μία καταστροφὴ διὰ λόγους, ποὺ ξεπερνοῦν τὴν ἀνθρώπινη πρόβλεψη. Μπορεῖ ὁ ἐφετεινὸς χειμῶνας νὰ ἤτανε βαρύτερος ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ὅμως ἤτανε μέσα στὰ προβλεπόμενα πράγματα, γιατὶ κάθε χρόνο καὶ πλημμύρες ἔχομεν καὶ καταστροφὴν ἔχομεν μικρότερης ἴσως ἐκτάσεως καὶ κάθε προνοητικὴ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι διατιμημένα καὶ καθηλωμένα ὅπως οἱ μισθοὶ καὶ αἱ ἀπολαυαὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, αὐτὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ ποικίλες συνθῆκες καὶ παρουσιάζουν καὶ περιόδους αἰχμῆς. Οἱ εὐθῦνες εἶναι πάρα πολὺ μεγάλες καὶ ἰδίως, ἔξω ἀπὸ τὶς κακοτεχνίες καὶ τὶς ἄλλες παραλείψεις, οἱ εὐθῦνες ἀναφέρονται εἰς τὰ βαθειὰ ἴχνη, ποὺ ἀφήνει σὲ ὅλα καὶ στὰ οἰκονομικὰ καὶ στὰ τεχνικὰ ἀκόμη ζητήματα καὶ σὲ κεῖνα τὰ θέματα, ποὺ ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν σωτηρίαν καὶ τὴν ἐπιβίωσιν τῶν πλατυτέρων στρωμάτων, ἡ ψυχροπολεμικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ ἤθελα, κ. συνάδελφοι, μὲ κανένα τρόπο νὰ παρασυρθοῦμε σὲ ἀντιδικία ἐξ αἰτίας τῆς τοποθετήσεώς μου, ὅταν πρόκειται γιὰ τόσο σημαντικὸ ἐθνικὸ θέμα καὶ γι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ ἀκούσητε μία, τὴν πιὸ αὐστηρὴ κριτικὴ αὐτῆς τῆς ψυχροπολεμικῆς νοοτροπίας, ποὺ διατυπώθηκε ἀπὸ τὴν πιὸ δεξιά, ἀπὸ τὴν πιὸ συντηρητικὴ σοβαρὴ ἐφημερίδα τῶν Ἀθηνῶν, ἀπὸ τὴν «Ἑστία». «Δὲν γνωρίζομεν, ἐὰν ἡ πράγματι δραματικὴ κατάστασις, ἡ δημιουργηθεῖσα εἰς τὸν Ἕβρον, συνεπείᾳ τῆς εἰσροῆς τεραστίων ὄγκων ὑδάτων, προερχομένων ἐκ Βουλγαρίας, μὲ ἄμεσον κίνδυνον νὰ κατακλυσθῇ ὁλόκληρος ἡ περιοχὴ τοῦ Σουφλίου, σχετίζεται μὲ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν ἀντιπλημμυρικῶν καὶ ἀρδευτικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἔχουν προτείνει κατ’ ἐπανάληψιν οἱ Βούλγαροι. Τὸ γεγονός, πάντως, ὅτι ὁ ἐν Ἀθήναις ἐπιτετραμμένος τῆς Βουλγαρίας ἀφίκετο εἰς Θεσσαλονίκην, ὅπως συνεργασθῇ μετὰ τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν, διὰ τὴν ἀπὸ κοινοῦ λῆψιν μέτρων πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως εἰς τὸν Ἕβρον, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ σκληρὰ πραγματικότης ἀναγκάζει τὰς δύο χώρας εἰς συνεργασίαν, ἔστω καὶ κατόπιν ἑορτῆς, πρὸς περιορισμὸν τῆς θεομηνίας, ἥτις κατέκλυσεν ἤδη 5000 στρέμματα ἐαρινῆς καλλιεργείας εἰς τὸ Σουφλί, ὑπεχρέωσε τὰς Ἑλληνικὰς ἀρχὰς νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἐκκένωσιν πολλῶν χωρίων καὶ οἰκισμῶν καὶ παρέσυρε γεφύρας καὶ σιδηροδρομικὰς γραμμάς. Ἐρωτᾶται, ὅμως, δὲν θὰ ἦτο προτιμότερον ἀντὶ τῶν σπασμωδικῶν αὐτῶν ἐνεργειῶν ποὺ γίνονται μετὰ τὰς καταστροφάς, νὰ εἶχε δεχθῆ ἡ Κυβέρνησις ἐγκαίρως τὰς Βουλγαρικὰς προτάσεις περὶ διεξαγωγῆς διαπραγματεύσεων διὰ τὴν ἀπὸ κοινοῦ κατασκευὴν τῶν ἔργων εἰς τὸν Ἕβρον; Τὰ ἔργα αὐτὰ ὄχι μόνον θὰ ἀπέτρεπον καταστροφὰς ὡς ἐκείνην ποὺ ἐξέσπασεν ἤδη, ἀλλὰ θὰ ἦσαν καὶ θετικῶς εὐεργετικὰ διὰ τοὺς ἀγρότας τῆς περιοχῆς, ἀφοῦ θὰ συνέβαλον εἰς τὴν ἄρδευσίν της. Ὁ κ. Τοσίτσας ὅμως ἠρνήθη ἐπιμόνως τὴν διεξαγωγὴν διαπραγματεύσεων μὲ τοὺς Βουλγάρους, ἐὰν δὲν ἐρρυθμίζετο προηγουμένως τὸ τελείως ἄσχετον μὲ τὴν ἀσφάλειαν τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν μας ζήτημα τῶν Βουλγαρικῶν πολεμικῶν ἐπανορθώσεων. Μολονότι δὲ εὑρίσκεται πολὺ μακρὰν τῆς Ἑλλάδος τὴν στιγμὴν αὐτήν, στοιχηματίζομεν ὅτι, ἀκόμη καὶ ἂν ἦτο ἐδῶ, ἡ παταγώδης ἀποτυχία τῆς πολιτικῆς του καὶ ἡ ἐξ ὑπαιτιότητός του δημιουργηθεῖσα τραγωδία τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν δὲν θὰ τὸν συνεκίνουν καθόλου. Ἐδῶ ἐχαρίσαμεν ὁλόκληρον Κύπρον εἰς τοὺς Τούρκους καὶ θὰ μᾶς ἐνοχλήσουν αἱ συνεπεία τῆς ἐγκληματικῆς μωρίας μας, προκληθεῖσαι πλημμῦραι εἰς τὰ σύνορα; Εἶναι ἄλλως, γνωστὸν ὅτι, ἀντὶ τοῦ «μετ’ ἐμὲ ὁ κατακλυσμός», τοῦ Λουδοβίκου ΙΕʹ, ὁ κ. Τοσίτσας ἔχει ὡς σύνθημα τὸν κατακλυσμὸν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του. Κύριοι συνάδελφοι, ὁπωσδήποτε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθοῦν τὰ μέτρα ἐκεῖνα ποὺ προτείναμε μὲ τὴν πρότασίν μας μὴ νομοθετικοῦ περιεχομένου, αὐτὴν ποὺ ἀπέρριψε τὴν συζήτησίν της ἡ Κυβέρνησις, ἐπιδεικνύοντας ἀδιαφορίαν ἐμπρὸς εἰς μίαν τρομακτικὴν τραγῳδίαν. Εἶναι τὰ μέτρα γιὰ τὴν διάσωσιν τῶν πληθυσμῶν καὶ τοῦ ζωϊκοῦ κεφαλαίου, γιὰ τὴν πρόληψιν τῶν ζημιῶν ποὺ ἀπειλοῦνται μὲ τὸ λιώσιμο τῶν πάγων καὶ τῶν χιόνων καὶ μὲ τὶς καινούργιες βροχές, γιὰ τὴν προώθησιν τροφίμων, φαρμάκων καὶ ζωοτροφῶν, γιὰ τὴν κινητοποίησιν ὅλου τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ γιὰ νὰ δοθῇ ἡ μάχη τῆς σωτηρίας, γιὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν καλλιεργητῶν καὶ τῶν δενδροφυτειῶν ἀπὸ τὸν Ο.Γ.Α., ὅπου εἶναι ἠσφαλισμένοι, γιὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ζωϊκοῦ κεφαλαίου καὶ τῶν ρημαγμένων ἐγκαταστάσεων, μὲ τὴν παροχὴν ἀντιστοίχων μακροπροθέσμων δανείων, γιὰ συσσίτια στὶς πόλεις καὶ ἐπὶ τέλους ἐπάνω ἀπὸ ὅλα γιὰ τὴν ἀναστολὴν καὶ ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, χωρὶς τὴν ὁποίαν θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐρημώνεται ἡ ὕπαιθρος. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Σάββατον διανεμήθηκε ἡ στατιστικὴ τοῦ 1962. Εἶμαι φανατικὸς ἀναγνώστης τῶν στατιστικῶν καὶ βλέπω ἐκεῖ μέσα τὴν φωτογραφίαν τῶν πεπραγμένων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖ δὲν μποροῦν νὰ κρυβοῦν. Εἶναι 38 οἱ ἐπαρχίες ποὺ ἀπὸ τὴν μία ἀπογραφὴ ἕως τὴν ἄλλην ἔχουν χάσει ἄνω ἀπὸ 20% τοῦ πληθυσμοῦ των Ναύπακτος, Κύθηρα, ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι τῆς Κεφαλληνίας, τῶν Κυκλάδων, τῆς Λέσβου, τὸ Γύθειον, τὸ Οἴτυλο, ἡ Ἀρκαδία, τὰ Καλάβρυτα καὶ σ’ αὐτὲς τὶς περιοχὲς τῆς χώρας οἱ 1.260.000 τῶν κατοίκων τους περιωρίσθηκε εἰς 990.000 καὶ εἶναι χαρακτηριστικὸ πῶς συμβαδίζει ἡ ἐγκατάλειψις τῆς ὑπαίθρου ἀπὸ τοὺς χωρικοὺς μὲ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ὑπαίθρου ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς τὴν ἰδίαν στατιστικὴν ποὺ σᾶς ἀνέφερα, τῆς Βιομηχανικῆς ἐρεύνης, φαίνεται ὅτι ἐνῷ ἀντιστοιχεῖ εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας κατὰ κεφαλὴν ἐτησία κατανάλωσις ἠλεκτρικοῦ ρεύματος διὰ τὸ 1960, 227 ὡριαῖα κιλοβάτ, εἰς τὴν Ἀττικὴν 644, ἐνῷ οἱ παρὰ πάνω περιφέρειες ἔχουν γύρω στὰ 20 κιλοβὰτ μὲ ἔσχατα ὅρια τὴν Εὐρυτανίαν ποὺ ἔχει 7,30, τὴν Χαλκιδικὴν 8 κιλοβὰτ καὶ τὴ Θεσπρωτία 10. Κύριοι συνάδελφοι, μέσα εἰς τὸν ἴδιον κύκλον τῶν εὐθυνῶν ποὺ ὑπεγράμμισεν ἡ «Ἑστία», τὴν ἄσκησιν ψυχροπολεμικῆς πολιτικῆς, τὴν ἀποφυγὴ γιὰ τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν σχέσεων μὲ τοὺς γείτονας, δημιουργεῖ βαρέα ἀποτελέσματα πρῶτα–πρῶτα ἐπάνω εἰς τὴν ἐξασφάλισιν καὶ τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐθνικῆς ἀκεραιότητος. Εἶναι βαρυσήμαντος μία συνέντευξις ποὺ ἐδημοσίευσαν τὰ «Νέα» τοῦ Σαββάτου μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Βουλγαρίας. Μιλῶντας διὰ τὴν δυνατότητα μεταφορᾶς προϊόντων ἀπὸ Ἑλληνικοὺς λιμένας λέγει: «Ἡ μεταφορὰ βουλγαρικῶν προϊόντων μέσῳ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἑλληνικῶν λιμένων, θὰ εἶναι ὠφέλιμος διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι τὰ κέρδη ποὺ θὰ προκύψουν ἀπὸ αὐτὴν θὰ εἶναι μεγάλα, κατὰ πρῶτον λόγον ἀπὸ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν βουλγαρικῶν προϊόντων ποὺ θὰ κατευθύνωνται εἰς τὰς ἄλλας χώρας καὶ ἀπὸ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ἐργατικῶν χειρῶν. Λαμπρὸν παράδειγμα ἀποτελεῖ ὁ λιμὴν τῆς Βηρυττοῦ ποὺ χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν βουλγαρικῶν προϊόντων, τῶν προοριζομένων διὰ τὰς Ἀραβικὰς χώρας. Βέβαια, ἡ χρησιμοποίησις τῶν Ἑλληνικῶν λιμένων διὰ τὰς μεταφοράς μας, δὲν σημαίνει ὅτι ἔχομεν βλέψεις ἐπ’ αὐτῶν. Ἡ Βουλγαρία δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως διεκδίκησιν ἐπὶ ξένων ἐδαφῶν. Εἰς τοὺς Ἑλληνικοὺς λιμένας, θὰ εἴμεθα μόνον φιλοξενούμενοι καὶ πελάται ἐπὶ τῇ βάσει αὐστηρῶν καὶ συγκεκριμένων συμβατικῶν ὑποχρεώσεων. Προνόμια δὲν ἐπιζητοῦμεν. Θέλομεν μόνον τὴν διαφύλαξιν τῶν ἀμοιβαίων συμφερόντων καὶ ὠφελημάτων». Εἶναι μία εὐκαιρία ἀσκήσεως ἐποικοδομητικῆς πολιτικῆς αὐτὴ ἡ ἀπερίφραστος δήλωσις, ἀνεπιφυλάκτου σεβασμοῦ τῆς ἀκεραιότητος τῆς χώρας. Ἄλλωστε, ἀπὸ καιροῦ ὑπάρχει ἡ δήλωσις καὶ ἡ πρότασις, ὥστε ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ καθεστῶτος τῶν Βαλκανίων, νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῶν δύο μεγάλων δυνάμεων, τῶν Η.Π.Α. καὶ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Ὅμως δὲν θέλετε νὰ χάσετε τὸ ὅπλον τῆς ἐσωτερικῆς δημαγωγίας, τῆς πατριδοκαπηλίας καὶ τῆς ἀπευθύνσεως κατηγορίας διὰ μὴ «ἐθνικοφροσύνην». Ἔπειτα, ἡ ἀνάγκη νὰ διατηρηθῇ εἰς ὑψηλὸν βαθμὸν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν πολεμικῶν δαπανῶν, ἡ ἀνάγκη νὰ διατηρηθῇ ἡ ἐξάρτησις τῆς χώρας, δηλαδὴ ἡ βοήθεια τοῦ ὀλιγαρχικοῦ καθεστῶτος ἀπὸ ξένας ἰμπεριαλιστικὰς δυνάμεις, ἀπωθεῖ καὶ ἀποτρέπει τὴν ἄσκησιν μιᾶς πολιτικῆς σύμφωνης μὲ τὰ πάγια καὶ μόνιμα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἀναφέροντας ὅτι καὶ ἀπὸ ἕνα ἄλλο κυβερνητικὸν περιοδικόν, τὴν «Ἐθνικὴν Ἀνασυγκρότησιν» τοῦ Ἰανουαρίου, ὅπου ἔχει δημοσιευθῆ ζητηθὲν καὶ γραφὲν εἰδικὰ διὰ τὴν «Ἐθνικὴν Ἀνασυγκρότησιν» ἕνα ἄρθρον τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς Βουλγαρίας, ποὺ παρέχει πολύτιμες ἐνδείξεις καὶ στοιχεῖα διὰ τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας καὶ τὰ συμφέροντα ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀνταλλαγῶν καὶ τῆς ἐπικοινωνίας τῶν δύο χωρῶν. Θὰ ἤθελα, ὅμως, νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐνῷ τρικλίζουμε ἐμπρὸς εἰς τὰ προβλήματα ποὺ δημιουργοῦν αἱ ρωγμαὶ εἰς τὸ ΝΑΤΟ καὶ εἰς τὴν ΚΕΑ, ἐνῷ βυθιζόμεθα ὁλοὲν καὶ περισσότερον μὲ τὸ ξεπούλημα καὶ τὴν οἰκονομικὴν ὑποδούλωσιν εἰς τὴν ξένην ἐξάρτησιν, ἐνῷ ἔχομεν ὑποταχθῆ καὶ εἰς τοὺς μιλιταριστὰς τοῦ Πενταγώνου καὶ εἰς τοὺς ρεβανσιστὰς τῆς Βόννης, ἔχουμε ὅλη τὴν διάθεση νὰ βρεθοῦμε εἰς τὸν φασιστικὸ ἄξονα Παρίσι–Βόννη–Μαδρίτη καὶ πάλιν ταλαντευόμεθα, διότι προσδοκῶμεν ἄλλα ὠφελήματα ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ἐνῷ ἔχομεν ἕνα χάος σχετικῶς μὲ τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικὴν καὶ διαψεύδεται, ὅ,τι ἐχαράξαμεν γιὰ νὰ βασίσουμε τὴν ἐξωτερικὴν ἀσφάλειαν καὶ πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος, ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἐμμένωμεν εἰς τὸν ρόλον τῶν διεθνῶν προβοκατόρων καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἄξια στιγματισμοῦ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔπεσε εἰς τὸ στόμα τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος κατὰ τὸ τελευταῖον του ταξίδι μὲ μίαν τελείαν ἔλλειψιν συναισθήσεως τοῦ μέτρου καὶ τῶν ἀναλογιῶν μέσα εἰς μίαν συνοριακὴν προστριβὴν δύο γιγαντιαίων λαῶν, ἔθεσε ἐκεῖνα τὰ λόγια ποὺ ἔθεσεν, ὄζοντα μιᾶς διαθέσεως νοσταλγίας τῶν κορεατικῶν, γιὰ νὰ δεχθῇ ἀπὸ τὸν σώφρονα καὶ ψύχραιμον Παντίτ–Νεχροῦ τὴν ψυχρολουσίαν «μικροί μου γιὰ κυττάξετε στὴν γειτονιά σας νὰ δημιουργήσητε μίαν ἀπύραυλον ζώνην γιὰ νὰ σωθῆτε ἀπὸ ὁλοκληρωτικὴν ἐξόντωσιν». Ἀντιθέτως, ὅμως, πρὸς τὶς φρόνιμες αὐτὲς συμβουλές, τὸ ξήλωμα τῶν βάσεων πυραύλων στὴν Τουρκία καὶ στὴν Ἰταλία ἐνοχλεῖ πολὺ τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἶναι διατεθειμένη ὄχι μόνον νὰ διαθέσῃ τὴν Κρήτη διὰ τὴν διευκόλυνσιν τῶν ὑποβρυχίων μὲ τὰ πολάρις, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀσκήσῃ ἐπιρροὴν καὶ ἐπὶ τῆς Κύπρου πρὸς τὸν ἴδιον ἀκριβῶς σκοπόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ κρίσις τῆς Κούβας ἀπέδειξεν, ὅτι ἐνῷ σπαταλῶνται ἀντιπαραγωγικὰ ἰλιγγιώδη ποσὰ διὰ τὴν δῆθεν ἐθνικὴ ἄμυνα τῶν διαφόρων χωρῶν ποὺ ἀποσπῶνται ἀπὸ τοὺς λαοὺς καὶ δυσκολεύουν τὴν ἄσκησιν πολιτικῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἀλλὰ γεμίζουν τὰ χρηματοκιβώτια τῶν ἐμπόρων τοῦ πολέμου, ἐπεβεβαίωσεν ἡ κρίσις τῆς Κούβας, ὅτι αὐτὸ ποὺ μὲ τὶς παλαιὲς ἀντιλήψεις ἐλέγετο ἐθνικὴ ἄμυνα, εἶναι ἔννοια ἀνύπαρκτη εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν πυραύλων, καὶ ὅτι ἡ μόνη πραγματικὴ ἄμυνα τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους εἶναι αὐτὸ ποὺ πάντα διεκηρύσσαμεν, ἡ προάσπισις τῆς εἰρήνης, ἡ λύσις κάθε διαφορὰς μὲ διαπραγματεύσεις, μὲ συμβιβασμοὺς καὶ ἀμοιβαῖες ὑποχωρήσεις, ἡ πολιτικὴ τῆς συνυπάρξεως. Ὅμως εἰς τὸ μολὼχ τῆς ψυχροπολεμικῆς τακτικῆς ὄχι μόνον διατηρεῖται τὸ ἴδιον ἀβάστακτον ὕψος πολεμικῶν δαπανῶν εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν τοῦ κ. Θεοτόκη, ποὺ ἐπιβαρύνονται οἱ πλούσιοι σύμμαχοί της, τὸ Βέλγιον, ἡ Ἰταλία, καὶ ἡ Δανία, ἀλλὰ τὰ προσαυξάνουν ἀκόμη μὲ ἄλλα 210 ἑκ. δραχμ. καὶ φυσικὰ ὅταν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἑπτὰ χρόνια τώρα στὴν ἐποχὴ Κυβερνήσεων τοῦ κ. Καραμανλῆ κάθε χρόνο ὁ ἀπολογισμὸς δείχνει ὅτι πραγματοποιήθηκαν πολὺ λιγώτερες ἐπενδύσεις ἀπὸ τὶς προβλεπόμενες, πολὺ περισσότερες πολεμικὲς δαπάνες ἀπὸ τὶς προβλεπόμενες, ὅταν αὐτὸ εἶναι πάγιον καὶ ὅταν πέρυσι εἶχε προβλεφθῆ μείωσις τῶν πολεμικῶν δαπανῶν κατὰ 60 ἑκατ. καὶ πραγματοποιήθηκε αὔξησις κατὰ 203 ἑκατομ. εἶναι φανερὸ ὅτι τὸν αὐξάνετε ὑπέρμετρα τὸν προϋπολογισμὸν στρατιωτικῶν δαπανῶν παρὰ τὴν περικοπὴν τῆς λεγομένης βοηθείας. Ἔτσι ἐπαληθεύεται τὸ γνωστὸν ἀπόφθεγμα τοῦ Νέλσωνος Ροκφέλλερ στὸ ὑπόμνημά του πρὸς τὸν Ἀϊζενχάουερ, ὅτι τὸ ἀγκιστρωμένο ψάρι δὲν χρειάζεται δόλωμα. Ἔχει ἀγκιστρωθῆ ἡ Κυβέρνησις σὲ μιὰ πολιτικὴ ποὺ εἶναι ἀντίθετη πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους καὶ ἐξακολουθεῖτε νὰ τὴν ἀσκῆτε. Ἂς μὴ ὑπάρχῃ Παιδεία, ἂς πεινάῃ ὁ λαὸς καὶ ἂς ὑποφέρῃ, ἂς καθυστερῇ ἡ ἀνάπτυξις, ἀλλὰ ὅλα κι’ ὅλα τὶς πολεμικὲς δαπάνες σταθερὰ θὰ τὶς αὐξάνετε καὶ ἂς κόβουν καὶ τὴν βοήθεια. Ἔτσι φθάσαμε στὸν ἀντιπαραγωγικώτερο προϋπολογισμὸ ποὺ ἐγνώρισε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Εἶναι προϋπολογισμὸς ἐλλειμματικός, μὲ κεκαλυμμένα ἐλλείμματα καὶ ἀπὸ τὸ λογαριασμὸ ἐφοδίων καὶ ἀπὸ τὸ κυμαινόμενο χρέος καὶ ἰδίως τὰ ἔντοκα γραμμάτια, περιέχει ἀπίθανες προβλέψεις πιστώσεων, λ.χ. ἕνα δισεκατομμύριον δραχ. ἀπὸ τὸ κονσόρτσιουμ, ποὺ κανένας δὲν γνωρίζει ἐὰν θὰ δώσῃ καὶ τί, ἀπὸ ἕνα κονδύλιον ἐξυπηρετήσεως δημοσίου χρέους, ποὺ κάθε χρόνον γιγαντώνεται σὰν κακοήθης ὄγκος καὶ πολὺ σύντομα θὰ ξεπεράσῃ καὶ τὸ κονδύλιον τῶν πολεμικῶν δαπανῶν καὶ δὲν θὰ ἀφήσῃ καμμιὰ δυνατότητα γιὰ ἐπενδύσεις παραγωγικές, διὰ παραγωγικὸ προσανατολισμὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ μας. Καὶ ἀκόμη προκαθορίζει, μὲ τὸν μορφινισμὸν τοῦ κάθε χρόνο μεγαλυτέρου δανεισμοῦ προκαθορίζει καὶ τὴν χρεωκοπίαν τῆς πολιτικῆς τῆς νομισματικῆς σταθερότητος καὶ τὴν χρεωκοπίαν, ἀπὸ ἀπόψεως ἰσοζυγίου ἐξωτερικῶν πληρωμῶν. Ὁ προϋπολογισμός, ἐξ ἄλλου αὐτός, εἶναι ἕνας προϋπολογισμός, βαρβάρου κράτους, ἕνας προϋπολογισμὸς ἔξω ἀπὸ τὸ νόημα τῶν σημερινῶν καιρῶν, ἕνας προϋπολογισμὸς ποὺ προσιδιάζει σὲ κανένα ἐμιρᾶτο τοῦ Περσικοῦ Κόλπου, ὅπου τὰ πολλὰ πᾶνε εἰς τὸν Ἐμίρην καὶ εἰς τὴν παρέα του καὶ εἰς τὶς δαπάνες διὰ τὴν συντήρησιν τῶν δυνάμεων ποὺ τὸν περιφρουροῦν καὶ ἐλάχιστα εἰς τὶς λαϊκὲς ἀνάγκες. Ἕνας προϋπολογισμὸς μὲ πρόβλεψι διὰ τὴν Παιδείαν χαμηλότερη ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλο Κράτος πολιτισμένο ἢ ἡμιπολιτισμένο, ἔξω ἀπὸ τοὺς Ἱσπανοὺς καὶ τοὺς Πορτογάλους, μὲ τοὺς ὁποίους τόση παρουσιάζομεν συγγένειαν. Ἕνας προϋπολογισμὸς μὲ στοιχειώδη, σχεδὸν ἀνύπαρκτα κονδύλια κοινωνικῆς προνοίας καὶ ἕνας προϋπολογισμὸς μὲ σκέλος ἐσόδων καθαρὸ ταξικό, ποὺ συντρίβει τὸν λαὸν κάτω ἀπὸ ἀσήκωτα ἔμμεσα φορολογικὰ βάρη πάνω εἰς τὰ εἴδη πλατειᾶς λαϊκῆς καταναλώσεως καὶ παρέχει ὅλες τὶς ἀσυδοσίες στὴν ὀλιγαρχία, προκαλεῖ ἔτσι ὑψηλὸν κόστος ἐργασίας, ὑψηλὸν κόστος ζωῆς καὶ ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν μὲ τὶς ἐπαγγελίες ποὺ εἶναι ὅρος ὑπάρξεως τῆς χώρας ὕστερα ἀπὸ τὴν σύνδεσίν της μὲ τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, μὲ τὶς ἐπαγγελίες γιὰ τὴν μείωση τοῦ παραγωγικοῦ κόστους. Ἕνας προϋπολογισμὸς πού, γιὰ πρώτη φορά, θέτει τέρμα σὲ περαιτέρω ἐπενδύσεις γιὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας τῆς χώρας ἕνας προϋπολογισμὸς πού, γιὰ πρώτην φοράν, δὲν περιέχει πρόβλεψιν ὅτι θὰ περιορισθῇ ἡ φοροδιαφυγή, αὐτὴ ἡ μάστιξ ποὺ πλήττει τὸν λαὸ καὶ συντελεῖ εἰς τὴν διαφυγὴν τῶν ὑποχρεώσεων καὶ τῶν βαρῶν ἀπὸ ἐκείνους ποὺ πραγματικὰ μποροῦν νὰ τὰ φέρουν. Εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, κύριοι, ἡ παράδοσις εἰς τὸ ξένον κεφάλαιον καὶ εἰς τὸν ἀδυσώπητον ἀνταγωνισμὸν τῶν ξένων ἑταιρειῶν ποὺ σαρώνουν ἀλύπητα τὶς ἐθνικὲς ἐπιχειρήσεις, ἔχομεν μίαν χρεωκοπίαν ὅλης τῆς βιομηχανικῆς πολιτικῆς ποὺ ἀσκήθηκε, Λάρυμναν, Πτολεμαΐδα, Διϋλιστήριον, σπίρτα, σάκχαρι, ἕνα σωρὸ ἄλλα, ἔχομεν ἕνα κατάλογον ἔργων ποὺ κάθε τόσο ἀναγγέλλει καὶ ξαναναγγέλλει διὰ νὰ μὴ πραγματοποιοῦνται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὶς ἐμπορικὲς ἐκθέσεις καὶ εἰς τὰ δεῖπνα, ποὺ ἐγκαινιάζονται πομπωδῶς καὶ ὕστερα ἐγκαταλείπονται. Ἔχομε τὴν διάψευσιν τῶν προβλέψεων τοῦ προγράμματος τοῦ 5ετοῦς, μίαν αὔξησιν ἐμφανιζομένην τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος διὰ τὸ 1962 γύρω εἰς τὰ 30%, ἀλλὰ αὔξησιν σὲ τρέχουσες δραχμὲς πού, ἐὰν ὑπολογισθῇ ἡ αὔξησις τοῦ τιμαρίθμου ἐκμηδενίζεται. Γιὰ νὰ δημιουργηθῇ σύγχυσις ἔχει ἐγκαταλειφθῆ ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος σὲ σταθερὲς τιμές. Ἔτσι λοιπὸν θὰ φθάσωμεν καὶ θὰ ξεπεράσωμεν καὶ θὰ ἀνταγωνισθῶμεν τὰ μεγαθήρια τοῦ Ροὺρ καὶ τῆς Λωρραίνης; Ἔχω ἕνα χθεσινὸ φύλλο τοῦ ἐπισήμου δελτίου τῆς ΕΟΚ τῆς 4.2.63, ὅπου ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀντιπροέδρου της Μαρζολὲν λέγει, ὅτι ἐπραγματοποιήθηκε 4,5% αὔξησις ἐκεῖ, ὅταν ἡμεῖς ἐπραγματοποιήσαμεν 0. Ἕνας σχεδιασμός, ἂν μπορῇ νὰ ἀποκληθῇ σχεδιασμὸς ποὺ δὲν αὐξάνει τὶς εὐκαιρίες ἀπασχολήσεως καὶ ἔτσι προσδιορίζει τὴν αἱμορραγίαν, τῆς φυλῆς, ἀπειλητικὸς ἀριθμὸς εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ὑποχρεώσεών μας πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα. Μία ἐξάρθρωσις τῆς ΔΕΗ, ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελῇ τὸ νευρικὸν σύστημα τῆς οἰκονομικῆς μας ἀναπτύξεως, ἕνα ἀδιέξοδο στὶς τηλεπικοινωνίες. Ὁ παλαιὸς ἀρχιμηχανικός των, εἰς μίαν σειρὰν ἐνδιαφερόντων ἄρθρων του, φθάνει εἰς τὴν διαπίστωσιν ὅτι, «ἀνύπαρκτος ἢ ὑποτυπώδης ἔστω εἶναι ὁ γενικὸς σχεδιασμὸς τῆς ἀναπτύξεως, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ ἔχῃ εἰς τὴν χώραν μας ἀναπτυχθῆ μία νέα φεουδαρχία, ἐξ ἴσου μὲ τὴν μεσαιωνικὴν πρόγονόν της, ἀνασταλτικὴ τῆς ἐθνικῆς μας ἀναπτύξεως, αἱ δὲ δημόσιαι ἐπιχειρήσεις μας, μὲ μονοπωλειακὰς ἐπιβαρύνσεις εἰς τὴν ἄντλησιν τῶν πόρων των, μὲ τὴν ἀρχὴν τῆς δῆθεν ἀκαταλλήλου τῶν τεχνοοικονομικῶν μεθόδων καὶ μὲ τὴν καλύπτραν τοῦ ἀπορρήτου ἐναντίον τοῦ κρατικοῦ καὶ τοῦ δημοσίου ἐλέγχου, δημιουργοῦν εἰς βάρος τοῦ συνόλου βάσεις κλειστῶν καὶ ἀθεμίτων συμφερόντων». Τὸ ἴδιον χάος, ὁ ἴδιος Παναμᾶς στὴν κολοσσιαία διαχείρισι τοῦ λογαριασμοῦ τῶν ἐφοδίων, ποὺ μόνον εἰς τὴν περυσινὴν χρῆσιν παρουσίασεν ἕνα ἔλλειμμα 1.800.000.000, χωρὶς καθόλου νὰ σημειωθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλη ἡ διαδικασία τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ τῆς ἐκβιομηχανοποιήσεως ἀδιαφορεῖ ἀπεριόριστα διὰ τὴν οὐσίαν, ἔχει χρεωκοπήσει, ἄλλωστε, παντοῦ. Ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν δημιουργίαν εὐκαιριῶν ἐκνόμων κερδῶν, διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῶν ὁποίων ξεπωλοῦνται οἱ παραγωγικοὶ πόροι καὶ ἡ Ἑλλὰς γίνεται ἀποικία τύπου Κατάγκας ἢ τύπου Γαλλικῆς Ἰνδοκίνας. Ἀντηχεῖ ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ τρομερὴ διαπίστωσις, τὰ τρομερὰ συμπεράσματα, διὰ τὴν σύμβασιν Τὸμ Πάπας, τὴν πιὸ ρυπαρὴ καὶ κακοήθη σύμβασιν ποὺ ἐγνώρισε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀγωνιωδῶς, προσεπάθησε νὰ μπερδέψῃ μὲ ταχυδακτυλουργικοὺς ἀριθμοὺς τὴν ἀμείλικτην ἀλήθειαν. Προσεπάθησε νὰ παραστήσῃ λ.χ., ὅτι τάχα, μετὰ τὴν ἐπιστροφὴν πρὸς τὸ Δημόσιον ὡρισμένων κερδῶν, δὲν ἔχομεν προϊὸν εἰς τὴν θύραν τοῦ διϋλιστηρίου ἀκριβώτερον ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ θὰ μᾶς ἔλθῃ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Αὐτὸ εἶναι ἕνα σόφισμα καταφανὲς καὶ διὰ τὰ μικρὰ παιδιά. Ἡ Ἑλλὰς παίρνει ἀργὸν πετρέλαιον, ἡ Ἰταλία παίρνει ἀργὸν πετρέλαιον, ἡ Τουρκία παίρνει ἀργὸν πετρέλαιον, τὰ διϋλίζουν, καὶ θὰ ἔπρεπε, ἑπομένως, διὰ νὰ ὑπάρχουν ἴσοι ὅροι, νὰ εἶναι ἴσες οἱ τιμὲς εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς. Νὰ συγκρίνουμε τὶς τιμὲς Ἰταλικῶν ἢ Τουρκικῶν ἑτοίμων προϊόντων ὅσο κοστίζουν στὴν Ἰταλίαν ἢ τὴν Τουρκίαν μὲ τὶς τιμὲς τῶν δικῶν μας στὴν Ἑλλάδα. Ἂν συγκρίνωμεν κόστος παραγωγῆς δικῶν μας ἑτοίμων μὲ τὰ ἕτοιμα Ἰταλικὰ ἢ Τουρκικὰ ἐπιβαρυμένα καὶ μὲ τοὺς δευτέρους ναύλους γιὰ νὰ φτάσουν ἐδῶ εἶναι φανερό, ὅτι συγκρίνουμε ὀνόματα, προσθέτουμε ἕνα δεύτερο στοιχεῖο κόστους στὰ ξένα, τὰ ναῦλα, γιὰ νὰ δείξουμε φτηνὰ τὰ δικά μας. Συγκαλύπτουμε δηλ. τὴν ἀλήθεια; Καὶ μᾶς εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι δὲν ζημιώνεται τὸ Δημόσιον ἂν ἀγοράζῃ εἰς τὰς τιμὰς τοῦ LOW PLATT'S. Ἦταν σαφὲς ἀπὸ ὅσα παρουσιάσαμεν πόσον ζημιώνεται μὲ τὸ νὰ παραιτηθῇ τοῦ προνομίου νὰ φέρῃ 30% τοῦ πετρελαίου ἀπὸ τὴν Σ. Ἕνωσιν, πληρωνόμενον μάλιστα μὲ ἀγροτικά μας προϊόντα ποὺ ἀλλοιῶς δὲν ἔχουν διέξοδον. Ὅταν τὸ 1960 τὸ Σοβιετικὸν πετρέλαιον μᾶς ἐκόστιζε 490 δρχ. τὸ πετρέλαιον τοῦ Ἰρὰν τὸ πληρώναμε 615. Εἶναι στοιχεῖα ἀπὸ τὴν στατιστικὴν τῆς ἐθνικῆς ὑπηρεσίας μηνιαίων δελτίων τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου. Τὸ 1961 τὸ Σοβιετικὸν εἶχε 456 καὶ τοῦ Ἰρὰν 625. Τὸ 1962 τὸ Σοβιετικὸν 462 καὶ τὸ Σαουδαραβικὸν 705. Ὅλη αὐτὴ ἡ σπατάλη, ἡ ἀδιαφορία διὰ τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ κόσμου, διὰ νὰ δημιουργηθῇ εὐκαιρία πλουτισμοῦ εἰς τὸν Πάπας, ὅλη αὐτὴ ἡ κατάστασις ποὺ περιέχει σπατάλην τοὐλάχιστον 100 ἑκ. δολλαρίων, εἶναι μία ἐπὶ μέρους ἐφαρμογὴ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐννοεῖ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν ἡ Κυβέρνησις— οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς δρακὸς μεσαζόντων καὶ κομπιναδόρων, ὄχι οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας— ὄχι προϊόντα ποὺ νὰ βελτιώνουν τὴν θέσιν καὶ τὰς προϋποθέσεις ἀσκήσεως ἀνταγωνισμοῦ ἀπὸ μέρους τοῦ συνόλου τῆς οἰκονομίας. Καὶ δὲν ἔχει περάσει πολὺς καιρὸς ἐπίσης ἀπὸ τότε ποὺ ἦλθεν ἐδῶ μία ἄλλη τερατώδης σύμβασις, ἡ σύμβασις τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν, ποὺ τρία χρόνια τὴν κτενίζανε καὶ τὴν συζητούσανε καὶ ἤρκεσαν τρία τέταρτα τῆς ὥρας ἐδῶ μέσα— τόσο δὲν ἀντεῖχε εἰς τὴν δημοσίαν κριτικὴν— ὥστε νὰ περισωθοῦν ἀπὸ τὰ πολλὰ ποὺ ξεσκεπάστηκαν— καὶ δὲν τὰ ἐδέχθη ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία— νὰ περισωθοῦν τοὐλάχιστον 3–4 ἑκατ. δολλάρια. Ἀποκορύφωμα αὐτῆς τῆς σάπιας, τῆς διεφθαρμένης εἰς τὴν οὐσίαν της, πολιτικῆς ἐφαρμογῆς τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἶναι ἡ περίπτωσις, ποὺ ἦλθε μέχρι τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων, τῆς δημιουργίας μὲ χαριστικὰς πράξεις, μὲ δανεισμὸν συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος, μὲ ἕνα σωρὸ ἀπαραδέκτους καὶ σκανδαλώδεις τρόπους, ἑνὸς οἰκονομικοῦ πολύποδος στενὰ συνδεδεμένου μὲ πολλοὺς τρόπους, μὲ τὴν Κυβέρνησιν, τοῦ συγκροτήματος Ἀνδρεάδη. Ἐδώσαμεν τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῆς Ἰονικῆς —Λαϊκῆς, τὸν διευκολύναμεν, αὐτὸν τὸν ἀδίστακτον κερδοσκόπον νὰ ἐπιβάλῃ μία σιδερένια χειρολαβὴ ἐπάνω εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ νὰ μετατραπῇ σχεδὸν εἰς δικτάτορά της. Τὸν διορίζει ἡ Κυβέρνησις σὰν ἐκπρόσωπον τῶν Ναυτεργατῶν εἰς τὸ Ν.Α.Τ. διὰ νὰ ὑποχρεώσῃ τὰ ἱερὰ ἀποθέματα τῶν Ἑλλήνων ἐργατῶν θαλάσσης νὰ κατατεθοῦν σχεδὸν εἰς μία χρεωκοπημένη Τράπεζα— θυγατέρα τῆς Ἐμπορικῆς, ὅπως βγαίνει ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις ἐλέγχου τῶν Ἄγγλων ὁρκωτῶν λογιστῶν— σχεδόν, λέγω, χρεωκοπημένην καὶ ἀπὸ ἐκεῖ νὰ τὰ δανεισθῇ προσωπικῶς μὲ ἀντίκρυσμα... Μὲ ἀντίκρυσμα, φυσικά, καὶ ἀσφάλεια τὸ κομπόδεμα τῶν μικρῶν καταθετῶν εἰς τὸ συγκρότημα τῶν Τραπεζῶν. Ἀποκαλύπτονται λαθρεμπόρια συναλλάγματος, ἀποκαλύπτεται, ὅτι παρεβιάσθη ἡ νομιμότης, ἡ νομοθεσία διὰ τὰς Α. Ἑταιρείας, ἡ νομοθεσία διὰ τὸ χαρτόσημον, ἡ νομοθεσία διὰ τὴν φορολογίαν εἰσοδήματος, οἱ ἀποφάσεις τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀπεκαλύφθη δημοσίᾳ, δικαστικά, ὅτι χρησιμοποιεῖ μίαν ἁλυσσίδα ἐπιχειρήσεων συγκοινωνούντων ἀγγείων, ὥστε ἀπὸ τὴν μίαν νὰ ἀγοράζῃ εὐθηνὰ καὶ στὴν ἄλλην νὰ πωλῇ ἀκριβώτερα χρεώγραφα, καταδολιευόμενος τοὺς μικροὺς μετόχους, δημιουργῶντας τὸν κίνδυνον χρηματιστηριακοῦ κρὰχ ποὺ ὅταν πραγματοποιηθῇ θὰ συγκλονισθῇ καὶ θὰ ἀνατιναχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, τοῦ δίδομεν τὴν ἄνεσιν νὰ ψευδορκῇ μέσα εἰς τὰ Δικαστήρια, νὰ ἀλλάζῃ τὸ περιεχόμενον τῶν καταθέσεών του ἀπὸ τὴν μίαν στιγμὴν εἰς τὴν ἄλλην καὶ κουβαλῶντας μίαν βαλίτσαν, ποὺ περιεῖχε τὰς ἀποδείξεις τῆς συναλλαγῆς καὶ τῆς διαφθορᾶς νὰ καθυβρίζῃ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον, νὰ καθυβρίζῃ κἄθε ἠθικὴν ἀξίαν. Αὐταὶ αἱ τρεῖς πρόσφατοι περιπτώσεις εἶναι θλιβερὰ ἐπὶ μέρους δείγματα μιᾶς σειρᾶς παρομοίων περιπτώσεων καὶ παρομοίων χειρισμῶν. Δὲν ὑπάρχει σχεδὸν οἰκονομικὴ πρᾶξις σχετικὴ μὲ τὴν δραστηριότητα καὶ ποὺ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους ὅπου νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἕνα σκάνδαλον εἴτε μικρὸν εἴτε μεγάλον. Ἀναρίθμητα τρωκτικὰ ἔχουν κατακλύσει τὸν τόπον αὐτόν. Ὁ δραστήριος τριγμὸς τῶν ὀδόντων τους ἀκούεται εἰς ὅλην τὴν χώραν, ἐκτείνεται εἰς ὅλην τὴν χώραν μία ἀπόπνοια ἀποσυνθέσεως καὶ διαφθορᾶς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξυγιανθῇ αὐτὸς ὁ τόπος. Κύριοι συνάδελφοι, μία τόσον ἀντιλαϊκὴ πολιτικὴ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς χρειάζεται ἕνα κρατικὸν μηχανισμὸν καὶ μίαν Κυβέρνησιν, ποὺ νὰ ἔχῃ τὴν νοοτροπίαν κατεχούσης δυνάμεως καὶ ποὺ νὰ παίρνῃ ἀντίστοιχα πιεστικὰ μέτρα διὰ νὰ κάμψῃ τὴν ἀντίστασιν τοῦ λαοῦ ἐναντίον ὅλου αὐτοῦ τοῦ ἐκτραχηλισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὸ ὄργιον τοῦ ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος ἑκατοντάδες καταδικαστικὲς ἀποφάσεις σὲ βάρος ὀργάνων τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ ἔφεραν ἕνα κἄποιο ἀποτέλεσμα. Ἐπὶ μερικοὺς μῆνας ἦσαν διστακτικοὶ νὰ συνεχίσουν τὴν παρανομίαν. Ἡ ἀντίστασις τοῦ λαοῦ καὶ ἡ ἐξέγερσίς του, οἱ δημόσιες καταγγελίες, ἡ στηλίτευσις καὶ ἡ ἀξιόλογη βοήθεια ποὺ ἔδωσε στὸ λαὸ ἡ ἀμερόληπτη δικαστικὴ ἐξουσία ἐπανέφερε κάμποσα κρατικὰ ὄργανα στὸ δρόμο μιᾶς εὐσυνειδήτου ἐκπληρώσεως τῶν δημοσίων καθηκόντων. Ἀλλά, αὐτὴ ἡ ἐξέγερσις ἐξώργισε τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος εὑρῆκε μίαν εὐκαιρίαν νὰ παρεμβληθῇ εἰς μίαν ἄλλην συζήτησιν, εἰς μίαν ἀπὸ τὰς σπανίας ἐμφανίσεις του εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν τὸν περασμένο Μάϊον, καὶ διὰ νὰ κατηγορήσῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ποὺ ἐστηλίτευε τὴν ἐκτροπὴν τῶν ὀργάνων, εἶπεν: Ὑπονομεύετε, κύριοι, τὸ ἠθικὸν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ποὺ εἶναι προωρισμένοι νὰ προστατεύουν τὸ καθεστώς. Δηλαδὴ τὸ καθεστὼς τῆς Καραμανλικῆς βίας. Διότι βέβαια δὲν ἠμπορεῖ νὰ δείξῃ κανεὶς μεγαλύτερον ἐνδιαφέρον διὰ τοὺς κρατικοὺς λειτουργοὺς παρὰ ἀσκῶντας τὴν κριτικὴν καὶ τὴν πίεσιν διὰ νὰ περιορισθοῦν εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ὑψηλῶν καθηκόντων τους εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ λαοῦ καὶ τῆς περιφρουρήσεως τῶν ἐλευθεριῶν του. Κάθε πάλη πρὸς αὐτὸν τὸν στόχον ἐξυψώνει καὶ δὲν κλονίζει τὴν ἠθικὴν ὑπόστασι τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Ὅμως ἄλλο ἤθελε νὰ εἴπῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός: Κλονίζετε τὸ ἠθικὸν τῶν βιαστῶν τῆς λαϊκῆς θελήσεως τῶν παρανομούντων κρατικῶν ὀργάνων. Δὲν τοὺς ἀφήνετε νὰ παρανομοῦν. Καὶ σιγὰ–σιγά, συστηματικά, σταθερὰ κτίζεται καὶ οἰκοδομεῖται αὐτὸ τὸ σύνθημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ἐδῶ. Δὲν θέλω νὰ ἀναφερθῶ τόσον εἰς τὴν δραστηριοποίησιν τῶν παρακρατικῶν ὀργανώσεων, τὴν πλαισίωσίν τους μὲ στρατιωτικοὺς καὶ μὲ ἄλλα ὄργανα τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Δὲν θέλω νὰ ἀναφερθῶ στὸ ἀπρεπὲς φαινόμενον νὰ ἐμφανίζωνται ἀξιωματικοὶ ἐν ἐνεργείᾳ μὲ πολιτικὴν περιβολὴν μέσα στὶς αἴθουσες τῶν Δικαστηρίων, διὰ νὰ προβαίνουν εἰς ἔκτροπα καὶ ἀποδοκιμασίας. Δὲν θέλω νὰ ἀναφερθῶ κἂν οὔτε στὴν χθεσινὴν δολοφονικὴν ἀπόπειραν ἑνὸς τραμπούκου τῆς ΕΚΟΦ ἐναντίον φοιτητοῦ μέσα στὶς ἀρχαιρεσίες τῆς Παντείου. Ἤθελα νὰ σταθῶ λίγο καὶ νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἔθνους πάνω σ’ ἕνα πελώριον κίνδυνον ποὺ πρώτη φορὰ ἐκδηλώνεται στὴ χώρα μας, στὴν ἐπιβουλὴν κατὰ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Εὑρῆκεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντιμετωπίζοντας τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα ἀκρόασιν καὶ δικαίωσιν ἀπὸ τὴν ἀνεξάρτητον Ἑλληνικὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν. Ὄργανα ποὺ παρανόμησαν καὶ παρεκτράπησαν, δέχτηκαν πλήγματα. Σκηνοθετημένες κατηγορίες ἐναντίον τῶν θυμάτων των κατέρρευσαν ἐμπρὸς στὰ Δικαστήρια. Ἦτο μία σημαντικὴ βοήθεια διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ τόπου αὐτοῦ εἰς τὴν νομιμότητα. Καὶ αὐτὸ δὲν ἠμπόρεσε νὰ τὸ ἀνεχθῇ ἡ Κυβέρνησις ποὺ ἀσκεῖ ἀντιλαϊκὴν πολιτικὴν καὶ ποὺ δι’ αὐτὸ ἔχει ἀνάγκην νὰ ὑποτάξῃ ὅλα τὰ ὄργανα στὴν θέλησίν της καὶ νὰ στρέψῃ ὅλον τὸν μηχανισμόν, μὴ ἐξαιρουμένων καὶ τῶν Δικαστηρίων ἐναντίον τοῦ λαοῦ καὶ τῆς δημοκρατικῆς ἀντιστάσεώς του. Κατὰ τὸ πρότυπον Χίτλερ ἐπεδίωξε τὴν διευθυνομένην δικαιοσύνην ξεκινῶντας μὲ τὴν καταπληκτικὴν ἐκείνην ἐγκύκλιον τοῦ νέου Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ κ. Κόλλια, ποὺ παραγνωρίζει ἑκατοντάδες καταδικῶν τῶν Ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ ὁμιλεῖ δι’ ἀπαράδεκτον ἐπιείκειαν, ποὺ τἄχα δείχνουν τὰ δικαστήρια πρὸς τὰ θύματά της. Ἐπαναλαμβάνει ἐπὶ λέξει τὸ σύνθημα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπιδιώκεται ἡ ἐξασθένησις τοῦ κύρους τῶν κρατικῶν ἀρχῶν καὶ ἐπεμβαίνοντας ἀπροκάλυπτα προσπαθεῖ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι μία ἄλλη δύναμις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ Κέντρον, δὲν εἶναι ἀπὼν ἀπὸ τὴν συζήτησιν. Δι’ αὐτὸ διαβάζω πῶς ἐχαρακτήρισεν αὐτὴν τὴν ἐγκύκλιον: «Ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου προξενεῖ κατάπληξιν... Παρέχει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὸν ἐπηρεασμὸν τῆς γνώμης τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ διστάζουν νὰ κρίνουν ἐλευθέρως καὶ κατὰ συνείδησιν ἐκ τοῦ φόβου, ὅτι ἡ κρίσις αὐτῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἄκρως ἐπιεικής». Σὲ συνέχεια ἔχομεν ἐκείνην τὴν ἐπιβουλὴν τὴν γνωστὴν κατὰ τῆς Ἑνώσεως τῶν Ἑλλήνων Δικαστῶν καὶ τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ Ἀρεοπαγίτου Φλώρου. Ἔχομεν τὴν ἀνοχὴν Εἰσαγγελέων, ὅπως ὁ κ. Κατοπόδης καὶ ὁ κ. Λαζαρῆς, ποὺ φατριάζουν μὲ κηρύγματα ἀντίθετα πρὸς τὴν ἄσκησιν τοῦ καθήκοντός των, ἀντιβαίνοντα εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ πολιτεύματος, εἰς τὴν ἰσότητα τῶν πολιτῶν καὶ εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς πολιτικῆς σκέψεως, σὲ ἀγαθὰ ὑπέρτατα, τὰ ὁποῖα καθῆκον ἔχουν νὰ προασπίζουν, κηρύγματα φατριαστικά, τὰ ὁποῖα ἀνέχθηκε καὶ δικαιολογεῖ τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης.

§21Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Θὰ προαχθοῦν σιγὰ–σιγά.

§22Η. ΗΛΙΟΥ. Μὴ ἀμφιβάλλετε. Ἐκτραχηλισμοὶ ἄξιοι πραγματικοῦ στιγματισμοῦ. Τὸ ἀποκορύφωμα τῆς ἐπεμβάσεως εἰς τὴν Δικαιοσύνην, εἶναι ἡ προχθεσινὴ ὠμὴ καὶ ἀπροκάλυπτος ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν δίκην τῶν Χανίων διὰ τὰ γνωστὰ γεγονότα τοῦ Ἡρακλείου. Ἐπελήφθη ἡ Δικαιοσύνη, δὲν ἔπεφτε λόγος εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, δὲν ἀνήκει εἰς αὐτὴν νὰ διαπιστώνῃ πῶς ἔγιναν τὰ γεγονότα καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι. Ὅμως, ἐτόλμησε νὰ καταγγείλῃ σὰν ψευδομάρτυρες δημοσίᾳ τὸν πρώην Πρωθυπουργὸν κ. Βενιζέλον, τοὺς πρώην Ὑπουργοὺς κ.κ. Μητσοτάκην καὶ Ἀλλαμανῆν, μίαν σειρὰν βουλευτῶν ὅλων τῶν παρατάξεων. Καὶ νὰ παρουσιάσῃ τὸ ἰδικόν της πόρισμα, τὴν ἰδικήν της ἐκδοχήν, σὰν νὰ ἦταν ἀνακριτής, σὰν νὰ ἦταν ποινικὸν δικαστήριον. Αὐτὴ ἡ ἐπαίσχυντος, ἡ ὠμή, ἡ ἀπροκάλυπτος ἐπέμβασις, δείχνει μίαν βαθυτάτην ἀλλοίωσιν τοῦ πολιτεύματος, μίαν κρίσιν τῶν θεσμῶν, ἕνα κίνδυνον τῆς Δημοκρατίας, μίαν προωθημένην τακτικὴν εἰς τὴν ὑπονόμευσιν τῶν δημοσίων ἐλευθεριῶν. Ἰδιαιτέρα πίεσις ἀσκεῖται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἔντασιν τῶν διωγμῶν τοῦ Τύπου. Προκρουστικὲς διαστροφὲς καὶ διεύρυνσις τῆς ἐννοίας τῶν ἐφαρμοζομένων διατάξεων, ἔχουν περιαγάγει τὴν ἐλευθεροτυπίαν εἰς τὴν χώραν μας, εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ νὰ ψυχορραγῇ. Καὶ ἐμπρὸς εἰς τὰς τρομοκρατικὰς συνεπείας οἱ δημοσιογράφοι, οἱ διευθυνταὶ τῶν ἐφημερίδων, ἀναγκάζονται νὰ φιμώνωνται οἱ ἴδιοι, νὰ αὐτολογοκρίνωνται οἱ ἴδιοι. Κύριοι συνάδελφοι, μέσα εἰς τὴν ἴδια ἀντιδημοκρατικὴν πορείαν τῶν θεσμῶν εἰς τὸν τόπον μας, ὑπάρχει καὶ ἡ συστηματικὴ ἐκτροπὴ ἀπὸ τὴν ἰσορροπίαν τῶν ἐξουσιῶν ποὺ προσδιορίζει τὸ Πολίτευμα. Ἀναγνωρίζονται εἰς τὸ Στέμμα ἁρμοδιότητες καὶ προνόμια ποὺ δὲν τοῦ ἀνήκουν. Ἐκτρεπόμεθα εἰς ἕνα καθεστὼς ἀπολύτου μοναρχίας. Γίνεται μία ἐκτεταμένη καὶ ἀνεξέλεγκτος διαχείρισις πελωρίων κονδυλίων ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀφαίμαξιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἕνα σωρὸ δοσίματα. Ἔξω ἀπὸ κάθε μέτρον καὶ ξένα πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ παλατιοῦ, ὑπερόγκους χορηγίας καὶ προῖκας καὶ τουαλέττας ἀπὸ τὰ μυστικὰ κονδύλια καὶ αὐτοκίνητα καὶ παλατάκια καὶ μαιζονέττ. Μία προσπάθεια νὰ ἑνωθῇ ἡ Κυβέρνησις ποὺ παρέχει μὲ τὸν ἀνεύθυνον Ἄρχοντα καὶ τὴν Αὐλὴν πρὸς τὴν ὁποίαν οἱ παροχὲς διὰ λόγους πολιτικῆς, κομματικῆς ἰδιοτελείας, ἐπιτείνει τὸν δρόμον τῆς ἐκτροπῆς ἀπὸ τὸ Πολίτευμα. Αὐτὰ συνολικά, εἶναι μία ἁδρομερής, μία ἐπιγραμματικὴ ἔκφρασις τῶν ἐπικεφαλίδων, ἠμπορῶ νὰ εἴπω, τῶν παραπόνων καὶ τῶν κατηγοριῶν ποὺ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀγωνιζόμενος διὰ τὴν ἐπιβίωσίν του καὶ εὑρίσκοντας ἀπέναντί του ἀντίθετον τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὀλιγαρχικήν, τρέφει καὶ ἐκφράζει μὲ τὴν πρότασιν μομφῆς ἐναντίον της. Ἄλλοι συνάδελφοι, θὰ ἀναλύσουν ἐπὶ μέρους ὁ καθένας ἀπὸ ἕνα ἢ περισσότερα κεφάλαια τῆς προτάσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρξαν ἴσως ὄχι πολὺ συχνά, ἀλλὰ ὑπῆρξαν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ κοινοβουλευτικαὶ πλειοψηφίαι καὶ Κυβερνήσεις, ποὺ ὅταν διεπίστωσαν, ὅτι ἀπέτυχαν καὶ ἐχρεωκόπησαν παταγωδῶς εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων ὑποθέσεων, ἀπεσύρθησαν, παρέχοντας μίαν ἐσχάτην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν χώραν. Δὲν ἔχω τοιαύτην αὐταπάτην, τὸ εἶπον ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ἀπὸ τὴν ψῆφον τῶν βουλευτῶν τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως. Σᾶς βαραίνει, κύριοι, μία κακὴ κληρονομία. Συνεχίζετε τὴν παράδοσιν τῆς πλέον ἀντιδραστικῆς Δεξιᾶς ποὺ ὅταν ἐπικάθηται εἰς τὴν ἐξουσίαν, κολλᾷ, ἀγκιστρώνεται ἐκεῖ σύμφωνα μὲ τὰς ἐντολὰς καὶ τὰς ἐπιταγὰς τῆς ὀλιγαρχίας μέχρι τέλους. Μήπως δὲν εἶναι ἡ παράταξίς σας ἐκείνη ποὺ ἔβλεπε νὰ ἐπιτελῆται ἀπὸ τὰ ἔργα καὶ τὰς παραλείψεις της ἡ μεγαλυτέρα ἐθνικὴ καταστροφὴ τοῦ 1922, καὶ ὅμως ἐπέμεινε νὰ ὁλοκληρώσῃ ὡς τὸ τέλος, ὅπως ὡλοκληρώθηκε, τὴν ἐθνικὴν αὐτὴν τραγωδίαν; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀποχωρῶν κατέθεσεν, ὡς εἶναι γνωστόν, μίαν δήλωσιν ἀπευθυνομένην πρὸς τὸ Σῶμα. Ὑπόχρεον εἶναι τὸ Προεδρεῖον κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ ἀνακοινώσῃ τὴν ἐν λόγῳ δήλωσιν, διότι τὴν θεωρεῖ καὶ χρήσιμον, ὡς ἔχουσαν σχέσιν μὲ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως δυσπιστίας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὴν δήλωσιν.

§24Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). «Δήλωσις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου Ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν πρόκειται νὰ μετάσχῃ οὔτε τῶν συζητήσεων οὔτε τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ τῆς Ε.Δ.Α. Κρίνει, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας δὲν ἦτο ἐνδεδειγμένη ἡ θέσις πολιτικοῦ ζητήματος. Προβαίνοντες εἰς αὐτὴν τὴν δήλωσιν θεωροῦμεν ἐπιβεβλημένον ὅπως ταὐτοχρόνως ἐπιβεβαιώσωμεν τὰς θέσεις ἡμῶν ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου θεωρεῖ ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν ἔχει παραβιάσει τὸ πολίτευμα μόνον μὲ τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα. Ἐξακολουθεῖ νὰ τὸ παραβιάζῃ μὲ τὸ κομματικὸν καὶ ἀστυνομικὸν κράτος, καθὼς καὶ μὲ τὸ ἐπαίσχυντον ραδιόφωνον. Ὑπὸ ἕνα διάτρητον κοινοβουλευτικὸν μανδύαν λειτουργεῖ μονοκομματικὸν κράτος. Ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔχει παραβιάσει ὅλους τοὺς θεσμούς. Ἔχει παραβιάσει τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, τὰς ὁποίας, μὲ τὴν χρησιμοποίησιν ἀναξίων ἡγετῶν, ἐπεχείρησε νὰ ἐκτρέψῃ ἀπὸ τὴν ὑψηλὴν ἐθνικήν των ἀποστολήν. Ἔχει παραβιάσει τὴν δικαιοσύνην μὲ τὴν ἀπροκάλυπτον ἐπέμβασιν εἰς τὰ ἔργα της. Ἔχει παραβιάσει τὴν διοίκησιν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ὑποβιβάσῃ εἰς εὐτελῆ ἐκτελεστὴν τῶν σημειωμάτων τοῦ κόμματος. Ὁ θεσμὸς τῆς Ἐκκλησίας οὐδέποτε ἔχει ὑποστῆ τόσην φθοράν, ὅσον εἰς τὰς ἡμέρας τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἰς ἔνδειαν ἔχει βυθισθῆ καὶ ἔχει καταστῆ ρακένδυτος ὁ ἐφημεριακὸς κλῆρος. Ἡ ἀθέτησις ὑποσχέσεων καὶ τελικῶς ἡ βάναυσος ἐπιστράτευσις τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἐπεβεβαίωσε τὴν ἀστοργίαν της ἀπέναντι τῆς παιδείας. Καὶ καθημερινὴ εἶναι ἡ φασιστικὴ εἰσβολὴ εἰς τὰς ὀργανώσεις τῶν Ἀνωτάτων Σχολῶν. Ἔχει ἐπίσης σφαγιάσει τὰ δίκαια τῶν ἐργαζομένων. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν ἔχει μόνον ὑπονομεύσει ὅλους τοὺς θεσμούς. Ἔχει ἐπίσης παραβιάσει καὶ τὴν ἠθικὴν τάξιν, μὲ τὰς χαριστικὰς πράξεις, μὲ τὰς ὑπερβάσεις τῶν ἐργολάβων, μὲ τὰ σκάνδαλα τῶν συμβάσεων. Ἡ παράνομος Κυβέρνησις ἔχει διαπράξει ἆθλον χωρὶς προηγούμενον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας. Ἔχει προκαλέσει τὴν ἐξέγερσιν ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν κοινωνικῶν τάξεων ἐναντίον της: Καὶ οἱ ἀγρόται καὶ οἱ ἐργάται καὶ οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ἐκπαιδευτικοὶ καὶ οἱ συνταξιοῦχοι καὶ οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ οἱ ἱερεῖς εὑρίσκονται εἰς ἐξέγερσιν. Καὶ οἱ νέοι, σχεδὸν ὅλοι, μάχονται ἐναντίον της. Ἐὰν τολμᾷ ἂς καλέσῃ τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν εἰς μίαν δημοσίαν συγκέντρωσιν. Ἀλλὰ εἶναι βέβαιον ὅτι παρ’ ὅλα τὰ μέσα τῆς τρομοκρατίας καὶ τῶν δεκασμῶν, τὰ ὁποῖα διαθέτει δὲν τολμᾷ. Διότι γνωρίζει τὴν ὀργὴν τοῦ λαοῦ. Ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς νόθου Βουλῆς στερεῖται ἀξίας. Ὑπενθυμίζει ἁπλῶς τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα. Ἡ Ε.Ρ.Ε. μίαν μόνον δύναται νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίαν πρὸς τὸν τόπον: Νὰ φύγῃ τὸ ταχύτερον. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου, μὲ ἀναπεπταμένην τὴν σημαίαν τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας, πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς, ἀκολουθεῖ τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἀνέκαθεν ἔχει χαράξει: Ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν θὰ συνεχισθῇ μὲ ὅλα τὰ μέσα μέχρις ὅτου δικαιωθῇ τὸ στοιχειῶδες αἴτημα: Τίμιον Κράτος, τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα, τίμιαι ἐκλογαί. Καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ δικαιωθῇ. Μὲ τὴν μαχητικὴν ἔγερσιν τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ μὲ τὴν ἐμπνευσμένην πρωτοπορείαν τῆς νεότητος, ὁ ἀγὼν ἀσφαλῶς θὰ εὐοδωθῇ. Ἡ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ».

§25Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Θέλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὡς ἀνεξάρτητος βουλευτής, ὅτι ὅσα περιλαμβάνονται εἰς τὴν δήλωσιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε προηγουμένως ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. κ. Ἠλιοῦ. Δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ καὶ δι’ αὐτὸ παρίσταμαι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§26Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶσθε σεῖς ὁ συνδετικὸς κρίκος.

§27Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἐκπροσωπῶ αὐτὴν τὴν δημοκρατικὴν ἰδεολογίαν... (δὲν ἠκούσθη).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος).

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀπευθυνθῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὰ κενὰ ἑδώλια τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου, ὄχι ὅμως διὰ νὰ διατυπώσω ἔκκλησιν, ὅπως διετύπωσεν ἔκκλησιν ὁ κ. Ἠλιοῦ, ἔκκλησιν τῆς ὁποίας ἡ σημασία θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους ἐκ προηγουμένων περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν εἰς τὸ παρελθόν, ὄχι μόνον εἰς τὸ πρόσφατον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἀπώτερον, εἰς τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον ἤρχισεν ἀπὸ τὸ 1941. Ἐγὼ θὰ ἀπευθυνθῶ εἰς τὰ κενὰ ἑδώλια ὑπὸ ἄλλην μορφήν, διὰ νὰ ἀσκήσω δι’ ὀλίγων κἄποιαν κριτικὴν τῶν μεθόδων τὰς ὁποίας ἀκολουθεῖ ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἀπαντῶ χωρὶς νὰ εἶναι παροῦσα, ἀπαντῶ ὡς ἂν ἦτο παροῦσα, καὶ τοῦτο διότι ἐνεφανίσθη ἀπόψε. Ἂν δὲν ἐνεφανίζετο διόλου, ἂν ἔτι ἦτο συνεπὴς πρὸς τὴν ἐσφαλμένην ἔστω ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν πρὸ 2 ἢ 3 ἡμερῶν ἔλαβε, καὶ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀναγγείλει καὶ δὲν προέβαινεν εἰς αὐτὴν τὴν θεατρικὴν ἐνέργειαν τὴν ἀποψινήν, νὰ ἐμφανισθῇ σύσσωμος, ἂν λοιπὸν δὲν εἶχεν ἐμφανισθῆ, ἐνδεχομένως, μολονότι καὶ πάλιν ἡ ἀπουσία θὰ ἐβάρυνε αὐτὴν καὶ οὐχὶ ἡμᾶς, ἐνδεχομένως θὰ ἦτο δικαιολογημένη νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι σωστὸ νὰ κριθῇ διὰ τὴν πρᾶξιν τῆς ἀποχῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐνεφανίσθη ὅμως ἀπόψε, ὁ Ἀρχηγὸς αὐτῆς εἶπεν ὡρισμένας λέξεις καὶ κατέθεσε δήλωσιν. Δὲν τὴν κατέθεσε διὰ νὰ δημοσιευθῇ, ὁπότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαντήσωμεν καὶ διὰ τοῦ Τύπου, ἀλλὰ τὴν κατέθεσε διὰ νὰ ἀναγνωσθῇ βάσει τοῦ ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος ἐπεκαλέσθη πρὸ ὀλίγου. Ὤφειλε λοιπόν, νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἀπάντησιν. Ὤφειλε νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ περιεχόμενον αὐτῆς τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν κατέθεσε. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐνέργεια αὐτὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἶναι ἀπότοκος τῆς συγχύσεως, ἡ ὁποία κατέχει τὸ κόμμα της, τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν παραπαίει. Καὶ εἶναι μοιραῖον νὰ ὁδηγήσῃ ἡ πορεία αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἑκάστοτε ἀκολουθεῖ, εἰς πολὺ δυσαρέστους δι’ αὐτό, ἐν μέρει καὶ διὰ τὸν τόπον— διότι ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην κομμάτων ἰσχυρῶν καὶ καλῶς ὠργανωμένων— εἰς πολὺ δυσαρέστους συνεπείας. Ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ ἀποφασίζει νὰ πράξῃ τοῦτο καὶ δὲν τὸ πράττει ἀποφασίζουσα κἄτι τὸ διάφορον. Καὶ ἀποφασίζει ἢ σκέπτεται πρὸς στιγμὴν νὰ μὴ ἐμφανισθῇ διόλου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅμως μετὰ ταῦτα ἐμφανίζεται. Ἀποφασίζει νὰ μὴ ὁρκισθῇ καὶ ὅμως παρὰ ταῦτα ὁρκίζεται, ἀρκουμένη εἰς τὴν ἀνάγνωσιν μιᾶς ἀσημάντου δηλώσεως. Σκέψιν περὶ παραιτήσεως ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος αὐτῶν δὲν τὴν ἔκαμεν οὔτε εἷς ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Ἄλλοι βουλευταὶ τὴν ἔκαμαν. Ἐκεῖνοι ὄχι. Ἀπεφάσισε νὰ μὴ ψηφίζῃ εἰς τὴν αἴθουσαν, νὰ μετέχῃ τῶν συζητήσεων, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς ψηφοφορίας. Δικαιολογοῦσα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν παρουσίαν της, εἶπεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εὑρίσκεται ἐδῶ διὰ νὰ καταγγέλλῃ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ καταδεικνύῃ τὰ λάθη μας, νὰ μᾶς ἐπιτίθεται, νὰ μᾶς ἀποκαλῇ παρανόμους, νὰ μᾶς ἀποκαλῇ νόθους. Ἦτο σπουδαία ὑπηρεσία διὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ θυσιασθῇ ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ νὰ ἔρχεται ἐδῶ. Ἀποτελεῖ θυσίαν τὸ νὰ ἔρχεται. Καὶ εἶπον ὅτι δὲν θὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς ψηφοφορίας. Τὸ εἶπον καὶ ὅμως εἴς τινας ψηφοφορίας ἔλαβον μέρος, πολλὰς δὲ ψηφοφορίας τὰς προκαλεῖ αὐτὴ αὕτη ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Πρόκειται περὶ ἀνακολουθιῶν καὶ ἀσυνεπειῶν, αἱ ὁποῖαι καταδεικνύουν τὴν σύγχυσιν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τοὺς κόλπους ἑνὸς κόμματος, τὸ ὁποῖον ἦτο ἄξιον καλυτέρας τύχης καὶ λόγῳ τῆς ὅλης πολιτικῆς ἱστορίας τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα τὸ ἀπαρτίζουν καὶ λόγῳ τῆς ἀνάγκης τὴν ὁποίαν ἡ παρουσία ἑνὸς κόμματος ὅπως ἡ Ἕνωσις Κέντρου καλύπτει ἐν τῷ συστήματι τῆς Κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας μας. Ἡ τελευταία, ἢ μᾶλλον μία ἀπὸ τὰς πολλὰς ἀκολουθίας εἶναι καὶ αὐτή. Πρὸ δύο ἡμερῶν ἐδήλωσεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου ὑπευθύνως, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι δὲν θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐθύμωσε διότι ἡ ΕΔΑ δὲν συνεμορφώθη εἰς τὰς ὑποδείξεις της. Ἐνόμισεν, ὅτι ἐὰν καὶ μόνον παρηκολούθει τὴν συζήτησιν θὰ ἐφαίνετο ἀκολουθοῦσα τὴν ΕΔΑ, ἐνῷ οἱ Προοδευτικοὶ δὲν φοβοῦνται νὰ φανοῦν ὅτι τυπικῶς ἀπὸ ἀπόψεως διαδικασίας τὴν ἀκολουθοῦν. Γιατὶ τὸ φοβοῦνται αὐτὸ οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Ἕνωσιν Κέντρου; Ἡμεῖς δὲν θὰ τὸ ἐφοβούμεθα. Διὰ ποῖον λόγον νὰ φοβοῦνται διότι κἄποιος ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν βάσει τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ θέσῃ πολιτικὸν ζήτημα, ὅτι ἐμφανίζεται ὀπαδός του; Δὲν ἐμφανίζεται. Ἁπλῶς ἐπωφελεῖται τῆς εὐκαιρίας. Θὰ ἦτο κάλλιστον δυνατὸν ἡ Ε.Κ. νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς εὐκαιρίας. Τὸ ἐδήλωσε. Παρὰ ταῦτα ἦλθε διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Παπανδρέου ἐπ’ ὀλίγα δευτερόλεπτα, διὰ νὰ παραδώσῃ ἕνα κείμενον τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε καὶ διὰ νὰ κάμουν τὸν κόπον οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. νὰ προσέλθουν καὶ νὰ φύγουν, ἡμεῖς δὲ νὰ παρακολουθήσωμεν δι’ ὀλίγα λεπτὰ τὴν ἀναχώρησίν των, ἐνῷ θὰ ἠδυνάμεθα ἀμέσως νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ ὅλα ἀποδεικνύουν ποῦ εὑρίσκεται ἀπὸ ἀπόψεως σταθερότητος ἀντιλήψεων, πεποιθήσεως περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει χαράξει ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Ἐπὶ μῆνας κατηγορεῖ ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ κατηγορεῖ ὁ Τύπος της τὴν Κυβέρνησιν ὡς φυγομαχοῦσαν. Καὶ κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς φυγομαχοῦσαν ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει διάθεσιν νὰ διαλύσῃ τὸ Κοινοβούλιον καὶ νὰ μεταβάλῃ τὴν αἴθουσαν αὑτήν, εἰς αἴθουσαν καφενείου, ὅπου ὁ καθεὶς θὰ δύναται ὁποτεδήποτε θέλῃ νὰ φέρῃ ἕνα θέμα διὰ νὰ συζητηθῇ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὸ ἐπιτρέψῃ διότι μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τάξις καὶ πρέπει μόνον εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ἐξαιρετικῶς σημαντικὰς καὶ ἐκτάκτους νὰ παρεκλίνῃ κανεὶς ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ Κανονισμὸς βασιζόμενος ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ὁρίζει. Ἀλλὰ ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν μηνῶν κατὰ τοὺς ὁποίους ἐχαρακτηρίζετο ὑπὸ τῆς Ε. Κ. ὡς φυγομαχοῦσα, ἐπιθέσεις καὶ ἀπαντοῦσε. Ἐδέχθη ἐπιθέσεις ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐργατικοῦ νομοσχεδίου καὶ ἔδωσεν ἀπαντήσεις. Ἐξ αἰτίας τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ διϋλιστήριον καὶ τὶ δὲν ἐλέχθη; Καὶ παρηκολούθησεν ἐπὶ ἑβδομάδας ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔδωσεν ἀπαντήσεις ἀπολύτως κατηγορηματικὰς καὶ σαφεῖς. Καὶ ἤδη θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Ε. Κ. νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς εὐκαιρίας, διὰ νὰ ὁμιλήσουν οἱ βουλευταί της καὶ διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς καὶ διὰ τὴν ἀπεργίαν τὴν ὁποίαν οὗτοι εἶχον κηρύξει καὶ διὰ τὴν πολιτικήν των κινητοποίησιν, ἡ ὁποία ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Νὰ ἐπικρίνουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν θεομηνίαν, διὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ Θεὸς ἐφέτος νὰ εἶναι ἐφέτος αὐστηρὸς ἀπέναντι τῶν κατοίκων τῆς γῆς. Θὰ ἦτο δυνατὸν ὅλα αὐτὰ νὰ τὰ εἴπουν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα. Ἡ πλειοψηφία εἶναι παροῦσα. Ποῖοι εἶναι ἀπόντες; Ποῖοι φυγομαχοῦν;

§30Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀλλά, κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀπευθύνω ὄχι μόνον πρὸς τοὺς κυρίους τῆς Ε. Κ., ἀλλὰ πρὸς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀκούσατε πρὸ ὀλίγου τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς φύλλου χάρτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχουν ἐν περιλήψει ἀναγραφῆ ὅλαι αἱ δυσφημιστικαὶ καὶ ὑβριστικαὶ κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι ἄνευ βάσεως, ἄνευ ἐπιχειρημάτων ἐκτοξεύονται ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως τῆς χώρας. Τὰ πάντα «παρεβίασεν ἡ Κυβέρνησις». Διὰ νὰ μένουν οἱ κύριοι τῆς Ε. Κ. εἰς τὴν λέξιν «παραβίασις» παρεβίασαν τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν καὶ ὡμίλησαν περὶ παραβιάσεως τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ὅπως ἐκακοποίησεν τὴν δημοτικὴν ἄποψιν ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι δημοτικὴ σημαίνει μόνον μεταβολὴ τῆς τριτοκλήτου γενικῆς εἰς πρωτόκλητον, ἐνῷ ἡ δημοτικὴ ἔχει ἰδίαν ἐσωτερικὴν συγκρότησιν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ καταλάβῃ ποτὲ ὁ κομμουνισμός. Μετέφρασεν ὁ κ. Ἠλιοῦ τὴν καθαρεύουσαν εἰς δημοτικήν, ἀκολουθῶν φαίνεται ὡρισμένην ἐντολήν......

§32Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀφήσατέ τα αὐτά.

§33Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἀκούσητε καὶ σεῖς ἐκεῖνα ποὺ πρέπει νὰ ἀκούσητε: Θὰ τὰ ἀκούσητε εἰς τὸ ἐπίπεδον ἐκεῖνο, ὅπου ἡ ἀλήθεια ἐπιβάλλει νὰ σταθοῦν καὶ ὄχι ἐκεῖ ὅπου σεῖς κατεβιβάσατε τὴν ἀλήθειαν, μετατρέψαντες τὴν δημοκρατικὴν ὑπόθεσιν εἰς ἕνα πρόσχημα ἀναληθείας καὶ λάθους. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ δεύτερον ἥμισυ τῆς ὁμιλίας μου, θὰ εἴπω ὀλίγα ἀκόμη διὰ τὸν κ. Παπαπανδρέου, ὁ ὁποῖος κατέθεσεν αὐτὴν τὴν δήλωσιν. Ἡ δήλωσις αὐτὴ εἶναι πολιτικῶς ἄτοπος, εἶναι πολιτικῶς ἐστερημένη ὄχι μόνον συλλογισμῶν, ἀλλὰ καὶ πολιτικῆς βάσεως. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον πολιτικοὶ ἄνδρες νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ γράφουν ἕνα χαρτὶ καὶ νὰ τὸ καταθέτουν, καὶ τὸ χαρτὶ αὐτὸ νὰ μὴ περιλαμβάνῃ παρὰ μόνον ὕβρεις, ὕβρεις ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τέλους. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν σέβονται τοὺς θεσμούς, ὑβρίζουν ἡμᾶς, λέγοντες, ὅτι δὲν τοὺς σεβόμεθα. Ἡμεῖς δὲν πηγαίνομεν ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ εἰς τὰ δικαστήρια διὰ νὰ ἐπηρεάσωμεν τοὺς δικαστάς, ὡς πράττουν οἱ κύριοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§34Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἀμφισβητῆτε, κ. Πρόεδρε,..... (Κωδωνοκρουσίαι).

§35Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀπαιτῶ τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ἐπεδείξαμεν ἡμεῖς εἰς τὸν προηγούμενον ἀγορητήν. Δὲν ἔχουν, λοιπόν, τὸ δικαίωμα ἀπευθυνόμενοι πρὸς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι σεβόμεθα τοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας, νὰ λέγουν, ὅτι παραβιάζομεν τοὺς θεσμούς. Ἡμεῖς λαμβάνομεν ἑκάστοτε τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, καὶ ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς ἐντολῆς αὐτῆς καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ Συντάγματος ἀσκοῦμεν τὴν πολιτικήν μας ὑπὲρ τοῦ τόπου καὶ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, πολιτικὴν προόδου, πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει εἰς τὸ μέλλον τῆς χώρας καὶ εἰς τὰ παιδιὰ τῆς Ἑλλάδος οὐσιωδῶς βελτιωμένας προϋποθέσεις διὰ τὴν ζωὴν καὶ τὴν ἐργασίαν των. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχουν ἐπίσης τὸ δικαίωμα οἱ κύριοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, νὰ λέγουν, ὅτι παραβιάζομεν —θὰ χρησιμοποιήσω τὴν ἐσφαλμένην ἔκφρασίν των— ἡμεῖς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὡρισμένοι κύριοι, ἀνήκοντες εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, εἶχον εἰς τὸ παρελθὸν ἐπανειλημμένως καὶ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἔθεσεν ἐν κινδύνῳ τὴν συνοχὴν τῆς χώρας, ὑπεισέλθει εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ προσεπάθησαν νὰ παραβιάσουν τὴν ἑνότητα καὶ τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν τοῦ Στρατεύματος. Ἡ Κυβέρνησις, σέβεται τοὺς θεσμούς. Σέβεται τὴν Δικαιοσύνην, σέβεται τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Τοποθετεῖ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται οἱ καλύτεροι ἐκ τῆς ἱεραρχίας. Εἶναι δυνατὸν νὰ διεπράχθησαν σφάλματα καὶ πρέπει νὰ ἐπισημανθοῦν ἐὰν διεπράχθησαν, ἀλλὰ εἰς κἄθε περίπτωσιν ἐκρίναμεν ἀντικειμενικώτατα καὶ ὅταν προηγάγομεν ἀξιωματικοὺς εἰς τὰς ἀνωτέρας θέσεις καὶ ὅταν ἀπεστρατεύσαμεν. Ἡ ἀντικειμενικότης ὑπῆρξε πλήρης. Καὶ δὲν ἔχει δώσει δείγματα ἀντικειμενικότητος, ἡ παράταξις ἐκείνη, ἡ ὁποία σήμερον ἀπαρτίζει τὴν Ε. Κ., δὲν ἔχει δώσει δείγματα ἀντικειμενικότητος εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις κατὰ τὸ παρελθόν. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου διέπραξεν ἑπομένως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἕνα βαρύτατον κοινοβουλευτικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον ὅμως, ἦτο ἠναγκασμένη νὰ διαπράξῃ, λόγῳ τῆς συγχύσεως, ἡ ὁποία διέπει τὰς τάξεις τοῦ κόμματός της. Διέπραξεν ὅμως, καὶ ἕνα βαρὺ ἠθικὸν λάθος. Διότι, ἐνῷ ἔδωσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀναγνωσθῇ, τὸ κείμενον τὸ ὁποῖον ἠκούσατε, δὲν ἀνέμενε νὰ ἀκούσῃ τὴν ἀπάντησιν, ὥστε νὰ ἀνταπαντήσῃ καὶ νὰ ἀντεπιτεθῇ. Αὐτά, περὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Κύριοι, εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν τῶν περισσοτέρων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ προκύπτῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ἐρώτημα, ἂν εἶναι δυνατὸς ὁ διάλογος μὲ τὸν κ. Ἠλιοῦ, ὡς ἐκπρόσωπον τῆς ΕΔΑ, ἀναγνώσαντα κείμενον, τὸ ὁποῖον ἦτο βέβαιον ἀποτέλεσμα προεργασίας, ἐὰν μὲ ἄλλας λέξεις εἶναι δυνατὸς ὁ διάλογος πρῶτον, ὅταν τὸ κείμενον αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠκούσατε καὶ δεύτερον, ὅταν ὁ ὁμιλῶν, ὁμιλεῖ ἐξ ὀνόματος τῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία ἀρνεῖται αὐτὰς τὰς βασικὰς ἀρχὰς τῆς Ἐλευθερίας καὶ τῆς Δημοκρατίας. Πράγματι, κύριοι, τὸ ἐρώτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ προέκυψεν εἰς τὴν συνείδησίν σας, εἶναι θεμιτόν. Καὶ ἀμφιβάλλω καὶ ἐγώ, ἐὰν εἶναι δυνατὸς ὁ διάλογος. Πρῶτον, ἀπὸ ἀπόψεως περιεχομένου. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀσχέτως τῆς προελεύσεως τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν, ἀσχέτως τοῦ ποῖος ἐξετόξευσε τὰς κατηγορίας αὐτὰς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ τὰς προσέξωμεν. Τί νὰ προσέξωμεν; Ἐπὶ δύο περίπου ὥρας, χωρὶς νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Ἠλιοῦ εἰς κανένα θέμα, ἐπέρασεν ἔξω ἀπὸ ὅλα, συκοφαντῶν κατ’ οὐσίαν τὴν Κυβέρνησιν. Εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, διέπραξε τὰ πάντα, παρεβίασε τὴν λογικὴν καὶ τὴν ἠθικὴν κατηγορήσας τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τρόπον τελείως ἀβάσιμον, χωρὶς νὰ αἰσθάνεται ἠθικῶς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ στηρίξῃ τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας διετύπωσε καὶ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἐχρησιμοποίει, διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἐντύπωσις τὰ σλόγκαν τὰ γνωστά, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀσκεῖ φασιστικὴν πολιτικήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀσκεῖ κατοχικὴν πολιτικήν. Ξέρει ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὅτι τὰ παιδιὰ τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν μετὰ τὸ 1935, δὲν ἔχουν ζήσει κατὰ τρόπον συνειδητὸν τὴν κατοχήν, καὶ τώρα εἶναι ἄνδρες ἢ γυναῖκες ποὺ δὲν γνωρίζουν τὶ συνέβη καὶ πιθανὸν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς νέους αὐτούς, μερικοὶ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας αὐτοὺς νὰ πιστεύουν ὅσα λέγει ὁ κ. Ἠλιοῦ. Καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ πολιτικὴ κινητοποίησις εἶναι μέτρον κατοχικόν. Τί σχέσιν ἔχει ἡ μαύρη κατοχὴ μὲ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν; Ὡμίλησε καὶ περὶ ἀναγκαστικῆς ἐργασίας. Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἀναγκαστικῆς ἐργασίας; Δὲν ἔκαμε τὸν κόπον νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ. Θὰ ἦτο ὁ ἴδιος εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξῃ τὴν ὀρθότητα τοῦ ὅρου, ἀλλὰ δὲν τὸν συμφέρει νὰ ἐλέγξῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγει. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τὰ εἴπῃ, πρέπει νὰ χρησιμοποιήσῃ ὡρισμένα σλόγκαν, πρέπει νὰ συκοφαντήσῃ. Τί σχέσιν ἔχει ἡ κινητοποίησις τῶν ἐκπαιδευτικῶν μὲ τὴν ἀναγκαστικὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὑπεγράψαμεν ὅτι δὲν θὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν ποτέ; Οὐδεμίαν. Κατ’ οὐσίαν ἀσχέτως ἐὰν εἴχομεν δίκαιον ἢ ὄχι εἰς τὴν οὐσίαν, ἀσχέτως ἐὰν τὰ αἰτήματα τῶν ἐκπαιδευτικῶν—αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως θὰ συζητηθῇ αὔριον ἢ μεθαύριον—ἦσαν δικαιολογημένα ἢ ὄχι, ἀσχέτως αὐτοῦ, οἱ ἐκπαιδευτικοί, κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ κάμουν ἀπεργίαν. Τὸ ἀπεσιώπησεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, διότι δὲν γνωρίζει, δὲν θέλει νὰ γνωρίζῃ τὸ Δημοκρατικόν μας Πολίτευμα καὶ τὸ Σύνταγμα. Τὰ Δημοκρατικὰ καὶ Φιλελεύθερα πολιτεύματα ἀρκοῦνται εἰς αὐτό, δὲν φθάνουν ἕως ἐκεῖ ποὺ φθάνει τὸ ἰδικόν του πολίτευμα, τὸ τόσον φιλελεύθερον, ὅπου δὲν ὑπάρχει κἂν τὸ δικαίωμα τοῦ ἁπλοῦ λιμενεργάτου νὰ ἀπεργήσῃ. Ἡμεῖς τὸν λιμενεργάτην τὸν σεβόμεθα ὅταν ἀπεργῇ, διότι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπεργῇ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπειλήσῃ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκβιάσῃ· αὐτὸ εἶναι τὸ ὅπλον του· τοῦ τὸ δίδει τὸ Σύνταγμα τὸ Δημοκρατικόν μας Σύνταγμα, ὄχι τὸ Σοβιετικόν, τὸ ἰδικόν μας Σύνταγμα. Ὁ Δημόσιος ὅμως λειτουργὸς εἰς τὰ Δημοκρατικὰ πολιτεύματα δὲν ἔχει, εἶναι ὁ μόνος ποὺ δὲν ἔχει, τὸ δικαίωμα αὐτό, ἐνῷ εἰς τὰ κομμουνιστικὰ κράτη δὲν τὸ ἔχει κανείς. Εἰς τὸ Δημοκρατικόν μας πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖ, θέλει νὰ ἀγνοῇ καὶ πρόθυμος θὰ ἦτο αὔριον τὸ πρωῒ νὰ καταπατήσῃ ὁ κ. Ἠλιοῦ, εἰς τὸ Δημοκρατικόν μας πολίτευμα ἀπεργία τῶν ἐκπαιδευτικῶν δὲν ἐπιτρέπεται, ἄρα εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐργάζωνται καὶ δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἀπεργοῦν. Ἐν τούτοις τοὺς ἀφήσαμεν καὶ ἀπήργησαν ὅπως καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ὅπως τὸ ἔπραξαν καὶ ἄλλαι Κυβερνήσεις. Ἀφοῦ ὅμως τοὺς ἀφήσαμε νὰ παραβιάσουν τὸ Σύνταγμα τὸ Δημοκρατικὸν καὶ Φιλελεύθερον, οὐχὶ τὸ φασιστικὸν καὶ κατοχικόν, κύριοι, καὶ ἀφήσατε τὰ ἀηδῆ σλόγκαν, ψευδόμενοι συνεχῶς, τὸ Δημοκρατικὸν καὶ Φιλελεύθερον Σύνταγμα τὸ λέγει αὐτό, ἀφοῦ τοὺς ἀφήσαμεν νὰ καταπατήσουν τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ ἀπεργήσουν, εἴπομεν μετὰ 3 ἑβδομάδας, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραταθῇ, διότι τὰ παιδιὰ πρέπει νὰ πᾶνε εἰς τὰ σχολεῖα τους, διότι καὶ οἱ ἴδιοι θὰ εἶχον κουρασθῆ καὶ διότι ἔπρεπε νὰ τοὺς δώσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν εὐχέρειαν, διὰ τῆς κινητοποιήσεως νὰ ξαναθυμηθοῦν τὸ Σύνταγμα. Κατ’ οὐσίαν τὴν κινητοποίησιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ ὅλων τῶν Δημοσίων λειτουργῶν τὴν θεσπίζει τὸ Σύνταγμα, ἀφοῦ δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀπεργίαν. Ἡμεῖς ἀποφασίσαντες τὴν πολιτικὴν κινητοποίησιν, ἐχρησιμοποιήσαμεν τὸν νόμον διὰ νὰ τοὺς ὑπενθυμίσωμεν τὸ Σύνταγμα. Καὶ ἔρχεται ὁ Φιλελεύθερος καὶ Δημοκρατικὸς κ. Ἠλιοῦ, ἐκπρόσωπος μιᾶς Δημοκρατικῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία ὅπου ὑπερίσχυσεν ἀφίνει τοὺς ἐργάτας νὰ ἀπεργοῦν, ἀφίνει τοὺς δασκάλους νὰ ἀπεργοῦν, ἀφίνει τοὺς πάντας νὰ συγκεντροῦνται ἐλευθέρως, νὰ κάνουν συλλαλητήρια καὶ νὰ ἀπεργοῦν, (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος), ἔρχεται νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐπιβάλλει κατοχικὰ μέτρα!

§36ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΔΑ). Μάλιστα.

§37Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ μάλιστα, ἀφίστε το, ἀφίστε τὰς ψευδολογίας. Καλὸν εἶναι αἱ γυναῖκες νὰ μὴ ψεύδωνται, διότι ἐὰν ψεύδωνται ἐδῶ, σημαίνει ὅτι θὰ ψεύδωνται καὶ εἰς τὸ σπίτι τους. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§38Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Μὲ ποῖον δικαίωμα, κ. Πρόεδρε, ἀπευθύνεσθε σὲ μένα, ἀφοῦ ἐγὼ δὲν ὡμίλησα;

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυρία Σβώλου, θὰ ἀνακληθῆτε εἰς τὴν τάξιν.

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶχον ἀκούσει ποῖος τὸ εἶχεν εἴπει. Ἐὰν εἶχον διαπιστώσει ὅτι ἡ κυρία Σβώλου τὸ εἶπεν, δὲν θὰ ἔκαμνα τὴν παρατήρησιν δι’ ἄλλους λόγους συνδεδεμένους μὲ τὸ παρελθόν. Δὲν εἶχον ἀντιληφθῆ ὅτι τὸ εἶχεν εἴπει ἡ κυρία Σβώλου. Ἑπομένως ἀνακαλῶ τὴν λέξιν. Ἁπλούστατα θὰ ἐπλανήθητε ἐὰν τὴν εἴπατε.

§41Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Μά, ἐγὼ δὲν εἶπα τίποτε.

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τότε λυποῦμαι. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα μᾶς κατηγοροῦν. Μᾶς κατηγοροῦν, διότι ἐφαρμόζομεν τὸ Σύνταγμα, μᾶς κατηγοροῦν διότι ἔχομεν φιλελεύθερον πολίτευμα. Αὐτὴ ἦτο βασικῶς ἡ κατηγορία· ὅτι ἔχομεν φιλελεύθερον πολίτευμα, ὅτι ἀφίσαμεν τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς ἐπὶ τρεῖς ἑβδομάδας νὰ ἀπεργήσουν καὶ νὰ ἐπιδείξουν τὴν ἑνότητά τους. Κύριοι, καὶ αὐτό, ἡμεῖς, ὡς Κυβέρνησις, μέχρι ἑνὸς σημείου τὸ ἐχάρημεν. Τὸ Σύνταγμα δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀπεργίαν τῶν Δημοσίων λειτουργῶν. Ἐνόμισαν οἱ ἐκπαιδευτικοί, κακῶς, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ δίδουν τὸ παράδειγμα ἔναντι τῶν μαθητῶν, τῆς πειθαρχίας καὶ τῆς προσαρμογῆς εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους, ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπεργήσουν. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ ἐνόμισαν, κακῶς, μέσα μας δὲν ηὐχήθημεν νὰ ἀποτύχουν διότι θὰ ἐξηυτελίζοντο καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐξευτελίζεται κανεὶς κλάδος Δημοσίων λειτουργῶν, ἀκόμη δὲ ὀλιγώτερον ὁ κλάδος τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Καὶ πράγματι δὲν ἐξηυτελίσθησαν· ἐπέδειξαν ἑνότητα. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς κακῶς ἀπεφάσισαν, ἐκεῖνο ποὺ ἀπεφάσισαν, τοὐλάχιστον ἔπρεπε νὰ μὴ χάσουν τὴν συνοχήν των καὶ τὴν ἠθικὴν ὑπόστασίν των εἰς τὰ μάτια τῆς κοινωνίας, καὶ εἰδικώτερον τῶν μαθητῶν. Ὅταν ὅμως ἐπέρασαν τρεῖς ἑβδομάδες, ὅταν εἴδαμεν ὅτι ἐμμένουν ὑπὲρ τὸ δέον καὶ ὅτι αὐτὸ θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς κοινωνίας καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων, τότε ὅπως εἶπα προηγουμένως, ἐχρησιμοποιήσαμεν τὸν νόμον περὶ πολιτικῆς κινητοποιήσεως, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν Δημοσίων λειτουργῶν κατ’ οὐσίαν ἀποτελεῖ ἐφαρμογὴν τοῦ Συντάγματος. Αὐτῆς τῆς ποιότητος ἦσαν ὅλαι αἱ κατηγορίαι, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνεν ὁ κ. Ἠλιοῦ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλα ὅσα εἶπε περὶ κατοχικῶν νόμων, ὅλα ὅσα εἶπε περὶ κατοχικῆς σκέψεως, ὅλα ὅσα εἶπε περὶ φασιστικῶν διαθέσεων, ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι κἂν ἀποκυήματα φαντασίας, διότι δὲν ἔχουν φαντασίαν οἱ κομμουνισταί, εἶναι ξηροὶ καὶ στεγνοί, δὲν εἶναι κἂν ἀποκυήματα φαντασίας, ἀλλ’ εἶναι προμελετημένα βήματα προπαγάνδας, εἶναι προμελετημέναι ἐνέργειαι προπαγάνδας. Προσεπάθησεν ὁ κ. Ἠλιοῦ ψευδόμενος καὶ γνωρίζων ὅτι ὑπάρχουν νέοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔζησαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς, νὰ κάμῃ μερικοὺς νὰ φαντασθοῦν, ὅτι ὅλα ὅσα πράττομεν ἡμεῖς ἐγένοντο ἐπὶ κατοχῆς κ.ο.κ. Αὐτὴ εἶναι ἡ σατανική, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως ἐστερημένη σοβαρότητος—διότι ὁ σατανᾶς πρέπει νὰ εἶναι σοβαρὸς—ἐστερημένη σοβαρότητος σατανικὴ ἐνέργεια τῆς Ε.Δ.Α. Ἀξιότιμοι, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἠμποροῦσα νὰ μνημονεύσω καὶ ὅλα τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἐχρησιμοποίησε κανένα ἐπιχείρημα. Κατ’ οὐσίαν ὕβρεις ἐξετόξευσε, μᾶς ἐθεώρησεν ὑπευθύνους διὰ πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθῇ. Καὶ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Ἕβρου ἐπὶ 10 λεπτὰ τὴν συνεδύασε μὲ τὴν Βουλγαρίαν, οὐχὶ κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τὴν συνεδύασεν ἡ ἐφημερὶς «Ἑστία», ἀλλὰ προσθέσας τὰς παρατηρήσεις του διὰ τὸ ὕψος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ὡρμήθη ἀπὸ τὴν κριτικὴν τὴν ὁποίαν καλῶς ἢ κακῶς ἔκαμεν ἡ «Ἑστία», κριτικὴν ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι βάσιμος, ἀλλὰ εἶναι σοβαρά. Ἀπὸ τὴν κριτικὴν αὐτὴν ὡρμήθη, καὶ διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον πράγματι ὑπάρχει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶ ὅτι ὑπάρχει, ἀποσιωπήσας πλήρως τὸ πρόβλημα τῶν ἐπανορθώσεων, διὰ τὰς καταστροφὰς τὰς ὁποίας ἐπήνεγκεν ἡ Βουλγαρία, ἔστω ἐπὶ τοῦ προηγουμένου καθεστῶτος, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην, καὶ συνεδύασεν ἀπὸ ἀπόψεως λογικῆς σειρᾶς σκέψεως— θὰ τὸ ἴδητε εἰς τὰ πρακτικὰ—τὰς παρατηρήσεις του μὲ τὸ ὕψος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Εἰσῆλθεν ἀμέσως εἰς τὸ θέμα—δὲν ἐκράτησα σημειώσεις ἀλλὰ τὰ ἐνθυμοῦμαι—εἰσῆλθεν εἰς τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας τῶν συνόρων, διὰ νὰ κτυπήσῃ ἐμμέσως τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, ὄχι διὰ νὰ μᾶς κατακρίνῃ διὰ τὰ 210 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ διὰ νὰ εἴπῃ πάλιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ δυστυχῶς τὸ κάμνει αὐτὸ καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὅτι τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν τοῦ Ἔθνους πρέπει νὰ τὴν ἴδητε ὡς ἐχθρὰν τοῦ λαοῦ, διότι ἀπομυζᾷ ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἀπέβαινε πρὸς ὄφελος τοῦ λαοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ψεῦδος. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν μέχρις ἑνὸς σημείου περιορίζεται ἡ δυνατότης τῆς ἱκανοποιήσεως ὡρισμένων ἀναγκῶν, τοῦτο συμβαίνει διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀκεραιότης τῆς χώρας, διὰ νὰ ἑδραιωθῇ ἡ ἀσφάλειά της, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ καὶ ἄνετος ἡ ἐργασία καὶ πρόοδος εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Αὐτό, ὅμως, στοιχίζει ἐδῶ ὀλιγώτερον ἀπ’ ὅ,τι στοιχίζει εἰς τὴν Βουλγαρίαν περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε καὶ τὸ ξεύρετε. Καὶ δὲν ἐξαρτᾶται ἡ μείωσις τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν ἀπὸ τὴν σύσφιγξιν τῶν σχέσεων διὰ τῆς ἀνταλλαγῆς πρεσβευτῶν μεταξὺ Βουλγαρίας καὶ Ἑλλάδος. Δὲν ἐξαρτᾶται ἡ λύσις τοῦ προβλήματος τῆς ἀσφαλείας ἀπ’ ἐκεῖ. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις, εἶναι κάρφος εἰς τὸν ὀφθαλμὸν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Εἶναι αὐτονόητον αὐτό. Καὶ γνωρίζομεν διατὶ εἶναι κάρφος, ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι κρατοῦν τὸ Ἔθνος εἰς τὰς παραδόσεις του καὶ εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του. Εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπούμενος ὑπὸ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, ὅταν ὑπάρχῃ κίνδυνος, κρατεῖ τὴν Ἑλλάδα ἐκεῖ ὅπου δυσαρεστεῖσθε νὰ τὴν βλέπητε ἱσταμένην ἀκλόνητον καὶ ὀρθήν. Ἐκεῖ τὴν κρατεῖ. Καὶ ἐκεῖ ὑψηλὰ διασταυροῦνται δύο ἰδέαι, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Διασταυροῦται ἡ ἰδέα τῶν Ἑλληνικῶν παραδόσεων καὶ ἠθῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι συνυφασμένα μὲ ὅλας τὰς φάσεις ἐξελίξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερον, διασταυροῦται ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία περιλαμβάνει ὅλας τὰς παραδόσεις, αἱ ὁποῖαι συνιστοῦν τὸν Ἑλληνισμόν, μὲ μίαν ἄλλην ἰδέαν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ καταργήσητε καὶ νὰ καταστρέψητε, ἀλλὰ δὲν θὰ τὸ καταφέρητε, μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δημοκρατίας. Οἱ νέοι τῆς Ἑλλάδος γνωρίζουν—καὶ αὐτὸ τὸ λέγω ἀπευθυνόμενος, ὄχι μόνον, πρὸς ὑμᾶς, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπουσιάζουσαν Ἕνωσιν Κέντρου—ὅτι ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχει δημοκρατία. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἶναι δυνατὸν νὰ μπαινοβγαίνῃ, κατ’ ἀρέσκειαν, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι ὑπάρχει δημοκρατία. Δι’ αὐτὸ εἶναι δυνατὸν ἡ Ἕνωσις Κέντρου νὰ ἐξαπολύῃ τὰς δηλώσεις αὐτάς, τὰς ὁποίας ἀλογίστως συντάσσει, δι’ αὐτὸ ἡ Ἕνωσις Κέντρου καλεῖ τὸν λαὸν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν καὶ ὁμιλεῖ ἐλευθέρως. Διότι ὑπάρχει δημοκρατία. Δι’ αὐτὸ αἱ ἐφημερίδες εἶναι ἀπολύτως ἐλεύθεραι νὰ μᾶς κρίνουν, καὶ μᾶς κρίνουν αὐστηρότατα. Καὶ ἔχουν δικαίωμα νὰ μᾶς κρίνουν. Δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ συκοφαντοῦν. Ὁσάκις τὸ πράττουν εἴτε ἐφημερίδες, εἴτε ἄτομα μεμονωμένα, τὸ θέμα ἐξέρχεται ἀπὸ τὰ ὅρια καὶ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἐλευθεροτυπίας καὶ εἰσέρχεται εἰς ἄλλην σφαῖραν, τὴν σφαῖραν τοῦ ποινικοῦ νόμου. Ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐγένετο ἡ ἄλφα ἢ ἡ βῆτα δικαστικὴ ἐνέργεια, δὲν τὸ ἐξετάζω. Πάντως, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δικαιοῦμαι νὰ εἴπω εἶναι, ὅτι ἀντιθέτως πρὸς ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ἡλιοῦ, δὲν κινδυνεύει ἡ ἐλευθερία ἐν Ἑλλάδι. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς μνημονεύσω ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα αἱ Κυβερνήσεις Καραμανλῆ, κατὰ τὸ διάστημα τῶν 7 τελευταίων ἐτῶν ἔλαβον, διὰ νὰ στηρίξουν καὶ νὰ καταστήσουν ἀνεξάρτητον τὸν Τύπον, νὰ σώσουν μάλιστα ὡρισμένας, τοὐλάχιστον, ἐφημερίδας. Εἶναι πλῆθος τὰ μέτρα αὐτά. Μερικὰ ἦλθον ἐνώπιον ἡμῶν. Ὑπάρχουν νόμοι χαριστικοί, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν ἀπὸ ὅλους ἡμᾶς. Καὶ τοὺς ἐψηφίσαμεν ἐπειδὴ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ βοηθήσωμεν καὶ ἀντιπολιτευομένας ἀκόμη ἐφημερίδας. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν 7 ἐτῶν ἐλήφθησαν μέτρα ὑπὲρ τοῦ Τύπου, μέτρα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἐφημερίδων, ὡς τὸ μέτρον τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τὸν ἑνιαῖον φόρον. Καὶ τὶ δὲν ἔγινεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μὲ πρωτοβουλίαν τῶν Κυβερνήσεων Καραμανλῆ, ὑπὲρ τοῦ Τύπου. Οὐδὲν λοιπὸν δικαίωμα ἔχει ὁ κ. Ἠλιοῦ, νὰ ὁμιλῇ περὶ κινδύνου τῆς ἐλευθεροτυπίας εἰς τὴν χώραν. Κύριοι συνάδελφοι, τὰς δύο διασταυρουμένας ἰδέας, περὶ ὧν ὡμίλησα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ ἡ ἄκρα ἀριστερὰ καὶ θέλει τὸ πρῶτον νὰ ἐπιτύχῃ τὸν διαχωρισμόν των, νὰ ἀποσπάσῃ τὴν μίαν ἀπὸ τὴν ἄλλην καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀποσπάσῃ τὴν Δημοκρατίαν Ἑλληνικοῦ καὶ Δυτικοῦ τύπου ἀπὸ τὰς παραδόσεις τὰς Ἑλληνικάς, ἢ καὶ ἀντιστρόφως, θὰ ἔχῃ ἐπιτύχει τὸ πρῶτον βῆμα. Καὶ μόλις ἐπιτύχῃ τὸ πρῶτον βῆμα, θὰ καταργήσῃ καὶ τὴν ἑτέραν τῶν δύο ἰδεῶν. Διότι ὅλαι αἱ παραδόσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι συνυφασμέναι μὲ τὴν ἀτομικὴν φιλοτιμίαν, μὲ τὴν σιωπηλὴν ἀξιοπρέπειαν, μὲ τὴν ἀδυναμίαν τοῦ Ἕλληνος νὰ ἀνέχεται καθοδήγησιν ἀπὸ ἀοράτους ἢ ὁρατὰς δυνάμεις. Εἶναι φτιαγμένος ἔτσι. Αὐταὶ εἶναι αἱ παραδόσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν εἶναι συνδεδεμένον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος μὲ τὰ κνοῦτα τῆς Ἀνατολῆς καὶ μὲ τὸ ἀδιάσπαστον καὶ σκοτεινὸν σύνολον τῶν ὁλοκληρωτικῶν κομμάτων καὶ κρατῶν. Ἐχρησιμοποίησε τὴν Δημοτικὴν γλῶσσαν ὁ κ. Ἠλιοῦ, κακοποιήσας αὐτήν. Ἐχρησιμοποίησε ὅλας τὰς ὕβρεις μὲ ἤπιον τρόπον ἀπὸ ἀπόψεως ἐκφράσεως, τὰς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτοξεύσῃ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, κακοποιήσας καὶ τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν καὶ τὴν ἀλήθειαν. Καὶ θὰ πράξωμεν τὸ πᾶν, ὥστε νὰ μὴ ἔλθῃ ποτὲ ἡ στιγμὴ νὰ κακοποιήσῃ ἡ ἄκρα ἀριστερὰ τὴν Ἑλλάδα. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§43Η. ΗΛΙΟΥ. Δύο λόγια ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων. Ἐκφράζω τὰς ἀπόψεις τοῦ Κόμματος καὶ δικαιοῦμαι νὰ ὁμιλήσω. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι εἶμαι τρομερὰ συγκινημένος μὲ τὸ ἐνδιαφέρον ποὺ προεκάλεσε εἰς τὸν Ἀκαδημαϊκὸν κ. Κανελλόπουλον, ὁ λόγος μου ἀπὸ ἀπόψεως γλωσσικῆς καὶ λογοτεχνικῆς διατυπώσεως, ὥστε νὰ ἀρχίσῃ καὶ νὰ τερματίσῃ μὲ κριτικήν του φιλολογικήν. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ παρωδήσω τὸν Πιρόν, ὁ ὁποῖος ἐκδικούμενος τοὺς Ἀκαδημαϊκοὺς εἶχεν εἴπει ὅτι τὸ ἐπιτύμβιόν του πρέπει νὰ γραφῇ: «CI GIT PIRON QUI NE FUT RIEN, PAS MEME ACADEMICIEN» (ἐνθάδε κεῖται, Πιρὸν ποὺ δὲν ὑπῆρξε τίποτε, οὔτε κἂν ἀκαδημαϊκός). Καὶ ἐγὼ ὁ ταπεινὸς δὲν εἶμαι τίποτε, οὔτε κἂν Ἀκαδημαϊκός, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως μὴ προσαρμογῆς τῶν λέξεων πρὸς τὶς ἔννοιες, ἀπὸ ἀπόψεως χάους, ἀπὸ ἀπόψεως συγχύσεως δὲν ἔχει παρὰ πολὺ καλῶς τὴν τακτικὴν ὁ πεζὸς καὶ ἔμμετρος, ὁ γραπτὸς καὶ ὁ προφορικὸς λόγος τοῦ ἀξιοτίμου Ἀκαδημαϊκοῦ καὶ Ἀντιπροέδρου, ὥστε νὰ θέλῃ νὰ ἐπικρίνῃ καὶ τοὺς ἄλλους. Ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα θέλω νὰ ἐπισημάνω ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντίκρουσιν τῶν προτάσεων ποὺ ἔκαμε ἡ ΕΔΑ ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου πρὸς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας του, τὸ ἀπευθυνόμενον πρὸς τὸ Κέντρον. Ἄδικα ἐκατηγόρησε τὸ Κέντρον διὰ φυγομαχίαν. Διότι ἐκεῖνος ἐφυγομάχησεν ἐπὶ ὅλων τῶν συγκεκριμένων στοιχείων, ἐπὶ τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ λαοῦ, ἐπὶ τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῶν ἐργαζομένων, ἐπὶ τῆς ἐξαθλιώσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει περιαγάγει ἡ Κυβερνητικὴ πολιτικὴ τὴν ἀγροτιά, ἐπὶ τοῦ κύματος τῶν ἀνατιμήσεων, ἐπὶ τῆς ἀποδείξεως ὅτι αὐτὴ ἡ διατυμπανιζομένη νομισματικὴ καὶ πολιτικὴ σταθερότης εἶναι ἕνα χάος, μία ἀναστάτωσις, μία ἀταξία, ἐπὶ τῶν ἀγχωδῶν προβλημάτων ποὺ ἔχουν δημιουργηθῆ εἰς ὅλα τὰ στρώματα καὶ τὰς τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐκείνων, ὅπως ἡ Σύμβασις Ὠνάση, ὅπως ἡ Σύμβασις τοῦ Διϋλιστηρίου, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχει καὶ ἰδιάζουσαν προσωπικὴν καὶ συγκεκριμένην εὐθύνην καὶ συμμετοχήν. Ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐσυκοφάντησα καὶ δὲν ἐστήριξα τὴν ὁμιλίαν μου; Προανήγγειλα ὅτι ἡ ὁμιλία αὐτὴ ποὺ χαράσσει ἐκ μέρους τοῦ κόμματος ὅλο τὸ ριπίδιον τῶν ποικίλων ἐπικρίσεων τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, θὰ στοιχειοθετηθῇ καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους ὁμιλητὰς τῆς παρατάξεώς μας. Ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐσυκοφάντησα καὶ δὲν εἶπον συγκεκριμένα πράγματα, καὶ διὰ τὸν Παναμᾶν τῆς Ὀλυμπιακῆς καὶ διὰ τὸν Ἀνδρεάδην; Ἀλλά, ὄχι. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος κατέφυγεν εἰς τὸ γνωστὸν καὶ τετριμμένον ἐπιχείρημα ὅλων τῶν χαμένων ὑποθέσεων, εἰς τὴν πατριδοκαπηλείαν τὴν κούφια, καὶ εἰς τὴν ἐπίκλησιν καὶ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ ἑαυτοῦ του σὰν ἰδαλγοῦ καὶ ἱππότου τῆς ἐλευθερίας. Δὲν πάω μακριά. Δὲν τοῦ θυμίζω τὴν ὑπογραφὴ ποὺ ἔβαλε, μὲ τὸν ἄλλον Ἀκαδημαϊκὸν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸ Διάταγμα διὰ τὸ Μακρονῆσι. Σήμερα, μιλάει γιὰ ἐλευθερία σὲ μιὰ χώρα ὅπου ὄχι μόνον δὲν εἶναι χειραφετημένα τὰ λαϊκὰ στρώματα, ὄχι μόνον μὲ τὴν προχθεσινήν του ἐπὶ τοῦ ἐργατικοῦ ὁμιλίαν προσδιώρισεν ὅτι ἡ μοῖρα τους εἶναι νὰ μείνουν στὴν ἀθλιότητα. Ἔρχομαι στὸ γεγονός, ὅτι στὸν τόπο αὐτό, τὸν τάχα ἐλεύθερο, ἐκβιάζεται ὁ κάθε πολίτης νὰ κάμῃ δήλωσιν προσχωρήσεως εἰς τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ, πιέζεται μὲ τὴν ἀπειλὴ νὰ χάσῃ τὴ δουλειά του, δηλαδὴ τὸ ψωμί του, γιὰ τὸν ἑαυτόν του καὶ γιὰ τὰ παιδιά του. Θὰ ἤθελα ὅμως, ἐπειδὴ ἀπὸ ὅλα ὅσα συγκεκριμένα κεφάλαια τῆς προτάσεως δυσπιστίας ἀνέπτυξα, ἐπειδὴ ἐστάθηκε ἰδιαίτερα στὴν πολιτικὴ ἐπιστράτευση τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ θέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι εἶναι ἀθέμιτος καὶ ἀπηγορευμένη ἡ ἀπεργία των, σὰν ἀπεργία δημοσίων ὑπαλλήλων, θὰ ἤθελα νὰ τοῦ ἐνθυμίσω τὴν θέσιν ποῦ ἐπῆρε, ὅταν αὐτὸς καὶ ἡ παράταξίς του, τὸ καλοκαῖρι τοῦ 1952, ὑποκινοῦσε τὶς ἐπανειλημμένες καὶ ἐκτεταμένες ἀπεργίες τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα. Ἐπίστεψε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ἐπειδὴ ἔχει ἐδῶ ἕναν ἀριθμὸν ἀνθρώπων ποὺ τὸν χειροκροτοῦν, ὅτι ἔχει καταγάγει μίαν κάποιαν ἐπιτυχίαν μὲ τὴν ὁμιλίαν του. Δὲν προσέξατε ὅμως, κ. Ἀντιπρόεδρε, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐκ μέρους σας ἀπάντησις εἰς τὸ ἀμείλικτον κατηγορητήριον καὶ ὅτι προσεπαθήσατε, μετατοπίζοντες τὸ θέμα καὶ προσφεύγοντες εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τὰ εὐτελῆ, τῶν χαμένων ὑποθέσεων, νὰ δημιουργήσητε ἐντυπώσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἀφίνουν παγερὰ ἀδιάφορον τὸν λαόν. Καὶ θελήσατε ἀκόμη νὰ πῆτε, ὅτι τάχα, ἔχομεν ἐμεῖς οἱανδήποτε ἀντιδικίαν μὲ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ὄχι, κ. Ἀντιπρόεδρε. Τὰ στρατευμένα παιδιὰ τοῦ λαοῦ δὲν εἶναι κτῆμα σας καὶ ἔχετε πολὺ ἄδικο νὰ θέλετε νὰ τὸ οἰκειοποιηθῆτε. Ἐκεῖνο ποὺ ἀποδοκιμάζομεν εἶναι, ἀκριβῶς, αὐτό. Θέλετε νὰ οἰκειοποιηθῆτε διὰ κομματικὰ ὀφέλη, μίαν δύναμιν ποὺ εἶναι ἐμπιστευμένη εἰς τὰ χέρια τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ ὑψηλούς, ἐθνικοὺς καὶ ἠθικοὺς σκοπούς, καὶ ὄχι νὰ γίνῃ ὑπηρέτης τῆς φατρίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν σύντομον εἰς τὸν κ. Ἡλιοῦ. ... Ὁ κ. Ἡλιοῦ, εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης μακροτάτης ὁμιλίας του εἶπεν, ὅτι εἰδικοὶ ἀγορηταὶ τῆς ΕΔΑ θὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ κατ’ ἰδίαν θέματα. Ὁ ἴδιος δὲν εἰσῆλθε. Ἑπομένως, ἐὰν εἰσέλθουν οἱ εἰδικοὶ ἀγορηταὶ θὰ τύχουν ἀπαντήσεως ἢ ἐκ μέρους ἐμοῦ ἢ συναδέλφων μου εἰδικῶν εἰς τοὺς διαφόρους τομεῖς. Ὁ λόγος τοῦ κ. Ἠλιοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον λεπτομεροῦς ἀπαντήσεως, διότι ἐπὶ 1 ὥραν καὶ ¾ ὕβριζε, μὲ ἤπιον ἦχον φωνῆς, χρησιμοποιῶν φράσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἁπλοῦς τίτλους κεφαλαίων. Εἶπε διὰ τὴν νέαν ὑπόθεσιν Παναμᾶ; Τί νὰ ἀπαντήσω; Θὰ ἀπαντήσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐὰν ἄλλος, βουλευτὴς τῆς ΕΔΑ εἶπε κἄτι τὸ συγκεκριμένον, εἶπε διὰ τὴν ὑπόθεσιν Πάπας. Περὶ αὐτῆς ἐγένετο λόγος ἐπὶ 4 ἑβδομάδας. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθω ἐγὼ εἰς τὸ θέμα ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ἠλιοῦ δὲν εἰσῆλθεν; Ἐὰν εἰσέλθῃ ἄλλος ἀγορητὴς τῆς ΕΔΑ θὰ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν. Ἐμνημόνευσε κατὰ τρόπον συκοφαντικὸν τὴν περίπτωσιν τῆς συμβάσεως «Ὀλυμπιακῆς». Τί νὰ ἀπαντήσω; Καθὼς γνωρίζετε ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα τῆς συμβάσεως τῆς «Ὀλυμπιακῆς» τὸ ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, χωρὶς προηγουμένως νὰ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξήτασε τὸ θέμα καὶ ἐνόμισεν ὀρθῶς ὅτι δὲν πρέπει ὡρισμέναι διατάξεις ἑνὸς ἁπλοῦ σχεδίου νὰ γίνουν δεκταὶ καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία ἐδέχθη τὴν ἀπάλειψίν των, τὴν ὁποίαν κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις, δὲν ἐδέχετο. Ἡ συνεργασία αὐτὴ Κυβερνήσεως καὶ Ἐπιτροπῆς τιμᾷ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Ποῦ ὑπῆρξε τὸ σκάνδαλον; Τὸ ὅτι ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις ὡρισμένας ἀπόψεις τῆς Ἐπιτροπῆς; Τὰ λεχθέντα λοιπὸν διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀποτελοῦν καθαρὰν δυσφήμησιν. Τὶ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἠλιοῦ, δι’ ὅσα εἶπε δι’ ὅλα τὰ ἄλλα; Τὶ νὰ εἴπω διὰ τὴν ὑπόθεσιν εἴτε τοῦ διϋλιστηρίου εἴτε τοῦ ἀλουμινίου, ἀφοῦ δὲν ἐπεσήμανεν ὁ ὁμιλητὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ Α ἢ Β σημεῖον; Πρέπει νὰ ἐπισημάνῃ συγκεκριμένον σημεῖον διὰ νὰ τύχῃ εἰδικῆς, ἐπαναλαμβάνω, ἀπαντήσεως. Πρέπει νὰ θιγοῦν τὰ διάφορα θέματα θετικῶς διὰ νὰ τύχουν ἀπαντήσεως. Τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ ἦσαν γενικοὶ τίτλοι κεφαλαίων ἑνὸς ἀφῃρημένου κατηγορητηρίου, ἦσαν ρετσινιαί, ἦσαν συκοφαντίαι καὶ ὕβρεις. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον εἶπε καὶ εἶχε κἄποιο περιεχόμενον συλλογισμοῦ, ἀλλὰ συλλογισμοῦ κακοπίστου, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε περὶ κατοχικῆς ἀποφάσεως πρὸς ἐπιστράτευσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Αὐτὸς ἦτο ἕνας κακόπιστος συλλογισμὸς καὶ ἀπέδειξα δι’ ὀλίγων ὅτι ἦτο κακόπιστος.

§45Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Περὶ δικαιοσύνης καὶ περὶ Ἀνδρεάδη;

§46Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Περὶ δικαιοσύνης θὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ νὰ θέσῃ, τὰ πράγματα ὅπου πρέπει. Πάντως, ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι μέσα εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἐγκυκλίου ποὺ ἀπευθύνουν οἱ ἀνώτατοι λειτουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης ἑκάστοτε. Ἡμεῖς οὐδεμίαν σχέσιν ἔχομεν ὡς Κυβέρνησις μὲ τὴν ἐγκύκλιον αὐτήν. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔχει πλήρη συνείδησιν τῆς ἀνεξαρτησίας του. Ὅσα λοιπὸν ἐλέχθησαν ἀποτελοῦν ὕβρεις, διότι κάθε τὶ τὸ ὁποῖον λέγεται καὶ δὲν στηρίζεται ἐπὶ στοιχείων καὶ συλλογισμῶν καὶ ἔχει ὡς σκοπὸν νὰ μειώσῃ τὸν ἀντίπαλον ὡς ἐστερημένον ἤθους, ὡς διαπράττοντα σκάνδαλα, ὡς ἐστερημένον πίστεως εἰς τὰ δημοκρατικὰ ἰδεώδη, ὡς διεπόμενον ἀπὸ φασιστικὴν ἢ κατοχικὴν νοοτροπίαν, εἶναι ὕβρις. Διαστρέφετε π.χ. τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐχρησιμοποίησα ὅταν ἔθιξα τὴν ἔννοιαν τῆς ἐργασίας καὶ τοῦ ἐργάτου καὶ εἴπατε, ὅτι ἰσχυρίσθην, ὅτι ὁ ἐργάτης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἀθλιότητα. Ἠκούσατε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶπον ποτὲ τοιοῦτόν τι; Εἶπον ὅτι ὁ ἐργάτης εἶναι κατ’ ἀνάγκην καὶ ἐξ ὁρισμοῦ, ἐὰν δὲν ἀποκτήσῃ εἰδικότητα καὶ μόρφωσιν ἡ ὁποία νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὴν χειρωνακτικὴν ἐργασίαν, εἶναι κατ’ ἀνάγκην εἰς ὅλα τὰ καθεστῶτα, ἀκόμη καὶ εἰς τὴν Ρωσίαν, καθηλωμένος εἰς τὴν ἐξηρτημένην ἐργασίαν, ὄχι ὅμως εἰς τὴν ἀπαθλίωσιν. Οἱ ὅροι τῆς ζωῆς του εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ βελτιωθοῦν καὶ νὰ βελτιοῦνται συνεχῶς. Εἶπον, ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ φορεὺς ἐλευθερίου ἐπαγγέλματος, ἰατρὸς ἢ δικηγόρος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει πανεπιστημιακὸν δίπλωμα. Καὶ διέστρεψεν τοὺς λόγους μου ὁ κ. Ἠλιοῦ ἐν γνώσει του, ὅτι λέγει ψέματα, ἐν γνώσει του, ὅτι συκοφαντεῖ. (Χειροκροτήματα).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κιτσίκης, ἔχει τὸν λόγον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας).

§48Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνήκω εἰς τὴν Ε.Δ.Α. καὶ θεωρῶ τιμήν, ὅτι ἀνήκω εἰς τὸ κόμμα τοῦ λαοῦ, εἰς τὸ κόμμα τῆς πραγματικῆς ἐλευθερίας, τῆς πραγματικῆς Δημοκρατίας, ἐνῷ ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ ἡ ἐξ ἧς προέρχεται Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἀποκαλύπτει κάθε μέρα τὴν ἔντονα ἀντιδραστικήν της μορφὴν μὲ τὴν ἀσύστολον ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, ὅπως προσφάτως ἀκόμη ἀπεδείχθη κατὰ τὴν συζήτησιν σκανδαλωδῶν ἀντεθνικῶν συμβάσεων, μὲ τὴν περιφρόνησιν ποὺ δείχνει εἰς τὰ ἁγιώτερα αἰτήματα τῶν ἐργαζομένων, μὲ τὴν ἐπίμονον ἄρνησίν της νὰ ὑψώσῃ τὴν Παιδείαν καὶ νὰ σεβασθῇ τοὺς ἐξηθλιωμένους λειτουργούς της. Θριαμβολογεῖ, διότι τὸ Κράτος τῆς βίας καὶ αὐθαιρεσίας ἐπεβλήθη μὲ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ φασιστικοῦ ἀνελευθέρου μέτρου τῆς πολιτικῆς ἐπιστρατεύσεως, ποὺ εἶχεν ὡς ἐνθαρρυντικὸν διὰ τὴν φυλὴν ἀποτέλεσμα τὴν μεγαλειώδη ἀντίδρασιν τῆς σπουδαζούσης νεολαίας καὶ τὴν καθολικὴν συμπαράστασιν εἰς τὸ πλευρὸν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τῆς κοινῆς γνώμης. Ἡ ἀντίδρασις τῆς νεολαίας ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν ἠθικῆς ὑγείας καὶ πρέπει νὰ μᾶς γεμίζῃ αἰσιοδοξίαν διὰ τὸ μέλλον τοῦ Ἔθνους. Τὰ αἰτήματα τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀποβλέπουν εἰς τὴν θεμελίωσιν τῆς ἐκπαιδευτικῆς μας ἀνορθώσεως, ποὺ σημαίνει τὴν οἰκονομικήν μας ἀνόρθωσιν. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ εἶναι οἱ βαθμοῦχοι τοῦ στρατοῦ τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἡ συμπαράστασις τῆς σπουδαζούσης νεολαίας διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων τῶν ἐκπαιδευτικῶν, ἀποτελεῖ συνέχισιν τοῦ ὑπερόχου ἀγῶνος των διὰ τὴν ἀναγέννησιν τῆς Παιδείας. Ἡ ἐξαθλίωσις τῆς Παιδείας καὶ ὅλων ἐκείνων ποὺ ἔχουν ἀφιερώσει τὴν ζωήν τους σ’ αὐτήν, εἶναι πραγματικὰ τραγική. Αἱ συντηρητικώτεραι τάξεις, ὅπως λόγου χάριν καὶ αὐτὸς ὁ Πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου κ. Ε. Φωκᾶς, ποὺ ἔχει ἐν τούτοις τὴν προέλευσίν του στὰ χρόνια τῆς δικτατορίας, τὸ βροντοφωνοῦν. «Βαρεῖα πενία καὶ ἀδυναμία καλύψεως καὶ τῶν στοιχειωδῶν ἀναγκῶν χαρακτηρίζουν τὴν κατάστασιν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν εἶναι ἀνύπαρκτον καὶ ἡ ἐξαθλίωσις τῆς Παιδείας εἶναι γεγονός». Τοὺς χαρακτηρισμοὺς ἀνέφερεν εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τῆς δράσεώς του ὡς Πρυτάνεως ὁ κ. Εὐγένιος Φωκᾶς. Ἐξέθεσε τὴν κατάστασιν ποὺ ἐπικρατεῖ εἰς τὰ ἐργαστήρια Ζωολογίας, τὸ Ζωολογικὸν Μουσεῖον, ποὺ «εἶναι κατερειπωμένα καὶ διατρέχουν κίνδυνον καθηγηταὶ καὶ φοιτηταὶ» καὶ ἐτόνισεν, ὅτι ἐπετεύχθη ἡ δημιουργία δύο στεγάστρων εἰς τὸν χῶρον τῆς πανεπιστημιουπόλεως. Διὰ τὴν Παιδιατρικὴν Κλινικὴν τοῦ Πανεπιστημίου, εἶπεν, ὅτι ἐστεγάζετο εἰς τοὺς «σταύλους τοῦ Ἰταλικοῦ στρατοῦ». Ἀνέφερε χαρακτηριστικῶς, ὅτι ἡ ἐπιχορήγησις πρὸς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν ἀνέρχεται εἰς 20.000 δραχμὰς ἐτησίως. «Μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ ἀγοράσῃ μηχανήματα, θὰ ἐκσυγχρονίσῃ τὰ ἐργαστήριά της, θὰ ἐγγραφῇ εἰς ἐπιστημονικὰ περιοδικά, θὰ παρακολουθήσῃ νέας μεθόδους....». Διεκτραγῳδῶν τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τῆς Μέσης Παιδείας, ἀνέφερεν, ὅτι ἐκ τῶν ἀποφοίτων τοῦ Γυμνασίου, ἐλάχιστοι εἶναι ἱκανοὶ νὰ παρακολουθήσουν τὸ Πανεπιστήμιον· οἱ περισσότεροι εἶναι «ἀπαράσκευοι καὶ ἀγράμματοι» καὶ παραπαίουν ἐξ αἰτίας τῆς «τριγλωσσίας». Συμφωνοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ θέμα τῆς Παιδείας εἶναι οἰκονομικόν. Ὄχι ὅμως, διότι προκαλεῖ μεγάλας δαπάνας, ὄχι διότι σημαίνει οἰκονομικὸν βάρος, τὸ ὁποῖον πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ παραμείνῃ ἐντὸς περιωρισμένων ὁρίων, ὡς τελευταία φροντὶς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ διότι ἀντίθετα, ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως μιᾶς χώρας. Ἡ Παιδεία ἀποτελεῖ τεράστιον συντελεστὴν ἐπιτυχίας μιᾶς ὀρθῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Σήμερον, τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν χαρακτηρίζει χαμηλὴ παραγωγικότης —δηλαδὴ μικρὴ παραγωγὴ ἀγαθῶν κατὰ ἀπασχολούμενον— μὲ συνέπειαν μέγα κόστος τῆς παραγωγῆς. Ἕνας ἀπὸ τοὺς συντελεστὰς τῆς χαμηλῆς παραγωγικότητος, ἴσως ὁ σημαντικώτερος, εἶναι τὸ χαμηλὸν μορφωτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ. Ἡ ὕψωσις τοῦ μορφωτικοῦ ἐπιπέδου, ἡ ἐξάλειψις τοῦ ἀναλφαβητισμοῦ —ποὺ βρίσκεται σὲ τραγικὸν ὕψος στὴν Ἑλλάδα— πρέπει νὰ συνοδεύσῃ σὰν βασικὸν μέλημα τὶς προσπάθειες ἀνασυγκροτήσεως διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγικότητος, τὴν δημιουργίαν ἱκανότητος τῆς γεωργικῆς καὶ βιομηχανικῆς παραγωγῆς μας, ν’ ἀνταγωνισθῇ, ὕστερα ἀπὸ τὴν σύνδεσίν μας, τὶς χῶρες τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, δηλαδή, τῆς συμπεπυκνωμένης γεωργικῆς καὶ βιομηχανικῆς παραγωγῆς τῆς Εὐρώπης, ποὺ βρίσκεται στὸ ὕψιστον σημεῖον τελειοποιήσεως. Εἰσερχόμεθα στὴν Κοινὴν Ἀγορὰν μὲ τὰ ἑξῆς δεδομένα τῶν στατιστικῶν: ἡ συνολικὴ παραγωγικότης τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας βρίσκεται τὸ πολὺ στὸ τρίτον τῆς μέσης παραγωγικότητος τῶν ἕξ χωρῶν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς, ἤτοι τὴν γεωργίαν, τὴν βιομηχανίαν καὶ στὶς ὑπηρεσίες. Ἀναλυτικώτερα: Ἡ Ἑλληνικὴ παραγωγικότης στὴν γεωργίαν εἶναι τὰ 37% τῆς μέσης παραγωγικότητος τῆς γεωργίας στὴν Κοινὴν Ἀγοράν, στὴν δὲ βιομηχανίαν 38%. Ἡ χαμηλὴ παραγωγικότης συμβαδίζει μὲ τὸν ἀναλφαβητισμόν, ὁ ὁποῖος διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ἀνέρχεται εἰς 33%. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ Ἑλληνικὴ παραγωγὴ ἀνταγωνιστικὴ μὲ τὸν ἐργαζόμενον λαὸν ἀναλφάβητον, ἀνίκανον νὰ παρακολουθήσῃ νέας μεθόδους παραγωγῆς; Οἱ χῶρες τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς ἔχουν ὑψηλότατον ἐπίπεδον μορφωτικῆς στάθμης τοῦ λαοῦ. Μὲ στοιχεῖα ποὺ δὲν ἐπιδέχονται ἀμφισβήτησιν, μὲ δημοσιεύματα διεθνοῦς κύρους ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατέλαβε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη στὸν τομέα τῆς ἐκπαιδεύσεως μίαν ἀπὸ τὰς τελευταίας θέσεις στὸν κόσμο. Εἰς συμπλήρωσιν τῶν στοιχείων ποὺ ἔδωσε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, τῆς 11 Δεκεμβρίου, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀναφέρω τὰ δημοσιεύματα τῆς UNESCO καὶ τοῦ Ἀμερικανικοῦ Ἱδρύματος «ΤΟΥΕΝΤΙΘ ΣΕΝ-ΤΣΟΥΡΥ ΦΑΝΤ». Καὶ αἱ δύο πηγαί, συμφωνοῦν ἐπὶ ἑνὸς σημείου: ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν τομέα τῆς ἐκπαιδεύσεως εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἐκπληκτικὰ εἶναι τὰ στοιχεῖα ποὺ δημοσιεύει ἡ Ἐπιτροπὴ εἰδικῶν κατ’ ἐντολὴν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀναπτύξεως. Ἀπὸ τὰ στοιχεῖα προκύπτει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς διαθέτει, μηδὲ καὶ τῆς Τουρκίας ἐξαιρουμένης, τὸ μικρότερον ποσοστὸν τοῦ ἀκαθαρίστου ἐθνικοῦ εἰσοδήματος διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί, διὰ τὸ ἔτος 1961:

Διὰ νὰ γίνῃ ἡ σύγκρισις περισσότερον αἰσθητή, πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι αἱ Σκανδιναυϊκαὶ χῶραι καὶ αἱ 6 χῶραι τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς εὑρίσκονται εἰς ὑψηλοτάτην στάθμην ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως καὶ ἔχουν μέγα ἐθνικὸν εἰσόδημα, ὑπερτριπλάσιον τοῦ Ἑλληνικοῦ. Ἐν τούτοις, θυσιάζουν μέγα ποσοστόν, πολλαπλάσιον τοῦ Ἑλληνικοῦ, ἐκ τοῦ μεγάλου των ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, χάριν τῆς Παιδείας, τῆς ἤδη εὑρισκομένης εἰς τοιαύτην τελειότητα ἐγκαταστάσεων, ἐφοδίων, ἐργαστηρίων, διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Ἀλλὰ ἂς δώσωμεν καὶ τὰ ποσοστὰ ἐπὶ τοῦ συνολικοῦ προϋπολογισμοῦ (κατωτέρω δίδομεν τὰ ποσοστὰ ἐπὶ τῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ): Τὸ 1956, ἐπὶ συνολικοῦ προϋπολογισμοῦ 13.090 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διετέθησαν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας (καὶ ὄχι διὰ τὴν Παιδείαν, διότι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ περιλαμβάνονται καὶ δαπάναι μὴ προοριζόμεναι δι’ αὐστηρῶς ἐκπαιδευτικοὺς σκοπούς), 1.041 ἑκατ. δραχ., ἤτοι τὰ 7,9%. Τὸ 1957, ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 15.445 ἑκατ. δραχ., διετέθησαν 1.090, ἤτοι τὰ 7%. Τὸ 1958, ἐπὶ 15.835 ἑκατ. δραχ., διετέθησαν 1.226, (7,7%). Τὸ 1959 ἐπὶ 17.514 ἑκατ. δραχ. διετέθησαν 1.324 (7,5%). Τὸ 1960 ἐπὶ 19.038 διετέθησαν 1.482 (7,7%). Τὸ 1961 ἐπὶ 21.146 διετέθησαν 1.599 (7,5%). Τὸ 1962, ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 24.065 ἑκατ. δραχ., διετέθησαν δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἐξ 1.737 ἑκατ. δραχ., ἤτοι 7,2%. Ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς γίνεται φανερόν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς διατηρεῖ τὰ πρωτεῖα τῆς ἀθλιότητος εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον. Διότι, πράγματι, κανένα ἄλλο Κράτος, προηγμένον ἢ ὑποανάπτυκτον, δὲν διαθέτει διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τόσον χαμηλὸν ποσοστὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ του. Τὸ κατόρθωμα, προφανῶς, τοῦτο πανηγυρίζουσα ἡ Κυβέρνησις, διεκήρυσσε τὸν παρελθόντα Ἰούνιον, δι’ ἐπισήμου ἀνακοινώσεώς της, ὅτι «ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1955 ἀπέβλεψε πάντοτε εἰς τὸ θέμα τῆς Παιδείας τοῦ Ἔθνους μὲ ὅλην τὴν ἐπιβαλλομένην σοβαρότητα, κατέβαλε δὲ πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ τομέως, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τῆς χώρας». Αὐτὴν δὲ ἀσφαλῶς τὴν ἀξίαν ἔχουν αἱ πρόσφατοι δηλώσεις τῶν Ὑπουργῶν κ.κ. Κασιμάτη καὶ Θεοτόκη, ὅτι διὰ τὸ 1963 θὰ διατεθοῦν δαπάναι 10% ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν Παιδείαν. Ἡ ἀπόστασίς μας ἀπὸ τὶς πολιτισμένες χῶρες τοῦ Δυτικοῦ κόσμου εἶναι κολοσσιαία. Στὴν Σουηδίαν, ποὺ βρίσκεται σὲ ὑψηλότατον ἐπίπεδον ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως, ξοδεύονται 41 δολλάρια κατ’ ἄτομον ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα γιὰ τὴν δημοσίαν ἐκπαίδευσιν, ἐνῷ στὴν Ἑλλάδα ξοδεύονται μόλις 3 δολλάρια καὶ 60 σέντς. Ἡ Δανία ἐκτελεῖ νέον πρόγραμμα βελτιώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως σὲ ὅλα της τὰ στάδια, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι θεωρεῖται ὡς μία ἀπὸ τὶς δέκα πρῶτες καλύτερα ὠργανωμένες ἐκπαιδευτικὲς χῶρες τοῦ κόσμου. Ἡ Δανία μὲ τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὸ τρίτον τῆς ἐκτάσεως τῆς Ἑλλάδος (ἀντιστοίχως 4.200.000 ἑκατ. καὶ 42.227 τετραγ. χιλ.) διέθεσε τὸ 1960 20.000.000 δολλάρια γιὰ τὴν ἵδρυσιν νέων σχολείων καὶ τὸν συγχρονισμὸν τῶν παλαιῶν, ποὺ ἐν τούτοις θεωροῦνται ἀπὸ τὰ καλύτερα τῆς Εὐρώπης. Τὸ πάθος γιὰ τὴν Παιδεία ἔχει διαδοθῆ σὲ ὅλες τὶς Σκανδιναυϊκὲς χῶρες, οἱ ὁποῖες διαθέτουν μέγα ποσοστὸν τοῦ ὑψηλοῦ των ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, πολλαπλασίου τοῦ Ἑλληνικοῦ, χάριν τῆς Παιδείας. Ἀλλὰ ἡ σύγκρισις καὶ μὲ τὶς ἄλλες χῶρες τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς εἶναι συντριπτικὴ γιὰ τὴν Ἑλλάδα. Εἴμεθα οἱ τελευταῖοι μὲ μέγιστον ποσοστὸν ἀναλφαβήτων. Ἀκόμη σημαντικώτερα εἶναι τὰ συντελούμενα στὸν τομέα τῆς Παιδείας στὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Ἡ ἐπιστήμη μπῆκε παντοῦ καὶ διέπλασε ἕνα δημιουργικὸν σύνολον. Ἀνεζήτησε τοὺς ἀνθρώπους της μέσα στοὺς ἐργάτες, μέσα στοὺς ἀγρότες, σ’ ὁλόκληρον τὸν λαόν, ὅπου ἀνεκάλυψε μίαν ἀστείρευτη πηγὴ ταλέντων. Ἡ Παιδεία ἀπὸ προνόμιο ἔγινε δικαίωμα. Ἀποτέλεσμα τῆς καταπληκτικῆς καθολικῆς διαδόσεως καὶ τῆς ἀνοδικῆς πορείας τῆς Παιδείας μέσα στὶς λαϊκὲς μᾶζες εἶναι οἱ κατακτήσεις τῆς Σοβιετικῆς ἐπιστήμης. Ἡ ἐφεύρεσις ἔγινε μαζικὸ φαινόμενο. Τὸ μεγαλύτερον θαῦμα τοῦ νέου καθεστῶτος συνίσταται στὸ γεγονός, ὅτι ὁ τεράστιος ἀναλφαβητισμὸς τῆς τσαρικῆς Ρωσίας ἀνερχόμενος σὲ 85% πρὶν ἀπὸ τὸν πρῶτο πόλεμο, ἐξηφανίσθη ἐντελῶς καὶ ὁ λαὸς ἔφθασε στὶς ὑψηλότερες βαθμίδες τῆς μορφώσεως σὲ σύγκρισιν μὲ τὶς πλέον προοδευμένες χῶρες τοῦ κόσμου. Ἡ Παιδεία δὲν παρέχεται ἁπλῶς δωρεάν, ἀλλὰ κάθε σπουδαστής, ὄχι μόνον οἱ ἀριστεύοντες, ἀλλὰ καὶ οἱ μέτριοι, θεωρεῖται ὑπότροφος καὶ λαμβάνει 90 νέα ρούβλια, δηλαδὴ 100 δολλάρια τὸν μῆνα, ἐνῷ δὲν πληρώνει τίποτε γιὰ ἐγγραφὲς καὶ δίδακτρα, μηδαμινὰ δὲ ποσὰ διὰ τροφὴν καὶ κατοικίαν. Ὁ Πρόεδρος Ἀϊζενχάουερ, εἰς ἕνα ἀπὸ τοὺς τελευταίους λόγους του ἐτόνισεν, ὅτι «ὁ σπόρος τῶν τελευταίων ἐπιτυχιῶν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως πρέπει ν’ ἀναζητηθῇ στὸ Σοβιετικὸν ἐκπαιδευτικὸν σύστημα καὶ στὸν τεράστιον ἀριθμὸν ἐπιστημόνων καὶ, τεχνικῶν ποὺ ἐξέρχονται ἀπὸ τὰ Σοβιετικὰ Πανεπιστήμια. Ὁ στρατὸς τῶν ἐπιστημόνων ἀποτελεῖ τὸν πραγματικὸν κίνδυνον διὰ τὸν Δυτικὸν κόσμον, ἀπειλητικώτερον τῶν ἄλλων στρατῶν καὶ τῶν ἐξοπλισμῶν». Ὁ Ἀϊζενχάουερ ἔδωσε τὸ σύνθημα νέας ἐξορμήσεως γιὰ τὴν ὕψωσιν τῆς Παιδείας. Ηὔξησε κατὰ 64% τὸν ἀριθμὸν τῶν μηχανικῶν κατὰ τὴν διαρρεύσασαν δεκαετίαν (ἀπὸ 520.000 εἰς 854.000 μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1950 καὶ 1960) ὡς ἀναφέρεται εἰς ἔκδοσιν ποὺ ἐκυκλοφόρησε τὸ Γραφεῖον Ἀπασχολήσεως Αὐτοματισμοῦ καὶ Ἐκπαιδεύσεως τοῦ Ἀμερικανικοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας, χωρὶς ἐν τούτοις νὰ πλησιάσῃ τὸν τεράστιον ἀριθμὸν τῶν μηχανικῶν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Τηλεγράφημα τῆς 29 Ἰανουαρίου ἀπὸ τὴν Οὐάσιγκτων τοῦ Γαλλικοῦ Πρακτορείου, ἀναφέρει κατὰ λέξιν: «Τριπλάσιος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν μηχανικῶν εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν, σὲ σύγκρισιν μὲ τὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες. Στὴν προειδοποίησιν αὐτὴν προέβη ὁ Πρόεδρος Κέννεντυ εἰς τὸ ἐτήσιον μήνυμά του πρὸς τὸ Κογκρέσσον. Τονίζει, ἐπίσης, ὅτι οἱ φυσικοὶ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως εἶναι τετραπλάσιοι ἐκείνων τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἀναφέρει, ὅτι ὁ ἀναλφαβητισμὸς εἶναι οὐσιαστικῶς ἀνύπαρκτος στὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν». Σᾶς δίδω καὶ τοὺς ἑξῆς ἀριθμοὺς ἀπὸ τὸν Ὀργανισμὸν Ἡνωμένων Ἐθνῶν (Γενεύη 1958).

Αἱ συγκρίσεις μὲ τοὺς βορείους γείτονές μας εἶναι συντριπτικὲς γιὰ μᾶς, ὅταν ἴδωμεν τὶ προβλέπουν στὸ ἀμέσως προσεχὲς μέλλον γιὰ τὴν ἐκπαίδευσιν οἱ σοσιαλιστικὲς χῶρες. Τὸ «Τουέντιθ Σέντσουρυ Φὰντ» ὑπολογίζει, ὅτι οἱ χῶρες τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης θὰ ξοδεύουν προσεχῶς πλέον τῶν 5% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος γιὰ τὴν Παιδείαν. Ὁ ἀντίστοιχος ἀριθμὸς γιὰ τὴν Ἑλλάδα, ὁ χαμηλότερος ὅλης τῆς Εὐρώπης οὐδὲ τῆς Τουρκίας ἐξαιρουμένης, εἶναι 1,41%. Μία ἄλλη σύγκρισις ὑπογραμμίζει τὴν στάθμην ἐξαθλιώσεως τῆς Παιδείας, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν φθάσει. 1. Εἰς τὴν Σουηδίαν αἱ πιστώσεις γιὰ τὴν Παιδείαν ἀπορροφοῦν τὸ 32% τοῦ συνόλου τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, πλὴν τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν. 2. Εἰς τὴν Νορβηγίαν διατίθενται διὰ τὴν Παιδείαν πιστώσεις ἴσαι πρὸς τὰ 34% τοῦ συνόλου τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. 3. Εἰς τὸ Βέλγιον αἱ δαπάναι τῆς Παιδείας ἀντιπροσωπεύουν τὸ 40% τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ καταναλωτικῶν δαπανῶν. 4. Εἰς τὴν Ὁλλανδίαν τὸ 36% τοῦ συνόλου τῶν δαπανῶν τοῦ καταναλωτικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἀφιεροῦται εἰς τὴν Παιδείαν. 5. Εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, τέλος, αἱ πιστώσεις διὰ τὴν Παιδείαν ἀπορροφοῦν τὰ 28% τοῦ συνόλου τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, πλὴν τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν. Ἤδη ἀπὸ τὰ ἀνωτέρω στοιχεῖα καταφαίνεται ἡ αὐτόχρημα τραγικὴ καθυστέρησις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν τομέα ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξαρτᾶται ὄχι ἡ πρόοδός της ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἐπιβίωσίς της, ὡς οἰκονομικῆς ἀλλὰ καὶ ἐθνικῆς μονάδος, ἐντὸς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Πρὶν ὅμως ἀπὸ τὴν ἀντιπαραβολὴν τῶν διεθνῶν μὲ τὰ ἀντίστοιχα Ἑλληνικὰ στατιστικὰ στοιχεῖα, θὰ παρατεθοῦν καὶ στοιχεῖα ἀφορῶντα τὴν συμμετοχὴν τῆς Παιδείας εἰς τὸ σύνολον τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Οὕτω: 6. Εἰς τὴν Σουηδίαν τὸ 20% τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων διατίθεται εἰς ἐπενδύσεις διὰ τὴν Παιδείαν καὶ δι’ ἐρεύνας. 7. Εἰς τὴν Νορβηγίαν τὸ 21% τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων ἀπορροφᾶται εἰς ἐπενδύσεις διὰ τὴν Παιδείαν, καὶ 8. Εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν τὸ 42% τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων εἶναι ἐπενδύσεις διὰ τὴν Παιδείαν καὶ διὰ τὴν παιδικὴν πρόνοιαν. Τὰ ἀνωτέρω στοιχεῖα εἶναι ἐπίσημα τοῦ Ο.Η.Ε. Ἰδοὺ τώρα, τί ἀκριβῶς συμβαίνει μὲ ἡμᾶς: Κατὰ τὰ συγκεντρούμενα ἀπολογιστικὰ στοιχεῖα διὰ τὴν τελευταίαν δημοσιονομικὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1962, αἱ καταναλωτικαί, πλὴν τῶν ἀμυντικῶν, δαπάναι τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνῆλθον εἰς 14.500 ἑκατ. δραχμῶν, ἐξ αὐτῶν δὲ 1.700 περίπου ἑκατ. δραχμῶν εἶναι αἱ πιστώσεις διὰ τὴν Παιδείαν. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι αἱ δαπάναι Παιδείας ἀνέρχονται μόλις εἰς τὸ 11,7% τοῦ συνόλου τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους. Τὰ ἀντίστοιχα ποσοστὰ εἰς ξένας χώρας κυμαίνονται μεταξὺ 28% καὶ 40%, ἤτοι μεταξὺ ὑπερδιπλασίου καὶ τετραπλασίου σχεδὸν ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ Ἑλληνικά. Ἐπίσης ἀπὸ τὰ συγκεντρούμενα στοιχεῖα προκύπτει, ὅτι αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις χρήσεως 1962 ἀνέρχονται εἰς 5.000 ἑκατομμύρια περίπου καὶ ὅτι ἐξ αὐτῶν 150 περίπου ἑκατομ. δραχμῶν ἦσαν ἐπενδύσεις διὰ τὴν Παιδείαν. Συνεπῶς, αἱ ἐπενδύσεις διὰ τὴν Παιδείαν ἀντιπροσωπεύουν μόνον τὰ 3% τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, ἤτοι ποσοστὸν μικρότερον κατὰ 7 τοὐλάχιστον φορὰς ἐν συγκρίσει μὲ τὰς ἀναφερθείσας ξένας χώρας. Εἰς τὴν εἰδικὴν ἔκθεσιν ποὺ ὑπέβαλε στὸν Ο.Ο.Σ.Α. ὁ Βρεταννὸς καθηγητὴς Ἔλβιν σχετικὰ μὲ τὴν Ἑλληνικὴν ἐκπαίδευσιν τονίζει: «Ὑπάρχει κάθε λόγος νὰ πιστεύωμεν, ὅτι αἱ ἐλλείψεις σ’ αὐτὸ ποὺ θὰ ἠμπορούσαμε νὰ ἀποκαλέσωμεν ἀνθρώπινη ὑποδομὴ —δηλαδή, ἡ ποσοτικὴ καὶ ποιοτικὴ ἀνεπάρκεια σὲ τεχνικὰ στελέχη— δὲν ἐπέτρεψαν στὴ χώρα νὰ ἀπορροφήσῃ τὶς ἐπενδύσεις στὸν ἐπιθυμητὸ ρυθμὸν καὶ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὰς δυνατότητάς της γιὰ ἀνάπτυξη». Ὁ Βρεταννὸς εἰδικὸς ὑπογραμμίζει, ὅτι «ἐκεῖνο ποὺ πάνω ἀπὸ ὅλα χρειάζεται ἡ Ἑλληνικὴ ἐκπαίδευση —γιὰ νὰ δώσῃ στὴν χώρα τὰ στελέχη ποὺ τῆς λείπουν καὶ ποὺ τῆς εἶναι ἀπαραίτητα γιὰ τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς πολιτικῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως— εἶναι ἁπλούστατα, τὰ οἰκονομικὰ μέσα, τὸ χρῆμα». «Ποιᾶς τάξεως θὰ πρέπει, λοιπόν, νὰ εἶναι ἡ λογικὴ οἰκονομικὴ προσπάθεια ποὺ θὰ κληθῇ νὰ καταβάλῃ ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὰ προσεχῆ δέκα χρόνια γιὰ τὴν Παιδείαν της; Μιὰ αὔξηση τῶν σχετικῶν δημοσίων δαπανῶν κατὰ 75%; Ἢ ἴσως, μιὰ αὔξηση κατὰ 100%; Τὴ λύση στὸ πρόβλημα αὐτὸ καλεῖται νὰ δώσῃ ἡ κάθε χώρα μόνη της. Ἄν τὸ σημειώνουμε στὴν ἔκθεσή μας εἶναι μόνον γιὰ νὰ δείξουμε, ὅτι ἡ ἔκταση τῆς ἀναγκαίας ἀναπτύξεως κατὰ κανένα τρόπο δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ξεπερνᾷ τὶς δυνατότητες τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας». Καὶ στὴν δική του ἔκθεση ὁ Ἀμερικανὸς καθηγητὴς Πάρνες ἀναφέρει, ὅτι σύμφωνα μὲ τὶς προβλέψεις τοῦ Μεσογειακοῦ Περιφερειακοῦ Σχεδίου, οἱ δαπάνες γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ Παιδεία πρέπει μέχρι τὸ 1970, νὰ φθάσουν τοὐλάχιστον τὰ 5 καὶ μέχρι τὸ 1975 τοὐλάχιστον τὰ 7 δισεκατομμύρια δραχμὲς τὸ χρόνο. Ἀλλά, 5 δισεκατομμύρια σημαίνει σὲ σχέση μὲ τὸ σημερινὸ ἐπίπεδο δαπανῶν αὔξησιν μεγαλύτερη ἀπὸ 120%, δηλαδὴ σημαίνει, ὅτι θὰ φθάσουν τὰ 16,4 τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Μὲ ἄλλα λόγια, θὰ ξεπερνοῦν τὸ ποσοστὸν ποὺ ζητοῦν οἱ Ἕλληνες νέοι. Στὴν σελίδα 43 τῆς εἰδικῆς ἐκδόσεως τοῦ Ο.Ο.Σ.Α. τῆς σχετικῆς μὲ τὴν ἔκθεση τοῦ καθηγητοῦ Ἔλβιν καὶ τὶς πληροφορίες ποὺ ἔδωσαν οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι στὴν Ἐπιτροπὴ Ἐπιστημονικοῦ Προσωπικοῦ, ἀναφέρεται ἐπίσης ἐπὶ λέξει: «Πάντως, γιὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν ἁπλῶς καὶ μόνον οἱ σημερινὲς ἀνάγκες πρέπει νὰ διπλασιασθοῦν οἱ σημερινὲς πιστώσεις». Καὶ οἱ δύο προηγούμενες μελέτες ἀναφέρουν, ὅτι ἡ αὔξηση αὐτὴ τῶν δαπανῶν εἶναι πραγματοποιήσιμη, ἐπείγουσα καὶ ἀπαραίτητη γιὰ τὴν ἀναπτυσσομένη Ἑλληνικὴ οἰκονομία. Ἔχω εἰς χεῖρας μου τὸ «ΒΗΜΑ» τῆς Γενεύης τῆς 7 Νοεμβρίου 1962. Δημοσιεύει ἄρθρον μὲ τὸν τίτλον: «Αἱ δαπάναι τῆς Τεχνικῆς Παιδείας θὰ διπλασιασθοῦν στὴν Εὐρώπη» καὶ προλογίζεται ὡς ἑξῆς: «Αἱ χῶραι τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, αἱ περισσότεραι τῶν ὁποίων δὲν παράγουν ἀρκετοὺς τεχνικοὺς διὰ ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν βιομηχανιῶν θὰ διπλασιάσουν τὰς δαπάνας τῆς τεχνικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὰ προσεχῆ ὀκτὼ ἢ ἐννέα ἔτη». Ἀναφέρει εἰδικῶς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, τὴν Σουηδίαν καὶ Νορβηγίαν καὶ τοποθετεῖ ἐπὶ κεφαλῆς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν, ἡ ὁποία θὰ τριπλασιάσῃ τὰς δαπάνας τοῦ 1958 μέχρι τοῦ 1970 (ἀπὸ 1253 ἑκατ. δολλάρια εἰς 3.007 ἑκατ. δολλάρια). Αἱ συνθῆκαι σπουδῶν τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας εἶναι συντριπτικαί. Ἡ Παιδεία ἔγινε προνόμιον τῶν ὀλίγων ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶναι δικαίωμα ὅλου τοῦ λαοῦ. Ἐγγραφή, δίδακτρα, ἐξέταστρα, ἄσκητρα καὶ ἄλλαι πολυώνυμοι εἰσφοραὶ ἐπιβαρύνουν κἄθε σπουδαστὴν μὲ 5.000 δραχ. τὸν χρόνον τοὐλάχιστον διὰ τὸ Πολυτεχνεῖον. Εἰς τὸ αὐτὸ ὕψος περίπου εἶναι τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη τῶν ἄλλων Ἀνωτάτων Σχολῶν. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐδιπλασιάσθησαν ἐντὸς τῶν τελευταίων ἐτῶν ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ. Εἰς τὸ Παρίσι συγκεκριμένως εἰς τὴν Σορβόννην οἱ φοιτηταὶ πληρώνουν 2.500 παλαιὰ Γαλλικὰ φράγκα δηλαδὴ 150 δραχ. τὸ ἑξάμηνον ἢ 300 δραχ. τὸν χρόνο. Ἡ διὰ συγγράμματα οἰκονομικὴ ἐπιβάρυνση τῶν φοιτητῶν εἶναι τοιαύτη σήμερον ὥστε κατὰ μέγα ποσοστὸν ἀδυνατοῦν νὰ ἀγοράσουν. Αἱ τιμαὶ εἶναι ἀπρόσιτοι.

§49Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας καὶ Θρησκ.). Εἴπατε περισσότερα τῶν πραγματικῶν. Εἰς τὴν Γαλλίαν πληρώνουν μόνον 180 δραχμὰς τὸν χρόνον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μητακίδης).

§50Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ἀφοῦ τὸ ξεύρετε, πῶς ἀνέχεσθε αὐτὴν τὴν τρομερὰν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἕλληνος φοιτητοῦ. Ἀλλὰ γιὰ νὰ ἐπανέλθωμεν στὴν οἰκονομικὴν σημασίαν τῆς Παιδείας τονίζομεν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι τὸ σημαντικώτερον τῶν μέσων παραγωγῆς. Τὸ ἀξίωμα αὐτὸ πρέπει νὰ ριζωθῇ βαθειὰ στὴν συνείδησίν μας καὶ νὰ στρέψωμεν ὅλην μας τὴν προσοχὴν στὴν ἀνάπτυξιν, στὸν πολλαπλασιασμόν, στὴν καλυτέρευσιν αὐτοῦ τοῦ μέσου παραγωγῆς, δηλ. τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ νέος ἐργάτης καὶ ὁ νέος ἀγρότης πρέπει νὰ ἀποκτήσουν τὴν ἀνάγκην τῆς μορφώσεως. Πρέπει νὰ γίνῃ στὸν λαὸν καὶ ἰδίως στὸν ἐργαζόμενον κόσμον βαθύτατα συνειδητὴ ἡ σημασία τῆς ἐπιστήμης γιὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων τῆς ζωῆς, γιὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν κοινωνικῶν καὶ ἀνθρωπίνων ἀναγκῶν, γιὰ τὴν μελέτην τῶν πολυσυνθέτων ζητημάτων τῆς παραγωγῆς. Πρέπει νὰ γίνῃ νοητὸν, ὅτι οἱ διδάσκαλοι καὶ οἱ καθηγηταὶ Μέσης καὶ Ἀνωτάτης Παιδείας εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ἔχουν ὡς προορισμὸν νὰ ὁδηγήσουν τὸν λαόν μας εἰς τὴν μάχην τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Πρέπει νὰ κρατηθοῦν ὑψηλά, χωρὶς ἀνάγκας ποὺ ἐξαθλιώνουν τὸ ἠθικόν τους διὰ νὰ τὸν ὁδηγήσουν εἰς τὴν νίκην. Εἰς ἄρθρον τοῦ Ντριού Πῆρσον, ἀναφέρεται ὅτι ὁ ναύαρχος Ρικόβερ, ὁ «πατὴρ τοῦ ἀτομικοῦ ὑποβρυχίου», χάρις εἰς τὸν ὁποῖον διελύθησαν αἱ ἀμερικανικαὶ βάσεις πυραύλων εἰς Ἀγγλίαν, Ἰταλίαν καὶ Τουρκίαν διὰ νὰ ἀντικατασταθοῦν ἀπὸ τοὺς Πολάρις, ὑποστηρίζει, ὅτι «τὰ σχολεῖα θὰ προστατεύσουν καλύτερα τὰ παιδιά μας ἀπὸ τοὺς Πολάρις». Ἐδημοσίευσε ἕνα ἐξαιρετικὸν βιβλίον, ὑπὸ τὸν τίτλον «Τὰ σχολεῖα μας — διατί εἶναι καλύτερα τὰ ξένα», εἰς τὸ ὁποῖον τονίζει «οἱ διδάσκαλοι καὶ καθηγηταὶ πρέπει νὰ πληρώνωνται περισσότερον ἀπὸ τοὺς γερουσιαστάς, ἀκόμη δὲ καὶ τοὺς ναυάρχους», διότι προσφέρουν ἀσυγκρίτως περισσότερα». Ἀλλοῦ, γράφει, «οἱ Ἑλβετοὶ ποὺ δὲν προστατεύονται ἀπὸ τοὺς ὠκεανοὺς ἐφρόντισαν νὰ στηρίξουν τὴν ἄμυνάν των εἰς τὴν Παιδείαν. Εἰς τὴν ἐποχήν μας, ὅμως, οὔτε οἱ ὠκεανοὶ δὲν ἀποτελοῦν ἐπαρκῆ ἄμυναν. Μόνον ἡ Παιδεία θὰ μποροῦσε νὰ μᾶς προστατεύσῃ. Καὶ ἂν ἀντιμετώπιζα τὸ δίλημμα «πύραυλοι Πολάρις, ἢ σχολεῖα διὰ τὴν ἄμυναν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν» θὰ ἀπαντοῦσα χωρὶς δισταγμόν, «σχολεῖα καὶ πάλιν σχολεῖα». Σὲ ἀντίθεσιν μὲ τὶς χῶρες τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, δὲν ἔχομεν τεχνικὰ στελέχη. Γιὰ τὴν ἵδρυσιν ξένων βιομηχανιῶν μετακαλοῦμεν ξένους, γερμανικὰ τεχνικὰ γραφεῖα καταρτίζουν βιομηχανικὰς μελέτας. Διὰ τοῦ Ο.Β.Α. ἐκτελεῖται ὑπὸ ξένων μελετητῶν σειρὰ μελετῶν, ἀναφερομένων τόσον εἰς τὴν πραγματοποίησιν συγκεκριμένων βιομηχανικῶν ἔργων, ὅσον καὶ στὴν μελέτην λειτουργίας βιομηχανικῶν κλάδων, μὲ βάσιν δὲ τὶς μελέτες αὐτὲς παίρνονται ἀποφάσεις διὰ τὴν ἵδρυσιν νέων βιομηχανικῶν μονάδων ἢ τὴν ἐξυγίανσιν ὑφισταμένων. Ἐννοεῖται, οἱ μελέτες τῶν γερμανῶν καὶ ἄλλων ξένων, ἔχουν ὡς βάσιν τὰ συμφέροντα τῶν ξένων μονοπωλίων. Οἱ ξένοι συντάσσουν ἐκθέσεις καὶ μελέτας ἀμφιβόλου ποιότητος. Αὐτοὶ κρίνουν τὰς προσφορὰς στοὺς διαγωνισμούς, δημιουργοῦντες ἑκάστοτε δισταγμοὺς διὰ τὸ κίνητρον τῶν ἀποφάσεών των καὶ συντάσσουν τὰς συμβάσεις ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, ποὺ πολλὲς φορὲς οὔτε κἂν μεταφράζονται. Αὐτοὶ παρακολουθοῦν τὴν ἐφαρμογήν των. Οἱ ἀνωμαλίες καὶ οἱ ὑπερβάσεις ποὺ σημειοῦνται στὶς ἐκτελέσεις, πολλάκις ὀφείλονται εἰς τὴν ἀνάμιξιν τῶν ξένων δῆθεν ἐμπειρογνωμόνων καὶ μελετητῶν. Τὰ τεχνικὰ στελέχη ποὺ λείπουν, θὰ τὰ δώσῃ ἡ τεχνικὴ Παιδεία, κλιμακουμένη εἰς πυραμίδα, μὲ πλατειὲς βάσεις πολυτεχνικῆς μορφώσεως ὁλοκλήρου τοῦ Λαοῦ. Ἐπανειλημμένως διεδηλώθη, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ τελειοτέρου προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως προσκρούει εἰς τὴν ἔλλειψιν τεχνικῶν στελεχῶν, πάσης κατηγορίας καὶ στάθμης. Γινόμεθα ἀδιαμαρτυρήτως, ὄργανα τῶν ἀνομολογήτων, πολλάκις, ἐπιδιώξεων τῶν διαφόρων ξένων, οἱ ὁποῖοι ὡς εἶναι φυσικόν, ἐλάχιστον ἐνδιαφέρον ἔχουν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν σκοπῶν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν σοβαρὸν μέτρον ἔλαβε διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν τεραστίων κενῶν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιστήμης καὶ τὸν συγχρονισμόν της. Οἱ περίφημοι νόμοι τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας οὐδὲν εἰσφέρουν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ἀθλίας καταστάσεως τῆς Παιδείας. Ἔχομεν κράτη, ποὺ μέσα εἰς 8–10 χρόνια ἐπετέλεσαν θαύματα, ἐνῷ ἐξεκίνησαν ἀπὸ κατάστασιν παρομοίαν μὲ τὴν ἰδικήν μας ἢ καὶ χειροτέραν (Βαλκάνια: Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία, Ἀλβανία, βλ. «Τεχνικὰ χρονικά»: Οἱ τεχνικοὶ τῆς Δύσεως, οἱ τεχνικοὶ τοῦ Παραπετάσματος καὶ οἱ τεχνικοὶ τῆς Ἑλλάδος τ. 74–75, 1–15 Ἰανουαρίου 1955»). Κι’ αὐτὸ τὸ ἐπέτυχον, διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐδαπάνησαν μέγα ποσοστὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἡ τεχνικὴ Παιδεία εἶναι ἕνα κεφάλαιον πρωταρχικῆς σημασίας τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ θέματος τῆς Παιδείας, ὄχι μεμονωμένου, ἀλλὰ καθοριστικὸν τῆς τροχιᾶς ὅλης τῆς Παιδείας μας, ἀπὸ τὴν κατωτάτην ὡς τὴν ἀνωτάτην βαθμίδα, καθοριστικὸν τῶν σκοπῶν της, τῶν ἐπιδιώξεών της, τῶν ἰδανικῶν της. Ἡ τεχνικὴ ἀνασυγκρότησις προϋποθέτει ὄχι μόνον τὴν ὕπαρξιν τεχνικῶν στελεχῶν σὲ ὅλες τὶς κλιμακώσεις, ἀλλὰ κάτι περισσότερον: Τὴν ὕπαρξιν τεχνικῆς συνειδήσεως σὲ ὁλόκληρον τὸν λαόν. Πρέπει νὰ ἀνέβῃ ἡ μορφωτικὴ στάθμη τοῦ λαοῦ σὲ σημεῖον, ὥστε νὰ γίνουν συνειδητὲς οἱ ἀνάγκες σὲ ἔργα ἀνασυγκροτήσεως, γιὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ ἀξιώσῃ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν ἀπὸ τοὺς κυβερνῆτες του. Ἡ πολυτεχνικὴ μόρφωσις, ποὺ πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ ὁ λαὸς στὸ σχολεῖον καὶ ἡ διασπορὰ ἀνάμεσά του ἀφθόνων τεχνικῶν στελεχῶν, ὅλων τῶν κατηγοριῶν, θὰ τὸν κάμῃ νὰ γνωρίσῃ τὴν Ἑλλάδα, θὰ τὸν φέρῃ σὲ ἐπαφὴν μὲ τὰ προβλήματα τῆς ζωῆς, θὰ τὸν κάμῃ νὰ τὰ νοιώσῃ, νὰ ζητήσῃ τὴν λύσιν τους, ποὺ θὰ ἔχῃ σὰν ἀποτέλεσμα τὴν ὕψωσιν τοῦ βιοτικοῦ του ἐπιπέδου. Στὸν ἐλάχιστον ἀριθμὸν τῶν στελεχῶν, στὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἶναι συνειδητὲς στὶς πλατειὲς λαϊκὲς μᾶζες οἱ δυνατότητες ποὺ προσφέρει γιὰ μὲν τὴν ἐκβιομηχάνισιν ὁ ὀρυκτὸς πλοῦτος καὶ ὁ ἐναργειακὸς πλοῦτος γιὰ δὲ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ἐδάφους ὁ ὑδατικὸς πλοῦτος, πρέπει κατὰ μέγα μέρος νὰ ἀποδοθῇ ἡ τραγικὴ καθυστέρησις τῆς Ἑλλάδος στὸ ἐθνικὸ ζήτημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ὅμως τὸ πρόβλημα τῆς Παιδείας δὲν εἶναι μόνον θέμα ἀναδιαρθρώσεως καὶ ἐμπλουτισμοῦ γνώσεων, ἀλλὰ πρὸ παντὸς θέμα ποιότητος. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τοὺς ἀνθρωπιστικοὺς σκοποὺς τῆς Παιδείας. Εἶναι ἀνάγκη, ὄχι μόνον νὰ διαρθρωθῇ διαφορετικὰ μὲ προοπτικὴν τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως μὲ ὅλην τὴν πολύμορφον ποικιλίαν του, ἀλλὰ νὰ ὑψωθῇ ἡ στάθμη τῆς μέσης καὶ ἀνωτάτης Παιδείας, νὰ ἀποκτήσῃ προγραμματισμένον καὶ συντονισμένον πνευματικὸν περιεχόμενον ἐπάνω σὲ στερεὲς θεωρητικὲς βάσεις, νὰ συντελέσῃ στὸν σχηματισμὸν ἑνὸς ὀργανικοῦ συνόλου, ὅπου τὸ κατ’ ἐξοχὴν μορφωτικὸν στοιχεῖον καὶ τὸ τεχνικὸν στοιχεῖον νὰ βρίσκωνται στενὰ συνδεδεμένα. Μόνον ἕνα τέτοιο ἄρτιον σύνολον μπορεῖ νὰ εἶναι δημιουργικὸν καὶ συντελεστικὸν ἐπιτυχίας ἀνωτέρων ἐκπολιτιστικῶν ἐπιδιώξεων. (Τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Σήμερα, ἡ Παιδεία βρίσκεται πολὺ χαμηλά. Τὰ προϊόντα τῆς μέσης Παιδείας εἶναι οἰκτρά, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀνωτάτης, παρὰ τὰ μέτρα ἀμύνης ἐναντίον τῆς τελείας ἀπαθλιώσεως μὲ τὴν ἀλυσιτελῆ παρεμβολὴν τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων, δὲν εἶναι καθόλου ἱκανοποιητικά. Ὑπῆρξα, ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἐξεταστὴς εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον, καὶ διεπίστωσα ὅτι εἶναι καταπληκτικὴ ἡ χαμηλὴ στάθμη τῆς ἀνθρωπιστικῆς μορφώσεως. Ἡ γενικὴ μόρφωσις, ἡ ὁποία παρέχεται στὰ γυμνάσια, εἶναι ἐλλιπεστάτη. Πρέπει στὰ γυμνάσια νὰ παρέχηται πολυτεχνικὴ μόρφωσις καὶ μάλιστα γενικὰ σὲ ὅλα, ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε διαφοροποιήσεως καὶ εἰδικεύσεως τῶν γυμνασίων. Ἡ πολυτεχνικὴ Παιδεία δὲν εἶναι ἐπαγγελματική. Ἀποτελεῖ τρόπον ἐκπολιτιστικῆς μορφώσεως, μέθοδον ψυχικῆς καὶ πνευματικῆς διαπλάσεως τῆς νεότητος, προπαρασκευὴν ἀγωνιστῶν γιὰ τὴν κατάκτησιν τῶν ἀγαθῶν τοῦ φυσικοῦ κόσμου καὶ τῶν νόμων ποὺ τὸν διέπουν. Βαδίζει χέρι μὲ χέρι μὲ τὴν γενικὴν ἀνθρωπιστικὴν Παιδείαν, τῆς ὁποίας καθόλου δὲν ἐλαττώνει τὸ κῦρος καὶ τὴν σημασίαν. Ἡ πολυτεχνικὴ Παιδεία ζωντανεύει ὅμως τὴν γενικὴν θεωρητικὴν κατάρτισιν, ἀποκαθιστᾷ τὸν σύνδεσμον μεταξὺ θεωρίας καὶ πράξεως, τὴν ἕνωσιν διδασκαλίας καὶ παραγωγῆς ἐργασίας, δημιουργεῖ τὴν τεχνικὴν συνείδησιν. Τὰ παιδιά μας πρέπει νὰ μάθουν στὸ γυμνάσιον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀξιόλογον μεταλλευτικὸν πλοῦτον, καὶ μάλιστα μεταλλεύματα μεγάλης βιομηχανικῆς ἀξίας. Εἴμεθα λαὸς πτωχός, ὁ πτωχότερος τῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ πρέπει νὰ διαλυθῇ ἡ ἐθνοκτόνος πλάνη ὅτι εἴμεθα χώρα πτωχή, καταδικασμένη νὰ παρέχῃ στὸ λαό της τὸ μικρότερο ἐθνικὸ εἰσόδημα ὅλων τῶν χωρῶν τῆς Εὐρώπης. Ὅτι ἡ Ἑλλὰς σύμφωνα μὲ τὶς μελέτες καὶ ἐκθέσεις τῆς Γεωλογικῆς Ὑπηρεσίας, εἶναι πλούσια σὲ νικέλιον, ἔχει μεγάλα κοιτάσματα ἐκλεκτοῦ βωξίτου ὑπὸ πολὺ εὐνοϊκοὺς ὅρους ἐκμεταλλεύσεως. Ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐπίσης μία ἀπὸ τὶς πρῶτες χῶρες τοῦ κόσμου σὲ μαγνησίτη (λευκόλιθο), ὅτι ὁ χρωμίτης ἀφθονεῖ, ὅτι τὰ σιδηρομεταλλεύματα ἐπιτρέπουν τὴν ἀνάπτυξιν σοβαρωτάτης σιδηροβιομηχανίας καὶ τὴν παραγωγὴν εὐγενῶν χαλύβων. Ὅτι μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς σιδηρομεταλλουργίας καὶ τῆς λοιπῆς βιομηχανίας, ἀλλὰ χάριν τῆς Ἑλλάδος καὶ ὄχι χάριν τῶν ξένων μονοπωλίων, τῶν Νιάρχων καὶ τῶν Πάπας, θὰ ἀναπτυχθῇ αὐτομάτως καὶ ἡ μηχανουργικὴ βιομηχανία, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ τὸν ἐφοδιασμὸ τῆς γεωργίας μὲ μηχανήματα καὶ ἐργαλεῖα. Πρέπει, μὲ ἄλλα λόγια, νὰ μάθῃ τὸν μεταλλευτικὸν πλοῦτον καὶ νὰ ἐξοικειωθῇ μὲ τὸν μεταλλευτικὸν χάρτην τῆς χώρας. Ἡ ἐπιστήμη αὐτὴ λέγεται οἰκονομικὴ γεωγραφία τῆς Ἑλλάδος καὶ περὶ αὐτῆς δὲν ὑπάρχει οὔτε ἕνα βιβλίον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀναφέρῃ γι’ αὐτὰ τὰ θεμελιώδη οἰκονομικὰ θέματα. Δηλαδή, οὔτε γιὰ τὸ Πανεπιστήμιον, οὔτε γιὰ τὴν Ἀνωτάτην Σχολὴν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορικῶν Ἐπιστημῶν, οὔτε γιὰ τὸ Γυμνάσιον. Εἰς τὰ Γαλλικὰ Λύκεια, στὶς δύο τελευταῖες τάξεις, διδάσκεται παγκόσμιος οἰκονομικὴ ἱστορία καὶ γεωγραφία. Διδάσκουν στὰ Γαλλικὰ Λύκεια τὴν παραγωγὴν τῆς Γερμανίας σὲ ἄνθρακα καὶ χάλυβα, ἀναλύουν τὰ πολυετῆ προγράμματα τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ἐκτὸς φυσικά, ἀπὸ τὴν ἀρκετὰ λεπτομερῆ μελέτην τοῦ γαλλικοῦ μεταλλευτικοῦ πλούτου, τοῦ ὑδατικοῦ πλούτου, τῆς ἀξιοποιήσεώς των καὶ ἐν γένει τῆς γαλλικῆς παραγωγῆς κατὰ περιοχάς. Τὰ παιδιά μας πρέπει νὰ γνωρίσουν τὸν μεταλλευτικὸν χάρτην τῆς Ἑλλάδος, νὰ πληροφορηθοῦν, ὅτι ἔχομεν ἀφθόνους πηγὰς ἐνεργείας, ὅτι ὑπάρχει ἕνας ἄλλος τεράστιος παράγων τῆς ἀνασυγκροτήσεως, τὰ παραγωγικὰ καὶ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα. Πρέπει ὁ λαός μας χάρις στὸ σχολεῖο νὰ ἀποκτήσῃ συνείδησιν τῆς σημασίας τῶν ἁπλῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων. Ἡ ἐπιστήμη παίρνει ὅλο καὶ μεγαλύτερη θέση στὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ στὴν ἐξέλιξη τῶν κοινωνιῶν. Αὐτὸ συμβαίνει παντοῦ ὅπου ἔχει γίνει συνειδητὴ ἡ οἰκονομικὴ σημασία τῆς μεγάλης ἐνεργειακῆς παραγωγῆς, τοῦ ἔντονου ἐξηλεκτρισμοῦ, τῆς ἀναζητήσεως καὶ ἀξιοποιήσεως τοῦ ὀρυκτοῦ καὶ ἐδαφικοῦ πλούτου, τῆς μεγάλης καὶ βαρειᾶς βιομηχανίας, τῆς μηχανικῆς καλλιεργείας, τῆς πλατειᾶς καὶ βαθειᾶς διεισδύσεως τῆς μηχανῆς στὴν παραγωγή, ἐκεῖ ὅπου ἔχει ἀναπτυχθῆ ἡ τεχνικὴ συνείδησις μὲ τὴν καταπληκτικὴν αὔξησιν καὶ τὴν πλατύτατη διασπορὰ ἐπιστημονικῶν καὶ τεχνικῶν στελεχῶν ὅλων τῶν διαβαθμίσεων, ὅπου ὁ βαθμὸς ἀποδόσεως τῆς ἀνθρωπίνης ἐργασίας αὐξάνεται κάθε μέρα σημαντικὰ χάρις στὴν πρόοδο τῆς τεχνικῆς καὶ στὴν ἀφομοίωσίν της ἀπὸ τὴν ἐργατικὴν τάξιν. Ὅταν εἰσαχθῇ ἡ πολυτεχνικὴ μόρφωσις στὸ δημοτικὸ καὶ στὴ μέση ἐκπαίδευση γιὰ τὴν τεχνικὴν προπαρασκευὴν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, ὅταν σκορπίσουμε τεχνικὰ σχολεῖα στὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος καὶ θεμελιώσουμε καλὰ στὸ λαὸ τεχνικὲς γνώσεις ποὺ τοῦ εἶναι ἀπαραίτητες γιὰ τὴν αὔξηση τῆς παραγωγικότητος, ὅταν ὀρθώσουμε στὴν ἐπιβαλλομένη ἐπιστημονικὴ στάθμη τὶς Ἀνώτατες Τεχνικὲς Σχολές μας μὲ ἐμπλουτισμό τους σὲ προσωπικὸ ποιότητος καὶ ἐργαστήρια, ὅταν ἱδρύσουμε ἰνστιτοῦτα ἐπιστημονικῶν ἐρευνῶν σὲ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος μὲ εἰδικότητα ἀντίστοιχη στὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν ἀξιοποιητικὴ δραστηριότητα κάθε περιοχῆς, θὰ μποροῦμε ν’ ἀντιμετωπίσωμεν θαρραλέα τὰ μεγάλα προβλήματα ἀνασυγκροτήσεως, τῆς ἀνταγωνιστικότητος καὶ τῆς εἰσόδου μας στὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἔχω ἐπίγνωσιν, ὅτι ὅταν διατυπώνω τέτοιες ἐπιδιώξεις, γίνομαι ἀνεδαφικός. Μᾶς χωρίζει τόση ἀπόσταση ἀπὸ τὴν στάθμην εἰς τὴν ὁποίαν τοποθετοῦμεν ἡμεῖς τὴν Παιδείαν, ὥστε πρέπει νὰ θεωρηθῶ ὡς οὐτοπιστής. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ τονισθῇ, ὅτι ἀποτελεῖ ἔγκλημα ἡ σύνδεσις μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν τῆς ὑποαναπτύκτου Ἑλλάδος, μιᾶς χώρας μὲ τόσον χαμηλὸν μορφωτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ, μὲ τόσον μικρὰν παραγωγικότητα, μὲ ἀπόλυτον ἀδυναμίαν ἀνταγωνιστικότητος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, μοῦ ἔκαμε κἄποτε τὴν τιμήν, ν’ ἀναφέρῃ εἰς μίαν μελέτην του εἰς τὸν «Οἰκονομικὸν Ταχυδρόμον», ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ φαντασθῇ ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς Παιδείας εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ μετεῖχον. Τὸν εὐχαριστῶ θερμῶς διὰ τὴν γνώμην ποὺ ἔχει περὶ ἐμοῦ. Ἄς τὴν ἀκολουθήσῃ. Τὸν διαβεβαιῶ, ὅτι θὰ ἐργασθῶ μὲ φανατισμὸν διὰ νὰ τοῦ ὑποδείξω λύσεις τοῦ μεγάλου μας Ἐθνικοῦ προβλήματος ποὺ θὰ ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα ριζικὴν θεραπείαν τοῦ μεγάλου μας ἀσθενοῦς. Ἡ Ε.Δ.Α. ἔχει ἑτοίμην μελέτην. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ἦτο ὁ σκοπός μου ν’ ἀναπτύξω ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα. Σκοπός μου ἦτο ν’ ἀποδείξω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ κατὰ τὰ ἑπτάμισυ ἔτη ποὺ κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα ὄχι μόνον δὲν συνετέλεσεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν τῆς Παιδείας, ἀλλ’ ἀντιθέτως τὴν ἐξηθλίωσε. Παρὰ τὴν ἐξαθλίωσιν τῆς Παιδείας, τοῦ τεραστίου αὐτοῦ οἰκονομικοῦ παράγοντος διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν, παρὰ τὴν ἔλλειψιν τεχνικῶν στελεχῶν σὲ σημεῖον, ὥστε διὰ τὸ ἁπλούστερον τεχνικὸν ζήτημα νὰ καταφεύγωμεν εἰς ξένους ἐμπειρογνώμονας ποὺ μᾶς ληστεύουν καὶ μᾶς ὑποδεικνύουν τὰς χειροτέρας λύσεις πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἰδίων συμφερόντων ἢ τῶν συμφερόντων τῆς χώρας των, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ συνεχίζει τὴν πολιτικὴν τῶν ἔργων ἢ ὅπως τὴν ἀποκαλεῖ τὴν πολιτικὴν τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως χωρὶς πρόγραμμα, ὑπογράφουσα συμβάσεις εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε, σύμφωνα μὲ ὑποδείξεις καὶ προτάσεις μεσαζόντων. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ προβάλῃ τὴν ὕπαρξιν τοῦ πενταετοῦς προγράμματος, διότι τοῦτο ἀπέθανε τοὺς πρώτους μῆνας τῆς γεννήσεώς του εἰς βρεφικὴν ἡλικίαν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναλάβωμεν αὐτὸ ποὺ εἴπαμε σὲ κάθε περίπτωσιν, ὅτι τεχνικὴ ἀνασυγκρότησις δὲν σημαίνει τὸ ἄθροισμα ὁσωνδήποτε δῆθεν σπουδαίων ἔργων χωρὶς ἀλληλεξάρτησιν καὶ ἀλληλουχία. Ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ προγραμματισμένη ἀνάπτυξις τῆς οἰκονομίας μας. Ὅτι δηλαδὴ ἡ ἐκτέλεσις ἔργων πρέπει νὰ ἐντάσσεται μέσα σὲ πολυετὲς σχέδιο ποὺ νὰ ἔχῃ ἑνότητα. Ὅτι τὸ σχέδιο αὐτὸ πρέπει νὰ παρουσιάζῃ κλιμάκωση στὶς ἐπιδιώξεις του. Ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δίνουμε ἐλευθέρα διέξοδο σὲ κρίσεις μεγαλομανίας ὅπως εἶναι ὄχι ἁπλῶς τὰ ἀμφιβόλου σκοπιμότητος καὶ ὠφελιμότητος, ἀλλὰ ἀνόητα ἔργα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἢ νὰ ἀποφασίζουμε τὴν ἀνέγερση τοῦ ξενοδοχείου Χίλτον ποὺ θὰ κοστίσῃ δέκα πέντε περίπου ἑκατομμύρια δολλάρια, δηλαδὴ 450 ἑκατομμύρια δραχμές, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ μισὰ δίδει ὁ ΟΧΟΑ δηλαδὴ τὸ Δημόσιον καὶ νὰ ἀγνοοῦμε σημαντικώτατα ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα ἀμέσου ἀποδόσεως, νὰ ἀφήνουμε νὰ πνίγεται ὁλόκληρος ἡ βόρειος Ἑλλὰς ἀπὸ τὶς πλημμῦρες τῶν μεγάλων της ποταμῶν, νὰ μὴ ἐνδιαφερώμεθα γιὰ τὸ ὀξὺ στεγαστικὸ πρόβλημα τῶν συνοικισμῶν τῶν Ἀθηνῶν καὶ γιὰ τὴν ἐργατικὴ στέγαση ποὺ θὰ λυθῇ μόνο μὲ τὴν ἀνέγερσιν τῆς λαϊκῆς κατοικίας, ἑνὸς ἔργου ἐξόχου κοινωνικῆς σημασίας, διὰ τὸ ὁποῖον μὲ τόση ἀξιέπαινον ἀπερίφραστον εἰλικρίνειαν καὶ ἀντικειμενικότητα ὡμίλησαν ὁ πρόεδρος, οἱ σύνεδροι καὶ αἱ ὑπεύθυνοι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Οἰκισμοῦ στὸ Βʹ Συνέδριον Ἀρχιτεκτόνων τῆς Θεσσαλονίκης. Ἔχουν συσσωρευθῆ τρομερὰ μαῦρα σύννεφα ἀμφιβολιῶν καὶ ὑποψιῶν εἰς τὸν ὁρίζοντα τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆ, ἰδίως ὕστερα ἀπὸ τὰς σκανδαλώδεις συμβάσεις ἀλουμινίου καὶ δευτέρου διϋλιστηρίου, ὕστερα ἀπὸ τὰς ἀποκαλυφθείσας ἀνωμαλίας τῆς ΔΕΗ. Ἀλλ’ ἂν ἀνατρέξωμεν καὶ εἰς τὰ παλαιότερα ἔργα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, βιομηχανικὰ καὶ Δημόσια, θὰ διαπιστώσωμεν εἰς ὅλα χωρὶς καμμίαν ἐξαίρεσιν ὅτι τὰ περισσότερα μὲν δὲν ἔχουν τεχνικὴ μελέτη καὶ τὰ ὑπόλοιπα στηρίζονται σὲ ἐσφαλμένες μὲ ἄγνωστον ἢ ἀπίθανον ἀντικειμενικὸν ἀποτέλεσμα κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ ἔλλειψις αὐτὴ εἶναι ἔκδηλη ἀπὸ τὶς ὑπὲρ πᾶσαν ἀνεκτὴ πρόβλεψη σημειούμενες ὑπερβάσεις δαπανῶν καὶ τὴν μακροχρόνιαν παρέλκυσιν ἀποπερατώσεως ἢ καὶ ἀκόμη χειρότερα ἀπὸ τὴν κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων ἀλλαγὴν κατὰ βάσιν τῆς ἀρχικῆς μελετηθείσης λύσεως. Ἡ ἔλλειψις σοβαρᾶς καὶ ἐμπεριστατωμένης μελέτης ἀποτελεῖ ὄχι μόνον χρόνιον φαινόμενον, ἀλλὰ τακτικὴν ὑποστηριζομένην σοβαρὰ ἀπὸ τὸν δραστήριον κ. Καραμανλῆν. Ὅμως ἡ ἀστάθεια ἀπόψεων γιὰ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν, ἂν οὗτος συντελῇ εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν, γιὰ τὸ σύστημα κατασκευῆς ποὺ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἡ πλήρης ἀβεβαιότης γιὰ τὴν περαιτέρω διαχείρισιν τῆς συντηρήσεως, συμπληρώσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἔργων, δημιουργεῖ δικαιολογημένα τὴν κακὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὰ ἔργα ἐκτελοῦνται μὲ πρόθεση ἱκανοποιήσεως ὄχι τοῦ λαοῦ, μὲ τὸ ὑστέρημα τοῦ ὁποίου πραγματοποιοῦνται, ἀλλὰ γιὰ νὰ προσπορίσουν ὠφέλη στοὺς κατασκευαστὲς καὶ ἀναδόχους. Τὰ ἔργα ἔχουν ἀνάγκη μελέτης τεχνικῆς καὶ οἰκονομικῆς, μελέτης ἐκμεταλλεύσεως αὐτῶν. Φυσικὰ προέχει καὶ προηγεῖται ἡ τεχνικὴ μελέτη, ποὺ πρέπει νὰ συνταχθῇ ἀπὸ ἐπιστήμονες ἐμπείρους, νὰ καθοδηγῆται ἀπὸ πνεῦμα ἐποπτικὸ τῆς ὅλης ἀνασυγκροτήσεως καὶ τῶν γενικῶν ἐπιδιώξεων. Ὄχι δὲ ἁπλῶς προμελέτη, ἀλλὰ μελέτη ὁριστική, μελέτη κατασκευῆς, συνοδευομένη ἀπὸ ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ πρὸ παντὸς ἀπὸ πρόγραμμα γιὰ τὴν σταδιακή της ἐφαρμογή, τὸ χρόνο ἀποπερατώσεως τοῦ ἔργου καθὼς καὶ τὸν ἀκριβῆ προϋπολογισμό, πρέπει νὰ προηγῆται τῆς ἐκτελέσεως οἱουδήποτε ἔργου. Καὶ ὅσο τὸ δυνατὸν μακρυὰ ἀπὸ ξένους μελετητὲς ἐκτὸς ἀπὸ ἐντελῶς εἰδικὲς περιπτώσεις. Ἡ κατακρήμνιση τοῦ μύθου ποὺ ἔντεχνα καλλιεργήθηκε γιὰ νὰ στεφανώσῃ τὸν κ. Καραμανλῆν μὲ τὴν δόξα τῶν ἔργων ἀποκαλύπτει ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔγιναν αὐτὰ μὲ τὴν δικαιολογίαν τῆς παραγωγικῆς σκοπιμότητος καθὼς ἄλλωστε ἀποκαλύπτει καὶ ἡ ἐπισταμένη των ἀνάλυση, ἀλλὰ ὅτι ὑπάρχει νέκρωση πολυτίμων κεφαλαίων χάρη μιᾶς καὶ μόνον ἐπιδιώξεως, τῆς εὔκολης πολιτικῆς αὐτοδιαφημίσεως γιὰ προσωπικὴ ἐξυπηρέτηση ποὺ ἐγγίζει τὰ ὅρια τῆς ἀπάτης, ἢ καὶ δι’ ἄλλους ἀνομολογήτους σκοπούς. Ἀναφέρω, λόγου χάριν, τὰ μεγάλα φράγματα Ἀξιοῦ, Ἁλιάκμονος καὶ Ἀχελώου ποὺ παραμένουν καὶ θὰ παραμείνουν ἀνεκμετάλλευτα γιὰ δέκα χρόνια τοὐλάχιστον, διότι θὰ βραδύνῃ πολὺ ἡ ἐκτέλεση τῶν ἀρδευτικῶν δικτύων, μὲ ἀποτέλεσμα τὴ νέκρωση κεφαλαίου ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων δραχμῶν χάρη καὶ μόνον τῆς εὐκαιρίας ποὺ ἐδόθη μὲ τὴν ἔναρξι τῆς κατασκευῆς των γιὰ ἑορτασμὸν ἐγκαινίων, μὲ σκοπὸν τὴν προσωπικὴν ἀνάδειξη καὶ διαφήμιση ἀνυπάρκτων ἱκανοτήτων. Τὰ ἔργα αὐτὰ ποὺ καλύπτουν ἐπὶ τέσσαρα χρόνια τὰ προγράμματα δῆθεν παραγωγικῶν ἐπενδύσεων, κατέληξαν σὲ ἀνοικτὲς πληγὲς ποὺ ἐξασθενοῦν τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας ἐξ αἰτίας τοῦ ἀμελετήτου τῆς συλλήψεως καὶ τοῦ τρόπου τῆς πραγματοποιήσεώς των. Ἀλλὰ δυσφημεῖται ἔτσι κάθε ἔννοια παραγωγικῆς σκοπιμότητος καὶ κλονίζεται ἡ λαϊκὴ ἐμπιστοσύνη στὴν ἀποτελεσματικότητα τῆς διατεθείσης δαπάνης. Πέραν ὅμως αὐτοῦ γιὰ τοὺς τεχνικοὺς ποὺ μποροῦν νὰ μποῦν στὶς κατασκευαστικές των λεπτομέρειες παρέχουν κωμικοτραγικὴν εἰκόνα καὶ προκαλοῦν τὴν ἀγανάκτησιν γιὰ τὴν σπατάλην χρήματος καὶ κακομεταχείρισιν τοῦ τεχνικοῦ κόσμου, τοῦ ὁποίου τὸ κῦρος θυσιάζεται χάριν ἀλλοτρίων ἐπιδιώξεων. Ἀλλὰ ἐπειδὴ μιλοῦμε γιὰ τὴν Βόρειο Ἑλλάδα ποὺ ἔπαθε μεγάλες ζημίες καὶ ἠπειλήθη πάλιν μὲ ὁλοκληρωτικὴν καταστροφὴν ἐξ αἰτίας πλημμυρῶν τῶν μεγάλων της ποταμῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ τονίσωμεν ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βόρειος Ἑλλὰς εὑρίσκεται ὑπὸ ἐξαιρετικῶς δυσμενεῖς συνθήκας ἀπὸ ἀπόψεως ὑδατικῆς οἰκονομίας. Πράγματι ἐνῷ εἶναι ἡ πλουσιωτέρα περιοχὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς ὕδατα, ἐπειδὴ δὲν μᾶς παρέχει τὴν δυνατότητα ἐλέγχου καὶ ρυθμίσεως τῆς ροῆς τῶν ποταμῶν ὑφίσταται μεγίστας ζημίας ἀπὸ τὰς πλημμύρας. Διασχίζεται ἀπὸ μεγάλους ποταμούς, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἐλέγχονται ἀπὸ χώρας γειτονικάς. Διὰ νὰ ἀξιοποιηθῇ ὁλοκληρωτικὰ τὸ ἔδαφος τῆς Βορείου Ἑλλάδος, γιὰ νὰ γίνῃ ἐντατικὴ ἀρδευτικὴ καὶ ἐνεργειακὴ ἐκμετάλλευσις τοῦ ὑδατίνου πλούτου της καὶ νὰ ἀποτραποῦν οἱ τρομακτικοὶ κίνδυνοι ποὺ τὴν ἀπειλοῦν ἀπὸ τοὺς μεγάλους ποταμούς, εἶναι ἀνάγκη νὰ πραγματοποιηθῇ ὑδατικὴ πολιτική, ἡ ὁποία εἰδικῶς διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ἐμπλέκεται μὲ τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν. Μόνον πολιτικὴ συνεννοήσεως μὲ τὰ γειτονικὰ βαλκανικὰ Κράτη, θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν προστασίαν τῶν τεραστίων ὑδατικῶν συμφερόντων τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ τὴν ὁριστικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος τῶν ἀνυπολογίστων ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται ἡ οἰκονομία μας. Ἔγινε ἀπαρχὴ μὲ τὴν ὑπογραφὴν συμφωνίας περὶ ζητημάτων ὑδροοικονομίας μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν τὴν 18ην Ἰουνίου 1959 ἀφορώσης τὸν ποταμὸν Ἀξιόν. Προκειμένου περὶ τοῦ Ἀξιοῦ εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναφέρω ἕνα σοβαρὸν γεγονός, χαρακτηριστικὸν τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζεται ἡ ἐκτέλεσις τόσων μεγάλων, δαπανηρῶν καὶ ἐξαιρετικῆς σημασίας ἔργων ὅπως τὸ φράγμα τοῦ Ἀξιοῦ. Ὁ ποταμὸς Ἀξιὸς ἔχει συνολικὴν λεκάνην ἀπορροῆς 25.000 τετρ. χιλιομέτρων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα μόνον τὰ 3.000 τετρ. χιλιόμετρα, δηλ. τὰ 12% εὑρίσκονται ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους καὶ τὰ 88% ἐπὶ Γιουγκοσλαυϊκοῦ ἐδάφους. Διὰ τὸ φράγμα τοῦ Ἀξιοῦ ἐδαπανήθησαν τεράστια ποσὰ καὶ ἐσημειώθησαν καταπληκτικαὶ ὑπερβάσεις. Προϋπελογίσθη εἰς 29.000.000. Ἡ δαπάνη ἔφθασε τελικῶς τὰ 102.000.000. Ἡ συμπλήρωσις τῶν ἔργων δηλαδὴ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἀρδευτικοῦ δικτύου θὰ ἔχει ἀποτέλεσμα νὰ ἀρδευθοῦν ἀπὸ τὸν Ἀξιὸν 350.000 στρέμματα, θὰ ἀπαιτήσῃ δὲ δαπάνην 400.000.000 δραχμῶν. Ὅταν συνεζητεῖτο ἡ Ἑλληνογιουγκοσλαυϊκὴ συμφωνία ὑδροοικονομίας εἶπα τὰ ἑξῆς, ὡς ἀναγράφεται εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς 18 Σεπτεμβρίου 1959. «Ἀλλὰ τὸ μεγάλο θέμα, ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀποβλέπῃ ἡ συνεργασία μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, ποὺ ἀποτελεῖ τὸ περιεχόμενον τοῦ συζητουμένου σχεδίου Ν. Δ. εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ ἀγωνιῶδες ἐρώτημα, μήπως τὰ τόσον δαπανηρὰ ἔργα τοῦ φράγματος καὶ τοῦ δικτύου ἀρδεύσεως ἐπὶ τοῦ Ἀξιοῦ ποταμοῦ καταστοῦν μίαν ἡμέραν ἄχρηστα καὶ ὁ θρῦλος τῶν ἀρδεύσεων διὰ τὰς ὁποίας γίνεται τόση τυμπανοκρουσία διαλυθῇ ἂν τὸ σύνολον τῆς θερινῆς παροχῆς κρατηθῇ δι’ ἀρδεύσεις εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Θὰ εἶναι δὲ πραγματικὸν δρᾶμα διὰ τὴν γεωργικὴν οἰκονομίαν τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας καὶ εἰδικώτερον τῆς πεδιάδος Θεσσαλονίκης, ἡ ἐξαφάνισις τῶν ὑδάτων τοῦ Ἀξιοῦ διὰ κατακρατήσεώς των εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐφανταζόμην ὅτι ἔγινα μάντις κακῶν ὅτι ἐπέκειτο τὸ δρᾶμα καὶ τὰ ἔργα θὰ ἀπεδεικνύοντο ἄχρηστα. Συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 1 τῆς συμφωνίας συνεκροτήθη μόνιμος Ἑλληνο–Γιουγκοσλαυϊκὴ Ἐπιτροπὴ ὑδροοικονομίας, ἡ ὁποία συνῆλθεν εἰς πρώτην αὐτῆς σύνοδον ἐν Θεσσαλονίκῃ ἀπὸ τῆς 22ας μέχρι τῆς 27ης Φεβρουαρίου 1960 καὶ κατήρτισε πρακτικὸν δημοσιευθὲν εἰς τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τεῦχος πρῶτον 21.1.61 ἀριθ. 13. Ἡ σχετικὴ περικοπὴ τοῦ πρακτικοῦ λέγει ἁπλούστατα: Τὸ καλοκαίρι δὲν θὰ ἔχωμεν νερό. Θὰ τὸ κρατῇ ὅλο ἡ Γιουγκοσλαυΐα· θὰ ἔχωμεν ὅμως ἄφθονον τὸν χειμῶνα γιὰ νὰ πνιγώμεθα. Ἀντιγράφω ἁπλῶς, διατηρῶν καὶ τοὺς γλωσσικοὺς μαργαρίτας: «Θέμα 2. Προβλήματα τοῦ Ἀξιοῦ (Βαρντάρ). Αἱ δύο ἀντιπροσωπεῖαι ἀντήλλαξαν πληροφορίας ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν ἐκτελουμένων ἔργων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῶν ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ τοῦ Ἀξιοῦ ὡς καὶ τῆς προοπτικῆς ἀναπτύξεως τῶν ρηθέντων ἔργων. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐξέθεσεν ἐν τῷ συνόλῳ του τὸ πρόβλημα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ὑδάτων τοῦ Ἀξιοῦ μὲ τὸν σκοπὸν ἀρδεύσεως καὶ παρέσχε πληροφορίας ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν μελετηθέντων καὶ ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργων εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Θεσσαλονίκης. Ἡ ἀξιοποίησις τῆς πεδιάδος ταύτης περιλαμβάνει τὴν ἐκτέλεσιν προστατευτικῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, ἀποξηραντικῶν ἀποστραγγιστικῶν καὶ ἀρδευτικῶν. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον συνεπληρώθη ἤδη ἡ κατασκευὴ φράγματος μεταστροφῆς ἐπὶ τοῦ Ἀξιοῦ (Βαρντάρ). Συμφώνως πρὸς τὰ καταρτισθέντα σχέδια διὰ τὰ δίκτυα ἀρδεύσεως τῆς περιοχῆς τοῦ Ἀξιοῦ ἡ ἐκ τοῦ ποταμοῦ προερχομένη καὶ ἀναγκαία διὰ τὴν ἄρδευσιν ροὴ ὕδατος ἀνέρχεται εἰς 35 κυβικὰ μέτρα κατὰ δευτερόλεπτον. Ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία ἐνδιαφέρεται ζωηρῶς διὰ τὴν διατήρησιν τῆς ροῆς ταύτης ὕδατος θεωρουμένης ὡς ἐλάχιστον ὅριον διὰ τὸν μῆνα Ἰούλιον. Ταὐτοχρόνως, ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐξέφρασε τὴν εὐχὴν ὅπως ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, ἡ ροὴ ὕδατος τοῦ ποταμοῦ κατὰ τὴν θερινὴν περίοδον αὐξηθῇ εἰς 45 κυβικὰ μέτρα κατὰ δευτερόλεπτον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέτρεπε τὴν πλήρη ἀξιοποίησιν τῆς ρηθείσης περιοχῆς συμφώνως πρὸς τὰ ὑπὸ ἐκτέλεσιν σχέδια. Ἡ Γιουγκοσλαυϊκὴ Ἀντιπροσωπεία ἐδήλωσεν ὅτι εἰς τὸ Γιουγκοσλαυϊκὸν ἔδαφος ἐξετελέσθη σειρὰ κατασκευῶν καὶ ἔργων καὶ ὅτι αἱ νέαι κατασκευαὶ καὶ ἔργα εὑρίσκονται ὑπὸ ἐκτέλεσιν μὲ τὸν σκοπὸν ἀρδεύσεως μεγάλων γεωργικῶν ἐκτάσεων εἰς τὸ λεκανοπέδιον τοῦ Ἀξιοῦ (Βαρντάρ). Τὰ συστήματα καὶ κατασκευαὶ αἵτινες ἐξετελέσθησαν ἢ εὑρίσκονται ὑπὸ ἐκτέλεσιν εἰς τὸ Γιουγκοσλαυϊκὸν ἔδαφος χρησιμοποιοῦσι τὰ τρεχούμενα ὕδατα τοῦ Ἀξιοῦ (Βαρντάρ), τὰ συσσωρευόμενα κατὰ τὰς μεγάλας ὑδατοπτώσεις τοῦ ἔαρος, τὰ συσσωρευόμενα ἐπὶ τῶν παραποτάμων, ὡς καὶ τὰ ὕδατα τὰ μεταφερόμενα ἐξ ἄλλων λεκανοπεδίων πρὸς τὸ λεκανοπέδιον τοῦ Ἀξιοῦ (Βαρντὰρ) ὅλων αὐτῶν χρησιμοποιουμένων πλήρως ἐπὶ τοῦ Γιουγκοσλαυϊκοῦ ἐδάφους. Ἡ Γιουγκοσλαυϊκὴ Ἀντιπροσωπεία ἀναφερομένη ἀκολούθως εἰς τὰ ἔργα ἅτινα ἐξετελέσθησαν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους καὶ ἅτινα χρησιμοποιοῦσι τὰ ὕδατα τοῦ Ἀξιοῦ (Βαρντὰρ) ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῶν κάτωθι: Κατὰ τὰ δεδομένα ἅτινα διαθέτει ἡ Γιουγκοσλαυϊκὴ Ἀντιπροσωπεία, ὁ Ἀξιὸς (Βαρντὰρ) δὲν ἔχει κατὰ τὸν μῆνα Ἰούλιον ροὴν ὕδατος 35 κυβικῶν μέτρων κατὰ δευτερόλεπτον, βάσει τῆς ὁποίας κατὰ τὴν δήλωσιν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας κατεσκευάσθη φράγμα μεταστροφῆς ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Ἐκ τῆς δηλώσεως τῆς γενομένης ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἕπεται ὅτι, ἐξ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς, κατὰ τὴν μελέτην καὶ κατασκευὴν τοῦ ρηθέντος ἔργου, τοῦτο ὑπελογίσθη ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν τρεχουσῶν ὑδάτων τοῦ Ἀξιοῦ (Βαρντὰρ) καὶ ἰδίως ἐπὶ τοῦ ἐλαχίστου ὁρίου τῶν ὑδάτων χωρὶς νὰ συμβουλευθῇ ἡ Γιουγκοσλαυΐα καὶ χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ γεγονὸς ὅτι ἐν Γιουγκοσλαυΐᾳ εὑρίσκονται ἐξ ἴσου ὑπὸ κατασκευὴν ἔργα ἅτινα θὰ χρησιμοποιήσωσι τὰ αὐτὰ ὕδατα διὰ τὴν ἄρδευσιν καὶ ἄλλας ἀνάγκας, κατὰ τρόπον ὥστε διὰ τὸν λόγον τοῦτον νὰ ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ ἐρώτημα ὡς πρὸς τὴν πραγματικότητα τῆς προβλεφθείσης χρησιμοποιήσεως ὑδάτων τοῦ Ἀξιοῦ (Βαρντὰρ) ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Ἡ κατασκευὴ τῶν ἔργων διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ὑδάτων τοῦ Ἀξιοῦ (Βαρντὰρ) δέον νὰ συμφωνῇ μὲ τὴν ἀρχὴν τῆς πλέον νοητῆς κατανομῆς τῶν ὑδάτων μεταξὺ τῶν δύο ὁμόρων χωρῶν». Ἐγράφη καὶ ἐλέχθη ὅτι θὰ καταρτισθῇ περιφερειακὸν πρόγραμμα Βορείου Ἑλλάδος. Ἀλλὰ τὸ κύριον θέμα ἑνὸς τοιούτου προγράμματος εἶναι ἡ διευθέτησις καὶ ἀξιοποίησις τῶν μεγάλων ποταμῶν, Στρυμόνος, Νέστου, Ἄρδα, Ἕβρου. Εἴδομεν τὶ ἔγινε μὲ τὸν Ἀξιὸν καὶ ποῖα τεράστια σφάλματα διεπράχθησαν. Τὰ ἀναπόφευκτα αὐτὰ σφάλματα ὀφείλονται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμιὰ συνεννόησις μὲ τοὺς βορείους γείτονας, μὲ τοὺς ὁποίους ἔχομεν κοινοὺς ποταμοὺς πρὸ τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων. Ὁ ποταμὸς Στρυμὼν εἶναι συνολικῆς λεκάνης 16.500 τετραγωνικῶν χιλιομέτρων, τοῦ ὁποίου ὁ κάτω ροῦς μέχρις ἐκβολῶν εἰς τὸ Αἰγαῖον Πέλαγος ἀνήκει εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ ὁ μέσος καὶ ἄνω ροῦς εὑρίσκεται ἐπὶ Βουλγαρικοῦ καὶ μικρὸν τμῆμα Γιουγκοσλαυϊκοῦ ἐδάφους κατὰ 64% τῆς ὅλης αὐτοῦ λεκάνης. Ὁ κίνδυνος τοῦ Στρυμόνος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κάθε χρόνον ἐφέτος δὲ ἰδιαιτέρως, ἀπειλεῖται μὲ ἐξολόθρευσιν ἡ πεδιὰς τῶν Σερρῶν, ἂν γίνῃ διάσπασις τοῦ ἀριστεροῦ ἀναχώματος τῆς τεχνητῆς κοίτης πρὸς Κερκίνην εἶναι σοβαρωτάτη. Τὴν ἀπειλὴν αὐτὴν ἀντιμετωπίζομεν κάθε χρόνον μὲ τὴν σπατάλην δεκάδος καὶ πλέον ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ διατεθοῦν παραγωγικῶς δι’ ἄλλα ἔργα. Καὶ ὅμως ὑπάρχει σωτηρία λύσις, ἡ ὁποία ὅμως δὲν εἶναι δυνατὴ χωρὶς τὴν συνεργασίαν μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Ἡ λύσις αὐτὴ συνίσταται εἰς τὴν κατασκευὴν φράγματος ἐπὶ τοῦ Στρυμόνος εἰς τὸ Ροῦπελ καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν τεχνητῆς λίμνης, ἡ ὁποία θὰ κατακλύσῃ βουλγαρικὰς ἐκτάσεις καὶ χωρία. Τὸ πρόβλημα τῶν φερτῶν ὑλῶν τοῦ Στρυμόνος ἀντιμετωπίζεται σήμερον ἄλλως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μελέτης τοῦ καθηγητοῦ Μύλλερ δι’ ἀπαγωγῆς αὐτῶν δι’ ἰδιαιτέρας κοίτης εἰς τὴν θάλασσαν, ἄνευ τῆς παρεμβολῆς τῆς λίμνης Κερκίνης. Ἡ δαπάνη τῆς μελέτης Μύλλερ ἀνέρχεται εἰς 750 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἡ δὲ διάρκεια τῆς κατασκευῆς τῆς κατασκευῆς τῆς νέας κοίτης εἶναι μεγαλυτέρα τῶν 10 ἐτῶν. Τὸ φράγμα εἰς τὸ Ροῦπελ θὰ καθίστα περιττὴν τὴν δαπάνην αὐτήν, ἡ δὲ ἐνεργειακὴ καὶ ἀρδευτικὴ ἀπόδοσίς του θὰ συνέβαλλε πλουσίως εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν καὶ τὴν γεωργικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Νομοῦ Σερρῶν καὶ εὐρύτερον ὁλοκλήρου τῆς Β. Ἑλλάδος. Τὰ ἴδια συμβαίνουν μὲ τὸν ποταμὸν Νέστον, ὁ ὁποῖος ἐκβάλλει εἰς τὸ Αἰγαῖον καὶ ὁμοίως εἶναι μοιρασμένος μεταξὺ Ἑλλάδος μὲ 2.500 τετραγ. χιλιομέτρων καὶ Βουλγαρίας μὲ 3.680 τετρ. χιλιομέτρων τῆς ὅλης αὐτοῦ λεκάνης τῶν 6.180 τετραγωνικῶν χιλιομέτρων. Συνεννόησις μὲ τὴν Βουλγαρίαν θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ γίνῃ ὁ Νέστος ἐνεργειακῶς ἀξιοποιήσιμος, ἐνῷ σήμερον ὑπάρχουν δικαιολογημένοι ἐνδοιασμοὶ διὰ τὴν μονομερῆ ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐπίσης μὲ τὸν ποταμὸν Ἄρδαν, συμβάλλοντα κλάδον τοῦ ποταμοῦ Ἕβρου συνολικῆς λεκάνης 5.600 τετρ. χιλιομέτρων μὲ ποσοστὸν ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους μόνον 6%, δηλαδὴ 365 τετρ. χιλιομέτρων ἐνῷ τὸ ὑπόλοιπον 94% ἀνήκει εἰς τὴν Βουλγαρίαν καὶ τὸν ποταμὸν Ἕβρον, συνολικῆς λεκάνης 53.000 τετρ. χιλιομέτρων κατανεμημένου μεταξὺ Ἑλλάδος, Τουρκίας καὶ Βουλγαρίας μὲ ποσοστὰ 6% διὰ τὴν Ἑλλάδα, 28% διὰ τὴν Τουρκίαν καὶ 66% διὰ τὴν Βουλγαρίαν. Μόνον εἰς τὸν Ἕβρον καταβάλλεται προσπάθεια μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, κοινῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀντιπλημμυρικῆς προστασίας τοῦ κάτω ροῦ τοῦ Ἕβρου διὰ παραλλήλως ἐκτελουμένων ἔργων ἐπὶ Ἑλληνικοῦ καὶ τουρκικοῦ ἐδάφους, ἀλλὰ ἡ προσπάθεια αὐτὴ παραμένει ἀτελὴς ἐφ’ ὅσον δὲν μετέχει τῆς συνεργασίας καὶ ἡ Βουλγαρία, ἡ ὁποία κατέχει τὰς πρωτευούσας πηγὰς καὶ τὰ ⅔ τῆς ὅλης λεκάνης. Καὶ ὅμως συνεργασία μὲ τὴν Βουλγαρίαν θὰ ἐπροστάτευεν ἀπὸ τὰς πλημμύρας τοῦ Ἄρδα, τοῦ ὁποίου τὰ ὕδατα, ἐνῷ σήμερον προκαλοῦν καταστροφάς, θὰ ἐγίνοντο ὠφέλιμα χρησιμοποιούμενα διὰ ἀρδεύσεις. Ἰδιαιτέρως ἡ περίπτωσις τοῦ Στρυμόνος εἶναι τραγική. Ἀπειλεῖ μὲ ὄλεθρον μίαν ἀπὸ τὰς πλέον σημαντικὰς πεδιάδας μας. Τὸν ἐπαπειλούμενον κίνδυνον ἀντιμετωπίζομεν μὲ ἀνεδαφικὰς λύσεις, μὲ τεραστίας ἀντιοικονομικὰς καὶ ἀντιπαραγωγικὰς δαπάνας καὶ παραβλέπομεν πρακτικὰς λύσεις ποὺ ἀπαιτοῦν μικροτέρας δαπάνας καὶ θετικὰ ὠφελήματα. Τὸ συμπέρασμα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ καταρτίσωμεν, περιφερειακὸν πρόγραμμα τῆς Βορείου Ἑλλάδος, νὰ σώσωμεν τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ἀπὸ καταστροφάς, ἐὰν θέλωμεν νὰ τὴν μεταβάλωμεν εἰς περιοχὴν εὐημερίας, εἰς περιοχὴν μεγάλης γεωργικῆς παραγωγῆς εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ διαβαλκανικὴ ὑδατικὴ πολιτική. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκταθῶ περισσότερον εἰς τὸν τομέα τῶν μεγάλων ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων. Ἀνέφερα ἐνδεικτικῶς τὸ φράγμα τοῦ Ἀξιοῦ διὰ νὰ ἀποδείξω τὶ ἀποτελέσματα ἔχει τοιαύτη ἀκατανόητη πολιτικὴ τῶν ἀμελετήτων ἀπρογραμματίστων, ἀσυντονίστων ἔργων. Σχεδὸν ὅλα τὰ μεγάλα Δημόσια ἔργα παρουσίασαν ἀνάλογα σφάλματα καὶ καταπληκτικὰς ὑπερβάσεις δαπανῶν. Σημειωτέον ὅτι τὸ τελευταῖον ἔτος μιᾶς ὀκταετίας καθ’ ἣν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ ἡ ἔχουσα ὡς ἔμβλημα τὰ ἔργα, τὰ οἱαδήποτε ἔργα, χαρακτηρίζεται ἀπὸ τραγικὴν ὄξυνσιν τῆς ἀπαθλιώσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ἰδία πληθυσμοῦ, μεγάλην αὔξησιν τῆς ἀνεργίας, πολλαπλασιασμὸν τοῦ ρεύματος τῆς μεταναστεύσεως, πτῶσιν τῶν τιμῶν καὶ τοῦ ὄγκου τῆς παραγωγῆς. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἔργα ὑδραυλικά, ἐγγειοβελτιωτικά, ἀρδευτικὰ συγκοινωνιακά, ἀναφέρονται κατὰ κανόνα κάθε χρόνο εἰς τὰς κυβερνητικὰς ἐπαγγελίας. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι ἐδαπανήθησαν καὶ δαπανῶνται μέγιστα ποσὰ δι’ ἐκτέλεσιν κακῶς μελετηθέντων ἀσυντονίστων ἔργων, χωρὶς προγραμματικὸν καθορισμὸν τοῦ σκοποῦ εἰς τὸν ὁποῖον ταῦτα ἀπέβλεπαν καὶ τὰ ὁποῖα ἐσημείωσαν ἀστρονομικὰς ὑπερβάσεις, ἀλλ’ ὅτι οὐδὲν ἢ ἐλάχιστα ἀπέδωσαν. Ἀλλ’ ὄχι μόνον μεγάλα ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα ὅπως τὰ μνημονευθέντα τῆς Βορείου Ἑλλάδος δὲν ἐκτελοῦνται, οὔτε καὶ προγραμματίζονται, ἀλλὰ καὶ ἄλλα μικρότερα ἀμελοῦνται ὅπως ἀπέδειξαν αἱ πρόσφατοι πλημμῦραι καὶ καταστροφαὶ λόγου χάριν τῶν Πατρῶν. Ἐπεσκέφθην μὲ τὴν συνάδελφον κυρίαν Σβώλου ἀμέσως μετὰ τὴν τελευταίαν πλημμύραν ὁλόκληρον τὴν δοκιμασθεῖσαν περιοχὴν ἀπὸ τοὺς χειμάρρους Γλαῦκον, Διακονιάρην, Μείλιχον καὶ δύο ἀκόμη συμβάλλοντας εἰς τὸν Διακονιάρην τὸν Μαλαμούτην καὶ τὴν Ἐλεκίστραν. Οὐδὲν ἔργον ἀντιπλημμυρικὸν ἔχει ἐκτελεσθῆ ἢ ἁπλῶς μελετηθῆ. Μερικὰ παλαιὰ φράγματα, ἀντερείσματα καὶ τοπικὰ ἀντιπλημμυρικὰ μικροέργα ἐκτελεσθέντα μὲ ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν ἔχουν καταστραφῆ. Προτάσεις διευθετήσεως ἁπλῶς ἔγιναν ἀλλὰ μὲ προχειρότητα καὶ πνεῦμα οἰκονομίας ποὺ κἄθε ἄλλο παρὰ ἀποτελεσματικὴν ἐξασφάλισιν τῶν συνοικιῶν καὶ τῆς ἀγροτικῆς περιοχῆς θὰ δημιουργήσουν. Αἱ προτάσεις αὐταὶ προκάλεσαν ἀγανάκτησιν τῶν ἀγροτῶν οἱ ὁποῖοι ἀντελήφθησαν ὅτι προσπαθοῦν νὰ τοὺς ξεγελάσουν. Ἕνα ἄλλο θέμα ἐξαιρετικὰ σοβαρὸν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἐπαρχίας εἶναι ἡ συγκοινωνία. Ἂν καὶ ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ διεκδικῇ δάφνας ἰδιαιτέρως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ὁδοποιΐας εἶναι βέβαιον ὅτι οἰκτρὰ κατάστασις χαρακτηρίζει τὸ ὁδικὸν δίκτυον τῆς χώρας, ἐκτὸς φυσικὰ τῶν ἔργων ἐπιδείξεως ποὺ ἐγένοντο εἰς τὴν περιοχὴν Ἀθηνῶν ὅπως ἡ ὁδὸς Βουλιαγμένης, ἡ διαπλάτυνσις τῆς ὁδοῦ Κηφισσίας, ἡ διαπλάτυνσις καὶ τροποποίησις τῆς χαράξεως τῆς ὁδοῦ πρὸς Κόρινθον, ἡ τροποποίησις τῆς χαράξεως τῆς ὁδοῦ πρὸς Θεσσαλονίκην. Ἡ Ἑλλὰς στερεῖται σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου ἀγροτικῶν ὁδῶν. Μεγάλαι περιοχαὶ τῆς ὑπαίθρου ἰδίως ὀρειναὶ εὑρίσκονται εἰς τελείαν ἀπομόνωσις ἐν σχέσει μὲ τὰς πόλεις εἰς τρόπον ὥστε οἱ κάτοικοι τῶν περιοχῶν αὐτῶν νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευτοῦν στοιχειώδη ἐφόδια εἰς περίπτωσιν ἀνάγκης. Τὰ γεωργικά των προϊόντα μένουν ἀδιάθετα ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων ἀλλὰ καὶ διότι δὲν ὑπάρχει τρόπος μεταφορᾶς των. Δὲν θὰ ἐκταθῶ περισσότερον εἰς αὐτὸν τὸν τομέα. Οἱ βουλευταὶ τῶν Ἐπαρχιῶν, ὅλων τῶν κομματικῶν παρατάξεων θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ διεκτραγωδήσουν τὴν ἀθλιότητα τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν καὶ τὴν ἀνυπαρξίαν τῶν ἀγροτικῶν. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ μέγα θέμα τὸ ὁποῖον καλεῖ ἡ Κυβέρνησις «ἐκβιομηχάνισις τῆς χώρας» μὲ τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν οἰκονομικήν της ἀνόρθωσιν. Εἶναι τὸ θέμα τῶν μεγάλων συμβάσεων καὶ ἐκχωρήσεων ἐδαφῶν, εὐθηνῶν ἡμερομισθίων, Ἐθνικοῦ πλούτου, φορολογικῆς ἀσυδοσίας εἰς τὰ ξένα μονοπώλια ἢ εἰς μεσάζοντες Ἕλληνες ἢ ξένους. Ἀσκεῖται ἡ πολιτικὴ τῆς ἐκβιομηχανίσεως, ὅπως τὴν ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἀπὸ 8ετίας καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν γνωρίζῃ μίαν περίπτωσιν πραγματικῶς ἀδιάβλητον, ἕνα βιομηχανικὸν ἔργον τὸ ὁποῖον συνετέλεσε καὶ κατ’ ἐλάχιστον ποσοστὸν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν κάποιας οἰκονομικῆς συμβολῆς ἔστω μηδαμινῆς. Ἀντιθέτως κἄθε ἐξαγγελλομένη σύμβαση δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ὅτι κἄτι τὸ ἀνώμαλον συμβαίνει, ὅτι κἄποιος ἐπιτήδειος εἰσεχώρησε πάλιν εἰς τοὺς πρωθυπουργικοὺς ἢ ὑπουργικοὺς προθαλάμους διὰ νὰ ἀποσπάσῃ ἄνομα ὀφέλη χάρις εἰς προτάσεις ποὺ τιτλοφοροῦνται «Ἐκβιομηχάνισις τῆς Ἑλλάδος». Δὲν ὑπάρχει βιομηχανικὸν ἢ τεχνικὸν ἔργον τοῦ ὁποίου ἡ ἐξαγγελία τῆς κατασκευῆς του νὰ μὴ συνωδεύθη ἀπὸ πομπώδεις καὶ ἀνακριβεῖς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι μὲ τὴν κατηγορηματικότητά των ἐπιδιώκουν νὰ δημιουργήσουν εἰς τοὺς ἀφελεῖς ἐλπίδας οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως, ποὺ ὄχι μόνον διαψεύδονται παταγωδῶς ἀλλὰ δίδουν θέσιν εἰς τὴν μεγαλυτέραν ἀπαισιοδοξίαν διὰ τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν μερικὰς ἀπὸ τὰς ἱδρυθείσας ἢ ἱδρυθησομένας βιομηχανίας χάρις εἰς τὰς ὁποίας, ὅπως φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν οἰκονομικήν μας ἀνόρθωσιν. Κύριοι βουλευταί, τὸ 1952 ἐπὶ Κυβερνήσεως Πλαστήρα ὑπεγράφη ἡ Σύμβασις διὰ τῆς ὁποίας παρεχωρεῖτο τὸ μεταλλεῖον σιδηρονικελιούχων μεταλλευμάτων Λαρύμνης εἰς τὸν Μποδοσάκην πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Ὁ Μποδοσάκης ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ἐντὸς 24 μηνῶν ἔχει ἑτοίμους τὰς ἐγκαταστάσεις τοῦ ἐργοστασίου πρὸς ἔναρξιν τῆς λειτουργίας των. Ἐπέρασαν ὄχι 24 μῆνες, ἀλλὰ τέσσαρα ἔτη ὁπότε τὸ 1956 ἔγινε δήλωσις ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου ὅτι ἔχει ἑτοίμους τὰς ἐγκαταστάσεις. Μετέβη μία Ἐπιτροπὴ ἀπὸ καθηγητὰς τοῦ Πολυτεχνείου καὶ τεχνικούς, ἡ ὁποία ὁμοφώνως ἀπεφάνθη τὴν 26.3.56 τὰ ἑξῆς αὐτολεξεί: «Ἐν συμπεράσματι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται ὁμοφώνως ὅτι ἡ ἐγκατάστασις τοῦ πυρομεταλλουργικοῦ ἐργοστασιακοῦ συγκροτήματος Λαρύμνης ἔχει πλήρως ἀποπερατωθῆ καὶ δοκιμασθῆ, αἱ ἐγκαταστάσεις πληροῦσι τοὺς ὅρους τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου 2207)1952 κυρωθείσης συμβάσεως, ἡ δὲ ἀπρόσκοπτος λειτουργία τοῦ ὅλου ἐργοστασίου διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν ἑκατὸν τριάκοντα χιλιάδων (130.000), τοὐλάχιστον, τόννων μεταλλεύματος ἐτησίως δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐξησφαλισμένη»! Καὶ ὅμως, ἀντιθέτως πρὸς τὴν ἔκθεσιν, οἱ Γερμανοὶ ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος κατόπιν δὲν κατώρθωσαν νὰ θέσουν εἰς λειτουργίαν τὸ ἐργοστάσιον! Τὴν 12ην Ἰουλίου 1958, δηλαδὴ ὀλίγας ἡμέρας πρὶν κλείσῃ ὁριστικῶς τὸ ἐργοστάσιον, δευτέρα ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὡς κατωτέρω: «Ἡ Ἐπιτροπή, διαπιστώσασα τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν... κλπ. ἀπὸ τῆς ἐξορύξεως τοῦ μεταλλεύματος μέχρι τοῦ τελικοῦ εὐγενοῦς προϊόντος, τοῦ κράματος τοῦ νικελιούχου σιδήρου, διὰ τῶν μᾶλλον συγχρόνων ἐπιστημονικῶν μέσων, καὶ ἀναγνωρίζουσα τὴν συμβολὴν τοῦ ἑλληνικοῦ ἐπιστημονικοῦ πνεύματος εἰς σύλληψιν, ἐγκατάστασιν, βελτίωσιν μεθόδων καὶ λειτουργίαν τοῦ βιομηχανικοῦ τούτου συγκροτήματος, παρόμοιον τοῦ ὁποίου μόνον τὰ μᾶλλον τεχνικῶς ἐξειλιγμένα Κράτη ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν, αἰσθάνεται ἐπιτακτικὴν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξάρῃ τὸ ἐν Λαρύμνῃ ἐπιτελούμενον ἔργον καὶ τὴν δι’ αὐτοῦ διεθνῆ προβολὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν τεχνικὸν τομέα»! Ἐδῶ ὅμως ἀνακύπτει ἡ πολιτικὴ εὐθύνη. Ἔχομεν δύο ἐκθέσεις καθηγητῶν καὶ ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας, διὰ τῶν ὁποίων ἐκθέσεων βεβαιοῦνται, χωρὶς ἐπιφύλαξιν πράγματα ξένα πρὸς τὴν πραγματικότητα. Εἶναι σήμερον ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ προδιαγραφεῖσα μέθοδος μεταλλουργίας ἀποτελεῖ τὴν αἰτίαν τῆς ἀποτυχίας. Ἡ μέθοδος Κροὺπ–Ρὲνν ἦτο ἀκατάλληλος διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν χρωμιονικελιούχου σιδηρομεταλλεύματος τῆς Λαρύμνης. Ἐξ αἰτίας αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἐπῆλθε τὸ ναυάγιον. Τὴν 13 Φεβρουαρίου 1959, ἐπηκολούθησε θορυβώδης ἐξαγγελία τῶν νέων θριάμβων περὶ ἐπαναλειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου Μποδοσάκη, μὲ βάσιν ἄλλην μέθοδον ἐκκαμινεύσεως. Ὡμολογήθη κατὰ τρόπον ἀπερίφραστον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀδιστάκτως ὑπεστήριζα κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς σχετικῆς ἐπερωτήσεως εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἴτιον τοῦ ναυαγίου ἦτο ἡ ἐφαρμοσθεῖσα μέθοδος Κροὺπ–Ρένν. Τὸ δρᾶμα τῆς Λαρύμνης εἶναι τὸ πλέον κτυπητὸν παράδειγμα τοῦ ἀποτελέσματος συνεργασίας Γερμανικῶν καὶ Ἑλληνικῶν βιομηχανιῶν, ἐκεῖνο ποὺ ὑπογραμμίζει τὸν κίνδυνον τῆς προσφυγῆς εἰς τὴν γερμανικὴν σοφίαν. Τὸ πολυτιμότατον μεταλλεῖον Λαρύμνης, ἕνα ἀπὸ τὰ καλύτερα μεταλλεῖα νικελιούχων σιδηρομεταλλευμάτων, ἐνεκρώθη ἐπὶ μακρὸν χρόνον μὲ τὴν παρέμβασιν τοῦ Κρούπ, μὲ τὴν «συνεργασίαν Γερμανικῶν καὶ Ἑλληνικῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων», συνεργασίαν ἀνάλογον μὲ αὐτὴν ποὺ προβλέπει ἡ Ἑλληνογερμανικὴ συμφωνία. Ἡ νέα μέθοδος Μούσουλου, περὶ ἧς γίνεται λόγος ἔχει κἄποιαν ὁμοιότητα μὲ τὴν μέθοδον UDT ἀνήκουσαν εἰς τοὺς KOPPERS, ποὺ ἔκαμαν βάσει αὐτῆς τὰ πειράματα ἐπὶ τῶν μεταλλευμάτων τῆς Τσούκας. Ἡ βιομηχανική της ἀξία δὲν ἔχει ἀκόμη βεβαιωθῆ. Εἰς τὰ «Χημικὰ Χρονικὰ» ἀριθ. 2, Φεβρουάριος 1960 δημοσιεύεται ἄρθρον μὲ τὸν τίτλον «Ἐκλεκτικὴ ἐκκαμίνευσις λατεριτικῶν μεταλλευμάτων ὑπὸ UDT». Ὁ Μποδοσάκης ἦλθεν εἰς ρῆξιν μὲ τὸν Κρούπ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέδωσε τὰς εὐθύνας τῆς ἀποτυχίας καὶ ἐπέτυχε παρατάσεις ἐκμισθώσεως τοῦ Μεταλλείου Λαρύμνης μὲ διαφόρους ἀλλαγὰς κατευθύνσεως τῆς ἐπιχειρηματικῆς του δραστηριότητος, ἀλλὰ ἐρήμην πάντοτε τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἐγκατέλειψε τὸν Κροὺπ καὶ ἦλθεν εἰς συμφωνίαν μὲ τὸν Γαλλικὸν Οἶκον LE NICKEL διὰ τὴν ἀπὸ κοινοῦ ἐκμετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου Λαρύμνης καὶ σχηματισμὸν νέας ἑταιρείας. Τὸ Δημόσιον παρέτεινε ἐπὶ δέκα ἔτη τὴν ἐκμίσθωσιν τοῦ πολυτίμου μεταλλείου, δηλαδὴ κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀποτυχίας καθ’ ὃν δὲν ἐπετεύχθη ἡ μεταλλουργία καὶ ἡ παραγωγὴ νικελίου μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς μεθόδου Ρένν. Ἡ νέα ἑταιρεία ὁμιλεῖ τώρα περὶ ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν της τὸν προσεχῆ Ἀπρίλιον, ἐννοεῖται χωρὶς ν’ ἀναλαμβάνῃ καμμίαν ρητὴν ὑποχρέωσιν, ἂν καὶ μία τοιαύτη ὑποχρέωσις δὲν θὰ εἶχε συνεπείας, ὅπως δὲν εἶχαν συνεπείας αἱ ὑποχρεώσεις ποὺ ἀνέλαβε διὰ συμβάσεως πρὸ 11 ἐτῶν ὁ Μποδοσάκης καὶ καθώριζαν προθεσμίαν 24 μηνῶν διὰ τὴν ἔναρξιν λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα. Διατί δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὁ Μποδοσάκης εἰς τὸν ὁποῖον παρεχωρήθη τὸ μεταλλεῖον σιδηρονικελιούχων μεταλλευμάτων Λαρύμνης μὲ τὸν ἀποκλειστικὸν σκοπὸν τὴν ἵδρυσιν μεταλλουργικῆς βιομηχανίας; Διατί δὲν ἐφαρμόζονται τὰ ἄρθρα 13, 15 καὶ 19 τῆς συμβάσεως τοῦ Ἰουλίου 1952 τῆς συναφθείσης μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ Δημοσίου; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκηται τὸ πολύτιμον αὐτὸ μεταλλεῖον, ἓν τῶν καλυτέρων καὶ πλουσιωτέρων εἰς τὸν κόσμον, δεσμευμένον καὶ νεκρὸν εἰς χεῖρας τοῦ ἀναδόχου ἄνευ οὐδενὸς οἰκονομικοῦ ἀνταλλάγματος ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου; Κύριοι βουλευταί, τὸ κρατικὸν ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων εἶναι ἐπίσης χαρακτηριστικὸν τῆς κυβερνητικῆς ἐπιπολαιότητος καὶ ἀποδεικνύει πόσον ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ἡμᾶς εἶχε δίκαιον εἰς τὰς προβλέψεις του διὰ τὴν ἄλλην αὐτὴν «μεγαλειώδη» προσπάθειαν πραγματοποιήσεως ἑνὸς ἐκ τῶν σημαντικωτέρων βιομηχανικῶν ἔργων τῆς χώρας, ὅπως τὸ ἐχαρακτήρισε τότε ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ. Εἰς τὰς 28 Ἰανουαρίου τοῦ 1959 ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν τὸ γεγονὸς τῆς ὁριστικῆς καταρτίσεως τῆς συμβάσεως καὶ ἐξῆρε τὰ ἀγαθὰ αὐτῆς. Εἶπε μεταξὺ τῶν ἄλλων τὰ ἑξῆς: «Θὰ ἀπαιτηθῇ συνολικὴ εἰς συνάλλαγμα καὶ δραχμὰς δαπάνη, ἐγγίζουσα τὰ 38.000.000 δολλάρια». «Τὸ σύνολον τῆς ἀπαιτηθησομένης διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου εἰς συνάλλαγμα δαπάνης ἔχει ἐξασφαλισθῆ ἀφ’ ἑνὸς μὲν κατὰ τὸ ποσὸν τῶν 12 ἑκατομμ. δολλαρίων ὑπὸ τοῦ Ταμείου Δανείων τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως ἐξοφλητέον ἐντὸς 12 ἐτῶν, κατὰ δὲ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν ἐκ τῆς παρεχομένης ὑπὸ τῶν ἀναδόχων χρηματοδοτήσεως». «Πέραν τῶν 12.000.000 δολλαρίων τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν πληρωμὴν προκαταβολικῶς τοῦ 40% τῆς δαπάνης ἡ ὅλη δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ, θὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς 9ετίας ἀπὸ τῆς σήμερον καὶ δὴ ἐκ τῶν κερδῶν τὰ ὁποῖα ἀναμένονται ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἐργοστασίου». Δηλαδὴ ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἡ αὐτοχρηματοδότησις αὐτοῦ τοῦ ἔργου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλει περὶ κερδῶν, τὰ ὁποῖα σημειωτέον πρέπει νὰ εἶναι ἀνύπαρκτα, χάριν τῆς ἐπιτεύξεως τοῦ σκοποῦ τῆς χορηγίας εὐθηνῶν λιπασμάτων εἰς τοὺς ἀγρότας. Κατὰ Μάρτιον τοῦ 1959 διεξήχθη μεγάλη συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν. Ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς συμβάσεως ἀπέδειξα ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 38 ἑκατομ. δολλαρίων ποὺ μὲ πεῖσμα ὑπεστήριζεν ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς δηλώσεις πρὸς τὸν τύπον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα, ἐπέμεινα δὲ μετὰ φορτικότητος, ὅτι ἡ δαπάνη θ’ ἀνέλθῃ τοὐλάχιστον εἰς 60 ἑκατομ. δολλάρια. Πρό τινος ἐπεσκέφθην τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, συγκεκριμένως τὴν ὑπηρεσίαν ἐλέγχου κατασκευῆς κρατικοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων καὶ ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τῆς προόδου τῶν ἔργων τοῦ ἐργοστασίου λιπασμάτων. Λοιπὸν αἱ ὑπηρεσίαι ὑπολογίζουν σήμερον ὡς ἐλαχίστην δαπάνην τὸ ποσὸν τῶν 60 ἑκατομ. δολλαρίων ποὺ μόνον μὲ τὰ στοιχεῖα ποὺ παρεῖχε ἡ σύμβασις τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου ἀπὸ τὰς Ἑταιρείας ΑΜΜΟΝΙΑ CASALE καὶ UHDE, ὑπελόγησα πρὸ 4 ἐτῶν καὶ ἀνενδότως ὑπεστήριξα. Οὕτω καὶ εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων σημειοῦται ὑπέρβασις 58% ἐπὶ τοῦ ἀρχικοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἐρωτῶ πῶς συμβαίνει νὰ εἶμαι ἐγὼ εἰς θέσιν νὰ δίδω τοὺς ἀπολύτως ἀκριβεῖς ἀριθμοὺς δαπάνης τῶν ἔργων διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, διὰ τὴν πλατεῖαν Ὁμονοίας, διὰ τὸ κόστος τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ποὺ ἐπὶ τέλους δὲν ἔχω εἰδικότητα δι’ ὅλα τὰ τεχνικὰ θέματα καὶ ὄχι αἱ ὑπηρεσίαι τῶν τεχνικῶν Ὑπουργείων; Ἡ ἐξήγησις εἶναι ὅτι παρεμβαίνει ἡ μανία αὐτοδιαφημίσεως καὶ ἐμφανίζονται τὰ πομπωδῶς ἐξαγγελλόμενα ὑπὸ πρῖσμα τελείως παραμορφωτικὸν τῆς ἐπιστημονικῆς ἀληθείας. Καὶ γιὰ νὰ τελειώνω μὲ τὸ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων σᾶς λέγω ὅτι σύμφωνα πάντοτε μὲ τὰς πλέον ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, προβλέπεται νὰ περατωθῇ τέλος τοῦ 1963 ἢ πιθανώτερον τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1964, ἀντὶ τῆς ἀνοίξεως 1962, δηλαδὴ ὅτι ἡ ἀποπεράτωσις αὐτοῦ θὰ καθυστερήσῃ τοὐλάχιστον 2 ἔτη, ὅτι ἡ τεχνητὴ λίμνη ἡ τροφοδοτουμένη ἀπὸ τὸ ρεῦμα Πέρδικα θὰ ἐξακολουθῇ νὰ διαφεύγῃ καὶ νὰ ἀδειάζῃ χωρὶς νὰ μπορῇ νὰ συγκρατήσῃ τὸ νερό. Τὴν μελέτην τοῦ ἔργου τὴν ἔκαμαν καὶ πάλιν Γερμανοί, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύονται ἀσυνείδητοι εἰς κἄθε περίπτωσιν. Ἐννοεῖται, ὅτι ἐγκατελείφθη ἢ ἀναγκαστικῶς θὰ ἐγκαταληφθῇ ἡ παραπλανητικὴ δήλωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ συνολικὴ δαπάνη θὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς ἐννέα ἐτῶν ἀπὸ τὸ 1959, δηλαδὴ μέχρι τοῦ 1968 ἐκ τῶν κερδῶν τοῦ ἐργοστασίου, δηλαδὴ ἐντὸς 4 ἐτῶν ἀπὸ τῆς πιθανῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Ἕν καταπληκτικὸν παράδειγμα, χαρακτηριστικὸν τῆς ἀλλοπρόσαλλης πολιτικῆς ποὺ ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ στὴν ἵδρυσιν βιομηχανιῶν, εἶναι τὰ ἐργοστάσια σακχάρεως. Ὅταν τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1960 ἐψηφίζετο ἡ σύμβασις εἰς τὴν Βουλήν, κανείς μας δὲν ἐφαντάζετο σύνδεσιν τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, καὶ ἑπομένως, τὰς συντριπτικὰς συνεπείας διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἀνταγωνιστικότητος. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἐπεδίωκε ἀπὸ τότε τὴν ἔνταξιν καὶ ὅμως, ἐσπατάλησε 9 ἑκατομ. δολλάρια διὰ τὸ ἐργοστάσιον Λαρίσης, θὰ δαπανήσῃ ἄλλα 18 ἑκατομ. δολλάρια διὰ τὰ ἐργοστάσια Σερρῶν καὶ Θεσσαλονίκης, μὲ βεβαίαν σήμερον προοπτικήν, ὅτι τὰ ἐργοστάσια συντομώτατα θὰ σταματήσουν τὴν ἀσύμφορον παραγωγὴν σακχάρεως καὶ θὰ ἐγκαταλειφθοῦν, διαλαλοῦντα στοὺς μεταγενεστέρους τὴν ἀστοργίαν τῶν Ἑλλήνων Κυβερνητῶν πρὸς τὸν δημόσιον πλοῦτον καὶ τὴν ἐπιπολαιότητά των στὸν χειρισμὸν τῶν μεγάλων προβλημάτων τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι τὸ κόστος τῶν προϊόντων τῶν τριῶν ἐργοστασίων σακχάρεως ποὺ εὑρίσκονται ὑπὸ κατασκευὴν θὰ εἶναι σημαντικὰ ὑψηλότερον ἀπὸ τὸ διεθνές. Δὲν πρόκειται φυσικὰ δι’ ἐξαγωγὰς ἀλλὰ διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν μὲ ἀνταγωνιστικὰς ὄχι μόνον τὰς χώρας τῆς ΕΟΚ ἀλλὰ καὶ τρίτας χώρας πού, παρὰ τὸ ὑψηλὸν δασμολογικὸν τεῖχος, θὰ μποροῦν νὰ εἰσάγουν σάκχαριν φθηνοτέραν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικήν. Ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα, τὸ κόστος παραγωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς σακχάρεως εἶναι πολὺ ἀνώτερον τοῦ κόστους τῆς παραγομένης, εἰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης. Εἰδικώτερον, τὸ κόστος τῆς παραχθείσης σακχάρεως κατὰ τὴν δοκιμαστικὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου Λαρίσης ἀναβιβάζεται ὑπὸ τῶν κυβερνητικῶν ἁρμοδίων εἰς 6,40 δρχ. κατὰ κιλόν. Ἡ τελευταίως εἰσαχθεῖσα ἐκ Πολωνίας σάκχαρις ἐκ σακχαροτεύτλων προσεφέρθη εἰς τὴν τιμὴν τῶν 2 δρχ. κατὰ κιλόν, δηλαδὴ ὅσον καὶ ἡ σάκχαρις Κούβας ἐκ σακχαροκαλάμου. Ἡ τιμή, ἡ ὁποία ἀπολαμβάνουν οἱ Εὐρωπαῖοι τευτλοκαλλιεργηταὶ εἶναι μεγαλυτέρα ἀπὸ τὴν τιμήν, ἡ ὁποία ἔχει καθορισθῆ διὰ τοὺς Ἕλληνας παραγωγούς. Ἡ πρώτη τιμὴ ἡ ὁποία εἶχε καθορισθῆ ἦτο 12,6 δολλ. κατὰ τόννον ἢ 36 λεπτὰ κατὰ κιλόν. Ἐν συνεχείᾳ καὶ ἐπειδὴ ἡ τιμὴ αὐτὴ ἐθεωρήθη ὡς ἐξαιρετικὰ χαμηλή, μὴ δυναμένη ν’ ἀποτελέσῃ κίνητρον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τευτλοκαλλιεργείας, ηὐξήθη, ἀνελθοῦσα εἰς 44 λεπτὰ κατὰ κιλὸν ἢ 14,6 δολλ. κατὰ τόννον. Ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνουν οἱ τευτλοκαλλιεργηταὶ εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν ἀνέρχεται εἰς 51 λεπτὰ κατὰ κιλόν. Ἀκολουθοῦν οἱ Ἰταλοὶ μὲ 46,9 καὶ οἱ Βέλγοι μὲ 46,6 κατὰ κιλόν. Παρατηρεῖται, δηλαδή, ὅτι τὸ ὑψηλὸν κόστος τῆς Ἑλληνικῆς σακχάρεως δὲν ὀφείλεται εἰς τυχὸν ὑψηλὰς τιμὰς τὰς ὁποίας ἀπολαμβάνουν οἱ παραγωγοί, δοθέντος ὅτι ἡ καθορισθεῖσα τιμὴ διὰ τοὺς Ἕλληνας καλλιεργητὰς εἶναι κατωτέρα τῶν συνήθων ὁρίων. Οἱ ἁρμόδιοι διατυπώνουν ἀμφιβολίας, διὰ τὴν στάσιν τῶν παραγωγῶν, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ζητεῖται νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν βαμβακοκαλλιέργειαν καὶ νὰ στραφοῦν περισσότερον πρὸς τὴν καλλιέργειαν τεύτλων. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς ἀγρότας τῆς Θεσσαλίας νὰ διαθέτουν μεγαλυτέρας ἐκτάσεις διὰ τὴν καλλιέργειαν τεύτλων πρὸς τροφοδότησιν τοῦ ἐργοστασίου σακχάρεως Λαρίσης. Ἡ τιμὴ 44 λεπτὰ κατὰ κιλόν, ἡ ὁποία προσφέρεται διὰ τὰ σακχαρότευτλα δὲν φαίνεται νὰ ἱκανοποιῇ τοὺς ἀγρότας, οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν νὰ προτιμοῦν τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος. Πρὸ ἡμερῶν συνεζητήθη ἐπερώτησις βουλευτῶν τῆς ΕΔΑ διὰ τὰ ἐργοστάσια σακχάρεως Πλατέος Θεσσαλονίκης καὶ Λαρίσης. Παραπέμπω εἰς τὰς ἀγορεύσεις τῶν κυρίων συναδέλφων, αἱ ὁποῖαι συμπληρώνουν τὰς σήμερον παρεχομένας πληροφορίας. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι περισσότερον ἐπιπόλαιος καὶ ἀνεδαφικὸς προγραμματισμὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Καὶ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνοήτου αὐτῆς πολιτικῆς, αἱ συνέπειαι τῆς ὁποίας θὰ βαρύνουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἀπώλεια ἐτησίου δημοσίου ἐσόδου 350 περίπου ἑκατ. δραχμῶν διὰ τὴν περίοδον ποὺ θὰ λειτουργοῦν τὰ ἐν λόγῳ ἐργοστάσια ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἀπώλεια 27 ἑκατομ. δολλαρίων ἢ 800 ἑκατομ. δραχμῶν εἰς ὅσα ἀνέρχεται τὸ κόστος των, διότι συντόμως τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ θὰ περιέλθουν εἰς ἀχρηστίαν καὶ θὰ παύσουν νὰ λειτουργοῦν. Τί νὰ προσθέσῃ κανεὶς εἰς ὅλα αὐτά; Εἶναι πραγματικὰ καταπληκτικὸν διατὶ ἱδρύθησαν τὰ ἐργοστάσια σακχάρεως ἐφ’ ὅσον ἐπεδιώκετο ἡ σύνδεσις μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ τὰς βιομηχανίας τοῦ ἀλουμινίου καὶ τοῦ χάλυβος περὶ ἧς προβλέπει ἡ σύμβασις τοῦ δευτέρου διϋλιστηρίου. Διὰ τὸ ἀλουμίνιον ὡμίλησα εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὰ πρακτικὰ δὲ ἐκτενῶς ἐκτίθενται αἱ ἀπόψεις μου καθὼς ἐπίσης καὶ εἰς τὸ περιοδικὸν «Νέα Οἰκονομία» ὅπου ἔχω δημοσιεύσει εἰδικὴν μελέτην. Εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἔχω εἴπει. Εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ δευτέρου διϋλιστηρίου οἱ ὁμιλήσαντες ἐπ’ αὐτῆς εἰς τὴν Βουλὴν βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπέδωσαν εἰς τὴν δόξαν τοῦ μεγαλυτέρου σκανδάλου τοῦ αἰῶνος. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτὸς ἀνήκει καὶ εἰς τὰ δύο αὐτὰ ἔργα, αἱ συμβάσεις τῶν ὁποίων θὰ παραμείνουν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, ὡς τεράστια σκάνδαλα διὰ τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει κἄποτε νὰ ζητηθοῦν εὐθῦναι καὶ νὰ ἐπιβληθοῦν αὐστηρόταται κυρώσεις. Ἀναφερόμενος εἰς τὴν σύμβασιν ἀλουμινίου θὰ ὁμιλήσω μόνον διὰ τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος. Ὁ τότε Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς ΔΕΗ κ. Πεζόπουλος, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δὲν ἐπιδοτεῖται ἡ τιμὴ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ἔδωσεν ἐσφαλμένον ἢ μᾶλλον ἀτελῆ ὑπολογισμὸν τοῦ κόστους τοῦ ρεύματος. Εἰς τὴν ἰδικήν μου μελέτην ἔδωσα τὸν πραγματικὸν πλήρη ὑπολογισμὸν τοῦ κόστους. Εἰς τὰς μακρὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς καθώρισα ὅτι τὸ κόστος τοῦ ρεύματος Ἀχελώου θὰ ἐγγίζῃ τὰ 21 ἕως 24 λεπτὰ κατὰ κιλοβατώραν. Ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κ. Πεζοπούλου προσπαθεῖ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν τιμὴν τῶν 10 λεπτῶν κατὰ μέσον ὅρον, ἀλλὰ δὲν τὸ κατορθώνει. Τὰ σφάλματα εἶναι πρόδηλα. Διὰ τὴν παραγωγὴν τῆς προβλεπομένης ὑπὸ τῆς συμβάσεως ποσότητος ἀλουμινίου, τῶν 52.500 τόννων ἐτησίως χρειάζεται ἓν δισεκατομμύριον κιλοβατωρῶν ἐτησίως, δεδομένου δὲ ὅτι ἐπιδιώκεται διπλασιασμὸς τῆς παραχθησομένης ποσότητος, θὰ χρειασθῇ τὸ διπλάσιον ρεῦμα. Αὐτὰ χωρὶς ἐνδεχομένας ὑπερβάσεις εἰς τὰς δαπάνας τῶν φραγμάτων καὶ λοιπῶν ἔργων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸν κανόνα. Ὅταν ἀπεφάσισεν ἡ Ἐπιτροπή, ποὺ διεπραγματεύετο τὴν σύμβασιν, τὴν χορήγησιν τοῦ ρεύματος πρὸς 3,1 καὶ 3,6 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου, δὲν μετεῖχον αὐτῆς οἱ ἀρχικῶς μετέχοντες τρεῖς τεχνικοὶ καὶ ὅταν ὁ Πεζόπουλος τὴν ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν ΔΕΗ, εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις προεξοφλεῖ τὴν συγκατάθεσιν τοῦ Διοικητικοῦ της Συμβουλίου. Μὲ τὰ δεδομένα ὅμως αὐτά, κύριοι βουλευταί, ἡ ΔΕΗ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐθνικὸν κεφάλαιον, θὰ χρεωκοπήσῃ καὶ ἂν κατηγορῶ τὸν κ. Πεζόπουλον, εἶναι πρὸ παντὸς ὅτι ὑπέκυψεν εἰς κυβερνητικὰς πιέσεις, διὰ ν’ ἀποδεχθῇ καὶ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπαράδεκτον χαμηλὴν τιμήν. Ἐὰν καὶ μὲ τὰ ὑπὸ ἵδρυσιν ἐργοστάσια παραγωγῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος φθάσωμεν εἰς ἐτησίαν παραγωγὴν τεσσαράμισυ δισεκατομμυρίων κιλοβατωρῶν καὶ ἐξ αὐτῶν ἀπορροφᾶται τὸ τρίτον ἢ τὸ ἥμισυ σχεδὸν ἀπὸ τὸ ἀλουμίνιον μὲ τὴν τιμὴν τῶν 10 λεπτῶν, ὅταν τὸ κόστος Ἀχελώου εἶναι 24, τῶν δὲ λοιπῶν ἐγκαταστάσεων τῆς ΔΕΗ 35 λεπτὰ κατὰ κιλοβατώραν, τότε θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ ἀναβιβάσωμεν σημαντικῶς τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος, τὸ ὁποῖον θὰ παρέχωμεν εἰς τὸν φωτισμὸν καὶ εἰς τὰς ἄλλας βιομηχανίας καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τιμὰς ἀπαγορευτικάς. Ἐπὶ τῶν ἀνωμαλιῶν αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὴν ΔΕΗ διεξάγεται τώρα ἔρευνα καὶ ἐγὼ κατέθεσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀνωτέρων δικαστικῶν λειτουργῶν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ δεύτερον διϋλιστήριον. Θέλω πρῶτα νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ χαλυβουργεῖον μὲ πρόβλεψιν παραγωγῆς 255 χιλ. τόννων ἐτησίως εἶναι πολὺ μικρὰ μονὰς καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ παράγῃ ἀνταγωνιστικὰ προϊόντα. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὡμιλοῦσε διὰ τὸ διϋλιστήριον καὶ εἰδικώτερον διὰ τὴν βιομηχανίαν χάλυβος ὑπεστήριζεν ὅτι διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν θὰ συνετελεῖτο ἡ ἐκβιομηχάνισις τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἐκβιομηχάνισις σημαίνει ἀπασχόλησιν ἀργοῦντος ἐργατικοῦ καὶ γεωργικοῦ δυναμικοῦ, βελτίωσιν τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, ἀξιοποίησιν τοῦ ὀρυκτοῦ πλούτου, συσσώρευσιν κεφαλαίων. Θὰ ὑπάρξῃ ἀπασχόλησις ἀλλ’ ὄχι σημαντική. Δεδομένου δὲ ὅτι τὰ κέρδη θὰ ἐξάγωνται εἰς συνάλλαγμα, δὲν θὰ ἀποκτηθῇ οὔτε ἓν δολλάριον ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Ὁ ἀνάδοχος ἔχει ἀπόλυτον εὐχέρειαν, ἄνευ οὐδεμιᾶς δεσμεύσεως, ἐξαγωγῆς ὁπουδήποτε ποσοῦ συναλλάγματος. Ἐξ ἄλλου δὲν γίνονται παραδεκτὰ διὰ τὴν βιομηχανίαν χάλυβος τὰ Ἑλληνικὰ σιδηρομεταλλεύματα. Ἑπομένως, οὔτε ἡ μετουσίωσις τοῦ ὀρυκτοῦ μας πλούτου ἐπιτυγχάνεται. Ἐπίσης οὐδεμίαν συμμετοχὴν κερδῶν ἔχομεν ἐκ τῆς συμβάσεως. Διὰ νὰ γίνω τελείως ἀντιληπτὸς θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπὴν ἐκφωνηθέντος παρ’ ἐμοῦ Πρυτανικοῦ λόγου τὴν 11 Νοεμβρίου 1943. Εἰς τὴν σελίδα 9 τοῦ λόγου μου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησα εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον λέγω: «Τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, ἡ εὐμάρειά της, ὁ πλοῦτος της, εἶναι τὰ πέντε δισεκατομμύρια ὡριαῖα κιλοβάττ. Ἡ ἐκβιομηχάνισις τῆς χώρας πρέπει νὰ εἶναι ὁ σκοπὸς ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἡγηθοῦν εἰς τὸ μέλλον τῶν τυχῶν τοῦ ἔθνους. Ὀφείλομεν, πάσῃ θυσίᾳ, ἀντὶ οἱασδήποτε ἀρχικῆς δαπάνης τὸν ἐν σχέσει μὲ τὴν μικρὰν Ἑλλάδα ἀμύθητον αὐτὸν πλοῦτον νὰ τὸν καταστήσωμεν ἱκανὸν νὰ μετουσιώσῃ τὰς πρώτας μας ὕλας, ὧν δὲν στερεῖται ὁ τόπος, εἰς βιομηχανικὰ προϊόντα. Τὰ μεταλλεύματά μας σιδήρου, ἀργιλλίου, μαγνησίου καὶ ἄλλων μετάλλων, πρέπει νὰ ὑποστοῦν ἐν Ἑλλάδι τὴν μεταλλουργικήν των ἐπεξεργασίαν, ναυπηγεῖα πρέπει ἐν συνεχείᾳ νὰ ἱδρυθοῦν, βιομηχανίαι ἐλαφρότεραι, ἔχουσαι ὡς πρώτην ὕλην τὰ μέταλλα ταῦτα ἢ ἄλλας πρώτας ὕλας νὰ ἐγκατασταθοῦν ὄχι μόνον πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ γενικώτερον πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἀνατολικῆς Μεσογείου. Αἱ δαπάναι τῆς ἀρχικῆς ἐγκαταστάσεως ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὑδατοπτώσεων, ὁσονδήποτε μεγάλαι καὶ ἂν εἶναι, δὲν πρέπει νὰ μᾶς φοβίζουν. Ἄλλωστε αἱ θυσίαι, εἰς ἃς κατὰ τὸν πόλεμον τοῦτον ὑπεβλήθημεν, αἱ νίκαι τὰς ὁποίας ἤραμεν μᾶς δίδουν δικαιώματα καὶ κατοχυρώνουν ἀξιώσεις, ὡς λ.χ. εἶναι ἡ ἀξίωσις νὰ δημιουργηθοῦν παρ’ ἡμῖν δυνατότητες διὰ νὰ διαθέσωμεν τὴν δραστηριότητά μας καὶ τὰς ἐξαιρετικὰς πνευματικὰς ἱκανότητας τῆς φυλῆς μας διὰ τὴν μετουσίωσιν, ἀνάπτυξιν καὶ διάθεσιν τοῦ φυσικοῦ πλούτου τῆς χώρας. Τὰ πρῶτα ὑλικὰ μέσα, τὰ μηχανήματα, ἐνδεχομένως τὰ πρῶτα εἰδικὰ τεχνικὰ στελέχη πρέπει νὰ μᾶς δοθοῦν. Ὀφείλει νὰ ἀποτελέσῃ τοῦτο ἐπιτακτικὴν ἀξίωσιν ἐκείνων, ποὺ θὰ διεκδικήσουν διὰ τὸν ἐκλεκτόν μας λαὸν τὴν θέσιν ποὺ τοῦ ἀξίζει». Ὅταν ἡμεῖς λέγωμεν ἐκβιομηχάνισιν, ἐννοοῦμεν κἄτι τὸ τελείως διάφορον ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον πραγματοποιεῖ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἄλλο τι παρὰ ἱκανοποίησις ξένων συμφερόντων. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν πλεῖστα ἄλλα θέματα ποὺ δημιουργοῦν θλῖψιν καὶ ἀγωνίαν διὰ τὸ κατάντημα τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Κύριοι βουλευταί, ὑπέγραψα τὴν πρότασιν δυσπιστίας, διὰ νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ ἀποτελεῖ τὸν ὑπ’ ἀριθμὸν 1 κίνδυνον διὰ τὴν χώραν μας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§51Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Κύριε Πρόεδρε, δι’ ὅσα εἶπεν ὁ ὁμιλητὴς θὰ λάβῃ ἀπάντησιν. Ὀφείλω ὅμως νὰ τοῦ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς ὅσα ἀνέφερεν περὶ τοῦ Χαλυβουργείου. Κύριε Πρόεδρε, παρεδέχθη ὁ ὁμιλητὴς τὴν ἀπασχόλησιν διὰ τὸ Χαλυβουργεῖον, καὶ ἑπομένως ἀπομένουν αἱ δύο ἄλλαι του παρατηρήσεις. Ἡ πρώτη διὰ τὸ συνάλλαγμα. Ἀπέδειξα εἰς τὴν ὁμιλίαν μου κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ Βʹ Διϋλιστήριον, ὅτι ὄχι μόνον οἰκονομίαν, συναλλάγματος θὰ ἔχωμεν ἀνερχομένην εἰς ἑκατοντάδες χιλιάδες δολλαρίων ἀπὸ τὰ πλατέα προϊόντα τὰ ὁποῖα εἰσάγομεν, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν καὶ ἐπαύξησιν συναλλάγματος ἀπὸ τὰς ἐξαγωγὰς τῶν προϊόντων τοῦ Χαλυβουργείου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ὀρυκτοῦ πλούτου συμφωνῶ μαζὺ μὲ τὸν ὁμιλητὴν ἀπ’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσε ἀπὸ τὸ βιβλίον του. Καὶ εἶπα ὅτι ὑπάρχει βεβαιότης, ὅτι διὰ τοῦ καταλλήλου ἐμπλουτισμοῦ διὰ τῆς Σουηδικῆς μεθόδου εἰς τὴν ὁποίαν προχωροῦμεν θὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις 10 ἑκατ. τόννων σιδήρου ἐκ τῶν μεταλλείων Θάσου.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 0,35 π.μ.)