1962.04.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 68η

Τρίτη 17 Ἀπριλίου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ τὴν κατωτέρω ἐπιστολήν, τῶν κ.κ. Ἰ. Διαμαντοπούλου καὶ Ε. Ἀρβανιτάκι: «Πρὸς Τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Οἱ ὑπογεγραμμένοι ἰατροὶ βουλευταὶ Ἰάκωβος Διαμαντόπουλος καὶ Εὐάγγελος Ἀρβανιτάκις, ἐκφράζομεν τὸν ἀποτροπιασμόν μας διὰ τὸ σημερινὸν ἔγκλημα, κατ’ ἐπιλέκτου μέλους τοῦ Ἰατρικοῦ Σώματος, τοῦ Ὑφηγητοῦ Γιαννοπούλου, τὸ ὁποῖον ἐν μέρει ὀφείλεται εἰς τὴν ἀνεύθυνον κατασυκοφάντησιν ἰατρῶν καὶ τὸν ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου διασυρμόν των, ὥστε νὰ δημιουργῆται παρὰ τῷ λαῷ εὐθύνη των, ἐκεῖ ὅπου εἰς τὴν πραγματικότητα δὲν ὑπάρχει καὶ δηλοῦμεν, ὅτι ἀναμένομεν ταχεῖαν λῆψιν μέτρων ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας πρὸς μελλοντικὴν ἀποσόβησιν ὁμοίων γεγονότων, ἅτινα καταβιβάζουν τὴν χώραν μας εἰς τὸ ἐπίπεδον πρωτογόνων λαῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Ἀπριλίου 1962 Μετὰ τιμῆς Ι. Διαμαντόπουλος, Ε. Ἀρβανιτάκις». Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Κεφαλογιάννης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 31249) 4.4.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Σαραφιανοῦ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 30775) 4.4.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Μπακλατζῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 33679) 4.4.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη, Ι. Παπαδημητρίου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 36413) 4.4.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Λ. Κύρκου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 31248) 4.4.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Κελτεμλίδη αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 30774) 4.4.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Μπακλατζῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 30902) 4.4.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Κεφαλογιάννη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 23406) 29.3.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Μπακλατζῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 26921) 29.3.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λ. Κύρκου καὶ Β. Ἐφραιμίδη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 28477) 29.3.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀγγέλου Ἀγγελούση, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 28478) 29.3.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀγγέλου Ἀγγελούση, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 27785) 29.3.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Νικήτα ἢ Νικηταρᾶ Βαρβιτσιώτη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 24154) 29.3.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀριστείδου Δημητράτου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 24152) 29.3.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη καὶ Ι. Παπαδημητρίου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 26920) 29.3.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη, Λ. Κύρκου καὶ Ι. Παπαδημητρίου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 22277) 4.4.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Πατρῶν, μετὰ τῆς προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Μιχαὴλ Μυριδάκη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 24153) 29.3.1962 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Στυλιανοῦ Ἀλλαμανῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Δήμου Αἰγάλεω Ἀττικῆς, αἰτουμένης τὴν ἀνάκλησιν ἢ τροποποίησιν τοῦ Β. Δ. 24.6.60, δι’ οὗ ἐμειώθη τὸ ὕψος τῶν οἰκοδομῶν εἰς τὸν ἐν λόγῳ Δῆμον. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Συλλόγων Καλλωπιστικῶν «Αἱ Κειριάδαι», ἐξωραϊστικοῦ «Ὁ Περικλῆς» κλπ., κάτω Πετραλώνων, αἰτουμένων ἀπομάκρυνσιν τοῦ Ἀεριόφωτος Ἀθηνῶν. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κ. Τρικούπης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἀγροτικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Παπαδάτου Ξηρομέρου, Συνεταιρισμοῦ Μεγάλης Χώρας καὶ τῶν Συνεταιρισμῶν Φυτειῶν, αἰτουμένων συγκέντρωσιν καπνῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ἐκμεταλλεύσεώς των παρὰ τῶν καπνοβιομηχάνων. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Γ. Σακελλαρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Θέας–Ἀχαΐας, αἰτουμένου ἐνίσχυσιν πληγέντων ὑπὸ χαλάζης σταφιδαμπελοπαραγωγῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κοινότητος Ἁγ. Δημητρίου Ἀττικῆς, αἰτουμένων ἵδρυσιν Γυμνασίου. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κ. Τρικούπης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν, Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν καὶ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Ἀγρινίου, αἰτουμένων ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 142520)27.3.62 κοινῆς ἀποφάσεως Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν, Ἐσωτερικῶν, Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ἀφορώσης ἐπιβολὴν 10% ἐπὶ εἰσιτηρίων Ἀστικῶν λεωφορείων Ἀγρινίου, διὰ κατασκευὴν ὁδῶν πόλεως Ἀγρινίου. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ν. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἀρτεργατῶν καὶ Μυλεργατῶν Σερρῶν, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων βελτιώσεως τῶν πόρων τοῦ Ταμείου των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Συνεργαζομένων Ἐξωρ. Συλλόγων περιοχῆς Λόφου Ἀξιωματικῶν Περιστερίου, αἰτουμένων τὴν ἀπόσπασιν τῆς ἐν λόγῳ περιοχῆς ἐκ τοῦ Δήμου Περιστερίου καὶ τὴν ἵδρυσιν ἰδίας τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Καλλωπιστικοῦ καὶ Τουριστικοῦ Συλλόγου ὀρεινῆς περιοχῆς 3ου Τομέως Ἡλιουπόλεως «Τὰ Πεῦκα», αἰτουμένου ὕδρευσιν τῆς ἐν λόγῳ περιοχῆς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Κῶ, αἰτουμένου ὅπως ἀναγνωρισθῇ ὡς συντάξιμος ἡ προϋπηρεσία τῶν Δικηγόρων Δωδεκανήσου ἐπὶ κατοχῆς. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Ἀγγελούσης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Πανελλαδικῆς Ὁμοσπονδίας Αὐτοκινητιστῶν Ὑπεραστικῶν Συγκοινωνιῶν, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μελετωμένην ἐκχώρησιν εἰς τοὺς ΣΕΚ τῆς ἀποκλειστικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν νέων ὁδικῶν γραμμῶν διὰ τὴν μεταφορὰν προσώπων καὶ ἀγαθῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κ. Ράλλης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κοινότητος Ἀγ. Δημητρίου Ἀττικῆς, αἰτουμένων ἵδρυσιν Γυμνασίου εἰς τὴν ἐν λόγῳ Κοινότητα. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Λιανουλόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς τάξεις τῆς Ε.Β.Α., αἰτουμένων μονιμοποίησιν. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Λιανουλόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν 18 Κοινοτήτων τῆς ὀρεινῆς περιοχῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος Νομοῦ Φωκίδος, αἰτουμένων τὴν ἵδρυσιν Ἡμιγυμνασίου. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας, κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Ἀλαγωνίας, αἰτουμένου συγκέντρωσιν τῆς ἀδιαθέτου ποσότητος γεωμήλων. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Θ. Λυμπερίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Κοινότητος Μαριῶν Θάσου, αἰτουμένου ἐνίσχυσιν οἰκονομικὴν διὰ τὴν ἀνέγερσιν Διδακτηρίου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Α. Πετραλιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Πιστωτικῶν Συνεταιρισμῶν αἰτουμένων οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν πληγέντων συνεταίρων ὑπὸ χαλάζης. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, αἰτεῖ τὴν ἐπέκτασιν καὶ εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον Κερκύρας τῆς ὑπ’ ἀριθ. 17130)5.2.1962 κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν «περὶ χορηγήσεως κατ’ ἀποκοπὴν ἀποζημιώσεως, λόγῳ ἐξόδων κινήσεως ἐκτὸς ἕδρας εἰς τοὺς τακτικοὺς ὑπαλλήλους Βʹ Κατηγορίας κλπ.». Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ν. Ἀλαβᾶνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Κυκλάδων, αἰτουμένου ἐπίλυσιν δικαίων αἰτημάτων ἰατρῶν Ι.Κ.Α.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Γ. Βασιλᾶτος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν δικαστηρίων τῆς Πρωτευούσης κλπ.

§4Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν μοῦ διαφεύγει τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει φιλοτίμους προσπαθείας διὰ νὰ λυθῇ τὸ περιλάλητον θέμα τῆς στεγάσεως τῶν Δικαστηρίων, ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὴν ἡγεσίαν τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὰ δικαστήρια τῆς Πρωτευούσης, εἶναι ἀπαράδεκτη. Τὸ Ἀρσάκειον καὶ τὸ μονώροφον τῆς ὁδοῦ Σανταρόζα, εἰς τὰ ὁποῖα στεγάζονται αἱ κυριώτεραι ὑπηρεσίαι τῶν δικαστηρίων τῶν Ἀθηνῶν, δὲν περιποιοῦν τιμὴν διὰ τὴν χώραν μας. Εἶναι βαρυτάτη ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ, διότι ἐνῷ κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1955 ὁ ἀείμνηστος Θεοφανόπουλος εἶχεν ἐξοικονομήσει τὰ χρήματα καὶ εἶχε καταρτίσει καὶ τὰ σχέδια διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν ὀκταωρόφου μεγάρου εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου, ὅπου θὰ ἐστεγάζετο τὸ πλεῖστον τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν δικαστηρίων κατὰ τρόπον συγχρονισμένον, ἐνῷ, λέγω, ὑπῆρχον τὰ χρήματα καὶ τὰ σχέδια καὶ μάλιστα ἤρχισε καὶ ἡ μεταφορὰ ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν, ὅταν ἐπηκολούθησεν ὁ θάνατος τοῦ ἀειμνήστου Παπάγου, ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Καραμανλῆς καὶ ἀντικατέστησε τὸν ἀείμνηστον Θεοφανόπουλον διὰ τοῦ κ. Ἀδαμοπούλου, ὁ ὁποῖος ἔδωκεν ἐντολὴν νὰ μὴ προχωρήσῃ ἡ ἀνοικοδόμησις διὰ νὰ γίνῃ τὸ δικαστικὸν μέγαρον. Καὶ ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 1957 θὰ εἴχομεν ἕνα ὀκταώροφον κτίριον εὐπαρουσίαστον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐστεγάζοντο αἱ πλεῖσται τῶν δικαστικῶν ὑπηρεσιῶν, ἐξακολουθοῦν αὗται νὰ στεγάζωνται εἰς μίαν καλύβην, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἀφάνταστος συνωστισμὸς καὶ δὲν ὑπάρχει οὔτε μία καρέκλα διὰ νὰ ἐξυπηρετοῦνται οἱ δικηγόροι καὶ οἱ διάδικοι. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ περιέλθῃ τὸ Ἀρσάκειον καὶ τὸ κτίριον τῆς ὁδοῦ Σανταρόζα, διὰ νὰ ἴδῃ πῶς στεγάζονται αἱ δικαστικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, κατὰ τρόπον καὶ ἀνθυγιεινὸν καὶ ἀπολίτιστον. Εἰς τὰς «Ἀθήνας» τοῦ Πώπ, ὁ τότε χρονογράφος Νιρβάνας, ἐν ἔτει 1911 καὶ εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 106 φύλλον, διαβλέπων ὅτι καὶ μετὰ μίαν πεντηκονταετίαν ἡ κατάστασις τῶν Δικαστηρίων μας θὰ καταστῇ περισσότερον ἀθλία, ἔγραφε: «Ἐὰν στερῆται ἡ Δικαιοσύνη τῆς ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως, θὰ εἶναι πάντοτε μία Δικαιοσύνη ἀνίκανος νὰ ἐπιβληθῇ διὰ τὸ βαθύτερον αὐτῆς καὶ εὐγενέστερον γόητρον!... Ἡ μεγαλοπρέπεια τῶν οἴκων ὅπου ἀπονέμεται τὸ δίκαιον, τὸ σχῆμα τῶν λειτουργῶν τῆς Θέμιδος κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων των, πρέπει νὰ ἔχουν τόσην δύναμιν ἐπιβολῆς, ὅσην καὶ ἡ τελειότης τῶν Νόμων καὶ ἡ ἐπιστήμη τῆς ἐφαρμογῆς του. Πρέπει νὰ τὴν καταστήσωμεν εὐρωστοτέραν, καθαροτέραν, δροσερωτέραν καὶ μὲ ὀλιγώτερα ράκη. Εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ μοιράζῃ τὸ δίκαιόν της, ὅπως ὁ μπακάλης τὶς σαρδέλλες; Πρέπει ὁ εἰσερχόμενος εἰς τὸν Ναὸν τῆς Θέμιδος νὰ καταλαμβάνεται ἀπὸ τὸ ρῖγος ποὺ προκαλοῦν αἱ ὑψηλαὶ ἀντιμετωπίσεις, καὶ ἂν δὲν αἰσθάνωνται τὴν ἀνάγκην νὰ κύψουν τὴν κεφαλήν, οἱ σοβαρώτεροι νόμοι καὶ αἱ αὐστηρότεραι καὶ πλέον δρακόντειοι διατάξεις δὲν θὰ κατορθώσουν νὰ ἐπιβάλουν τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν Δικαιοσύνην». Σήμερον αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ ὑπολογισθοῦν εἰς τὸ τετράγωνον, διὰ τὸ Ἀρσάκειον καὶ τὸ κτίριον τῆς ὁδοῦ Σανταρόζα. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν δικαστηρίων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ συνοδεύσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ Ἀρσάκειον κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας, διὰ νὰ ἴδουν πῶς ἐργάζονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῆ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Βεβαίως, ἐλήφθη ἀπόφασις διὰ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ θὰ ἀπαιτηθῇ τοὐλάχιστον μία τριετία. Ἐν τῷ μεταξὺ, ὅμως, τί θὰ γίνῃ; Ἀναμένω μίαν ἱκανοποιητικὴν ἀπάντησιν, ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§5Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπασχολεῖ τὴν δημοσίαν γνώμην καὶ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου μας ἀπὸ 100ετίας. Πολλὰς φορὰς ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν δικαστηρίων τῆς Πρωτευούσης. Ἐφάνη πρὸς στιγμήν, ὅτι δίδεται λύσις. Ἡ λύσις δὲν ἐξησφαλίζετο, μέχρις ὅτου τὸν Ἰανουάριον τοῦ παρελθόντος ἔτους ἡ Κυβέρνησις κατέληξεν εἰς ὁριστικὰς ἀποφάσεις στεγάσεως τῶν δικαστηρίων τῆς Πρωτευούσης εἰς τὸν χῶρον, ἔνθα στεγάζονται σήμερον αἱ φυλακαὶ Ἀβέρωφ, ἐπεκτεινόμενον, διότι ὅπως εἶναι σήμερον, δὲν εἶναι ἀρκετὸς διὰ τὴν στέγασιν τῶν δικαστηρίων. Γνωρίζω τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας στεγάζεται ἡ Δικαιοσύνη εἰς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ εἶχον τὴν εὐκαιρίαν κατ’ ἐπανάληψιν νὰ ἐπισκεφθῶ τὸ Ἀρσάκειον καὶ τὸ κτίριον τῆς ὁδοῦ Πεσματζόγλου, εἰς τὸ ὁποῖον στεγάζεται τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τοῦ Πρωτοδικείου καὶ ἔχω προσωπικὴν ἀντίληψιν τῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας διεξάγεται ἡ ὑπηρεσία. Πρέπει νὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια ἀντιμετωπίσεως τῶν προβλημάτων αὐτῶν προσωρινῶς, μέχρις ὅτου ἡ κατασκευὴ τοῦ νέου δικαστικοῦ μεγάρου νὰ δώσῃ λύσιν... Πλὴν τῆς μεταφορᾶς καὶ τῆς στεγάσεως ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν τοῦ Πρωτοδικείου εἰς τὸ κτίριον, τὸ ὁποῖον ἐμισθώθη καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν γωνίαν τῆς ὁδοῦ Λυκούργου καὶ Ἀθηνᾶς, ὅπου ἔχουν ἐγκατασταθῆ αἱ ὑπηρεσίαι διεξαγωγῆς καὶ τὸ τμῆμα ἐξόδων, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀπηυθύνθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ ἐζήτησε τὴν ἐξασφάλισιν καταλλήλων κριτηρίων διὰ τὴν στέγασιν τὴν προσωρινὴν τοῦ Εἰρηνοδικείου τῆς Πρωτευούσης, ἵνα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀπελευθερουμένου τοῦ χώρου, εἰς τὸν ὁποῖον στεγάζεται σήμερον τὸ Εἰρηνοδικεῖον εἰς τὸ Ἀρσάκειον, ἐπεκταθοῦν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Πρωτοδικείου. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τὴν ζώνην τὴν κεντρικήν, ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκονται καὶ σήμερον αἱ ἄλλαι δικαστικαὶ ὑπηρεσίαι, κτίριον ἀνάλογον καὶ κατάλληλον διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Εἰρηνοδικείου τῆς Πρωτευούσης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπιθυμῶ νὰ διαβεβαιώσω ὅλους, ὅτι δὲν παραλείπεται οὐδεμία προσπάθεια, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ προσωρινὴν ἀνακούφισιν εἰς τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἔχει δημιουργηθῆ ἀπὸ πολλῶν δεκαετιῶν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν.

§6Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κρατῶ ὑπὸ σημείωσιν τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Δὲν ἀπήντησεν, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἡ ὁποία παρημπόδισε τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ὀκταωρόφου μεγάρου εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου, διὰ τὴν στέγασιν τῶν δικαστικῶν ὑπηρεσιῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ διαθέσῃ τὰς ἀναγκαιούσας πιστώσεις, ἀπαραιτήτους διὰ τὴν διατήρησιν στοιχειώδους καθαριότητος εἰς τὰ οἰκήματα ὅπου στεγάζονται τὰ δικαστήρια, διότι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ Ἀρσάκειον καὶ τὸ κτίριον τῆς ὁδοῦ Σανταρόζα. Θὰ πρέπει νὰ συμπληρωθοῦν καὶ ὡρισμέναι στοιχειώδεις ἀνάγκαι, νὰ γίνουν ὡρισμένα ἔπιπλα, νὰ γίνουν πάγκοι διὰ τοὺς ἀναπήρους διαδίκους καὶ διὰ τοὺς μάρτυρας. Εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ κτίζωνται πολυτελῆ κτίρια εἰς τοὺς ἀπορρώγους βράχους τῶν ὀρέων καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν κτίρια διὰ νὰ στεγάσωμεν τὴν Δικαιοσύνην. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὰ ζητήματα αὐτά.

§7Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη καὶ ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰδικῶς εἰς τὸ θέμα τῆς στεγάσεως τῶν δικαστηρίων τῆς Πρωτευούσης. Ἔχει, ὅμως, σημασίαν καὶ τὸ πρόσθετον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ κ. Βασιλᾶτος. Καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπιληφθῶ καὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, νὰ διαπιστώσω καὶ νὰ ἱκανοποιήσω τὰς ἀνάγκας, σύμφωνα μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλᾶτος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν μαρτύρων κλπ.

§9Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀτυχῶς, διὰ τοὺς μάρτυρες, ὡς πρὸς τὴν καταβολὴν τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων, ὁ ὑπολογισμὸς γίνεται μὲ βάσιν τὴν προπολεμικὴν διατίμησιν. Διὰ νὰ μὴ μακρυγορήσω, θὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς μόνον. Ὁ κ. Πουλαντζᾶς, διὰ νὰ μεταβῇ ὡς μάρτυς–γραφολόγος εἰς τὴν Κομοτηνὴν, ἔλαβεν ὡς ὁδοιπορικὰ καὶ ἀποζημίωσιν δραχ. 57. Ἐπίσης, μία γραία ἀπὸ τὰ Ἀντικύθηρα, διὰ νὰ ἔλθῃ ὡς μάρτυς εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἠναγκάσθη νὰ πωλήσῃ τὴν κατσίκα της, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ ἔξοδα. Εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, ὅτε ἤμουν ἐκπρόσωπος τῆς Κεφαλληνίας, εἶχον ζητήσει καὶ κατώρθωσα νὰ ἐπιτύχω νὰ καταρτισθῇ νομοσχέδιον, διὰ τὴν προσαρμογὴν τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν μαρτύρων. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἔγινε νόμος τοῦ Κράτους, ὑπ’ ἀριθ. 3392 τῆς 4.10.55. Εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον, ὁρίζει, ὅτι ἡ ἐφαρμογή του θὰ γίνῃ διὰ κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Δικαιοσύνης. Ἔκτοτε, δὲν εὑρέθη Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τὸ Κράτος νὰ ἀδικῇ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, τοὺς ὁποίους καλεῖ νὰ προσφέρουν τὰ φῶτα τους εἰς τὴν δικαιοσύνην. Ἡ δικαιολογία εἶναι, ὅτι δῆθεν ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 30.000.000 ἐτησίως, ἐνῷ κατὰ τὰς ἰδικάς μου πληροφορίας, ἀνέρχεται εἰς 12.000.000 ἐτησίως. Ὅταν τὰ δικαστήρια ἀποδίδουν εἰς τὸ Κράτος πολλαπλάσια ποσὰ καὶ ὅταν μόνον τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν ἀποδίδει τὰ ¾ τοῦ χαρτοσήμου, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια καὶ διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦνται. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ὑπερηφανεύεται, ὅτι ἔχει περίσσευμα ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ 1500 ἑκατομμύρια, ὄχι μόνον νὰ ἀδικῇ καὶ νὰ ζημιώνῃ πτωχοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ ἐν ταὐτῷ καὶ νὰ τοὺς τιμωρῇ δι’ ἐπιβολῆς προστίμων καὶ διὰ τῆς βιαίας προσαγωγῆς. Καταντᾷ, κύριε Πρόεδρε, οἱ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι διανύουν μεγάλας ἀποστάσεις διὰ νὰ παρευρεθοῦν εἰς τὰς δικασίμους, νὰ ἐπαιτοῦν ἢ νὰ πωλοῦν τὰ ὑπάρχοντά των, διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν διαμονήν των καὶ τὴν ἐπιστροφὴν εἰς τὰ χωρία των.

§10Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἡ ἐρώτησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν, θίγει πραγματικῶς ἕνα ζήτημα λίαν ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν, τὴν καταβαλλομένην εἰς τοὺς μάρτυρας καὶ τοὺς πραγματογνώμονας, τοὺς καλουμένους ὑπὸ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Τὸ θέμα εἶχε ρυθμίσει τὸ Ν. Δ. τοῦ 1955, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμε λόγον ὁ κ. συνάδελφος καὶ προεβλέφθη ἡ ἔκδοσις κοινῆς ἀποφάσεως τῶν δύο Ὑπουργῶν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ρυθμισθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἀντιμετωπίζει τὸ ζήτημα καὶ προσπαθεῖ νὰ εὕρῃ λύσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὴν καταβολὴν τῆς δικαίας καὶ εὐλόγου ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς καλουμένους καὶ θὰ ἀναζητήσῃ καὶ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξησφάλιζεν εἰς τοὺς καλουμένους τὴν προκαταβολὴν τρόπον τινὰ τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων. Διότι δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ ἐκ τῶν ὑστέρων καταβολὴ εἰς τὸν καλούμενον μάρτυρα ἢ πραγματογνώμονα τῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν ὁρίζει ὁ νόμος, ἀλλὰ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐξασφαλισθῇ αὕτη καὶ ἐκ τῶν προτέρων. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ πτωχὸς ἀγρότης νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν μετάβασίν του, διὰ τὴν παραμονήν του εἰς τὴν ἕδραν τοῦ δικαστηρίου καὶ τὴν ἐπιστροφήν του εἰς τὴν ἑστίαν του. Δὲν γνωρίζω πότε θὰ εἶμαι ἕτοιμος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τὸ θέμα αὐτό. Ἐλπίζω, ὅμως, ὅτι καὶ πρακτικὴ λύσις θὰ ἀναζητηθῇ καὶ θὰ ἀναζητηθοῦν καὶ οἰκονομικοὶ πόροι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ πρόβλημα αὐτό. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐνημερώσω τὴν Βουλήν, ὅταν τὸ ζήτημα θὰ ἔχῃ ἀντιμετωπισθῆ.

§11Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν μὲ ἱκανοποίησεν ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Πόροι ὑπάρχουν, διότι τὸ Κράτος, ὡς προανέφερον, εἰσπράττει κολοσσιαῖα ποσὰ ἀπὸ τὴν Δικαιοσύνην καὶ εἶναι ἀπαράδεκτον μετὰ 7 ἔτη διακυβερνήσεως νὰ λέγῃ τώρα ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καταβάλλει προσπαθείας καὶ ἐλπίζει νὰ ἐπιλύσῃ τὸ ζήτημα. Ὑπενθυμίζω, ὅτι τὸ Ν. Δ. τοῦ 1955 φέρει τὴν ὑπογραφὴν καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοὺς καλῶ νὰ τιμήσουν τὴν ὑπογραφήν των.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μετέβαλε τὰς ἐρωτήσεις εἰς ἐπερωτήσεις, ἀπὸ ἀπόψεως τόνου, θὰ ἤθελον νὰ τὸν βεβαιώσω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἅμα τῇ ἀναλήψει τῶν καθηκόντων του, ἐθεώρησε καθῆκον του νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς ἐμὲ εἰς σύσκεψιν, ἡ ὁποία ἐγένετο παρισταμένου καὶ τοῦ ἀγαπητοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Καὶ ὁ προηγούμενος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ κ. Καλλίας, ἀπουσιάζει αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὀφείλω πρὸς τιμήν του νὰ τονίσω, ὅτι ἐπέμενεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἐὰν δὲν ἐλύθη, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ δαπάνη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ καθ’ ὃν τρόπον ὑμεῖς, ἀξιότιμε κ. συνάδελφε, ὑποδεικνύετε. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν δημοσιονομικὴν ἐπιστήμην νὰ λέγωμεν, ὅτι τόσα εἰσπράττομεν ἀπὸ τὰ Δικαστήρια, τόσα πρέπει νὰ ἐξοδεύωμεν διὰ τὰ Δικαστήρια. Αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἀνορθόδοξος καὶ ἐσφαλμένη ἀντίληψις. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε ὡρισμένοι κλάδοι τῆς διοικήσεως νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν, ἀπὸ ἀπόψεως δαπάνης. Διότι ὑπάρχουν καὶ κλάδοι διοικήσεως, οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωστόν, δὲν εἶναι συνυφασμένοι μὲ οὐδεμίαν ἀπολύτως πηγὴν ἐσόδων, φέρ’ εἰπεῖν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις, ἡ Ἀστυνομία, τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἔχωμεν Ἐνόπλους Δυνάμεις, νὰ μὴ ἔχωμεν Σώματα Ἀσφαλείας. Θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἔχωμεν καὶ σχολεῖα, διότι ἀσφαλῶς τὸ εἰσπραττόμενον διὰ Μέσην Παιδείαν δὲν ἀντιστοιχεῖ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Μέσης Παιδείας. Δὲν θὰ ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἔχωμεν οὔτε σχολεῖα ἐν Ἑλλάδι καὶ Παιδείαν, ἐὰν ἐβασίζαμεν τὴν δημοσιονομικήν μας σκέψιν ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ συλλογισμοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐβασίσατε σεῖς τὴν ἰδικήν σας, κύριε συνάδελφε. Δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν τὸ πόθεν εἰσπράττομεν κἄτι μὲ τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ δαπανήσωμεν τὸ εἰσπραττόμενον ποσόν. Ἡ πηγὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχεται μία εἴσπραξις δὲν πρέπει νὰ συνδυάζεται εἰς τὴν σκέψιν μας, παρὰ μόνον εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις, μὲ τὸν σκοπόν, πρὸς τὸν ὁποῖον διατίθεται τὸ εἰσπραττόμενον χρῆμα. Ἑπομένως, ὁ συλλογισμὸς αὐτός, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἀγαπητὲ καὶ ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένος. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ σᾶς βεβαιώσω, διότι πράγματι ἔχετε δίκαιον εἰς τὴν οὐσίαν, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ χωρήσῃ εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος, ὅπως ἄλλως τε χωρεῖ καὶ εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου, ὡς πρὸς τὸ ὁποῖον ἐπίσης ὀρθότατα ἐνδιεφέρθητε ἀπόψε διὰ τῆς προηγουμένης ἐρωτήσεως. Εἰς τὸ θέμα τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου ἔπταισε πάντοτε ἡ μεγάλη ἰδέα, ἡ μεγάλη ἰδέα, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμωμεν εἰς τὸν 20ὸν αἰῶνα κἄτι, τὸ ὁποῖον εἰς ἄλλας χώρας ἐγένετο εἰς τὸν 19ον καὶ τὸν 18ον. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ἐπειδὴ δὲν σᾶς ἔδωσεν ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὸν χῶρον τῆς ὁδοῦ Σανταρόζα δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ κτίριον δικαστικόν. Νομίζω, ὅτι ἦτο ἐσφαλμένη ἡ ἄποψις ἐκείνη. Ἦτο μία ἄποψις συντηρητικὴ μέν, ἀλλ’ ἐσφαλμένη.

§13Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἦτο προσωρινή.

§14Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀλλὰ προσωρινὴ στέγασις μὲ 8 ὀρόφους, τοὺς ὁποίους, μετὰ τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς πραγματικοῦ δικαστικοῦ μεγάρου, νὰ μὴ ἠξεύρωμεν τί νὰ τοὺς κάμωμεν, μία τοιαύτη προσωρινὴ στέγασις 8 ὀρόφων εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε ἔπειτα νὰ ἐκτεθοῦν εἰς δημοπρασίαν, διὰ νὰ ἀγορασθοῦν ἢ νὰ ἐνοικιασθοῦν ὑπὸ ἑταιριῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔκαμον διαλέξεις εἰς τοὺς χώρους τῶν Δικαστηρίων, αὐτὴ ἡ λύσις δὲν θὰ ἦτο νομίζω ἀρκετὰ σοβαρά, ὡς προσωρινὴ λύσις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διότι, ἐνῷ ἠγέρθην, διὰ νὰ ἀνταπαντήσω εἰς τὸν κ. Βασιλᾶτον, ἀπαντῶ καὶ εἰς τὴν ἐρώτησίν του, σχετικῶς μὲ τὸν δικαστικὸν μέγαρον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς διέκοψα.

§16Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόψητε. Καὶ ἐὰν ἔχω κἄποιο δικαίωμα νὰ ἐγείρω φωνὴν διαμαρτυρίας, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι δὲν μὲ διεκόψατε.

§17Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τριτολογία, δὲν ἐπιτρέπεται. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτή-

σεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸν Τουρισμόν. Ὁ κ. Ε. Ζαννῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§19Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ γενίκευσις τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκλεκτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν συναδέλφου ἐπὶ τοῦ τουρισμοῦ, ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν εἰς μὲν τοὺς βουλευτὰς ἰδίᾳ τῶν ἐπαρχιῶν, νὰ προβάλουν τὰ αἰτήματα τῶν περιφερειῶν των, εἰς δὲ τοὺς Ὑπουργούς, νὰ ἐκθέσουν τὰς κυβερνητικὰς ἀντιλήψεις ἐπὶ τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ νῦν Ὑπουργὸς Προεδρίας, κατὰ τρόπον ἀπροκάλυπτον, σύμφωνον ἄλλωστε μὲ τὴν ἰδιοσυγκρασίαν του, ἰσχυρίσθη ὄχι μόνον, ὅτι τὸ πᾶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τουρισμόν, εἶδε τὸ φῶς ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἀλλὰ καὶ κατήγγειλε τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις διὰ τὴν ἐγκληματικήν, ὡς τὴν ἀπεκάλεσε, ἀδιαφορίαν των διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ. Ὁ πρώην, ὁ καὶ κυρίως ἐπερωτώμενος, διὰ νὰ εὐθυγραμμισθῇ μὲ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ διαδόχου του, δηλονότι, ὅτι τὸ πᾶν εἰς τὸν τομέα τοῦ τουρισμοῦ ὀφείλεται εἰς τὰς Κυβερνήσεις τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἠκολούθησε μὲν διάφορον ὁδὸν ἀλλ’ ἐπὶ τῆς οὐσίας συνεφώνησεν ἀπολύτως. Ἀλλ’ οὔτε ἡ διαλεκτικὴ δεξιοτεχνία του, οὔτε ἡ εὐστροφία τοῦ πνεύματός του καὶ τὸ μειλίχιον ὕφος του, τὸ ὁποῖον ἀφοπλίζει εἰς περιόδους μάλιστα ὀξύτητος, θὰ ἦσαν ἱκανὰ ἐφόδια πρὸς τοῦτο ἂν δὲν ἐλειτούργει ὁ ψυχολογικὸς μηχανισμὸς τῆς ἀπωθήσεως, ὁ ὁποῖος τοῦ ἐπέτρεψε νὰ ρίψῃ εἰς τὴν λήθην τὸ παρελθὸν καὶ νὰ τὸν κάμῃ ἀπολογητὴν τοῦ παρόντος. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν κατηγορίαν τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ, ὅτι ἐγκληματικὰ ἠδιαφορήσαμεν διὰ τὸν τουρισμόν, ἔχω νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου δὲν ὑπῆρχε θέμα τουρισμοῦ, ἀλλὰ τὸ μέγα τῆς εἰρηνεύσεως τοῦ τόπου. Ἐξ ἄλλου κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχε ἀκόμα τουριστικὸν θέμα διὰ τὴν χώραν μας, ἀφετηρία τοῦ ὁποίου ὑπῆρξεν ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς. Ἐπιτρέψατέ μου, κ. συνάδελφοι, νὰ ἀναφέρω δι’ ὀλίγων τὴν γένεσιν τοῦ τουριστικοῦ ρεύματος. Πρὸς τοῦτο συνέβαλον οἱ ἀκόλουθοι παράγοντες: Πρῶτον, ὁ μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον διαχωρισμὸς τοῦ κόσμου εἰς δύο στρατόπεδα, ὅπου αἱ προπολεμικαὶ ἐθνικιστικαὶ ἀντιλήψεις εἰς τὸν χῶρον τοῦ ἐλευθέρου κόσμου ὑπεχώρησαν ἐπιτρέψαντες τὴν δημιουργίαν ἑνὸς νέου πολίτου τῆς Εὐρώπης, μὲ συνείδησιν ὑπερεθνικιστικὴν εἰς ἣν ὀφείλεται ἡ τάσις πρὸς γνωριμίαν τῶν λαῶν μεθ’ ὧν συνέδεσε τὴν τύχην. Δεύτερος λόγος ἀξιόλογος εἶναι ὅτι διὰ τὸν σημερινὸν ἄνθρωπον ἡ ἀνάγκη ἀναπαύσεως ἀποτελεῖ βιολογικὴν ἀνάγκην. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ἀφοῦ ἐπλημμύρισεν τὰς γειτονικάς του χώρας, τὸ ρεῦμα ἔφθασε καὶ μέχρι τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐρωτᾶται, ποία ὑπῆρξε ἡ συμβολὴ τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ τουριστικοῦ ρεύματος εἰς τὴν χώραν μας; Καὶ ἔρχομαι νῦν, κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος. Ὁ κ. Τσάτσος κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ἀνέφερεν, ὅτι, ὅταν κάμνωμεν τουριστικὴν πολιτικήν, πρέπει νὰ σκεπτώμεθα κατὰ εὐρυτέρας περιφερείας, δηλονότι τῆς θεμελιώσεως τουριστικῶν βάσεων, ὥστε ἀπὸ τὴν βάσιν τῆς ἐκλογῆς του ὁ ξένος νὰ ὁδηγηθῇ καὶ εἰς τὰς πλησίον πόλεις καὶ νήσους. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ βάσις θὰ εἶναι ὑπὸ πάσης ἀπόψεως ἀρτία. Δευτέρα τουριστικὴ ἀρχὴ κατὰ τὸν κ. Τσάτσον, εἶναι ὅτι ἀποτελεῖ πλάνην νὰ νομίζωμεν, ὅτι ὁ τουρισμὸς εἶναι ἡ κυρία πηγὴ τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Ὁμολογῶ, ὅτι ἀδυνατῶ νὰ παρακολουθήσω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὸν κ. Τσάτσον, ὁ ὁποῖος προκαταβολικῶς ἐπιχειρεῖ νὰ περιορίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ, ἰδίᾳ κατὰ τὸ σημερινὸν στάδιον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ τουρισμὸς διὰ τῆς ἀμέσου ἀποδόσεως τῶν ἐπενδυομένων κεφαλαίων θὰ τῆς ἐπιτρέψῃ νὰ μειώσωμεν εἰς τὸ ἀνώτερον δυνατὸν ὅριον τὰς ἀνάγκας μας εἰς ξένον συνάλλαγμα ἢ νὰ κερδίσωμεν τὸν ἀναγκαιοῦντα χρόνον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας μας ἢ τὸν συγχρονισμὸν τῆς γεωργίας μας ἐν ὄψει τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Τρίτη ἀρχὴ κατὰ τὸν κ. Τσάτσον εἶναι, ὅτι ὁ τουρισμὸς δὲν εἶναι μόνον πλουτοπαραγωγικὴ πηγή, ἀλλὰ ἡ πηγὴ πολιτισμοῦ καὶ διεθνοῦς προβολῆς τῆς χώρας, ὡς ἐὰν οἱ Ἕλληνες ἦσαν ἀπολίτιστοι ἢ ἀνεμέναμεν τὸν τουρισμὸν διὰ νὰ μᾶς ἐκπολιτίσῃ. Τέλος ὁ κ. Τσάτσος, συνιστᾷ νὰ ἀποτανθῶμεν πρὸς τοὺς εὐπόρους καὶ νὰ στραφῶμεν πρὸς τοὺς λαοὺς τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Αἱ τελευταῖαι αὗται ἀντιλήψεις ἀποβλέπουν ἀσφαλῶς εἰς τὸ νὰ δικαιολογήσουν τὰ ἔξοδα διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ ξενοδοχείου τῆς Πάρνηθος, διότι ἐκείνου τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀνάγκην δὲν εἶναι τὰ ὑπερπολυτελῆ ξενοδοχεῖα, ἀλλὰ κυρίως τῆς δευτέρας καὶ τρίτης κατηγορίας, τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας μας καὶ οὐχὶ πρὸς ὑποθετικὰς ἀνάγκας τοῦ μέλλοντος. Ἀπόδειξιν τούτου παρέχουν τὰ ξενοδοχεῖα τοῦ Προφήτη Ἠλία εἰς Ρόδον, τὰ ὁποῖα παραμένουν σχεδὸν κλειστά, ἐλλείψει εὐπόρων πελατῶν ἐκ τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, διὰ τοὺς ὁποίους ἐκτίσθησαν. Ἡ ἐπιβολὴ τοῦ τετάρτου, κ. συνάδελφοι, εἰς τὰς ὁμιλίας μας δὲν μοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἐπεκταθῶ ὡς θὰ ἐπεθύμουν ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν ἀντιλήψεων καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀναγκάζομαι νὰ προβάλω τὰ αἰτήματα τῆς ἰδιαιτέρας περιφερείας μου. Ἡ Ρόδος, κ. συνάδελφοι, εὑρέθη, ὡς εἶναι γνωστόν, μὲ ἄρτιον ξενοδοχειακὸν ἐξοπλισμὸν καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀπετέλεσε τὸ πρῶτον τουριστικὸν κέντρον τῆς χώρας. Κατὰ τὸ τρέχον θέρος μάλιστα πέραν τῶν τακτικῶν δὶς τῆς ἡμέρας διὰ 4κινητηρίων ἀεροσκαφῶν δρομολογίων της, ἡ «Ὀλυμπιακὴ» προσεφέρθη νὰ καλύψῃ καὶ 90 ἔκτακτα δρομολόγια ἀπὸ Στοκχόλμης διὰ Ρόδον. Ἄνευ τῆς προσφορᾶς ταύτης τῆς «Ὀλυμπιακῆς», ἐλλείψει διαθεσίμων ἀεροσκαφῶν ἄλλων ἑταιρειῶν, θὰ ἐματαιοῦντο τὰ ἔκτακτα ταῦτα δρομολόγια, πρὸς ἀνυπολόγιστον ζημίαν τῆς Ρόδου.

§20Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅπως ξεύρετε, ὁ τουρισμὸς ἀπεφάσισεν νὰ γίνῃ καὶ πλοιοκτήτης. Παρήγγειλλε 3 πλοῖα εἰς τὰ Ἰταλικὰ ναυπηγεῖα, δὲν ξεύρω ἐὰν θὰ τὰ ἐκμεταλλευθῇ ὁ ἴδιος, ἀλλὰ εἰς τὸ ἐγκυρότερον περιοδικὸν τὸ ἀσχολούμενον μὲ τὰ ναυτικά μας, εἰς τὰ «Ναυτικὰ Χρονικὰ» ἀνεγράφη ὅτι τὰ παρεγγελθέντα 3 πλοῖα τῶν 93 μέτρων, λόγῳ τοῦ μεγάλου μήκους των, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσεγγίσουν εἰς διαφόρους Ἑλληνικοὺς λιμένας διὰ νὰ ἀποβιβάσουν τοὺς τουρίστας. Δὲν γνωρίζω ἐὰν μεταξὺ τῶν λιμένων αὐτῶν συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ Ρόδος. Αὐτὰ πρὸς ἐνημέρωσίν σας.

§21Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ γνωρίζω αὐτό. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Τσάτσος, ὅτι πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τοὺς τουρίστας τῆς Μ. Ἀνατολῆς καὶ ἔκαμε τὸ συγκρότημα τῶν ξενοδοχείων τῆς Ρόδου. Τῆς Μ. Ἀνατολῆς ὅμως διανύουν μίαν περίοδον ἐθνικιστικὴν καὶ δὲν ἔρχονται, πρὸς τὶ λοιπὸν νὰ κτίσωμεν καὶ ἄλλο ξενοδοχεῖον ὅπως τῆς Πάρνηθος, τὸ ὁποῖον εἶναι δι’ ὡρισμένους πελάτας, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ δὲν ἔρχονται ἐδῶ. Δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ διατεθοῦν ὅλα τὰ κονδύλια διὰ τὴν ἵδρυσιν ξενοδοχείων Βʹ καὶ Γʹ κατηγορίας. Ὡμίλησεν ἐπίσης διὰ τὰς συγκοινωνίας τὰς ναυτιλιακάς. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξάρω τὸ ἔργον τῆς «Ὀλυμπιακῆς Ἀεροπορίας» ἡ ὁποία πέραν τῶν τακτικῶν διὰ τετρακινητηρίων ἀεροσκαφῶν δρομολογίων της προσεφέρθη νὰ καλύψῃ καὶ 90 ἔκτακτα δρομολόγια ἀπὸ Στοκχόλμης εἰς Ρόδον. Ἄνευ τῆς προσφορᾶς ταύτης, ἐλλείψει διαθεσίμων ἀεροσκαφῶν ἄλλων ἑταιρειῶν θὰ ἐματαιοῦντο τὰ ἔκτακτα ταῦτα δρομολόγια, πρὸς ἀνυπολόγιστον ζημίαν τῆς Ρόδου. Ἔχω ἀκόμη νὰ παρατηρήσω, ὅτι οὐδένα τίτλον ἔχει διὰ νὰ ἐπαίρεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ τουριστικὸν ρεῦμα· δὲν ἔκαμε τίποτα διὰ τὴν ψυχαγωγίαν τῶν τουριστῶν. Εἰς τὸ τουριστικὸν βιβλιάριον τῆς Σουηδίας δι’ ἡμᾶς λέγει, νυκτερινὴ κίνησις μηδέν. Τὰ αἴτια τῆς ἀναπτύξεως τοῦ τουρισμοῦ ὀφείλονται εἰς ἄλλους λόγους διὰ τοὺς ὁποίους οὐδόλως συνέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς ἐὰν οἱ συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως πιστεύουν, ὅτι ὅλοι οἱ ξένοι οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔρχονται διὰ νὰ ἀποθαυμάσουν τὰ ἔργα τῆς Καραμανλικῆς περιόδου, ὁπότε τὸ πρᾶγμα διαφέρει. (Χειροκροτήματα).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Λαδᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§23Α. ΛΑΔΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πράγματι ὁ τουρισμὸς ἀποτελεῖ ἀξιόλογον πηγὴν πλούτου. Ἐὰν ἐπεταχύνθη ὁ τουρισμὸς εἰς ὡρισμένας χώρας, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τρεῖς λόγους. Πρῶτον, εἰς τὰ οἰκονομικὰ μέσα ποὺ διετέθησαν, δεύτερον, εἰς τὴν ἀρτίαν ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ τουρισμοῦ καὶ τρίτον, εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἔρευναν καὶ μελέτην ὅλων τῶν προβλημάτων τοῦ τουρισμοῦ. Ἡ Ἑλλὰς ἠκολούθησεν ὀρθὴν τουριστικὴν πολιτικήν. Τὰ μέτρα ποὺ ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐβοήθησαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀρκεῖ τὸ κλῖμα, αἱ φυσικαὶ καλλοναὶ καὶ οἱ ἀρχαιολογικοὶ θησαυροὶ τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ προσελκύσουν τοὺς ξένους. Βεβαίως, ὅλα αὐτὰ εἶναι καλαὶ προϋποθέσεις. Ἀλλά, χρειάζονται καὶ ὡρισμένα βασικὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔχουν γίνει εἰς τὸν τόπον μας βεβαίως, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ γίνουν εἰς μεγαλυτέραν ἔκτασιν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ, εἰς τὸ ἐπίπεδον ὅπου ἔχουν φθάσει ἄλλαι Εὐρωπαϊκαὶ χῶραι τουριστικῶς. Τὸ πενταετὲς πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας εἰς τὸ 1966, ποὺ εἶναι τὸ τελευταῖον ἔτος τοῦ 5ετοῦς σχεδίου, θὰ βοηθήσῃ, ὥστε ὁ ἀριθμὸς τῶν τουριστῶν νὰ ἀνέλθῃ εἰς 700.000 μὲ ἀριθμὸν ἐτησίας αὐξήσεως 18%. Βεβαίως ἀνάλογος θὰ εἶναι καὶ ἡ αὔξησις τοῦ τουριστικοῦ συναλλάγματος. Ὅπως εἶναι γνωστόν, ὁ τουρισμὸς ἐπηρεάζει τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν δραστηριότητα τῆς χώρας καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐμφανίζεται ὡς οἰκονομικὸν φαινόμενον. Ὁ λόγος δέ, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ τουρισμὸς ὡς οἰκονομικὸν φαινόμενον ἀποτελεῖ βιομηχανικὴν ἐκμετάλλευσιν, εἶναι ὅτι διὰ τοῦ τουρισμοῦ αὐξάνεται 1) τὸ κατὰ κεφαλὴν ἐθνικὸν εἰσόδημα, ὡς συνέβη μὲ τὰς χώρας τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης καὶ Βορείου Ἀμερικῆς. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1952 ὁ τουρισμὸς ηὐξήθη εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ἀποτέλεσμα τῆς αὐξήσεως τῶν ἀτομικῶν εἰσοδημάτων. Ἔτσι ὁ τουρισμὸς ἔπαυσε νὰ ἀποτελῇ προνόμιον τῶν πλουσίων. 2) Ἐπιτυγχάνεται ἡ βελτίωσις τῶν συγκοινωνιακῶν μέσων, διότι μόνον δι’ αὐτῶν ἐπιτυγχάνεται εἰς κάθε χώραν ἡ ταχυτέρα ἀνάπτυξίς του καὶ 3) διὰ τὴν ἐπίτευξιν τουριστικῆς ἀναπτύξεως εἰς κάθε χώραν ἀπαιτεῖται ἡ ὕπαρξις εἰρήνης εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Δὲν φθάνει μόνον αὐτό, ἀπαιτεῖται ἡ ὕπαρξις εἰς κάθε χώραν ποὺ θέλει ἀνάπτυξιν τουρισμοῦ καὶ πολιτικῆς σταθερότητος. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ περιορισθῶ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς. Ξένοι ποὺ εἶχαν ἔλθει ἐκ Γαλλίας, μοῦ ἔλεγαν, ὅτι τὰ μεγάλα ξενοδοχεῖα τῆς Γαλλίας παραπονοῦνται, ὅτι δὲν ἔχουν τὸν μεγάλον ἀριθμὸν τουριστῶν, τὸν ὁποῖον εἶχον παλαιότερα καὶ ὀφείλεται τοῦτο εἰς τὴν φοβίαν τῶν ἐπισκεπτομένων τὴν Γαλλίαν λόγῳ τῆς τρομοκρατικῆς δράσεως τῆς ὀργανώσεως τοῦ ΟΑΣ. Ἀλλὰ καὶ παλαιότερα τὰ τουριστικὰ Γραφεῖα τῆς Ἀγγλίας, ὅταν ἡ Ἀγγλία ἔκαμε ψυχρὸν πόλεμον ἐναντίον μας, συνεπείᾳ τοῦ Κυπριακοῦ, ἐκτὸς τῶν ἄλλων εἶχον ἀρχίσει μίαν ἀχαρακτήριστον προπαγάνδαν κατὰ τῆς Ἑλλάδος, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἐδῶ ἀσφάλεια, ὅτι ὑπῆρχε κίνδυνος διὰ τὴν ζωὴν τῶν ξένων κλπ., ἐπιδιώκουσα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ μειώσῃ τὴν τουριστικὴν κίνησιν εἰς τὴν χώραν μας, εἰς ἀντίποινα διὰ τὴν ἐμμονήν μας ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν ἀπαιτήσεών μας ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἐπίσης κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν τόνωσιν τῆς τουριστικῆς ἀναπτύξεως ἀπαιτεῖται ἡ ἁπλοποίησις τῶν τελωνειακῶν διατυπώσεων, ἡ ἵδρυσις περισσοτέρων ταξιδιωτικῶν γραφείων καὶ ὀργανισμῶν περιηγήσεων καὶ δι’ αὐτῶν τῶν μέσων καὶ πολλῶν ἄλλων, ἄλλαι χῶραι ἐπιχειροῦν νὰ τονώσουν τὸν τουρισμόν, ὥστε νὰ λύσουν τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς βιομηχανικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ποία θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ τουριστικὴ ἀνάπτυξις, ὑπὸ ποίας μορφὰς καὶ πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ τουριστική μας προσπάθεια; Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἀναφερθῶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ Ἀμερικανὸς Ἀντιπρόεδρος μιᾶς μεγάλης αὐτοκινητιστικῆς λέσχης, Οὐΐλλιαμ Σκόπ: Τρία εἶναι, εἶπε, τὰ βασικὰ σημεῖα ποὺ ἐξετάζει ἕνας ξένος ἐπισκεπτόμενος μίαν χώραν. Πῶς θὰ πάῃ, ποῦ θὰ μείνῃ καὶ πόσα θὰ πληρώσῃ. Θὰ πρέπει ἑπομένως νὰ ἀναπτυχθοῦν ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερον τὰ συγκοινωνιακά μας μέσα. Οἱ σιδηρόδρομοι παρουσιάζουν ἔλλειμμα τῆς τάξεως 540.000.000 δραχμῶν καὶ ἡ Ἰταλία ἀντιμετώπιζε τοιοῦτον ἔλλειμμα. Νομίζω, ὅτι ἐὰν ἤθελεν ἐγκαινιασθῆ μία πολιτικὴ εὐθηνοῦ εἰσιτηρίου θὰ ἦτο δυνατόν, ὄχι νὰ καλυφθῇ ἐντελῶς τὸ ἔλλειμμα τῶν σιδηροδρόμων, ἀλλὰ νὰ μειωθῇ σημαντικῶς. Τὰ αὐτοκίνητα μὲ τὴν τεραστίαν αὔξησίν των ἐὰν βελτιωθοῦν ἀκόμη αἱ ὁδικαὶ ἀρτηρίαι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσουν τὴν ἐπίσκεψιν μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ τουριστῶν, ἐφ’ ὅσον τόση μεγάλη αὔξησις παρουσιάζεται τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἰδιωτικῶν αὐτοκινήτων καθημερινῶς. Περαιτέρω, εἶναι ἀναγκαία ἡ ἵδρυσις καὶ ἄλλων ξενοδοχείων, ἰδίᾳ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν τὸ κῦμα τῶν τουριστῶν νὰ διοχετεύεται εἰς ὅλα τὰ διαμερίσματα τῆς χώρας. Ἐπίσης χρειάζεται νὰ διατηρηθῇ τὸ εὐθηνὸν κόστος τῆς ζωῆς εἰς τὴν χώραν μας. Βεβαίως, δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ὁ πτωχὸς τουρισμός, ἀλλὰ ὁ πλούσιος, ὁ ὁποῖος πληρώνει ὅσα –ὅσα, ἀλλὰ καὶ ὁ πτωχὸς τουρίστας, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι εἶναι εὐθηνὴ ζωή, θὰ ἔρχεται καὶ θὰ προπαγανδίζῃ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ξένους. Περαιτέρω, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ ἀποδοθῇ μεγαλυτέρα προσοχὴ εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀξιοποιηθῇ τουριστικῶς. Ἄλλος τρόπος ποὺ θὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν περαιτέρω ραγδαίαν τουριστικὴν ἀνάπτυξίν μας εἶναι ἡ τουριστικὴ διαπαιδαγώγησις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχουν ὄχι μόνον οἱ ἐρχόμενοι εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τοὺς τουρίστας, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμός, ὥστε ὁ τουρίστας νὰ παρουσιάζεται εὐκόλως εἰς οἱονδήποτε διαμέρισμα τῆς χώρας καὶ ἂν εὑρεθῇ. Ἀκόμη, ἐὰν θέλωμεν, ὅπως θέλομεν, νὰ αὐξήσωμεν τὸν τουρισμόν, ἐπιβάλλεται ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τουριστικῶν Σχολῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Τσάτσος, ὡς Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἔχων τὸν τομέα τοῦ τουρισμοῦ, προσέφερε μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τουρισμὸν καὶ συνέβαλε μεγάλως εἰς τὸ νὰ ἀνδρωθῇ εἰς τὴν χώραν μας ὁ κλάδος αὐτὸς τῆς ἐθνικῆς πηγῆς πλούτου, ὥστε νὰ παρουσιάζῃ σήμερον αὐτὴν τὴν τόσην μεγάλην ἀνάπτυξιν. Ἐπίσης ἀξία ἐπαίνου ὑπῆρξε καὶ εἶναι καὶ ἡ συμβολὴ τῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ εἰς τὴν τόσον ραγδαίαν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ μας κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Τέλος κ. συνάδελφοι, ἐν κατακλεῖδι θὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅ,τι κατὰ τὴν γνώμην μου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ μεγάλως. Θὰ πρέπει ἡ χώρα μας νὰ προέλθῃ εἰς τὴν κατάρτισιν ἑνὸς τουριστικοῦ προγράμματος 10ετοῦς ἀναπτύξεως τοῦ τουρισμοῦ. Ἐὰν γίνῃ αὐτό, μέσα εἰς μίαν 10ετίαν ἡ Ἑλλὰς ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ εἰσπράττῃ 400.000.000 δολλάρια κατ’ ἔτος. Ἐπίσης εἰς τὸ τέλος τῆς 10ετίας ὁ ἀριθμὸς τῶν τουριστῶν θὰ ἔχῃ φθάσει τὰ 5 ἑκατ. κατ’ ἔτος. Θεωρῶ, κ. συνάδελφοι, ἀναγκαῖον νὰ ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων καὶ ἐπὶ τῶν ὑφισταμένων συγκοινωνιακῶν μέσων τῆς Μακεδονίας τῆς συνδεομένης μὲ τὴν Ἤπειρον. Ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ Ἡγουμενίτσα ἀποτελεῖ τὴν πύλην τῆς εἰσροῆς τουριστῶν ἐξ Ἰταλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ συγκοινωνία Ἡγουμενίτσης–Ἰωαννίνων πληροῖ ἀπολύτως τὰς ἀνάγκας τῶν ξένων τουριστῶν. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Ἡγουμενίτσα ἀποτελεῖ τὴν πύλην τῆς εἰσόδου τῶν ξένων εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ πρέπει ἀπὸ αὐτὴν νὰ ξεκινοῦν αἱ ὁδικαὶ ἀρτηρίαι πρὸς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ ὁδικὴ σύνδεσις Ἠπείρου–Μακεδονίας, ἀπ’ εὐθείας διὰ κυρίας ἀρτηρίας δὲν ὑπάρχει. Διὰ νὰ μεταβῇς εἰς τὴν Μακεδονίαν ἀπὸ τὴν Ἤπειρον, θὰ πρέπει νὰ διέλθῃς ἐκ τῆς Θεσσαλίας. Ὁ καλύτερος τρόπος συνεπῶς ὁδικῆς συνδέσεως τῆς Ἠπείρου μετὰ τῆς Μακεδονίας εἶναι, ἡ κατασκευὴ ὁδικῆς ἀρτηρίας ἐκκινούσης ἐξ Ἰωαννίνων μέσῳ Μετσόβου–Γρεβενῶν–Κοζάνης πρὸς Θεσσαλονίκην. Καὶ ἐν συνεχείᾳ ἡ κατασκευὴ καὶ ἑτέρας ὁδοῦ μέσῳ Κονίτσης καὶ διὰ Βοΐου πρὸς Θεσσαλονίκην. Ἡ κατασκευή, κ. συνάδελφοι, τῆς ὁδοῦ Ἰωαννίνων– Μετσόβου–Γρεβενῶν–Κοζάνης πρὸς Θεσσαλονίκην καθυστερεῖ ἀκόμη καὶ θὰ πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀξιοποίησις τῆς περιοχῆς Ἠπείρου καὶ Δυτικῆς Μακεδονίας. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ἡ περιοχὴ Γρεβενῶν ἔχει 1.200.000 στρέμματα δασικῆς ἐκτάσεως, ἡ ὁποία παραμένει ἀνεκμετάλλευτος ἐλλείψει τῆς βασικῆς αὐτῆς ὁδικῆς ἀρτηρίας. Ἔχουν γίνει δασικοὶ δρόμοι διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν δασῶν, ἀλλὰ εἶναι μικροτέρας σημασίας. Ἡ κατασκευὴ τῆς βασικῆς αὐτῆς ἀρτηρίας θὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίων διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ δασικοῦ πλούτου τῆς περιοχῆς Πίνδου. Ὁλόκληρος ὁ Νομὸς Κοζάνης μὲ τὸν πλοῦτον τῶν μεταλλευμάτων του, μὲ τὰ ἐργοστάσια τῆς Πτολεμαΐδος καὶ μὲ τὸν ἀναφερθέντα δασικὸν πλοῦτον τῆς περιοχῆς Γρεβενῶν, ἔχει περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλην περιοχὴν τὴν ἀνάγκην ἀξιοποιήσεως. Καὶ θὰ γίνῃ μόνον ἐὰν ἱκανοποιηθοῦν αἱ συγκοινωνιακαὶ ἀνάγκαι καὶ πραγματοποιηθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς βασικῆς ἀρτηρίας ἐξ Ἰωαννίνων πρὸς Μακεδονίαν διὰ τῆς ὁδοῦ Μετσόβου–Γρεβενῶν–Κοζάνης πρὸς Θεσσαλονίκην, ὁπότε θὰ ἀξιοποιηθοῦν τουριστικῶς πλεῖσται ἀκόμη περιοχαὶ τῆς Μακεδονίας.

§24Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἀνεφέρθητε εἰς τὸ συγκοινωνιακὸν πρόβλημα καὶ ὡμιλήσατε διὰ τοὺς κρατικοὺς σιδηροδρόμους, καὶ ὑπεστηρίξατε, ὅτι δύναται νὰ μειωθῇ τὸ ἔλλειμμά των, ἐὰν μειωθῇ ἡ τιμὴ τῶν εἰσιτηρίων, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀναφέρω καὶ ἕνα πρόσθετον λόγον, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τῶν κρατικῶν σιδηροδρόμων. Ὄχι μόνον ἡ τιμὴ τῶν εἰσιτηρίων προκαλεῖ τὰ μεγάλα ἐλλείμματα, ἀλλὰ κυρίως τὸ γεγονός, ὅτι οἱ Σ.Ε.Κ. διαπνέονται ἀπὸ στυγνὴν γραφειοκρατικὴν νοοτροπίαν, ἐνῷ εἶναι μεγάλη ἐπιχείρησις δημοσία καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένη τῆς δυσκινησίας, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ἔχουν συνηθίσει αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι. Σᾶς ἀναφέρω ἕνα χαρακτηριστικὸν παράδειγμα. Λαμβάνει τις ἕνα εἰσιτήριον μετ’ ἐπιστροφῆς ἀπὸ Ἀλεξανδρούπολιν εἰς Ἀθήνας. Τὸ εἰσιτήριον αὐτὸ εἶναι ἰσχύος 20 ἡμερῶν, ἐὰν ὁ κομιστὴς τοῦ εἰσιτηρίου δὲν ἐπιστρέψῃ ἐντὸς τοῦ εἰκοσαημέρου ἢ τὸ πολὺ μηνός, διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐπιστροφῆς, θὰ παρέλθῃ τοὐλάχιστον ἕν ἔτος, συχνὰ δὲ χάνει τὰ χρήματά του. Νομίζω, ὅτι διὰ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις εἰς τοὺς σιδηροδρόμους τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ ἀποκτήσουν εὐκινησίαν ἀνάλογον πρὸς τὸν προορισμόν των.

§25Α. ΛΑΔΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ὀρθῶς ἔθεσε τὸ θέμα. Θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καὶ νὰ δημιουργηθῇ κοινὴ ἀντίληψις εἰς ὅλους, ὅτι κάτι πρέπει νὰ ἀλλάξῃ εἰς τοὺς κρατικοὺς σιδηροδρόμους, διότι διαφορετικὰ τὸ ἔλλειμμα ἀντὶ νὰ μειοῦται θὰ αὐξάνῃ συνεχῶς. Καὶ θὰ παρακαλέσω ἡ πρότασίς μου νὰ τύχῃ τῆς δεούσης προσοχῆς ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους. Ἐπανέρχομαι κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ θέμα τῶν συγκοινωνιακῶν ἀναγκῶν Δυτικῆς Μακεδονίας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὸ πρόγραμμα ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας ἔχει γίνει προγραμματισμὸς δύο ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψουν τὴν σύνδεσιν μὲ τὴν Ἤπειρον μέσῳ Μηλιᾶς καὶ μέσῳ Βογκούσης, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ἐπιταχυνθῇ ὁ ρυθμὸς κατασκευῆς των, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξακολουθῇ νὰ παραμένῃ ἀσύνδετος ἡ Ἤπειρος μετὰ τῆς Μακεδονίας. Ἐπιπροσθέτως ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἐν καθυστερήσει καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς βασικῆς ἀρτηρίας Καλαμπάκας–Γρεβενῶν. Καὶ πιστεύομεν χάρις εἰς τὸ γενικὸν ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἐδείχθη κατ’ ἐπανάληψιν ὑπὲρ τῆς χώρας, ὅτι θὰ ληφθῇ ἄμεσος φροντὶς ἀποκαταστάσεως, μιᾶς πλήρους συγκοινωνίας καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς ὡμίλησα διὰ τὸν πλοῦτον τοῦ Νομοῦ Κοζάνης καὶ διὰ τὴν ἀνάγκην ἀξιοποιήσεώς του. Ἀλλὰ ὁ διοικητικὸς ὄγκος τοῦ Νομοῦ Κοζάνης μὲ τὴν τεραστίαν ἔκτασίν του, δὲν βοηθεῖ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς περιοχῆς. Καὶ ὀρθῶς ἀντιμετωπίζεται ὑπὸ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ἐπαρχίας Γρεβενῶν ἡ ἵδρυσις Νομαρχίας Γρεβενῶν πρὸς πλήρη καὶ ἐπιτυχῆ ἀξιοποίησιν τοῦ ὅλου τμήματος περιοχῆς Γρεβενῶν καὶ Βοΐου. Τελειώνων, κ. βουλευταί, σᾶς λέγω, ὅτι, ἐὰν ὁλοκληρωθῇ ἡ κατασκευὴ ὅλων τῶν ἔργων περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα, εἰς τὴν χώραν μας, καὶ περὶ τῶν ὁποίων καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἔχουν κάμει λόγον, καὶ ἐὰν πιστεύσωμεν ὅλοι οἱ Ἕλληνες, ὅτι ὁ τουρισμὸς προσφέρει καὶ θὰ προσφέρῃ τεραστίας προσόδους εἰς τὴν χώραν μας, ἡ Ἑλλὰς τότε δὲν θὰ καταστῇ ἁπλῶς τουριστικὸν κέντρον, ἀλλὰ καὶ κέντρον παραθερισμοῦ πλουσίων Εὐρωπαϊκῶν καὶ Ἀμερικανικῶν οἰκογενειῶν. Καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν τεραστίας σημασίας διὰ τὴν χώραν μας κατεύθυνσιν πρέπει νὰ βοηθήσωμεν ὅλοι. (Χειροκροτήματα).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παππᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§27Θ. ΠΑΠΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ προβολὴ τῶν τουριστικῶν προσόντων μιᾶς περιοχῆς, ἀλλὰ καὶ ἡ προβολὴ τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς καθὼς καὶ ἡ κριτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ τουριστικοῦ προγράμματος συμβάλλουν ἀποφασιστικῶς εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τουριστικῶς αὐτῆς τῆς περιοχῆς. Ἐπίσης εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ τουρισμὸς δὲν ἀποτελεῖ μόνον πηγὴν πλούτου, ἀλλὰ συντελεῖ καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν πνευματικῶν καὶ ἐκπολιτιστικῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν διαφόρων χωρῶν. Ὑπεστηρίχθη ἐπίσης, ὅτι σήμερον ὁ τουρισμὸς δὲν κατευθύνεται, ἀλλὰ κυρίως ἀκολουθεῖται. Ἐκεῖ ποὺ ἔχει ἀναπτυχθῆ τουριστικὸν ρεῦμα πρέπει ὁ τουρισμὸς νὰ ἱκανοποιῇ τὰς ἀνάγκας τῶν ξένων. Τὸ τουριστικὸν ρεῦμα ἀναπτύσσεται εἰς χώρους, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζουν ἱστορικὸν καὶ ἀρχαιολογικὸν ἐνδιαφέρον καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν φυσικὰς καλλονὰς καὶ παρέχουν ἄνετον διαμονὴν καὶ ἄνετον κίνησιν εἰς τοὺς τουρίστας. Ἐν ὄψει αὐτῶν τῶν γενικῶν κανόνων καὶ προϋποθέσεων, θὰ ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἁρμοδίου ἐπὶ τῶν τουριστικῶν ζητημάτων, τὰς μεγάλας δυνατότητας τουριστικῆς ἀναπτύξεως ποὺ παρουσιάζουν ἡ Λέσβος καὶ ἡ Λῆμνος. Ἡ Λέσβος ἔχει τεραστίας δυνατότητας τουριστικῆς ἀναπτύξεως, ὅπως ἐξέθεσαν εἰς ἄλλας συνεδριάσεις καὶ οἱ συνάδελφοι κ.κ. Μακρῆς καὶ Μαλλιάκας. Τὸ ἱστορικὸν παρελθὸν τῆς Λέσβου, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ πατρὶς τῆς ποιητρίας Σαπφοῦς, τοῦ Θεοφράστου, Πιττακοῦ, Ἀλκαίου, Ἀρίωνος καὶ τόσων ἄλλων πνευματικῶν ἀνδρῶν, ὑπῆρξε πάντοτε κέντρον πνευματικῆς καὶ καλλιτεχνικῆς δημιουργίας. Πολλοὶ ξένοι ἔρχονται εἰς τὴν Λέσβον ἐξ αἰτίας τοῦ ἱστορικοῦ παρελθόντος της. Ἡ Λέσβος λόγω τῶν φυσικῶν της καλλονῶν τῆς γεωγραφικῆς της θέσεως, ἀποτελεῖ ἀστείρευτον πηγὴν πνευματικῶν καὶ καλλιτεχνικῶν ἐμπνεύσεων. Ἀνέκαθεν εἶχε μὲ τὸν ἔξω κόσμον ὄχι μόνον ἐμπορικὰς σχέσεις, ἀλλὰ καὶ πνευματικὰς τοιαύτας. Ἀπὸ τὰ ἀρχαῖα δὲ κείμενα προκύπτει, ὅτι εἶχε καὶ πνευματικὴν καὶ ἐμπορικὴν ἄνθησιν, ἀλλὰ καὶ τουριστικὴν κίνησιν. Ἡ Λέσβος ἀνέπτυξε δύο πολιτισμούς, τὸν κλασικὸν τῆς Ἀθηναϊκῆς Ἡγεμονίας, ἀλλὰ καὶ προηγουμένως εἶχεν ἀναπτύξει Αἰολικὸν πολιτισμόν. Ἕνεκα τούτου ἔχει ἀξιολόγους ἀρχαιότητας, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδειξεν οὐδὲν ἐνδιαφέρον καὶ διὰ τὰς ἀνασκαφὰς κατὰ τὴν ἐποχήν μας ἐνδιεφέρθη ἡ Ἀγγλικὴ Ἀρχαιολογικὴ Σχολὴ Ἀθηνῶν. Ἐσχάτως δὲ ἀπεκαλύφθη τὸ ἀρχαῖον θέατρον τῆς Λέσβου μερικῶς μόνον, διότι τὰς ἀνασκαφὰς ἐνήργησαν μαθηταί, λόγω μὴ διαθέσεως σχετικῶν πιστώσεων ὑπὸ τοῦ Κράτους. Εἶναι δὲ ἕν τῶν καλλιτέρων ἀρχαίων θεάτρων τῆς Ἑλλάδος, ἀφοῦ ὁ Πομπήϊος ἀντέγραψε τοῦτο καὶ ἔκτισε τὸ πρῶτον λίθινον θέατρον τῆς Ρώμης καὶ πρέπει ν’ ἀποκαλυφθῇ ἐξ ὁλοκλήρου. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ὑπηρεσία καὶ οἰκονομικῶς καὶ εἰς προσωπικόν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι εἶναι διωρισμένος εἷς ἀρχαιολόγος καὶ διὰ τὰς τρεῖς νήσους Λέσβον, Λῆμνον καὶ Χίον. Ἐκτὸς αὐτοῦ τεράστιον ἀρχαιολογικὸν ἐνδιαφέρον παρουσιάζει τὸ μεσαιωνικὸν φρούριον τῆς Μυτιλήνης. Τὸ φρούριον αὐτὸ δὲν κατοικεῖται καὶ διατηρεῖται εἰς καλὴν κατάστασιν καὶ ὁ τουρίστας, ὅταν τὸ ἐπισκέπτεται, νοερῶς μεταφέρεται εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει τὸ περίφημον ἀπολιθωμένον δάσος, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἐξαιρετικὸν ἐπιστημονικὸν ἐνδιαφέρον καὶ ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν προσφορὰν εἰς τὸν τουρισμὸν καὶ περὶ τοῦ ὁποίου πολλὰ ἐλέχθησαν ὑπὸ ἄλλων συναδέλφων. Ἀλλὰ εἰς τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ σταθῶ περισσότερον εἶναι αἱ φυσικαὶ καλλοναὶ τῆς Λέσβου, αἱ ὁποῖαι καταγοητεύουν τοὺς ἐπισκέπτας. Ὅσοι ξένοι ἀνώτεροι πνευματικοὶ ἄνθρωποι τὰς ἐγνώρισαν μετεβλήθησαν εἰς διεθνεῖς κήρυκας καὶ διαφημιστὰς τῆς Λέσβου. Εἶναι γνωστὴ ἡ περίπτωσις τῆς Ἀγγλίδος διανοουμένης, Ρὼς Μακκόλεϋ, συζύγου διευθυντοῦ γνωστῆς ἐφημερίδος τοῦ Λονδίνου καὶ ποιητρίας, ἀπογόνου τοῦ ἱστορικοῦ Θωμᾶ Μακκόλεϋ, ἡ ὁποία ἀπεφάσισε νὰ πραγματοποιήσῃ ἕνα ταξίδι στὴν Ἑλλάδα, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε προγραμματίσει 6 ἡμέρας διαμονῆς εἰς τὴν Λέσβον. Ἐν τούτοις εἰς τὴν νῆσον παρέμεινεν 6 ἑβδομάδας καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐνεπνεύσθη καὶ ἐξέδωσε τὴν ποιητικὴν συλλογὴν «Πόϊμς φρὸμ Λέσβος». Εἰς Λονδίνον ἐν συνεχείᾳ συνεκέντρωσεν ἀπὸ πλουσίους τὸ ποσὸν 5 χιλιάδων λιρῶν καὶ ἐπέστρεψεν εἰς Λέσβον, ὅπου παραμένει ἀπὸ ἔτους καὶ ἠσχολήθη μὲ τὴν ἀνάθεσιν εἰς τὸν γνωστὸν Λέσβιον γλύπτην Λημναῖον, τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀγάλματος τῆς Σαπφοῦς, ὅπερ καὶ κατασκευάζεται ἤδη. Ἐπίσης ἡ Ἀμερικανὶς γλύπτρια, ὀνόματι FORMS κατεσκεύασεν ἡ ἰδία τὸ ἄγαλμα τῆς Σαπφοῦς. Αἱ φυσικαὶ καλλοναὶ τῆς Λέσβου εἶναι ἀνώτεραι ὅλων τῶν περιοχῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ μόνον μὲ ἐκείνας τῆς Ρόδου καὶ τῆς Κερκύρας εἶναι δυνατὸν νὰ συγκριθοῦν. Τὰς ἐξύμνησεν ὁ ποιητὴς Κωστῆς Παλαμᾶς εἰς τὴν συλλογήν του ἡ «Ἀσάλευτη ζωή». ὅπου ἀποκαλεῖ τὴν Λέσβον «νησὶ τῆς ἁρμονίας». Νεώτερος λογοτέχνης εἶπεν, ὅτι ἡ Λέσβος δὲν εἶναι νησί, ἀλλὰ ἕνα πλεούμενο μαγικὸ περιβόλι γεμᾶτο χαρούμενα χρώματα καὶ χυμώδη φροῦτα, ποὺ ἀρμενίζει στὴν πιὸ γαλάζια θάλασσα ἀνάμεσα σ’ Ἑλλάδα καὶ Ἀνατολή. Ἔχει ἐπίσης ἰαματικὰς πηγὰς συμβαλλούσας διὰ τὸν ἐσωτερικὸν τουρισμόν, ὅπως τὰς πηγὰς Θερμῆς, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὸ ΤΣΑΥ καὶ ὅπου ὑπάρχει τουριστικὸν ξενοδοχεῖον καὶ συγκεντρώνουν Ἕλληνας καὶ ξένους. Ἐπίσης ὑπάρχουν αἱ πηγαὶ τοῦ Πολυχνίτου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐφάμιλλοι τῶν πηγῶν Μπὶς Μπάντεν τῆς Γερμανίας καὶ τῶν Μεθάνων μὲ θεραπευτικὰς ἐνδείξεις (γυναικολογικαὶ παθήσεις, ρευματοπάθειαι, ἀρθριτισμός, νευραλγίαι κλπ. κλπ.). Ὡσαύτως ἔχει τὰς ἰαματικὰς πηγὰς Κόλπου, Πέτρας, Λισβορίου, Ἐφταξοῦς, Κουρτζῆ. Ἐν τούτοις οὐδεμίαν κτηριακὴν ἐγκατάστασιν διαθέτουν οὐδὲ κἂν συγκοινωνίαν καὶ τὰ πλήθη τοῦ κόσμου ποὺ συρρέουν πρὸς θεραπείαν διανυκτερεύουν εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ἡ νῆσος ἔχει ἐπίσης περίφημον ἀρχαιολογικὸν μουσεῖον μὲ εὑρήματα προϊστορικῆς καὶ ἱστορικῆς ἐποχῆς, ὅπερ ὅμως κατέρρευσε καὶ ἀκόμη δὲν ἀνοικοδομήθη. Ἐπιθυμῶ ἰδιαιτέρως νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν περιοχὴν Μολύβου, ἡ ὁποία ἀπέκτησε τουριστικὴν κίνησιν, χάρις εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Ἀποτελεῖ μόνιμον θερινὴν ἕδραν Ἀκαδημίας Καλῶν Τεχνῶν, ὅπου τὸ θέρος γίνονται ἐπισήμως μαθήματα Καλῶν Τεχνῶν. Δυστυχῶς, ἡ ἰδιωτικὴ αὐτὴ πρωτοβουλία δὲν ἔχει ἐνισχυθῆ ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἐνῷ, λοιπόν, ὑπάρχουν ὅλαι αἱ δυνατότητες ἀξιοποιήσεως τῆς Λέσβου, ἥτις ἔχει ἱστορικά, ἀρχαιολογικά, φυσιολατρικὰ καὶ καλλιτεχνικὰ ἐνδιαφέροντα, φυσικὰς καλλονάς, ἰαματικὰς πηγάς, τουριστικὸν ρεῦμα, τουριστικὴν συνείδησιν, ἐν τούτοις τὸ Κράτος οὐδὲν ἐνδιαφέρον ἐπέδειξεν. Ἠρκέσθη ἁπλῶς νὰ τὴν κηρύξῃ τουριστικὴν περιοχὴν καὶ τὴν ἐγκατέλειψε, ὅπως τὴν ἐγκατέλειψε καὶ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς καὶ κατήντησεν ἡ ἐπαρχία, μὲ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν μεταναστεύσεως καὶ ἀνεργίας, μὲ τοὺς ἀγρότας, ἐμπόρους καὶ ἐπαγγελματίας κατάχρεους. Ἀπὸ κατάλογον τῶν δαπανῶν, τὸν ὁποῖον κατέθεσεν ὁ κ. Πλυτᾶς, προκύπτει, ὅτι εἰς τὴν Λέσβον διετέθησαν 100.000 δραχμαὶ μόνον διὰ νὰ κατασκευασθῇ μία βάσις ἐφοδιασμοῦ θαλαμηγῶν. Καὶ οὐδὲν ἕτερον. Εὐτυχῶς ἐφέτος ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ἱδρύσῃ τουριστικὸν ξενοδοχεῖον. Ὁ συνάδελφος κ. Μακρῆς, δικαιολογῶν τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἰσχυρίσθη, ὅτι αὕτη δὲν ἐπέδειξεν ἐνδιαφέρον, διότι ἡ νῆσος δὲν ἔχει συγκοινωνίαν. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἔχει τακτικὴν ἀτμοπλοϊκὴν καὶ ἀεροπορικὴν συγκοινωνίαν. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως πρέπει νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν μείωσιν τοῦ εἰσιτηρίου ἀπὸ Ρώμης εἰς Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ κέντρον εἰς τὰς ἐπαρχίας. Χρειάζεται ἐπίσης διασκευὴ τοῦ ἀεροδρομίου τῆς Λέσβου, διὰ νὰ προσγειώνεται τὸ ἀεροπλάνον μὲ ὅλους τοὺς καιρούς. Ἀλλὰ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 μέτρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ληφθῇ, εἶναι νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ὁδικὸν δίκτυον τῆς νήσου. Ὑπάρχουν οἱ δρόμοι, οἱ ὁποῖοι κατεσκευάσθησαν ἐπὶ τουρκοκρατίας, πλὴν 100 περίπου χιλιομέτρων, καλυφθέντων δι’ ἀσφάλτου, τὸ ὑπόλοιπον δίκτυον εἶναι ἀκόμη τὸ ἴδιον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Τουρκοκρατίας καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδὲ ὑποζύγια εἶναι δυνατὸν νὰ βαδίσουν καὶ ὑπάρχει κίνδυνος καὶ πολλῶν δυστυχημάτων. Ἐκτὸς τῶν δρόμων ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Μαλλιάκας, πρέπει ἀμέσως νὰ κατασκευασθῇ ἡ ὁδὸς Μεγάλης Λίμνης–Πολιχνίτου. Ἐπιβάλλεται νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ Δῆμοι καὶ Κοινότητες, ἀλλὰ καὶ ἡ Τουριστικὴ Ἐπιτροπὴ Λέσβου, ἵνα ἀναπτύξουν πρωτοβουλίαν τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τῶν περιοχῶν των. Ἰδιαιτέρας ἐνισχύσεως δέον νὰ τύχουν α) ὁ Δῆμος Πολυχνίτου, διὰ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὰς θερμοπηγάς του καὶ διὰ νὰ κατασκευάσῃ ἕνα περίφημον τουριστικὸν δρόμον ἀρχόμενον ἀπὸ τῆς ἀρχαιολογικῆς θέσεως Σκαγκοῦδι τοῦ Λισβορίου καὶ καταλήγονται εἰς τὴν μαγευτικὴν θέσιν τῆς Σκαφίδας, ἡ ὁποία ἔχει τὴν καλλιτέραν πλὰζ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ ὁποῖος δρόμος θὰ συμβάλῃ ἀποφασιστικῶς εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ τουρισμοῦ. 6) Ὁ Δῆμος Μυτιλήνης διὰ ν’ ἀποπερατώσῃ τὸ Δημοτικὸν θέατρον, διὰ νὰ κατασκευάσῃ τὸν τουριστικὸν δρόμον ἀρχόμενον ἀπὸ τὸ νέον Τελωνεῖον, διερχόμενον ἀπὸ τὴν πλὰζ Πυεκάκια καὶ τὸ Φρούριον καὶ καταλήγοντα εἰς τὸν βόρειον λιμένα τῆς Ἐπάνω Σκάλας, καὶ διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὴν ὕδρευσιν καὶ τὸ ὁδικὸν δίκτυον τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ διὰ ν’ ἀξιοποιήσῃ τὰς θερμοπηγάς του τοῦ κόλπου Γέρας. Ἐπιβάλλεται ἐπίσης ἡ διαφήμισις ἐκ μέρους τοῦ Ε.Ο.Τ. τῶν τουριστικῶν προσόντων. Ἐνῷ δὲ ἡ Κυβέρνησις διέθεσε κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Τσάτσου 18.000.000 εἰς δύο μόνον διαφημιστικὰ γραφεῖα τοῦ ἐξωτερικοῦ, οὐδεμίαν διαφήμισιν ἀντελήφθημεν. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, ὀφείλω νὰ ἐπισημάνω καὶ νὰ τονίσω τὰ τουριστικὰ προσόντα τῆς νήσου Λήμνου, ἡ ὁποία ἔχει νὰ ἐμφανίσῃ καὶ ἀρχαιότητας ἀξιολόγους, ὅπως τὴν Παλαιόπολιν μὲ τὰς ἀποκαλυφθείσας ὑπογείους στοάς της, μὲ τὰ νομίσματα τῆς ὁμηρικῆς ἐποχῆς. Ἀλλὰ καὶ φρούριον μεσαιωνικῆς ἐποχῆς καὶ πλῆρες ἀρχαιολογικὸν μουσεῖον, ὡς ἐπίσης καὶ ἰαματικὰς πηγάς, τοὺς ὡραίους κόλπους Μούδρου καὶ Λήμνου. Πρὸ παντὸς ἔχει τὸ καλλίτερον κλῖμα τοῦ κόσμου ὅπως ἀνέγραψε τὸ Ἀμερικανικὸν περιοδικὸν Λάϊφ. Ἐπιβάλλεται ὅθεν νὰ ἐνισχυθῇ τουριστικῶς καὶ ἡ Λῆμνος διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ ὁδικοῦ δικτύου διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Μιρέγκας πρὸς προσέγγισιν τῶν πλοίων εἰς τὴν ἀποβάθραν, διὰ τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν Κοινοτήτων πρὸς ἀνάπτυξιν πρωτοβουλίας τουριστικῆς ἀναπτύξεως ἑκάστης περιοχῆς.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κοντογιαννόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§29Ν. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀναφερθῶ γενικώτερον μὲν εἰς τὸν τουρισμόν, ἀλλὰ εἰδικώτερον εἰς τὸν τουρισμὸν τῆς περιφερείας μου καὶ ἀκόμη περισσότερον, διότι ἡ περιοχὴ τοῦ Νομοῦ Ἠλείας ἔχει ἕνα τεράστιον φυσικὸν προνόμιον νὰ περιλαμβάνῃ εἰς τὰ ὅριά της ἰαματικὰς πηγὰς καὶ λουτροπόλεις, τὴν Κυλλήνην καὶ τοῦ Καϊάφα, διεθνοῦς προβολῆς, αἱ ὁποῖαι δέχονται κατὰ χιλιάδας ἀσθενεῖς ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Ἀκόμη δὲ περισσότερον διότι ὁ Νομὸς Ἠλείας, ἔχει τὸ μέγα προνόμιον νὰ περικλείῃ ἐντὸς τῶν ὁρίων του τὴν Ἀρχαίαν Ὀλυμπίαν τὸν Ναὸν τοῦ Ἐπικουρείου Ἀπόλλωνος καὶ τὴν ἀρχαίαν Ἤλιδα. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ μειώσω τὰς ἄλλας τουριστικὰς περιοχὰς τῆς χώρας, αἱ ὁποῖαι πράγματι καὶ αὐταὶ περιβάλλονται ἀπὸ φυσικὰς καλλονὰς καὶ ἔχουν καὶ ἀρχαιολογικὴν σημασίαν καὶ τὰς ὁποίας μὲ ποιητικὴν ἔξαρσιν δεδικαιολογημένως ὕμνησαν ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Νομίζω ἐν τούτοις καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν τοῦτο οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἰαματικαὶ καὶ θεραπευτικαὶ πηγαὶ ὅπως τῆς Κυλλήνης, τοῦ Καϊάφα καὶ ἡ Ἀρχαία Ὀλυμπία δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰς ἄλλας αὐτὰς τουριστικὰς περιοχὰς τῆς χώρας καὶ εἶναι ὡς ἐκ τούτου ἀπολύτως δικαία ἡ ἀξίωσίς μας ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ τὸν τουρισμὸν νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὴν ἔτι μεγαλυτέραν τουριστικὴν των ἀξιοποίησιν πρὸς ἐθνικὸν μας ὄφελος, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον οἰκονομικόν. Αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ τῆς Κυλλήνης, περιβάλλονται ἀπὸ 2 χιλιάδες στρέμματα περιφραγμένου χώρου, χίλια ἕτερα στρέμματα εἶναι αἰωνόβια εὐκάλυπτα, λεῦκες, πεῦκα καὶ 500 στρέμματα ὀπωροφόρα δένδρα καὶ καλλιεργήσιμα. Ἐπειδὴ δὲ εὑρίσκεται πλησίον ὁ φυσικὸς λιμὴν τῆς Γλαρέτζας μὲ μίαν ὡραιοτάτην πλὰζ ἔχει ἱδρυθῆ κέντρον παραθεριστῶν κατασκηνώσεως, εἰς τὸ ὁποῖον προσέρχονται ἐτησίως 4.000 καὶ πλέον τουρίσται καὶ ἐὰν ὑπῆρχον αἱ κατάλληλοι ἐγκαταστάσεις ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς θὰ ἦτο ἀσφαλῶς πολὺ μεγαλύτερος. Δυστυχῶς δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν τεράστιον αὐτὸν ἀριθμὸν τῆς τουριστικῆς κινήσεως, διότι τὰ ξενοδοχειακὰ μέσα δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ τῶν τουριστῶν. Εἰδικώτερον εἰς τὰς ἰαματικὰς πηγὰς Κυλλήνης ὑπάρχουν 3 προπολεμικὰ ξενοδοχεῖα, τὰ ὁποῖα διαθέτουν μόνον 250 περίπου κλίνας. Ἡ αὐτὴ περίπου κατάστασις ἰσχύει καὶ διὰ τὴν Λουτρόπολιν Καϊάφα εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν 4 ξενοδοχεῖα μὲ ἀριθμὸν 500 κλινῶν. Καὶ θὰ παρεκάλουν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὸν κ. Ὑπουργὸν Προεδρίας Κυβερνήσεως, ὅπως αἱ δύο αὐταὶ λουτροπόλεις εἴτε ὑπαχθοῦν εἰς ἐκμετάλλευσιν δυνάμει ἐκμισθώσεως, εἴτε ἀπὸ τὸν τουρισμὸν ἱδρυθοῦν τὸ συντομώτερον καὶ ἄλλα ξενοδοχεῖα ὅπως ἐπίσης γίνῃ ἀμέσως ἀνακαινισμὸς δι’ ὅλων τῶν συγχρόνων μέσων τῶν ὑδροθεραπευτηρίων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν λουομένων. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχον τὰ ξενοδοχειακὰ μέσα εἰς μεγαλύτερον βαθμὸν εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν προσερχομένων καὶ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὰς δύο αὐτὰς λουτροπόλεις θὰ ἦτο πολὺ μεγαλύτερος. Ἔχω σημειώσει τὴν παρατηρηθεῖσαν κατὰ τὸ ἔτος 1961 τουριστικὴν κίνησιν εἰς τὴν λουτρόπολιν τῆς Κυλλήνης. Ἐσημειώθησαν εἰς τὸν παραθεριστικὸν χῶρον 160.000 διανυκτερεύσεις, εἰς δὲ τὸν Καϊάφα 6.900 ἄτομα μὲ 130.000 διανυκτερεύσεις. Δηλαδὴ ἔχομεν σύνολον διανυκτερεύσεων εἰς τὰς δύο αὐτὰς λουτροπόλεις 290.000. Ἐὰν τώρα συγκρίνωμεν τὸν συνολικὸν ἀριθμὸν τῶν διανυκτερεύσεων τουριστικῆς κινήσεως εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν, ὅστις εἶναι 1.800.000 διανυκτερεύσεις, θὰ ἴδωμεν, ὅτι αἱ δύο αὐταὶ λουτροπόλεις καλύπτουν τὸ 16% τῶν διανυκτερεύσεων ὁλοκλήρου τῆς χώρας. Καθίσταται συνεπῶς ἀναγκαῖον ὅπως τὸ συντομώτερον ἀνεγερθοῦν ξενοδοχεῖα Αʹ, Βʹ κλάσεως ἀλλὰ καὶ Γʹ κλάσεως διὰ τὰ πτωχὰ βαλάντια, ὥστε νὰ καλυφθοῦν πλήρως αἱ τουριστικαὶ καὶ θεραπευτικαὶ ἀνάγκαι. Πρέπει δὲ νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αἱ δύο αὐταὶ λουτροπόλεις οὐδὲν παθητικὸν ἐνεφάνισαν μέχρι σήμερον, ἀντιθέτως δὲ παρουσιάζουν ἐνεργητικὸν ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν ἐτησίως καθαρῶν κερδῶν. Ἐὰν λάβωμεν ὡς βάσιν τὸ προηγούμενον αὐτὸ τῆς χρονικῆς περιόδου τοῦ 1961 θὰ εἶναι δυνατὸν διατιθεμένου τοῦ καθαροῦ αὐτοῦ κέρδους κατὰ τὸ ἔτος 1962 νὰ συμπληρωθοῦν αἱ σήμερον ὑφιστάμεναι λουτρικαὶ ἐγκαταστάσεις εἰς τὰς δύο αὐτὰς λουτροπόλεις μέχρις ὅτου ἀναγερθοῦν καὶ λειτουργήσουν ἱκανοποιητικῶς τὰ ἀπαραίτητα ξενοδοχεῖα ὡς ἀνέφερον ἀνωτέρω. Ἀλλὰ πέραν ὅλων αὐτῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀρχαιολογικὴ ἀξία τῆς Ἀρχαίας Ὀλυμπίας εἶναι παγκοσμίως γνωστὴ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ ἐπιθυμία πολλῶν ξένων ἐπιστημόνων καὶ μεγιστάνων ἀκόμη τοῦ πλούτου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀφήνουν νὰ παρέλθῃ ἡμέρα διὰ νὰ προσέλθουν ἀπὸ τὰ πέρατα τοῦ κόσμου διὰ νὰ ἐπισκεφθοῦν τὴν ἀρχαίαν Ὀλυμπίαν νὰ ἀναζητήσουν εἰς αὐτὴν τὸν Ἡρόδοτον καὶ τὸν Ξενοφῶντα, τοὺς θεοὺς τοῦ Ὀλύμπου ζωντανεμένους εἰς τὴν σκέψιν των ἀπὸ τὴν βριθεῖσαν μελέτην καὶ γνῶσιν μύθων καὶ θρύλων. Καὶ ὑπῆρξαν πράγματι ἄτομα τὰ ὁποῖα ὅταν ἔφθασαν εἰς τὴν Ἀρχαίαν Ὀλυμπίαν εὑρέθησαν εἰς μίαν ἔκστασιν ὥστε μὲ κατάνυξιν καὶ δέος νοερῶς, πρὸ τῶν ἀρχαίων μνημείων καὶ ἐρειπίων, ἐφαντάζοντο τὸν Ἡρόδοτον ἀναγινώσκοντα τὴν ἱστορίαν του μὲ ἀκροατὴν τὸν νεαρὸν τότε Θουκυδίδην. Ἀκόμη καὶ ὁ Ξενοφῶν ἔγραψε τὰ περίφημα συγγράμματά του στρατιωτικά, πολιτικὰ καὶ φιλοσοφικὰ καὶ μάλιστα λέγεται, ὅτι διέμενεν ἐκεῖ μονίμως ζῶν βίον ἀγροτικὸν καὶ ὄλβιον καὶ ὅτι ὅταν τοῦ ἀνηγγέλθη ὁ θάνατος τοῦ υἱοῦ του εἰς μίαν μάχην ἐνῷ ἔθυε ἐπὶ τοῦ βωμοῦ τοῦ Διὸς εἶπε τὸ ἀθάνατον ἐκεῖνον «ἐγνώριζον ὅτι ἔτεκα θνητόν». Ὅταν ἀκόμη εἰς τὴν ἀρχαίαν Ὀλυμπίαν ἐξακολουθῇ νὰ πλανᾶται καὶ νὰ ὑφίσταται ζωντανὴ ἡ Ὀλυμπιακὴ ἰδέα, ἡ ὁποία ἑκάστοτε μεταφέρεται μὲ τὸ Ὀλυμπιακὸν Φῶς τὸ ἀνέσπερον καὶ ἐλπιδοφόρον καὶ εἰρηνοφόρον εἰς ὅλον τὸν κόσμον διὰ νὰ φωτίσῃ τὰς διανοίας καὶ τὰς ψυχὰς ὅλων τῶν λαῶν τῆς Γῆς καὶ διὰ νὰ μεταλαμπαδεύσῃ ἀκόμη καὶ τὸν ἑλληνοχριστιανόν μας πολιτισμὸν μέσα εἰς τὰ νάματα τοῦ ὁποίου ἔχει πλέον καὶ ἡ Ὀλυμπιακὴ ἰδέα ἀναβαπτισθῆ καὶ ὅταν ἡ ἱερὰ αὐτὴ γῆ εἰς τὴν ὁποίαν ἐλατρεύθη κατ’ ἐξοχὴν ὁ Ζεὺς ἔχει εἰς τοὺς κόλπους της τὸ ἄγαλμα τοῦ Ἑρμοῦ καὶ τὸ Ὀλυμπιακὸν κάλλος καὶ τὴν ἁπαλότητα τοῦ κλίματος καὶ τοῦ τοπίου νομίζω, ὅτι ἡ Ἀρχαία Ὀλυμπία ἀξίζει νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς τοῦτο θὰ παρακαλέσω ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς ὅπως μοῦ ἐπιτρέψουν διὰ τὴν Ἀρχαίαν Ὀλυμπίαν νὰ διεκδικήσῃ τὴν ἵδρυσιν Ὀλυμπιακοῦ Σταδίου, διότι ἐκεῖ εἶναι καὶ ζῇ ἡ Ὀλυμπιακὴ ἰδέα ἡ κοιτὶς τοῦ Ὀλυμπιακοῦ πνεύματος καὶ ἡ φυσική του θέσις. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Πανπελοποννησιακοῦ Συνεδρίου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀλλὰ θὰ ἐπικαλεσθῶ κάτι σημαντικώτερον τὴν εἰσήγησιν τῆς διεθνοῦς ὀργανώσεως «ΦΑΩ», ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸν ΟΗΕ καὶ ἡ ὁποία εἰς τὴν εἰσήγησίν της προτείνει τὴν ἵδρυσιν Ὀλυμπιακοῦ Σταδίου εἰς τὴν Ἀρχαίαν Ὀλυμπίαν ὄχι μόνον διὰ τὴν ἰδικήν μας χώραν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλας τὰς ἄλλας χώρας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευάσουν Ὀλυμπιακὰ Στάδια. Προτείνει καὶ νὰ ἀναγερθοῦν εἰς τὴν Ἀρχαίαν Ὀλυμπίαν κτίσματα, οὕτως ὥστε εἰς τοὺς ἑκάστοτε ἀγῶνας νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ στεγάζωνται 130.000 περίπου ἄτομα. Εἶναι δὲ ἐπίσης δυνατὸν ὁλόκληρος ἡ Πελοπόννησος μὲ τοὺς φιλόξενους κατοίκους καὶ μὲ τὰ ξενοδοχεῖα, τὰ ὁποῖα διαθέτει νὰ φιλοξενήσῃ 500.000 καὶ πλέον ἀτόμων. Μὲ τὸ ἤδη ὑφιστάμενον εἰς ἀρίστην κατάστασιν ὁδικὸν δίκτυον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσέλθῃ καὶ ὁ πλέον καθυστερημένος ἐπισκέπτης διὰ νὰ παρακολουθήσῃ τοὺς Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας. Τοῦτο θὰ ἱκανοποιήσῃ ὄχι μόνον ἡμᾶς τοὺς Πελοποννησίους, ἀλλὰ θὰ ἱκανοποιήσῃ ἕνα παγκόσμιον αἴτημα ὡς ἄλλωστε ἀναφέρεται καὶ εἰς τὴν εἰσήγησιν τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν προανέφερον. Ἡ ἁπαλότης, ἡ γλυκεῖα φύσις καὶ ἡ μαγεία τοῦ τοπίου, συνηγορεῖ διὰ τὴν ἀνέγερσιν Ἀκαδημίας Ἀρχαιολογικῶν Σπουδῶν. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο ἄρτιον τὸ ἔργον, ἐὰν δὲν συνεπληροῦτο καὶ μὲ τὸ Ὀλυμπιακὸν Στάδιον. Πρέπει νὰ συγκινήσῃ ὅλον τὸν κόσμον ἡ εὐγενὴς καρδιὰ τοῦ Κουμπερτέν, ἡ ὁποία συνεχῶς εὑρίσκεται καὶ πάλλει εἰς τὸν ἱερὸν χῶρον τῆς Ὀλυμπίας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω, ὅτι ἐκτὸς τῶν ξενοδοχειακῶν ἀνέσεων, τὰς ὁποίας παρέχει τὸ λειτουργοῦν ἐκεῖ ξενοδοχεῖον τῶν ΣΠΑΠ, πρέπει συντόμως νὰ αὐξηθοῦν τὰ ξενοδοχεῖα δι’ ὅλας τὰς τάξεις καὶ δι’ ὅλα τὰ βαλάντια. Ἐπίσης, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἐκεῖ ἕνα ψυχαγωγικὸν κέντρον. Οἱ τουρίσται, οἱ ὁποῖοι ἐπισκέπτονται τὰς ἀρχαιότητας τῆς Ὀλυμπίας, τὰς Λουτροπόλεις τῆς Κυλλήνης καὶ Καϊάφα, θὰ πρέπει νὰ ἔχουν εἰς τὴν διάθεσίν των 5–10 ἡμέρας. Συνεπῶς, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ ἕνα κέντρον ψυχαγωγίας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπὸ τοπικὴν ἐφημερίδα πόσοι τουρίσται διῆλθον ἀπὸ τὴν Ὀλυμπίαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα. Σᾶς ἀναφέρω μερικὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ἡ τοπικὴ ἐφημερὶς «Πατρὶς» Πύργου. «Ὡς μᾶς ἐγνώρισεν ἡ τουριστική μας ἀστυνομία, οἱ ἀφιχθέντες Γερμανοὶ ὑπερέβησαν τὰς πέντε χιλιάδας, ὁσημέραι δὲ διογκοῦται ἱκανοποιητικῶς ἡ ἄφιξις Ἀγγλοσαξώνων, οἵτινες, ὡς συνήθως, ἐπισκέπτονται τὴν Ἑλλάδα κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχήν. Οὕτω προχθὲς ἀφίχθησαν ὑπὲρ 500 Ἄγγλοι ἐκ Λονδίνου μέσῳ Κατακώλου. Ὡσαύτως εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τῶν ΣΠΑΠ κατ’ αὐτὰς φιλοξενεῖται πλῆθος διεθνοῦς ἐκλεκτοῦ κόσμου κορυφαῖοι διανοούμενοι, Γερμανοὶ κεφαλαιοῦχοι, Ἀμερικανοὶ τραπεζῖτες καὶ καλλιτέχνες Ἑλβετοὶ καὶ ἄλλοι παράγοντες τῆς διεθνοῦς κοσμικῆς ζωῆς. Ἀφίκετο προσφάτως ἐνταῦθα ὁ διεθνοῦς φήμης Ἑλβετὸς μουσικοσυνθέτης Ἀντριάγε, καθηγητὴς τῆς μουσικῆς εἰς τὸ Ἐθνικὸν Ὠδεῖον τῆς μουσικῆς τῆς Ἑλβετίας ὁμοῦ μετὰ τῆς καθηγητρίας συζύγου του Ροζμαρί, ἱδρυτρίας ἐθνικῆς σχολῆς χοροῦ μπαλέττου καὶ θεάτρου καὶ κορυφαίας θεατροκριτικοῦ. Ὡσαύτως ἀφίκετο μετὰ τῆς συζύγου του καὶ τῶν τέκνων του ὁ γνωστὸς Γάλλος μηχανολόγος καὶ διευθυντὴς τῶν ἐργοστασίων Σαὶντ–Ἐτιὲν τῆς Γαλλίας Ὀττὸ Ζουὼ ὡς καὶ ὁ πολιτικὸς ἀρθρογράφος τῆς μεγάλης Παρισινῆς ἐφημερίδος «Λὲ Μόντ» μετὰ ἑτέρων Γάλλων διανοουμένων ἐν οἷς ὁ Γραμματολόγος Ἑλληνιστὴς δ)ρ Πὼλ Πινώ. Πολυάριθμοι Ἀμερικανοὶ διανοούμενοι ἐπεσκέφθησαν προσφάτως τὴν πόλιν μας, ἐν οἷς ὁμάδες τινὲς ἀρχαιολόγων καὶ τεχνητῶν τοῦ τμήματος ἀρχαιολογίας τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας τῶν ΗΠΑ. Πολλοὶ ἐξ ἄλλου μελετηταὶ ἀφικνοῦνται ἐνταῦθα καθημερινῶς μὲ παραμονὴν 3–4 ἡμερῶν πρὸς μελέτην τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου μας, ὡς ὁ Ἄγγλος καθηγητὴς τῆς Βυζαντινολογίας τοῦ πανεπιστημίου τοῦ Καίμπριτζ δ)ρ Σμάϊλερ, ὁ Καναδὸς ὀρυκτολόγος Πὼλ Σαντέρ, ἡ Ἀγγλὶς κοσμικογράφος Ἔλσα Μουράϊ μετὰ τοῦ Ἰνδοῦ φιλοσόφου Ἀχμπάϊα καὶ ἡ μεγάλη κωμωδιογράφος τῆς Ἀγγλίας Μπρούα». Δηλαδὴ προσωπικότητες τεραστίου κύρους ἐπεσκέφθησαν τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα τοὺς ἀρχαιολογικοὺς χώρους καὶ γενικὰ τὴν περιφέρειαν τῆς Ὀλυμπίαν καὶ δυστυχῶς ὅμως δὲν ὑπάρχει ἀκόμη ἐκεῖ ἕνα ἀπαραίτητον ψυχαγωγικὸν κέντρον. Ἀναφέρω ἐπίσης τὰ ἐκτὸς τῆς περιφερείας. Ὀφείλω νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τοῦ Σώματος ὅτι πρὸ μηνῶν αἱ Ἠλειακαὶ ἀκταὶ ἐγένοντο ἀντικείμενον σοβαρωτάτης συζητήσεως ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι μία Γερμανικὴ Ἑταιρεία —ΝΤΑΓΚΟ— ἐπιθυμεῖ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ χώρου ἀπὸ Κατακώλου μέχρι Καϊάφα, διὰ νὰ ἀνεγείρῃ ἐκεῖ ξενοδοχεῖα. Τὴν πρότασιν αὐτὴν ἐδημοσίευσαν αἱ τοπικαὶ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐδημοσίευσαν καὶ μίαν ἐπιστολὴν τῆς Ἑταιρείας πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Φρονῶ, ὅτι θὰ πρέπει νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, δεδομένου, ὅτι συνάδελφος ἀνησυχήσας ἐκ τῶν δημοσιευθεισῶν πληροφοριῶν μὴ τυχὸν ἡ Γερμανικὴ αὐτὴ Ἑταιρεία ἐξαγοράσει τὴν περιοχὴν αὐτήν, κατέθεσε σχετικὴν ἐρώτησιν.

§30Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, διὰ τὴν ἑταιρείαν «Ντάγκο» συμβαίνει τοῦτο: Διὰ μιᾶς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε, ἀρχικῶς, πρὸς τὸν Ε.Ο.Τ. ἐν συνεχείᾳ πρὸς ἐμὲ προσωπικῶς καί, τέλος πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἔκαμε ὡρισμένας προτάσεις ἐκπληκτικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἡ ἔρευνα, τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν, ὡς ἐπεβάλετο, ὁ τουρισμὸς ἀπέδειξε τοὐλάχιστον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ σοβαρᾶς ὑποθέσεως, διότι, καίτοι κληθέντες οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἑταιρείας, δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ὀνομάσουν κἂν καὶ δὲν ἔχουν ὀνομάσει μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, ποία εἶναι ἡ περιβόητος ἑταιρεία, ἢ ποῖον τὸ γκροὺπ αὐτῶν τῶν ἑταιρειῶν, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισε νὰ διαθέσῃ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων μάρκων, πρὸς ἀξιοποίησιν τῆς ἀκτῆς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε. Θὰ πρέπει νὰ προσθέσω, ὅτι ὁ Ε.Ο.Τ. εἰδοποίησεν, ἐγκαίρως, τὸν Νομάρχην νὰ ἐκδώσῃ ἀνακοίνωσιν, γιὰ νὰ προφυλάξῃ τοὺς τυχὸν ἀφελεῖς, καίτοι ὑπεστηρίχθη, προσύμφωνα ὑπογράφονται καὶ συνεπῶς, κίνδυνος εἰς βάρος τῶν συναλλασσομένων δὲν ὑπάρχει. Κατ’ ἐμέ, κίνδυνος ὑπάρχει ἐκ τῆς νεκρώσεως τῶν ἀγρῶν, ἀπὸ ἀπόψεως καλλιεργείας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐν λόγῳ ἑταιρεία ἐμφανισθεῖσα μὲ ἀξιώσεις ἰδιαζούσης σοβαρότητος ἀπεδείχθη ἀνίκανος, νὰ κατονομάσῃ τὰς πηγὰς τῆς τεραστίας χρηματοδοτήσεως, ἑπομένως, μόνον διὰ τοῦτο, θὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι πρόκειται περὶ ὑποθέσεως, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ διαλευκανθῇ ἡ περίπτωσις. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας).

§31Ν. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν πληροφορίαν, διότι, ὡς ἀνεγράφη εἰς τὰς Ἐφημερίδας, ἡ ἐν λόγῳ ἑταιρεία προσεφέρετο νὰ καταθέσῃ ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τοῦ προσυμφώνου 10 ἑκατομ. μάρκα καὶ ἄλλα 200 ἑκατομ. μάρκα νὰ καταθέσῃ εἰς Τραπέζας διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς περιοχῆς, τὰ ὁποῖα μάρκα δὲν θὰ ἐπανεξήγοντο. Ἀκόμη μὲ τὴν ἀπάντησίν σας θὰ ἡσυχάσουν πολλοὶ ἀγρόται, οἵτινες καλοπίστως ἐπίστευσαν, ὅτι θὰ πωλήσουν τοὺς ἀγρούς των εἰς τὴν Γερμανο–Ἑλληνικὴν ἑταιρείαν «ΝΤΑΓΚΟ» καὶ ἀφήνουν τούτους ἀκαλλιεργήτους. Τερματίζων, παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἐνδιαφερθῇ προσωπικῶς διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν Λουτρῶν Κυλλήνης καὶ Καϊάφα, ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν Ἱερὰν Ἄλτιν καὶ πρὸ παντὸς ἱκανοποιήσῃ τὸ παγκόσμιον πλέον αἴτημα νὰ ἱδρυθῇ εἰς Ὀλυμπίαν τὸ Ὀλυμπιακὸν Στάδιον καὶ ἡ Ἀκαδημία Ὀλυμπιακῶν Σπουδῶν. Νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι θὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίαν τεραστίας ἐθνικῆς καὶ οἰκονομικῆς σημασίας, οὐχὶ ἐπὶ τῶν Ἠλείων τῆς Πελοποννήσου, ἀλλ’ εἰς ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος καὶ τὸν κόσμον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοχαρίδης, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών, διαγράφεται. Ἡ κ. Μ. Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον.

§33Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τὸ πρόβλημα τῆς τουριστικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας μας εἶναι πολυσύνθετον. Δὲν εἶναι μόνον, πρόβλημα κατασκευῆς ξενοδοχείων, ἀλλὰ καὶ συγκοινωνιακόν, κατασκευῆς ὁδικῶν δικτύων, συντονισμοῦ τῶν συγκοινωνιακῶν μέσων διατιμήσεώς των, λόγῳ τουριστικῆς ἀναπτύξεως, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον ἐκπολιτιστικῆς ἀναπτύξεως καὶ ὀργανώσεως τῆς ψυχαγωγίας τῶν τουριστῶν κλπ. Δι’ αὐτὸ θὰ περιορισθῶ, λόγῳ τοῦ χρονικοῦ περιορισμοῦ εἰς τὸ νὰ θίξω ὡρισμένας μόνον πτυχὰς τοῦ προβλήματος αὐτοῦ. Ἐν πρώτοις ἐπιθυμῶ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐπὶ 3½ χρόνια εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν δὲν ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἕνα πρόγραμμα τουριστικῆς πολιτικῆς, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ περιελαμβάνετο μία χρονικὴ κλιμάκωσις τῆς δραστηριότητος τῆς Πολιτείας μὲ ἱεράρχησιν τῶν ἔργων κατὰ περιφερείας καὶ τομεῖς διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς χώρας. Ἕνα τέτοιο πρόγραμμα δὲν εἴδομεν μέχρι σήμερον. Ἀντὶ τούτου, εἴδομεν νὰ παρελαύνουν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τρεῖς νόμοι μόνον κατὰ τὸ 1960, οἱ ὁποῖοι ἀφεώρουν εἰς ζητήματα μεταμορφώσεων τοῦ Ε.Ο.Τ. Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν νόμων αὐτῶν κατέτεινεν εἰς τὴν θέσπισιν ἀπαλλαγῶν ἀπὸ δεσμεύσεις τῶν κανόνων τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ, εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς δημιουργίας ἑνὸς συγκεντρωτικοῦ συστήματος τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ε.Ο.Τ., καθ’ ὅ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον μετεβάλλετο ἁπλῶς εἰς γνωμοδοτικὸν τοιοῦτον. Ὁ συγκεντρωτισμὸς αὐτὸς ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ καθορίσῃ μίαν δυαδικὴν Μοναρχίαν. Ἡ δυαδικὴ Μοναρχία, ἀφορᾷ τὸν προκάτοχον τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τὸν Γενικὸν Γραμματέα Τουρισμοῦ. Τὸν συγκεντρωτισμὸν αὐτὸν δὲν τὸν ἐπεσήμανα μόνον ἐγώ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ἁρμόδιοι. Ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ κ. Πεσμαζόγλου: «Αἱ ὑπηρεσίαι κινοῦνται ὑπὸ συγκεντρωτικὸν σύστημα, ἐξαρτώμενον ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὸν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ε.Ο.Τ.». Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ τέως συμβούλου τοῦ Ε.Ο.Τ. κ. Κουραφάλου, ἡ ὁποία λέγει: «... Εἶναι ἀδικαιολόγητον καὶ ἀπαράδεκτον γεγονός, τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ὡς κυρίαρχον καὶ ἀποφασιστικὸν ὄργανον νὰ μὴ λαμβάνῃ γνῶσιν οὐδ’ ἁπλῶς νὰ πληροφορῆται περὶ τῶν συσκέψεων, συζητήσεων, ὁδηγιῶν καὶ ἀποφάσεων μεταξὺ τῶν κ.κ. Προέδρου καὶ Γενικοῦ Γραμματέως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπισήμων καὶ προσωπικοτήτων καθὼς καὶ τῶν διαπραγματεύσεων μεταξὺ Ε.Ο.Τ. καὶ ξένων ἀποστολῶν καὶ ἐπιχειρήσεων...». Ἀλλ’ ἐκτὸς ὅλων αὐτῶν ὁ Ε.Ο.Τ. μὲ τὰς ἀλλεπαλλήλους μεταμορφώσεις του ἔγινεν ἕνας «ὑδροκέφαλος ἐπιχειρηματίας» κατὰ τὸν κ. Πεσματζόγλου, ὁ ὁποῖος κατεσκεύαζε ξενοδοχεῖα μόνος ἢ ἀνέθετε τὴν κατασκευὴν τούτων εἰς ἐργολάβους ἀκόμη δὲ καὶ δι’ αὐτεπιστασίας. Ἔτσι ὁ Ε.Ο.Τ. δὲν ἦτο οὔτε ἰδιωτικὴ ἑταιρεία οὔτε δημοσία ἐπιχείρησις, ἀλλ’ ἰδιότυπος ἐπιχειρηματίας. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ γίνουν τεράστιαι ὑπερβάσεις ἐπὶ τῶν κατασκευασθέντων αὐτῶν ἔργων. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν παρακάτω κατάστασιν ἐκτελεσθέντων ἔργων ποὺ παρουσίασαν ὑπερβάσεις σοβαρὰς καὶ ἐνδεικτικάς. Τὴν δανείζομαι ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν Κουραφάλου, τέως Συμβούλου τοῦ Ε.Ο.Τ., ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ πολυγραφηθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς τὸ Σῶμα ὡς περιέχουσα πολύτιμα στοιχεῖα διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Ε.Ο.Τ. 1) Ἔργα διαμορφώσεως Παλαμηδίου ὑπέρβασις 186%, προϋπελογίσθησαν εἰς 377.000, ἀνῆλθον εἰς 705.000. 2) Διαμόρφωσις χώρου Μικροῦ Καβουρίου 170%, προϋπελογίσθησαν εἰς 394.000, ἀνῆλθον εἰς 662.000. 3) Ἐξωραϊστικὰ ἔργα ξενοδοχείου Ναυπλίου, ὑπέρβασις 146%, προϋπελογίσθησαν εἰς 732.000, ἀνῆλθον εἰς 1.077.000. 4) Ὕδρευσις τουριστικοῦ περιπτέρου Παλαιᾶς Κορίνθου, ὑπέρβασις 77%, προϋπελογίσθησαν εἰς 85.000, ἐσημείωσαν ὑπέρβασιν 65.000. 5) Προσθήκη ξενοδοχείου Ναυπλίου, ὑπέρβασις 62%, προϋπελογίσθησαν εἰς 3.898.000, ὑπέρβασις 2.378.000. 6) Πλὰζ Βουλιαγμένης 63%, ἀρχικῶς δραχ. 2.068.000, ὑπέρβασις 7.280.000. Δὲν θὰ ἀναφέρω, τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς προϋπελογίσθη εἰς 27 ἑκατομμύρια, ἔφθασεν εἰς τὰ 65 ἑκατομμύρια καὶ ἴσως ἔχει περάσει καὶ τὰ 100 ἑκατομμύρια, ὅπως ψιθυρίζεται. Δυστυχῶς δὲν ἔχω ἀκριβῆ στοιχεῖα. Λέγεται, ὅτι μαζὶ μὲ τὴν διαρρύθμισιν τῶν γύρω χώρων τοῦ δρυμοῦ κλπ. θὰ φθάσῃ τὰ 200 ἑκατομμύρια. Ὅ,τι ἀναφέρω εἶναι ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ συμβούλου τοῦ Ε.Ο.Τ. κ. Κουραφάλου. Περαιτέρω, ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κουραφάλου ἀναφέρει τὴν ἐκτέλεσιν 50 ἔργων μὲ μεγάλην ὑπέρβασιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δὲν ὑπῆρχεν ἐπαρκὴς ἔλεγχος καὶ ἐπίβλεψις ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων τοῦ τουρισμοῦ. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἔλεγχος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθοῦν πολλὰ λάθη. Ὅπως ἔγιναν λάθη κατὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ξενοδοχείου Κερκύρας, τῆς ἐκθεμελιώσεως τοῦ ξενοδοχείου Σκύρου ποὺ ὁ προστατευτικός του τοῖχος ἐκόστισεν ἕνα ἑκατομμύριον, διὰ τὰ ἔπιπλα τῶν ξενοδοχείων Τσαγκαράδας καὶ Ἄνδρου κλπ. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἔγιναν, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἁρμοδία ὑπηρεσία, ἡ ὁποία νὰ καταρτίζῃ τὰς μελέτας καὶ νὰ παρακολουθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συμβάσεων. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀσυδοσία τοῦ Ε.Ο.Τ. ἔβλαψε καὶ τὸν Τουρισμόν, ἀλλὰ καὶ τοὺς φορολογουμένους Ἕλληνας. Ἰδοὺ τὶ ἀναφέρει ἐν προκειμένῳ, εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Γεν. Λογιστηρίου κ. Δαλαμάγκας: «... Ἐκ τῆς ἀσκήσεως τῶν καθηκόντων ἡμῶν ὡς μελῶν τοῦ Δ. Σ. τοῦ Ε.Ο.Τ. κατ’ ἐπανάληψιν διεπιστώθη οὐ μόνον διὰ τὸν πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῶν καθηκόντων του χρόνον, ἀλλὰ καὶ μετ’ αὐτόν, ὅτι ὁ οἰκονομικὸς προγραμματισμὸς τῶν ἐγκρινομένων νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργων κατὰ πολὺ ἀφίστατο τοῦ πραγματικοῦ των κόστους...». Ἀλλά, ἐκτὸς αὐτῶν τῶν ὑπερβάσεων, μποροῦμε νὰ διαπιστώσουμε, ὅτι, καὶ τώρα γίνονται ὑπερβάσεις καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ὑπερξενοδοχεῖον Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον ἐθεμελιώθη εἰς χῶρον ἀκατάλληλον καὶ ἀμμώδη καὶ ἔχουν ἐξοδευθῆ διὰ τὴν θεμελίωσίν του πλέον τῶν 3 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐπίσης, διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ξενοδοχείου Κομοτινῆς, ἐπελέγη τόπος βαλτώδης, τελείως ἀκατάλληλος διὰ ξενοδοχεῖον κλπ. Ἀποτέλεσμα, ἀκόμη, ἀποτυχίας εἰς τὴν τουριστικὴν πολιτικὴν εἶναι ὅσα τελευταίως βλέπω εἰς τὸν Τύπον: Ὅτι βγαίνουν εἰς πλειστηριασμὸν τὰ ξενοδοχεῖα τῆς Ρόδου. Ἀλλὰ πέραν ὅλων αὐτῶν, ὁ Ε.Ο.Τ. γίνεται σήμερον καὶ πλοιοκτήτης ἔναντι τῶν Ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων. Παρήγγειλε τρία πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κἂν ἐκσυγχρονισμένα, ὅπως ἀναφέρει ἔγκριτον ναυτικὸν περιοδικόν. Δὲν γνωρίζω ἂν θὰ γίνῃ καὶ ἐφοπλιστής, μετὰ τὰ ἐλλείμματα τοῦ ἐνοικιασμένου πλοίου «Σεμίραμις» ποὺ ἀνῆλθον σὲ 1 ἑκατομμύριο τὸ χρόνο, ὡς πληροφοροῦμαι. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναφερθῶ δι’ ὀλίγων καὶ διὰ τὰς Ἀθήνας. Εἰδικώτερον δὲ διὰ τὴν δευτέραν περιφέρειαν Ἀθηνῶν. Διὰ τὰς Ἀθήνας ἔχουν διατεθῆ πολλὰ ποσὰ εἰς ἔργα βιτρίνας. Ἂς ἀφήσωμεν τὴν Ὁμόνοιαν, τὸ συντριβάνι ποὺ μοιάζει μὲ δίσκον κολύβων καὶ μὲ τὰς κυλιομένας κλίμακας, ἀχρήστους διὰ τὸ ἐλάχιστον βάθος τοῦ ἔργου, ἀκόμη καὶ τὰ ἔργα τοῦ Λυκαβηττοῦ, τὰ ὁποῖα κατεκρίθησαν τόσον πολὺ ἀπὸ ὅλους τοὺς ἁρμοδίους ἀρχιτέκτονας καὶ καλλιτέχνας καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν γιὰ μένα τὸν φερετζὲ τῆς Ζαφειρίτσας ποὺ ἡ Κυβέρνησις ἐπαγγέλλεται νὰ κάμῃ «χρυσοΰφαντον», ἐγὼ δὲ ἔχω τὴν ταπεινὴν γνώμην, ὅτι θὰ εἶναι ἁπλῶς «παρδαλός». Ἔχω τὴν γνώμην, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ τὰ ἐκτελούμενα εἰς διάμετρον 2.000 μέτρων δὲν ἀποτελοῦν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῶν Ἀθηνῶν. Αἱ Ἀθῆναι συμπεριλαμβάνουν σήμερον ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον καὶ οἱ ξένοι τουρίσται δὲν περιορίζονται εἰς τὸν χῶρον τῶν δύο αὐτῶν χιλιομέτρων, ἀλλ’ ἐπισκέπτονται ὁλόκληρον τὴν περιοχὴν Ἀθηνῶν καὶ βλέπουν τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν. Ἡ δὲ κατάστασις εἶναι ἀπαράδεκτος. Δρόμοι γεμᾶτοι λάσπες καὶ σκόνες, δρόμοι κατεστραμμένοι, πλῆθος ρευμάτων ἀκαλύπτων, γεμάτων ἀκαθαρσίας, σωρεία μικρόσπιτων, μικροκαλυβιῶν, ἀτάκτως τοποθετημένων. Συνοικίες χωρὶς ἕνα κῆπον ἢ μίαν πλατεῖαν, 250 πλατεῖαι κινδυνεύουν νὰ οἰκοπεδοποιηθοῦν εἰς τὴν περιοχὴν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, διότι οἱ Δῆμοι δὲν ἔχουν πόρους νὰ πληρώσουν τὰ ἀπαλλοτριωθέντα οἰκόπεδα καὶ τὸ Κράτος δὲν δίδει τίποτα. Χωρὶς πολεοδομικὸν σχέδιον πλῆρες, μὲ κυκλικὰς ἐξωτερικὰς λεωφόρους, μὲ ζώνας πρασίνου. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους. Καὶ ἡ Κυβέρνησις καυχᾶται διὰ τὰ λαμπρὰ τουριστικά της ἔργα καὶ βιτρίνας εἰς τὸ κέντρον της! Ἀλλὰ τὶ ἔκαμε ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸν κοινωνικὸν τουρισμόν, διὰ τὰς λαϊκὰς κατασκηνώσεις, διὰ τὸν λαϊκὸν παραθερισμόν, ἀκόμη γιὰ τὴν διευκόλυνσιν, μὲ ἠλαττωμένα εἰσιτήρια γιὰ τὴν παραμονὴν στὸ ὕπαιθρον, ἔστω τὰς ἡμέρας ἀργίας; Τὶ ἔκανε γιὰ τὰ λαϊκὰ θαλάσσια λουτρὰ τῶν ἐργαζομένων; Ἔκλεισε τὶς παραλίες καὶ ἄφησε διὰ τὸν λαὸν τὶς ἀκάθαρτες περιοχὲς τοῦ Σκαραμαγκᾶ, τοῦ Ν. Φαλήρου, ἀκόμη καὶ μέρος τοῦ Π. Φαλήρου. Γιατὶ καὶ ἡ λεγομένη λαϊκὴ πλὰζ τῆς Βουλιαγμένης εἶναι ἀπρόσιτη στοὺς μικρομισθωτοὺς καὶ τοὺς ἡμερομισθίους; Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ νοητόν, ὅτι ὁ τουρισμὸς δὲν πρέπει νὰ περιορίζῃ τὰς προσπαθείας του μόνον εἰς τὴν προσέλκυσιν ξένων τουριστῶν. Θὰ πρέπει μὲ τὴν βοήθειαν ὅλων τῶν ἄλλων ἁρμοδίων παραγόντων τῶν Ὑπουργείων Κοινωνικῆς Προνοίας, Ἐργασίας, καὶ διαφόρων συναφῶν ὀργανισμῶν νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ τουρισμοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ συμβάλῃ καὶ εἰς τὴν προσέλκυσιν τῶν ξένων. Θὰ πρέπει σχετικὰ ὁ Ε.Ο.Τ. μὲ τὴν συμβολὴν τῶν ὀργάνων αὐτοδιοικήσεως μαζὶ μὲ τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας καὶ τοὺς ἐκδρομικοὺς συλλόγους ὡς καὶ τὰς λοιπὰς ὀργανώσεις νὰ ἀξιοποιήσῃ τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις καὶ κωμοπόλεις καὶ τὰ χωρία ἀκόμη, ὅπως καὶ τὰ νησιά, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν ὁ κόσμος ὁ ἐργαζόμενος νὰ ἀποκτήσῃ λαϊκὰ θέρετρα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε τίποτε διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς λαϊκῆς ψυχαγωγίας, διὰ τὴν διευκόλυνσιν τοῦ λαοῦ, δι’ ἐκδρομάς, μὲ τὴν μείωσιν τῶν εἰσιτηρίων κλπ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, τέλος, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τέλους σήμερον ὅπου ἐξοδεύονται τεράστια ποσὰ διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς χώρας, εἶναι ἀνάγκη, λέγω, νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλήν, ὁλοκληρωμένον πρόγραμμα τουριστικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Καὶ θὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν ἐδῶ τὸ ὁλοκληρωμένον πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἔχῃ τέτοιο, διὰ νὰ δυνηθῶμεν καὶ νὰ τὸ κρίνωμεν. Ὄχι νὰ μιλῶμεν πάντοτε ἐκ τῶν ὑστέρων.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§35Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ κ. Δ. Γεωργίου, ἔχει τὸν λόγον.

§37Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἀντιλαμβάνομαι, κύριοι συνάδελφοι, πόσον μειωμένον πρέπει νὰ εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον σας ἀπὸ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως περὶ τουρισμοῦ. Καὶ θὰ παρητούμην εὐχαρίστως τοῦ λόγου μου, ἂν δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐκθέσω μερικὰς ἐνδιαφερούσας ἀπόψεις καὶ σκέψεις διὰ νὰ βοηθήσω τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν λῆψιν μέτρων βελτιώσεως πολλῶν πραγμάτων εἴς τινας περιοχάς. Ἐν πρώτοις, ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι κατὰ τὴν ἄποψίν μου ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν δημιουργίαν Βασιλικοῦ Τουρισμοῦ, κατὰ τὴν γνωστὴν θεωρίαν τῶν βασιλικῶν ἀνθρώπων. Καὶ ἡ ἀπραξία εἰς τὰ μεγάλα ξενοδοχεῖα, ὅπως τῆς Πάρνηθος, ἴσως τοῦ Μοτὲλ Λαρίσης καὶ ἄλλων, ὀφείλεται προφανῶς, εἰς τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχουν βασιλικοὶ ἄνθρωποι εἰς τὴν Εὐρώπην. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ, ἀνέφερε χθὲς τὸν ηὐξημένον ἀριθμὸν τῶν ξένων τουριστῶν καὶ εἶπεν, ὅτι αὐτὸς ὀφείλεται εἰς τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ νὰ συμφωνήσωμεν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἐταξίδευσαν τελευταίως εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Θὰ εἶναι πράγματι ηὐξημένος καὶ συνεπῶς καὶ ἡ αὔξησις τῶν ξένων τουριστῶν δὲν ὀφείλεται εἰς τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἰς τὸ παγκόσμιον σύγχρονον κοινωνικὸν φαινόμενον τῆς φυγῆς. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς ὁμιλήσω τώρα διὰ τὴν Θεσσαλίαν. Ἡ περιοχὴ αὐτὴ ἀποτελεῖ τὸν κύριον καὶ πρῶτον χῶρον ὑποδοχῆς τῶν ξένων τουριστῶν. Φθάνουν διὰ τῶν ΣΕΚ ἢ τῶν αὐτοκινήτων των ἀπὸ τὰ σύνορα. Ὅσοι ἔρχονται μὲ τοὺς ΣΕΚ ταξιδεύουν, κύριοι συνάδελφοι, μὲ ξένα ὀχήματα. Οἱ ΣΕΚ δὲν ἔχουν Ἑλληνικὰ ὀχήματα. Καὶ τὰ ξένα αὐτὰ ὀχήματα διαφημίζουν καὶ τὰς ξένας χώρας τουριστικῶς. Οἱ δι’ αὐτοκινήτων ἐρχόμενοι πάλιν, κατασκηνώνουν εἰς μίαν περιοχὴν ἀπὸ Πλαταμῶνος μέχρι Στομίου, ἡ ὁποία οὐδεμιᾶς προσοχῆς ἔτυχεν ἀπὸ τὸ Κράτος. Εἰς τὸν Πλαταμῶνα, ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία κάμνει θαύματα, ἀλλ’ ὑπάρχει ἐξοργιστικὴ ἀρρυθμία εἰς τὴν οἰκοδομήν. Εἰς τὸ Στόμιον, ἐξ ἄλλου καὶ τὴν περιοχὴν Μεσαγγάλα δὲν ἔχει γίνει καμμία πλάζ, εἰς τὸ Στόμιον δὲ ἡ θάλασσα ἐκ τῶν προσχώσεων τοῦ Πηνειοῦ ἀπεμακρύνθη καὶ οἱ κάτοικοι ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη ζητοῦν ἕνα πλωτὸν γερανὸν διὰ νὰ τὴν ἐπαναφέρουν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ. Ἐξ ἄλλου, οἱ Λαρισαῖοι ἐπὶ ἔτη ζητοῦν τὴν ὑπαγωγὴν τοῦ Πλαταμῶνος εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης, ἀλλὰ δὲν γίνεται. Εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, τόση ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἐνῷ πρὸ ὀκταετίας οἱ Λαρισαῖοι ἐταξίδευαν τὰς Κυριακὰς εἰς Πλαταμῶνα μὲ ἐκδρομικὰς ἁμαξοστοιχίας, τὰ τελευταῖα ἔτη ἢ δὲν κινοῦνται παρόμοιαι ἁμαξοστοιχίαι ἢ κινοῦνται περιοδικῶς. Καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιτρέπει τὴν δρομολόγησιν λεωφορείων τῶν ΚΤΕΛ πρὸς Πλαταμῶνα, καὶ ταλαιπωροῦνται μεγάλως 8.000 Λαρισαῖοι, τὰς Κυριακάς. Ἡ δημιουργία λαϊκῶν πλὰζ ἀπὸ Πλαταμῶνος μέχρι Στομίου, εἶναι χρέος διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ ἐβοήθει μεγάλως τὸν τουρισμόν. Καὶ κάμω ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὕρῃ τρόπον διὰ τὴν μετάβασιν καὶ ἐπιστροφὴν τῶν Λαρισαίων πρὸς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Ἁγιοκάμπου. Θὰ σᾶς ὁμιλήσω τώρα δι’ ἕνα σοβαρὸν θέμα. Διὰ τὸν Ὄλυμπον, τὴν κατοικίαν τοῦ Δωδεκαθέου. Πρὸ διετίας, πρωτοβουλίᾳ τοῦ ΓΕΣ, ἐγκατεστάθη εἰς τὸν Ὄλυμπον καὶ εἰς τὴν θέσιν Βρυσοποῦλες, (ὑψόμετρον 2.000), ἕνα τάγμα χιονοδρόμων. Καὶ ἡ περιοχὴ ἔγινε Κέντρον Ἐκπαιδεύσεως Χιονοδρόμων. Ἀξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται ἐγκατεστάθησαν εἰς πρόχειρα τὸλ καὶ χρησιμοποιοῦν ὡς λέσχην καὶ ἑστιατόριον τὸ καταφύγιον τοῦ Ὀρειβατικοῦ Συνδέσμου. Ὁ στρατὸς κατεσκεύασε καὶ μίαν ὁδὸν μήκους 18 χιλιομέτρων, ἀπὸ τοῦ Σπαρμοῦ μέχρι τὶς Βρυσοποῦλες. Καὶ ἀμέσως ὁ Ὄλυμπος ἔγινε Κέντρον Χιονοδρομιῶν Πανελλήνιον. 800 ξένοι καὶ Ἕλληνες τουρῖσται φθάνουν ἐκεῖ κατὰ μῆνα. Ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ Στρατοῦ ἐδήλωσε πρὸ ἡμερῶν, ὅτι «ὁ Ὄλυμπος ἔγινε Πανελλήνιον Κέντρον Χειμερινῶν Σπὸρ καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἐξελιχθῇ εἰς ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα τῆς Εὐρώπης καὶ τοῦ κόσμου, διότι ἔχει ὅλας τὰς προϋποθέσεις». Ἐξ ἄλλου ὁ Αὐστριακὸς ἐκπαιδευτὴς κ. Χάραλντ ἐδήλωσε πρὸ ἡμερῶν εἰς τὸν Ὄλυμπον: «Ἡ διαφορὰ μεταξὺ Ἄλπεων καὶ Ὀλύμπου εἶναι, ὅτι ἐκεῖ οἱ πίστες ἔχουν μεγάλες κλίσεις ἐνῷ εἰς τὸν Ὄλυμπον εἶναι ἁπαλές. Ἀκόμη εἰς τὴν Αὐστρίαν ὁ ἥλιος ἐμφανίζεται μόνον τὸν Μάρτιον, ἐνῷ εἰς τὸν Ὄλυμπον ἔχει ἥλιον καὶ τὸν Ἰανουάριον καὶ τὸν Φεβρουάριον. Λείπουν μόνον ξενοδοχεῖα καὶ ἀναβατῆρες». Ἡ πίστα τοῦ Ἁγίου Ἀντωνίου εἶναι 4.500 μέτρα καὶ εἶναι ἡ μεγαλυτέρα τῶν Βαλκανίων. Ὑπῆρξεν ὅμως τόση ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε οὔτε ὁ δρόμος ἐστρώθη μὲ ἄσφαλτον, οὔτε ξενῶνες ἔγιναν, οὔτε σκὶ–λίφτ λειτουργεῖ. Οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται, κύριοι συνάδελφοι, φορτώνονται τὰ σκὶ καὶ ἀνέρχονται εἰς ὑψηλὰς κορυφὰς καὶ κατέρχονται ἐξ αὐτῶν, διότι παρὰ τὰς ὑποσχέσεις δὲν κατεσκευάσθη ἕνα σκὶ–λίφτ. Ἐνδιαφέρον τουριστικὸν προκαλεῖ ἐπίσης καὶ ἡ περιοχὴ Καλλιπεύκης, ἀλλὰ ἀπαιτεῖται ἡ διάνοιξις ὁδῶν. Θὰ σᾶς ὁμιλήσω τώρα διὰ τὸ Πήλιον, τοῦ ὁποίου ἡ τουριστικὴ ἀξία εἶναι μεγίστη. Ἐκεῖ τὸ ὁδικὸν δίκτυον εἶναι ἡμιτελές. Ἀπαιτοῦνται 40 ἑκατομμύρια δρχ. διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ δικτύου καὶ ἐφέτος διετέθη μόνον ἕνα. Ἡ ὁδὸς Βόλου–Ἀγριᾶς εἶναι παναθλία. Δὲν ἔγινε τίποτε ἐκεῖ; Πῶς. Ὑπάρχουν ἐπιγραφαὶ τῶν ΤΕΑ, αἱ ὁποῖαι δεικνύουν τί εἶναι ὁ Ἀνατολικὸς κόσμος, τί εἴμεθα ἡμεῖς, προφανῶς ὁμιλεῖ ὁ δρόμος. Παρίσταται ἀνάγκη δημιουργίας τουριστικῆς πλὰζ εἰς τὶς Ἁλυκὲς καὶ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ Βόλου–Ἀργαλαστῆς–Δρυμερίου, ὥστε μὲ φέρυ–μπὼτ νὰ φθάνουν οἱ τουρίσται εἰς Σκίαθον. Πέραν τοῦ Βόλου ὑπάρχουν αἱ νῆσοι Σκίαθος καὶ Σκόπελος. Ὑπέροχα νησιά. Ὅμως ἡ συγκοινωνία ἐλλιπής. Τὸ ἀτμόπλοιον «Κύκνος» φεύγει ἐκ Βόλου τρὶς καθ’ ἑβδομάδα καὶ φθάνει νύκτα εἰς Σκίαθον. Ὅμως διανυκτερεύει ἐκεῖ καὶ ἐκ τούτου μέγα εἶναι τὸ μαρτύριον τῶν ταξιδιωτῶν διὰ Σκόπελον. Καὶ θὰ ἔλθω εἰς τὰ Μετέωρα. Ὑπάρχει δρόμος, ὁ ὁποῖος ἔγινεν ἐντὸς δύο ἡμερῶν προκειμένου νὰ ταξιδεύσῃ Ἀμερικανὸς ναύαρχος καὶ ὁ δρόμος αὐτὸς ἐξυπηρετεῖ τὴν κίνησιν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει οὐδὲν περίπτερον.

§38Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ φθάσῃ κανεὶς ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν εἰς τὰ Μετέωρα εἶναι ἀδύνατον, διότι ὁ δρόμος Γρεβενῶν–Καλαμπάκας μήκους 70 χιλιομέτρων εἶναι ἀδιάβατος καὶ παρουσιάζει ὄψιν ὡς νὰ ἀνεσκάφη ἀπὸ Γερμανικὰ στούκας.

§39Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διὰ τοὺς θησαυροὺς τῶν Μετεώρων. Ὑπάρχει πληροφορία, ὅτι κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον ἐτοποθετήθησαν εἰς κρύπτην καὶ ἔκτοτε οὐδεμία προσπάθεια ἔγινεν ἀποκαλύψεως καὶ καταμετρήσεώς των. Ἐπίσης ἐνδιαφέρον τουριστικὸν παρουσιάζει ἡ περιοχὴ τοῦ Μέγδοβα, ἀλλὰ παρὰ τὰς δοθείσας ὑποσχέσεις, οὐδὲν ἔγινε διὰ τὴν ἀξιοποίησίν του. Θέτω ταῦτα ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὴν ρύθμισίν των.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαπαναγιώτου, ἔχει τὸν λόγον.

§41Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γεγονός, ὅτι ὁ τουρισμός, ἔχει περιορισθῆ ἀποκλειστικὰ εἰς τὰς Ἀθήνας. Βλέπομεν ἐδῶ τὴν Ὁμόνοιαν, τὸ ὑπὸ ἀποπεράτωσιν ξενοδοχεῖον Χίλτον, τὸν νέον παραλιακὸν δρόμον πρὸς τὸ Σούνιον, τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος, τὰ ἔργα ποὺ γίνονται τώρα εἰς τὸν Λυκαβηττόν, ἀσχέτως ἐὰν κατὰ τὴν διαδρομὴν ἀπὸ Τζιτζιφιῶν μέχρι Νέου Φαλήρου πρέπει κανεὶς νὰ σφραγίσῃ τὴν μύτην του ἀπὸ τὴν δυσοσμίαν. Ἀλλὰ ἂς ἀφίσω τὴν Ἀθήνα καὶ ἂς ξεκινήσωμεν περνώντας τὸν νέον δρόμον Ἀθηνῶν–Θεσσαλονίκης, ὅπου θὰ συναντήσωμεν πολλὰ περίπτερα τουριστικὰ ποὺ καλλωπίζουν τὴν διαδρομήν, κατὰ μῆκος δὲ τῆς ὁδοῦ καὶ εἰς τὰ σημεῖα τὰ παραλιακά, θὰ δῆτε ὡραῖα κιγκλιδώματα κατὰ μῆκος τῆς παραλιακῆς ὁδοῦ, διὰ τὴν προφύλαξιν τῶν αὐτοκινήτων καὶ ὅταν φθάσητε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, θὰ δῆτε, ὅτι κἄτι γίνεται καὶ ἐκεῖ διερχόμενοι ἀπὸ ἀπόψεως τουρισμοῦ. Ὅταν ὅμως βγῆτε ἔξω ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ προχωρήσητε πρὸς τὴν ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, θὰ διερωτηθῆτε διατὶ μέχρις ἐδῶ σταματᾷ ὁ τουρισμός; Διότι ἐκεῖ, δὲν ὑπάρχει τίποτε. Καὶ γίνεται τὸ ἐρώτημα μήπως σταματᾷ ἡ Ἑλλὰς μέχρις ἔξω τῆς Θεσσαλονίκης; Δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν κατάστασιν τῆς ὑπαίθρου ἀπὸ Θεσσαλονίκης μέχρι Δράμας, ἀπὸ ἀπόψεως τουρισμοῦ, θὰ περιορισθῶ μὲ τὴν περιφέρειάν μου. Ὅταν κανεὶς ἐρχόμενος εἰς τὴν Δράμαν, μπῆ εἰς τὴν πόλιν, θὰ ἀντικρύσῃ τὰ καλτερίμια τοῦ Χαμίτ. Πολλὲς φορὲς ἐπεσκέφθησαν τὴν Δράμαν Τοῦρκοι μπέηδες πρώην κάτοικοι τῆς Δράμας, οἱ ὁποῖοι ἀποροῦν, ὅτι τὴν ἀνθοῦσαν αὐτὴν προπολεμικῶς πόλιν, τὴν εὑρίσκουν ὅπως τὴν ἄφισαν πρὸ 40ετίας. Εἰς τὴν εἴσοδον τῆς πόλεως, ὁ ἐπισκέπτης, κ.κ. συνάδελφοι, μέσα εἰς συρματοπλέγματα, θὰ ἀντικρύσῃ 1.200 κορίτσια τοῦ Γυμνασίου θηλέων, τὰ ὁποῖα στεγάζονται σὲ τρῶγλες, δηλαδὴ στὸ Γυμνάσιον Θηλέων, στὰ παραπήγματα ποὺ ἔγιναν τὸ 1920–22 ἐπὶ Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ποὺ ἀργότερα χρησιμοποιήθησαν διὰ Νοσοκομεῖον. Ἀλλὰ εἶναι μόνον αὐτό; Ὑπάρχουν τὰ νερὰ τῆς Ἁγίας Βαρβάρας ποὺ ἔχουν ἐνδιαφέρουσαν ἱστορίαν. Ὁ κ. Φωκᾶς, Γεν. Γραμματεὺς Τουρισμοῦ, ποὺ ἐπεσκέφθη τὴν περιοχὴν καὶ εἶδε τὰς πηγάς, εἶπεν, ὅτι πουθενὰ ἀλλοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶδα, δὲν ὑπάρχει αὐτὸ ποὺ βλέπω ἐδῶ, αὐτὰ τὰ ὡραῖα νερὰ ποὺ θὰ πρέπει νὰ ἀξιοποιηθοῦν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν κατὰ τὴν κατοχὴν ἦλθαν οἱ Βούλγαροι εἰς τὴν Δράμα, ἄρχισαν, μετὰ τὶς σφαγὲς τῶν Ἑλλήνων, νὰ ἀξιοποιοῦν τὰ νερὰ καὶ ἔκαμαν πισίνες, βέβαια μὲ τὸν βούρδουλα, καὶ μὲ τὴν ράχη τῶν Ἑλλήνων. Ἡμεῖς ὅμως, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, τί ἐκάμαμεν διὰ νὰ ἀξιοποιήσωμεν αὐτὸ ποὺ ἄρχισαν ἐκεῖνοι; Ἐὰν ἐξοδεύοντο ἐλάχιστα, ἐν σχέσει πρὸς ἐκεῖνα ποὺ ἐξωδεύθησαν διὰ τοὺς πίδακας τῆς Ὁμονοίας, θὰ ἐγίνετο ἕνα ἔργον τέλειον διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ὑπερηφανεύοντο αὐτοὶ ποὺ τὸ ἔκαμαν. Τοποθετήθηκε καμμία πέτρα ἐπὶ πέτρας στὴν Δράμα μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν; Μήπως δὲν ζοῦν Ἕλληνες καὶ ἐκεῖ; Ζοῦν καὶ ἠμπορῶ νὰ πῶ οἱ καλύτεροι, διότι εἶναι οἱ ἀκρίται, οἱ φρουροὶ τῶν Ἑλληνοβουλγαρικῶν συνόρων, οἱ ὁποῖοι φυλάττουν τὰ σύνορά μας! Πρὸ ἡμερῶν, ἔστειλα ἕνα τηλεγράφημα καὶ ζητοῦσα τὴν συμπαράστασιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς πληγέντας ἀκρίτας περιοχῆς Κάτω Νευροκοπίου ὅπου κατεστράφη ἡ παραγωγὴ ἀπὸ τὰς πλημμύρας 10.000 στρεμμάτων. Οὐδεμία ἐδόθη προσοχή, ἐνῷ ἐὰν ὀλίγα, πολὺ ὀλίγα ἑκατομμύρια εἶχον διατεθῆ, θὰ εἶχε γίνει ἡ σῆραγξ διὰ τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων καὶ ἔτσι δὲν θὰ κατεστρέφετο ἡ παραγωγὴ τῶν ἀκριτῶν τῶν συνόρων μας. Πρέπει νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ἀκρίτας μας καὶ ὄχι νὰ καταστρέφεται ἡ παραγωγή τους, δίχως νὰ δίδωμεν σημασίαν διὰ τὰ ὅσα παθαίνουν. Εἰς κᾶθε στιγμήν, τονίζουν οἱ ἀκρίται μας, ὅτι θὰ ἐγκαταλείψουν τὰ σύνορα καὶ θὰ κατέλθουν εἰς τὰς πόλεις, διότι τοὺς ἔχομεν ἐγκαταλείψει, κ.κ. συνάδελφοι, δὲν πρέπει ὁ τουρισμὸς νὰ περιορίζεται εἰς Ἀθήνας. Ὁ ξένος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν χώραν μας καὶ θὰ ἐπισκεφθῇ τὴν ὕπαιθρον χώραν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διαπιστώσῃ, ὅτι Ἑλλάς, εἶναι μόνον ἡ Ἀθήνα. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ παρακολουθῶν τὴν συζήτησιν ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς ἔχῃ ἐπισκεφθῆ τὴν Δράμαν καὶ ἔχει ἐπισκεφθῆ τὸ Διοικητήριον. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγωμεν, ὅτι εἰς τὰ χάλια ποὺ εὑρίσκεται, στεγάζονται δημόσιαι ὑπηρεσίαι, ὅπως εἶναι ἡ Νομαρχία, τὸ Δικαστήριον, ἡ Δ)σις Χωροφυλακῆς. Ὁ θάλαμος τῶν ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς ἐντὸς τοῦ ὁποίου στεγάζονται εἶναι σταῦλος. Θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ εἶχε φροντίσῃ διὰ τὴν ἀνέγερσιν νέου συγχρονισμένου Διοικητηρίου. Ὑπάρχει ἐπίσης εἰς τὴν Δράμαν τὸ Ἰνστιτοῦτον Καπνοῦ, τὸ μοναδικὸν εἰς τὰ Βαλκάνια, αὐτὸ τὸ ἐπισκέπτονται πολλοὶ ξένοι. Παρέστην μάρτυς πέρυσιν, ὅτε ἠθέλησαν νὰ τὸ ἐπισκεφθοῦν Γερμανοὶ καὶ ἠκολούθησαν τὸν παρακαμπτήριον δρόμον Καβάλας–Δράμας πρὸς Ἰνστιτοῦτον, τὸ αὐτοκίνητόν των, ἐκαθηλώθη μέσα σὲ λάσπες τοῦ Ξηροποτάμου καὶ τοῦ δρόμου. Τότε, κατῆλθον οἱ Γερμανοὶ καὶ μὲ τὴν φωτογραφικήν των μηχανὴν ἔλαβον φωτογραφίας, αἱ ὁποῖαι δι’ ἐμέ, ὅταν θὰ τὰς ἐπιδεικνύουν εἰς τὴν χώραν των, θὰ δυσφημοῦν τὴν χώραν μας, ὅτι ὁρίστε, πήγαμε νὰ δοῦμε ἓν ὡραῖον Ἵδρυμα, ἀλλὰ διότι εἶναι ἐπαρχία, εἶναι ἐγκαταλελειμμένη. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ μηνῶν, ἡ Κυβέρνησις, ἐδημοπράτησε τουριστικὸν ξενοδοχεῖον εἰς Δράμαν. Κατεκυρώθη εἰς ἕνα ἐργολάβον, ἔγινεν ἡ ἔναρξις ἐργασίας, ἔφθασε τὸ ξενοδοχεῖον εἰς ἕνα ὡρισμένον σημεῖον καὶ πρὸ μηνός, αἱ ἐργασίαι διεκόπησαν, διότι ὁ ἐργολάβος, διὰ πλαστῶν ἐγγυητικῶν ἐπιστολῶν ἀνέλαβε τὸ ἔργον. Καὶ ἐρωτῶ. Διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤλεγξε τὰς ἐγγυητικὰς ἐπιστολὰς καὶ ἀνέθεσε τὸ ἔργον εἰς ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος διὰ πλαστῶν ἐγγράφων ἀνέλαβε τὸ ἔργον; Θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ κατανείμῃ τὰ κονδύλια τοῦ τουρισμοῦ ἐξ ἴσου, εἰς ὅλους τοὺς Νομούς. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ ὑπάρχουν καλντερίμια καὶ οἱ Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι ἐπισκέπτονται τὴν Δράμαν καὶ τὰς ἄλλας πόλεις τῆς Μακεδονίας, νὰ λέγουν ὅτι, ὅπως τὰ ἐγκαταλείψαμεν ἡμεῖς, ἔτσι εἶναι καὶ σήμερον. Συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ προσέξῃ περισσότερον τὴν ὕπαιθρον χώραν ἀπὸ πλευρᾶς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως καὶ ὄχι ὅλα τὰ κονδύλια, τὰ ἀφορῶντα τὸν τουρισμόν, νὰ τὰ διαθέτῃ διὰ τὰς Ἀθήνας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§43Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα κατ’ οὐσίαν ἐξηντλήθη. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὅμως, νὰ ἀπασχολήσω καὶ ἐγὼ ἐπ’ ὀλίγον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ τουρισμοῦ, διότι τοῦτο παρουσιάζει ἰδιοτυπίαν διὰ κάθε περιφέρειαν. Οἱ ἀνελθόντες πρὸ ἐμοῦ εἰς τὸ βῆμα κύριοι συνάδελφοι, διετύπωσαν ἐπικρίσεις ἐπὶ τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ἀφεώρουν τὰς ἰδιαιτέρας των περιφερείας. Ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως, ἀπεκομίσαμεν τὴν πραγματικὴν εἰκόνα τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφήρμοσεν ἐνδεδειγμένην τουριστικὴν πολιτικήν. Δὲν ἀποτελοῦν δὲ ἀρκετὴν ἀπόδειξιν ἐπιτυχοῦς τουριστικῆς πολιτικῆς τὰ διάφορα τουριστικὰ ἔργα, ἡ διόρθωσις ὡρισμένων δρόμων, ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τουριστῶν, ἡ αὔξησις τοῦ τουριστικοῦ συναλλάγματος, παρὰ μόνον ἐὰν συνδυάζωνται μὲ ἱεραρχημένον τουριστικὸν προγραμματισμόν. Ἡ κυβερνητικὴ πολιτικὴ νοσεῖ εἰς τὸ τουριστικὸν πρόγραμμα καὶ δι’ αὐτὸ ἔχομεν σήμερον τὸ δικαίωμα, νὰ ἐπικρίνωμεν τὸ τουριστικὸν της ἔργον. Ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὸν τομέα τοῦ τουρισμοῦ, ὅπως καὶ εἰς ἄλλους παραγωγικοὺς τομεῖς, προγραμματίζει τὰ ἔργα κινουμένη ἀπὸ τὰ κομματικὰ ἐλατήρια, ἐφαρμόζει κομματικὴν πολιτικὴν καὶ δι’ αὐτὸ ἀποτυγχάνει. Δὲν ἐφαρμόζει τουριστικὸν πρόγραμμα ἀξιοποιήσεως τῶν τουριστικῶν πηγῶν τῆς χώρας μας, ἀνάλογον μὲ τὴν ἀξίαν ἑκάστου, διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν. Τὰ τελευταῖα ἔτη, 1959, 60 καὶ 61, παρατηροῦμεν, ὅτι ἐκ τῶν κονδυλίων ποὺ διετέθησαν διὰ τὸν τουρισμόν, διὰ τὴν Κρήτην δὲν διετέθη ποσὸν ἄξιον λόγου. Οὕτω τὸ 1959, ἐπὶ συνόλου δραχ. 247.297.000, αἱ ὁποῖαι διετέθησαν δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὴν Κρήτην ἐδόθη τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 1.580.000. Τὸ 1960, ἐπὶ συνόλου δραχ. 225.713.000 ποὺ διετέθησαν διὰ τὸ τουριστικὸν πρόγραμμα ὁλοκλήρου τῆς χώρας, εἰς τὴν Κρήτην ἐδόθησαν δραχ. 3.500.000. Τὸ 1961 ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνισχύσῃ κάπως τὰ διὰ τὴν Κρήτην κονδύλια. Διετέθησαν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν τουριστικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας δραχ. 305.842.000 καὶ διὰ τὴν Κρήτην τὸ ποσὸν 12.500.000 δρχ. περίπου καὶ τὸ τρέχον ἔτος, ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 250 περίπου ἑκατομμυρίων ἐπραγματοποιήθησαν διὰ τὴν Κρήτην ἔργα περίπου 15 ἑκατομ. δραχμῶν. Παρὰ τὰς ἐπαγγελίας της ἡ Κυβέρνησις ἐλησμόνησεν εἰς τὸν τομέα αὐτὸν τὴν Κρήτην καὶ ἰδιαιτέρως τὸν Νομὸν Λασηθίου, ὁ ὁποῖος καὶ ἀπὸ τὰ ψιχία τὰ δοθέντα δι’ ὅλην τὴν Κρήτην δὲν ἔλαβέ τι ἄξιον λόγου. Πλὴν τοῦ διατεθέντος τὸ 1961 ποσοῦ τῶν 300 χιλ. δρχ. διὰ τὸ περίπτερον τοῦ δικτύου Ἄνδρου τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου εἶχε προγραμματισθῆ καὶ 400 χιλ. δραχμῶν διὰ τὸ ἀναψυκτήριον τοῦ Ἁγίου Νικολάου, οὐδὲν ἄλλον ἄξιον λόγου ἔργον ἔγινεν ἐκ τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν γνωρίζω τί διετέθη κατὰ περιφερείας εἰς τὰ λοιπὰ διαμερίσματα τῆς χώρας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε προγραμματίσει τὸ σύνολον τῶν ἔργων καὶ τὰ εἶχεν ἱεραρχήσει ἀνάλογα μὲ τὴν τουριστικήν των σημασίαν, τότε δὲν θὰ ἐδημιουργοῦντο παράπονα καὶ δὲν θὰ ἠκούοντο αἱ ἐπικρίσεις κατὰ τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους. Διὰ τὴν Κρήτην εἶπον, ὅτι τὸ 1960 ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 225 ἑκατομμ. δραχμῶν, διετέθησαν μόνον 3,5 ἑκατομμ., ἐνῷ ὁ κ. Τσάτσος ἐξῆρε τὴν ἀξίαν τῆς Κρήτης ἀπὸ ἀπόψεως καὶ χειμερινοῦ τουρισμοῦ.

§44Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ τὸ ποσὸν διετέθη διὰ τὸ 1959.

§45Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὄχι, κύριε Ὑπουργέ, ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ποὺ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, διὰ τὸ 1959 διετέθη 1½ ἑκ. δραχ. Τὸ 1961 ἐπὶ 305 ἑκατομμ. δραχμῶν διετέθησαν διὰ τὴν Κρήτην 12 ἑκατομμ. καὶ διὰ τὸ 1962 διετέθησαν 10 ἑκατ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω ἡ Κρήτη νὰ τύχῃ προνομιακῆς μεταχειρίσεως, ἂν καὶ τῆς ἀξίζει, θὰ ἤθελα μίαν δικαίαν μεταχείρισιν. Καὶ αὐτὴν τὴν δικαίαν μεταχείρισιν θὰ διεπιστώναμεν ἐὰν ἔλαβε χώραν, ἐὰν ὑπῆρχεν ἕνα πλῆρες τουριστικὸν πρόγραμμα καὶ εἶχε γίνει ἱεράρχησις τῶν ἔργων. Τότε θὰ ἐγνωρίζαμεν ἂν δικαίως, μία ἐπαρχία προετιμήθη τῆς ἄλλης. Ἦλθεν ὁ κ. Τσάτσος, ὅτε ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡμίλησεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς καὶ μᾶς ἀνέπτυξε τὴν σημασίαν τοῦ τουρισμοῦ εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Οὐδεὶς διαφωνεῖ εἰς τοῦτο. Ὅλοι γνωρίζομεν τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Τουρισμὸς διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἡμεῖς ἠθέλαμεν νὰ μᾶς εἴπῃ ποῦ διετέθησαν ὅλα αὐτὰ τὰ χρήματα καὶ νὰ δικαιολογήσῃ διατί προετιμήθη ἡ μία περιφέρεια τῆς ἄλλης καὶ διατὶ δὲν ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ καὶ ἡ Κρήτη. Πέραν αὐτοῦ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ἀκόμη δύο λέξεις, ὅσον ἀφορᾷ ἓν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἕνα τμῆμα τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου τέως Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ θέμα αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Τουρισμοῦ. Ἐπισημαίνω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ ἀναγκαία τεχνικὴ ὀργάνωσις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν Τουρισμοῦ, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ συνεχῶς αὐξανόμενον ἔργον. Δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ αὐτὸ τὸ θέμα, διότι σήμερον εἶναι ἄλλος Ὑπουργὸς παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἴσως ἔχει ἄλλην πολιτικήν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπισημάνω αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι τὸ θέμα, τὸ σχετικὸν μὲ τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ὑπηρετοῦντος εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Τουρισμοῦ, προσωπικοῦ. Ὁ κ. Μπακόπουλος, εἰς μίαν διακοπὴν του πρὸς τὸν κ. Τσάτσον, τὸν ἠρώτησεν ἐὰν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὸν Τουρισμὸν ὑπηρετοῦν ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἰδιότητα, δηλ. τοῦ μονίμου ἢ ἐπὶ συμβάσει, καὶ ἂν ὅλοι πληρώνονται ἐξ ἴσου.

§46Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶπον, ὅτι ὑπάρχει μικτὸν σύστημα.

§47Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἡ μειοψηφία εἶναι τὸ μόνιμον προσωπικόν. Ἔχει σημασίαν αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, διότι τὸ μόνιμον προσωπικὸν πληρώνεται ὅπως ὅλοι οἱ ἄλλοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἐνῷ οἱ ἐπὶ συμβάσει πληρώνονται μὲ διπλασίους σχεδὸν μισθοὺς τῶν μονίμων ὑπαλλήλων. Αὐτὸ ἔχει ἐπίπτωσιν ἐπὶ τῆς ἀποδόσεως τῶν μονίμων ὑπαλλήλων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας μόνιμος ὑπάλληλος νὰ ἔχῃ τὴν θέλησιν νὰ ἀποδώσῃ ὅσον δύναται, ὅταν βλέπῃ, ὅτι ὁ παραπλεύρως αὐτοῦ καθήμενος, ἐπὶ συμβάσει ὑπάλληλος, τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ, λαμβάνει διπλασίας καὶ πλέον ἀποδοχάς. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Τσάτσος, θὰ εἰσηγηθῇ νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ ἀδικία. Ἐν κατακλεῖδι, κ. συνάδελφοι, ἐπισημαίνω τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἐπαρχίας, ἀπὸ ἀπόψεως τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως, ἰδιαιτέρως δὲ τῆς Κρήτης. Ἀξιοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς προσαγάγῃ πρόγραμμα μὲ ἱεραρχημένα ἔργα, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ μορφώσωμεν γνώμην περὶ τῆς σκοπιμότητος ἑκάστου ἔργου καὶ τῆς προτιμήσεως ἑκάστης ἐπαρχίας. Ἄν ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς φέρῃ ἕνα τοιοῦτον πρόγραμμα, αὐτὸ θὰ σημαίνῃ, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὰς τουριστικὰς δυνατότητας τῆς χώρας, ἀλλὰ ἁπλῶς ἐκτελεῖ ἔργα, ἀνάλογα μὲ τὰς πολιτικὰς πιέσεις τῶν φίλων της.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§49Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅσον εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχουν ἐπαρχίαι εἰς τὴν χώραν μας διὰ τὰς ὁποίας ὁ τουρισμὸς δὲν ἔχει κάμει τίποτε ἀπολύτως, τόσον εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἐπαρχία εἰς τὴν ὁποίαν ἐκλέγομαι, ἔχει πάρει τὸ μεγαλύτερον χρηματικὸν ποσὸν ἀπὸ τὸν τουρισμόν, καὶ τοῦτο καὶ διότι εἶναι ἐγγὺς τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ διότι συνέπεσεν τὰ ποσὰ αὐτὰ νὰ διατεθοῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἔχῃ κανεὶς ἀμφιβολίας ἐὰν τὰ ἔργα αὐτὰ δὲν ἔγιναν καὶ πρὸς πλουτισμὸν ἐνίων φίλων. Ἐκεῖνο ποὺ κάνει κατάπληξιν εἶναι, ὅτι ἔξω ἀπὸ τὰς Ἀθήνας εἰς τὴν Κηφισιὰν ὑπάρχει μία Ἐπιτροπὴ Τουρισμοῦ ἀπὸ 20ετίας. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ εἶναι καὶ συγχρονισμένοι μὲ τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις τοῦ τουρισμοῦ εἶναι 20 χρόνια οἱ ἴδιοι, ἔκαμαν τόσα πολλὰ πράγματα, ὅμως δὲν ἔκαμαν τίποτε. Ἀπάντησιν δὲν ἔλαβον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, καὶ ξέρομεν πολὺ καλά, ὅτι τὸ προάστειον αὐτὸ εἶναι μία κηπούπολις ἀπὸ τὶς σπάνιες. Αὐτὸ ἐπίσης ποὺ ἔχω διαπιστώσει εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, καὶ ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὅτι βλέπει κανεὶς τὰ πλέον καταπληκτικὰ πράγματα, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἦσαν τελείως ἄγνωστοι εἰς τὸ κοινὸν δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἢ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι εἶχον σχέσιν μὲ τὸ περιβάλον τοῦ πολιτικοῦ Γραφείου καὶ συμμετέσχον εἰς τὸ κίνημα αἰφνιδίως εὑρίσκονται νὰ ἔχουν σχέσιν μὲ ξενοδοχειακὰς ἐπιχειρήσεις εἰς τὸ ἀκρωτήριον τοῦ Σουνίου καὶ ἀλλαχοῦ. Θὰ ἤθελα τέλος νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ τοὺς πτωχοὺς κατοίκους τῆς Ἀττικῆς. Πληροφοροῦμαι τώρα ἀκόμη, ὅτι εἰς τὰ Λεγραινὰ πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ κλείσῃ ὅλην τὴν παραλίαν. Ἤθελα νὰ ξέρω ποῦ θὰ πᾶνε αὐτοὶ οἱ κάτοικοι τῆς περιοχῆς νὰ κάμουν μπάνια νὰ πλυθοῦν, καὶ νὰ δροσισθοῦν; Θὰ παρεκάλουν τέλος τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της καὶ ἕνα ἄλλο μέρος τῆς Ἑλλάδος, τὴν Κύθνον. Ἐκεῖ ὑπάρχουν ἰαματικὲς πηγὲς καὶ ὑπάρχουν καὶ ὡραῖα λουτρὰ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀκόμη τῆς Ἀμαλίας καὶ τοῦ Ὄθωνος. Εἶναι κοντὰ εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ οἱ συνταξιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ πᾶνε εἰς τὰς λουτροπόλεις, θὰ ἠμποροῦσαν νὰ πᾶνε εἰς αὐτὸ τὸ νησί.

§50Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω, διότι δὲν ξεχάσατε τὸν τόπον τῆς καταγωγῆς σας, τὴν Κύθνο. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς τὰ λουτρὰ τῆς Κύθνου. Ἡ Κύθνος εἶναι ἡ πρώτη λουτρόπολις τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὕδατά της εἶναι κατάλληλα διὰ ρευματικὰς παθήσεις καὶ ὑπάρχουν εἰδικοὶ λαξευτοὶ λουτῆρες ἐκ μαρμάρου. Εἶναι ἐπίσης κατάλληλα καὶ διὰ τὴν στείρωσιν καὶ αὐτὸς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ Ὄθων εἶχεν ἰδιαιτέραν ἀδυναμίαν εἰς τὴν Κύθνον. Εἴπατε, κ. συνάδελφε, διὰ τὸν Νομάρχην. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὸν προηγούμενον Νομάρχην. Σήμερον αἱ Κυκλάδες ἔχουν ἰδεώδη Νομάρχην. Εἰδικώτερον ἤθελον νὰ προτείνω, ὅπως τὰ λουτρὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς τουριστικῆς σημασίας. Ἀρκεῖ νὰ σημειωθῇ, ὅτι αἱ πηγαὶ Κάρλεσπαντ διαφημίζουν τὰ ὕδατα ὡς ἐφάμιλλα τῶν πηγῶν τῆς Κύθνου. Ὅταν, λοιπόν, ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διεθνὴς ἀναγνώρισις τῆς ἀξίας τῶν ὑδάτων τῆς Κύθνου, εἶναι θλιβερὸν νὰ παραμελῆται ἡ νῆσος. Πέραν αὐτῶν, τὸ κλῖμα τῆς νήσου εἶναι θαυμάσιον καὶ διαθέτει ἀφθονίαν ὑδάτων.

§51Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πράγματι ἀπὸ τὰ καλύτερα τῆς Εὐρώπης, ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπλουτισμοῦ, τὰ ὕδατα τῆς Κύθνου. Δυστυχῶς, εἶναι ὀλίγα. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της τὴν νῆσον καὶ νὰ τὴν συνδράμῃ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Διαμαντόπουλον, διὰ τὴν πράγματι σύντομον ἀγόρευσίν του. Ὁ κ. Μ. Ξυλούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§53Μ. ΞΥΛΟΥΡΗΣ. Τὸ θέμα τοῦ τουρισμοῦ, κ. βουλευταί, μετὰ τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως, νομίζω, ὅτι ἐξηντλήθη ἐν τῇ γενικότητί του, διότι ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν εἰς πολλοὺς διακεκριμένους συναδέλφους νὰ ἀναπτύξουν αὐτὸ δεόντως, ἐλέγχοντες συγχρόνως τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἔλλειψιν προγραμματισμοῦ, δι’ ἔλλειψιν ἱεραρχήσεως, δι’ ἀσκόπους ἐνεργείας καὶ σπατάλας, αἵτινες δεδικαιολογημένως προκαλοῦν τὸ παράπονον καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἰδίᾳ δὲ τοῦ λαοῦ τῆς ὑπαίθρου. Ὅλοι οἱ ἀγορηταὶ καὶ ἕνας ἕκαστος διὰ τὴν περιφέρειάν του, ἐξῆρον τοὺς ἀνεκτιμήτους ἐθνικούς, ἱστορικοὺς θησαυρούς μας, ἀλλὰ καὶ τὰς γραφικότητας καὶ τὰς φυσικὰς καλλονὰς τῆς χώρας, κάτω ἀπὸ τὸν γαλάζιον Ἑλληνικὸν οὐρανόν, μὲ τὰ νησιὰ καὶ τὰ μαγευτικὰ ἀκρογιάλια μας, ἅτινα παραμένουν τουριστικῶς ἀνεκμετάλλευτα καὶ ἕνας ἕκαστος ἐξέφρασεν ἐν συνεχείᾳ τὸ παράπονόν του διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς περιφερείας του καὶ τὴν μὴ τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῶν τόσων, ὁμολογουμένως, γραφικοτήτων καὶ ἱστορικῶν θησαυρῶν, οἵτινες δεόντως ἀξιοποιούμενοι τουριστικῶς, θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποτελέσουν πρώτιστον πλουτοπαραγωγικὸν πόρον. Μετὰ τὴν οὕτως εἰδίκευσιν τοῦ θέματος τοῦ τουρισμοῦ, διηρωτήθην καὶ ἐγὼ τὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω διὰ τὴν Κρήτην καὶ εἰδικώτερον διὰ τὴν περιφέρειάν μου, τὸ Ἡράκλειον, τὸν κατ’ ἐξοχὴν ἀρχαιολογικὸν χῶρον, εἰς τὴν ὁποίαν περιφέρειαν εὑρίσκονται αἱ περισσότεραι τῶν ἐνενήκοντα ἀρχαίων πόλεων τῆς Μινωϊκῆς περιόδου, ἰδίᾳ δὲ ἡ Κνωσός, ὅπου τὰ Ἀνάκτορα τοῦ Μίνωος μὲ τὰς περιφήμους τοιχογραφίας καὶ τὸ Μουσεῖον τοῦ Ἡρακλείου, ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα καὶ πλουσιώτερα τοῦ κόσμου, μὲ τὰ ἀθάνατα ἱστορικὰ μνημεῖα ἑνὸς ἀξιολόγου πολιτισμοῦ 2.000 ἐτῶν πρὸ Χριστοῦ, τὸν ὁποῖον πολιτισμὸν θαυμάζουν ἐσαεὶ οἱ αἰῶνες. Ὅσον ὅμως θαυμασμὸν καὶ συνεπῶς τουριστικὸν ἐνδιαφέρον προκαλεῖ ἡ περιφέρεια τοῦ Ἡρακλείου, τόσον ἐκ μέρους τῶν ἡμετέρων, ὅσον καὶ τῶν ξένων πάσης ἐθνικότητος, ἰδίᾳ δὲ τῶν ἀνθρώπων τοῦ πνεύματος καὶ τῶν γραμμάτων, ἐπὶ τοσοῦτον ἡ περιφέρεια αὕτη εἶναι ἐγκαταλελειμμένη, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδεμία ἀξιοποίησις ἐγένετο, ἐνῷ ἔδει ὁ τουρισμὸς νὰ ξεκινήσῃ ἀπὸ τὴν Κρήτην καὶ δὴ ἀπὸ τὸ Ἡράκλειον. Τὸ ἐὰν δὲ ἡ περιφέρεια αὐτὴ παρουσιάζει κἄποιαν τουριστικὴν κίνησιν κἄπως ἀξιόλογον, τοῦτο δὲν ὀφείλεται παντάπασιν εἰς τὴν τουριστικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀκτινοβολίαν τῶν ἱστορικῶν θησαυρῶν τοῦ Νομοῦ Ἡρακλείου καὶ ἐν μέρει εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Νὰ τὶ λέγει, κ.κ. βουλευταί, ὁ Ὀδυσσεὺς εἰς τὴν Ὀδύσσειαν διὰ τὴν Κρήτην. «Στὴ μέση τῆς θάλασσας βρίσκεται ἡ Κρήτη, νησὶ εὔφορο καὶ γελαστό, πολλοὶ ἄνθρωποι, πάρα πολλοὶ κατοικοῦν στὶς ἐννενῆντα πολιτεῖες της καὶ μιλοῦν διάφορες γλῶσσες. Ἐκεῖ βλέπεις περήφανους ἰθαγενεῖς Κρητικούς, Κυδωνιάτες, εἰς τρεῖς φυλὲς τῶν Δωριέων, καὶ θεϊκοὺς Πελασγούς. Βασιλιᾶς ὅλων αὐτῶν, μὲ ἕδραν τὴν μεγάλη πολιτεία Κνωσσὸ ἦταν ὁ Μίνως, ποὺ κάθε ἐννιὰ χρόνια μιλοῦσε μὲ τὸν μεγάλο Δία». Κατὰ τὴν μυθολογίαν εἰς τὴν Κρήτην ἐγεννήθη ὁ Ζεύς, εἰς τὴν Δείκτην, ἤτοι τὴν ὀροσειρὰν τοῦ Λασηθίου, ἐκεῖ εἰς ἕνα σπήλαιον, τὸ Δικταῖον Ἄντρον, ἀλλ’ ἀνετράφη εἰς τὴν Ἤδη, ἤτοι τὸν Ψηλορείτην, εἰς ἕνα ἄλλο σπήλαιον, τὸ Ἰδαῖον Ἄντρον, ὅπου ὁ θρυλικὸς κάμπος τοῦ ὀροπεδίου τῆς Νίδας, θηλαζόμενος ἀπὸ μία αἶγα ὀνόματι Ἀμαλθία, καὶ εἰς τὸ σπήλαιον αὐτὸ ἀνευρίσκονται σήμερον ἱστορικὰ μνημεῖα ἤτοι ἀγαλμάτια, ἀγγεῖα, νομίσματα καὶ ἀσπίδες μὲ παραστάσεις, ἅτινα προσεφέροντο εἰς τὸν μικρὸν Δία. Ὁ καθηγητὴς τῆς ἀρχαιολογίας κ. Μαρινᾶτος, ὁμιλῶν διὰ τὸν θελκτικὸν κάμπον τῆς Νίδας, ἤτοι τὸ ἐκτεταμένον ὀροπέδιον τῆς Ἤδης, εἰς τὴν παρυφὴν τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται τὸ Ἰδαῖον Ἄντρον καὶ διὰ τὴν Ἐθνικὴν ἀνάγκην τῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τῆς ἀποκόσμου αὐτῆς γωνιᾶς τῆς Ἑλληνικῆς ἐπικρατείας, λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἐπὶ πλέον θὰ δοθῇ ἀφορμὴ ὅπως ὁ ἰδιόρρυθμος ἐκεῖνος κόσμος ὕψους 1700 μέτρων ὑπὲρ τὴν θάλασσαν, καταστῇ προσιτὸς εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ ἐκμεταλλεύσιμος διὰ τὸν τουρισμὸν τῆς χώρας. Δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐξευρεθοῦν οἱ ἀπαιτούμενοι πόροι ὅπως τὸ Ἰδαῖον Ἄντρον ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ ὁ θρυλικὸς κάμπος τῆς Νίδας γίνῃ πολύτιμον ἀπόκτημα τῆς τουριστικῆς προσπαθείας τῆς Πατρίδος». Ὁ Ζεὺς διετύπωσε διὰ στόματος τοῦ Μίνωος εἰς τὸν λαὸν τοὺς πρώτους νόμους εἰς τὴν Κρήτην. Ὁ Πλάτων λέγει, ὅτι οἱ τελειότεροι νόμοι προήρχοντο ἀπὸ τὴν Κρήτην καὶ ὅτι εἶχον συνταχθῆ ἀπὸ τὸν Μίνωα διερμηνεύοντα ἐν προκειμένῳ τὰς θελήσεις τοῦ Διός, διότι ὁ Μίνως ἐπήγαινε κάθε ἐννέα χρόνια εἰς τὸ Ἰδαῖον Ἄντρον εἰς τὸν Ψηλορείτην διὰ νὰ διδάσκεται ἀπὸ τὸν Δία τοὺς νόμους καὶ νὰ διδάσκῃ αὐτοὺς εἰς τὸν λαὸν ἐν συνεχείᾳ. Ἡ ἱστορία ἀναφέρει, ὅτι οἱ νόμοι τοῦ Λυκούργου εἰς τὴν Σπάρτην, πρότυπον εἶχον τοὺς νόμους τοῦ Μίνωος, ἀφοῦ ὁ Λυκοῦργος, ὁ ἴδιος προσωπικῶς μετέβη εἰς τὴν Κρήτην καὶ τοὺς ἐμελέτησε. Ἡ Κρήτη λοιπόν, κ. βουλευταί, ἡ ὁποία κατέχει τόσην σημαντικὴν θέσιν καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν μυθολογίαν, ὅπως ἀπεδείχθη καὶ ἀπὸ τὰς ἀνασκαφὰς ποὺ ἔγιναν μόνον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ αἰῶνος μας ἀπὸ τὸν Ἄγγλον φυσιοδίφην Ἔβανς, ὅστις ἐνήργησε τὰς ἀνασκαφὰς αὐτὰς δαπάναις του, ἀφοῦ ἠγόρασε δι’ ἰδίων τὴν περιοχὴν ὅπου αἱ ἀρχαιότητες τῆς Κνωσσοῦ ἀπὸ τὸν Τοῦρκον ἰδιοκτήτην αὐτῆς, ἦτο κέντρον ἀξιολόγου πολιτισμοῦ πολὺ ἀρχαιοτέρου τοῦ ὁμηρικοῦ καὶ προηγεῖται τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμοῦ κατὰ 1000 καὶ πλέον ἔτη, τοῦ δὲ Μυκηναϊκοῦ πολιτισμοῦ κατὰ 300 ἔτη τοὐλάχιστον, ὁ δὲ EDUARD POTTIER γράφει: «ἡ Κρήτη ἦτο μεγάλη ἑστία τοῦ Μυκηναϊκοῦ πολιτισμοῦ». Ἄν τώρα ὁ Μίνως, ἦτο ἕνας μεγάλος βασιλεὺς ποὺ ἀφῆκε τὴν σφραγῖδα του στὴν ἐποχὴ τῆς κρητικῆς ἀκμῆς ἢ τὸ ὄνομα αὐτὸ ἐσήμαινε γενικὰ τοὺς βασιλεῖς τῆς Κρήτης τοῦτο εἶναι ἱστορικῶς ἀνεξακρίβωτον. Γεγονὸς εἶναι πάντως ὅτι ὁ Μίνωας ἦτο κοσμοκράτωρ ἡ δὲ ἰσχύς του ἔφθανε εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὴν Μικρὰν Ἀσίαν τὴν Αἴγυπτον καὶ τὴν Σικελίαν. Χαρακτηριστικὸν ἀκόμη τῆς ἰσχύος τοῦ Μίνωος εἶναι καὶ τὸ γεγονός, ὅτι οὐδεμία ἀρχαία πόλις τῆς Κρήτης περιβάλλεται διὰ προστατευτικῶν τειχῶν, τὰ ὁποῖα ἀνευρίσκομεν ἀπεναντίας ἀλλοῦ. Τείχη προστατευτικὰ ἰσχυρὰ καὶ ἀπόρθητα διὰ τὴν ἐποχήν των περιβάλλουν σήμερον τὴν πόλιν τοῦ Ἡρακλείου καὶ τὰ ὁποῖα ἐκτίσθησαν ὑπὸ τῶν κατακτητῶν καὶ πανισχύρων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης Ἑνετῶν, οἵτινες μὲ τὰ τείχη αὐτὰ ὠχύρωσαν τὴν πόλιν τοῦ Ἡρακλείου εἰς ἕνα ἀπόρθητον φρούριον, δι’ ὃ καὶ ἡ πόλις τοῦ Ἡρακλείου, Μεγάλο Κάστρον ὀνομάζεται εἰς τὴν ἱστορίαν. Τὰ μεγαλοπρεπῆ καὶ ἰσχυρὰ ἑνετικὰ αὐτὰ τείχη φρούρια, μὲ τὴν σφραγίδα τῶν Ἑνετῶν ἤτοι τὸ ἔμβλημα τοῦ Ἁγίου Μάρκου σὲ σχῆμα καὶ διάταξιν τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν ἡ τακτικὴ τοῦ πολέμου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τὸ Μεγάλο Κάστρον ἀντέστη εἰς τὴν ἐπιδρομὴν τῶν Τούρκων ἐπὶ 22 χρόνια συνεχῶς πολιορκούμενον. Τὰ τείχη αὐτὰ δεσπόζοντα τοῦ πελάγους μὲ τοὺς πελωρίους προμαχῶνας ἐφ’ ὧν καὶ ὁ τάφος τοῦ Καζαντζάκη σήμερον, εἶναι ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένα, εἰς τρόπον ὥστε ἄστεγοι νὰ κτίζουν ἐπ’ αὐτῶν τρώγλας πρὸς διαμονὴν ἐνῷ θὰ ἠδύνατο νὰ ἀξιοποιηθοῦν τουριστικῶς καὶ νὰ ἀποδώσουν εἰς τὸ Ἔθνος ἀφοῦ βέβαια τὸ Κράτος κτίσῃ λαϊκὰς κατοικίας διὰ νὰ στεγάσῃ τοὺς κατακτίσαντας αὐτὰ ἑκατοντάδας ἀστέγων. Εἰς τὰ νότια παράλια τοῦ Νομοῦ Ἡρακλείου παρὰ τὸν ὅρμον τῶν Καλῶν Λιμένων ὑπάρχει ἕνας ναΐσκος βυζαντινῆς ἐποχῆς ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Παύλου κτισθεὶς εἰς ἐκεῖνο ἀκριβῶς τὸ σημεῖον, εἰς ὅ ἀπεβιβάσθη ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μετὰ τῶν συνοδευόντων αὐτὸν στρατιωτῶν τοῦ Καίσαρος συνεπείᾳ τῆς σφοδρᾶς θαλασσοταραχῆς ὅτε ὡδηγεῖτο εἰς Ρώμην, ἵνα δικασθῇ. Καὶ ὅμως καὶ τὸ ἱστορικὸν αὐτὸ μνημεῖον εὑρίσκεται ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένον εἰς μίαν ἐρημικὴν περιοχὴν χωρὶς ἐπικοινωνίαν μὲ τὸν ὑπόλοιπον Νομόν, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο καὶ τοῦτο νὰ ἀξιοποιηθῇ τουριστικῶς μετὰ τοῦ ὅρμου τῶν Καλῶν Λιμένων. Διῆλθον τὰ ἱστορικὰ αὐτὰ μνημεῖα ἐπὶ τροχάδην κ.κ. βουλευταί, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς κλεψύδρας τοῦ ἑνὸς τετάρτου εἰς ὅ περιορίζει τὴν ἀγόρευσίν του ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο ἄλλος τις νὰ ὁμιλῇ περὶ αὐτῶν ἀπὸ ἕδρας ἐπὶ μῆνας πολλοὺς καὶ δὴ διὰ τὰς ἀρχαιότητας τοῦ Νομοῦ Ἡρακλείου μὲ τὰς περισσοτέρας τῶν ἐννενήκοντα ἀρχαίων πόλεων τῆς Μινωϊκῆς ἐποχῆς καὶ διὰ τὸν ἀξιοθαύμαστον Κρητικὸν καὶ Μινωϊκὸν πολιτισμόν, ὅστις ἀνευρίσκεται ἀνάγλυφος καὶ ἀποδεικνύεται εἰς τὰ ἀνευρεθέντα καὶ συνεχῶς ἐρχόμενα εἰς φῶς μνημεῖα καὶ δὴ τὰς περιφήμους τοιχογραφίας τῆς Κνωσσοῦ, τὰ ὁποῖα θαυμάζοντες ἡμέτεροι καὶ ξένοι συρρέουν κατὰ χιλιάδας πολλὰς κατ’ ἔτος χειμῶνα τε καὶ θέρος εἰς τὸ Ἡράκλειον ὅπου καὶ αἱ σπουδαιότεραι ἐκτὸς τῆς Κνωσσοῦ μὲ τὸ Ἀνάκτορον τοῦ Μίνωος ἀρχαῖαι πόλεις ἤτοι Φαιστός, Μάλλια, Τύλισος, Ραῦκος, Λασσαία καὶ τόσα ἄλλα μνημεῖα καὶ ἀνεκτίμητοι ἐθνικοὶ θησαυροὶ διὰ τοὺς ὁποίους οὐδὲν ἄξιον λόγου ἐπεδείχθη μέχρι σήμερον ἐνδιαφέρον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησίν των. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Κρήτην ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρων σοβαρῶν ἱστορικῶν μνημείων, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ προκαλέσουν τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, συνέβη, ὡς γνωστόν, καὶ ἕνα ἀξιοθαύμαστον ἱστορικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ κοσμῇ καὶ θὰ λαμπρύνῃ ἐσαεὶ τὰς σελίδας τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας καὶ τὸ ὁποῖον κατ’ ἀνάγκην προκαλεῖ τὴν προσοχὴν καὶ συνεπῶς τὸ τουριστικὸν ἐνδιαφέρον πολλῶν ἡμεδαπῶν καὶ ξένων, ἤτοι ἡ κατὰ Μάϊον 1941 μάχη τῆς Κρήτης, ἢ μᾶλλον ἡ τιτανομαχία ἐκείνη, ἡ ὁποία διεξήχθη μεταξὺ τῶν ἀρτίως ἐξωπλισμένων Γερμανῶν ἀλεξιπτωτιστῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ ἀφ’ ἑτέρου, ἤτοι γερόντων καὶ γυναικοπαίδων τῆς Κρήτης, ὡπλισμένων μὲ πρωτόγονα μέσα, ἀφοῦ ἔλειπον εἰς Ἀλβανίαν οἱ στρατευμένοι νέοι τῆς Κρήτης καὶ καθ’ ἥν μάχην λέγεται, ὅτι ὁ Χίτλερ ἀπώλεσε τὸν πλέον ἐπίλεκτόν του στρατόν, ἄνω τῶν 12.000 ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν. Μετὰ τὴν λῆξιν δὲ τοῦ πολέμου καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν σχέσεών μας μετὰ τῆς Γερμανίας, συρρέουν εἰς τὴν Κρήτην κατ’ ἔτος οἱ μὲν ἐπιζήσαντες τῆς φρίκης τοῦ ἰδιοτύπου αὐτοῦ πολέμου διὰ νὰ προσκυνήσουν εὐλαβικὰ τὸ χῶμα εἰς ὃ ἐπολέμησαν, οἱ δὲ συγγενεῖς καὶ τὰ παιδιὰ τῶν πεσόντων διὰ νὰ ἐκτελέσουν ἐπιβλητικὸν μνημόσυνον εἰς τοὺς τάφους των καὶ οὕτω δημιουργεῖται καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου μία ἀξιόλογος κατ’ ἔτος τουριστικὴ κίνησις. Καὶ εἰς φυσικὰς καλλονὰς καὶ γραφικότητας εἶναι πλουσία ἡ Κρήτη μὲ τὰ μαγευτικὰ ἀκρογιάλια της καὶ τὰ ἱστορικὰ σπήλαιά της, καταφύγια τῶν προγόνων μας εἰς τὰς ἀλλεπαλλήλους κατὰ τῶν ἑκάστοτε κατακτητῶν ἐπαναστάσεις των, μὲ ἕνα θερμὸν κλῖμα κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ δροσερὸν κατὰ τὸ θέρος, παράγων νομίζω σοβαρὸς διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ ἐν Κρήτῃ καὶ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἀναριθμήτων ἱστορικῶν θησαυρῶν καὶ τῶν φυσικῶν καλλονῶν της. Ἔναντι τῶν ἀνωτέρω καὶ ἐπὶ τοσούτῳ ἀκτινοβολούντων ἐθνικῶν θησαυρῶν οὐδὲν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις ἄξιον λόγου πρὸς ἀξιοποίησιν καὶ ἐκμετάλλευσίν των. Κατ’ ἀρχὴν ἡ ὁδὸς Ἡρακλείου–Τυμπακίου, ἡ κεντρικὴ ἀρτηρία ἡ συνδέουσα τὴν πόλιν τοῦ Ἡρακλείου μὲ τὰς ἀρχαίας πόλεις Φαιστόν, Γόρτυνα καὶ τὸν Λαβύρινθον καὶ διερχομένη τὰς πέντε πλέον εὐφόρους ἐπαρχίας τοῦ Νομοῦ, εἶναι ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένη καὶ ἀμφιβάλλω ἐὰν ἐπεσκευάσθη ἔκτοτε ἀπὸ τῆς ἀποχωρήσεως τῶν Γερμανῶν κατακτητῶν ἐκ Κρήτης, οἱ δὲ ἐπισκεπτόμενοι τὰς ἀνωτέρω ἀρχαίας πόλεις ξένοι τουρίσται θὰ πρέπει νὰ ταλαιπωρηθοῦν ἀφαντάστως καὶ νὰ διακινδυνεύσουν. Ἐν γένει δέ, τὸ ὁδικὸν δίκτυον τοῦ Νομοῦ, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ διέλθουν οἱ τουρίσται εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, καὶ ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις ὁποίαν διαφήμισιν θὰ μᾶς κάμνουν οὗτοι ἐπιστρέφοντες εἰς τὰς χώρας των. Εἰς πολλοὺς ἀρχαιολογικοὺς χώρους, ὡς ἡ Λασσαία χώρα, δὲν ἐγένοντο ἀνασκαφαὶ ἀκόμη, οὔτε καὶ ὑπάρχει ἁμαξιτὴ ὁδὸς ποὺ νὰ συνδέῃ αὐτὴν καὶ τὰ πέριξ χωρία μὲ τὸν ὑπόλοιπον Νομὸν καὶ πολλαὶ κοινότητες στεροῦνται καὶ ὕδατος οὐ μόνον διὰ τοὺς τουρίστας, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς κατοίκους. Ἡ ἁμαξιτὴ ὁδὸς ἡ συνδέουσα τὸν Νομὸν Ἡρακλείου μὲ τὸ μαγευτικὸν ὀροπέδιον τοῦ Λασηθίου ὅπου τὸ Δικταῖον ἄντρον, κατασκευασθεῖσα τὸ πρῶτον ὑπὸ τῶν Γερμανῶν κατακτητῶν, δὲν ἐπεσκευάσθη ἔκτοτε ἀπὸ τῆς ἀποχωρήσεως αὐτῶν ἐκ Κρήτης. Εἰς τὴν πόλιν τοῦ Ἡρακλείου καὶ εἰς τὴν ἀνατολικὴν ἀκριβῶς παρυφὴν τῆς πόλεως ὑπάρχει μία τάξις ἀνθρώπων οἵτινες κατοικοῦν εἰς σπήλαια καὶ τρώγλας καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνῷ προκαλοῦν τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν περιέργειαν τῶν ξένων τουριστῶν, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐπισκέπτονται καὶ τοὺς ἀποθανατίζουν διὰ τοῦ φωτογραφικοῦ των φακοῦ, δὲν ἐνδιέφερον μέχρι σήμερον τὴν Κυβέρνησιν παρὰ τὰ κατὰ καιροὺς διαβήματα. Εἰς τὸν Νομὸν Ἡρακλείου οὐδὲν ἔργον κοινῆς ὠφελείας ἄξιον λόγου ἐγένετο ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐνῷ ἡ συμβολὴ τοῦ Νομοῦ εἰς αὐτὸν εἶναι μεγάλη. Τὰ τρία προγραμματισθέντα τουριστικὰ περίπτερα, ἤτοι ἓν εἰς τὸν Ὁμαλόν, ἕτερον εἰς τὸ ὀροπέδιον τῆς Ἤδης, ὅπου καὶ τὸ Ἰδαῖον Ἄντρον καὶ ἕτερον εἰς τὸ ὀροπέδιον τοῦ Λασηθίου μὲ τὸ Δικταῖον Ἄντρον παραμένουν ἀνεκτέλεστα πρὸ πολλοῦ. Οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ οἱ ἔμποροι τοῦ Νομοῦ διέρχονται δεινὴν κρίσιν, οἱ δὲ ἐργάται στεροῦνται ἐντελῶς ἐργασίας. Οἱ ἀγρόται μας ὑποστάντες κατὰ τὸ παρελθὸν τρεῖς ἀλλεπαλλήλους θεομηνίας εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἐξαθλίωσιν καὶ θὰ ἀντιμετώπιζον μετὰ πλήρη καταστροφὴν τῆς ἐσοδείας των, τὸ φάσμα τοῦ ἐκ πείνης θανάτου, ἐὰν οἱ σύμμαχοι Ἀμερικανοὶ δὲν ἔσπευδον νὰ τοὺς χορηγήσουν δωρεὰν τρόφιμα καὶ ἄρτον ἑνὸς ἔτους, ἐνῷ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως παντάπασι δὲν ἐκινήθη. Μετὰ ταῦτα, κ.κ. βουλευταί, οἱ ἀγρόται μας ἀντιμετωπίζουν τὸ πρόβλημα τῆς καλλιεργείας τῶν ἀμπελιῶν των ἐφόσον αἱ πιστώσεις τῆς Α.Τ.Ε. περιωρίσθησαν εἰς τὸ ἐλάχιστον αἱ δὲ διώξεις τῆς ἰδίας Τραπέζης καὶ τὰ ἐξαναγκαστικὰ μέτρα αὐτῆς δι’ ὅσους λόγω τῶν θεομηνιῶν αὐτῶν δὲν ἐξώφλησαν τὰς ὀφειλάς των ἐνετάθησαν εἰς τρόπον ὥστε ἀγρόται ἁγνοὶ νὰ φυλακίζωνται διὰ τὰς ὀφειλάς των αὐτὰς μαζὶ μὲ τοὺς κοινοὺς ἐγκληματίας. Ἀπὸ αὐτὸν τὸν λαόν, κ.κ. βουλευταί, ζητοῦμεν κατόπιν τουριστικὴν συνείδησιν ἀπαραίτητον νομίζω, διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, ὁ ὁποῖος λαός, εὑρῆκε τὸν δρόμον τῆς φυγῆς διὰ τὴν Γερμανίαν, ὅπου ἐλπίζει νὰ ζήσῃ. Τελευτῶν καλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκολουθήσῃ εὐθεῖαν ἐθνικὴν πορείαν εἰς τὸ θέμα τῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τῆς χώρας καὶ νὰ ἐπιδείξῃ πλέον τὸ ὃ δικαιοῦται ἐνδιαφέρον της ὁ ὑπερήφανος καὶ φύσει ἐλεύθερος λαὸς τοῦ Ἡρακλείου ὁ ὁποῖος προσέφερεν καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ προσφέρῃ εἰς τὸ Ἔθνος καὶ γνωρίζει νὰ ἀγωνίζεται ὅταν ἀδικῆται. (Χειροκροτήματα).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαμιχαλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§55Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, προτοῦ εἰσέλθω καὶ ἐγὼ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν τουρισμὸν τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐκλογικῆς περιφερείας, Λακωνίας, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω, ὅτι ἀντετάχθην εἰς τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως. Τοῦτο δὲ ἀπὸ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχω ἀπὸ προηγουμένας περιπτώσεις γενικεύσεως ἐπερωτήσεων, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπέβησαν εἰς βάρος σοβαρωτάτων ἄλλων ζωτικῶν ζητημάτων τοῦ τόπου. Καὶ πολὺ ὀρθῶς ὁ συνάδελφος κ. Λούλης, ἀνέφερεν, ὅτι ὑπῆρχον πλέον ζέοντα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Βουλὴν ἀντὶ τοῦ τουρισμοῦ. Ἀλλὰ ἀκόμη καὶ συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν γενίκευσιν τῆς παρούσης ἐπερωτήσεως, θὰ πρέπει, νομίζω, νὰ εἶναι μεταμελημένοι, διότι παρέσχον τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ θριαμβολογήσῃ, διὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσεν ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως δῆθεν τοῦ τουρισμοῦ. Ἀλλὰ καὶ οἱ συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως θὰ ἀπεγοητεύθησαν ἀπὸ τὴν γενίκευσιν, διότι θὰ ἤκουσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πόσα σφάλματα διεπράχθησαν ἐν ὀνόματι τοῦ τουρισμοῦ. Μετὰ δὲ τὴν δήλωσιν τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως Τουρισμοῦ, πόσα χρήματα σπαταλῶνται ἐτησίως διὰ τὸν τουρισμόν, εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι εἰς τὸν τομέα αὐτὸν ἐν ὀνόματι δῆθεν τῆς ἀναπτύξεως τοῦ τουρισμοῦ, διεπράχθησαν ἀνομήματα καὶ σπατάλαι. Καὶ δικαιολογημένως δύναταί τις νὰ παρῳδήσῃ τὴν κραυγὴν τῆς κυρίας Ρολλάν, εὑρισκομένης ἐπὶ τοῦ ἰκριώματος «ὦ ἐλευθερία, πόσα ἐν ὀνόματί σου διαπράττονται ἐγκλήματα» μὲ τὴν ἐπῳδὸν «ὦ τουρισμέ, πόσα ἀνομήματα διαπράττονται ἐπ’ ὀνόματί σου». Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι αἱ Κυβερνήσεις εἶναι ἀνθρώπινα κατασκευάσματα καὶ ὡς τοιαῦτα ἔχουν ἕνα τέλος. Ἂς εἶναι βεβαία, ὅτι κάποτε θὰ ἔλθῃ ὁ καιρὸς διὰ νὰ διεξαχθῇ ἕνας ἔλεγχος καὶ διαπιστωθῇ πόσα σφάλματα διεπράχθησαν ἐν ὀνόματι δῆθεν ἀναπτύξεως τοῦ τουρισμοῦ. Εἰς δὲ τὴν πολιτικὴν μόνον τὰ σφάλματα ὑπολογίζονται, δεδομένου, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐγκλήματα ἐκτὸς τῶν ἐγκλημάτων ἐσχάτης προδοσίας. Πολλαὶ ἐκ τῶν ὁμιλιῶν ποὺ ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὑπὸ προηγηθέντων συναδέλφων, θὰ ἔπρεπε ἴσως νὰ ἀκουσθοῦν εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον περιεστράφησαν εἰς τὴν ἀναδρομὴν τῆς ἀρχαίας ἱστορίας καὶ τῆς μυθολογίας τῆς χώρας. Ὁ μόνος ἴσως κερδισμένος εἶναι ὁ κ. Τσάτσος, ὁ ὁποῖος εὗρε δικαίωσιν τῆς ἀποφάσεώς του ὅπως ὑπαγάγῃ εἰς τὸν τουρισμὸν καὶ τὴν ἀρχαιολογικήν μας ὑπηρεσίαν. Εὐτυχῶς ὅμως, ὅτι ἀπεμακρύνθη ἐκεῖθεν ἐγκαίρως, διότι ἦτο ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι μὲ τὸν διακρίνοντα αὐτὸν συγκεντρωτισμὸν καὶ ἄλλας ὑπηρεσίας θὰ ὑπήγαγεν εἰς τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ τουρισμοῦ καὶ ἄλλας κρατικὰς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ κατώρθωσε νὰ μεταβάλῃ τὸν τουρισμὸν καὶ εἰς ἐφοπλιστὴν ἀκόμη. Εἶχεν ἀπαιτήσει πέρυσι νὰ ὑπαγάγῃ εἰς τὸν τουρισμὸν τὴν ἀκτοπλοΐαν. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς θὰ εἰσέλθω καὶ ἐγὼ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν τουρισμὸν τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐκλογικῆς περιφερείας, τῆς Λακωνίας. Καὶ δὲν θὰ ἀνατρέξω εἰς τοὺς ἀρχαίους βασιλεῖς τῆς Σπάρτης, ἀλλὰ θὰ εἰσέλθω ἀπ’ εὐθείας εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν Μυστρᾶν. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πράγματι ἐνδιεφέρθη διὰ τὴν Σπάρτην καὶ τὸν Μυστρᾶν καὶ διὰ τὴν τουριστικήν των ἀξιοποίησιν, ἱδρύσασα ξενοδοχεῖα καὶ ξενῶνας καὶ παραχωρήσασα δάνεια διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ξενοδοχείων. Ἔδειξε πράγματι ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἐπέδειξε διὰ τὴν ὑπόλοιπον Λακωνίαν. Ἀλλὰ προτοῦ προχωρήσω διὰ τὴν Μονεμβασίαν θὰ μνημονεύσω τὸ Γύθειον διὰ νὰ σᾶς πληροφορήσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν διέθεσε διὰ τὴν πόλιν αὐτὴν οὔτε μίαν δραχμήν. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲ ἕνα ξενοδοχεῖον μολονότι ἦτο πόλις ἡ ὁποία ἤξιζε νὰ προσελκύσῃ τὸ τουριστικὸν ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖ ὑπάρχει πλήρως ἐγκαταλελειμμένη ἡ νῆσος Κρανάη, ὁπόθεν ἀνεχώρησεν ὁ Πάρις μετὰ τῆς ὡραίας Ἑλένης διὰ τὴν Τροίαν. Περαιτέρω ὑπάρχει ἡ περιοχὴ τῆς Οἰτύλου, περιοχὴ μὲ τουριστικὴν ἐμφάνισιν, διότι ἐκεῖ εὑρέθησαν πρὸ τριετίας, καὶ ὡς ὁμολογεῖται παρὰ τῶν εἰδικῶν παρ’ ἡμῖν, τὰ καλύτερα σπήλαια τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ τὸν αὐτὸν ἐνθουσιασμὸν ἐξεδήλωσεν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπεσκέφθη καὶ αὐτὸς πρό τινος τὰ Σπήλαια. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι ἀληθὴς ἡ πληροφορία, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς τοπικὴν ἐφημερίδα, ὅτι διετέθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἕν ἑκατομμύριον δραχμῶν διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Σπηλαίου. Θὰ παρεκάλουν τὸν παριστάμενον κ. Ὑφυπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὅπως παράσχῃ σχετικὴν πληροφορίαν.

§56Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Γνωρίζω, ὅτι διετέθη ἕνα ποσὸν ἀρκετὰ σημαντικὸν πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Νομίζω, ὅτι διετέθη τὸ ποσὸν τῶν 400.000 δραχμῶν.

§57Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὶ θὰ κάμῃ τὸ ποσὸν αὐτό, κύριε Ὑπουργέ;

§58Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Τὸ Σπήλαιον αὐτό, φρονῶ, ὅτι ἀνεκαλύφθη πρὸ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν.

§59Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, νομίζω, πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν. Ἔρχομαι ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Μονεμβασίαν. Ἡ Μονεμβασία εἶναι, ὡς γνωστόν, ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα κέντρα τῆς Βυζαντινῆς περιόδου. Ὀνομάσθη Μονεμβασία διότι ἔχει μόνον μίαν διάβασιν. Ἔχει τὸ φρούριον εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ὁ ναὸς τῆς Ἁγίας Σοφίας, πανομοιότυπος τοῦ ὁμωνύμου τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ὑπάρχουν εἰς τὴν πόλιν δύο Ναοί, τῆς Βυζαντινῆς περιόδου, ὁ τοῦ Ἑλκομένου καὶ ὁ τῆς Χρυσαφιτίσσης. Ὑπάρχει ὁ θρόνος τοῦ Αὐτοκράτορος κλπ. Μοῦ ἐδόθη ἡ πληροφορία, ὅτι ἐδόθη δάνειον, διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἑνὸς ξενῶνος 4 δωματίων, τοῦ ὕψους τοῦ 1.200.000 δραχμῶν. Ἐὰν ἡ πληροφορία αὐτὴ εἶναι ἀληθής, τὸ πρᾶγμα εἶναι τερατῶδες νὰ διατεθῇ τὸ τεράστιον αὐτὸ ποσὸν διὰ τὴν κατασκευὴν 4 δωματίων.

§60Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Μήπως τὸ δάνειον ἐδόθη ἀπὸ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον;

§61Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ ἦτο παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ σχετικῶς.

§62Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ἐὰν ἐδόθη ἀπὸ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον, τότε ὑπάρχει εὐθύνη, ἐὰν τὰ ὅσα ἀναφέρητε εἶναι ἀκριβῆ, τῆς Νομαρχίας καὶ τῆς Κοινότητος ἡ ὁποία ἐπέβλεψε, ἐνδεχομένως τὴν κατασκευήν.

§63Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Προεδρίας Κυβερνήσεως νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα, λόγῳ τῆς ἁρμοδιότητός του, ἐφόσον παρεσχέθη διὰ τουριστικοὺς σκοπούς. Ὁ κ. Τσάτσος, πρὸ ἑξαετίας, ὑπεσχέθη τὴν ἀνέγερσιν ξενοδοχείου, ἀλλ’ ἐλησμόνησεν τὴν ὑπόσχεσίν του. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχει δρόμος διὰ ξηρᾶς πρὸς Μονεμβασίαν. Ὁ ὑπάρχων δρόμος, κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος, εἶναι σχεδὸν ἀδιάβατος. Εἰς τὸ παρελθὸν εἴχομεν δημιουργήσει ἄγονον εἰδικὴν γραμμὴν Πειραιῶς– Μονεμβασίας, ὥστε πᾶς ὅστις ἤθελε νὰ ἐπισκεφθῇ τὰς Ἀρχαιότητας καὶ τὰ Βυζαντινὰ Μνημεῖα, θὰ ἠδύνατο νὰ φύγῃ τὸ πρωΐ ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ καὶ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ ἑσπέρας. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἴσχυε ἀπὸ τὸ 1924. Πρὸ 5ετίας ἡ ἄγονος αὐτὴ γραμμὴ συνεχωνεύθη μὲ τὴν ἄγονον ἀτμοπλοϊκὴν γραμμὴν ὁλοκλήρου τῆς Λακωνίας. Εἶναι χαρακτηριστικὸν τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐνῷ ἡμεῖς τότε, μὲ ἕνα προϋπολογισμὸν 5 δισεκατομ., ἐδεικνύομεν τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Πολιτείας διὰ τὴν περιοχὴν αὐτήν, σήμερον, μὲ προϋπολογισμὸν 20 δισεκατομμυρίων δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ τὰ 18 –20 ἑκατομμύρια ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀγόνων γραμμῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ καὶ πάλιν αὐτοτελὴς ἡ εἰδικὴ αὐτὴ ἄγονος γραμμή. Ὁ δρόμος ἐπίσης, Μονεμβασία–Βάτικα, μήκους 70 περίπου χιλιομέτρων, εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Εἰς ἕνα χωρίον, τὴν Καστανιά, εὑρέθη ἕνα σπήλαιον καὶ οὐδεὶς ἐξεδήλωσεν τὸ ἐνδιαφέρον του διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ σπηλαίου αὐτοῦ. Ζητοῦμεν νὰ δείξῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ κρατικὸν ἐνδιαφέρον καὶ διὰ τὴν Μονεμβασίαν καὶ διὰ τὸ σπήλαιον τῆς Καστανιᾶς καὶ διὰ τοὺς δρόμους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα. Ἐπὶ πλέον, διὰ τὴν δημιουργίαν λιμένος εἰς τὸ Παλαιόκαστρον Νεαπόλεως. (Χειροκροτήματα).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλᾶτος, ἔχει τὸν λόγον.

§65Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατόν, φρονῶ, νὰ ἐξακολουθήσωμεν· καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει καταπονηθῇ καὶ ἡ ὥρα ἔχει παρέλθει. Θὰ παρεκάλουν νὰ διακόψωμεν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διευκρινίζεται, ὅτι αὔριον θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου».

§69Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἡ Τετάρτη ἔχει ὁρισθῆ διὰ τὴν συζήτησιν, ἐπὶ τῆς προτάσεως τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις, ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, θὰ συνεχισθῇ, ἀντὶ τῆς Τετάρτης, τὴν Πέμπτην.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.30′ μ.μ.)