1962.04.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 66η

Παρασκευὴ 13 Ἀπριλίου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Φιλιππίδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 118)23.8.61 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀφορώσης εἰς τὴν ἀνέγερσιν τοῦ Δικαστικοῦ Μεγάρου Θεσσαλονίκης καὶ ἀναθέσεως τῆς συντάξεως μελετῶν ἔργων Ὑπουργείου Δικαιοσύνης εἰς ἰδιώτας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σαμαρᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 69)1961 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ ρυθμίσεως θεμάτων ἀφορώντων εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν Σχολῶν Χωροφυλακῆς». Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Παναγῆ Ἀντύπα, κατοίκου Μεσοβουνίων, αἰτουμένου συνέχισιν ἐκπολιτιστικοῦ ἔργου Βασ. Προνοίας. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν Ἑνώσεως Πολυτέκνων Πάλλης–Κεφαλληνίας, αἰτουμένης, ὅπως διὰ νόμου αἱ διατάξεις Ν. 1910)44 «περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς Νομοθεσίας περὶ προστασίας πολυτέκνων» κατισχύσωσιν ἐφ’ ἑξῆς ὡς εἰδικαί. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Καπνοπαραγωγῶν Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀδράνειαν ἀγορᾶς καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κοινότητος Ὀξυλίθου Καρυστίας, αἰτουμένων κρατικὴν οἰκονομικὴν ἀρωγὴν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Θρησκευμάτων διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ἑτοιμορρόπου περικαλλοῦς καθεδρικοῦ ναοῦ των ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Σωματείου Φορτοεκφορτωτῶν Ξηρᾶς καὶ Σ.Ε.Κ. Χαλκίδος, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας κατάργησιν τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ φορτοεκφορτωτῶν ξηρᾶς Χαλκίδος καὶ αἰτουμένου νὰ τεθῇ πάλιν εἰς ἰσχύν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κ. Ράλλης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐπαγγελματιῶν Ὁδηγῶν Πειρατικῶν Αὐτοκινήτων, αἰτουμένου, ὅπως τὸ πιστοποιητικὸν Τροχαίας Κινήσεως δι’ ὅσους δὲν ἔχουν συλληφθῆ ἀπὸ τὴν Τροχαίαν διὰ πενταετίαν, χορηγῆται ἀπὸ τὰ οἰκεῖα Ἀστυνομικὰ Τμήματα κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Θ. Μανωλόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Καβάλας, αἰτουμένου συνταξιοδότησιν τῶν ὑπερηλίκων καπνεργατῶν καὶ καπνεργατριῶν συμφώνως πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ 8ου Καπνεργατικοῦ Συνεδρίου. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Θ. Μανωλόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Κοινοτήτων καὶ Γεωργικῶν Πιστωτικῶν Συνεταιρισμῶν Νικησιάνης, Παλαιοχωρίου κλπ., αἰτουμένων καθορισμὸν προθεσμίας λήξεως καπναγορῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν ἠσφαλισμένων Ἀρτεργατῶν Μυλεργατῶν καὶ Μακαρονοτεχνιτῶν Κερκύρας, αἰτουμένων αὔξησιν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου των Τ.Α.Α.Μ.Μ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Γ. Στεργίου, Μ. Σβώλου καὶ Ν. Τσόχας, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐργατῶν καὶ Τεχνιτῶν Μεταλλωρύχων Λαυρίου, αἰτουμένου ἀναγνώρισιν παρὰ τοῦ Ι.Κ.Α. τῶν παρελθόντων ἡμερομισθίων τῶν μεταλλωρύχων καθὼς καὶ μείωσιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας συνταξιοδοτήσεως εἰς τὸ 60ὸν διὰ τοὺς ἄνδρας καὶ εἰς τὸ 55ον διὰ τὰς γυναῖκας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Λυσ. Σαραφιανός, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Δασικῶν Συνεταιρισμῶν Ἀρναίας Χαλκιδικῆς, αἰτουμένης, ὅπως τὸ Δημόσιον περιορίσῃ τὴν κρατικὴν ἐκμετάλλευσιν δασῶν εἰς τὴν ὑλοτομίαν Καστανιᾶς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κιλκὶς κ. Δ. Παπαδόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Κρατσὰκ Δροσάτου, Νομοῦ Κιλκίς, διαμαρτυρομένου κατὰ τῶν καπνεμπόρων διὰ τὰς τιμὰς τῶν πωληθέντων ἤδη καπνῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν Κερκύρας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν τῶν συνταξιοδοτικῶν ζητημάτων των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Α. Φωτήλας, Γ. Λαμπράκης καὶ Σ. Ἡλιόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Προσωπικοῦ Αὐτοκινήτων Πατρῶν Περιχώρων «Ἡ Πρόοδος», αἰτουμένης ἐξίσωσιν τῶν ἀποδοχῶν τοῦ προσωπικοῦ τῶν αὐτοκινήτων Πατρῶν καὶ περιχώρων πρὸς τὰς τῶν συναδέλφων των Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Λαμπράκης, Κ. Χιωτάκης καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐπιστημονικοῦ Ὑγειονομικοῦ Προσωπικοῦ Ι.Κ.Α., αἰτουμένου ἐπίλυσιν μισθολογικοῦ καὶ συνταξιοδοτικοῦ θέματος. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Παππᾶς, Γ. Λαμπράκης, Ε. Μπενᾶ καὶ Γ. Τσαρουχᾶς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν ἐξορίστων τοῦ Ἁγίου Εὐστρατίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν τακτικὴν τῶν Ὑπηρεσιῶν Ἀσφαλείας ἀναφορικῶς μὲ τὴν ἰατροφαρμακευτικὴν καὶ νοσοκομειακὴν περίθαλψιν τῶν ἐξ αὐτῶν ἀσθενῶν κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Λαμπράκης καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἰδιωτικῶν Ὑπαλλήλων Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μεροληπτικὴν διαιτησίαν τοῦ διαιτητοῦ Ρηγοπούλου εἰς βάρος τῆς ποδοσφαιρικῆς ὁμάδος τοῦ «Παναιτωλικοῦ» Ἀθλητικοῦ Συλλόγου. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Κ. Ταλιαδούρης, καταθέτει ἀναφορὰν Διοικητικῶν Συμβουλίων Σωματείων Ἐργατοτεχνιτῶν Οἰκοδόμων, αἰτουμένων ἐπέκτασιν τοῦ Ι.Κ.Α. εἰς Γρεβενὰ καὶ Σιάτιστα, Πεντάλοφον, Τσοτύλιον καὶ Γαλατινήν. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Κ. Ταλιαδούρης, καταθέτει ἀναφορὰν Γεωργοενώσεως Πτολεμαΐδος, αἰτουμένης ἐπανεξέτασιν θέματος ἀγοραπωλησιῶν καπνοῦ μὲ εὐτελεῖς τιμὰς εἰς περιοχὴν Πτολεμαΐδος. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Κ. Ταλιαδούρης, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Τρικώμου Γρεβενῶν, αἰτουμένων δημιουργίαν ἐν Γρεβενοῖς παραρτήματος Μονοπωλίου τοῦ Κράτους πρὸς συγκέντρωσιν τοῦ παραγομένου στεμφυλοπνεύματος (ρακῆς). Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Κ. Ταλιαδούρης, καταθέτει ἀναφορὰν προσωπικοῦ Νοσοκομείου Γρεβενῶν, αἰτουμένου χορήγησιν ἐπιδόματος ἐπικινδύνου ἐργασίας. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν πλοιάρχων σπογγαλιέων διὰ Καγκάβας τῶν νήσων Καλύμνου–Κῶ, αἰτουμένων τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἁλιείας διὰ Καγκάβας κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας, ἤτοι ἀπὸ 1ης Μαΐου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Φιλανθρωπικοῦ Ταμείου Ἀστυπαλαίας, αἰτουμένου τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 3 παρ. 2 τοῦ Ν. 3702)1957 μὲ σκοπὸν τὴν συνέχισιν τῆς λειτουργίας τοῦ Ἡμιγυμνασίου Ἀστυπαλαίας. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν προσωρινῆς Ἐπιτροπῆς Ὑδροπωλητῶν πόλεως Καλαμάτας, αἰτουμένης τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως λόγῳ στερήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, λαμβανομένης πρὸς τοῦτο σχετικῆς νομοθετικῆς μερίμνης. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἀγροτικῶν Συλλόγων Θεσσαλίας, αἰτουμένης ἀπεριόριστον συγκέντρωσιν σίτου μὲ ἴσην μεταχείρισιν Γεωργικῶν Ἑνώσεων καὶ ἐλευθέρου ἐμπορίου κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Μ. Σβώλου καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως τῶν Συνταξιούχων Ἀρτεργατῶν, Μυλεργατῶν, Μακαρονοτεχνιτῶν καὶ Μυλοϋπαλλήλων περιφερείας Κερκύρας, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Τ.Α.Α.Μ.Μ. κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Ν. Τσόχας, Μ. Σβώλου, Δ. Κελτεμλίδης καὶ Λ. Κύρκος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ἀρτεργατῶν Μυλεργατῶν, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων πρὸς οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Τ.Α.Α.Μ.Μ. κλπ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, ἔχει τὸν λόγον.

§6Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν περὶ ὡρισμένων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν ἡ ἀφετηρία τῶν λυπηρῶν ἐπεισοδίων, ποὺ ἔλαβον χώραν τὴν παρελθοῦσαν Τετάρτην καὶ ποὺ ἐξηκολούθησαν σήμερον. Θὰ τὸ κάμω μὲ πλήρη ἀντικειμενικότητα. Θὰ τὸ κάμω μὲ τὴν συνείδησιν, ὅτι ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, δηλαδή, πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὑπεράνω καὶ τῶν κομματικῶν των διαφορῶν ἀντιμετωπίζουν τὰ Ἑλληνικὰ προβλήματα μὲ τὴν πίστιν, ὅτι πρέπει ὁ τόπος αὐτὸς νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν κρίσιμον φάσιν τῆς ἀναπροσαρμογῆς, τὴν ὁποίαν διέρχεται, διὰ νὰ καταλήξῃ νὰ ὀργανωθῇ εἰς σύγχρονον Κράτος, τὸ ὁποῖον ἰδίως ὑπὸ τὰς σημερινὰς διεθνεῖς συνθήκας, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν Ἐθνικήν μας ἐπιβίωσιν. Σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε, ὅτι ὅ,τι σᾶς εἴπω εἶναι ἡ ἀπόλυτος ἀλήθεια καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε ἐπίσης, ὅτι εἶμαι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος λυποῦμαι διὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν, διὰ τοὺς τραυματισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐπηκολούθησαν, τραυματισμοὺς καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν φοιτητῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν ἀστυνομικῶν, διότι καὶ φοιτηταὶ καὶ ἀστυνομικοί, τμήματα τῆς ἰδίας Ἑλληνικῆς νεολαίας εἶναι. Καὶ δὲν εἶναι μόνον οἱ φοιτηταί, ἀλλὰ εἶναι καὶ οἱ ἀστυνομικοὶ παιδιὰ τοῦ λαοῦ ποὺ ἔρχονται ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ ὑπηρετήσουν τὸν τόπον τους, ὅπως ὅλοι προτιθέμεθα καὶ θέλομεν νὰ τὸν ὑπηρετήσωμεν. Φοιτητικὰ ζητήματα, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν πάντοτε, ἀλλ’ εἶναι διαφόρων κατηγοριῶν. Ὑπάρχουν, πρῶτον, ζητήματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν ὡρισμένων φοιτητῶν νὰ διευκολύνουν εἰς τὴν ὑλικὴν ὄψιν τῶν σπουδῶν των, καὶ εἶναι τὰ ζητήματα αὐτὰ σεβαστά, τὰ αἰτήματα αὐτῶν εἶναι ἅγια, διότι ὅταν κανεὶς ἀγωνίζεται διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ μορφωθῇ καὶ μορφωνόμενος νὰ ἀποτελέσῃ στέλεχος χρήσιμον εἰς τὸν τόπον του, πρέπει νὰ βοηθῆται. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐξήτασα, ἀφ’ ἧς εἶμαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, τὰ ἐξήτασα μὲ ὅλην τὴν στοργὴν καὶ μὲ ὅλην τὴν ἀγάπην, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποχρέωσιν, ὡς Ὑπουργὸς Παιδείας καὶ ὡς Ἕλλην νὰ δεικνύω πρὸς τὴν νεότητα. Ἀλλ’ ὑπάρχουν δίπλα εἰς αὐτὰ τὰ αἰτήματα πολλὲς φορὲς καὶ αἰτήματα ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι βέβαια αἰτήματα ἐχθρικὰ πρὸς τὸ Κράτος, δὲν εἶναι αἰτήματα, τὰ ὁποῖα ὑποτιμοῦν τοὺς αἰτοῦντας, ἀλλὰ εἶναι αἰτήματα, τὰ ὁποῖα πηγάζουν ἀπὸ μίαν κακὴν συνήθειαν. Ὅταν οἱ ἀπορριπτόμενοι ἐπιθυμοῦν διὰ νόμου νὰ περάσουν εἰς τὰς ἐξετάσεις, ὅπως συνέβη πολλάκις, ὅταν οἱ μὴ ἐπιτυχόντες εἰς τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις ἐπιδιώκουν καὶ ζητοῦν διὰ νόμου νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσαγομένων, τότε προβάλλουν αἰτήματα ἐνώπιον, τῶν ὁποίων τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀντισταθῇ, ὄχι διότι τὸ Κράτος εἶναι ἄκαμπτον, ἀλλὰ διότι ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσῃ ποῖον θὰ εἶναι τὸ μέλλον τοῦ τόπου αὐτοῦ καὶ ὑποχρεοῦται νὰ σκεφθῇ, ὅτι χρειαζόμεθα μορφωμένους ἀνθρώπους καὶ ὄχι ἀνθρώπους, τῶν ὁποίων τὰ διπλώματα λαμβάνονται διὰ τῆς Νομοθετικῆς ὁδοῦ. Συνέβησαν πολλὰ κατὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἑκατονταετίαν, δὲν λέγω μόνον καὶ νὰ μὴ ὑποστηρίξῃ κανείς, ὅτι μόνον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Πιστεύσατε, ὅτι χαριστικαὶ πράξεις εἰς τὸν τομέα αὐτὸν εἶναι ἀπαράδεκτοι καὶ ἠρνήθην πάντοτε κᾶθε χαριστικὴν πρᾶξιν. Εἶναι μάρτυρες, φίλοι βουλευταί, καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως ἀλλὰ καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγομένων εἰς τὰ Πανεπιστήμια καὶ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου διὰ τὰ νυκτερινὰ Γυμνάσια καὶ μὲ εὗρον ἀντίθετον, ὄχι ἀπὸ ἐχθρότητα, ἀλλὰ ἀπὸ συνείδησιν τοῦ καθήκοντός μου ὡς προϊσταμένου τῆς Παιδείας Ὑπουργοῦ. Τὰ λέγω αὐτά, διὰ νὰ σᾶς δείξω, ὅτι δὲν ἔμεινε τίποτε τὸ ὁποῖον δὲν ἐξητάσθη, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνηργήθη, δὲν ἔμεινεν αἴτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀντιμετωπίσθη εἴτε θετικῶς, εἴτε ἀρνητικῶς καὶ πάντοτε μὲ στοργὴν καὶ ἀγάπην. Ἡ μόνη κατηγορία, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ προσαφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, εἶναι ἡ τῆς ἀμελείας καὶ τῆς ἀναβολῆς. Ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὰς τὰς δύο κατηγορίας αἰτημάτων, ὑπάρχει καὶ μία τρίτη κατηγορία, διὰ τὴν ὁποίαν θέλω νὰ καταστήσω προσεκτικὴν τὴν Βουλήν. Ὑπάρχει ἡ κατηγορία τῶν αἰτημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐκπηγάζονται ἀπὸ τὰ ἐπαγγελματικὰ ἢ τὰ ὑποτιθέμενα ἐπαγγελματικὰ συμφέροντα ὄχι κἂν τῶν φοιτητῶν, ἀλλὰ τῶν πτυχιούχων οἷοι θὰ γίνουν οἱ φοιτῶντες, καταλήγουν νὰ ἀποτελοῦν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως, ἡ ὁποία ἤρχισεν ἀπὸ ἐτῶν, τὴν ὁποίαν ἐτονίσατε ὅλοι ὡς ἀπαραίτητον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τῆς εἰσόδου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγορὰν καὶ ἡ ὁποία κατατείνει νὰ δημιουργήσῃ στελέχη συγχρόνου Κράτους εἰς τὸν τόπον μας. Διὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν, τὴν ὁποίαν ἐπιχειροῦμεν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, ἀλλοίμονον, εἰς τὰ πρῶτα βήματα, διότι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἀμετρήτων δυσκολιῶν, πρέπει νὰ ἀναγνωρίζωμεν καὶ νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν καὶ θὰ σᾶς εἴπω ἕνα παράδειγμα τῶν δυσκολιῶν αὐτῶν. Ζητοῦμεν νὰ γίνῃ Κράτος, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ καὶ τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν Ἑλληνικὴν καὶ δὲν ἔχομεν φυσικοὺς καὶ μαθηματικοὺς διὰ νὰ διδάξουν κατὰ τὸ προσεχὲς σχολικὸν ἔτος εἰς τὰ Γυμνάσια. Θὰ γράφουν πάλι αἱ ἐφημερίδες —εὔκολοι κριταὶ— καὶ οἱ χρονογράφοι —εὔκολοι κήνσορες— ὅτι εἰς τὸ τάδε Γυμνάσιον διδάσκουν οἱ καθηγηταὶ τῆς Ὠδικῆς ἢ οἱ καθηγηταὶ τῆς Γυμναστικῆς τὴν Φυσικὴν καὶ τὰ Μαθηματικά. Ναί, κύριοι, θὰ συμβῇ καὶ αὐτό, διότι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς Φυσικὸς καὶ οὐδεὶς Μαθηματικὸς πρὸς διορισμόν. Εἶναι βέβαια τοῦτο δεῖγμα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου, διότι ἀποδεικνύει, ὅτι ὑπάρχουν βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι ἀπορροφοῦν τοὺς ἀνθρώπους ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὴν Φυσικομαθηματικὴν Σχολὴν καὶ τοὺς ἀπορροφοῦν, διότι δίδουν μεγαλυτέρους μισθούς, διότι — ἂς μὴ ἀπατώμεθα— τὸ Κράτος μὲ τοὺς 30.000 διδασκάλους καὶ καθηγητάς του δὲν ἠμπορεῖ νὰ αὐξήσῃ τοὺς μισθοὺς κατὰ τρόπον ποὺ νὰ ἠμπορῇ νὰ συναγωνισθῇ τὰς βιομηχανίας. Εἶναι, ναί, δεῖγμα τῆς προόδου, ἀλλὰ εἶναι καὶ δεῖγμα ἀνησυχαστικὸν διὰ το μέλλον τοῦ τόπου μας. Καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ποὺ ἀνέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἐσκέφθην αὐτὸ τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μόνον πρόβλημα Ἑλληνικόν, εἶναι πρόβλημα ποὺ ἀπαντᾶται καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὸ Βέλγιον καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, καὶ ἐσκέφθην κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἠμπορέσωμεν ταχύρρυθμα νὰ δημιουργήσωμεν διδασκάλους τῆς Φυσικῆς καὶ τῶν Μαθηματικῶν. Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν συνεκρότησα, δὲν κατώρθωσεν ἀκόμη νὰ δώσῃ καμμίαν σοβαρὰν λύσιν ποὺ νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὸ θέμα. Καὶ σᾶς λέγω ἐγὼ μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος πονεῖ διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν, ὅτι τὸ προσεχὲς ἔτος δὲν θὰ ὑπάρξουν εἰς πολλὰ Γυμνάσια οὔτε Φυσικοὶ οὔτε Μαθηματικοί. Μὴ ἔλθητε νὰ κατηγορήσητε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διότι δὲν ὑπάρχουν. Κατηγορήσατε τὸ παρελθόν μας, κατηγορήσατε τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζομεν ἑκάστοτε τὰ προβλήματα, κατηγορήσατε ἀκόμη ἂν θέλητε, τοὺς ἐπαγγελματίας τῶν κλάδων αὐτῶν, διότι μόλις σκεφθῇ κανεὶς νὰ ἀναθέσῃ τὴν διδασκαλίαν τῶν μαθημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν καθηγητάς, εἰς ἄλλους καθηγητάς, ἐγείρονται βουνὸ αἱ διαμαρτυρίαι καὶ ἀνοικτὲς εἶναι οἱ στῆλες τῶν ἐφημερίδων διὰ νὰ χλευάσουν τὴν ἀπόφασιν, ἢ μᾶλλον τὴν ὑποψίαν, ψευδοῦς δὲ πολλάκις ἀποφάσεως. Κύριοι, δὲν νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἠμποροῦμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν. Ἀλλὰ θέλω νὰ ἐπανέλθω μετὰ τὴν παρένθεσιν αὐτὴν εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν τῶν αἰτημάτων, εἰς τὰ αἰτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πηγάζουν ἀπὸ ἕνα ἀδικαιολόγητον εἴτε συνδικαλιστικὸν εἴτε ἐπαγγελματικὸν εἴτε ἰδεολογικὸν φανατισμόν. Διότι αὐτὸς ὁ φανατισμὸς εἶναι ἡ ἀρχικὴ αἰτία τῆς σημερινῆς ἀναταραχῆς, ἕνας φανατισμὸς κατὰ τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Κατεβλήθη ἡ προσπάθεια ἀπὸ τὸν προηγούμενόν μου Ὑπουργὸν —καὶ εἶναι πρὸς τιμήν του— νὰ ἐνισχυθοῦν τὰ μαθήματα τῆς τεχνικῆς μορφώσεως, ἀλλὰ συγχρόνως κατεβλήθη μὲ ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἔγινεν ἀπὸ διετίας ἤδη ἡ προσπάθεια νὰ τοποθετηθῇ ἡ λαϊκὴ ἐκπαίδευσις, δηλαδὴ ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις τῶν ἐργαζομένων, ἡ ἐκπαίδευσις εἰς τὰ νυκτερινὰ Γυμνάσια, ἐπὶ τῆς βάσεως, τῆς διπλῆς βάσεως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τῆς πληρότητος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τοῦ συνδυασμοῦ μὲ τὴν ἐργασίαν. Καὶ καθωρίσθη, ὅτι τὰ νυκτερινὰ Γυμνάσια θὰ ἔχουν 7ετῆ κύκλον. Ὁ κ. Παπανοῦτσος εἶχε προτείνει τὸ 1957 8ετῆ κύκλον. Εἰς τὸν ὀκταετῆ αὐτὸν κύκλον θὰ διδάσκωνται μαθήματα εἰς 24 ὥρας τὴν ἑβδομάδα καὶ ὄχι 36 ὅπως ἰσχύει εἰς τὰ ἡμερήσια Γυμνάσια. Εἰς μίαν ὅμως περίπτωσιν τῶν νυκτερινῶν Γυμνασίων, εἰς τὰ Γυμνάσια Οἰκιακῆς Κατευθύνσεως, τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἰδιαιτέρως τὸ πρόβλημα τῶν Θρησκευτικῶν. Τὰ οἰκονομικὰ Γυμνάσια καὶ τὰ ἡμερήσια καὶ νυκτερινά, εἶναι διάδοχοι τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Εἰς τὰς Ἐμπορικὰς Σχολὰς οὐδέποτε ἐδιδάσκοντο Θρησκευτικά. Ὅταν ἱδρύθησαν τὰ Γυμνάσια ἀπεφασίσθη νὰ διδάσκωνται Θρησκευτικὰ μίαν ὥραν κατὰ 15θήμερον ὑπὸ μορφὴν κηρύγματος εἰς ὅλας δὲ τὰς τάξεις συγχρόνως. Καὶ ὅταν τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἢ μᾶλλον τὸ ΑΣΕΠ ἀντιμετώπισε τὸν περιορισμὸν τῶν ὡρῶν τὸν ὁποῖον ἐπέβαλε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας πέρισυ διὰ νὰ εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν ὑπὸ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς πρόπερσυ ψηφισθέντα νόμον, τὸ συμβούλιον αὐτὸ ἠναγκάσθη νὰ εἴπῃ, ὅτι ὄχι μόνον τὰ Θρησκευτικά, ἀλλὰ καὶ ἄλλα μαθήματα, 11 τὸν ἀριθμόν, θὰ διδάσκωνται μίαν ὥραν κάθε ἑβδομάδα καὶ ὄχι δύο, ὅπως ἐζήτουν οἱ Θεολόγοι, ὅπως δὲν ἐδιδάσκοντο ἄλλωστε ποτέ. Ὑπῆρξεν ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τὸ ἔναυσμα, τὸ ὁποῖον ἔδωσεν εἰς τοὺς φανατισμένους Θεολόγους, ὄχι εἰς τοὺς Θεολόγους τοὺς πραγματικούς, ἀλλὰ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὸ κέντρον τῆς κατατμήσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει μέσα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος, τῆς κατατμήσεως εἰς τὰς διαφόρους θρησκευτικὰς ὀργανώσεις. Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἔναυσμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἤρχισαν διὰ νὰ κατηγοροῦν κάθε ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος δὲν δέχεται ἀνεξετάστως καὶ τυφλὰ τὰς ἀξιώσεις των καὶ νὰ τὸν κατηγοροῦν καὶ νὰ τὸν ὑβρίζουν. Ἀπὸ ἐκεῖ ἤρχισεν ἡ ἱστορία. Διότι οἱ Θεολόγοι αὐτοί, τοὺς ὁποίους εἶδα ἐπανειλημμένως, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕνας–ἕνας λαμπροὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἕνας –ἕνας δέχονται αὐτά, τὰ ὁποῖα τοὺς λές, οἱ ὁποῖοι ὅμως πιστεύουν, ὅτι εἶναι μόνον αὐτοὶ «τὸ ἅλας τῆς γῆς». Βλέπουν κάθε ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι δὲν εἶναι μόνον τὰ θρησκευτικὰ μαθήματα ἐκεῖνα ποὺ πρέπει νὰ διδάσκωνται, τὸν βλέπουν, ὄχι ὡς προσωπικόν τους ἐχθρόν, ἀλλ’ ὡς ἐχθρὸν τῆς θρησκείας. Δι’ ἐμὲ συνέβη κἄτι περισσότερον. Δὲν τοὺς εἶπα κἄν, ὅτι εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὴν αὔξησιν. Τοὺς εἶπα, ὅτι θὰ παραπέμψω τὸ θέμα εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ θὰ ἐρωτήσω τὴν γνώμην του. Ἀλλὰ πρὶν παραπέμψω τὸ θέμα καὶ πρὶν ἀκόμη ἔλθουν νὰ μὲ ἴδουν, εἶχον κάμει τὴν ἀπεργίαν τους. Καὶ ἀπεργίαν μὲ ψέμματα καὶ μὲ ἀλήθειες. Ψέμματα, διότι μὲ κατηγοροῦν, ὅτι εἶπον φράσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ ἂν ἐλέγοντο, δὲν θὰ εἶχον τίποτε τὸ ἐπιλήψιμον. Ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι δὲν ἐλέχθησαν ποτέ. Μὲ κατηγοροῦν, ὅτι εἶμαι ἄθεος καὶ ἀσεβὴς καὶ ζητοῦν τὸν ἀφορισμόν μου. (Ψίθυροι, ἱλαρότης). Δὲν τὰ πιστεύετε ἴσως. Ἀλλ’ ἔχω ἐδῶ τὴν προκήρυξιν, τὴν ὁποίαν ἐμοίρασαν εἰς τὴν προχθεσινὴν διαδήλωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν λέγουν πολλὰ καὶ διάφορα. Ἀλλὰ θὰ σᾶς διαβάσω μόνον δύο κομμάτια: «Ἡ Ἐκκλησία ἦτο ἡ πρωτοπόρος τοῦ ἀγῶνος». Ὡς ἐὰν ποτὲ ἠρνήθη κανείς, ὅτι ἡ Ἐκκλησία προσέφερεν ὑπηρεσίας μεγάλας, μεγίστας εἰς τὸ Ἔθνος, ὡς ἐὰν ἠρνήθη κανεὶς ποτέ, ὅτι ἡ θρησκεία καὶ τὸ Ἔθνος εἶναι συνυφασμένα εἰς τὸν τόπον μας κατὰ τρόπον ἀδιάλυτον. Ὡς ἐὰν ἠρνήθη κανεὶς τὴν πίστιν του εἰς τὸν Θεὸν καὶ εἰς τὴν θρησκείαν. «Καὶ ὅμως εὑρέθη αὐτὰς τὰς ἡμέρας, γράφουν, Ἕλλην, ἐκ τῶν ἐπισήμων, δυστυχῶς, ὅστις ἠθέλησε νὰ νοθεύσῃ τὸ περιεχόμενον τῆς νεωτέρας ἱστορίας τοῦ Ἔθνους καὶ ἠσέβησε δεινῶς εἰς τὴν μνήμην ἀειμνήστων πατέρων, οἱ ὁποῖοι ἐμόχθησαν καὶ ἐθυσιάσθησαν, διὰ νὰ ζῇ αὐτὸς ὁ κύριος ἐλεύθερος». Αὐτὸς ὁ κύριος εἶναι τοῦ ἐλλόγου μου. «Πρόκειται περὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ἀνερυθριάστως ἐξεδήλωσεν ἐνώπιον ἐπιτροπῆς φοιτητῶν τῆς Θεολογίας τὴν ὑποτίμησίν του πρὸς τὴν Ὀρθόδοξον πίστιν, ὡς παράγοντος ἐπιβιώσεως καὶ ἀναγεννήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους». Πότε ἠσέβησα; «Πόσον ὀλίγον σᾶς ἠννόησαν καὶ σᾶς ᾐσθάνθησαν μερικὰ ἀνάξια παιδιά σας. Ἐγερθῆτε ἀπὸ τοὺς τάφους καὶ ραπίσατε τοὺς ἀναξίους. Σήμερον ἡ Ἑλλάς, εἶπεν ἀκόμη ὁ παγανιστὴς Ὑπουργός, δὲν προβάλλεται διεθνῶς ὡς χώρα Χριστιανική, ἀλλ’ ὡς κλασικὴ καὶ ὁ κλασικισμὸς εἶναι ἡ δόξα της. Μὲ ἄλλα λόγια, εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Θρησκευμάτων οἱ μῦθοι τῶν ἀρχαίων βαρύνουν περισσότερον ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν τοῦ Εὐαγγελίου». Καὶ πολλὰ καὶ διάφορα λέγουν. «Τὰ σύγχρονα Κράτη, κατὰ τὸν διάσημον ἱστορικὸν ΤΟΪΝΤΥ, κατήντησαν δρόμοι καὶ ἀποχετεύσεις καὶ ἐγκαταστάσεις ἠλεκτρισμοῦ καὶ ὑδρεύσεως. Ἔτσι θέλει τὸ Κράτος καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας. Ἀλλ’ ἡμεῖς θὰ ἀγωνισθῶμεν.....». κ.ο.κ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε τὴν ἀναταραχὴν τῶν Θεολόγων. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀτμόσφαιρα εἶναι ἐκείνη, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ὅλη ἡ ὑπόθεσις. Ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορήσῃ ποῖον, ὅτι ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ἀλογίστου φανατισμοῦ, πίσω ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν κρύπτεται κανένα ἐπαγγελματικὸν αἴτημα, διότι δὲν εἶναι ἐπαγγελματικὸν αἴτημα, δὲν εἶναι φοιτητικὸν αἴτημα καὶ διὰ τοῦτο λέγει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας εἰς τὴν ἀνακοίνωσίν του, ὅτι εἶναι τὰ φοιτητικὰ αἰτήματα ποὺ προκαλοῦν τὴν ὑπόθεσιν. Δὲν εἶναι φοιτητικὸν αἴτημα τὸ νὰ λέγουν, ὅτι δὲν θέλουν ἠλεκτρισμὸν καὶ ἀποχετεύσεις, ἀλλὰ θέλουν μόνον νὰ διδάσκωνται τὰ θρησκευτικά, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε οὐδεὶς ἠρνήθη νὰ διδαχθοῦν, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἠθέλησε νὰ ὑποτιμήσῃ. Ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἠθελήσαμε, διότι πρέπει νὰ γίνωμε Κράτος σύγχρονο, ἐπὶ τέλους, καὶ μάλιστα νὰ τὰ ἐντάξωμεν μέσα εἰς ἕνα πρόγραμμα. Δὲν θὰ σᾶς κουράσω διαβάζοντάς σας τὸ ἔγγραφον τοῦ Α.Σ.Ε.Π. τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐκπαιδευτικοῦ Προγράμματος «Α.Σ.Ε.Π.», ἔγραφον οἱ ταμπέλες προχθές, ὅτι εἶναι «ἀσεβὴς σύνδεσμος ἐγκληματιῶν παιδείας». Δὲν θὰ σᾶς διαβάσω τὸ κείμενον, ἀλλὰ θὰ τὸ καταθέσω, διὰ νὰ δημοσιευθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Ἀπόσπασμα «Ἐκ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 28)11.4.1962 Πράξεως τοῦ Α.Σ.Ε.Π. Γενικῆς Ἐκπαιδεύσεως Τὸ Συμβούλιον λαβὸν ὑπ’ ὄψει: 1) Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 28162)13.3.1962 (πρωτ. Α.Σ.Ε.Π. 271)17.3.62) καὶ 28183)17.3.1962 (πρωτ. Α.Σ.Ε.Π. 296)23.3.1962) ἐρωτήματα τοῦ Σοῦ Ὑπουργείου, Γεν. Διευθύνσεως Θρησκευμάτων, δι’ ὧν ζητοῦνται αἱ ἀπόψεις τοῦ Συμβουλίου: Α) Ἐπὶ τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς ἐπὶ δίωρον διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν εἰς τὰ Πρακτικὰ Λύκεια καὶ τὰ Νυκτερινὰ Γυμνάσια καὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς διδασκαλίας τῶν Πατερικῶν κειμένων ἐν τοῖς Γυμνασίοις, καὶ Β) ἐπὶ τοῦ θέματος ἐν γένει τῆς μειώσεως τῶν ὡρῶν διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν εἰς τὰ σχολεῖα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, καὶ περὶ καθιερώσεως εἰς ταῦτα καὶ τὰς Παιδαγωγικὰς Ἀκαδημίας διώρου τοὐλάχιστον διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν. 2) Τὸ συναποσταλὲν ὑπ’ ἀριθ. 465)223)12.3.1962 ἔγγραφον τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. 3) Τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 69812)22.3.1962 ἐγγράφου τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως (Ἴδ. Γραφ. Ὑπ. Παιδ. 2215)26.3.1962, Α.Σ.Ε.Π. 320)30.3.1962) ἀποσταλεῖσαν ὑπ’ ἀριθ. 56)17.3.62 ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Γονέων Νομοῦ Θεσσαλονίκης, δι’ ἧς ζητεῖται ἡ αὔξησις τῶν ὡρῶν διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν καὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ αὐτοῦ ὡς πρωτεύοντος μαθήματος ἐν τοῖς σχολείοις. 4) Τὰ πρακτικὰ τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ, ἔνθα ἐκτίθενται αἱ μέχρι σήμερον γενόμεναι προτάσεις περὶ τῶν προγραμμάτων τῶν σχολείων Μ.Ε. καὶ Παιδαγωγικῶν Ἀκαδημιῶν καὶ δὴ καὶ τὸ πρακτικὸν ὑπ’ ἀριθ. 16)28.2.1962, ἔνθα τὸ Συμβούλιον ἐξέθηκε τὰς ἐπὶ τῆς πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου ἐπιστολῆς τοῦ κ. Π. Μπρατσιώτου παρατηρήσεις αὐτοῦ. 5) Τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προέδρου αὐτοῦ κ. Π. Γεωργούντζου, καὶ 6) Τὴν μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτοῦ συζήτησιν. Ἀποφασίζει: Νὰ διατυπώσῃ τὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπόψεις αὐτοῦ ὡς ἕπεται: 1. Γενικῶς εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές, ὅτι τυχὸν τὸ Συμβούλιον περιώρισε τὰς ὥρας διδασκαλίας τῶν Θρησκευτικῶν τάξεως τινος ἢ τύπου τινὸς σχολείου καὶ ἐμείωσε τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν κάτω τοῦ πρότερον καθωρισμένου ποσοῦ αὐτῶν. 2. Εἰδικώτερον ἐπειδὴ καὶ μνημονεύεται ἡ παραίτησις τοῦ καθηγητοῦ κ. Μ. Μπρατσιώτου ἀπὸ τῆς συμμετοχῆς του εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ καθ’ ἡμᾶς Συμβουλίου ὡς τρόπον τινὰ διαμαρτυρία διὰ τὴν δῆθεν περικοπὴν τῶν ὡρῶν διδασκαλίας τῶν Θρησκευτικῶν ὀφείλομεν νὰ καταστήσωμεν γνωστὸν πῶς τοῦτο συνέβη. Κατὰ τὴν συνεδρίαν ὑπ’ ἀριθ. 12)14.2.62 τὸ Συμβούλιον συνεζήτησε περὶ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ὡρολογίου προγράμματος τῶν τεσσάρων ἀνωτέρων τάξεων τῶν Ἑσπερινῶν Οἰκονομικῶν Γυμνασίων. Ὁρισθεὶς ὑπὸ τοῦ Σοῦ Ὑπουργείου διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 74391)15. 7.1961 ὁδηγητικῆς αὐτοῦ ἐντολῆς καθώριζεν, ὅτι αἱ εἰς ἑκάστην τάξιν διδακτέαι ὧραι δέον νὰ περισταλῶσιν ἀπὸ 36 τῶν ἡμερησίων εἰς 24 τῶν Ἑσπερινῶν, ἤτοι εἰς τὰ δύο τρίτα τοῦ χρόνου τῶν ἡμερησίων. Τοῦτο φυσικὰ κατέστη ἀναγκαῖον ἐκ τῆς φύσεως τῶν ἑσπερινῶν σχολείων. Τὸ Συμβούλιον λόγῳ τοῦ περιορισμοῦ τούτου καὶ λόγῳ τοῦ πλήθους τῶν εἰδικῶν ἐπαγγελματικῶν μαθημάτων τοῦ τύπου τούτου τοῦ σχολείου, εὑρέθη εἰς δυσχερῆ θέσιν ὡς πρὸς τὸν διακανονισμὸν τῶν διδακτέων δι’ ἕκαστον μάθημα ὡρῶν, ἔλαβε δὲ τὴν γενικὴν ἀπόφασιν ὅπως ὁ περιορισμὸς ἐπιπέσῃ εἰ δυνατὸν κατ’ ἰσομοιρίαν ἐπὶ πάντων τῶν διδακτέων μαθημάτων. Τοῦτο ἐνόμισεν, ὅτι ἀνταποκρίνεται κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον πρὸς τὰς μορφωτικὰς ἀνάγκας τῶν μαθητῶν. Οὕτω ἐκ τῶν 18 διδασκομένων εἰς τὴν τετραετῆ ταύτην βαθμίδα γενικῶν καὶ εἰδικῶν μαθημάτων τὸ Συμβούλιον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ θεσπίσῃ δώδεκα τούτων μονόωρα, ἤτοι τὰ μαθήματα: 1) τῆς Ἱστορίας εἰς τὰ τάξεις Στ’ καὶ Ζʹ, 2) τῆς Γεωγραφίας, 3) τῶν Οἰκονομικῶν Μαθηματικῶν, 4) τῆς Κοσμογραφίας, 5) τῆς Φυσικῆς τῶν τάξεων Δʹ καὶ Εʹ, 6) τοῦ συνθέτου μαθήματος τῆς Χημείας καὶ Ἐμπορευματολογίας, 7) τῶν Τεχνικῶν, 8) τῶν Φιλοσοφικῶν, 9) τοῦ συνθέτου μαθήματος τῆς Γυμναστικῆς καὶ Ὑγιεινῆς, 10) τῆς Ἐμποριολογίας, 11) τῆς Ἐμπορικῆς Ἀλληλογραφίας καὶ 12) τοῦ Δικαίου. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω καθίσταται σαφές, ὅτι ἡ φύσις τοῦ προγράμματος τοῦ τύπου τοῦ σχολείου ἐπιβάλλει τοὺς περιορισμοὺς εἰς τὰς ὥρας τῆς διδασκαλίας τόσον τῶν Θρησκευτικῶν, ὅσον καὶ τῶν ἄλλων ἕνδεκα μαθημάτων, καθίσταται δὲ ἐπίσης σαφές, διατὶ ὁ προηγούμενος νομοθέτης εἶχε περιορίσει τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν εἰς ἕν κατὰ δεκαπενθήμερον ἡμίωρον κήρυγμα εἰς ὅλας τὰς τάξεις ὁμοῦ. Ἐν τούτοις τὸ ἡμέτερον Συμβούλιον ἀνέπτυξε τὸ μάθημα τοῦτο ἐν ἀνωτέρῳ κύκλῳ εἰς 4 ὥρας ἐν συνόλῳ, ἀντὶ τῶν 6 τῶν ἡμερησίων σχολείων, ἤτοι εἰς τὸ ἀνώτατον ὅριον ἐντὸς τοῦ περιθωρίου τῶν ⅔ τοῦ ὡρολογίου τῶν ἡμερησίων γυμνασίων. Ὁ κ. Μπρατσιώτης διετύπωσε τὴν ἄποψιν, ὅτι τὸ μονόωρον μάθημα δὲν εἶναι ἀποτελεσματικὸν καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἔδει νὰ καθορισθῇ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν δίωρον παραβλέπων τὸ γεγονός, ὅτι καὶ ἄλλα 11 μαθήματα ἦσαν ἐπίσης μονόωρα, τῆς ἀπόψεως δὲ ταύτης μὴ γενομένης δεκτῆς ὑπὸ τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου ὁ κ. Μπρατσιώτης ἐδήλωσεν, ὅτι θεωρεῖ περιττὴν τὴν περαιτέρω συμμετοχήν του εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Συμβουλίου. Τὸ Συμβούλιον ἐλυπήθη σφόδρα, ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ συμφωνήσῃ πρὸς τὸν κ. Μπρατσιώτην. Βεβαίως τὸ μονόωρον καθ’ ἑβδομάδα μάθημα δὲν εἶναι τόσον ἀποτελεσματικόν, ὅσον τὸ πολύωρον, ἡ ἀνάγκη ὅμως νὰ προσφέρωμεν 18 μαθήματα εἰς 24 ὥρας θέτει φραγμοὺς ἀδυσωπήτους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν ὑλικῶς νὰ τοὺς παρακάμψῃ ἕν Σῶμα ὑπεύθυνον, νὰ ρυθμίσῃ τὸ πρόγραμμα τοῦ Εἰδικοῦ τούτου σχολικοῦ τύπου. Κατὰ ταῦτα τὸ Συμβούλιον, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διὰ τοῦ προγράμματός του, ὄχι μόνον δὲν ἠλάττωσεν ἀλλὰ τοὐναντίον ηὔξησε κατὰ τρεῖς καὶ τρία τέταρτα τῆς ὥρας ἑβδομαδιαίως τὰς ὥρας διδασκαλίας τοῦ θρησκευτικοῦ μαθήματος εἰς τὰς ἀνωτέρας τάξεις τοῦ Οἰκονομικοῦ Γυμνασίου, ἐφ’ ὅσον εἶχε καθορίσει ταύτας τὸ προηγούμενον ἐπίσημον ἀναλυτικὸν πρόγραμμα τοῦ Κράτους. Πᾶς ἰσχυρισμός, ὅτι τὸ Συμβούλιόν μας περιώρισε τὰς ὥρας τῆς διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν εἰς τὸν τύπον τοῦτον τῶν Γυμνασίων, εἶναι τελείως ἀντίθετος πρὸς τὰ γεγονότα. 3. Ὡς πρὸς τὴν διαλαμβανομένην ἐν τῷ ἐγγράφῳ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου διδασκαλίαν τῶν Θρησκευτικῶν εἰς τὰς Παιδαγωγικὰς Ἀκαδημίας, τὸ Συμβούλιον σημειοῖ τὰ ἀκόλουθα: Τὰ Γυμνάσια, ὡς σχολεῖα γενικῆς μορφώσεως, ἔχουν διερρυθμισμένα τὰ προγράμματά των κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε οἱ ἀπόφοιτοί των νὰ ἔχουν γευθῆ ἅπαντα τὰ μορφωτικὰ ἀγαθὰ καὶ διὰ τὸ πνεῦμα καὶ διὰ τὸ ἦθος των εἰς ὅλα τὰ πεδία τοῦ ἐπιστητοῦ καὶ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς ἀγωγῆς, σωματικόν τε, πνευματικόν τε καὶ ψυχικόν, εἰς τρόπον ὥστε εἴτε ἐν τῷ βίῳ καὶ ταῖς ἀσχολίαις αὐτοῦ ἤθελον παραμείνει μετὰ τὴν ἐκ τοῦ Γυμνασίου ἀποφοίτησιν εἴτε εἰς κλάδον τινὰ ἀνωτάτων σπουδῶν ἤθελον περαιτέρω ἀσχοληθῆ, νὰ μὴ χρήζουν ἐπαναλήψεως τῶν ἐγκυκλίως διδαχθέντων ἐν τῷ Γυμνασίῳ μαθημάτων. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀρχὴν τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου οὐδέποτε ἐσκέφθη ἐκπαιδευτικός τις ἀνὴρ παρ’ ἡμῖν νὰ ὁρίσῃ εἰς τὰς Πανεπιστημιακὰς ἢ τὰς Πολυτεχνικὰς ἢ τὰς Ἀνωτάτας ἄλλας Σχολάς, ὡς ἐπιβαλλομένην τὴν εἰς αὐτὰς συμπληρωματικὴν διδασκαλίαν μαθήματός τινος τῶν ἐν τοῖς Γυμνασίοις διδαχθέντων. Αἱ Παιδαγωγικαὶ Ἀκαδημίαι ἀποτελοῦσι Σχολὰς Ἀνωτάτης Ἐκπαιδεύσεως, ἀφ’ ἧς δὲ εἰς ταύτας εἰσέρχονται μόνον ἀπόφοιτοι Γυμνασίου, οὐδεὶς ποτὲ ἐσκέφθη νὰ εἰσαγάγῃ τὴν διδασκαλίαν τοῦ Θρησκευτικοῦ μαθήματος, ἐκτὸς ἐν τῇ Εἰδικῇ Διδακτικῇ τοῦ μαθήματος αὐτοῦ. Ἁπλῶς ἡ ἡμετέρα Πολιτεία ἐθεώρησε σκόπιμον, διὰ τὴν φιλοσοφικὴν κατάρτισιν τῶν σπουδαστῶν, νὰ ὁρίσῃ ἀνὰ μίαν ὥραν ἑβδομαδιαίως εἰς ἕκαστον τῶν δύο ἐτῶν φοιτήσεως τὴν διδασκαλίαν τοῦ μαθήματος τῆς Θρησκειολογίας. Τοῦτο εἶχεν ὁρισθῆ ὡς μάθημα θρησκευτικῆς καὶ φιλοσοφικῆς συνθέσεως, τὸ ὁποῖον θὰ διηύρυνε τὸν πνευματικὸν ὁρίζοντα τῶν μελλόντων διδασκάλων, ὄχι ὅμως ὡς μάθημα διδασκαλίας τοῦ θρησκευτικοῦ μαθήματος, διότι ἡ διδασκαλία αὕτη ἐξηντλήθη εἰς τὸ Γυμνάσιον. Κατὰ τὴν ἀπόφασιν περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ προγράμματος τῶν Παιδαγωγικῶν Ἀκαδημιῶν ὑπ’ ἀριθ. 10)7.2. 62 τὸ Συμβούλιον προσέθεσε καὶ εἰς τὸ προτεινόμενον τρίτον ἔτος σπουδῶν μίαν ὥραν Θρησκευτικῶν, καὶ ἐπειδὴ τὸ μάθημα τῆς Θρησκειολογίας δὲν ἐδικαίωσε τὰς προσδοκίας τοῦ πρώτου νομοθέτου, ἐτροποποίησε τοῦτο κατ’ εἰσήγησιν τοῦ κ. Μπρατσιώτου εἰς τρόπον δίδοντα ἀρτιώτερον γενικὸν ὁπλισμὸν εἰς τοὺς σπουδαστὰς νὰ διδάξουν ἐπιτυχῶς τὸ θρησκευτικὸν μάθημα καὶ νὰ ὑπερασπίσουν τὴν ὀρθόδοξον πίστιν κατὰ τῶν διαβρωτικῶν αἱρετικῶν προπαγανδῶν. Πέραν δὲ τῆς προσθήκης καὶ τρίτου ἔτους εἰς τὴν γενικὴν Θρησκευτικὴν διδασκαλίαν ἐν ταῖς Παιδαγωγικαῖς Ἀκαδημίαις, ἡ θρησκευτικὴ μόρφωσις τῶν σπουδαστῶν ἐνισχύθη διὰ τῆς διδασκαλίας μέσῳ τοῦ μαθήματος τῆς Παιδαγωγικῆς Φιλολογίας καὶ τῶν ἑξῆς θρησκευτικῶν συγγραφέων: α) Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου «Περὶ κενοδοξίας καὶ ὅπως δεῖ τοὺς γονέας ἀνατρέφειν τὰ τέκνα». β) Μεγάλου Βασιλείου «Πρὸς τοὺς νέους ὅπως ἂν ἐξ Ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων», γ) Γρηγορίου Ναζιανζηνοῦ «Λόγος Ἐπιτάφιος εἰς Μέγαν Βασίλειον» καὶ δ) Ἔργα Γρηγορίου τοῦ Νύσσης, Ρωμανοῦ τοῦ Μελωδοῦ, Ἠλία Μηνιάτου, Κ. Οἰκονόμου τοῦ ἐξ Οἰκονόμων καὶ ἄλλων. Ἐπίσης, ἰδιαιτέρως καὶ ἐκτεταμένως, διδάσκεται καὶ ἡ Ἐκκλησιαστικὴ Μουσική. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω γίνεται καταφανές, ὅτι ἡ θρησκευτικὴ διδασκαλία εἰς τὰς Παιδαγωγικὰς Ἀκαδημίας, ἐνισχύθη σημαντικῶς ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου μας καὶ δύναται μὲ τὸ νέον πρόγραμμα νὰ καταστῇ σημαντικῶς περισσότερον ἐκτεταμένη καὶ οὐσιώδης ἢ ὅσον τὸ παλαιὸν πρόγραμμα προέβλεπε. Ἡ γενικὴ βάσις τῶν σκέψεων τοῦ Συμβουλίου ὑπῆρξεν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ διδασκαλία τοῦ μαθήματος ἐν εἴδει ἐπαναλήψεως τῶν ἐν τῷ Γυμνασίῳ διδαχθεισῶν ὑλῶν, ἀλλὰ ἁπλῶς ἐμβάθυνσις καὶ γενικωτέρα θεώρησις τῶν ἤδη δεδιδαγμένων, διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἡ τριετὴς ἐν ὅλῳ διδασκαλία τῶν θρησκευτικῶν κατὰ τὰ τρία ἔτη ἐν ταῖς Παιδαγωγικαῖς Ἀκαδημίαις ἐκρίθη ὑπερεπαρκής, ἀφοῦ μάλιστα θρησκευτικῆς φύσεως ὗλαι θὰ διδαχθῶσιν εὐρέως καὶ δι’ ἄλλων μαθημάτων. Συνεπές, πρὸς τὰς σκέψεις του ταύτας τὸ Συμβούλιον, καθώρισε καὶ τὴν διδασκαλίαν ἐν ταῖς Παιδ. Ἀκαδημίαις τῶν λοιπῶν ἐπιστημονικῶν μαθημάτων μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον ὁρίσαν τὴν διδασκαλίαν τῶν Καθηγητῶν διὰ δύο μόνον ἐν συνόλῳ ὡρῶν καὶ κατὰ τὰ τρία ἔτη, τῶν δὲ Φυσικῶν καὶ Γεωπονικῶν καὶ τῶν Τεχνικῶν ἐφαρμογῶν διὰ τεσσάρων ἐν συνόλῳ ὡρῶν κατὰ τὰ τρία ἔτη. Πᾶσα παρέκκλισις ἀπὸ τῶν ἐπιμελῶς καθορισθεισῶν ἀρχῶν θὰ ἦγεν εἰς καταρτισμὸν προγράμματος ἐσφαλμένου καὶ ἀσυντελοῦς, ἐνῷ ἤδη ἐπιτυγχάνονται συμμέτρως πάντες οἱ διὰ τοῦ προγράμματος ἐπιδιωκόμενοι σκοποί, ηὐνοήθη δὲ ὄντως ἰδιαιτέρως διὰ τούτου ἡ θρησκευτικὴ τῶν σπουδαστῶν μόρφωσις. 4. Ὡς πρὸς τὰ Γυμνάσια πρακτικῆς κατευθύνσεως εἰς τῶν ὁποίων τὰς δύο ἀνωτέρας τάξεις τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν διδάσκεται μονόωρον δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι τοῦτο, ἀποτελεῖ ἤδη αὔξησιν τῶν ὡρῶν γενομένων ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου Συμβουλίου ἔναντι τοῦ προγράμματος Τουρκοβασίλη τοῦ 1935, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ Θρησκευτικά, ἦσαν μονόωρα εἰς τὰς τέσσαρας ἀνωτέρας γυμνασιακὰς τάξεις. Τὸ αἴτημα τῆς ἐντόνου ἐνισχύσεως τῶν μαθημάτων τῶν Θετικῶν Ἐπιστημῶν, δὲν ἀφήνει περιθώριον ἔτι περαιτέρω ἐνισχύσεως εἰς ὥρας τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν, δέον ὅμως νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ κατ’ οὐσίαν διαίρεσις τοῦ Γυμνασίου εἰς δύο κύκλους καὶ ἡ ἐξάντλησις τῆς διδασκομένης ὕλης τῶν Θρησκευτικῶν εἰς τὰ τρία πρῶτα ἔτη, διευκολύνει τὸ ἔργον τῆς διδασκαλίας αὐτῶν καὶ διὰ τῆς μιᾶς καθ’ ἑβδομάδα ὥρας εἰς τὰς τάξεις Εʹ καὶ ΣΤʹ, διότι κατὰ τὸν δεύτερον κύκλον τοῦ γυμνασίου γίνεται ἁπλῶς ἐμβάθυνσις καὶ ἀναθεώρησις τῆς κατὰ τὰ τρία πρῶτα ἔτη διαταχθείσης ὕλης εἰς τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν, πρᾶγμα ὅπερ δὲν δύναται νὰ γίνῃ εἰς τὰ ἄλλα μαθήματα. 5. Ὡς πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς διδασκαλίας Πατερικῶν κειμένων ἐν τοῖς Γυμνασίοις δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι τὸ Συμβούλιον ἐξήτασε μετ’ ἐπιστάσεως τὴν ἄποψιν ταύτην. Ὄντως πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ Ἔθνους καὶ ἱκανὸν χρόνον μετὰ ταύτην κατὰ τὸν παρελθόντα αἰῶνα ἡ ἐν τοῖς σχολείοις διδασκαλία, ἤρχισε διὰ τῆς Ὀκτωήχου, τοῦ Ψαλτηρίου καὶ τῶν Ἀκολουθιῶν, βραδύτερον δὲ ἐξηκολούθουν νὰ διδάσκωνται λόγοι τῶν Μεγάλων Ἱεραρχῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. Τότε ὅμως ὅλη ἡ παιδεία τοῦ Ἔθνους, ἐβασίζετο ἐπὶ τῆς ἀρχαίας καὶ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς γλώσσης, ὡς γλώσσης διδασκαλίας ἐν τοῖς σχολείοις ἀπὸ τῆς πρώτης ἤδη ἀναγνώσεως. Ἡ ἐξέλιξις ἐπὶ δέκα τρεῖς ἔκτοτε δεκαετηρίδας μετέβαλε τὴν βάσιν τῆς γλωσσικῆς διδασκαλίας, εἰσήχθη δίγλωσσον σύστημα εἰς τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον, ἐξετάθη τὸ σύστημα τοῦτο εἰς ἑξαετὲς χρονικὸν διάστημα καὶ περιωρίσθη ὁ χρόνος τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως εἰς ἓξ μόνον ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ μαθητὴς τοῦ Γυμνασίου δέον νὰ εἰσαχθῇ τὸ πρῶτον εἰς τὴν ἀρχαίαν μορφὴν τῆς γλώσσης εἰς ἡλικίαν 13 ἐτῶν, ἐνῷ πάλαι εἰσήγετο εἰς ταύτην ἀπὸ τοῦ 6ου ἔτους τῆς ἡλικίας του. Χρησιμοποίησις θρησκευτικῶν κειμένων καὶ προσευχῶν πρὸς γλωσσικὴν διδασκαλίαν εἶναι ἄτοπος. Ἡ διδασκαλία τῶν Θρησκευτικῶν κειμένων περιορίζεται εἰς τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν, ἔνθα ἔχει ὁρισθῆ ἡ διδασκαλία περικοπῶν Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης, ὕμνων, λειτουργικῶν τινων κειμένων καὶ εἰδῶν τῆς θρησκευτικῆς ποιήσεως. Πατερικά τινα κείμενα, ἔχουν ἐπίσης ὁρισθῆ εἰς τὸ μάθημα τῶν Νέων Ἑλληνικῶν τῶν ἀνωτέρων τάξεων κατὰ τὴν παροχὴν τῶν πρώτων δειγμάτων τῆς Ἑλληνικῆς Κοινῆς καθὼς ἐπίσης καὶ δείγματα τῆς Παλαιᾶς Χριστιανικῆς λυρικῆς ποιήσεως ἔχουν ὁρισθῆ μετὰ τοῦ μαθήματος τῆς Ἀρχαίας λυρικῆς ποιήσεως. Ὡς ἔχει νῦν τὸ πρόγραμμα τῶν ἑξαετῶν Γυμνασίων, περιωρισμένον καὶ συνεπτυγμένον καὶ μὲ ἄσκησιν ἐντόνου γλωσσικῆς διδασκαλίας δὲν παρέχει εὐκαιρίαν περαιτέρω εἰσαγωγῆς Πατερικῶν κειμένων. 6. Περὶ τοῦ αἰτήματος ὅπως τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν χαρακτηρισθῇ ὡς πρωτεῦον εἰς τὰ σχολεῖα, τοῦτο προδίδει μὲν εὐλάβειαν τῶν αἰτούντων πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦ μαθήματος, ἄγνοιαν ὅμως τῶν παιδαγωγικῶν ἀρχῶν, αἵτινες διέπουσι τὰ τῆς κατατάξεως τῶν μαθημάτων, δεδομένου, ὅτι ἡ ἔντασις καὶ ἡ ἔκτασις τῆς πνευματικῆς προσπαθείας ἣν ἀπαιτεῖ ἕκαστον μάθημα, εἶναι οἱ παράγοντες οἱ καθορίζοντες κατὰ κύριον λόγον τὴν θέσιν ἑνὸς μαθήματος ὡς πρωτεύοντος. 7. Ἐπὶ τούτοις τὸ Συμβούλιον λαμβάνον ἀφορμὴν ἐκ τῆς, λόγῳ ἀνακριβῶν πληροφοριῶν σχηματισθείσης παρὰ τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ ἐντυπώσεως τῆς ἀπηχουμένης ἐν τῇ διατυπώσει τοῦ διαληφθέντος ἐγγράφου αὐτῆς, θεωρεῖ χρέος του νὰ δηλώσῃ: ὅτι ἐκτιμᾷ προσηκόντως τὴν σημασίαν τῆς διδασκαλίας τοῦ Θρησκευτικοῦ μαθήματος, ἣν ἐν τῷ νέῳ προγράμματι ὥρισεν οὐ μόνον θεωρητικήν, ἀλλὰ καὶ πρακτικὴν–βιωματικήν, ἵνα ἀναθερμάνῃ τὸν ζῆλον καὶ τὴν πίστιν τῶν νέων πρὸς τὴν θρησκείαν τῶν Πατέρων μας· καὶ ὅτι συνεπὲς τὸ Συμβούλιον πρὸς τὴν πίστιν του αὐτήν, πρὸς τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν οὐδαμοῦ μὲν καὶ εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν ἠλάττωσε τὰς ἐν τοῖς προηγουμένοις προγράμμασι καθωρισμένας ὥρας διδασκαλίας τοῦ Θρησκευτικοῦ μαθήματος, πολλαχοῦ δὲ ηὔξησε ταύτας ὡς ἀνωτέρω ἐξετέθη, προσέθηκε δὲ διδασκαλίαν Θρησκευτικῶν ὑλῶν εἰς ἄλλα μαθήματα συγγενῆ καὶ διερρύθμισε κατὰ σκοπὸν τὰ προγράμματα τῶν ἄλλων μαθημάτων, ὥστε πανταχόθεν ἡ μορφωτικὴ πηγὴ νὰ εἶναι προσανατολισμένη πρὸς τὴν θρησκευτικὴν ἀλήθειαν. Πρὸς τὴν ἀξίωσιν νὰ καθορισθῇ εἰς ἁπαξάπαντας τοὺς τύπους σχολείων ἡμερησίων καὶ νυκτερινῶν καὶ εἰς Ἀνωτάτας Σχολὰς δίωρος διδασκαλία τοῦ Θρησκευτικοῦ μαθήματος —ἀξίωσιν ἐκπηγάσασαν ἐσχάτως ἐκ τῆς ἀνάγκης ἐξοικονομήσεως τῶν ἀδιορίστων Θεολόγων, ἐνῷ πρότερον, οὐδέποτε εἶχε γίνει σχετικὸς λόγος— τὸ Συμβούλιον, ἀδυνατεῖ νὰ συμφωνήσῃ διὰ λόγους οὐσιαστικούς, ἐκτεθέντας ἀναλυτικῶς ἐν τοῖς πρόσθεν, οὐδὲ φρονεῖ, ὅτι ὁ καταρτισμὸς τοῦ προγράμματος, ἐπιδέχεται σκοπιμότητος συνδικαλιστικῆς φύσεως. Μεθ’ ἀποσπάσματος τοῦ παρόντος, ἐπιστρέφεται καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 465)1962 ἔγγραφον τῆς Ἱερᾶς Συνόδου.

Ὁ Πρόεδρος

Π. ΓΕΩΡΓΟΥΝΤΖΟΣ

Ὁ Γραμματεὺς

Λ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ

Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη οὔτε νὰ σᾶς ἐρωτήσω, οὔτε νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν βοήθειαν ὅλης τῆς Βουλῆς διὰ νὰ πεισθῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐχέφρων ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ νομίζῃ, ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι φοιτητικὰ αἰτήματα, εἶναι ἁπλοῖ λόγοι ἀναταραχῆς εἰς ἕνα Κράτος, τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ χαράξῃ τὸν δρόμον τῆς ἐπιβιώσεως μέσα εἰς τὶς συμπληγάδες τῶν σημερινῶν διεθνῶν κινδύνων. (Χειροκροτήματα).

§7Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Μὲ παράνομον Κυβέρνησιν.

§8Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Δὲν εἶπον κἂν αὐτὸ οἱ Θεολόγοι. Οἱ Θεολόγοι δὲν εὕρισκον παράνομον τὴν Κυβέρνησιν. Οἱ Θεολόγοι ζητοῦν μόνον νὰ αὐξηθῇ ἡ διδασκαλία τῶν Θρησκευτικῶν. Καὶ ζητοῦν μόνον νὰ διορισθοῦν οἱ 1.100 πτυχιούχοι τῆς Θεολογίας. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατόν; Καταβάλλομεν κάθε προσπάθειαν διὰ νὰ τοὺς ἀνοίξωμεν δρόμους. Ἀλλ’ οἱ δρόμοι ποὺ ἀνοίγουν εἰς αὐτοὺς εἶναι πόρτες ποὺ κλείουν τοὺς δρόμους τῶν ἄλλων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ δυστυχῶς τὸ θέμα. Ὑπάρχει σειρὰ μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβε τὸ Ὑπουργεῖον. Ὑπάρχει σειρὰ προσπαθειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν. Τὰς ἀνεκοίνωσα διὰ τῶν δηλώσεών μου εἰς τὰς ἐφημερίδας. Σᾶς παρακαλῶ ἐὰν ἔχητε τὸ ἐνδιαφέρον νὰ ψάξητε νὰ τὰς δῆτε. Δὲν παρελείφθη τίποτε διὰ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ εὕρωμεν τρόπον ἀπορροφήσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι, βεβαίως, ἀγωνίζονται καὶ αὐτοὶ διὰ τὴν ἐπιβίωσίν τους καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἔναντι ἡμῶν, ἐλπίζω τοὐλάχιστον, ὅτι ἔχουν, μίαν μεγαλυτέραν πίστιν. Ἀλλ’ εἶναι μερικὲς φορὲς ποὺ τὴν πίστιν τους τὴν ὁδηγοῦν εἰς ἕνα ἀδικαιολόγητον καὶ ἐθνικῶς καὶ κοινωνικῶς ἐπικίνδυνον φανατισμόν. Διὰ νὰ καταλάβητε ὁποῖος ἦτο ὁ φανατισμὸς κατὰ τὴν προχθεσινὴν συγκέντρωσιν, σᾶς λέγω, ὅτι ἐπὶ 4 ὥρας ὑβρίζετο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δι’ ἀνομήματα ἢ διὰ χαρακτηρισμούς, οἱ ὁποῖοι δὲν τοῦ ἀνήκουν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, λέγουν, ψεύδεται. Καὶ προσεπάθησα νὰ ἀνακαλύψω εἰς τί ψεύδομαι. Καὶ ἔκαμα ἔλεγχον τῆς συνειδήσεώς μου καὶ δὲν εἶδα νὰ ἐψεύσθην πουθενά. Ὁ «Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶναι Μασσῶνος». Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποτιμητικὸν τὸ νὰ ἀνήκῃ κανεὶς εἰς τὸν τεκτονισμὸν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι πολλοὶ ἀπὸ σᾶς καὶ Συμπολίτευσιν καὶ Ἀντιπολίτευσιν, ἀνήκουν, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἔχω σχέσιν. Αὐτὰ ὅλα τί δεικνύουν; Δεικνύουν, ὅτι ὁ φανατισμὸς ὁδηγεῖ εἰς τὰ ἄκρα καὶ ἡ κίνησις αὐτή, ἀπὸ ἄλλους παράγοντας ὁδηγεῖ εἰς τὰς χειροτέρας ὑπερβολάς. Δὲν περιωρίσθησαν εἰς αὐτά. Εἶπον καὶ κἄτι ἄλλο. Ἐπειδὴ ἐπληροφορήθησαν ἴσως, ὅτι δὲν ἔχω σχέσιν μὲ τὸν τεκτονισμόν, εἶπον —ὅλα δὲ αὐτὰ ἔχουν γραφῆ εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς Τετάρτης τὸ ἀπόγευμα, δὲν πρόκειται περὶ πληροφοριῶν ἀδεσπότων— εἶπον, ὅτι εἶμαι ὄργανον τῶν Γάλλων μασσώνων, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐπαρασημοφόρησαν εἰς τὸ Παρίσι! Εἶναι διὰ νὰ γελᾷ κανείς, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ νὰ θλίβεται διὰ τὸν φανατισμὸν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ νὰ ἐξηγῇ ποῦ ἠμπορεῖ νὰ φθάσουν καὶ τίνος ἐκμεταλλεύσεως ἠμποροῦν νὰ γίνουν ἀντικείμενα οἱ φανατικοὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι. Καὶ ἔγιναν. Ἔγιναν ἀντικείμενον ἐκμεταλεύσεως ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι, δὲν λέγω εἰς ποίαν κατηγορίαν ἀνήκουν, εἴτε ἠθέλησαν νὰ προβληθοῦν οἱ ἴδιοι, εἴτε ἠθέλησαν νὰ ὑπηρετήσουν πολιτικοὺς σκοποὺς καὶ ἐξηρέθησαν αὐτοὺς τοὺς χριστιανούς, προστεθέντες εἰς αὐτοὺς καὶ κινητοποιήσαντες μίαν κακῶς νοουμένην φοιτητικὴν ἀλληλεγγύην, διὰ νὰ καταλήξουν εἰς τὴν προσπάθειαν παραβάσεως μιᾶς ἀστυνομικῆς διαταγῆς, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον ἐξεδόθη, ἀλλὰ ἡ ὁποία ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ἐκδοθῇ, διότι ἀρκετὸν ἦτο ὅτι ἐπὶ 4 ὥρας ὀχλοκρατεῖτο τὸ κέντρον τῆς πόλεως, ἐπὶ 4 ὥρας ὑβρίζοντο οἱ πάντες ἀπὸ Θεολόγους, ἀπὸ ἀνθρώπους δηλαδὴ καυχομένους, ὅτι πρόκειται νὰ διδάξουν καὶ νὰ διαπαιδαγωγήσουν τὴν Ἑλληνικὴν νεολαίαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποίουν μεγάφωνα, τὰ ὁποῖα ἡ ἀστυνομία καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοὺς ἐπέτρεψε νὰ χρησιμοποιήσουν καὶ παραβαίνοντες τὸν λόγον ποὺ ἔδωσαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα —καὶ ἔχω τὴν ἔκθεσιν— ἠθέλησαν νὰ συγκροτήσουν διαδήλωσιν διὰ νὰ εἴπουν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἄθεος, ὅτι τὰ θρησκευτικὰ καταδιώκονται, ὅτι πρέπει νὰ διορισθοῦν οἱ χίλιοι ἀδιόριστοι. Εἶναι ταῦτα φοιτητικὰ αἰτήματα καὶ φοιτητικὴ πορεία; Καὶ ἐχρειάζοντο αὐτά; Ὅτι δὲν εἶναι καλῆς πίστεως οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἀποδεικνύεται ἀπὸ χίλια δύο περιστατικά. Τὸ πρῶτον εἶναι μία ἐπιστολή, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔστειλεν ὁ Μακαριώτατος καὶ ἡ ὁποία λέγει τάδε: «Ἐγένετο ἡ γνωστὴ εἰς τὸ περίβολον τῆς Ἱ. Συνόδου διαδήλωσις, ἣν ἤθελεν ἡ ἀστυνομία νὰ διαλύσῃ βιαίως. Πρὸς ἀποτροπὴν ἐκτρόπων, κατῆλθον εἰς τὸν τόπον τῆς διαδηλώσεως καὶ ὡμίλησα τὰ δέοντα πρὸς τοὺς διαδηλωτὰς καὶ ἔπεισα αὐτοὺς καὶ ὥρισαν ἐπιτροπήν, μεθ’ ἧς συνεζήτησα ἡσύχως ἐν τῇ Ἀρχιεπισκοπῇ τὰ ζητήματά των. Ἔπεισα αὐτούς, ὅτι τὰ παράπονά των περὶ μὴ προστασίας αὐτῶν ἐκ μέρους τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου δὲν εὐσταθοῦν, διότι ἡ μὲν Ἐκκλησία ἔχει ἀνοικτὰς τὰς ἀγκάλας της καὶ καλεῖ αὐτοὺς εἰς τὰς τάξεις τοῦ Ἱεροῦ Κλήρου καὶ τῆς Κατηχήσεως κλπ., τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ὁμοίως ὑπεσχέθη νὰ λάβῃ περὶ αὐτῶν ἐνδελεχῆ πρόνοιαν. Ὑπεσχέθημεν νὰ ὑποβάλωσι μακρὸν κατάλογον ὑποψηφίων πρὸς χειροτονίαν καὶ μελλόντων Κατηχητῶν καὶ Ἱεροκηρύκων καὶ ἔμειναν ἱκανοποιημένοι. Διὰ τὰ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παράπονα ἐπείσθησαν, ὅτι καὶ ἐν τούτῳ ἐπολιτεύθησαν ἐκ συναρπαγῆς καὶ ἀπεφασίσθη νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον ὑμῶν ἐπιτροπὴ αὐτῶν καὶ ἱκανοποιήσῃ ὑμᾶς. Εἶτα διελύθησαν ἡσύχως. Τὰ ἀνωτέρω δύνανται νὰ βεβαιώσουν οἱ παρακολουθήσαντες τὴν συζήτησιν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τῆς Ἀστυνομίας καὶ ἄλλοι παρευρεθέντες. Ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἐπετελέσαμεν πλήρως τὸ καθῆκον μας καὶ ἀναμένομεν τὰ εὐχάριστα ἀποτελέσματα. Οἱ διαδηλωταὶ κατόπιν, ἐπηρεαζόμενοι τίς οἶδε πόθεν, δὲν ἐτήρησαν μέχρι σήμερον τὰς ὑποσχέσεις των». Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθην εἰς αὐτό. Μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐγὼ πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζωνται τὰ φοιτητικὰ ζητήματα, δηλαδὴ μὲ τὴν πατρικὴν ἀνεξικακίαν καὶ μὲ τὴν ἄκαμπτον θέλησιν τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ χρέος νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν παιδείαν εἰς ἕνα καλύτερον μέλλον καὶ ἀπὸ μίαν καλυτέραν ὁδόν, τοὺς ἐκάλεσα ἐπανειλημμένως καὶ τοὺς εἶπον, ὅτι ἐπειδὴ αὐτὸ τὸ θέμα τῆς διδασκαλίας τῶν Θρησκευτικῶν, εἶναι ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀναφέρεται μόνον εἰς αὐτούς, τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, τὴν Ἱερὰν Σύνοδον καὶ τὴν Θεολογικὴν Σχολήν, ἀλλὰ εἰς τὸ μέλλον τοῦ τόπου, τοὺς ἐκάλεσα καὶ τοὺς ἐπρότεινα νὰ κάμωμεν μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ καθηγητὰς τῆς Θεολογίας, ἀπὸ καθηγητὰς τοῦ Πολυτεχνείου καὶ ἀπὸ ἄλλους Ἕλληνας διανοητὰς καὶ ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῶν πολιτικῶν Κομμάτων, διὰ νὰ ἴδωμεν αὐτὸ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου διὰ τοὺς Θεολόγους, αὐτὸ τὸ θέμα ὄχι τῆς μειώσεως, ἀλλὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ὡρῶν, διότι περὶ τῆς μειώσεως ρητὴν ἔδωσα ὑπόσχεσιν καὶ τὴν ἐτήρησα καὶ θὰ τὴν τηρήσω, περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μαθημάτων εἰς βάρος ἄλλων μαθημάτων τεχνικῶν, τῶν ξένων γλωσσῶν καὶ τῶν Μαθηματικῶν. Νὰ κάμωμεν λοιπὸν μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ἀποφασίσῃ καὶ τῆς ὁποίας τὰ μέλη εἰς πλῆρες φῶς νὰ εἴπουν τὰς γνώμας των καὶ νὰ ἀναλάβουν τὰς εὐθύνας των. Διότι δὲν ἐπιτρέπεται ἓν τοιοῦτον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀδίκως καὶ κακῶς δημιουργεῖ διχασμὸν καὶ ἀμφιβολίας περὶ τῆς πίστεως τῶν Ἑλλήνων εἰς τὴν πατροπαράδοτον θρησκείαν, πίστεως, ἡ ὁποία εἶναι ἀναμφισβήτητος καὶ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα οὔτε τὸ ἀνάστημα εἰς κανένα νὰ ἀρνῆται. Αὐτὸ τὸ θέμα, λοιπόν, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ τοιαῦτα προβλήματα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἶναι θέμα ἀποφάσεως ἑνὸς Ὑπουργοῦ ἢ μιᾶς Κυβερνήσεως. Εἶναι θέμα ἠρέμου ἀποφάσεως τῆς καθολικῆς συνειδήσεως τοῦ Ἔθνους. Συνεφώνησαν. Ἀπῆλθον. Καὶ ἐξηκολούθησαν ἀπεργοῦντες καὶ ὑβρίζοντες. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν ὁδηγεῖ ὁ φανατισμός. Καὶ ὁ φανατισμὸς ἀπὸ ἐκμεταλλεύσεως εἰς ἐκμετάλλευσιν, ἀπὸ τὴν συνήθη ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰς μίαν ἀναταραχὴν ζητοῦν νὰ λύσουν ὅλα τὰ ζητήματα διὰ παντός, διωγκώθη χωρὶς ὅμως νὰ ἐπιτευχθῇ νὰ ἀπεργήσουν ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον περισσότεραι ἀπὸ δύο μόνον, κατηγορίαι φοιτητῶν. Οἱ Θεολόγοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπεργήσει πολὺ πρὶν μὲ ἐπισκεφθοῦν καὶ ἕνα τμῆμα τῶν Φυσικομαθηματικῶν, διότι ἀπὸ μίαν ἀτυχῆ φράσιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ ΟΤΕ ἐθεώρησαν, ὅτι πλήττονται. Δὲν ἦτο θέμα τῆς ἰδικῆς μου ἁρμοδιότητος. Παρενέβην ὅμως καὶ νομίζω, ὅτι ὑπῆρξα ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ἔδωσα τὴν κατεύθυνσιν πρὸς τὴν ὁποίαν κατέληξε καὶ ἡ λύσις. Ἐπωφελήθησαν καὶ ἄλλοι, οἱ φοιτηταὶ τῆς ἰατρικῆς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπήργησαν παρὰ παροδικῶς, διὰ τὸ θέμα τῆς Παιδιατρικῆς Κλινικῆς. Γνωρίζετε οἱ πλεῖστοι ἀπὸ σᾶς ποῖον εἶναι τὸ θέμα τῆς Παιδιατρικῆς Κλινικῆς καὶ γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας μὲ τὸ θέμα αὐτό. Καὶ εἰς αὐτὸ ἐπεχείρησα καὶ κατώρθωσα νὰ κατευθύνω πρὸς ἕνα συμβιβασμὸν τὴν ὑπόθεσιν. Καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι ὁ συμβιβασμὸς αὐτὸς ἔληξε χθές. Ἀλλὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι περισσότερον παντὸς ἄλλου ἐκμεταλλεύονται τὴν ὑπόθεσιν τῶν φανατισμένων Θεολόγων καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων τμημάτων ὑπῆρξαν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ νομίσουν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πίπτουν αἱ Κυβερνήσεις ἀπὸ φοιτητικὰς ἀπεργίας. Καὶ ἂν ἀκόμη τοῦτο συνέβη εἰς ἄλλας χώρας...

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§10Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὴν ἡγεσίαν. Γνωρίζετε καὶ γνωρίζω, ὅτι ἡ ψυχολογία τῶν νέων εἶναι ψυχολογία περίεργος. Γνωρίζετε καὶ γνωρίζω, ὅτι σκέπτονται, διογκώνουν τὴν σημασίαν τους πολλὲς φορές, καὶ νομίζουν, ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἱ ὁποῖοι θὰ δώσουν τὴν λύσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι —μὲ συγχωρεῖτε, διότι ὁ σεβασμός μου ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μέγας πρὸς σᾶς κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου— φοβοῦμαι, ὅτι ἡ ἡγεσία δὲν ἠθέλησε νὰ τοὺς σταματήσῃ, διότι δὲν δικαιοῦμαι νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ ἡγεσία ἐπίστευσεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ φοιτητικῶν ἀπεργιῶν καὶ ὀχλοκρατικῶν ἐκδηλώσεων 1.000–1.500 ἀνθρώπων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραποῦν αἱ Κυβερνήσεις. Ἀνετράπησαν ἀλλοῦ Κυβερνήσεις, ἀλλὰ ἐκεῖ ἦτο ἄλλη κατάστασις καὶ δὲν ἀνετράπησαν ἀπὸ τοὺς φοιτητάς, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν στρατόν. Ἂς μὴ δώσῃ ποτὲ ὁ Θεὸς νὰ ἴδωμεν τοιοῦτον φαινόμενον εἰς τὸν τόπον μας. Καὶ ἂς μὴ δώσῃ ποτὲ ὁ Θεός, οἱ ἴδιοι, μὲ τὰ λάθη μας, νὰ τὸ προκαλέσωμεν. Δὲν κάμνω κανένα ὑπαινιγμόν, εἶναι ἡ κραυγὴ ἑνὸς ἀνθρώπου ποὺ πιστεύει εἰς τὴν Δημοκρατίαν καὶ ποὺ νομίζει, ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖται ἡ Δημοκρατία μὲ τὰς ὀχλοκρατικὰς ἐκδηλώσεις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως)

§11Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Νὰ φύγετε, διὰ νὰ προλάβετε.

§12Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Ἀγωνίζομαι νὰ σᾶς πείσω, ὅτι προσεπάθησαν νὰ κάμω τὸ πᾶν, ἀλλὰ εἶσθε ἀμετάπειστος. Τί εἶναι δυνατὸν νὰ πράξω.

§13Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Νὰ φύγετε, διότι εἶσθε παράνομος Κυβέρνησις.

§14Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Διατί, φίλε κ. Χούτα, ὅταν ἔρχεται ὁ ἡγέτης τοῦ Κέντρου καὶ διὰ τῆς ἐρωτήσεώς του ἀμφισβητεῖ, ὅτι ὑπάρχει πολιτικὴ ἐκμετάλλευσις, διατὶ θέλετε μὲ τὴν διακοπήν σας νὰ ἀποδείξετε, ὅτι ὑπάρχει πολιτικὴ ἐκμετάλλευσις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§15Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Διαστρέφετε τὴν ἔννοιαν τῶν ὅσων εἶπα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανειλημμένως ἀπόψε, κ. Χούτα, ἐκάματε διακοπὰς ἄνευ τῆς ἀδείας τοῦ Προεδρείου. Κατέστητε πλέον μόνιμος διακοψίας. Μὴ κάμνετε μορφασμούς, διότι μὲ προσβάλλετε καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ σέβεσθε τὸν Πρόεδρον. Δὲν εἶναι ἀνεκτὸν νὰ μὴ τὸν λαμβάνητε ὑπ’ ὄψιν ἀπόψε καὶ νὰ ἔχητε κάμει 4 διακοπὰς ἄνευ ἀδείας.

§17Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Εἶπα, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ διϋλίζητε τὸν κώνωπα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάλιν μὲ ὑβρίζετε, κ. Χούτα. Ἡ στάσις σας δὲν εἶναι κοινοβουλευτική. Προσέξατε.

§19Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπηύθυνα τὴν διακοπήν, διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσω, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου οὔτε ἐπιδιώκει κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ οὐδέποτε τὸ κατεδέχθη. (Ἐπιφωνήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως α α α!). Ἡ Ἕνωσις Κέντρου οὔτε ἐπιδιώκει κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν, οὔτε ἐμπιστεύεται εἰς τὸν ἀγῶνα τῶν φοιτητῶν τὴν ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐμπιστεύεται εἰς τὴν θέλησιν τοῦ κυρίαρχου λαοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§20Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Θὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι μὲ εὑρίσκετε σύμφωνον, ἀλλὰ ὁ κυρίαρχος λαὸς ἀπεφάνθη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§21Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπεφάνθη ἡ νοθεία καὶ ἡ βία. Ὁ λαὸς θὰ ἀποφανθῇ.

§22Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Εἶμαι εὐτυχής, διότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔκαμε τὴν δήλωσιν, ὅτι αὕτη δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν ἀναταραχὴν αὐτήν, ἡ ὁποία, ὅπως σᾶς εἶπον, ἔχει βεβαίως τὴν ἐκμετάλλευσίν της, διότι δὲν εἶναι μόνον οἱ φοιτηταί, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τὴν ἀφέλειαν τῶν ἀνθρώπων, εἶναι καὶ ἄλλοι ἰδιοτελεῖς, οἱ ὁποῖοι σπεύδουν νὰ τὸ δηλώσουν — δὲν ἀναφέρομαι εἰς σᾶς. Θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅτι ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου Θεσσαλονίκης ἐξεδόθη σήμερον ἡ κάτωθι ἀνακοίνωσις: «Ἡ Ε.Κ. χαιρετίζει τὸν τίμιον ἀγῶνα τῆς Φοιτητικῆς Νεολαίας. Στιγματίζει τὴν βάναυσον συμπεριφορὰν τῆς παρανόμου Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν δικαίων αἰτημάτων τῆς σπουδαζούσης νεότητος. Δηλοῖ, ὅτι ἵσταται παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν ἀγωνιζομένων νέων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐμπιστεύεται τὸ μέλλον τῆς Πατρίδος. Καλεῖ δὲ τὴν κυβερνῶσαν φατρίαν νὰ ἐννοήσῃ, ἐπὶ τέλους, ὅτι ἡ βία δὲν ἀποτελεῖ πανάκειαν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων τοῦ λαοῦ καὶ τῆς νεολαίας». Ἔλεγα, κ. συνάδελφοι, ὅτι τὰ ἔκτροπα δίδουν μίαν ἀμυδρὰν εἰκόνα, διότι ὑπάρχουν πάρα πολλὰ χαρτιά, τὰ ὁποῖα, ἐὰν θέλητε, τὰ καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ τὰ ἑρμηνεύσητε. Καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι ὑπεβλήθη ἡ ἐπερώτησις τῶν κ.κ. συναδέλφων τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος καὶ ἀγαπητῶν φίλων ἐπὶ τῆς πολιτικῆς μου ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, δὲν νομίζουν ὅμως, ὅτι ἄργησαν πάρα πολύ; Ἀφοῦ ἐπίστευον, ὅτι δὲν ἐπιλύονται τὰ προβλήματα, διατὶ νὰ καταθέσουν τὴν ἐπερώτησίν των μόλις τὴν παρελθοῦσαν Τετάρτην, καθ’ ὅσον γνωρίζω ἐκ τῶν ἐφημερίδων, διότι ὑποθέτω, ὅτι θὰ κατετέθη ἡ ἐπερώτησις, τὸ λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἔχομεν συνάδελφον ἀγαπητόν, τὸν κ. Μπρεδῆμαν, ὁ ὁποῖος δημοσιεύει εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι καταθέτει ἐπερώτησιν, ἀλλὰ δὲν τὴν καταθέτει ποτέ. Ὁμοιάζουν αἱ ἐπερωτήσεις του μὲ τὸ ὅπλον τοῦ ἥρωος τοῦ Ντωντέ, ποὺ ἐπάθαινε διαρκῶς ἀφλογιστίαν.

§23Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ ἐπερώτησις κατετέθη πράγματι.

§24Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Οὐδέποτε ἀμφέβαλα δι’ ὑμᾶς.

§25Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ἀσκήσητε πρῶτα τὰ καθήκοντά σας καὶ μετὰ νὰ κατατεθῇ ἡ ἐπερώτησις.

§26Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Ὅταν συνεκεντρώθησαν οἱ φοιτηταὶ καὶ μὲ ἀπόλυτον ἐλευθερίαν μᾶς ἐξύβρισαν, ὄχι μόνον ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἔχω συνηθίσει ἀπὸ πολλὰ χρόνια καὶ ἀπὸ πολλὰς πλευρὰς εἰς τὰς ὕβρεις, ἐξύβρισαν τοὺς πάντας καὶ ἀφοῦ μᾶς ἐξύβρισαν καὶ μὲ τηλέφωνα, ἠθέλησαν ἔπειτα νὰ παραβιάσουν τὴν συμφωνίαν ποὺ εἶχον κάμει καὶ νὰ προχωρήσουν εἰς ὀχλοκρατικὰς ἐκδηλώσεις. Ὅπως καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, πιστεύω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην καὶ ἔχω ἐδῶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως περὶ τῶν γεγονότων, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς:

«ΑΝΑΦΟΡΑ

Σπυρ. Κανίνια Ἀντεισαγγελέως Πρωτοδικῶν Πρὸς Τὸν Κον Προϊστάμενον τῆς Εἰσαγγελίας Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν Ἐνταῦθα Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω τὰ ἀκόλουθα ἐν σχέσει πρὸς τὰ γενόμενα σήμερον εἰς τὸν ἔξωθι τοῦ Πανεπιστημίου χῶρον κατὰ τὴν συνάθροισιν τῶν φοιτητῶν τῆς Θεολογικῆς καὶ λοιπῶν Σχολῶν, εἰς ἣν κατ’ ἐντολὴν Ὑμῶν παρέστην: α) Περὶ ὥραν 11.00′ εἶχεν ἤδη συγκεντρωθῆ εἰς τὸν πρὸ τοῦ Πανεπιστημίου χῶρον ἱκανὸς ἀριθμὸς φοιτητῶν μετὰ πινακίδων (πλακάτ). Προσελθόντες δέ, τῇ προσκλήσει τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, οἱ φερόμενοι ὡς ἰθύνοντες τὴν συγκέντρωσιν, ἐδήλωσαν ἐνώπιόν μου, ὅτι, ἐφ’ ὅσον τοὺς ἐπετράπη ἡ χρησιμοποίησις μεγαφώνου δὲν πρόκειται νὰ ἐπιχειρήσουν «πορείαν» διὰ τῶν ὁδῶν τῆς πόλεως πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας κλπ., ἀλλὰ θὰ παρέμενον εἰς τὸν πρὸ τοῦ Πανεπιστημίου χῶρον. Ὡς γνωστόν, ἡ Ἀστυνομία εἶχεν ἀπαγορεύσει τὴν διὰ σήμερον ἐν ὑπαίθρῳ συνάθροισιν (ἄρθρον 10 Συντάγματος). β) Μέχρι τῆς ὥρας 13.30′ ἐξεφωνοῦντο λόγοι παρὰ διαφόρων «ἀντιπροσώπων τῶν σχολῶν» διὰ τοῦ μεγαφώνου, ὅτε αἴφνης ἐρρίφθη τὸ σύνθημα «στὸ Ὑπουργεῖο». Πρόσκλησίς μου, ὅπως διαλυθῇ ἡ συγκέντρωσις (μεταδοθεῖσα τρὶς ὑπὸ ἀξιωματικοῦ τῆς Ἀστυνομίας διὰ μεγαφώνου), οὐδόλως εἰσηκούσθη, ὁπότε, τῇ ἐντολῇ μου, ἡ Ἀστυνομικὴ δύναμις ἀπετέλεσε φράγμα, διὰ τῶν ἀκινήτων σωμάτων τῶν ἀνδρῶν της, ἵνα οὕτω παρεμποδισθῇ ἡ ἔξοδος εἰς τὴν Λεωφόρον Πανεπιστημίου τῶν ἐν φανατισμῷ διατελούντων ὑπερχιλίων φοιτητῶν. Ἀλλ’ οἱ τελευταῖοι οὗτοι ἤρξαντο ἐπίθεσιν κατὰ τῶν Ἀστυνομικῶν διὰ τῶν χειρῶν των (ὡς καὶ διὰ ξύλων καὶ λίθων), ἵνα οὕτω διασπάσουν τὸ φράγμα τῶν Ἀστυνομικῶν καὶ πορευθοῦν ἐν διαδηλώσει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον κλπ. Καθ’ ὅσον ἀντελήφθην, οἱ Ἀστυνομικοὶ ἐνήργησαν ἐντὸς τῶν ἀναγκαίων ὁρίων τῆς ἀμύνης, ἄνευ χρησιμοποιήσεως οἱουδήποτε ὅπλου (οὐδὲ κἂν Ἀστυνομικῶν ράβδων) μόνον ἐχρησιμοποιήθη ἡ πυροσβεστικὴ ἀντλία. Ἐσημειώθησαν τραυματισμοὶ Ἀστυνομικῶν τε καὶ φοιτητῶν, ἀλλ’ ἀγνοῶ τὸν ἀριθμὸν καὶ τὴν σοβαρότητα τῶν τραυμάτων. Περὶ ὥραν περίπου 15.30′ εἶχεν ἤδη ἀποκατασταθῆ ἡ τάξις». Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν δικαιωμάτων τῶν φοιτητῶν, πρέπει ἀπολύτως ἀντικειμενικὰ νὰ κάμω μίαν ἐξήγησιν. Οἱ φοιτηταὶ εἶναι βέβαια τὸ ἄνθος τῆς Ἑλλάδος, τοῦ μέλλοντος, ἀλλὰ δὲν εἶναι πλέον οἱ φοιτηταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ μόνον ἄνθος τοῦ Ἑλληνικοῦ δένδρου. Διατὶ εἰς τοὺς φοιτητὰς θὰ ἐπιτραπῇ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἐπιτρέπεται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸν ἀγῶνα καὶ μὲ τὸν ἱδρῶτα των ἀπὸ τοὺς ἐργάτας, θὰ τοὺς ἐπιτραπῇ νὰ εἶναι ἀσύδοτοι καὶ νὰ παραβιάζουν τοὺς νόμους καὶ τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Διατὶ οἱ νέοι ἐργάται εἶναι ὀλιγώτερον τῶν φοιτητῶν ἄξιοι τῆς Ἑλλάδος; (Χειροκροτήματα). Ἡ σημερινὴ καὶ ἡ αὐριανὴ ἡγετικὴ τάξις, εἶναι ἡγετικὴ τάξις ποὺ πηγάζει ἀπὸ ὅλα τὰ στρώματα καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἡγετικὴ τάξις ποὺ πηγάζει ἀπὸ τὰ Πανεπιστήμια, καὶ τὸ λέγει αὐτὸ ἕνας Πανεπιστημιακὸς Διδάσκαλος διότι πιστεύει, ὅτι ἡ λεγομένη δημοκρατικοποίησις τῶν ἡγετικῶν στελεχῶν εἶναι μία ἀνάγκη τῆς σήμερον, εἶναι μία ἐπιταγὴ τῆς αὔριον, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἕνα αἴτημα τῶν μαζῶν τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ κανείς. Βεβαίως ὅλων μας ἡ συμπάθεια σήμερον εἶναι πρὸς τοὺς φοιτητὰς καὶ πρὸς τοὺς νέους, ὅλων μας ἡ συμπάθεια εἶναι πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ποὺ προσπαθοῦν νὰ τρυπήσουν τὸ ταβάνι τῆς κοινωνικῆς ἀνισότητος καὶ νὰ ἀνέβουν πάρα πάνω νὰ γίνουν ἄνθρωποι ποὺ εἶναι πλέον μορφωμένοι ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ὄχι διὰ νὰ ἔχουν προνόμια, ἀλλὰ διὰ νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας. Καὶ πρέπει νὰ ἀντιλαμβανώμεθα ὅλοι, ὅτι ὅσον ὑψηλότερον ἱστάμεθα, τόσον περισσότερον ἔχομεν ὑποχρεώσεις. Εἶναι λοιπόν, κύριοι βουλευταί, οἱ φοιτηταί, ναὶ τὸ ἄνθος, τὸ ὡραιότατον ἄνθος τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας, ἀλλὰ δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι δύναται δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ὄχι κἂν ὅλοι οἱ φοιτηταί, ἀλλὰ χίλιοι φοιτηταὶ ἐπὶ δέκα χιλιάδων φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι δικαιοῦνται νὰ διασαλεύουν τὴν τάξιν, δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι δικαιοῦνται νὰ κρημνίζουν τὰ θεμέλια τῆς Πολιτείας, διότι τοιαύτη διασάλευσις εἰς τοὺς πονηροὺς καιρούς, τοὺς ὁποίους διερχόμεθα, εἰς τοὺς πονηροὺς καιροὺς τοὺς ὁποίους διέρχεται ὁ κόσμος αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ ἡ κοινωνικὴ σύνθεσις καὶ αἱ κοινωνικαὶ ἐξελίξεις, εἰς τοὺς καιροὺς αὐτούς, τοιαύτη διασάλευσις ἠμπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀπίθανα ἀποτελέσματα. Πολλοὶ πολλάκις ξεκινοῦν δι’ ἐπαναστάσεις, ἀλλὰ ἄλλοι συνήθως τὰς ἐκμεταλλεύονται, ἄλλοι εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ τὰς ἐπωφελοῦνται. Καὶ γνωρίζομεν ἀπὸ τὴν πολιτικήν μας ζωήν, ὅτι πολλάκις προβαίνομεν εἰς πράξεις ἀπὸ τὰς ὁποίας φεῦ ἄλλοι ἐπωφελοῦνται. Διατὶ καὶ ἐδῶ τὸ Κράτος, ἡ Πολιτεία, ἡ κοινωνία νὰ μὴ ἀντιλαμβάνεται, ὅτι καθῆκον ἔναντι τῶν φοιτητῶν ἔχει νὰ τοὺς προστατεύῃ ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς ἑαυτούς των, νὰ τοὺς προστατεύῃ ἀπὸ τὰς ὑπερβολάς, λέγοντάς τους νὰ κάμνουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνουν καὶ πρέπει πάντοτε νὰ κάμνουν οἱ Βασιλεῖς διὰ τὰ τέκνα των, νὰ τοὺς διδάσκουν μὲ τὴν πρᾶξιν, ὅτι δὲν διαφέρουν ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Δὲν διαφέρουν ἀπὸ τοὺς ἄλλους νέους, καὶ μόνον μὲ τὸ νὰ εἶναι εἰς ἰσότητα μὲ τοὺς ἄλλους, μὲ τὸ νὰ ἔχουν ἴσα δικαιώματα μὲ τοὺς ἄλλους, μόνον τότε θὰ τοὺς διαπαιδαγωγήσωμεν κατὰ τρόπον κοινωνικὸν πρὸς τὴν μόρφωσιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ τοὺς δώσωμεν, νὰ τοὺς κάμνωμεν καὶ πραγματικοὺς πολίτας. Ἡ συμπάθειά μου διὰ τοὺς φοιτητὰς εἶναι ἀπόλυτος καὶ δὲν νομίζω, ὅτι μπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ ἀπὸ κανένα, ἀλλὰ ὁ ἀγαπῶν πράγματι ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ἀγαπῶν πράγματι μίαν τάξιν, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ λέγῃ εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν καὶ ἔχει πρὸ παντὸς ὑποχρέωσιν, ὅταν εὑρίσκεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ κλάδου, ὁ ὁποῖος τοὺς ἐνδιαφέρει, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς λέγει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ὅταν ὡρκίσθησαν οἱ πρωτοετεῖς φοιτηταί, ὅτι δὲν γνωρίζω ἄλλον δρόμον διὰ τὴν μόρφωσιν ἀπὸ τὸν μόχθον καὶ δὲν γνωρίζω ἄλλον τρόπον διὰ τὴν κοινωνικὴν ἐπιτυχίαν ἀπὸ τὴν συνείδησιν ὅλων μας, ὅτι ἔχομεν πρῶτον καθήκοντα καὶ ὕστερα δικαιώματα. Λυποῦμαι βαθύτατα διὰ τὰ γενόμενα καὶ διὰ τὰ σήμερον ἐπαναληφθέντα ἕκτροπα τὰ ὁποῖα καὶ πάλιν πηγάζουν ἀπὸ τὴν προσπάθειαν τῶν φοιτητῶν νὰ παραβοῦν τὸν νόμον, νὰ τεθοῦν ὑπεράνω τοῦ νόμου. Ὁ φίλος κ. Μ. Ψαθᾶς, εἰς τὸ ἀποψινὸν χρονογράφημα εἰς τὰ «ΝΕΑ» παριστάμενος εἰς τὰς σκηνάς, καταγγέλει ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν παράβασιν τοῦ νόμου. Διότι ἔτσι εἶναι καὶ δὲν δικαιούμεθα ἡμεῖς νὰ διευκολύνωμεν οὔτε τοὺς φανατισμοὺς τῶν ἀφελῶν οὔτε τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἄλλων οὔτε ἂν θέλετε ἀκόμη καὶ τὴν παλληκαριὰν ποὺ εἶναι συμφυὴς μὲ τὴν νεολαίαν. Δὲν δικαιούμεθα νὰ τὰς διευκολύνωμεν μεταβάλλοντες εἰς πολιτικὸν θέμα ἕνα θέμα εἰς τὸ ὁποῖον πιστεύσατέ με νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα ὅλοι ἡνωμένοι. Εἶπον, κύριοι βουλευταί, ὅτι πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι διὰ τὰς ταραχὰς τὰς προχθεσινὰς καὶ διὰ τὰς ταραχὰς τὰς σημερινὰς δὲν εὐθύνεται οὔτε τὸ Κράτος οὔτε ἡ Ἀστυνομία. Τὸ Κράτος ἀποτελεῖται ἀπὸ μίαν σειρὰν ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι πολλὲς φορὲς δροῦν αὐτονόμως. Π.χ. θὰ ἐνομίσθη ἴσως, ὅτι τὸ Κράτος ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον νὰ κλείσῃ τὰς πύλας του, δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, τοὐναντίον ἡ ἰδική μου γνώμη ἦτο, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ κλείσῃ παρὰ μόνον ἡ Θεολογικὴ Σχολή, ἡ ὁποία ἄλλωστε ἔκλεισεν ἀφ’ ἑαυτῆς, διότι ἀπέχουν οἱ φοιτηταί της. Ἀλλὰ τὰ προχθεσινὰ γεγονότα ἐδημιούργησαν εὐλόγως εἰς τοὺς Συγκλητικοὺς τὴν ἰδέαν καὶ τὸ ἔγραψαν εἰς τὴν ἀνακοίνωσίν τους, ὅτι παύει πλέον νὰ ἔχῃ φοιτητικὸν χαρακτῆρα ὅλη αὐτὴ ἡ ἀναταραχή, ὅτι εἶναι προσπάθεια διασαλεύσεως τῆς τάξεως, ὅτι εἶναι προσπάθεια ἐκτροπῆς ἀπὸ τὰς Πανεπιστημιακὰς ἀτραπούς. Θέλω νὰ καταλήξω μὲ τὴν βεβαίωσιν καὶ πάλιν, ὅτι δὲν σᾶς ὡμίλησα οὔτε μὲ προσπάθειαν δικαιολογήσεως ἀτοπημάτων ποὺ ἔγιναν. Ὅταν ἀρχίσῃ ὁ καυγᾶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῆται ἀπὸ κανένα νὰ ὑστερήσῃ ἀπὸ τὸν ἄλλον, διότι τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ὑπάρχουν φίλοι καὶ ἐχθροί, δὲν ὑπάρχουν ἀνήκοντες εἰς τὰς ἰδεολογίας, εἰς τὰς ἄλλας κατευθύνσεις, ξέρετε, ὅτι τὴν ὥραν ἐκείνην ἰσχύει τὸ περίφημον ἐκεῖνο τοῦ Θουκυδίδου. «Ἄνθρωποι ἐπ’ ἐχθροὺς τοὺς σφετέρους ἰόντες τῶν πάντων ἀπερίσπαστοι εἰσὶ παρὰ τῷ νικᾶν. Φίλον τε γὰρ ἡγοῦνται τὸν ὑπουργοῦντα κἂν πρότερον ἐχθρὸν ἦν, πολέμιόν τε τὸν ἀντιδρῶντα ἣν καὶ πρότερον φίλον ἦν». Ἂς μὴ θέλωμεν τὰ θλιβερὰ αὐτὰ γεγονότα νὰ τὰ ἐκμεταλλευθῶμεν διὰ νὰ κατηγορήσωμεν τὴν «νόθον» ὡς λέγετε εἰς ὅλας τὰς ξένας Κυβερνήσεις. Ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι νόθος ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι νόμιμον προϊὸν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Δὲν γνωρίζω ἂν εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα τοιαύτη συζήτησις εἶναι νοητή, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐπέμβω εἰς θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ μὲ ἔβγαζαν ἀπὸ τὴν ἀντικειμενικὴν αὐτήν, εἰλικρινῆ καὶ ἀπὸ τὴν ψυχήν μου βγαλμένην ἀνάλυσιν τοῦ φοιτητικοῦ προβλήματος. Δι’ αὐτὸ εἰς τὸ φοιτητικὸν πρόβλημα ζητῶ τὴν συμπαράστασιν ὅλων σας. Κατηγορήσατε ἂν θέλετε τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὅ,τι θέλετε, ἀλλὰ μὴ θέλετε τὴν κατηγορίαν νὰ τὴν συνδυάσητε μὲ τὰ γεγονότα τὰ προχθεσινά, ὅπως γίνεται ἡ προσπάθεια νὰ συνδυασθοῦν, διότι θέτετε θρυαλλίδα, ἡ ὁποία πρέπει ὅλοι νὰ φοβούμεθα, ὅτι εἶναι δυνατὸν κάποτε ἄγνωστον πότε καὶ ἄγνωστον πῶς καὶ ἄγνωστον πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν νὰ ἐκραγῇ. Καὶ εἶναι ἄγνωστον καὶ εἰς ἐμέ, ὅπως εἶναι ἄγνωστον εἰς ὅλους μας, διότι οἱ κοινωνικοὶ νόμοι λειτουργοῦν κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον οἱ ἄνθρωποι δὲν γνωρίζουν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι θὰ ἤμην ἔξω ἀπὸ τὴν ἀποστολήν μου, ἐὰν δὲν ἔκαμα μίαν γενικωτέραν ἔκκλησιν πρὸς ὅλην τὴν Βουλήν, διότι ἔφθασα νὰ εἴπω, ὅτι ἀποτελεῖ θρυαλλίδα, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀναταραχὴ διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου, ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν καὶ προβαίνων ἀπὸ τοῦ μερικοῦ εἰς τὸ γενικὸν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι παράγων δημιουργίας καλοῦ μέλλοντος διὰ τὸν τόπον αὐτὴ ἡ συνεχὴς ἀμφισβήτησις τῶν πάντων, ἡ ὁποία ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐπικρατεῖ εἰς τὸν τόπον μας, δὲν εἶναι δεῖγμα καλῆς ἐξελίξεως οὔτε εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους αὐτὴ ἡ ἀλληλομαχία μεταξὺ τῶν πολιτικῶν παραγόντων τῆς χώρας καὶ ἡ συνεχὴς ἀμφισβήτησις ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. (Χειροκροτήματα).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔχει τὸν λόγον.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἠθέλησα νὰ διακόψω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐνῷ θὰ ἔπρεπε, διότι πρὸς συζήτησιν σήμερον δὲν ἦτο τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν αἰτημάτων. Αὐτὸ ἀποτελεῖ πράγματι σημαντικὸν θέμα καὶ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἔλθει πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ εἴχομεν τότε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην μας. Μέχρι τοῦδε ἡ εὐκαιρία δὲν ἔχει παρασχεθῆ. Κατὰ συνέπειαν, εἶναι ἀδύνατον νὰ δώσω συνέχειαν σήμερον εἰς αὐτὸ τὸ θέμα. Θὰ ἀρκεσθῶ μόνον εἰς μίαν παρατήρησιν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι στερούμεθα σήμερον καθηγητῶν καὶ Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν καὶ τὸ ἐθεώρησε γεγονὸς τυχαῖον μὲ τὸ ὁποῖον δὲν συναρτῶνται αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ μία Κυβέρνησις ἑπτὰ ἐτῶν ἐὰν εἶχεν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν καὶ ἂν ἠδύνατο νὰ ἐννοῇ τὴν πορείαν τῆς ζωῆς καὶ ἡ ὁποία ὁμιλεῖ ἔκτοτε περὶ τῆς ἀνάγκης προγραμματισμοῦ καὶ συγχρονισμοῦ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας θὰ ἠδύνατο, μὲ τὸ Ἵδρυμα τῶν Ὑποτροφιῶν νὰ ἔχῃ δημιουργήσει περισσεύοντα ἀριθμὸν καθηγητῶν καὶ Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν. Ἑπομένως οἱαδήποτε δυσμενὴς διαπίστωσις ἀποτελεῖ βαρεῖαν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Κασιμάτης ἀπηύθυνεν ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀλλὰ τὸ σημερινὸν θέμα δὲν εἶναι θέμα ἐκπαιδευτικῶν αἰτημάτων, εἶναι τὸ θέμα τῶν ταραχῶν, εἶναι τὸ θέμα τῶν συγκρούσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον μεταξὺ τῶν ἀστυνομικῶν καὶ φοιτητῶν. Ἐκφράζομεν τὴν ἀμέριστον συμπάθειάν μας πρὸς τοὺς ἀστυνομικούς, τέκνα ἐπίσης τοῦ λαοῦ μας. Καὶ οἱ δύο εἶναι θύματα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Διότι οἱ ἀστυνομικοὶ δὲν ἐνήργησαν ἐξ οἰκείας πρωτοβουλίας, διετάχθησαν καὶ ἐνεπλάκησαν εἰς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῶν φοιτητῶν, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε ψύχωσιν πλέον προσωπικῆς φιλοτιμίας καὶ μόνον τοιουτοτρόπως ἐξηγεῖται ἡ ἀγριότης μὲ τὴν ὁποίαν ἐξεδηλώθη ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον τῶν φοιτητῶν. Ἐτέθη πρὸ ἡμερῶν τὸ θέμα, ὑπῆρξεν ἄμυνα τῶν ἀστυνομικῶν ἢ ὑπῆρξεν ἐπίθεσις; Βέβαιον εἶναι, ὅτι προσεπάθησαν οἱ φοιτηταὶ νὰ διασπάσουν τὸν κλοιὸν καὶ νὰ προβοῦν εἰς μίαν διαδήλωσιν. Ἀμέσως ὅμως κατόπιν ἐπεχειρήθη ἡ ἀντεπίθεσις τῶν ἀστυνομικῶν, ἡ ὁποία ἠσκήθη καὶ ἐντὸς τοῦ Πανεπιστημίου, Ὑπάρχουν αἱ φωτογραφίαι, αἱ ὁποῖαι τὸ ἀποδεικνύουν. Ὅταν ὑπάρχουν φωτογραφίαι ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι ἄνευ ἀξίας. Ὑπάρχουν αἱ φωτογραφίαι τῶν ἀστυνομικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον εἰσέλθει ἀπὸ τὰς πύλας ἐντὸς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ κατεδίωκον τοὺς φοιτητάς. Ἰδοὺ διατὶ καταλογίζομεν εὐθύνας διὰ τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεως. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν εὑρίσκεται εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, κατὰ ποῖον τρόπον οἱ ἀστυνομικοί, ἐστράφησαν ἐναντίον τῶν φοιτητῶν. Τὸ θέμα τίθεται κατὰ τρόπον γενικώτερον. Τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι καὶ ἰσχύει διὰ τοὺς Ἕλληνας πολίτας καὶ τότε μόνον δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ, ὅταν ὑπάρχῃ κίνδυνος διασαλεύσεως τῆς δημοσίας τάξεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς γενικῆς ἀρχῆς. Καὶ τὶ συνέβη εἰς τὴν πρᾶξιν μὲ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν; Ἐν ὀνόματι αὐτοῦ τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι κινδυνεύει ἡ δημοσία τάξις, κατ’ οὐσίαν ἔχει παραβιασθῆ τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι, ἔχει παραβιασθῆ τὸ Σύνταγμα τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας. Κατὰ ποῖον τρόπον ἠπειλεῖτο ἡ δημοσία τάξις, ἀπὸ μίαν διαδήλωσιν τῶν Θεολόγων; Ἠδύναντο νὰ ἰσχυρίζωνται ἄλλοτε, ὅτι τὰ ἀνατρεπτικὰ στοιχεῖα ἀπειλοῦν τὴν δημοσίαν τάξιν, ἀλλ’ οἱ θεολόγοι ἐπρόκειτο νὰ τὴν ἀπειλήσουν; Ἢ, ἐὰν ἐπετρέπετο ἡ διαδήλωσις τῶν Θεολόγων, τὶ θὰ συνέβαινε διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν; Ποῦ ὑπάρχει ὁ κίνδυνος; Θὰ διέσχιζον τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, θὰ ἔφθανον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, θὰ ἐπήγαινε μία Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ ὑπόθεσις θὰ ἔληγεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίφημος ἀπειλὴ τῆς δημοσίας τάξεως. Ἀλλά, διότι ἄνευ λόγου ἀπηγορεύθη ἡ διαδήλωσις ἡ πορεία τῶν φοιτητῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ἐδημιουργήθη τὸ πάθος τοῦ ἀγῶνος τῆς ἐλευθερίας. Καὶ εἰς τὴν φάσιν αὐτὴν τοῦ ἀγῶνος τῆς ἐλευθερίας, προσφέρομεν εἰς τὴν νεότητα ἀμέριστον συμπαράστασιν. (Χειροκροτήματα). Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διατὶ οἱ φοιτηταὶ θὰ ἔχουν προνόμια καὶ δὲν θὰ ἔχουν οἱ ἐργάται; Ἠπόρησα μὲ τὸν συλλογισμόν του. Ὡς ἐὰν ἡμεῖς εἴχομεν ἀρνηθῆ εἰς τοὺς ἐργάτας τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι, καὶ τὸ διεκδικοῦμεν μόνον διὰ τοὺς φοιτητάς! Ἀλλά, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ἡμεῖς τὸ διεκδικοῦμεν καὶ διὰ τοὺς φοιτητὰς καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας. Σεῖς τὸ ἀπαγορεύετε καὶ διὰ τοὺς φοιτητὰς καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας. (Χειροκροτήματα). Καὶ εἶναι πράγματι ἀπίστευτος ὁ ἄγριος τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, ἐξωθούμενα ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους των, ἐπετίθεντο κατὰ τῶν φοιτητῶν. Ἠκούσαμεν τὴν ἀνάγνωσιν μιᾶς ἐκθέσεως, ὅτι δὲν ἔγινεν ἐπίθεσις ἐναντίον τῶν φοιτητῶν. Ἀλλὰ τότε πῶς ἐξηγεῖται ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν τραυματιῶν φοιτητῶν; Καὶ διατὶ ἐπῆλθεν ἡ σύγκρουσις; Διότι ἀκριβῶς παρεβιάζετο τὸ συνταγματικόν των δικαίωμα νὰ διαδηλώνουν ἐλευθέρως τὴν γνώμην των, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἀπολύτως κίνδυνος τῆς δημοσίας τάξεως.

§29ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Χίλιοι ἄνθρωποι.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χίλιοι ἄνθρωποι, καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς αἱ διαταγαί, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν ἀπετέλεσαν παραβίασιν τοῦ Συντάγματος. Καὶ δὲν ἀποτελοῦν μοναδικὴν περίπτωσιν ἐφαρμογῆς, ἀποτελοῦν τὸν κανόνα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Μετέβαλεν εἰς κανόνα τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν συναθροίσεων ἐν ὑπαίθρῳ. Ἑπομένως τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ Συντάγματος τὴν μετέβαλεν εἰς κανόνα καὶ διὰ τὰς κινήσεις τῶν ἐργατῶν καὶ διὰ τὰς κινήσεις τῶν φοιτητῶν καὶ διὰ τὰς κινήσεις τὰς πολιτικάς. Εἰς τὸ Ἡράκλειον τῆς Κρήτης μᾶς ἐδηλώθη, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ συγκέντρωσις ἐν ὑπαίθρῳ. Εἴπομεν εἰς τὰς Ἀρχάς, ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ὁμιλήσωμεν εἰς κλειστὸν χῶρον, ἐὰν ἐκεῖναι ἀνελάμβανον τὴν εὐθύνην τῆς τάξεως. Καὶ διότι ἀντελήφθησαν τὸ πάθος τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἐδέχετο αὐτὴν τὴν κατάργησιν τῶν συνταγματικῶν του δικαιωμάτων, ἠνέχθησαν νὰ ὁμιλήσωμεν ἐν ὑπαίθρῳ. Καὶ τὸ θέμα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, δὲν ἐτέθη μόνον ἅπαξ εἰς τὸ Ἡράκλειον, θὰ τεθῇ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον. Δὲν δεχόμεθα νὰ μᾶς ἀπαγορευθῇ ἡ ἐπικοινωνία μὲ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἴμεθα Ἕλληνες πολῖται, εἴμεθα δημοκρατικοὶ πολῖται, θὰ ὑπερασπίσωμεν τὰ δημοκρατικά μας δικαιώματα. Ἐγγυώμεθα τὴν δημοσίαν τάξιν, ἀλλὰ ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ καλέσωμεν τὰς χιλιάδας τοῦ λαοῦ, ὄχι τοὺς ὀλίγους ποὺ ἠμποροῦν νὰ περιορισθοῦν εἰς ἕνα κλειστὸν χῶρον. Δὲν δεχόμεθα αὐτὴν τὴν ἀπαγόρευσιν. Θὰ παλαίσωμεν μὲ ὅλα τὰ μέτρα, διὰ νὰ ὑπερασπίσωμεν τὰ δημοκρατικά μας δικαιώματα (χειροκροτήματα). Καὶ εἶναι αὐτὴ μία μορφὴ τοῦ ἀστυνομικοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἰσχύει σήμερον. Καὶ δὲν εἶναι ἡ μόνη. Βεβαίως ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία τοῦ τύπου, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία τῆς κυκλοφορίας τοῦ τύπου. Εἰς ὡρισμένας περιοχὰς τῆς ὑπαίθρου ἡ ἀνάγνωσις καὶ τῶν ἐφημερίδων τοῦ Κέντρου ἀποτελεῖ στοιχεῖον κινδύνου διὰ τοὺς πολίτας. (Θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως, κωδωνοκρουσίαι). Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως εὐχαρίστως διαπιστώνουν, ὅτι εἰς τὴν ὕπαιθρον μόνον ἡ ἀνάγνωσις κυβερνητικῶν ἐφημερίδων θεωρεῖται πιστοποιητικὸν ἐθνικῶν φρονημάτων. Ἀλλά, πέραν αὐτῆς τῆς πραγματικῆς παρεμποδίσεως τῆς κυκλοφορίας τοῦ δημοκρατικοῦ τύπου, ὑπάρχουν δύο γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπιβεβαιώνουν τὴν ὕπαρξιν ὄχι μόνον ἀστυνομικοῦ, ἀλλὰ ὁλοκληρωτικοῦ Κράτους. Εἶναι πρῶτον, τὸ ραδιόφωνον, τὸ αἶσχος αὐτό. Εἶναι τὸ ραδιόφωνον, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ, ὅπως μόνον εἰς τὰ ὁλοκληρωτικὰ κράτη. Διαφημίζει τὴν Κυβέρνησιν, κατηγορεῖ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου χωρὶς τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαντήσεως. Δηλοῦμεν, ὅτι ἐὰν τὸ ραδιόφωνον... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι), δηλοῦμεν, ἐὰν τὸ ραδιόφωνον, ἐξακολουθήσῃ νὰ λειτουργῇ ὡς ραδιόφωνον ὁλοκληρωτικόν, θὰ χρησιμοποιήσωμεν ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ τὸ καταργήσωμεν (χειροκροτήματα). Καὶ ὑπάρχει ἐπίσης τὸ αἶσχος τῆς παρακολουθήσεως τῶν τηλεφωνικῶν συνομιλιῶν ἀπὸ τὴν ὑπερκυβέρνησιν τῆς ΚΥΠ, τὸ ὁποῖον καταλύει τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας. Αἰσθανόμεθα βαρεῖαν εὐθύνην διὰ τὴν ὑπέρμετρον ἀνοχήν μας. Μέχρι τοῦδε εἴμεθα ἀσύγγνωστοι ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, ὅτι ἔχομεν ἀνεχθῆ αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Θὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Δημοκρατίας (χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ δήλωσις εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνομεν ἡμεῖς σήμερον. Δὲν καταδεχόμεθα νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν οὐδεμίαν, ἀπολύτως καμμίαν κίνησιν τάξεων. Ὑπερασπίζομεν τὰ ἰδεώδη μας. Καὶ εἰς ὅσους ἐπίσης ἀγωνίζονται διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Ἐλευθερίας, προσφέρομεν ἀμέριστον συμπαράστασιν. Καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ὁ ἀγὼν θὰ ἀχθῇ εἰς αἴσιον πέρας. Νόθος Βουλὴ καὶ παράνομος Κυβέρνησις, δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ διαρκέσουν. Ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑψώνομεν τὴν φωνήν, ἡ ὁποία δονεῖ ἐπίσης τὴν Ἑλληνικὴν ἀτμόσφαιραν. Ζήτω ἡ Δημοκρατία (χειροκροτήματα).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§32Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξαν πράγματι θλιβερὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν αἱ φοιτητικαὶ ἐκδηλώσεις. Ἀλλὰ ἐὰν τὰ γεγονότα αὐτὰ ὑπῆρξαν θλιβερά, ὑπῆρξαν θλιβερώτερα τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα τὰ προεκάλεσαν καὶ προπαντὸς ἡ γενομένη πολιτικὴ αὐτῶν ἐκμετάλλευσις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀνέπτυξε τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος. Ἐξέθεσε τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἔλαβον χώραν τὰ γεγονότα αὐτὰ καὶ ἐξήγησεν ἐν συνεχείᾳ, τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους αἱ ἐκδηλώσεις τῶν φοιτητῶν δὲν ὑπῆρξαν μόνον ἀδικαιολόγητοι, ἀλλὰ ὑπῆρξαν ἐν πολλοῖς καὶ ὕποπτοι. Αἱ ἐκθέσεις ἐξ ἄλλου τῆς Συγκλήτου τοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Ἀστυνομικοῦ Διευθυντοῦ, συμπίπτουν εἰς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι δὲν ὑπῆρξαν τὰ ἐπαγγελματικὰ αἰτήματα, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὰς ὀχλοκρατικὰς ἐκδηλώσεις τῶν τελευταίων ἡμερῶν. Τὰ αἰτήματα αὐτὰ τὰ ἐχρησιμοποίησαν ὡς προσχήματα, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ παγιδεύσουν τοὺς φοιτητὰς καὶ νὰ τοὺς ἐξωθήσουν εἰς πράξεις ἀναρχικάς. Τοῦτο ἄλλωστε ἐπιβεβαιοῦται καὶ ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὰς συγκεντρώσεις των, ἐχρησιμοποίουν ἐπιμόνως συνθήματα, τὰ ὁποῖα καθημερινῶς συναντῶμεν εἰς τοὺς λόγους καὶ τὰς στήλας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διότι δὲν ἀντιλαμβάνομαι ποίαν σχέσιν ἔχει τὸ αἴτημα τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς Φυσικοῦ εἰς τὸν ΟΤΕ ἢ τὸ αἴτημα τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς Θεολόγου εἰς θέσιν ἄλλης εἰδικότητος, μὲ τὴν Δημοκρατίαν, τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὸν φασισμόν. Γνωρίζετε δέ, ὅτι τὰ κύρια συνθήματα τῆς συγκεντρώσεως ὑπῆρξαν αὐτά, ὑπῆρξαν καθαρῶς πολιτικά, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀναρχικά.

§33Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἦσαν ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας. (Κωδωνοκρουσίαι).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε. (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος).

§35Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶναι ἐξ ἄλλου γνωστόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐξήτασε πάντοτε μὲ κατανόησιν τὰ αἰτήματα τῶν φοιτητῶν τοὺς ὁποίους περιβάλλει, ὅπως ὀφείλει νὰ περιβάλλῃ, μὲ ἰδιαιτέραν στοργήν. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μου ἔπραξε καὶ πράττει διὰ τὰ ἀνώτατα ἱδρύματα τῆς χώρας Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, ὅσα δὲν ἔπραξε καμμία Κυβέρνησις εἰς τὸ παρελθόν. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸ ἀνεγνωρίσθη πανηγυρικῶς ἀπὸ τὰς Συγκλήτους τῶν Ἱδρυμάτων αὐτῶν καὶ τὸ γνωρίζουν κάλλιστα οἱ ἐνδιαφερόμενοι φοιτηταί. Ἐξ ὅλων αὐτῶν γίνεται προφανές, ὅτι οἱ φοιτηταὶ ὑπῆρξαν θύματα ὡρισμένων κύκλων φοιτητικῶν ἢ ἐξωφοιτητικῶν, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ χρησιμοποιήσουν τὴν κινητοποίησιν τῶν φοιτητῶν διὰ καθαρῶς πολιτικοὺς σκοπούς. Ἐπιθυμῶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, νὰ εἴπω πρὸς τοὺς φοιτητάς, ὅτι ὀφείλουν νὰ ἠρεμήσουν καὶ νὰ ἀποφεύγουν νὰ γίνωνται θύματα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν νὰ χρησιμοποιήσουν αὐτούς, διὰ σκοποὺς ἀλλοτρίους πρὸς τὴν ἀποστολὴν των. Ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον ἐξήτασε καὶ ἐπέλυσε τὰ αἰτήματα τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπ’ ὄψει της, ἀλλὰ εἶναι πάντοτε πρόθυμος τὰ λογικὰ καὶ δίκαια αἰτήματά των νὰ τὰ ἐξετάσῃ μὲ κατανόησιν. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ δέχεται ἡ Κυβέρνησις, μὲ τὴν μέθοδον τῶν διαδηλώσεων, μὲ τὴν μέθοδον τῶν ὕβρεων καὶ τῶν προκλήσεων, νὰ συζητῇ μὲ τὴν φοιτητικὴν νεολαίαν τὰ αἰτήματά της. Κατὰ τὸ παρελθόν, ὁ ἴδιος, εἶχον πολλάκις τὴν εὐκαιρίαν νὰ δεχθῶ ἐπιτροπὰς φοιτητῶν, συνεζήτησα μετ’ αὐτῶν τὰ θέματά των καὶ τὰ ἐπέλυσα κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μοῦ ἐκφράσουν τὴν εὐγνωμοσύνην των, Τὸ γεγονὸς ὅτι, αὐτὴν τὴν φορὰν ἐνήργησαν ὡς ἐνήργησαν πρὶν ἢ ἀκολουθήσουν τὴν διαδικασίαν τῆς διὰ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ ἐπιλύσεως τῶν αἰτημάτων των καὶ τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ περίεργον σύμπτωσιν συνέβη τώρα τὸν Ἀπρίλιον νὰ ὑποβάλουν ὅλα ὁμοῦ τὰ αἰτήματά των, αἰτήματα χρονίζοντα ἀπὸ ἐτῶν, τὰ γεγονότα αὐτά, μὲ ὁδηγοῦν εἰς τὸ ἀσφαλὲς συμπέρασμα, ὅτι αἱ ἐκδηλώσεις τῶν ἡμερῶν αὐτῶν ὑπῆρξαν πολιτικαὶ καὶ ὄχι φοιτητικαί. Εἶναι χαρακτηριστική, ἐν προκειμένῳ, ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Ἡ θέσις αὐτή, κατ’ ἐμέ, εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διδάσκωμεν εἰς τὴν νεολαίαν τὴν θεωρίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐλευθερία συγχέεται μὲ τὴν ἀσυδοσίαν καὶ ἡ Δημοκρατία μὲ τὴν ἀναρχίαν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοῦμεν ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ ἀδρανῇ, ὅταν ἀπειλῆται ἡ ἔννομος τάξις. Καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ζητοῦμεν ἀπὸ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα....

§36Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν εἶσθε ἔννομος τάξις. Εἶσθε παράνομος τάξις δι’ ἡμᾶς.

§37Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτό, θὰ τὸ κρίνῃ ἡ Πολιτεία καὶ ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις.

§38Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὁ λαὸς θὰ τὸ κρίνῃ. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§39Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὴν εὐθύνην διὰ τὴν γαλήνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας, τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ὄχι σεῖς. (Χειροκροτήματα).

§40Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Νὰ ἀπέλθετε. Εἶσθε παράνομος Κυβέρνησις. Ἄλλος τρόπος διὰ τὴν γαλήνην τῆς χώρας, δὲν ὑπάρχει, παρὰ μόνον ἐὰν ἀπέλθετε. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι).

§41Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Συνεχίζω. Οὔτε εἶναι δυνατόν, ἄνθρωποι μὲ αἴσθημα εὐθύνης, νὰ ὑποστηρίζουν, ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ μὴ ἀμύνωνται προπηλακιζόμενα. Διότι, ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ θεωρία αὐτή, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ καμφθῇ τὸ ἠθικὸν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι τεταγμένοι νὰ προστατεύουν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν καὶ τὰς κεφαλὰς ἡμῶν, τότε θὰ ὁδηγηθῶμεν εὐθέως πρὸς τὴν ἀναρχίαν.

§42Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἀπὸ τοὺς θεολόγους κινδυνεύουν οἱ ἀστυνομικοί. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή, κ. Πρόεδρε.

§44Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ποῖος εἶσαι σύ; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Χούτα, νὰ παύσετε τὰς διακοπάς. Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν.

§46Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὅταν ὡμιλοῦσεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, διατὶ δὲν ἐπεβάλατε τὴν τάξιν; Αἱ ἀποφάσεις τοῦ παρανόμου Προεδρείου, ἀποτελοῦν δι’ ἐμὲ τιμήν. (Θόρυβος).

§47Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Κύριε Παπανδρέου, νὰ ἐπέμβητε.

§48Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας, ὅτι ἀπὸ μηνῶν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπευθύνει προτροπὰς πρὸς τὴν νεολαίαν νὰ κατέλθῃ εἰς τὸ πεζοδρόμιον καὶ νὰ ἀγωνισθῇ διὰ τὴν δῆθεν κινδυνεύουσαν Δημοκρατίαν. Καὶ αἱ προτροπαὶ αὗται μετεβλήθησαν εἰς συνθήματα τῶν τελευταίων ὀχλοκρατικῶν ἐκδηλώσεων. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀντιλαμβάνεται τὰς ἀληθείας αὐτὰς καὶ γνωρίζω, ὅτι εἰς οὐδεμίαν Δημοκρατίαν ἡ Κυβέρνησις ἀποφεύγῃ νὰ προστατεύσῃ τὴν ἔννομον τάξιν. Εἰς ὅλας τὰς χώρας, ἀνεξαρτήτως τοῦ πολιτεύματός των, ἡ Πολιτεία, ὀφείλει νὰ προστατεύῃ τὴν ἔννομον τάξιν. Αἱ δὲ ἐπιθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξαπελύθησαν ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, δὲν εἶναι ἁπλῶς ἄδικοι, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐθνικῶς ἐπικίνδυνοι. Διότι ἐὰν ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐμπιστευθῆ τὴν γαλήνην ὅλων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν ἀπωλέσουν τὸ αἴσθημα τῆς ἀντιστάσεως καὶ ὑποστοῦν ἄμβλυνσιν τοῦ αἰσθήματος τοῦ καθήκοντός των, δὲν γνωρίζω τὶ θὰ ἐπακολουθήσῃ εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ μνημονεύσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις οἱανδήποτε χώραν, δημοκρατικὴν ἢ κομμουνιστικήν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος δὲν ἐφαρμόζει τοὺς νόμους, ὅταν αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ προστατεύσῃ τὴν ἔννομον τάξιν. Γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου ὑπάρχει πλήρης ἐλευθερία, ὅταν πρὸ 3–4 μηνῶν ἐγένοντο ὡρισμέναι διαδηλώσεις μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν διάσημον καθηγητὴν Ράσσελ, ὁ ὁποῖος ἔχει λάβει τὸ βραβεῖον Νόμπελ, ὄχι μόνον ἀπηγορεύθησαν αἱ διαδηλώσεις αὐταί, ἀλλὰ καὶ παρεπέμφθη ὁ σοφὸς αὐτὸς καθηγητὴς εἰς τὸ Δικαστήριον καὶ κατεδικάσθη εἰς τρίμηνον κράτησιν. Εἰς τὴν Ἀμερικήν, τὴν μεγάλην Δημοκρατίαν τοῦ κόσμου, παρέστη ἀνάγκη, ὅταν ἐγένοντο ἐργατικαὶ ἐκδηλώσεις εἰς ὅλους τοὺς λιμένας τῆς Βορείου Ἀμερικῆς, παρέστη, ἐπαναλαμβάνω, ἀνάγκη ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀμερικανικῆς Δημοκρατίας νὰ κάμῃ χρῆσιν ἐκτάκτων νόμων, ἀπαγορεύων ἐπὶ τρίμηνον οἱανδήποτε συγκέντρωσιν. Καὶ ὄχι μόνον ἀπηγόρευσε τὰς διαδηλώσεις, ἀλλὰ ἀπέκλεισε καὶ τὸ δικαίωμα ἀκόμη τῆς ἀποχῆς ἐκ τῆς ἐργασίας. Ἰδοὺ διατί, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους καὶ τὸ Σύνταγμα, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις, ὅταν πρόκειται νὰ προστατεύσῃ τὸ γενικώτερον κοινωνικὸν συμφέρον, νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν κρίσιν της, ὑπαγορεύονται ἀπὸ...

§49Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὴν τὴν κρίσιν της ἀμφισβητοῦμεν.

§50Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι ὑπονομεύεται εὐθέως ἡ Δημοκρατία μὲ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀντιλήψεων αὐτῶν, ὅταν ὑποστηρίζωμεν, ὅτι πᾶς πολίτης, ἐν ὀνόματι τῆς ἰδίας του ἐλευθερίας, δικαιοῦται νὰ βλάπτῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ γείτονός του καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. Κατὰ τὴν δημοκρατικὴν ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας, τὰ ὅρια τῆς ἐλευθερίας ἑκάστου ἀτόμου ἐξικνοῦνται μέχρι τοῦ σημείου ὅπου ἀρχίζει ἡ ἐλευθερία ἑτέρου ἀτόμου, καὶ ὅταν ὑπερβαίνουν τὰ ὅρια αὐτά, καλεῖται ἡ Πολιτεία νὰ ἐπέμβῃ, διότι σημειοῦται κατάχρησις ἐλευθερίας. Τὰ γνωρίζει ὅλα αὐτὰ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ γνωρίζει ἐπίσης, ὅτι ἐὰν ἦτο εἰς τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔπραττε τὸ ἴδιον. Παρὰ ταῦτα, δὲν ἀντέστη εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ ὑποθάλψῃ καὶ τὰς ἐκτροπὰς ἀκόμη τῶν φοιτητῶν, διὰ νὰ προωθήσῃ τὰς ἀντιδημοκρατικάς της ἐπιδιώξεις. Ἀπέφυγα μέχρι τοῦδε, κ. βουλευταί, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν ἐπιδιώξεων αὐτῶν, διότι ἠθέλησα ὅπως, διὰ τῆς ὑπομονῆς μου, διευκολύνω τὴν Ἕνωσιν Κέντρου εἰς τὴν ἀναθεώρησιν μιᾶς τακτικῆς, ἡ ὁποία τὴν ὁδηγεῖ, ἂν δὲν τὴν ὡδήγησεν ἤδη, εἰς ἀδιέξοδον καὶ ἡ ὁποία ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, θὰ βλάψῃ τὸν τόπον. Ἡ ἡγεσία ὅμως τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, μὴ δυναμένη νὰ ἐκτιμήσῃ πραγματικὰς καταστάσεις, παρηρμήνευσε τὴν σιωπήν μου καὶ τὴν ἐχαρακτήρισεν ὡς φυγομαχίαν. Εἶμαι, ὅμως, ἀπόψε ὑποχρεωμένος, καὶ ἐξ ἀφορμῆς τῆς διεξαγομένης συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐφάπτεται τοῦ ὅλου πολιτικοῦ μας προβλήματος, λόγῳ τῶν γενικωτέρων ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Καὶ δὲν θὰ τὴν δώσω διότι ἐξηντλήθη ἡ ὑπομονή μου, ἀλλὰ θὰ τὴν δώσω, διότι τὸν τελευταῖον καιρὸν λέγονται καὶ γίνονται πράγματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον, ἀζημίως διὰ τὸ πολίτευμα, νὰ παραμείνουν ἀναπάντητα. Εἰς τὸν τόπον αὐτόν, κύριοι συνάδελφοι, πολλάκις κατὰ τὸ παρελθὸν συνέβησαν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξηγοῦνται λογικῶς. Ὁ παραλογισμός, ὅμως, ὁ ὁποῖος ἐπικρατεῖ εἰς τὰς πολιτικάς μας ἐκδηλώσεις τὸν τελευταῖον καιρὸν δὲν ἔχει τὸ προηγούμενόν του εἰς τὴν πολιτικήν μας ἱστορίαν. Ἐξ ὅσων γνωρίζω, οὐδέποτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἠκούσθησαν τόσον ἀντιδημοκρατικὰ καὶ τόσον ἀναρχικὰ κηρύγματα. Ὁ παρακολουθῶν τὰς ἐξελίξεις τὰς μετεκλογικάς, ἔχει σαφὲς τὸ αἴσθημα, ὅτι ἕνα κῦμα ψεύδους καὶ ὑποκρισίας κατέκλυσε τὴν χώραν, (Χειροκροτήματα). Διότι δὲν λέγονται μόνον πράγματα ἀνακριβῆ, ἀλλὰ λέγονται ἐν γνώσει τῆς ἀνακριβείας των καὶ ἐπὶ τῇ βάσει σχεδίου προδιαγεγραμμένου, σχεδίου ἀποβλέποντος εἰς τὴν δημιουργίαν συγχύσεως, καὶ διὰ τῆς συγχύσεως, εἰς τὴν δημιουργίαν πολιτικῆς ἀνωμαλίας. Ἡ Ἀντιπολίτευσις —ἐξαιρῶ ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας θὰ κάμω τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν— (θόρυβος) καὶ εἰδικώτερον ἡ Ἕνωσις Κέντρου, κατεχομένη ἀπὸ πολιτικὸν πάθος, ἐξαπέλυσε μίαν ἐπίθεσιν, ὄχι ἐναντίον ἡμῶν, ἀλλὰ ἐναντίον τοῦ Πολιτεύματος.

§51Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§52Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἰς τὴν ἐπίθεσιν αὐτὴν περιέλαβεν ὅλους τοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας. Ἐπετέθη κατὰ τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐγκατάστασιν τῆς ὁποίας, ἐν τούτοις, ἐπανηγύρισεν, ὡς ἰδικήν της νίκην. Ἐπετέθη κατὰ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Ἐπετέθη ἐναντίον τῆς Διοικήσεως, τῆς Δικαιοσύνης ἐπετέθη ἐναντίον συμμάχων χωρῶν καὶ ἐπετέθη τέλος καὶ πρὸ παντὸς ἐναντίον τοῦ Στέμματος. (Θόρυβος). Καὶ τέλος, εἰς ἕνα παροξυσμὸν τοῦ πάθους αὐτοῦ ἐχαρακτήρισε τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ὡς «συμμορίαν» καὶ τὴν Ἑλλάδα ὡς χώραν παραπετάσματος, μὴ ἀναλογιζομένη, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ διέσυρε διεθνῶς τὴν Ἑλλάδα καὶ προσέβαλε βαρύτατα τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ δὲν ἠρκέσθη μόνον εἰς τοῦτο, ἀλλά, συναγωνιζομένη τὴν Ε.Δ.Α., ἐχρησιμοποίησε καὶ λόγους ἐπαναστατικούς, τοὺς ὁποίους ἄφησε νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι προτίθεται νὰ μεταβάλῃ εἰς πράξεις. Ἐπρογραμμάτισε καὶ προγραμματίζει κινητοποίησιν λαϊκῶν μαζῶν καὶ μεταξὺ αὐτῶν βέβαια, περιλαμβάνεται καὶ ἡ κινητοποίησις τῶν φοιτητῶν. Καὶ ἡ μὲν πραγματοποίησις ὅλων αὐτῶν εἶναι ἀδύνατος, καὶ διὰ λόγους ὑποκειμενικοὺς καὶ διὰ λόγους ἀντικειμενικούς. Παραμένει ὅμως, πάντοτε τὸ θλιβερὸν γεγονός, ὅτι ἕνα Κόμμα τῆς χώρας ἐπιδιώκει κατὰ τρόπον προγραμματισμένον, τὴν δημιουργίαν πολιτικῆς ἀνωμαλίας, κατὰ πλήρη παραγνώρισιν καὶ τοῦ Πολιτεύματος καὶ τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ μίαν 6ετίαν, συνεχῆ καὶ ἐπίμονον, κατέβαλον προσπάθειαν διὰ νὰ δημιουργήσω συνθήκας ἠρέμου καὶ ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου. Καὶ τὸ ἔπραξα, διότι γνωρίζω, ὅπως γνωρίζει καὶ ὁ τελευταῖος Ἕλλην, ὅτι αἱ συνθῆκαι αὗται εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν πρόοδον τοῦ λαοῦ μας καὶ τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματός μας. Διὰ νὰ διαπιστώσητε τὴν ἀλήθειαν αὐτήν, δὲν ἔχετε παρὰ ν’ ἀνατρέξητε εἰς τὸ παρελθόν. Θὰ διαπιστώσητε τότε, ὅτι τὰ πάθη καὶ οἱ φανατισμοὶ κατεδίκασαν τὴν χώραν μας εἰς στασιμότητα καὶ πολλάκις τὴν ὡδήγησαν εἰς συμφοράς. Εἶναι, λοιπόν, φυσικὸν νὰ λυποῦμαι, διότι ἡ πολιτική μου αὐτή, δὲν συνήντησε κατανόησιν καὶ δὲν εὗρε μιμητάς. Καὶ δὲν εὗρε μιμητάς, διότι μία μερὶς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας δὲν ἐννοεῖ ν’ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὴν νοσηρὰν ἐκείνην νοοτροπίαν, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ αἰτία ὅλων τῶν δεινῶν καὶ ὅλων τῶν ἀνωμαλιῶν, εἰς τὴν χώραν αὐτὴν κατὰ τὸ παρελθόν. Περὶ τῆς νοοτροπίας αὐτῆς εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω καὶ ἄλλοτε καὶ συγκεκριμένως κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἐτόνισα τότε, ὅτι ἡ πολιτικὴ κακοδαιμονία τῆς χώρας μας ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν ἔλλειψιν προσηλώσεως εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ πολιτεύματός μας. Διότι ἀξιοῦμεν πάντοτε νὰ προσαρμόζωμεν τὸ Πολίτευμα εἰς τὰς ἑκάστοτε προσωπικάς, ἢ κομματικάς μας ἐπιδιώξεις καὶ ὅταν δὲν προσαρμόζεται, ἐπιχειροῦμεν νὰ τὸ παραβιάσωμεν. Οὕτω τὴν ἑπομένην ἑκάστης ἐκλογῆς ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀξιοῖ, καὶ ἀξιοῖ δι’ ἀπειλῶν, τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, τὴν προκήρυξιν ἐκλογῶν καὶ τὴν προκήρυξιν πάλιν νέων ἐκλογῶν, ἕως ὅτου ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ ἰδία. Λυποῦμαι, εἰλικρινῶς, κύριοι συνάδελφοι, διότι τὰ τελευταῖα γεγονότα ἐπιβεβαιώνουν πλήρως τὰ ὅσα τότε ἔλεγον. Ἔκτοτε ἡ πολιτική μας κατάστασις, ὄχι μόνον δὲν ἐβελτιώθη, ἀλλὰ ἐπεδεινώθη βαρύτατα καὶ ἐπεδεινώθη, διότι ὡρισμένα κόμματα τῆς χώρας καθιέρωσαν πλέον παγίως τὴν τακτικὴν τῆς ἐκβιάσεως ὡς μέσον πολιτικῆς ἐπικρατήσεως. (Χειροκροτήματα). Κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος ὑπῆρξαν πολλαὶ αἱ ἐκδηλώσεις τῆς τακτικῆς αὐτῆς. Θὰ ἐνθυμῆσθε ὅλοι σας, ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἠξίου τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, νόμου, ἐν τούτοις, τὸν ὁποῖον ἀπὸ κοινοῦ κατηρτίσαμεν καὶ τὸν ὁποῖον εἴχομεν πᾶν δικαίωμα νὰ μὴ μεταβάλωμεν, ὡς πλειοψηφία μάλιστα νομίμου Βουλῆς. Διότι ἰσχυρίζονται σήμερον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζουν εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς παρούσης μόνον Βουλῆς τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ... Ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ἔλεγον καὶ διὰ τὴν προηγουμένην Βουλήν, Ἔχουν οὕτω καθιερώσει παγίως τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὀφείλει ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς νὰ ὑποτάσσεται εἰς τὴν μειοψηφίαν. Ἀξιοῦντες τότε τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διετύπωνον ἀπειλὰς περὶ λαϊκῶν μετώπων, περὶ ἀποχῆς, περὶ πεζοδρομίων. Διετύπωνον ἀκόμη ἀπειλάς, ἀξιοῦντες τὸ ἐκλογικὸν σύστημα νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὰ μέτρα των. Καὶ τέλος διετύπωνον καὶ πάλιν ἀπειλάς, διότι ἠξίουν νὰ ἐγκαταστήσουν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν. Ἀνέφερον ὡρισμένα περιστατικά, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε ὅλοι σας, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι πράγματι εἰς μίαν μερίδα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπεκράτησεν ἡ ἀντίληψις, ὅτι διὰ τῶν ἀπειλῶν καὶ τῶν ἐκβιασμῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ πολιτικῶς. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἀποκορύφωμα ὅλων αὐτῶν ὑπῆρξεν ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον μετεκλογικῶς ἀνέλαβεν ἡ Ε. Κ. πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς τελευταίας ἐκλογῆς, ἐκλογῆς ἐν τούτοις, ἡ ὁποία διεξήχθη ὑπὸ συνθήκας, τὰς ὁποίας ἡ ἰδία ἐζήτησε καὶ τὰς ὁποίας τῆς προσέφερε τὸ κυβερνῶν κόμμα, διὰ νὰ εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν μὲ 100 ἕδρας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε. — Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κωδωνοκρουσίαι). Καὶ πρὸς εὐόδωσιν αὐτοῦ τοῦ ἀγῶνος, τοῦ ἀποβλέποντος εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, ἀπεφάσισε νὰ χρησιμοποιήσῃ πᾶν μέσον, δυνάμενον νὰ βλάψῃ τὴν χώραν. Ἀκολουθοῦντες μίαν ἁπλῆν, ἀλλὰ ἀποκρουστικὴν τακτικὴν μᾶς λέγουν: Εἴμεθα ἀποφασισμένοι καὶ ἱκανοὶ νὰ βλάψωμεν τὸν τόπον αὐτόν. Ἐὰν σεῖς ἐνδιαφέρεσθε, διὰ τὸν τόπον, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ὑποκύψητε εἰς τὰς ἀξιώσεις μας. (Χειροκροτήματα).

§53Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Νὰ ἀναστηλώσωμεν τὴν Δημοκρατίαν,

§54Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ἡ παράταξίς σας ἔβλαψε τὸν τόπον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακαλεῖσθε εἰς τὴν τάξιν. Καθῆστε, παρακαλῶ.

§56Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Σεῖς εἶσθε ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος δὲν δικαιοῦσθε νὰ ἐπιτίθεσθε ἐναντίον μου, μὴ μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς εἴπω διατί. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε. — Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§57Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Εἰς ἐμὲ ἀπευθύνεσθε; Νὰ τὸ εἴπητε.

§58Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως), Θὰ τὸ εἴπω. Διότι ἐπὶ δύο χρόνια ἐπεδιώκατε συνεργασίαν μαζί μου. (Χειροκροτήματα).

§59Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε;

§60Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ Κόμμα σας.

§61Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Θέλετε τὴν ὀξύτητα; Θὰ τὴν ἔχετε.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Πρόεδρε.

§63Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ. Λέγετε ὅτι, προκειμένου νὰ δημιουργηθῇ ὀξύτης καὶ νὰ προκύψουν ζημίαι διὰ τὸν τόπον, δὲν ἔχομεν παρὰ ν’ ἀναζητήσωμεν ἡμεῖς κἄποιον συμβιβασμόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτική σας, ἁπλῆ καὶ πρακτική, τὴν ὁποίαν ἐκφράζετε δι’ ὅλων τῶν μέσων καὶ δι’ ὅλων τῶν τρόπων. Κύριοι βουλευταί, ἡ Ε. Κ., χρησιμοποιοῦσα τὸ σύνθημα τῆς Δημοκρατίας, γνωρίζει καλῶς, ὅτι σπαθίζει τὸν ἀέρα, διότι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ὑπάρχει Δημοκρατία. Προεκάλεσα κατ’ ἐπανάληψιν τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ εἴπῃ μίαν ἀντιδημοκρατικὴν ἢ μίαν ἀνελευθέραν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεώς μου.

§64Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἡ 29η Ὀκτωβρίου.

§65Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις εἰς τὸ παρελθὸν ἔλαβον μέτρα, εἰδικά, ἐξαιρετικὰ μέτρα. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου ἔκαμε τὸν νόμον «περὶ Τύπου», ἔκαμε «τὸ ἰδιώνυμον». Ἡ Κυβέρνησις Παπάγου ἔκαμε εἰδικὸν αὐστηρὸν νόμον «περὶ Τύπου». Ἄλλαι Κυβερνήσεις ἔλαβον εἰδικὰ μέτρα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ καθιέρωσαν ἰδιαίτερα μέτρα, ὅπως τῆς ἐκτοπίσεως. Προκαλῶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νὰ εἴπῃ, ἕνα νομοθετικὸν ἢ διοικητικὸν μέτρον τῆς Κυβερνήσεώς μου, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ἀντιδημοκρατικόν, ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἀνελεύθερον. (Χειροκροτήματα, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἡ Ε. Κ., διὰ νὰ ἐξωραΐσῃ ἰδεολογικῶς τὰς ἐπιδιώξεις της, ἀπεφάσισε νὰ τὰς θέσῃ ὑπὸ τὴν σκέπην τῆς Δημοκρατίας καὶ προσπαθεῖ νὰ πείσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἰδίως τὴν νεολαίαν, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν κατελύθη ἡ Δημοκρατία καὶ ὅτι δῆθεν αὐτὴ ἀνέλαβε τὸν ἀγῶνα τῆς ἀποκαταστάσεώς της.

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ε. Κ.). Τὸ ραδιόφωνον τί λέγει;

§67Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Γνωρίζουν, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν δὲν ὑπάρχει ἁπλῶς Δημοκρατία, ἀλλὰ ὑπάρχει κατάχρησις τῆς Δημοκρατίας, ὅπως ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν ἄνεσιν, μὲ τὴν ὁποίαν ὑπονομεύουν τὴν Δημοκρατίαν καὶ ἡ Ε.Κ. καὶ ἡ Ε.Δ.Α. Διότι, ὅπως γνωρίζετε καὶ ἡ Ε.Δ.Α. ἀγωνίζεται πεισμόνως νὰ σώσῃ τὴν Δημοκρατίαν. (Χειροκροτήματα — γέλωτες — κωδωνοκρουσίαι).

§68Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἀντίπαλος τῆς Ε.Δ.Α. δὲν εἶσθε σεῖς.

§69Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὅπως κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ σήμερον, ὁμιλοῦμεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν περὶ Δημοκρατίας. Καὶ ὁμιλοῦν περισσότερον περὶ αὐτῆς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὀλιγώτερον τὴν σέβονται. Ὅπως γνωρίζετε, ὅλα τὰ κινήματα τοῦ παρελθόντος, ἀκόμη καὶ τὸ κίνημα τὸ Δεκεμβριανὸν καὶ ὁ συμμοριτοπόλεμος, ὅπως καὶ ἡ Δικτατορία ἐγένοντο ἐν ὀνόματι τῆς ταλαιπώρου Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Ἐξ αὐτοῦ δὲ τοῦ λόγου ἐπολιτογραφήθη εἰς τὸ πολιτικόν μας λεξιλόγιον ὁ ὅρος «καπηλεία τῆς Δημοκρατίας». (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Καὶ ἡ ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται. Ἐμφανίζονται ὡς Ἡρακλεῖς τῆς Δημοκρατίας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ τὰ ἀναρχικά των κηρύγματα, μὲ τὰ λαϊκά των μέτωπα, μὲ τὰς πολιτικάς των μεθόδους ἐν γένει, θέτουν οὐσιαστικῶς ἐν κινδύνῳ τὴν Ἑλληνικὴν Δημοκρατίαν. Διότι, ἀντιλαμβάνεσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν καὶ ἡμεῖς παρακολουθήσωμεν τὰς μεθόδους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὄχι μόνον δὲν θὰ ὑπάρξῃ Δημοκρατία, ἀλλὰ θὰ μεταβληθῇ συντόμως ἡ Ἑλλὰς εἰς ζούγκλαν πολιτικήν.

§70Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Τὴν μετεβάλατε τὸν Ὀκτώβριον.

§71Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐὰν ἐλέγαμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι, ἐὰν δὲν γίνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν θὰ κατέλθωμεν εἰς τὸ πεζοδρόμιον, ὅτι ἐὰν δὲν γίνῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὅπως τὸν θέλομεν, θὰ συμπήξωμεν λαϊκὸν μέτωπον ἢ θὰ ἐπαναστατήσωμεν, ἐὰν καθιερώναμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὴν τὴν τακτικήν, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Δημοκρατία; Θὰ ὑπάρξῃ ἀναρχία! Ἰδού, λοιπόν, διατὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἡμεῖς μὲν προστατεύομεν καὶ ἐγγυώμεθα τὴν Δημοκρατίαν, ἐνῷ αἱ ἰδικαί σας μέθοδοι, τὴν θέτουν ἐν κινδύνῳ. Ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, Γάλλος συγγραφεύς, ὁμιλῶν περὶ Δημοκρατίας, ἔλεγεν, ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι τὸ ἄριστον τῶν πολιτευμάτων. Μεταβάλλεται ὅμως εἰς τὸ χείριστον, ὅταν ὁ καθεὶς τὸ ἑρμηνεύῃ κατὰ τὸ δοκοῦν καὶ προσπαθεῖ νὰ τὸ προσαρμόσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας του, διότι τότε, λέγει, ἡ ἐλευθερία τὴν ὁποίαν κατοχυρώνει ἡ Δημοκρατία, θὰ μετεβάλλετο διὰ τὸν ἀναρχικὸν εἰς ἀναρχίαν, διὰ τὸν λῃστὴν εἰς λῃστείαν, διὰ τὴν πόρνην εἰς πορνείαν καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Καὶ εἶχεν ἀπόλυτον δίκαιον. Διότι, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν βασικοὶ κανόνες τοῦ πολιτεύματος, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι καθολικῶς σεβαστοί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Δημοκρατία. Θὰ ἐπικρατήσῃ ἀναρχία. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἄνθρωποι συνεκρότησαν κοινωνίας καὶ διὰ νὰ λειτουργήσουν αἱ κοινωνίαι αὐταί, καθιέρωσαν βασικοὺς συνταγματικοὺς κανόνας, τοὺς ὁποίους ὀφείλουν καὶ ὀφείλομεν πάντες νὰ τοὺς σεβώμεθα.

§72Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἐλεύθεραι ἐκλογαί. Ἡ οὐσία τῆς Δημοκρατίας, αὐτὸ εἶναι.

§73Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κατ’ ἐπέκτασιν τοῦ συλλογισμοῦ αὐτοῦ, τοῦ Γάλλου συγγραφέως, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι, διὰ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, δὲν ὑπάρχει Δημοκρατία, ἐὰν δὲν εὑρίσκεται ἡ ἰδία εἰς τὴν ἐξουσίαν. Διότι αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν ἔχει περὶ Δημοκρατίας: «Δημοκρατία, ἴσον ἐξουσία». Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ εἶχον λόγους νὰ ἀναφερθῶ εἰς ὅλα αὐτά, διότι, ὡς εἶπον ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας μου, ἠθέλησα διὰ τῆς σιωπῆς μου καὶ διὰ τῆς πολυμήνου ὑπομονῆς μου, νὰ μὴ συμβάλω εἰς τὴν δημιουργίαν πολιτικῆς ὀξύτητος. Ἀλλὰ διεπίστωσα, ὅτι ἡ τακτική μου αὐτὴ παρεξηγήθη καί, πρὸ παντὸς ἄλλου, διεπίστωσα, κατὰ τὴν παροῦσαν συνεδρίασιν, ὅτι ἐξακολουθοῦν πάντοτε νὰ ἐπαναλαμβάνωνται τὰ αὐτὰ κηρύγματα. Καί, ὄχι μόνον χρησιμοποιοῦνται τὰ ἴδια κηρύγματα, ἀλλὰ συνοδεύονται καὶ ἀπὸ σαφεῖς ἀπειλάς, ὅπως ἐκείνη: «Ἡμεῖς θὰ κάμωμεν ὅ,τι θέλομεν».

§74Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Δημοκρατίας.

§75Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, τὰ περὶ Δημοκρατίας εἶναι προσχήματα, ὅπως εἶναι καὶ προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις τὰ περὶ βίας καὶ νοθείας. (Θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ψίθυροι. Κωδωνοκρουσίαι). Αἱ τελευταῖαι ἐκλογαὶ ἔδωσαν ἄριστον ἀποτέλεσμα. Διὰ νὰ τὸ ἐκτιμήσητε αὐτό, κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ συγκρίνητε τὴν σύνθεσιν τῆς παρούσης Βουλῆς, μὲ τὴν σύνθεσιν τῆς προηγουμένης. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀπεμόνωσε τὴν ἀριστεράν... (Θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἰδίως ἐκ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Κωδωνοκρουσίαι).

§76Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Τὰ ρόπαλα.... (Κωδωνοκρουσίαι).

§77Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Φέρομαι ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέναντι ὅλων ὑμῶν, μὲ τόσην ὑπομονὴν καὶ εὐπρέπειαν, ὥστε νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα, νὰ ζητῶ τὸν σεβασμὸν ὅλων καὶ εἰδικῶς τὸν ἰδικόν σας. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπέτυχε μίαν ἀναδιάρθρωσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν τόπον αὐτόν, μακρὰν περίοδον προόδου καὶ γαλήνης. Βεβαίως, ἡ ἀξιοποίησις τοῦ ἀποτελέσματος αὐτοῦ, θὰ ἐξαρτηθῇ μεγάλως ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Διότι, εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα, στηρίζεται ἐπὶ δύο σκελῶν, τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ θὰ πρέπει ἀμφότερα νὰ λειτουργοῦν ὁμαλῶς καὶ ὑγιῶς, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν καὶ τὸ πολίτευμα ὁμαλῶς καὶ ἀποδοτικῶς νὰ λειτουργήσῃ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀντὶ νὰ ἐπιδιώκῃ νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πολιτικά μας πράγματα εἰς τὴν προτέραν των κατάστασιν, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀξιοποιήσῃ καὶ ὑπὲρ αὐτῆς καὶ ὑπὲρ τῆς χώρας, τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν τῆς ἔδωσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Διότι, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ἐὰν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τακτικήν της, εἶναι πολὺ πιθανόν, συντόμως νὰ εὑρεθῶμεν καὶ πάλιν, πρὸ τοῦ ἀγωνιώδους προβλήματος τῆς πολώσεως. Δὲν γνωρίζω, κ. συνάδελφοι, τί θὰ πράξῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζω καλῶς, εἶναι τί θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν πρόκειται νὰ ὑποκύψῃ εἰς ἐκβιασμούς. Διότι τότε θὰ ἦτο ἀναξία τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἀλλά, οὔτε καὶ πρόκειται νὰ δεχθῇ συμβιβασμούς. Ὄχι ἀπὸ ἀδιαλλαξίαν, ἀλλὰ διότι πιστεύει, ὅτι οἱοσδήποτε συμβιβασμὸς εἰς βάρος τοῦ πολιτεύματος, θὰ ὁδηγήσῃ εἰς μεγαλυτέραν ἀνωμαλίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀπειλεῖ καὶ νομίζει, ὅτι θὰ δημιουργήσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Οὔτε καὶ πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφήσῃ τὸν τόπον αὐτόν, νὰ ἀναρχηθῇ, διότι εἶναι δυνατόν, νὰ τὴν κατηγορήσουν ὡς Κυβέρνησιν ἀντιδημοκρατικήν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν της, ὅπως ἔχει συνείδησιν καὶ τῆς δυνάμεώς της. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Κύριοι βουλευταί, ἔκρινα χρήσιμον νὰ καταστήσω σαφῆ τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τρόπον, ὥστε ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐν γνώσει τῆς πραγματικότητος, νὰ ἀναλάβῃ τὰς περαιτέρω εὐθύνας της. Ἡμεῖς ἀνελάβομεν ἤδη τὰς ἰδικάς μας. Εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ προστατεύσωμεν, διὰ παντὸς μέσου, τὴν γαλήνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸ Δημοκρατικόν μας πολίτευμα. (Διὰ ζωηρῶν καὶ παρατεταμένων χειροκροτημάτων, ὄρθιοι οἱ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως ἐπευφημοῦν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔχει τὸν λόγον.

§79Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐκφράζω τὴν ζωηράν μου ἱκανοποίησιν, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔκρινεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ παραστῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Δὲν ἔχω δώσει χαρακτηρισμούς, διὰ τὴν ἀπουσίαν του. Ἀλλὰ μοῦ ἦτο ἀδύνατον νὰ τὴν ἐννοήσω καὶ νὰ τὴν ἐγκρίνω. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ φοιτητικὰ θέματα, ὅτι οἱ φοιτηταὶ ὑπεκινήθησαν. Ἔδωσα ἤδη ἀπάντησιν. Δὲν ἔχομεν οὔτε εἴχομεν καμμίαν ἀνάμιξιν εἰς τὰς πρωτοβουλίας τῶν φοιτητῶν. Ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅταν ἤρχισαν νὰ παλαίουν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐλευθερίας, τότε, προσεφέραμεν καὶ θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ προσφέρωμεν ἀμέριστον συμπαράστασιν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται τώρα μόνον περὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος. Πρόκειται περὶ τοῦ μεγάλου θέματος τῆς χώρας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβε θέσιν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: Πρῶτον καθῆκον, ἑκάστης Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ προστασία τῆς ἐννόμου τάξεως. Ἐὰν μόνον περὶ αὐτοῦ ἐπρόκειτο, τὴν προστασίαν τῆς ἐννόμου τάξεως, τὴν προσφέρει κατ’ ἐξοχὴν ἡ Δικτατορία. Ἡ Δημοκρατία προστατεύει καὶ τὴν ἔννομον τάξιν καὶ ταὐτοχρόνως τὴν ἐλευθερίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνομεν. Ὅταν ἐν ὀνόματι τῆς ἐννόμου τάξεως ἡ Κυβέρνησις ἔχει καταργήσει τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι τῶν πολιτῶν, τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὸ Σύνταγμα, παύει νὰ εἶναι Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, γίνεται Κυβέρνησις βίας καὶ τυραννίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἠρώτησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: Εἰπέτε μου μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀντιδημοκρατική. Ἔχομεν ἀπαριθμήσει τὰς ἀντιδημοκρατικὰς πράξεις. Καὶ ἐπισημαίνομεν τώρα, ὡς ἐπίκαιρον, τὴν παραβίασιν, τὴν κατάλυσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ συνέρχεσθαι τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡμεῖς ὑπονομεύομεν τὸ πολίτευμα, ὅτι ἡμεῖς εἰς πᾶσαν περίπτωσιν θέτομεν ὑπὸ συζήτησιν τὰ ἐκλογικὰ συστήματα. Ἀλλὰ ποίαν σχέσιν ἔχει τὸ θέμα τῆς συζητήσεως τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων μὲ τὸ σημερινὸν ἐπίμαχον θέμα; Εὔλογον εἶναι νὰ ὑπάρχουν ἀπόψεις διὰ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα καὶ εὔλογον εἶναι μετὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ ὑπάρχουν συμπεράσματα, ἐὰν τὸ εἶδος τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ὡδήγησεν εἰς πλεονεκτήματα ἢ εἰς ἀπωλείας ὡρισμένα κόμματα. Διότι τὰ ἐκλογικὰ συστήματα καθ’ ἑαυτά, δὲν ἀποτελοῦν παραβίασιν πολιτεύματος. Ἐὰν εὐνοοῦν τὸ πρῶτον κόμμα, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ: Γίνετε πρῶτον κόμμα καὶ εὐνοηθεῖτε σεῖς, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτύρεσθε. Ἀλλὰ ὅταν ὑπάρχῃ βία καὶ νοθεία δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε: Κάμετε καὶ σεῖς βίαν καὶ νοθείαν διὰ νὰ μὴ παραπονῆσθε. Ἰδοὺ διατὶ ἄλλη εἶναι ἡ φύσις τοῦ σημερινοῦ θέματος ἀπὸ ὅλα τὰ ἐπίμαχα θέματα τοῦ παρελθόντος. Ἐὰν εἰς τὸ παρελθὸν ὑπῆρξε διαμάχη διὰ τὰ ἐκλογικὰ ζητήματα, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ σημερινὸν θέμα. Καὶ ὑπῆρξεν ἀνακριβὴς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅταν εἶπεν, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ πᾶσαν ἐκλογὴν ἡμεῖς εἴχομεν ζητήσει νέας ἐκλογάς. Οὐδέποτε. Ἔχουν γίνει 7 ἐκλογαί, οὐδέποτε μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐζητήσαμεν νέας ἐκλογάς. Μόνον εἰς μίαν περίπτωσιν, εἰς τὸ 1956 κατηγγείλαμεν καὶ βίαν καὶ νοθείαν καὶ ὅτι ἐνῷ ὑπάρχει πλειοψηφία τοῦ λαοῦ ἔγινε τὸ δεύτερον κόμμα Κυβέρνησις. Καὶ εἴχομεν ἀπολύτως δίκαιον. Εἰς ὅλας τὰς ἄλλας περιπτώσεις ἐπεκρίναμεν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ οὐδέποτε ἐδηλώσαμεν, ὅτι ζητοῦμεν νέας ἐκλογάς. Προκαλῶ νὰ ἀναφερθῇ μία δήλωσις ἰδική μου, συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν ἔπειτα ἀπὸ γενομένας ἐκλογὰς ἐζητούσαμεν νέας ἐκλογάς. Εἶναι ἡ πρώτη φορά. Διατί; Διότι διὰ πρώτην φορὰν παρεβιάσθη εἰς τόσον βαθμὸν ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἐὰν ἡ διακήρυξις ἡ ἰδική μας κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἦτο δυνατὸν νὰ τίθεται ὑπὸ ἀμφισβήτησιν, δὲν δύναται πλέον νὰ ἀμφισβητῆται, διότι προσεκομίσθησαν ἀντικειμενικαὶ ἀποδείξεις. Ἦλθον αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεβεβαίωσαν τὴν βίαν καὶ τὴν νοθείαν. Θέτω τὸ ἐρώτημα: Πότε εἰς τὸ παρελθὸν ὑπῆρξαν πλέον τῶν 100 δικαστικαὶ ἀποφάσεις ἐναντίον πράξεων βίας ἀνδρῶν τῆς Χωροφυλακῆς καὶ ἀνδρῶν τῶν Τ.Ε.Α.; Πότε ὑπῆρξαν δικαστικαὶ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιβεβαιοῦν τόσην ἔκτασιν νοθείας; Δὲν ὑπάρχει προηγούμενον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας, δικαστικοῦ πορίσματος, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει, ὅτι κατόπιν διαταγῆς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Στρατοῦ πρὸς ἔκδοσιν πλαστῶν βιβλιαρίων, τὴν διεκπεραίωσιν τῶν πλαστῶν βιβλιαρίων ἀνέλαβε τὸ πρακτορεῖον τοῦ κόμματος. Ὑπάρχει δικαστικὸν πόρισμα, τὸ ὁποῖον τὸ ἐπιβεβαιώνει. Καὶ τότε, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ δικαστικοῦ πορίσματος ᾐσθάνθην τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω, ὅτι τοιαύτη Κυβέρνησις εἶναι συμμορία. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἔχομεν πλέον πλήρη τὴν ἀπόδειξιν τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας. Καὶ θέτω ἐνώπιον τῆς συνειδήσεως ὅλων τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων τὸ ἐρώτημα: Ἐφ’ ὅσον εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι ἡ σημερινὴ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς εἶναι νόθος καὶ ἡ Κυβέρνησις παράνομος, ἐφ’ ὅσον κατεχόμεθα ἀπὸ αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἀδιαμαρτυρήτως τὴν παρουσίαν τῆς παρανόμου Κυβερνήσεως; Εἶπον καὶ ἄλλοτε καὶ ἐπαναλαμβάνω, μόνον ἀνδράποδα δέχονται ἀδιαμαρτυρήτως τὴν δουλείαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὅταν ἀποτελῇ θέλησιν τοῦ λαοῦ ἡ ἧττα μιᾶς παρατάξεως, τότε οἱ ἀληθεῖς ἄνδρες ἀποδέχονται τὴν ἧτταν. Ὅταν ὅμως τὴν ἧτταν δημιουργῇ ἡ βία καὶ ἡ νοθεία, μόνον τὰ ἀνδράποδα δέχονται τὴν ὑποταγήν, οὐδέποτε οἱ ἀληθεῖς ἄνδρες. Καὶ ἄνδρες εἶναι οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ὑπερασπίσῃ μὲ ὅλα τὰ μέσα τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Τοῦ ἀπαντῶμεν: Δὲν τὸ θεωροῦμεν ἰδιοκτήτην τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ τοῦ ζητῶμεν παραχωρήσεις. Τὸν θεωροῦμεν σφετεριστὴν τῆς ἐξουσίας. (Χειροκροτήματα). Ζητοῦμεν τίμιον Κράτος, τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα, τιμίας ἐκλογάς. Ἐάν, ὅπως ἰσχυρίζεσθε, ἔχωμεν ὑποστῆ μείωσιν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, ἰδοὺ ἡ εὐκαιρία τοῦ νέου θριάμβου σας. Ἀφοῦ πιστεύετε, ὅτι ἔχετε ηὐξημένην μάλιστα τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, διατὶ ἀρνεῖσθε τὴν πρόκλησιν τῶν τιμίων ἐκλογῶν; Δὲν τὴν δέχεσθε, διότι γνωρίζετε, ὅτι ἡ νόθος πλειοψηφία προκύπτει ἀπὸ τὴν βίαν καὶ τὴν νοθείαν. Καὶ αἱ ἐκλογαὶ τῆς Θεσσαλονίκης, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀπετέλεσαν τὴν πλήρη δικαίωσιν τῶν ἰδικῶν μας ἀπόψεων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ καθορίσῃ τὴν ἰδικήν του πορείαν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἤδη καθορίσει τὴν ἰδικήν μας. Ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον θὰ ἐξακολουθήσωμεν ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας, θὰ εἶναι ἀνένδοτος. Δὲν ὑπερασπίζομεν συμφέροντα. Ἰδέας ὑπερασπίζομεν. Ἐπιδιώκομεν ἐλευθερίαν, ἐπιδιώκομεν δικαιοσύνην, ἐπιδιώκομεν Δημοκρατίαν. Καὶ ἡ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§80Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀπαντῶν εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπεκαλέσθη κατ’ ἀρχὴν δύο πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ ἀποδείξω, ὅτι εἶναι ἀνακριβῆ. Πρῶτον, εἶπεν, ὅτι ἐτόνισα ὁμιλῶν, ὅτι τὸ μοναδικὸν καὶ πρώτιστον καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ προστατεύσῃ τὴν ἔννομον τάξιν. Εἶπον, ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προστατεύῃ τὴν ἔννομον τάξιν. Καὶ παρερμηνεύσας ἢ διαστρέψας τὰ λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ, ἔκαμε σύγκρισιν Δικτατορίας καὶ Δημοκρατίας. Ὅτι ἡμεῖς μὲν ἐννοοῦμεν ὡς ἀποκλειστικὴν ἀποστολὴν τοῦ Κράτους τὴν προστασίαν τῆς ἐννόμου τάξεως, ἡ δὲ Ἕνωσις τοῦ Κέντρου τὴν ἀντιλαμβάνεται ὡς τὴν ἐλευθερίαν......

§81Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶπον ἀμφότερα.

§82Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, λέγω τὸ ἑξῆς: Εἴπατε, ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας σας, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπρόδωσε τὴν πολιτικήν του νοοτροπίαν μὲ τὸ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀποκλειστικὴ καὶ μοναδικὴ ἀποστολὴ τοῦ Κράτους εἶναι ἡ προστασία τῆς ἐννόμου τάξεως. Δὲν τὸ εἶπα αὐτό. Εἶπα, ὅτι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ προστατεύῃ τὴν ἔννομον τάξιν. Δεύτερον, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀντιδημοκρατικότητα τῆς Κυβερνήσεώς μου ἐπεκαλέσθη τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ παράβασιν τοῦ Συντάγματος ἀπαγορεύομεν τὰς συγκεντρώσεις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον. Ἀλλὰ γνωρίζετε καλῶς, ὅτι τὸ Σύνταγμα διὰ τοῦ δεκάτου του ἄρθρου λέγει, ὅτι εἶναι εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ καθορίζῃ διὰ νόμου πότε θὰ ἐπιτρέπωνται συγκεντρώσεις ἐν ἀνοικτῷ χώρῳ. Ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος, τὸν ὁποῖον δὲν ἔκαμα ἐγώ, τὸν ἐκάματε σεῖς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς).

§83Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι κατάχρησις.

§84Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Συνεπῶς, τὸν συλλογισμὸν αὐτὸν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου.......

§85Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σεῖς κάμνετε κατάχρησιν τῆς ἀπαγορεύσεως.

§86Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἴπατε τὸ ἑξῆς: Ὅτι μᾶς ἐπροκάλεσεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ τοῦ εἴπωμεν ἐὰν ἡ Κυβέρνησίς του ἔλαβεν ἕνα ἀντιδημοκρατικὸν μέτρον, καὶ εἴπατε, ἐπικαλούμενος ὡς ἀπόδειξιν τὸ γεγονός, ὅτι ἀπαγορεύομεν τὰς συγκεντρώσεις ἐν ἀνοικτῷ χώρῳ ὡς παράβασιν τοῦ Συντάγματος. Καὶ σᾶς λέγω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀνακριβές. Ἐφαρμόζοντες τὸ Σύνταγμα καὶ συγκεκριμένως τὸ ἄρθρον 10 αὐτοῦ, ἔχω τὸ συνταγματικὸν δικαίωμα κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαγορεύσω τὰς συγκεντρώσεις. Εἴπατε, ὅτι παραβιάζω τὸ Σύνταγμα ἀπαγορεύων τὰς συγκεντρώσεις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἐφαρμόζω τὸ Σύνταγμα. Ἐν συνεχείᾳ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀνεφέρθη καὶ πάλιν εἰς τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν. Καὶ ἀντικρούων τὸν ἰσχυρισμόν μου, ὅτι μετὰ πᾶσαν ἐκλογὴν ζητεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προκήρυξιν νέων ἐκλογῶν, μὲ ἐπροκάλεσε νὰ τοῦ ἀναφέρω ἔστω καὶ μίαν περίπτωσιν. Δὲν ἔχω τὰ κείμενα, ἀλλὰ ἐξ ὅσων ἐνθυμοῦμαι, τὸ 1956, εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογάς, ὁ κ. Παπανδρέου διεκήρυξεν, ὅτι ἐσημειώθη κατὰ τὰς ἐκλογὰς ὄργιον ἐκλογικόν, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητεῖ τὴν παραίτησίν της.

§87Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἡ μόνη περίπτωσις διότι ἐπλειοψήφισε......

§88Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω.

§89Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνέφερα αὐτὴν τὴν περίπτωσιν εἰς τὴν ὁμιλίαν μου. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἄλλη.

§90Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἄλλοτε εἴχατε διάφορον θεωρίαν περὶ πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας. (Γέλωτες ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Ἐν συνεχείᾳ θὰ σᾶς ἀποδείξω......

§91Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἀπαντήσητε εἰς τὴν ἐρώτησίν μου, πότε ἐζήτησα νέας ἐκλογὰς πέραν τοῦ 1956.

§92Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ 1956. Σᾶς ἀναφέρω τὰ κείμενα. Εἴπατε νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ μίαν περίπτωσιν καὶ λέγω, ἠμφισβητήσατε τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1956. Κατηγγείλατε ἐκλογικὸν ὄργιον καὶ εἴπατε καὶ τότε ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ καὶ ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν ὡς νόμιμον τὴν Κυβέρνησιν. Δηλαδή, ὅ,τι λέγετε καὶ τώρα.

§93Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τότε εἴχομεν πλειοψηφίαν καὶ σεῖς εἶσθε μειοψηφία.

§94Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔρχομαι καὶ εἰς αὐτό. Κἄποτε εἴχατε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσητε τὰς σκέψεις σας καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας. Τὸ 1956 ἐδηλώσατε ὀλίγον μετὰ τὰς ἐκλογάς: «Ἀδίστακτον ὑπῆρξε τὸ ἐκλογικὸν ὄργιον τῆς Κυβερνήσεως». (Γέλωτες ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς).

§95Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ τὸ εἶπα. Καὶ εἶναι ἡ μοναδικὴ περίπτωσις καὶ ἔδωσα τὴν ἐξήγησιν. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἄλλη.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ γίνῃ ἔτσι ὁμαλὴ ἡ συζήτησις.

§97Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἠμφισβητήσατε τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς καὶ κατηγγείλατε ἐκλογικὸν ὄργιον, ὅπως καὶ σήμερον.

§98Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἦτο ἀκριβές.

§99Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Καὶ κατηγγείλατε: «Τὸ προφανὲς συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις μειοψηφίας, δὲν εἶναι Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις καὶ κατὰ συνέπειαν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἀρχήν».

§100Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὀρθότατα, οἱ ἀριθμοὶ τὸ ἐβεβαίωσαν.

§101Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, ἔχετε ὑπομονήν. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι θὰ μεταμεληθῆτε, διότι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ μὲ προκαλεῖτε.

§102Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πότε ἐζήτησα νέας ἐκλογάς.

§103Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νά σᾶς διαβάζω: «Ὅλαι αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι φθάνουν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, ἐπιβεβαιοῦν τὸ ἀφάνταστον ἐκλογικὸν ὄργιον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει προκαλέσει τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τὴν ἐξέγερσιν τοῦ λαοῦ. Ἡ βία καὶ ἡ νοθεία, ἡ ὁποία ἠσκήθη, δὲν ἔχει προηγούμενον». «Ἐξ ὀνόματος τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰδοποιοῦμεν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἐκλογικοῦ ὀργίου δὲν τὸ ἀναγνωρίζομεν». (Γέλωτες ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, παρέστη ἀνάγκη νὰ δώσω ἀπάντησιν, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἠμφισβήτησεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπα, ὅτι κατὰ κανόνα μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐπιζητεῖται νέα ἀναμέτρησις μὲ παράλληλον ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἠναγκάσθην νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, ὑπάρχει καὶ προηγούμενον. Ἔρχομαι εἰς τὸ 1958. Παρ’ ὅλον, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν μὲ νόμον, τὸν ὁποῖον ἀπὸ κοινοῦ κατηρτίσαμεν, κατηγγέλθη ὁ νόμος αὐτὸς ἀπὸ τὸν κ. Βενιζέλον, συναρχηγὸν τότε τοῦ κόμματός σας, ὡς νόμος ἀνέντιμος καὶ μὲ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐγένοντο μὲ νόμον ἀνέντιμον, τὸν ὁποῖον ἐν τούτοις δὶς προσυπέγραψεν ὁ κ. Βενιζέλος, ἐζήτησε τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως.

§104Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1958 ἐψηφίσθη ὑπὸ τῶν δύο κομμάτων, ἀλλὰ ἐὰν ἐνθυμῆσθε, προϊούσης τῆς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ ὑπὸ τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία καὶ ἐψήφισε τὸν νόμον αὐτόν, ἀπεδείχθη ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰδικοὶ μαθηματικοί, ὅτι αἱ συνέπειαι τῆς βʹ κατανομῆς ἦσαν τοιαῦται, ὥστε ὁλόκληρος ἡ βʹ κατανομή, ὅπως καὶ ἔγινε πραγματικῶς, ἐπήγαινεν εἰς τὸ δεύτερον κόμμα. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον διεμαρτυρήθην καὶ εἶπον, ἔφθασα νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ψηφίσω τὸν νόμον.

§105Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐγὼ δὲν ἐξετάζω τὰ αἴτια.

§106Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρέπει νὰ τὰ ἐξετάσητε, ἀλλὰ θέλετε νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἕνα ἄλλο. Ἐνθυμεῖσθε τὸ 1951, ὅταν ἀνήκατε εἰς τὸ Κόμμα τοῦ Συναγερμοῦ, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν σας ἐζήτησε τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951 νέας ἐκλογὰς μὲ τὸ 36% ποὺ ἔλαβε;

§107Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κατὰ τὸ 1958, μολονότι αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν μὲ νόμον, τὸν ὁποῖον ἀπὸ κοινοῦ κατηρτίσαμεν, ὁ κ. Σ. Βενιζέλος κατήγγειλε τὸν νόμον αὐτὸν ὡς ἀνέντιμον καὶ βάσει αὐτοῦ ἐχαρακτήρισε τὴν Κυβέρνησιν, ὡς Κυβέρνησιν μειοψηφίας. Μὲ ἐπροκάλεσεν ὁ κ. Ἀρχηγός σας, ἰσχυριζόμενος, ὅτι οὐδέποτε ἐζήτησε τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐδέποτε ἠμφισβήτησε τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἠθέλησε νὰ κάμῃ μίαν διάκρισιν λέγων, ὅτι τὸ 1956 δὲν κατήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν καὶ δὲν ἐζήτησεν ἐκλογάς, ἀλλ’ ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς ἐλάβομεν μικρότερον ἀριθμὸν ψήφων, εἴμεθα Κυβέρνησις μειοψηφίας. Τὸ κείμενον ἀποδεικνύει τὸ ἀντίθετον, ὅτι καὶ τότε κατήγγειλε τὸ ἐκλογικὸν ὄργιον καὶ τὴν βίαν καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτῶν, θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ὅτι ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις ὡμίλησε περὶ Κυβερνήσεως μειοψηφίας, ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὸ 1959, ὁ κ. Παπανδρέου ὑπεραμυνόμενος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις δὲν κρίνονται μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, ἀλλὰ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν των ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ.

§108Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ τώρα τὸ ὑποστηρίζω.

§109Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι Κυβέρνησις μειοψηφίας τὸ 1956 μὲ 47% καὶ νὰ μὴ εἶναι Κυβέρνησις μειοψηφίας τὸ 1958 μὲ 41%, διότι αὐτὸ τὸ εἴπατε διὰ τὴν Κυβέρνησίν μου τοῦ 1958. (Χειροκροτήματα).

§110Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διότι εἶσθε μὲ τὸ 41% πρῶτον κόμμα, ἐνῷ μὲ τὸ 47% δεύτερον κόμμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§111Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Πάντως, ὑπεστηρίξατε τὴν θεωρίαν, ὅτι τὰ περὶ μειοψηφίας καὶ πλειοψηφίας εἶναι ἀβάσιμα, δεδομένου, ὅτι ἡ νομιμότης τῆς Κυβερνήσεως κρίνεται ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν καὶ ἐπεκαλέσθητε καὶ προηγούμενον ἄλλων χωρῶν, τῆς Ἀγγλίας κλπ.

§112Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἐξακολουθῶ νὰ τὸ ὑποστηρίζω. Καὶ τώρα καταγγέλλω τὴν βίαν καὶ τὴν νοθείαν.

§113Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Λέγω, λοιπόν, ὅτι οἱ ἰσχυρισμοί, τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, προκειμένου νὰ ἀντικρούσῃ τὰ ἐπιχειρήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξα τὴν ὁμιλίαν μου, ὑπῆρξαν ἀβάσιμα. Ἀλλ’ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τερματίζων τὴν ὁμιλίαν του, ἐδήλωσε καὶ πάλιν, ὅτι «ἡμεῖς ἡρμηνεύσαμεν κατὰ τὸν ἰδικόν μας τρόπον τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸ Σύνταγμα. Θὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ παντὸς τρόπου, ἀρνούμενοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν νομιμότητα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν Κυβέρνησιν». Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἡ νομιμότης μιᾶς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ κῦρος μιᾶς ἐκλογῆς κρίνονται, κατὰ τὴν διαδικασίαν καὶ ἀπὸ τὰ ὄργανα ποὺ καθορίζει τὸ Σύνταγμα. Διότι ἂν ἐπρόκειτο, ὅπως εἶπον κἄποτε, διακόπτων τὸν κ. Μαρκεζίνην, ἡ νομιμότης τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὴν Ἑλλάδα οὐδέποτε θὰ ὑπῆρχε Κυβέρνησις. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχω ἀνάγκην νὰ χρησιμοποιήσω πλείονα ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ τακτική, τοῦ νὰ λέγετε, ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ τί λέγει τὸ Σύνταγμα, ἡμεῖς θ’ ἀγωνισθῶμεν διὰ νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀποτελεῖ ἀπειλὴν ἐπαναστάσεως. Θὰ ηὐχόμην, αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου περὶ ἀνενδότου ἀγῶνος πρὸς ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀποτελοῦν μέρος μιᾶς τακτικῆς, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν δημιουργίαν ἐντυπώσεων. Θὰ λυπηθῶ βαθύτατα ἂν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπε, πιστεύῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται ὡς Ἡρακλεῖς τῆς Δημοκρατίας, διὰ τῶν λόγων των καὶ τῶν πράξεών των, νὰ ἐξωθοῦν εἰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι ὁδηγοῦν εἰς τὴν κατάργησιν τῆς Δημοκρατίας. Εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι θὰ ἀγωνισθῶμεν, διότι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἀνδράποδα. Οὐδεὶς ἐζήτησεν ἀπὸ ὑμᾶς νὰ εἶσθε ἀνδράποδα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ λαὸς εἶναι νὰ εἶσθε νομιμόφρονες. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ τί θέλετε νὰ εἶσθε σεῖς, ἡμεῖς πάντως δὲν εἴμεθα ἀνδράποδα διὰ νὰ ὑποκύψωμεν. (Χειροκροτήματα). Τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡμεῖς εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ὁδὸν τῆς νομιμότητος. Σεῖς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξάγετε, εὑρίσκεσθε ἢ θὰ εὑρεθῆτε συντόμως εἰς τὸν δρόμον τῆς ἀνομίας. Ἰδού, λοιπόν, διατὶ δὲν δεχόμεθα μὲ τὸν τόνον αὐτὸν νὰ διεξάγεται ἡ συζήτησις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν εὐχήν, ὅπως ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἀντιμετωπίσουν μὲ διαφορετικὸν πνεῦμα τὰς μελλοντικὰς πολιτικὰς ἐξελίξεις. (Χειροκροτήματα).

§114Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἡμεῖς ζητοῦμεν, ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἐνεργηθείσας ἐκλογάς, νέας ἐκλογάς. Εἶπεν, ὅτι ἀποτελεῖ τοῦτο συνήθειαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸν προεκάλεσα νὰ ἀναφέρῃ καὶ μίαν μόνον περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἔπειτα ἀπὸ ἐνεργηθείσας ἐκλογάς, ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νέας ἐκλογάς. Ὑπάρχει μόνον ἡ περίπτωσις τοῦ 1956, ὅταν ἡ Ε.Ρ.Ε. ἦλθε δεύτερον κόμμα καὶ ἐν τούτοις, ἔγινε Κυβέρνησις. Πέραν αὐτῆς τῆς περιπτώσεως, δὲν ὑπῆρχε καμμία ἄλλη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπειτα ἀπὸ ἐνεργηθείσας ἐκλογὰς νὰ ἔχω ζητήσει νέας ἐκλογάς. Ματαία, ἑπομένως, εἶναι ἡ προσπάθεια, τὴν ὁποίαν καταβάλλει ἡ Κυβέρνησις, εἰς μάτην ἰσχυρίζεται, ὅτι ὑπάρχει Ἀχίλλειος πτέρνα, δὲν ὑπάρχει. Προκαλῶ καὶ πάλιν νὰ ἀναγνωσθῇ οἱαδήποτε δήλωσίς μου. Τὸ ζήτημα ἑπομένως τοῦτο, λήγει ὁριστικῶς.

§115ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὸ 1956;

§116Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπήντησα, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. τότε, ἦλθε δεύτερον κόμμα καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ἔγινε Κυβέρνησις. Εἶναι ἑπομένως, ἀπολύτως ἀνακριβὴς ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ κάθε ἐκλογήν, ζητοῦμεν νὰ γίνουν νέαι ἐκλογαί. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν τῆς ἐκτάσεως τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας, ἡ ὁποία ἠσκήθη κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, ἐθεωρήσαμεν χρέος, ἐν ὀνόματι τοῦ Συντάγματος, ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας, νὰ ζητήσωμεν νέας ἐκλογάς. Ἐπιτελοῦμεν στοιχειῶδες καθῆκον. Ἡ νόθος πλειοψηφία τῆς Βουλῆς καὶ ἡ παράνομος Κυβέρνησις, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ παραμείνουν εἰς τὴν Ἀρχήν. Εἶναι σφετερισταὶ τῆς ἐξουσίας καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ θὰ καταργηθοῦν. Ἡ Δημοκρατία, θὰ νικήσῃ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ τοῦ κ. Πασαλίδη ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ἔχει τὸν λόγον.

§118Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν περασμένην Τετάρτην γεγονότα σημαντικὰ συγκλονίζουν τὰς Ἀθήνας. Καὶ σήμερον εὑρίσκονται ἐν ἐξελίξει μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις. Ἡ ἀκαδημαϊκὴ νεολαία τῆς χώρας εὑρίσκεται εἰς ἀναστάτωσιν, εἰς ἀπόγνωσιν. Μὲ τὴν ἀπόγνωσιν, μὲ τὸ ἄγχος διὰ τὸ μέλλον, εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν διεκδικοῦσα ὡρισμένα αἰτήματά της πλήττεται ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν, πλήττεται ἀπὸ τὰς δυνάμεις τῆς Ἀσφαλείας, διαταγῇ τῆς Κυβερνήσεως. Περὶ τῶν ἐκτάκτων καὶ ἐξαιρετικῶν αὐτῶν προβλημάτων, εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ διεξαχθῇ συζήτησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις αὐτή. Βεβαίως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν παρέμβασίν του μετὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε. Κ., βραδυφλεγὴς καὶ βαρύγδουπος ἀπήντησεν εἰς τὴν πρότασιν μομφῆς, εἰς τὴν πρότασιν παραπομπῆς τοῦ κ. Δόβα, εἰς τὴν ἐπερώτησιν περὶ τῶν ἐκλογικῶν ὀργίων. Ἀλλὰ ὅπως εἴδατε δὲν ὑπῆρξε παρὰ ἁπλῶς μία καθυστερημένη καὶ προπαρεσκευασμένη ἀπάντησις. Τοῦτο μαρτυρεῖ, ὅτι εἶχεν τόσον σαφῆ ἐπίγνωσιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἦσαν ἀνεπίδεκτα ὑπερασπίσεως ὅσα ὄργια ἐκλογικῶς καὶ προεκλογικῶς συνέβησαν καὶ ὅσα συνεζητήθησαν κατὰ τὸν Ἰανουάριον. Δι’ αὐτὸ τὸ ἀρκετὰ δύσκολον θέμα, τὰ φοιτητικὰ ἐπεισόδια, τὰ ἐθεώρησεν ὡς ἔδαφος κάπως εὐνοϊκώτερον διὰ νὰ εὕρῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησίν του. Ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ θέματος ἐξεφώνησε πολιτικὸν λόγον, ἄσχετον μὲ τὸ συμφωνηθὲν πρὸς συζήτησιν, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ τέλος. Θέλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἀπετέλεσε πράγματι μίαν ἔκπτωσιν τῶν θεσμῶν τῶν κοινοβουλευτικῶν, μίαν ὕβριν πρὸς τὴν Δημοκρατίαν, μίαν ἀποκαρδιωτικὴν περιφρόνησιν τοῦ Σώματος καὶ ὑποτίμησίν του, διότι τὰ μέλη τοῦ Σώματος, ἐπὶ τέλους, δὲν στεροῦνται κοινοῦ νοῦ, ἡ φλύαρος ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας μετατόπισις τοῦ θέματος ἐνεφανίσθη ὡσὰν νὰ ἦτο τάχα, ὅτι περίπου ὁ μεγάλος ἐλευθερόφρων ἢ παγανιστὴς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ ἀπό τινος καὶ βουλευτὴς Ἀθηνῶν, ὅτι δῆθεν πλήττεται ἀπὸ φανατισμένους σκοταδιστὰς καὶ ρασοφόρους. Ἔ, ὄχι δά, ἐλευθερόφρων καὶ παγανιστής. Ἂς μὴ ξεχνᾶμε, κἄτι ἀσπασμοὺς μὲ τὸν πρώην Ἀρχιεπίσκοπον καὶ ἂς μὴ ξεχνᾶτε μίαν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μεταξὺ συνοδείας θεάτρου εἰς Παρισίους καὶ ἄλλων παρεμφερῶν ἀπασχολήσεων καταλήγουσα διὰ τῆς μεθόδου τῶν ταξειδίων εἰς τὰ παράσημα ἐπίσης μίαν κομφενσιοναλιστικὴν ἐγκύκλιον, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη καὶ τῆς ὁποίας προηγούμενον δὲν γνωρίζω ἀφ’ ἧς.......

§119Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Ἐπιτρέπεται μίαν διακοπήν;

§120Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ἔχω διακοπάς...

§121Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Δικαιοῦσθε νὰ μὴ ἐπιτρέψητε, ἀλλὰ δὲν δικαιοῦσθε νὰ κάμετε προσωπικὴν ἐπίθεσιν. Διότι αὐτὰ ποὺ εἴπατε, ὅτι ὑπάρχει «στόμα μὲ στόμα» εἶναι κακοηθέστατον ψεῦδος, εἶναι τὸ ψεῦδος τῆς ἀπογευματινῆς ἐφημερίδος. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ περὶ ταξειδίου καὶ ἄλλα, αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα. Ἐκλήθην εἰς τὴν Γαλλίαν, νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν Ἀκαδημίαν τῶν Ἐπιστημῶν, ἐδέχθην καὶ ὡμίλησα κατὰ τρόπον ποὺ ἐπῄνεσε τὴν Ἑλλάδα.

§122Η. ΗΛΙΟΥ. Καθ’ ἥν στιγμὴν ἔβραζαν ἐδῶ τὰ ζητήματα τῶν σπουδαστῶν καὶ τῆς σπουδαζούσης νεολαίας καὶ ἐδημιουργοῦντο καταστάσεις, ποὺ ἐλπίζατε, ὅτι θὰ τὰς ἀφήσετε νὰ σαπίσουν διὰ τῆς ἀποκαρδιώσεως τῶν φοιτητῶν ἐφύγατε καὶ ἐφθάσαμεν ὅπου ἐφθάσαμεν. Δι’ αὐτὸ σᾶς μέμφομαι καὶ θέλω ὕστερα ἀπὸ τὴν μετατόπισιν ποὺ ἐκάματε νὰ ἐπαναφέρω τὸ θέμα ἐκεῖ ὅπου τὸ ἐτοποθέτησε τὴν Τετάρτην ὁ Πρόεδρός μας, ὁ σεβαστὸς κ. Πασαλίδης, ὅτι ἀνεξαρτήτως ἀπὸ τὴν οὐσίαν τῶν αἰτημάτων, τινὰ τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ νὰ εἶναι δίκαια, καὶ τινὰ τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὑπερβολικά, τινὰ τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ νὰ εἶναι παραδεκτὰ καὶ τινὰ τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀπαράδεκτα. Ἀνεξαρτήτως ὅμως ἀπὸ τὴν οὐσίαν τῶν φοιτητικῶν αἰτημάτων ὑπῆρξε καταπάτησις τοῦ ἀσύλου τοῦ Πανεπιστημίου, ὑπῆρξε μία ἄσκησις ἀδικαιολογήτου καὶ σκαιᾶς βίας σατραπικῆς ἐκ μέρους τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, εἰς βάρος τοῦ ἡγετικοῦ στρώματος τῆς αὐριανῆς, τῆς καινούργιας γενεᾶς. Κύριοι συνάδελφοι, πραγματικῶς ὁ κανὼν κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος, τοῦ ὁποίου μόνον τὴν ἐξαίρεσιν θέλει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κανὼν εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ συνέρχεσθαι, τοῦ συνέρχεσθαι καὶ ἐν ὑπαίθρῳ. Ἡ ἐξαίρεσις εἶναι ἡ προκειμένης εὐλόγως προσδοκωμένης διαταράξεως καὶ κινδύνου τῆς Δημοσίας τάξεως, δυνατότης ἀπαγορεύσεως. Ὅταν, ὅμως ἔχωμεν μίαν σειρὰν φοιτητικῶν ἐκδηλώσεων, ἐπὶ τόσας ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας μὲ συνείδησιν τῆς εὐθύνης της ἡ αὐριανὴ νεολαία, παρὰ τὸ θερμὸν αἷμα ποὺ πρέπει νὰ τρέχῃ εἰς τὰς φλέβας της, μὲ συνείδησιν εὐθύνης καὶ σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς Δημοκρατίας, ἠδυνήθη νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἐμφορεῖται ἀπὸ ὑψηλὰ αἰσθήματα πολιτικῆς, ἀπὸ ἀγωγὴν πολίτου, ὅτι δύναται νὰ προβάλῃ τὰς ἀπαιτήσεις της κατὰ τρόπον ἀγωνιστικόν, χωρὶς νὰ δημιουργῆται ἐκ τούτου κίνδυνος παρανόμων πράξεων, ὅταν εἴχομεν αὐτὰ τὰ προηγούμενα, ἡ ἐπίθεσις ἡ ὁποία ἐγένετο ἐναντίον τῶν φοιτητῶν, καθίσταται τελείως ἀδικαιολόγητος. Καὶ ὅταν ὁμολογῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐνεφανίσθη τὸ Προεδρεῖον τῆς ΔΕΣΠΑ καὶ τοῦ εἶπεν, ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην διὰ τὴν τάξιν καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, «δὲν πταίω ἐγώ, ἡ Πρυτανεία ἐζήτησε τὴν ἐπέμβασίν μου, διὰ νὰ προστατευθῇ τὸ Πανεπιστημιακὸν Ἵδρυμα», ὅταν ἔχωμεν ὅλα αὐτά.....

§123Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τὰς δηλώσεις μου τὰς σημερινάς;

§124Η. ΗΛΙΟΥ. Μάλιστα... Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχομεν βεβαιωμένον, ὅτι τὸ Σύνταγμα παρεβιάσθη, διότι ἔγινε ἀνειλικρινὴς χρῆσις καὶ ἐπίκλησις κινδύνου ἀνυπάρκτου, διὰ νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸν λαόν, δικαιώματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ Σύνταγμα ἔχει. Καὶ πράγματι εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα πολιτικὰ δικαιώματα, τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι καὶ μάλιστα τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι ἐν ὑπαίθρῳ. Ἔλεγεν ὁ μέγας Συνταγματολόγος Σβῶλος: «...ἐὰν ὑπάρχῃ τρόπος καὶ μέσον ἐκφράσεως φρονημάτων καὶ ἰδεῶν γνησίως δημοκρατικῶν, εἶναι ὁ διὰ τῆς συναθροίσεως καὶ δὴ τῆς ἐν ὑπαίθρῳ. Εἰς στιγμὰς ἱστορικὰς τοῦ βίου τῶν Ἐθνῶν, τὸ ἀτίθασον τοῦτο ὄργανον τῆς κοινῆς συνειδήσεως ὑπῆρξεν ὁ αὐθεντικὸς διερμηνευτὴς αὐτῆς. Καὶ εἰς στιγμὰς ὁμαλῆς πολιτικῆς ἐξελίξεως δὲν ὑπάρχει ἐπιτακτικώτερος τρόπος ἐκφράσεως τῆς λαϊκῆς συνειδήσεως, ὅπως δὲν ὑπάρχει μᾶλλον ἀξιόπιστος σφυγμομέτρησις αὐτῆς». Δι’ αὐτὸ εἶναι ἕν ἀπὸ τὰ θεμελιωδέστερα δικαιώματα ποὺ ἐγγυᾶται ὁ Χάρτης τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἡ σύμβασις τῆς Ρώμης, εἰς τὴν ὁποίαν συνεφώνησε καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀποτελεῖ ἐσωτερικὸν δίκαιον. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, διὰ μιᾶς αὐθαιρέτου καὶ μὴ ἀνταποκρινομένης πρὸς ὑπαρκτὸν κίνδυνον ἐπικλήσεως τυπικῆς αἰτιολογίας τὸ δικαίωμα τοῦτο συνεχῶς καὶ ἀδιαλείπτως νὰ παραβιάζεται. Διότι πράγματι συνεχῶς παραβιάζεται, ἀφ’ ἧς ἔγινεν ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, ἢ μᾶλλον ἀφ’ ἧς παρεσχέθη διὰ μίαν μόνον φοράν, ἀλλὰ τοῦτο ἵνα χρησιμοποιηθῇ ὡς παγὶς καὶ ἵνα αἱματοκυλισθῇ ἡ νεολαία τῆς χώρας διεκδικοῦσα τὴν Κυπριακὴν Αὐτοδιάθεσιν καὶ συμπαρισταμένη εἰς τὸν Ἀγῶνα τῆς Κύπρου κατὰ τὰ γεγονότα τοῦ Μαΐου 1956, διὰ τὰ ὁποῖα πάλιν τότε ἠθέλησαν νὰ ὑπαινιχθοῦν αὐτά, τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον ὑπηνίχθησαν, ὅτι ὑπάρχουν οἱ ἀνατροπεῖς. Ἀλλὰ ἡ ἀπόφασις τῶν πολιτικῶν Δικαστηρίων τῆς χώρας ἐπεδίκασεν ἀποζημίωσιν εἰς τὰ θύματα, εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ πταῖσμα τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως, ὑπαιτίων ὄντων τῆς θανατώσεως πολιτῶν. Καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ διεσκόρπισε καὶ τὰ διεσκέδασεν. Ἔκτοτε, ὁ κανὼν τοῦ Συντάγματος ἔγινεν ἀνύπαρκτος καὶ ἡ ἐξαίρεσις ἔγινε κανὼν μὴ ἔχων ἐξαίρεσιν. Κατελύθη τὸ Σύνταγμα. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν λεπτομερῆ ἐξέτασιν τῶν φοιτητικῶν αἰτημάτων. Δὲν εἶναι μόνον τὰ αἰτήματα τῶν Θεολόγων, ἀλλὰ καὶ μόνον τὰ αἰτήματα τῶν Θεολόγων, ἐὰν ἦσαν, δὲν θὰ ἐδικαιοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ αὐτὸ νὰ προσπαθῇ τὴν μείωσιν τοῦ κλάδου. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 1200 Θεολόγων...

§125Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Χαίρω, διότι ὁ κ. Ἡλιοῦ καὶ τὸ Κόμμα του προσπαθοῦν νὰ προστατεύσουν τοὺς Θεολόγους. Ἰδού, ὅτι εὑρίσκομεν πλέον τὴν γέφυραν ἐπαφῆς.

§126Η. ΗΛΙΟΥ. Προστατεύουν τὴν ἐλευθερίαν τῆς Θρησκευτικῆς συνειδήσεως.

§127Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Ἐλευθερία τῆς σκέψεως εἶναι αὐτή;

§128Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα σεῖς κυμαίνεσθε μεταξὺ καπηλείας τῶν ὁσίων καὶ ἱερῶν καὶ προσπαθείας ἐπιδείξεως ρεαλισμοῦ καὶ ἐξευρέσεως ἄλλων κλάδων. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δεικνύει τοῦτο τὴν ἀσυναρτησίαν καὶ τὴν ἔλλειψιν προγράμματος καὶ προγραμματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν εἶχε προγραμματισμὸν ἡ Κυβέρνησις θὰ προσδιώριζεν, ὅτι τόσον θὰ μποῦν εἰς τὴν Φυσικήν, τὰ Μαθηματικά, τὴν Ἰατρικήν, τὴν Νομικὴν καὶ τὴν Θεολογίαν, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζεται ἔλλειψις φέρ’ εἰπεῖν Μαθηματικῶν καὶ Φυσικῶν καὶ πλεόνασμα Θεολόγων. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς ὅρους τῆς ἀναπτύξεως εἶναι ὁ προγραμματισμὸς ἐπὶ τῆς προετοιμασίας τῶν στελεχῶν τῶν ἐπιστημονικῶν τεχνικῶν κλπ. καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπάρχει ἀσυναρτησία. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῶν Θεολόγων ποὺ ὑπάρχει, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν μηχανικῶν, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἰατρῶν, οἱ ὁποῖοι κινδυνεύουν νὰ χάσουν ἕνα ἔτος, διότι, ἡ γνωστὴ λερναία ὕδρα, ἡ ὁποία ἐπέδραμε καὶ ἐδῶ, δηλαδή, εἰς τὸ θέμα τῆς παιδιατρικῆς κλινικῆς, ὅπου, ἐλλείψει κλινῶν, εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐκπαίδευσις τῶν φοιτητῶν. Εἶναι, ἀκόμη, τὸ ζήτημα τῆς Παντείου καὶ τὸ ζήτημα τῶν νυκτερινῶν γυμνασίων, ὅπου ζητεῖται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ 7ετὴς φοίτησις.

§129Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Αὐτὸν τὸν νόμον, τὸν ἔχετε ψηφίσει σεῖς οἱ ἴδιοι. Μὲ κατηγορεῖτε διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔκαμα ἐγώ;

§130Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπλανήθημεν ἡμεῖς εἰς τὴν ψήφισιν ἑνὸς νόμου κακοῦ. Σεῖς πρέπει νὰ τὸν ἐφαρμόσητε;

§131Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Ὀρθῶς ἐψηφίσθη ὁ νόμος αὐτός.

§132Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν εἶναι αὐτῆς τῆς στιγμῆς νὰ εἴπωμεν, ἐὰν ὀρθῶς ἢ ὄχι ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος. Πρέπει ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διὰ τῆς παρατάσεως τῆς φοιτήσεως τῶν μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται 8 ὧρες τὴν ἡμέραν καὶ παράγουν, τὴν νύκτα διδάσκονται δι’ ἀποπεράτωσιν τῶν σπουδῶν των, κινδυνεύει ἡ ἀποπεράτωσις τῶν σπουδῶν των. Ἐζήτησαν νὰ καταργηθῇ ἡ ᾠδική, ἡ χειροτεχνία κλπ.

§133Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Καὶ τὸ μάθημα τῆς Θεολογίας.

§134Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀνεξαρτήτως αὐτῶν τῶν ἐπιδιώξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ εἰς τὴν ἀπόγνωσιν τῆς νεολαίας καὶ τὸ ἄγχος διὰ τὴν αὔριον, νομίζω, ὅτι τὸ ὁλοκλήρωμα τῶν διεκδικήσεων τῆς νεολαίας, τῆς σπουδαζούσης, δὲν ἠμπορεῖ, παρὰ νὰ εἶναι, μία πικρία κατὰ τῆς Πολιτείας καὶ μάλιστα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἡ ὁποία ἐπὶ μίαν 7ετίαν κυβερνᾶ τὴν χώραν, ἔχουσα τὴν ἰδεολογίαν τῆς διεθνοῦς ἐπαιτείας, τῆς μισθοφορίας καὶ τῆς μεταναστεύσεως τοῦ πλεονάζοντος πληθυσμιακοῦ δυναμικοῦ. Ἠμέλησεν ὅλα τὰ μέτρα πραγματικῆς ἀναπτύξεως, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσουν ἀπασχόλησιν, ὄχι μόνον εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν παρ’ ἡμῖν ἀποφοίτων τῆς σπουδαζούσης νεότητος, ἀριθμοῦ κωμικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι κάτω τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποφοίτων οὐχὶ τῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν, ἀλλὰ καὶ Ἀσιατικῶν, ἀκόμη δὲ καί τινων χωρῶν τῆς Ἀφρικῆς. Διότι δυστυχῶς, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν τελευταίαν στάθμην ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ταύτης. Καθ’ ἣν στιγμὴν γίνεται ἡ ἅμιλλα, ποῖος θὰ παραγαγάγῃ περισσοτέρους ἐπιστήμονας, διότι τοῦτο, εἶναι πολύτιμον κεφάλαιον διὰ τὸ μέλλον μιᾶς χώρας, ἐδῶ εἰς τὴν προσπάθειάν μας τοῦ ἐπιστημονικοῦ Μαλθουσιανισμοῦ, τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσαγωμένων σπουδαστῶν διὰ νὰ ἔχωμεν μισθοφόρους διὰ ξένα στρατιωτικὰ συμφέροντα, διὰ νὰ τείνωμεν τὸν δίσκον τῆς ἐπαιτείας καὶ νὰ ζητῶμεν ξένην βοήθειαν καὶ νὰ στέλλωμεν τὸν πλεονάζοντα δυναμικὸν πληθυσμὸν εἰς χώρας τοῦ ἐξωτερικοῦ, δημιουργοῦμεν μίαν κατάστασιν ἄγχους καὶ ἀγωνίας εἰς τὰ σπουδάζοντα νειᾶτα, περὶ τοῦ ποίαν σταδιοδρομίαν θὰ δυνηθοῦν νὰ ἔχουν αὔριον. Μᾶς εἶπαν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν φυσικοὶ καὶ μαθηματικοὶ πρὸς διορισμὸν καὶ τοῦτο καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ φυσικοὶ διεξάγουν σκληρὸν ἀγῶνα διὰ νὰ προσλαμβάνωνται εἰς τὸν Ο.Τ.Ε., ὁ ὁποῖος εἶναι δημοσία ἐπιχείρησις, ἀλλὰ δίδει καλλιτέρους μισθούς, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς φυσικοὺς καὶ τοὺς μαθηματικοὺς τοὺς διοριζομένους εἰς τὰ γυμνάσια, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν γελοίας ἀποδοχάς. Καὶ δι’ αὐτό, οἱ φυσικοὶ καὶ μαθηματικοὶ προτιμοῦν νὰ προσλαμβάνωνται εἰς διαφόρους Ὀργανισμοὺς ἢ νὰ κάνουν φροντιστήρια καὶ μαθήματα εἰς ἰδιωτικὰς σχολάς. Ὁπωσδήποτε, ὑπάρχουν ζητήματα ἐκκρεμῆ ζέοντα, ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συνοδεύσῃ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον εἰς τὸ Παρίσι ἢ νὰ δώσῃ μίαν διάλεξιν εἰς τὴν Ἀκαδημίαν τῶν Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν, ἀφήσας τὰ ζητήματα τῶν φοιτητῶν ἄλυτα καὶ ἐλπίζων, ὅτι ταῦτα θὰ ἐσάπιζαν. Ἀλλὰ δὲν ἐσάπισαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διὰ τῆς ἀνακοινώσεώς του, τῆς δημοσιευθείσης τὴν πρωΐαν τῆς Τετάρτης, ἡ ὁποία δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ μία ἐντολὴ ἐφόδου πρὸς τὰς δυνάμεις τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, «σπάσατε τὰς κεφαλὰς τῶν σπουδαστῶν» εἶπε, ζητήματα δὲν ὑπάρχουν. Καὶ ἔτσι, ἐδημιουργήθη ἡ πρώτη πρόκλησις τῆς ἀνωμαλίας. Δευτέρα πρόκλησις ἦτο τοῦ ἄλλου Προβοκάτορος, τοῦ Πρυτάνεως, ὁ ὁποῖος κινούμενος φαίνεται ἀπὸ τὴν ἐκλεκτικὴν συγγένειαν ποὺ τοῦ ἐδημιούργησεν ἡ 4η Αὐγούστου, προσῆλθεν εἰς βοήθειαν. Ὁ κ. Φωκᾶς, λοιπόν, ἐνῷ ἐδέχετο τὴν ἀντιπροσωπείαν τῶν φοιτητῶν ἐκείνην τὴν ὥραν καὶ τοὺς εἶχε παράσχει τὴν ἄδειαν νὰ συνδέσουν τὰ σύρματα τοῦ μεγαφώνου μὲ τὸ ρεῦμα τοῦ Πανεπιστημίου, ἔρχεται καὶ λέγει, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον ἐκείνην τὴν ὥραν ἦτο κλειστὸν καὶ δὲν παρεβιάσθη τὸ ἄσυλον τῶν φοιτητῶν. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τρίτην πρόκλησιν, ἔτι μεγαλυτέραν. Ἐκεῖ ὅπου ὑπῆρχον κηλίδες νωποῦ αἵματος τῶν παιδιῶν τοῦ λαοῦ, χθὲς τὸ βράδυ, κατὰ τρόπον ὑπενθυμίζοντα τὰ ἀνάλογα γεγονότα τῆς πρωτοχρονιᾶς–Χριστουγέννων 1942 –1943 τῆς Γερμανικῆς κατοχῆς, εἰς τὴν ἄουλα τοῦ Πανεπιστημίου ἐγένετο δεξίωσις τοῦ κ. Πρυτάνεως πρὸς διαφόρους κυρίους καὶ κυρίας κοσμικοὺς καὶ πρὸς ἀρχάς τινας, εἰς τὴν ὁποίαν, δυστυχῶς, παρέστη καὶ ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων. Ἐγένετο δεξίωσις εἰς τὸν ναὸν τῆς ἐπιστήμης, ἐκ μέρους τοῦ προκαλέσαντος τὴν ἀναταραχὴν Πρυτάνεως, ἐπαναλαμβάνω, κ. Φωκᾶ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ φθάσωμεν μετὰ τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ παρέκκλισιν ἐκ τοῦ κυρίου αὐτοῦ θέματος. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἔκαμε μίαν ἀγροῖκον προσπάθειαν νὰ ἀντιπαρατάξῃ τὰ δικαιώματα τῶν φοιτητῶν πρὸς τὰ δικαιώματα τῶν ἐργατῶν, σὰν νὰ λέγῃ, ὅτι τὰ δικαιώματα τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ Συντάγματος δὲν πρέπει νὰ τὰ χαίρωνται καὶ οἱ ἐργάται. Τοιοῦτόν τι εἶναι αὐθαίρετον, εἶναι δὲ κρῖμα, ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετέχουν τρεῖς καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ κ. Κασιμάτης καὶ ὁ κ. Τσάτσος, ποὺ ἔχει πρὸ ὀλίγου ἐξέλθει τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς τὰ νειᾶτα ποὺ πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν τὰ ἡγετικὰ στελέχη τῆς αὔριον, τὴν ἐλευθερίαν... Νὰ κάμῃ δυνατὴν τὴν διαμόρφωσιν ἐλευθέρου φρονήματος, διὰ τὴν ἀπόκτησιν καὶ ἤθους καὶ χαρακτῆρος. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἀνθρώπους μὴ ἔχοντας ἐλεύθερον φρόνημα, νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ ἡ ἐλευθερία τῆς ἐρεύνης. Ἐκεῖ πέρα ἔγινε μία προσβολὴ σκαιὰ τοῦ Πανεπιστημιακοῦ ἀσύλου, ποὺ ἀποτελεῖ μίαν παράδοσιν. Βέβαια, ἔφερον ἕνα πιστοποιητικὸν ἐκ μέρους τοῦ Εἰσαγγελέως κ. Κουτσάκου, τοῦ ἐφευρέτου τῆς θεωρίας «τίθενται εἰς τὸ ἀρχεῖον» διότι μαντεύει τὴν ὕπαρξιν ἢ τὴν ἀνυπαρξίαν δόλου ἡ εἰσαγγελικὴ ἀρχή, τίθενται εἰς τὸ ἀρχεῖον βεβαιωμέναι ἐκτεταμέναι παραβάσεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ νοθεῖαι Ἀλλὰ φαίνεται καὶ ἐκεῖ ἔχομεν τὴν ἰδίαν ἐκλεκτικὴν συγγένειαν, διότι, πράγματι, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὀφείλει κἄποτε νὰ λεχθῇ αὐτὸ ἐδῶ πέρα, πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἐξέλεξε τὸν Εἰσαγγελέα τὸν ἐκλεκτόν, ἐπίσης, τῆς 4ης Αὐγούστου, τὸν καταμηνυθέντα ὡς συνεργὸν εἰς τὴν ἀνθρωποκτονίαν τοῦ Ἀνδρέου Μιχαλακοπούλου, τοῦ ὁποίου εἰσηγήθη καὶ ἐψήφισε τὸν ἐκτοπισμόν, ὡς προϊστάμενος τῆς Εἰσαγγελίας Ἀθηνῶν, τὸν κ. Κουτσάκον. Καὶ μᾶς λέγει ὁ κ. Κουτσάκος, ὅτι δὲν ἐκτύπησεν ἡ Ἀστυνομία.

§135Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Παιδείας). Ἡ ἔκθεσις εἶναι τοῦ κ. Κανίνια.

§136Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ ὑπὸ τὸν κ. Κουτσάκον.

§137Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἶπον καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ προϊστάμενος τῆς Εἰσαγγελίας Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν κ. Κουτσάκος, ἐβασίσθη εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν Εἰσαγγελέων, οἱ ὁποῖοι εἶχον παρακολουθήσει τὰς συναθροίσεις καὶ τὰς συγκεντρώσεις φοιτητῶν. Καὶ ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Πολιτεία, ὀφείλουν ν’ ἀναγνωρίσουν πᾶσαν τιμὴν εἰς τὸν προϊστάμενον τῆς Εἰσαγγελίας Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ἐτοποθετήθη εἰς τὴν θέσιν ποὺ εὑρίσκεται σήμερον μὲ ἀπόφασιν Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου.

§138Η. ΗΛΙΟΥ. Προτάσει τῆς Κυβερνήσεως.

§139Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Οὐδεμία πρότασις τῆς Κυβερνήσεως γίνεται.

§140Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῆς Πρωτευούσης, πρέπει νὰ εἶναι τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως καὶ βεβαίως δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν διὰ σᾶς εἰδικῶς, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι τὸν Εἰσαγγελέα κ. Κουτσάκον τὸν περιβάλλετε μὲ ὅλην σας τὴν ἐμπιστοσύνην.

§141Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι θὰ περιβάλλω μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην ὅλους τοὺς ἀξίους δικαστικοὺς λειτουργούς, ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν τὴν Δικαιοσύνην καὶ τοὺς ὁποίους ἡ ἡγεσία τοῦ Σώματος, ἡ διοίκησις τῆς Δικαιοσύνης, τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, τοὺς θεωρεῖ ἀξίους καὶ ἱκανοὺς νὰ διακονοῦν εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς Δικαιοσύνης. Ἀποτελεῖ παραβίασιν στοιχειωδῶν καθηκόντων καὶ ὑποχρεώσεών μας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ ἐξαπόλυσις ἐπιθέσεως ἐναντίον δικαστικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκουσθοῦν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε καὶ διὰ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου —γνώριμος μέθοδος εἰς ὡρισμένους ἐξ ὑμῶν— νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὰς κατηγορίας τὰς ἀσυστάτους καὶ τὰς ἀβασίμους, τὰς ὁποίας τὴν ὥραν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐκθέτετε ἐναντίον τῶν προσώπων αὐτῶν. Θὰ ἔπρεπε νὰ σεβασθῆτε καὶ τὴν θέσιν τους καὶ τὴν ἀποστολήν τους καὶ θὰ ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ σεβασθῆτε ἰδιαιτέρως, τὸ ὅτι ἐκεῖνοι, τεταγμένοι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ τὴν προστασίαν τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν, δὲν ἔχουν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, οἵαν τὴν ἔχομεν ἡμεῖς οἱ ἄλλοι.

§142Η. ΗΛΙΟΥ. Ἠξεύρετε πόσον τιμῶμεν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία ἀπέδειξε διὰ τῶν ἀποφάσεών της τὸ ἐκλογικὸν ὄργιον καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κατὰ τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν τῶν μελῶν της καὶ κατὰ τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων τὸν μόνον ἀπομείναντα σήμερον φραγμὸν ἐναντίον τῆς αὐθαιρεσίας τοῦ Κράτους, τοῦ κομματικοῦ Κράτους, τοῦ αὐταρχικοῦ Κράτους, τοῦ αὐτόχρημα ὑπὸ κοινοβουλευτικὸν μανδύαν φασισμοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σιωπήσωμεν, ὅταν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς αὐτὸς ἔθεσεν εἰς τὸ ἀρχεῖον ἀποδεδειγμένας ἀντικειμενικῶς κατηγορίας μὲ τὴν διάγνωσιν, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ὁ δόλος κατὰ πρωτάκουστον κατάχρησιν τῶν σχετικῶν διατάξεων τῆς Δικονομίας.

§143Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, γίνεται κατάχρησις τῆς ἐλευθερίας τοῦ βήματος. Αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, αἱ προτάσεις τῶν Εἰσαγγελέων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον ἐλέγχου εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ δικαστικὴ ἐξουσία εἶναι ἴση μὲ τὴν νομοθετικήν, καὶ εἶναι ἀνεξάρτητος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ ἀποφάσεις της νὰ ὑπόκεινται εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας. Εἶναι τοῦτο ἀρχὴ τοῦ Δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρίσῃ κανείς. Ἠμπορεῖτε νὰ ἐλέγξητε νομικῶς τὰς κρίσεις καὶ τοὺς συλλογισμοὺς τοῦ δικαστοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξέδωσε τὴν ἀπόφασιν, δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ζητῆτε ἔλεγχον ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων, διότι αὐτὸ θὰ ἀνέτρεπε τὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος καὶ τὴν αὐστηρὰν διάκρισιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ὀργάνων εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν λειτουργιῶν τῆς Πολιτείας.

§144Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ κανεὶς μεγαλύτερον ψεῦδος, νὰ λέγῃ, ὅτι προσπαθοῦμεν νὰ ἐπέμβωμεν εἰς τὴν δικαιοσύνην ὁ ἐξαποστείλας Εἰσαγγελέα εἰς Καλάμας πρὸς θραῦσιν κρυστάλλων, προϊστάμενος σήμερον πολιτικὸς τῆς δικαιοσύνης, ὁ διακόψας.

§145Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Μόνον ἄνθρωποι οἷος ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζουν αὐτά. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἐννοῶ καὶ θὰ μὲ ἀκούσητε, ἐννοῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καταλέγεται εἰς τὴν παράταξιν, ἡ ὁποία ἔχει δημιουργήσει τόσας συμφορὰς εἰς τὸν τόπον αὐτόν, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔσφαξε καὶ ἐδολοφόνησε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε τὸ προδοτικὸν κόμμα, δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε μίαν πολιτικὴν καταπροδόσεως τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίζῃ τὰς ἐνεργείας ἑνὸς δικαστικοῦ, ὡς τὰς ἐχαρακτήρισε. (Φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ὅλους νὰ ἠρεμήσωμεν. (Φωναί, διαμαρτυρίαι).

§147Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἔχει διαπιστωθῆ ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξήχθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρὸ ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν, ὑπὸ ποίας συνθήκας ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν Ναυπλίου ἄνευ γνώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης μετέβη εἰς τὰς Καλάμας καὶ εἶναι ἐπίσης γνωστὸν καὶ βεβαιωμένον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὸν Ἀρεοπαγίτην Ἐπιθεωρητὴν τῆς περιφερείας αὐτῆς παρήγγειλε νὰ ἐνεργήσῃ ἀνάκρισιν, τὸν κ. Ροζάκην ἐννοῶ καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸν κ. Τσαρούχην, ἀπέστειλεν ἐπίσης εἰς τὰς Καλάμας διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἐξέτασιν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως. Ἐπιστρέφω λοιπὸν τὴν κατηγορίαν, ὅτι τάχα ἐπεχειρήθη παραβίασις τοῦ χώρου εἰς τὸν ὁποῖον διακονεῖ ἡ Δικαιοσύνη. Ἀλλὰ εἶπον, ὅτι λόγοι οἷοι ἠκούσθησαν τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀπὸ τὸ βῆμα, μόνον ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀναγάγει τὸ ψεῦδος εἰς ἐπιστήμην, οἱ ὁποῖοι μέχρι τῆς στιγμῆς ἔχουν ἀποδείξει, ὅτι δὲν τοὺς ἐνδιαφέρει τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον ὁ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐξανδραποδισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἡ παράδοσις τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων εἰς τοὺς ξένους πάτρονάς των, μόνον ἀπὸ ἐκείνους εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθοῦν.

§148Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὑπάρχῃ Κανονισμός, τὸν Κανονισμὸν ὀφείλουν νὰ τὸν σέβωνται πρῶτον οἱ κ. Ὑπουργοί. Ὅταν λοιπὸν οἱ κ. Ὑπουργοὶ χωρὶς νὰ ζητήσουν τὴν ἄδειαν κανενὸς ἐπεμβαίνουν διὰ νὰ ὑβρίσουν τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορα, καθ’ ὃν τρόπον ὕβρισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, κάμνομεν τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐὰν δὲν ἐφαρμόζετε τὸν Κανονισμὸν καὶ διὰ τοὺς κ. Ὑπουργούς, ὄχι Ὑπουργὸς νὰ εἶναι ἐπὶ τοῦ βήματος, ἀλλὰ καὶ Πρωθυπουργός, δὲν θὰ τὸν σεβασθῶμεν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἡλιόπουλε, ὁ κ. ἐπὶ τοῦ βήματος ὡς ἐκπρόσωπος κόμματος ὁμιλεῖ καὶ ἐπειδὴ ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του αὐτὴν ἀνεφέρθη εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Δικαιοσύνης, ἔκαμε μίαν διακοπὴν καὶ ἀνταπήντησεν, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ὁ ἀποστείλας τὸν Εἰσαγγελέα εἰς τὴν Καλαμάταν. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ καὶ τὸ γνωρίζει ὅλη ἡ αἴθουσα, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ αἰτία τῆς ἀναταραχῆς, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἀποδίδετε εὐθύνας ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ἡλιοῦ, νὰ συνεχίσῃ.

§150Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ συνεχίσω ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς κληθῇ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τῆς δεινοτάτης φράσεως, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε: «Πρόσωπον οἷον, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος». Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιῇ αὐτὰς τὰς φράσεις. Πρῶτον, παρερμηνεύει τὰ περὶ τῆς δυνατότητος ἐλέγχου ἐπὶ τοῦ κλάδου τῆς δικαιοσύνης, τὰς εὐθύνας περὶ τὴν διοίκησιν τῆς ὁποίας βεβαίως ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐν τῷ προσώπῳ του ἐλέγχονται αἱ τυχὸν παραβάσεις αὐτῆς. Εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῶμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ὑπάρχουν «ταμποῦ», τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθοῦν ὑπὸ κρίσιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἡ ἑρμηνεία ἡ δοθεῖσα ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐστάλη εἰς τὸ ἀρχεῖον ἡ δικογραφία τῆς ἐκτεταμένης νοθείας κατὰ τὰς ἐκλογάς, εἶναι ἑρμηνεία, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ προσηκόντως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων εἶπον ἐξεφράσθη ὡς ἐξεφράσθη, δι’ ὕβρεων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς φθάσῃ εἰς τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον στεκόμεθα, μὲ τὴν εὐθύτητά μας, μὲ τὴν πλήρη αὐτοθυσίαν καὶ ἀπαράμιλλον προσήλωσιν εἰς τὰς ἀρχάς μας, ἀδιαφοροῦντες δι’ ἰδιωτικὰ συμφέροντα καὶ ἐν τούτοις ἐν τῷ προσώπῳ μου ὑβρίζεται ἡ Βουλὴ καὶ ὁλόκληρον τὸ Σῶμα. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ κ. Ὑπουργοὶ νὰ χαρακτηρίζουν οὕτω τὰ μέλη τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐὰν ἐσέβετο στοιχειωδῶς τὸν ἑαυτόν του, θὰ ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Ἀλλὰ δὲν τὸν σέβεται. Ἡ στάσις του δείχνει, ὅτι δὲν τὸν σέβεται. Ἂς ἔλθω τώρα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ αὐτάρκειαν καὶ ὑπεροψίαν οἰκειοποιεῖται τὸ μονοπώλιον νὰ ἀποφαίνεται αὐτὸς αὐθεντικῶς τὶ συμφέρει εἰς τὸ Ἔθνος καὶ τὶ δὲν συμφέρει καὶ νὰ κατηγορῇ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ἀκολουθεῖ δρόμον, ὁ ὁποῖος δὲν συμφέρει εἰς τὸ Ἔθνος καὶ κατὰ περίεργον σύμπτωσιν εὑρίσκει, ὅτι πᾶν ὅ,τι συμφέρει εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε., συμφέρει καὶ εἰς τὸ Ἔθνος. Ταὐτίζει τὸ Ἔθνος μὲ τὸν ἑαυτόν του. Ἐχαρακτήρισε τὰς φράσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν περὶ ἀνάγκης ἀποκαταστάσεως τῆς Δημοκρατίας νὰ ἐμποδισθῇ τὸ ὄργιον τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας, τὴν διεκδίκησιν τιμίου Κράτους καὶ τιμίων ἐκλογῶν, ὡς ἀνατρεπτικὰς φράσεις. Αὐτὸ ἐκφράζει τὸ πῶς αἰσθάνεται τὴν Δημοκρατίαν. Παρέστησεν ἀκόμη τὸν Ἡρακλέα τοῦ Στέμματος, διότι εἶναι καλὸς Ἡρακλῆς τῶν προσωπικῶν καὶ κομματικῶν συμφερόντων, χάριν τῶν ὁποίων ἐμπλέκει εἰς θανασίμους ἐναγκαλισμοὺς καὶ ἄλλους ἔξω τῆς αἰθούσης αὐτῆς παράγοντας. Προσάπτει πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὸ ψεῦδος. Λέγετε ψέμματα. Ποῖος; Ὁ Κυβερνήτης καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία καὶ εἰς τὰ ἐθνικὰ ζητήματα ἐξηπάτα τὸν λαὸν περὶ τῆς Κύπρου καὶ εἰς τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, ὅταν εἰς τὰς στιγμὰς αὐτὰς τῆς ἐξόδου τοῦ πληθυσμοῦ πρὸς ἀναζήτησιν ἑνὸς κομματιοῦ ψωμιοῦ ὁμιλεῖ περὶ εὐημερίας καὶ εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα, ὅταν ὁμιλῇ περὶ Δημοκρατίας στηρίζει ὅλην τὴν πολιτικὴν εἰς τὸ ψεῦδος. Προσγράφει ἀνωμαλίαν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς του ἐπεδίωξεν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον καὶ εὔχεται νὰ τὸν εἶχον μιμηθῆ καὶ ἄλλα κόμματα. Ἀλλοίμονον ἐὰν καὶ ἄλλα κόμματα εἶχον μιμηθῆ αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται ἀπὸ ἀπόψεως καταλύσεως τῆς ὁμαλότητος, ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπρησμοῦ καὶ ἀναζωπυρώσεως τοῦ διχασμοῦ, ἀπὸ ἀπόψεως μισαλοδοξίας, ἀπὸ ἀπόψεως στερήσεως τοῦ ψωμιοῦ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας, ἀπὸ ἀπόψεως πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων καὶ ὅλων τῶν ἄλλων χειρισμῶν, τοὺς ὁποίους ἀποδέχεται ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλοίμονον ἐὰν τὸν ἐμιμοῦντο καὶ τὰ ἄλλα κόμματα, ὅπως θέλει νὰ τὸν μιμηθοῦν. Λέγει, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἁπλῶς Δημοκρατία εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ἀλλὰ κατάχρησις Δημοκρατίας. Νομίζω, ὅτι ἔκαμεν ἕνα πλεονασμὸν μιᾶς λέξεως. Δὲν ὑπάρχει Δημοκρατία, ὑπάρχει κατάχρησις. Ὑπάρχουν πολλαὶ καταχρήσεις. Ὑπάρχει ὄργιον καταχρήσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι αἱ ἐκδηλώσεις τῶν φοιτητῶν ὑπῆρξαν ἐκδηλώσεις ὕποπτοι καὶ λέγει ἐμβρόντητος, πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ φοιτηταὶ νὰ χρησιμοποιοῦν τὰ συνθήματα τῆς Δημοκρατίας, συνθήματα ἀναρχικὰ καὶ ἀνατρεπτικά; Μόνον ἡ νοοτροπία τῶν Μεντερέδων ἠμπορεῖ νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἀνατρεπτικὰ τὰ συνθήματα τῆς Δημοκρατίας. Τὰ συνθήματα αὐτὰ εἶναι συνθήματα ἐθνικά. Λέγει, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον του διὰ τοὺς φοιτητὰς ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ τὰς Συγκλήτους. Μάλιστα ἐκόπη καὶ μετάλλιον ἀνυπάρκτου νόμου διὰ νὰ τὸν παρασημοφορήσουν. Ἀλλὰ τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Παιδείαν τὸ δείχνουν οἱ ἀριθμοὶ καὶ τὰ κονδύλια τὰ ὁποῖα διατίθενται διὰ τὴν Παιδείαν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ ὀλιγώτερα ἀπὸ τὰ μυστικὰ κονδύλια τῶν παραπροϋπολογισμῶν τῆς Βασιλικῆς Προνοίας καὶ ἀπὸ ὅσα διατίθενται διὰ τὴν ἀστυνόμευσιν τῆς δημοσίας ζωῆς τῶν Ἑλλήνων καὶ ὅσα διατίθενται διὰ τὴν διαφήμισιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐνῷ δὲν ὑπάρχουν οὔτε αἴθουσαι διδασκαλίας, οὔτε ὄργανα λειτουργίας, οὔτε ἐργαστήρια καὶ οἱ φοιτηταὶ ἀναγκάζονται νὰ ἐκπατρισθοῦν καὶ νὰ πᾶνε εἰς ξένα Πανεπιστήμια μέχρι καὶ τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ὥστε τὸ ἐνδιαφέρον δὲν μετρεῖται ἀπὸ τὴν κολακείαν τῶν τελευταίων, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς εἴτε τοὺς θετικούς, εἴτε τοὺς ἀρνητικούς. Καὶ οἱ ἀριθμοὶ εἶναι συντριπτικοὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία παρημέλησε τὰ αἰτήματα τῆς Παιδείας καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ μέλλοντος τῆς σπουδαζούσης νεολαίας. Καὶ ἔτσι ὁ σπουδαστὴς πληρώνει ὑψηλὰ δίδακτρα καὶ ἐξέταστρα, πανάκριβα συγγράμματα, ἐνῷ διεκδικεῖ τὴν ἐκτύπωσίν των ἀπὸ τὸν Ο.Ε.Σ.Β., διαφθειρόμενος συγχρόνως, διότι βλέπει, ὅτι ἡ ἰδιοτέλεια εἶναι τὸ χαρακτηριστικὸν τῶν διδασκάλων ἀπὸ τοὺς ὁποίους προσδοκᾷ νὰ ὠφεληθῇ καὶ ὑπὸ ἔποψιν γνώσεων ἀλλὰ καὶ ἤθους. Βλέπει ὑπὸ συνθήκας ἐλλείψεως ὑποτροφιῶν, συσσιτίου καὶ ἄλλων, βλέπει, ὅτι ἡ ἀνωτέρα Παιδεία γίνεται προνόμιον τῶν δυναμένων νὰ πληρώσουν καὶ τῶν ὀλίγων καὶ στερεῖται τὸ Ἔθνος, ἡ παραγωγή, ἡ οἰκονομία, τὸ μέλλον τῆς χώρας ἀπὸ τὰ τάλαντα τὰ προερχόμενα ἀπὸ τὰς ἐκτεταμένας ἀπόρους τάξεις. Ὥστε ἂς μὴ διαπορῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διατὶ ἐχρησιμοποίησαν ὡς σύμβολον καὶ σύνθημα μαζὶ μὲ τὰς συγκεκριμένας ἐπὶ μέρους διεκδικήσεις καὶ τὴν διεκδίκησιν τῆς Δημοκρατίας, διότι ἔχει καταστῆ σαφές, ὅτι αἱ ἐπιθέσεις τῶν ἀστυνομικῶν διατάσσονται, καὶ διότι ἀρνεῖται ἡ ἀντιδραστικὴ Κυβέρνησις τὴν ἄσκησιν τῶν δημοκρατικῶν δικαιωμάτων εἰς τοὺς φοιτητὰς ἐπίτηδες, διὰ νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ νὰ διεκδικήσουν τὰ ζωτικὰ συμφέροντα τῆς μορφώσεώς των, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εὐτελῆ, ὅπως ἤθελε νὰ τὰ παραστήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Πέμπτον ἔτος φοιτήσεως ζητοῦν οἱ μαθηματικοί, διότι ἔχουν ἐπίγνωσιν τῆς σημερινῆς ἐξελίξεως τῆς ἐπιστήμης των καὶ δὲν ἐπαρκοῦν τέσσαρα ἔτη. Ὥστε δὲν εἶναι ἡ εὐτέλεια τὴν ὁποίαν ἠθέλησε καθυβρίζων τὴν νεολαίαν νὰ προσδώσῃ εἰς αὐτοὺς εἰς τὴν βάσιν τῶν αἰτημάτων τῆς σπουδαζούσης νεολαίας. Ἔτσι βλέποντας οἱ νέοι μας, ὅτι ὁ ἀγὼν διὰ τὰ συγκεκριμένα αἰτήματα πηγαίνει χέρι μὲ χέρι μὲ τὸν ἀγῶνα διὰ τὸ ψωμί του, διὰ τὴν Δημοκρατίαν, ἐχρησιμοποίησαν τὰ συνθήματα καὶ τῆς Δημοκρατίας καὶ κάτω οἱ Μεντερέδες καὶ ἔξω ἀπὸ τὸ σπίτι μας, συνθήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐξόχως δημοκρατικά. Θὰ ἤθελα, κύριοι, καίτοι νομίζω μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μὲ τὴν παρέμβασιν τὴν ὑβριστικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, νομίζω, ὅτι ὁμιλῶ εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων, θὰ ἤθελον νὰ ηὐχόμην νὰ μὴ τυφλώνωνται καὶ νὰ μὴ ζητοῦν νὰ δικαιολογήσουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δικαιολογίαν δὲν ἔχουν. Νὰ μὴ νομίσητε, ὅτι λύονται τὰ προβλήματα τῶν σπουδαστῶν μὲ τὴν ρετσινιὰ τῶν ξένων παρεμβάσεων. Διότι κοιτάξατε εἰς ὅλην τὴν ὑφήλιον τὶ γίνεται καὶ τί σημαίνει ὀργὴ τῆς σπουδαζούσης νεολαίας. Παρασύρει τὰ ἀντιδημοκρατικὰ καθεστῶτα εἰς τὴν συντριβήν. Ἀποβλέψατε εἰς τὴν ὁμόθυμον συμπαράστασιν τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἀνεξαρτήτως κοινωνικῆς τάξεως συμπαρίσταται καὶ ἐμψυχώνει τὴν νεολαίαν, διότι ἀγωνίζεται ἀγῶνα δίκαιον διὰ τὴν διεκδίκησιν τοῦ μέλλοντός του καὶ διὰ τὴν διεκδίκησιν καὶ προάσπισιν καὶ ἀποκατάστασιν τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§152Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, διότι προτίθεμαι νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ θέμα τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Διὰ τὸ θέμα ἀκριβῶς, διὰ τὸ ὁποῖον πολὺ ὀλίγον ὡμίλησαν οἱ προλαλήσαντες, ἐνῷ πάρα πολλὰ εἶπον δι’ ἄλλα θέματα. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν Προοδευτικῶν, δύο εἶναι τὰ κεφάλαια τῆς εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἓν ἀφορᾷ διὰ τὰ προηγηθέντα τῶν δραματικῶν γεγονότων καὶ τὸ ἄλλο ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην διὰ τὰ δραματικὰ γεγονότα. Καὶ διὰ μὲν τὰ προηγηθέντα τῶν δραματικῶν γεγονότων, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ πολὺ μακρὰ συζήτησις, ἀκόμη μακροτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ἀνεκίνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Διότι τότε θὰ ἐβλέπαμεν πράγματι, ὅτι ὑπάρχουν δύο κατηγορίαι θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τοὺς σπουδάζοντας νέους. Εἶναι μία κατηγορία βασικῶν γενικῶν ζητημάτων καὶ ἄλλη κατηγορία εἰδικωτέρων τοιούτων. Εἰς τὰ βασικὰ θέματα ἐπιθυμῶ νὰ μνημονεύσω, κατὰ τὴν κρίσιν μου, τὸ σημαντικώτερον, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον πράγματι ἀπασχολεῖ τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν καὶ τὸ ὁποῖον εἰς τὸ βάθος γίνεται ἀφορμὴ ὅλων τῶν μετὰ ταῦτα ἀναταραχῶν καὶ συνεπειῶν, εἶναι τὸ θέμα τῆς μεταπανεπιστημιακῆς ἀπασχολήσεώς των. Βεβαίως, δὲν εἶναι θέμα ποὺ ἐνδιαφέρει μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, χωρὶς νὰ παύῃ ἡ εὐθύνη του νὰ εἶναι μεγάλη. Ἀλλὰ εἶναι γενικὸν Κυβερνητικὸν θέμα, μεγάλης σημασίας, ὅπερ ἀποβαίνει κατὰ πολὺ σοβαρώτερον προκειμένου περὶ τῶν ἐπιστημόνων νέων, διότι ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι οἱ πνευματικοὶ προλετάριοι εἶναι οἱ περισσότερον ἐπικίνδυνοι διὰ τὸ καθεστώς. Ἐπιθυμῶ νὰ τὸ ἐπισημάνω αὐτὸ ἰδίως, διότι ἀπευθύνομαι πρὸς Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀπὸ 7ετίας κυβερνᾷ τὸν τόπον, συνεπῶς πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ἔχει ηὐξημένην εὐθύνην καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, οὔτε νὰ μελετᾷ, οὔτε νὰ συζητῇ. Ἔπρεπε νὰ ἔχῃ νὰ παρουσιάσῃ συγκεκριμένα καὶ σαφῆ ἀποτελέσματα. Δὲν θίγω εἰς τὰς λεπτομερείας τὸ ζήτημα, οὔτε ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν κατέβαλε προσπαθείας. Ἀλλὰ καὶ αἱ προσπάθειαι δὲν ἦσαν ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ γίνουν προγραμματισμέναι καὶ συντονισμέναι καὶ τὰ ἀποτελέσματα, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἀνάγκας. Τὰ εἰδικώτερα πάλιν θέματα ποὺ ἐνδιαφέρουν τοὺς σπουδαστὰς διακρίνονται εἰς ἄλλας κατηγορίας. Εἶναι θέματα τῶν Ἀνωτάτων Ἱδρυμάτων, τῶν Σχολῶν, τῶν φοιτητῶν καὶ τῶν συνδικαλιστικῶν ἐνδιαφερόντων τῶν φοιτητῶν. Θὰ κάμω ἤδη μικρὰν παρέκβασιν ἀπὸ τὸν σκελετὸν τῆς μικρᾶς μου ὁμιλίας, ἠναγκασμένος εἰς τοῦτο ἀπὸ ἀτυχῆ φράσιν ἢ ἀπὸ λάθος μνήμης τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, ἐπιθυμῶν νὰ μνημονεύσῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ ὅσα προσέφερεν εἰς τὰ Πανεπιστημιακὰ Ἱδρύματα, εἶπε μεγάλην φράσιν, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε τοιοῦτον προηγούμενον πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον προσφορᾶς. Διότι οὐδεμία Κυβέρνησις ἢ Ὑπουργὸς ἐνδιεφέρθη τόσον ὅσον ἡ Κυβέρνησίς του. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπερβολή. Ὑπάρχουν ἄπειρα παραδείγματα εἰς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ ἀπολογηθῶ διὰ τοὺς ἄλλους. Δύναμαι νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς μόνον, ὅτι κατὰ τὸ 1953, ὢν Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, συνοδευόμενος ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, ἐπεσκέφθην καὶ προήδρευσα τῆς συνεδριάσεως τῆς Συγκλήτου τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καὶ ἀπεδέχθην ὅλα τὰ οἰκονομικὰ αἰτήματά των. (Χειροκροτήματα). Μετάλλιον δὲν ἔλαβον ἀλλὰ ἀναγνώρισιν μοῦ ἔκαμον. Μετὰ ταῦτα ἐπεσκέφθην τὸ Πολυτεχνεῖον καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἀρωγή, ἡ ὁποία ἐγένετο τότε, ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπέτρεψε νὰ συμπληρωθοῦν τὰ κτίρια τοῦ Πολυτεχνείου, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἡμιτελῆ ἀπὸ τὴν τερματισθεῖσαν τότε εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ βοήθειαν τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ. Ἐκάλεσα εἰς τὴν οἰκίαν μου καὶ συνεδριάσαμεν μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ὑπηρεσίας, ἀφορμὴν λαβὼν ἀπὸ τοὺς σεισμοὺς τῆς Ἑπτανήσου καὶ τὴν ἀνάγκην νὰ προλάβωμεν τοὺς κινδύνους τοῦ Μουσείου τῆς Ὀλυμπίας. Πλεῖστοι ἐκ τῶν κυρίων αὐτῶν κατέχουν ἀκόμη ὑπευθύνους θέσεις καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μαρτυρήσουν, ὅτι ὅταν ἐζήτουν ἐλάχιστα χρήματα διὰ τὸ Μουσεῖον τῆς Ὀλυμπίας, προσεφέρθην ἐγὼ νὰ δώσω τὰ χρήματα διὰ τὴν πλέον δαπανηρὰν κατασκευήν, ἀρκεῖ νὰ γίνῃ κἄτι τὸ τέλειον καὶ προληφθῇ ἀσφαλῶς τὸ μέγα κακόν. Τοῦτο ἴσχυε καὶ δι’ ὅλην τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ὑπηρεσίαν. Τέλος εἰς τὴν οἰκίαν μου ἐκάλεσα τὸν Πρόεδρον τῆς Ἀκαδημίας καὶ ἀφοῦ προσέφερα ὅσην βοήθειαν μοῦ ἐζήτησε τότε ἡ Ἀκαδημία, προσέφερα καὶ κἄτι πάρα πάνω. Τοὺς ἔδωσα ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ ταχύτατα ἡ ἔκδοσις τοῦ λεξικοῦ καὶ ἡ ἔκδοσις τῶν μεταφράσεων τῆς Ἀκαδημίας καὶ ἐπὶ πλέον νὰ ἀναλάβῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὴν ἔκδοσιν τῶν στερεοτύπων ἐκδόσεων. Ἦτο τοῦτο μεγάλη βοήθεια διὰ τὴν πραγματοποίησιν ἔργου μεγίστης ἐθνικῆς σημασίας. Οἱ πνευματικοὶ θησαυροὶ τῆς Ἀρχαιότητος θὰ ἐτυπώνοντο ἐδῶ καὶ ὄχι ἀπὸ ξένα τυπογραφεῖα. Ἐπὶ πλέον θὰ εὕρισκον ἀπασχόλησιν καὶ Ἕλληνες ἐπιστήμοντες, φιλόλογοι καὶ ἄλλοι εἰδικοί. Ἀτυχῶς κατὰ δήλωσιν τοῦ Προέδρου, δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ἀποδεχθοῦν. Ἠναγκάσθην νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρέμβασιν ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου ἐφ’ ὅσον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατέστησε καὶ τὸν τόπον αὐτὸν καὶ τὸν χρόνον νὰ προσιδιάζῃ εἰς τὴν παρέκβασιν αὐτήν. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ συζητούμενον θέμα. Ἦτο πολὺ εὐχερὴς ἡ θέσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας νὰ μνημονεύσῃ ἔξαλλά τινα αἰτήματα τῶν ἑκάστοτε διαφόρων αἰτούντων, ἄλλοτε μὲν Θεολόγων, ἄλλοτε δὲ ἄλλων ἐνδιαφερομένων. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἴδιον τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν εἴτε ὅταν ἀτομικῶς ἀπευθύνωνται πρὸς τὸ Κράτος, εἴτε καὶ ὁμαδικῶς νὰ ζητοῦν πράγματι πάρα πολλά. Αὐτὴ εἶναι ἡ καλυτέρα ἀπόδειξις, ὅτι δὲν ἀπεκτήσαμεν χρηστὴν διοίκησιν καὶ Κράτος. Ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος καὶ αἱ ὑπηρεσίαι παζαρεύουν, ὁ πολίτης ἀμύνεται καὶ δι’ αὐτὸ ὁσάκις παρουσιασθῇ περίπτωσις ὅπου ὑπάρχει χρηστὴ διοίκησις, οἱ πολῖται ζητοῦν ὅσα πράγματα δικαιοῦνται. Συνεπῶς εἶναι γενικὸν φαινόμενον, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴμεθα ἐπιεικεῖς, διότι τὸ παράδειγμα, ἀτυχῶς, εἰς τὸ παζάρευμα αὐτό, τὸ δίδει τὸ Κράτος. Ζητοῦν οἱ πολῖται πολλά, μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ κερδίσουν ὀλίγα. Ἐπὶ πλέον, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι εἴμεθα ἄδικοι νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ὅλα τὰ αἰτήματα δὲν εἶναι ἀξιόλογα ἢ ὅτι δὲν προϋπῆρχον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ σήμερον καὶ χθές, ἀνεκοίνωσεν, ὅτι θέματα ὅπως ἡ ἱκανοποίησις τοῦ αἰτήματος τῶν φυσικομαθηματικῶν ἀπὸ τὸν Ο.Τ.Ε., τοῦ αἰτήματος τῆς βελτιώσεως τῶν συσσιτίων ἤδη ἐλύθησαν. Ὑπάρχει ἀκόμη ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ γίνῃ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ ὡρισμένα ἄλλα θέματα. Ὅλα αὐτὰ ἀποδεικνύουν, ὅτι καὶ ὑπῆρχον σοβαρὰ θέματα καὶ ὑπάρχουν. Καὶ ἐδῶ εἶναι βαρεῖα ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Διότι δὲν ἔπρεπε νὰ σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις πῶς θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀνώμαλον αὐτὴν κατάστασιν, ἀλλὰ νὰ τὴν προλάβῃ. Διότι τὸ χαρακτηριστικὸν ἑνὸς ἱκανοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι τὸ προβλέπειν. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ θέματα τὰ πρὸ τῶν γεγονότων, εἰς μίαν ψύχραιμον καὶ ἀντικειμενικὴν ἀνάλυσιν περὶ τοῦ τί προηγήθη διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ γεγονότα. Ἐπιθυμῶ ἤδη, κ. Πρόεδρε, νὰ προβῶ εἰς μίαν ἐξήγησιν μὲ δύο σκέλη. Τὸ ἓν σκέλος ἀφορᾷ τὸ ἑξῆς: Ὅτι σπανίως πρέπει ὁ πολίτης καὶ ἐπὶ πλέον ὁ κατέχων κυβερνητικὸν ἀξίωμα νὰ κρίνῃ μὲ δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Ὑπάρχει ὅμως περίπτωσις ποὺ ἐπιβάλλεται. Καὶ ἡ περίπτωσις αὐτὴ εἶναι ἡ συγκεκριμένη νὰ κρίνωμεν μὲ ἄλλα μέτρα καὶ μὲ ἄλλα σταθμά. Εἶναι ὑποχρεωμένη καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ κοινὴ γνώμη νὰ κρίνῃ τὴν οἱανδήποτε δρᾶσιν τοῦ νέου φοιτητοῦ καὶ σπουδαστοῦ μὲ ἄλλα μέτρα καὶ ἄλλα σταθμὰ ἀπὸ τὴν οἱανδήποτε ἀντίδρασιν ἢ δρᾶσιν τοῦ ἀστυνομικοῦ ὀργάνου. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι εἶναι ἴδιον τῶν νέων ἀνθρώπων καὶ ζωηρότεροι νὰ εἶναι καὶ ὀλιγωτέραν συναίσθησιν τῆς εὐθύνης νὰ ἔχουν, ηὐξημένην αὐτοπεποίθησιν καὶ τάσιν εἰς ὑπερβολήν, ἐνίοτε δὲ νὰ θεωροῦν, ὅτι εἶναι συνυφασμένη ἡ τύχη τῶν ἐλευθεριῶν καὶ τῆς Δημοκρατίας μὲ τὸν ἰδικόν των ρόλον. Αὐτὸ τὸ γνωρίζομεν, ἀλλὰ γνωρίζομεν ἐπίσης, ὅτι ἡ Ἀστυνομία Πόλεων, τὴν ὁποίαν τιμῶμεν καὶ ἡ ὁποία ἀναμφιβόλως ἱδρύθη διὰ νὰ εἶναι Σῶμα πολιτισμένον, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἐπιδεικνύῃ καὶ ψυχραιμίαν ὡς πρὸς τὴν ἀντιμετώπισιν προβλημάτων καὶ πολιτισμένον τρόπον ἀντιμετωπίσεως αὐτῶν. Λυποῦμαι ποὺ τὸ λέγω, ἀλλὰ καὶ ἡ ψυχραιμία ἐξέλιπε καὶ ἡ ἀντιμετώπισις ἐγένετο κατὰ βάρβαρον καὶ ἀπαράδεκτον τρόπον. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν). Τὸ λέγω αὐτὸ μετὰ βαθείας μου λύπης, διότι καὶ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν ἀνήκει εἰς τὴν παμψηφίαν τῶν Ἑλλήνων, ἡ ὁποία τιμᾷ τὰ Ἀστυνομικὰ Σώματα, ἀλλὰ καὶ τονίζει τὰς τοιαύτας βαρβάρους πράξεις των, ἵνα τοῦτο ἀποτελέσῃ δίδαγμα διὰ τὸ παρὸν καὶ ἐκλείψει ὁ κίνδυνος νὰ ἀποτελέσῃ κακὸν προηγούμενον διὰ τὸ μέλλον. Μετὰ τὴν ἐξήγησιν αὐτήν, ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο σκέλος, ὅτι δηλαδὴ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν θεωρεῖ ἐντελῶς ἀπαράδεκτον τὴν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἄμεσον ἢ ἔμμεσον σύνδεσιν οἱουδήποτε αἰτήματος σπουδαστοῦ μὲ κομματικὰ ἢ πολιτικὰ ἐλατήρια. Καὶ οἱ Ἕλληνες σπουδασταὶ πρέπει νὰ ἔχουν τὰ φρονήματά των. Ἐγὼ δὲ εἶμαι ὑπερήφανος, ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, λέγων, ὅτι τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν ἔχει συνείδησιν, ὅτι διαθέτει νέους, οἱ ὁποῖοι ἐνσυνειδήτως εἶναι Προοδευτικοί, ἀλλὰ κατέχοντες συνδικαλιστικὰς θέσεις, γνωρίζουν κάλλιστα νὰ περιορίζωνται ἐντὸς τῆς αἰθούσης, εἰς τὴν ὁποίαν συζητοῦν συνδικαλιστικὰ ζητήματα, μακρὰν ἀπὸ οἱονδήποτε πολιτικὸν ἐλατήριον ἢ πολιτικὴν σκέψιν. Ἐὰν κληθοῦν εἰς πολιτικοὺς ἀγῶνας, θὰ κληθοῦν ἀπὸ τὸν ἡγέτην των καὶ ὄχι ἐκεῖνοι θὰ κάμουν μόνοι των πολιτικοὺς ἀγῶνας. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὅλα τὰ κόμματα κάμνουν αὐτὴν τὴν διαστολήν, τὴν ὁποίαν κάμνω ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι ἐὰν δὲν εἶχον τὴν πεποίθησιν αὐτήν, θὰ ἦσαν πολὺ ἀφελῆ νὰ δώσουν ἐπιχειρήματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ συνέχεε τὸν ὡραῖον ἀγῶνα τῶν φοιτητῶν μὲ ἀπαράδεκτα πολιτικὰ ἐλατήρια. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν βεβαίως ἐκφράζει τὴν βαθεῖαν του θλῖψιν δι’ ὅσα γεγονότα συνέβησαν καὶ προχθὲς καὶ σήμερον. Καταδικάζει καὶ θεωρεῖ, ὅτι ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει καὶ ὑπάρχει σημαντική. Διακρίνει δι’ ὅσας παρεκβάσεις ἐγένοντο ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀφεώρουν παραβίασιν τοῦ ἀσύλου καὶ δὲν ἐπιδεικνύει ἔναντι αὐτῶν καμμίαν ἐπιείκειαν ἀπὸ ὅσας ἐγένοντο, ἐκτὸς τοῦ πανεπιστημιακοῦ ἀσύλου. Ἐκεῖ δέχεται τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ἐλλείψεως ψυχραιμίας καὶ χρησιμοποιήσεως ἑκάστοτε βαρβάρων τρόπων καταστολῆς ἀπαραδέκτων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ἐπίσης, τονίζω, ὅτι ὑπῆρξαν λάθος αἱ σπασμωδικαὶ ἐνέργειαι, ὅπως τοῦ κλεισίματος τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἡ ἀπαγόρευσις συγκεντρώσεως. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν πιστεύει, ὅτι δὲν ὑπάρχει καλλίτερος τρόπος προστασίας τῆς Δημοκρατίας, παρὰ τὸ νὰ ἀφίνωνται συνεχῶς διέξοδοι καὶ δικλεῖδες ἀσφαλείας. Ὅπως ἡ σημερινή, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, συζήτησις ὠφέλησεν, ἐνῷ θὰ ἔβλαπτεν ἐὰν δὲν ἐγίνετο, τοιουτοτρόπως καὶ ἡ ἐλευθερία εἰς τοὺς σπουδαστὰς ἀποκλείει συγκεχυμένας καταστάσεις. Οἱ σπουδασταί, οἱ ὁποῖοι κάμνουν μίαν, δύο ἢ τρεῖς συγκεντρώσεις ξεσποῦν, λέγουν τὰ βάσανά των, ἀναπτύσσουν τὰς αἰτιάσεις των καὶ δὲν εἶναι διατεθειμένοι νὰ συνωμοτήσουν. Ἐπὶ πλέον, καὶ ἐὰν ὑπάρχουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἤθελον τυχὸν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὰς ἁγνὰς προθέσεις τῶν σπουδαστῶν διὰ τῶν δημοσίων ἐμφανίσεων καὶ συγκεντρώσεων, θᾶττον ἢ βράδιον, θὰ ἀποκαλυφθοῦν καὶ τότε αὐτομάτως χωρίζονται τὰ ἐρίφια τῶν προβάτων. Διότι οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθήσῃ φοιτητὰς παρεκτρεπομένους τῆς ἀποστολῆς των. Μετὰ τὴν καταδίκην αὐτήν, μὲ ὅλας τὰς διαπιστώσεις ἐπὶ τῶν ὅσων συνέβησαν, μετὰ ταῦτα, λόγῳ τῆς ἀπαγορεύσεως, ἔρχομαι καὶ ἐγὼ νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν συμπαρίσταται ἀπολύτως εἰς τοὺς ἀγῶνας τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας διὰ τὴν διεκδίκησιν ὅσων εὐλόγων αἰτημάτων ἔχει καὶ ταυτοχρόνως, ὅτι συμπαρίσταται καὶ συμπολεμᾷ μαζί της διὰ τὴν προάσπισιν τῶν ἀκαδημαϊκῶν ἐλευθεριῶν τῶν νέων καὶ τῶν ἀκαδημαϊκῶν των δικαιωμάτων. (Χειροκροτήματα).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἔχει τὸν λόγον.

§154Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν φίλον κ. ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, διὰ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κυμαίνεται μεταξὺ δύο ἀναγκῶν, τῆς ἀνάγκης νὰ δηλώσῃ, ὅτι ὑπῆρξαν ἐκ μέρους τῶν φοιτητῶν ὑπερβολαὶ καὶ τῆς ἀνάγκης νὰ μὴ ἀποδοκιμάσῃ τοὺς ἰδικούς του ὀπαδούς, ἐκλεκτοὺς πράγματι νέους, οἱ ὁποῖοι ὅμως καὶ αὐτοὶ καὶ εἰς τὰς ὕβρεις καὶ εἰς τὰς ταραχὰς συνείργησαν καὶ συνειργάσθησαν μὲ τὴν ὑπερβολήν. Νομίζω, ὅτι αἱ πληροφορίαι του εἶναι ἐσφαλμέναι ὅταν ὑποστηρίζῃ, ὅτι ὑπῆρξε παραβίασις τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ ἀσύλου. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ ἀσύλου εἶναι πολὺ ἀμβλεῖα πλέον. Δὲν εἶναι τὸ ἄσυλον κἄτι, τὸ ὁποῖον εἰς ἐποχὴν ἄλλην ἀπετέλει τὸ καταφύγιον, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἄλλα ἦσαν τὰ προβλήματα, ἄλλης μορφῆς τὰ καθεστῶτα καὶ δὲν ὑπῆρχεν ἡ λαϊκὴ ψῆφος, ἡ ὁποία ἔλυε τὰ ζητήματα. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἤντλησα, εἶναι, ὅτι κανεὶς ἀστυνομικὸς δὲν διῆλθε τὰς σιδηρᾶς θύρας τοῦ Πανεπιστημίου.

§155Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Παρεβιάσθη. Νὰ εἶσθε εἰλικρινής.

§156Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Δὲν ἤμην παρών, ἀλλὰ ὅσους ἠρώτησα μὲ ἐβεβαίωσαν, ὅτι τὰ μὲν περὶ εἰσόδου εἰς τὴν αἴθουσαν τελετῶν εἶναι ψευδῆ, τὰ δὲ.....

§157Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ συγκεκριμένης παραβιάσεως, Εἶπον, ὅτι παρεβιάσθη τὸ ἄσυλον. Ἄσυλον δὲν εἶναι μόνον ἡ αἴθουσα. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς διῆλθον τὴν κυρίαν εἴσοδον παρεβιάσθη τὸ ἄσυλον. Ἡ πληροφορία ἡ ἰδική μου εἶναι αὐτή. Τὰ περὶ αἰθούσης τελετῶν κλπ. δὲν τὰ εἶπον ἐγώ.

§158Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Αἱ πληροφορίαι μου εἶναι, ὅτι δὲν ἐπέρασαν τὴν σιδηρᾶν θύραν. Τὰ περὶ αἰθούσης τελετῶν ἐλέχθησαν προχθὲς ἐδῶ ἀπὸ βουλευτὴν τῶν Προοδευτικῶν καὶ μὲ κατέπληξαν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶ τὸ πρᾶγμα. Δὲν τὸ κάμνω διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀστυνομίαν, εἶναι δυνατὸν πάντοτε νὰ γίνουν ὑπερβολαὶ ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς, ἀλλὰ ὑποστηρίζω, ὅτι βάσει προσωπικῆς ἐρεύνης ὅπου ἔκαμα, διεπίστωσα, ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν συνέβη.

§159ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§160Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Γνωρίζετε, ὅτι ἡ συζήτησις ἀπόψε, ὡς συζήτησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, γίνεται μεταξὺ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων καὶ Ὑπουργοῦ, συνεπῶς, ἂς μὴ ζητοῦν τὸν λόγον ἢ διακόπτουν οἱ ἄλλοι ἀγαπητοὶ συνάδελφοι. Συνεχίζω καὶ λέγω, ὅτι ὑπῆρξεν ἄδικος ἡ κατηγορία τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ὁ καλὸς Ὑπουργὸς εἶναι ἐκεῖνος ποὺ προβλέπει. Δὲν διεκδικῶ τὸ εὔσημον αὐτό. Πιστεύω, ὅμως, ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα, ὅσα ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζω τὰ ἀντιμετώπισα. Ἄλλοτε μὲ ἀπόλυτον ἄρνησιν, διότι ὑπάρχουν θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιμένω, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἄρνησις. Τροποποίησις τῆς νομοθεσίας π.χ. ποὺ ζητοῦν διὰ νὰ περνοῦν τὰ ἔτη χωρὶς ἐξετάσεις, ἢ ἄλλα συναφῆ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζουν, δὲν θὰ γίνουν δεκτά. Τὰ ἄλλα αἰτήματα τῶν φοιτητῶν, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν ἀπὸ μίαν πανεπιστημιακὴν πρόνοιαν, διότι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, κατήντησεν, ὅταν τὸ Πανεπιστήμιον δὲν κάμνῃ κἄτι, νὰ ἔρχωνται εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ νὰ ζητοῦν νὰ κάμῃ ἐκεῖνος ὅ,τι ἀρνεῖται τὸ Πανεπιστήμιον. Ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον λέγουν εἰς τοὺς φοιτητάς, πηγαίνετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐκεῖ γίνονται οἱ νόμοι. Δι’ αὐτὸ ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς σχολάς, καὶ τὸ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον, νὰ κάμουν εἰδικοὺς ὀργανισμούς, διὰ κάθε σχολήν, ὥστε τὰ δευτερεύοντα ζητήματα νὰ λύωνται εὐκολώτερα καὶ ταχύτερα, χωρὶς ἀνάμιξιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὰς διαφόρους σχολάς. Διότι κατὰ τὴν διαδρομὴν ἀπὸ τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, οἱ πέντε ἐνδιαφερόμενοι φοιτηταὶ γίνονται εἴκοσι πέντε, διότι προστίθενται καὶ ἄλλοι, ἄλλοι γιὰ τὸ μποῦγιο, ἄλλοι, διότι εἶναι φίλοι των. Εἶναι μία ψυχολογία, τὴν ὁποίαν ἀνελύσατε. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις καὶ εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν δὲν πταίει μόνον ἡ Κυβέρνησις, διότι τὰ πολιτικά μας ἤθη εἶναι γνωστά, δὲν εἶναι μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ρυθμίζει τὰς λεπτομερείας. Εἰς τὰς λεπτομερείας κυβερνᾷ, φίλτατε κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ἡ πολιτικὴ τάξις, ὅλοι μας, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν τοὺς φίλους μας καὶ οἱ ὁποῖοι χαριζόμεθα ὁ ἕνας πρὸς τὸν ἄλλον, ὄχι ἐπὶ κακῷ, καθόλου ἐπὶ κακῷ. Ἐπὶ καλῷ, ἀναμφισβητήτως, ἀλλὰ τὸ καλὸν ὁδηγεῖ πολλάκις τὰ πράγματα, δημιουργοῦν εἰς κλονισμὸν τῶν θεσμῶν. Σεῖς ἔχετε πάει εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἔχετε ἰδῆ εἰς κανὲν Ὑπουργεῖον νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ὀχλοβοή, αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς ὁ ἀπερίγραπτος, ὁ ὁποῖος παρατηρεῖται ὅλας τὰς ἡμέρας, εἴτε ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος εἴτε δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὰ ἰδικά μας Ὑπουργεῖα;

§161Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐκάματε ἀνάλυσιν ἀκαδημαϊκήν, ἀλλὰ διακρίνεσθε καὶ σεῖς ὅπως καὶ ἐγὼ ἐπὶ ρεαλισμῷ. Διατὶ δὲν λέγετε, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὁσάκις εἴχομεν χρηστὴν διοίκησιν, συνέβη αὐτὸ ποὺ λέγετε διὰ τὴν Ἀγγλίαν καὶ ὁσάκις δὲν εἴχομεν χρηστὴν διοίκησιν, δὲν συνέβη.

§162Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Δὲν συνέβη γενικῶς σχεδόν, ποτὲ ἐδῶ, μέ τινας ἐξαιρέσεις. Συμβαίνει εἰς ὡρισμένα Ὑπουργεῖα, συνέβη π.χ. εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας, διότι εἶσθε εἰς τὴν οὐσίαν Ἀντιπρόεδρος, συμβαίνει τώρα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν συνέβη οὔτε ἐπὶ τῶν ἰδικῶν σας ἡμερῶν δὲν συνέβη εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα.

§163Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ ἐπικαλεσθῶ κἄτι ποὺ συνέβη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μου, τὸ ἐπικαλοῦμαι. Σεῖς ἤδη τὸ εἴπατε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον μου καὶ σᾶς εὐχαριστῶ. Ἡ ἰδική μου ὅμως πρόθεσις ἦτο ἄλλη, νὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν περίοδον 1910–1914, τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἡ ὁποία ὄχι μόνον εἶναι ὑποδειγματική, ἀλλὰ ἐδημιούργησε τὰς βάσεις τῆς Δημοσιοϋπαλληλίας, ἡ ὁποία ἐπέτρεψεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπανδρώσῃ εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν τὰς ὑπηρεσίας καὶ νὰ προκαλέσῃ ἡ ἐπάνδρωσις ἐκείνη τὸν δημόσιον ἔπαινον τοῦ Λόϋδ Τζώρτζ. Ὅταν ὑπάρχῃ χρηστὴ διοίκησις ὅλα πηγαίνουν καλά. Τὸ πᾶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν διοίκησιν. Ἐγὼ πάντως ἄλλο ζήτημα ἔθεσα. Κυβέρνησις ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὡρισμένα θέματα ἠμποροῦσε νὰ τὰ ἔχῃ ἀντιμετωπίσει προγραμματικά. Ἐὰν εἶσθε σεῖς ἑπτὰ μῆνες Ὑπουργὸς ἢ ἑπτὰ ἑβδομάδες δὲν ἔχει σημασίαν, διότι δὲν εἶπον, ὅτι σεῖς ἔχετε ὅλην τὴν εὐθύνην, ἀντιθέτως, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου εἶπον, ὅτι τὸ θέμα ποὺ θὰ θίξω εἶναι εὐρύτερον, κοινωνικὸν θέμα ποὺ ἀφορᾷ τὸ σύνολον τῶν Ἑλλήνων, ἀφορᾷ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι τὸ ἄλυτον πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος μέχρι σήμερον, Καὶ λέγων ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν, φυσικὰ συμπεριλαμβάνω καθ’ ὅσον μὲ ἀφορᾷ καὶ τὸν ἑαυτόν μου.

§164Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Λυποῦμαι, διότι σᾶς ἠνάγκασα νὰ κάμετε δευτέραν ἀγόρευσιν. Συμφωνῶ εἰς αὐτὸ ποὺ εἴπατε, ἀλλ’ ἡ χρηστὴ διοίκησις τοῦ 1912–1914, ἂς κάμω αὐτὴν τὴν μικρὰν παρέκβασιν.....

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον, διαφωνεῖ εἰς αὐτό.

§166Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Ἡ μικρὰ αὐτὴ παρέκβασις, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω εἶναι ἡ ἑξῆς: Τότε δὲν εἶχεν ἐφευρεθῆ ἡ ἀναλογικὴ μὲ τοὺς σταυρούς. (Χειροκροτήματα). Εἶπον, ὅτι κυμαίνεσθε μεταξὺ δύο αἰσθημάτων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς τὸ βάθος πιστεύετε, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσῃ ἡ ἀναταραχή. Δὲν φθάνει ὅμως νὰ λέγητε, ὅτι δὲν θέλομεν τὴν πολιτικὴν ἐκμετάλλευσιν. Πρέπει νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ βοηθήσητε. Κάθε ἕνας, μένει μὲ τὰς ἀπόψεις του. Οἱ φοιτηταί, ὅτι τοὺς κακοποίησαν, οἱ ἄλλοι, ὅτι ἔκαμαν τὸ καθῆκον των. Ἂς σταματήσῃ αὐτὴ ἡ διαταραχή, ἡ ὁποία εἶναι ἄνευ περιεχομένου καὶ οὔτε πρόκειται νὰ καταλήξῃ πουθενά. Ρεαλιστὴς σεῖς, τὸ γνωρίζετε καλύτερα ἀπὸ μένα.

§167Η. ΗΛΙΟΥ. Δι’ αὐτὸ κλείσατε τὸ Πανεπιστήμιον;

§168Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Κύριε Ἠλιοῦ, δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ σᾶς ἀπαντήσω ὕστερα ἀπὸ τὰς προσωπικὰς ὕβρεις ἐναντίον μου. (Θόρυβος).

§169Η. ΗΛΙΟΥ. Πολὺ ὑψηλὰ πήρατε τὸν ἀμανέ.

§170Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Πολὺ ὑψηλά, διότι ὑπάρχουν πράγματα εἰς τὸ παρελθόν, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τὰ ἐκτιμήσητε.

§171Η. ΗΛΙΟΥ. Εἰσάγετε ἤθη ἀπαράδεκτα. Δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ περιφρονῆτε μίαν μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὔτε τὸ γυρεύατε.

§172Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, δὲν δέχομαι διακοπὴν ἀπὸ τὸν κ. Ἠλιοῦ, ὁμιλῶ μὲ τὸν κ. Μαρκεζίνην.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀλίγη οἰκονομία, διότι θὰ μὲ κάμετε νὰ μετανοήσω, διότι ἔγινε μία συζήτησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§174Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐλπίζω, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ μοῦ δώσῃ ἄλλην ἀφορμήν, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δευτερολογήσω. Ἐμνημόνευσε τοὺς νέους μας εἰς τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἔχω ἰδιαιτέραν ἀδυναμίαν. Τὸν διέκοψα, διότι δὲν ἔχει καλὰς πληροφορίας. Οἱ ἰδικοί μας εἶναι εὐπρεπέστατοι καὶ οὐδέποτε μεταχειρίζονται ὑβριστικὰς ἐκφράσεις. Λέγω, λοιπόν, τοῦτο. Ἐὰν ἐκάματε ἐπιμελῆ ἔρευναν θὰ ἐβλέπατε, ὅτι ὄχι μόνον ἐγὼ προσωπικῶς καὶ τὸ Κόμμα μου, ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ ἐπηρεάσουν ἐπιδιώκουν πράγματι οἱ σπουδασταὶ νὰ μὴ ἀναμιγνύουν οἱονδήποτε πολιτικὸν θέμα μὲ τὰ αἰτήματα τὰ φοιτητικά. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν διεπίστωσα ἀνάμιξιν τοιαύτην τοὐλάχιστον μέχρι τῆς Τετάρτης. Δὲν ἄκουσα πολιτικὰ συνθήματα. Ἀπὸ χθὲς ἠμπορεῖ νὰ ἔγιναν, μέχρι τῆς Τετάρτης ὅμως ὄχι.

§175Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). «Δημοκρατία», «Μεντερέδες», τί εἶναι αὐτά;

§176Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀκούσατε, κ. Ὑπουργέ, ἡ λέξις Δημοκρατία, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ ἐνόχλησιν. Ἐγὼ σᾶς εἶπον τί γνωρίζω καὶ θέλω νὰ τὰ δεχθῆτε, ὅπως ἐγὼ δέχομαι αὐτά, τὰ ὁποῖα σεῖς βεβαιώνετε. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου σημείου ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Προκειμένου νὰ λέγετε διὰ τὰ ἄλλα κόμματα, ὅτι ἀναμιγνύονται, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, νὰ προσέξῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ θέλῃ νὰ παρεμβαίνῃ αὐτὴ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ὅσον ἀφορᾷ τὰ συνδικαλιστικὰ ζητήματα. Προσέξατε, διότι ἂν θέλετε νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ πολὺ μακρὰ συζήτησις, εἴτε σήμερον εἴτε ἄλλοτε. Καὶ καλύτερον νὰ μὴ γίνῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις. Ἐὰν θέλετε νὰ μὴ ἔχωμεν καμμίαν ἀνάμιξιν, νὰ μὴ ἔχωμεν. Ἀλλὰ νὰ μὴ ἔχῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Καλύτερον νὰ σταματήσητε μέχρις ἐδῶ τὸν λόγον σας.

§177Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὁμιλῶ καὶ σεῖς μὲ διακόπτετε, ἂς τελειώσωμεν αὐτὴν τὴν συζήτησιν. Ἠμποροῦμεν καὶ ἄλλοτε νὰ τὴν κάμωμεν. Θέλω νὰ τελειώσω ἐπὶ ἑνὸς θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου συμφωνοῦμεν καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ὡμίλησα. Ὅλα τὰ ἄλλα ἦσαν πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐμπῆκαν ἐν τῷ μεταξύ, διότι ἐδημιουργήθη ἐκ τῶν ὑστέρων αὐτὴ ἡ ἀτμοσφαῖρα τῆς συζητήσεως, τοῦ διαλόγου μεταξύ μας, διὰ τὸν ὁποῖον ἄλλωστε εἶμαι πολὺ εὐχαριστημένος. Ἔχετε δίκαιον νὰ λέγετε, ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς ἀνεργίας τῶν νέων εἶναι μεγάλο. Ἀλλὰ ἔχετε ἄδικον νὰ κατηγορῆτε τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν τὸ ἔλυσε, τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν ἔχω εὐθύνην, διότι δὲν ἤμην κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ διότι δὲν εἶχον τοιαύτην θέσιν ὥστε νὰ ἠμπορῶ νὰ ἐπιδράσω. Διὰ τοῦτο δὲ θέλω νὰ μὲ πιστεύσητε ὅταν τὴν ὑποστηρίζω. Ἔχετε ἄδικον κατηγοροῦντες τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ πρόβλημα εἶναι πάρα πολὺ μεγάλο καὶ πάρα πολὺ σοβαρὸν καὶ νομίζω, ὅτι δι’ αὐτὸ καὶ μόνον τὸ θέμα θὰ ἤξιζε νὰ συνεργασθῶμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, σεῖς ὡς Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡμεῖς ὡς Κυβέρνησις.

§178Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν φέρω ἀντίρρησιν.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητεῖται ἡ περὶ Τουρισμοῦ ἐπερώτησις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ε. Ζαννῆς. Ἐπειδὴ ἡ Βουλή, εἶναι καταπεπονημένη καὶ διὰ νὰ μὴ καταποντισθῇ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ζαννῆ, ἔπειτα ἀπὸ τοὺς ἐκφωνηθέντας λόγους, δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην καὶ νὰ ὁμιλήσῃ οὕτω πρῶτος ὁ κ. Ζαννῆς;

§180ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§182ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.10′ μ.μ.)