1962.04.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59η

Τετάρτη 4 Ἀπριλίου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ντάγγας ζητεῖ δίμηνον ἄδειαν προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Φράγκος ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Φιλιππίδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Α. ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Πασαλίδης, Γ. Αὐγερόπουλος, Η. Ἠλιοῦ, Ι. Εὐαγγελίδης, Β. Ἐφραιμίδης, Σ. Ἡλιόπουλος, Δ. Κελτεμλίδης, Η. Μπρεδήμας, Ν. Κιτσίκης, Ε. Μπενᾶ, Α. Μπριλλάκης, Ι. Παπαδημητρίου, Μ. Σβώλου, Γ. Λαμπράκης, Γ. Στεργίου, Α. Φωτήλας, Κ. Χιωτάκης, Θ. Γιαννόπουλος, Λ. Κύρκος, Θ. Παππᾶς, Γ. Τσαρουχᾶς, Α. Γιάννου, Ν. Τσόχας καὶ Γ. Σακελλάρης, καταθέτουσι προτάσεις νόμων 1) «περὶ καταργήσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς Διοικητικῆς Ἐκτοπίσεως», 2) «περὶ κηρύξεως τῆς λήξεως τῆς ἀνταρσίας», 3) «περὶ καταργήσεως τῶν ἐκτάκτων μέτρων, ἀμνηστεύσεως ἀδικημάτων καὶ ἄρσεως τῶν συνεπειῶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἐκτάκτων μέτρων καὶ 4) «περὶ ἀπολύσεως καταδίκων ὑπὸ ὅρον». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, Ν. Ἔξαρχος, Ι. Τούμπας, Γ. Μεταξᾶς, Δ. Ρώμας, Μ. Μυριδάκης καὶ Σ. Παπαδάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῆς παραγράφου αʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 3966)1959 καὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Ν. Δ. 10)16 Σεπτεμβρίου 1926 κ.λ.π. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Κ. Ν. 4952)1931 «περὶ ὀργανώσεως τῆς Κεντρικῆς Πρεσβευτικῆς καὶ Προξενικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου κ.λ.π.». Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 14770) 23.3.1962 ἐγγράφου διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ προσηρτημένης Ποινικῆς Δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Παπαδοπούλου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 20721) 22.3.62 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Μπακλατζῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 14771) 22.3.1962 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἐμμ. Μπακλατζῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 14096) 22.3.1962 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Δημ. Παπαμιχαλοπούλου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 23002) 22.3.1962 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Κύρκου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 20137) 22.3.1962 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη καὶ Ι. Παπαδημητρίου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 20404) 23.3.1962 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Λαρίσης μετὰ τῆς προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Χρήστου Γραμματίδου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 20405) 22.3.1962 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Πασαλίδη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 17071) 23.3.1962 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Μπαλτατζῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11709) 22.3.1962 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς προσηρτημένης ποινικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Μπρεδήμα, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Σταμάτης καὶ Κ. Τρικούπης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου καὶ τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένων διὰ θλιβερὰ γεγονότα λαβόντα χώραν κατὰ τὸν ἀγῶνα Ὀλυμπιακοῦ Χαλκίδος καὶ Παναιτωλικοῦ ὑπαιτιότητι διαιτητοῦ ἀγῶνος καὶ αἰτούντων τιμωρίαν διαιτητοῦ καὶ ἐπανάληψιν τοῦ ἀγῶνος. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Συνομοσπονδίας Παντοπωλῶν Ἑλλάδος, αἰτουμένης ἐξυγίανσιν τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Φ. Ζαΐμης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ζαρούπλας Νομοῦ Ἀχαΐας, αἰτουμένης, ὅπως ἐξακολουθῇ καταβαλλόμενος ὑπὲρ τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος ὁ φόρος 2% ἐπὶ τῶν εἰς τὴν περιφέρειαν παραγομένων δασικῶν προϊόντων τοῦ Δημοσίου. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Θ. Ἀνδρεάδης, διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ ἄμεσον καθορισμὸν τιμῆς ἀσφαλείας καπνῶν βάσει διεθνοῦς τιμῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Δούκας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀποκλεισθέντων ἐκ τῆς ἐφ’ ἅπαξ ἀποζημιώσεως καπνεργατῶν Ξάνθης, διαμαρτυρομένων διὰ τὸν ἀποκλεισμόν των ἐκ τῆς ἀποζημιώσεως κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Αὐγερόπουλος καὶ Ι. Εὐαγγελίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν ἐξορίστων Ἁγίου Εὐστρατίου, διαμαρτυρομένων δι’ ἐπανεκτόπισιν Ἀγγ. Βελώνη κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Καλαμάτας, αἰτουμένου χορήγησιν οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν κτιριακῶν ἐγκαταστάσεων τῆς Τεχνικῆς Σχολῆς Παπαφλέσσα. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Κάβδας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐθνικοῦ Ὀργανισμοῦ Πολεμιστῶν Δράμας Ν. 751 καὶ 1836, αἰτουμένου ἀγροτικὴν καὶ στεγαστικὴν ἀποκατάστασιν. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Λ. Λαδᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Κοζάνης, διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην κατάργησιν Διαρκοῦς Στρατοδικείου Κοζάνης. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων, ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, αἰτουμένων, ὅπως ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον τῆς προωθήσεως εἰς τὸν 9ον βαθμὸν καὶ εἰς τοὺς ἐξελθόντας ὑπαλλήλους πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ ὡς ἄνω μέτρου. Οἱ ἀγροφύλακες περιοχῆς Ἀγρονομείου Ἡρακλείου Κρήτης, αἰτοῦσιν ἰατροφαρμακευτικὴν περίθαλψιν οἰκογενειῶν των κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Τσαρουχᾶς, Α. Κελτεμλίδης καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἐπιτροπῆς Ε.Δ.Α., διαμαρτυρομένης διὰ τὴν σύλληψιν καὶ τὴν ἀπειλουμένην ἐπανεκτόπισιν τοῦ βαρέως ἀσθενοῦντος Ἀποστόλου Νικολαΐδη κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κ. Ράλλης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐξωραϊστικοῦ καὶ Φιλανθρωπικοῦ Συλλόγου «ὁ Ἅγ. Δημήτριος» Μπουρνάζι Περιστερίου, αἰτουμένου αὔξησιν τοῦ εἰσιτηρίου τῶν λεωφορείων Ἀθηνῶν Μπουρναζίου κατὰ 10 λεπτὰ πρὸς ἀνέγερσιν Ναοῦ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Ἠλιόπουλος, Α. Γιάννου καὶ Μ. Σβώλου, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Εἰσπρακτόρων Λεωφορείων Ἀθηνῶν, διαμαρτυρομένων διὰ σύλληψιν τοῦ Προέδρου τῶν Μεταλλωρύχων Λαυρίου Δ. Μητσικάκου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Σ. Στεφανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἀνδριτσαίνης, αἰτοῦντος συμπλήρωσιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γυμνασίου τῆς ἐν λόγῳ πόλεως. Ὁ Προοδευτικὸς καὶ Ἐξωραϊστικὸς Σύλλογος «ΑΣΤΡΙ-ΦΟΣ» Ἁγίου Τρύφωνος, διαμαρτύρεται διὰ τὸν ἐπαναχαρακτηρισμὸν τῆς ἐν λόγῳ περιοχῆς ὡς ἀρχαιολογικοῦ χώρου. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Α. Φράγκος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συν)σμοῦ Σπάτων, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ εἰσέτι καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς πληγέντας ἐκ φυλλοξήρας ἀμπελοπαραγωγοὺς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ξάνθης κ. Α. Μπαλτατζῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἀποκλεισθέντων Καπνεργατῶν Ξάνθης, διαμαρτυρομένου διὰ τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν μελῶν του ἐκ τῆς ἐφ’ ἅπαξ ἀποζημιώσεώς των. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Ε. Μαλαμίδας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συν)σμοῦ Μώλου, αἰτουμένου ρύθμισιν τοῦ θέματος ἐκκοκκιστηρίων, διὰ συμψηφισμοῦ τῶν ὀφειλῶν μὲ τὰ συναλλαγματικὰ παρακρατήματα βάμβακος τοῦ παρελθόντος. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ν. Κοντογιαννόπουλος, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Συλλόγου Πολυτέκνων Πύργου Ἠλείας, αἰτουμένου, ὅπως κατισχύσωσιν ἐφ’ ἑξῆς οἱασδήποτε ἄλλης διατάξεως, αἱ διατάξεις τοῦ Ν. 1910)1944. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Ε. Μαλαμίδας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ περιφερειακοῦ Ἐπιμελητηρίου Λαμίας, αἰτουμένου κατάργησιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 7 παρ. 3 τοῦ Ν. Δ. 4104)16–29 Σεπτεμβρίου 1960. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Ε. Μαλαμίδας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Δ. Κουρτιμανίτση, Κ. Φλώρου κλπ., αἰτουμένων, ὅπως κατασκευασθῇ παρακαμπτήριος ὁδὸς πρὸς σύνδεσιν τῆς Πελασγίας μετὰ τῆς κατασκευαζομένης νέας ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Θεσσαλονίκης. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου ἐργολάβων ἠλεκτρικῶν ἔργων Ἀθηνῶν, διαμαρτυρομένου διὰ μελετώμενον Β. Διάταγμα περὶ ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων, ὡς θίγον κεκτημένα αὑτῶν δικαιώματα κλπ. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Ε. Μαλαμίδας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λαμιέων, αἰτουμένου, ὅπως μὴ ἀπομακρυνθῶσιν ἐκ τῆς περιοχῆς τῆς πόλεως αἱ ὑπὸ μετακίνησιν Στρατιωτικαὶ Μονάδες, ἐφ’ ὅσον δὲν συντρέχουσι λόγοι σοβαρῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Ε. Μαλαμίδας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Λαμίας, αἰτουμένου ἐγκατάστασιν βιομηχανικῆς μονάδος εἰς Λαμίαν πρὸς ἐκμετάλλευσιν μεταλλευμάτων τῆς ἐν λόγῳ περιφερείας καὶ ἀπασχόλησιν ἀνέργων. Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Καψάλης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Σωματείων καὶ λοιπῶν Ὀργανισμῶν Κοινότητος Ἁγίας Βαρβάρας Ἀττικῆς, διαμαρτυρομένων διὰ τὸν τεμαχισμὸν τοῦ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας παραχωρηθέντος Σχολικοῦ γηπέδου. Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Δ. Κίνιας, καταθέτει ἀναφορὰν Συνταξιούχων Τ.Ε.Β.Ε., ἐπαρχίας Λεβαδείας, αἰτουμένων ἄμεσον καὶ ταχεῖαν ἐνίσχυσιν τοῦ Τ.Ε.Β.Ε., αὔξησιν τῶν συντάξεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κ. Ράλλης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν αὐτοστεγασθέντων προσφύγων νεοκτίστων Περισσοῦ, αἰτουμένων ἀναστολὴν τῆς καταβολῆς τῶν δόσεων δανείων αὐτοστεγάσεως ἐπὶ μίαν πενταετίαν κλπ. Ἀπαντήσεις διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ.κ. βουλευτῶν. Ι) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Α. Μπριλλάκη, Σ. Ἠλιοπούλου, Κ. Χιωτάκη, Β. Ἐφραιμίδη καὶ Λ. Κύρκου. Ἀναφερόμενοι εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2330)24.2.1962 ἔγγραφον ὑμῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλωμεν ὑμῖν συνημμένως διὰ τὰ καθ’ ὑμᾶς, τὴν ἡμετέραν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 524)17.2.1962 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Α. Μπριλλάκη, Σ. Ἠλιοπούλου, Κ. Χιωτάκη, Β. Ἐφραιμίδη καὶ Λ. Κύρκου.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς

Ε. ΑΒΕΡΩΦ

ΑΠΑΝΤΗΣΙΣ

Εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 524)17.2.1962 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Α. Μπριλλάκη, Σ. Ἠλιοπούλου, Κ. Χιωτάκη, Β. Ἐφραιμίδη καὶ Λ. Κύρκου. Ἡ ἐρώτησις τῶν κ.κ. βουλευτῶν τῆς ἀριστερᾶς περιλαμβάνει δύο σκέλη, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ πρῶτον ἀναφέρεται εἰς τὰς Συμφωνίας, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κύπρος κατέστη ἐλευθέρα καὶ ἀνεξάρτητος, τὸ δὲ δεύτερον, περιλαμβάνει ὡρισμένους ἰσχυρισμοὺς περὶ τῆς ἐξελίξεως τῶν Κυπριακῶν πραγμάτων. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν Συμφωνιῶν, ἡ ἐκ νέου διατύπωσις ἐναντίον αὐτῶν κριτικῆς στηριζομένης ἐπὶ τῶν ἰδίων παλαιῶν γνωστῶν καὶ ἐφθαρμένων ἐπιχειρημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων διεξήχθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἐξαντλητικὴ ἐνώπιον τοῦ Σώματος συζήτησις, προδίδει, ἂν μὴ τί ἄλλο, τοὐλάχιστον ἔλλειψιν φαντασίας. Ἀπάντησις εἰς τοιαῦτα ἐπιχειρήματα θὰ ἀπετέλει ἀναγκαστικῶς ἁπλῆν ἐπανάληψιν καὶ συνεπῶς παρέλκει. Εἰς τὴν ἀδέκαστον Ἱστορίαν ἀπόκειται πλέον νὰ θέσῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, ἀποφαινομένη περὶ τῶν ποῖοι ἐξετέλεσαν πράγματι ἔργον ἐποικοδομητικὸν ἐντὸς τῶν ὑφισταμένων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δυνατοτήτων καὶ ποῖοι περιωρίσθησαν εἰς στεῖραν, πολλάκις δὲ καὶ ἐπιζημίαν διὰ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον κριτικήν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν κ. κ. ἐρωτώντων βουλευτῶν περὶ τῆς στάσεως τῆς ἐπισήμου Τουρκίας, οὗτοι εἶναι ἐντελῶς ἀστήρικτοι καὶ ξένοι πρὸς τὴν πραγματικότητα. Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, οὐδέποτε ἠπείλησεν, οὐδέποτε ἐξεβίασε καὶ οὐδέποτε προέβη εἰς ἐπίδειξιν δυνάμεως. Ἡ εἰς Ἄγκυραν πρόσκλησις ὡρισμένων Τούρκων Πρεσβευτῶν δι’ ἀνταλλαγὴν ἀπόψεων, ἀποτελεῖ σύνηθες εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς μέτρον καὶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς «ἐπίδειξις δυνάμεως». Εἰς ἐπίμετρον ἡ ρηθεῖσα ἀνταλλαγὴ ἀπόψεων δὲν ἀφεώρα, καθ’ ἃς ἔχομεν πληροφορίας, τὴν Κύπρον. Τὰ περὶ ἀπειλῆς ἐνόπλου τουρκικῆς ἐπεμβάσεως εἰς Κύπρον χαρακτηρίζομεν, λίαν ἐπιεικῶς, ὡς ἐστερημένα πάσης σοβαρότητος καὶ ὡς καθαρὰν ἐπινόησιν, δοθέντος, ὅτι οὐδέποτε διετυπώθη ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως τοιαύτη ἀπειλή. ΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1342) 975)5.2.62 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐν ἀντιγράφῳ ἡ ἀπὸ 12.2.1962 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, σχετικῶς μὲ τοὺς αὐθαιρέτους κατόχους Κρατικῶν οἰκοπέδων τοῦ Συνεταιρισμοῦ «Ἁγίας Τριάδος» Νικαίας–Πειραιῶς, νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Κατόπιν τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς καὶ τῆς συνεπείᾳ ταύτης προσφυγῆς ἐνταῦθα 1.500.000 περίπου ὁμογενῶν, τὸ Κράτος ἐν τῇ προσπαθείᾳ του, ὅπως περιθάλψῃ τοὺς ὡς ἄνω πρόσφυγας καὶ κυρίως εἰς τὸν τομέα τῆς στεγαστικῆς τῶν ἀποκαταστάσεως, ἀπηλλοτρίωσεν εἰς εὐρεῖαν ἔκτασιν ἐπὶ σκοπῷ ἀνεγέρσεως ἐπ’ αὐτῶν ἀστικῶν οἰκισμῶν. Ἐπὶ τῶν ἐν λόγῳ ἐκτάσεων, κατ’ ἀρχὴν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων (μέχρι τοῦ ἔτους 1930) καὶ ἐν συνεχείᾳ, τὸ Ὑπουργεῖον Κοιν. Προνοίας, ἐγκατέστησαν δεκάδας χιλιάδων προσφυγικὰς οἰκογενείας, ἀσφαλῶς δὲ θὰ ἐπελύετο πλήρως τὸ ὅλον θέμα ἐὰν δὲν ἐμεσολάβει ὁ Βʹ Παγκόσμιος Πόλεμος καὶ εἰς τοῦτον ἐμπλοκὴ τῆς Πατρίδος μας, ὅστις ἀνέκοψεν τὸν τοιοῦτον δημιουργικὸν ρυθμὸν τοῦ Ὑπουργείου, μὲ ἀποτέλεσμα ἡ λῆξις τοῦ πολέμου νὰ εὕρῃ ἱκανὸν ἀριθμὸν προσφύγων ἀναποκαταστάτων καὶ σωρείαν δημιουργηθέντων ζητημάτων καὶ προβλημάτων, τὰ ὁποῖα περιέπλεξαν τὸ ὅλον θέμα κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ προκύπτῃ ἄμεσος ἀνάγκη ἀντιμετωπίσεως τῆς νέας καταστάσεως. Ἕν, ἐκ τῶν συνεπείᾳ τοῦ πολέμου, δημιουργηθέντων ὡς ἄνω θεμάτων, εἶναι τὸ τῶν αὐθαιρέτων καταλήψεων. Κατὰ τὸ διάστημα κυρίως τῆς ξενικῆς κατοχῆς, ἀριθμὸς πολιτῶν, μὴ ἔχων τὴν δύναμιν νὰ αἰσθανθῇ τὸν ἐθνικὸν πόνον καὶ ἀντὶ νὰ εὑρεθῇ ἐπίκουρος τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς, ἐσκέφθη ἰδιοτελῶς καὶ διαισθανθεὶς τὴν ἀτονίαν τῆς κρατικῆς ἰσχύος ὡς καὶ τὴν ἀδυναμίαν τῶν κρατικῶν ὀργάνων πρὸς διαφύλαξιν τῆς διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων προοριζομένης Δημοσίας περιουσίας, κατέλαβεν ἀκίνητα τοῦ Δημοσίου καὶ ᾠκοδόμησεν ἐπ’ αὐτῶν. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ τὴν ἀνασυγκρότησιν του, τὸ Κράτος εὑρέθη πρὸ δημιουργηθείσης καταστάσεως καὶ σκεφθέν, ὅτι ἐὰν ἐλάμβανε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶχε τὴν εὐχέρειαν ἐκ τοῦ νόμου νὰ λάβῃ, θὰ ἐδημιούργει κοινωνικὸν ζήτημα, ἐθέσπισεν, ἐν τῇ γενικωτέρᾳ του προνοίᾳ, νομοθετικὰ μέτρα ἀποβλέποντα εἰς τὸ νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὸ ἐν λόγῳ θέμα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ρυθμίζον κατὰ βάσιν τὴν παραχώρησιν τῶν καταληφθέντων ἀκινήτων, μέχρις ὡρισμένων ἡμερομηνιῶν, ἐπὶ πληρωμῇ τῆς τρεχούσης ἀξίας τούτων, εἰς ἃς περιπτώσεις οἱ αὐθαιρέτως κατέχοντες δὲν εἶναι δικαιοῦχοι πρόσφυγες καὶ ἀφ’ ἑτέρου προβλέπον βαρείας ποινικὰς καὶ ἄλλας κυρώσεις κατὰ παντὸς ἐπιχειροῦντος νὰ καταλάβῃ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Α. Ν. 1822)51 ἀκίνητα ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Σημειωτέον, ὅτι βάσει τῆς ἰσχυούσης περὶ ἀποκαταστάσεως ἀστῶν προσφύγων νομοθεσίας, ἡ παρὰ τῶν ἀνωτέρω αὐθαιρέτων κατόχων ἐξόφλησις τῆς τρεχούσης ἀξίας τῶν παρὰ τούτων κατεχομένων οἰκοπέδων γίνεται εἰς δέκα ἀτόκους ἑξαμηνιαίας δόσεις. Καίτοι ἡ ἐπελθοῦσα κατὰ τὰ ἀνωτέρω ρύθμισις τοῦ ἀνωτέρω θέματος ὑπῆρξεν ἄκρως εὐνοϊκὴ διὰ τοὺς αὐθαιρετήσαντας, ἀρκετοὶ ἐκ τούτων ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἀπέφευγον καὶ ἀποφεύγουν εἰσέτι, ὅπως ἐπωφεληθῶσι, πιστεύοντες προφανῶς, ὅτι διὰ τῆς διαιωνίσεως τοῦ ζητήματος θὰ ἐπιτύχωσι τὴν παραχώρησιν τῶν οἰκοπέδων ὑπὸ ὅρους ζημιοῦντας τὸ Κράτος καὶ τὴν ὑπόθεσιν τῆς στεγαστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν εἰσέτι ἀστέγων προσφύγων ἀδελφῶν των, προβάλλοντες ὡς κυρίαν δικαιολογίαν τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι ἡ σημερινὴ δῆθεν ὑψηλὴ τρέχουσα ἀξία τῶν οἰκοπέδων τούτων ὀφείλεται εἰς τὴν παρὰ τῶν ἰδίων γενομένην ἀξιοποίησιν τῶν εἰς οὓς κεῖνται ταῦτα χώρων. Περιττὸν νὰ τονισθῇ, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος εἶναι ἀνακριβής, γνωστοῦ ὄντος, ὅτι αἱ διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων προοριζόμεναι ἐκτάσεις ἠξιοποιήθησαν καὶ ἀξιοποιοῦνται διὰ τῆς παρὰ τοῦ Ὑπουργείου μας ἐφαρμογῆς εὐρέων στεγαστικῶν προγραμμάτων καὶ τῆς ἐκτελέσεως ἐπὶ τούτων ποικίλων πολεοδομικῶν ἔργων. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, οὐδεμία περαιτέρω διευκόλυνσις δύναται νὰ παρασχεθῇ εἰς τοὺς ἀνωτέρω, ἀλλ’ οὗτοι δέον, ὅπως συμμορφούμενοι πρὸς τὰ ἐν τῷ νόμῳ ὁριζόμενα, σπεύσωσι εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν δικαιολογητικῶν των, ἵνα τύχωσι τῆς παραχωρήσεως τῶν κατεχομένων παρὰ τούτων οἰκοπέδων, ἄλλως θέλουσιν ὑποστῆ τῆς ἐν προκειμένῳ προβλεπομένης κυρώσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 26 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ

III) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Σ. Ἡλιοπούλου, Μ. Σβώλου, Ν. Τσόχα καὶ Λ. Κύρκου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3567)19.3.62 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐπὶ τῆς διὰ τούτου διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 754)1962 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Σ. Ἡλιοπούλου, Μ. Σβώλου, Ν. Τσόχα καὶ Λ. Κύρκου, ἐπὶ θεμάτων τινῶν ἀφορώντων τοὺς ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας Ὀργανισμοὺς Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν ὑμῶν τὰ ἀκόλουθα: Ἐπὶ τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον αʹ σημείου, ἀφορῶντος τὴν ἐπαναφορὰν ἐν ἰσχύϊ τῶν περὶ ἐκπροσωπήσεως εἰς Συλλογικὰ Ὄργανα διατάξεων τοῦ Ν. 2868)22, ὅτι συμφώνως πρὸς ἀναγνωρισθεῖσαν ἔκτοτε ἀρχὴν δέον ἡ συγκρότησις τῶν συλλογικῶν ὀργάνων διοικήσεως τῶν Ὀργανισμῶν Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως νὰ γίνηται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς τῆς τριμεροῦς ἐκπροσωπήσεως (ἐξ ἰσαρίθμων ἀντιπροσώπων) τῶν ἠσφαλισμένων, τῶν ἐργοδοτῶν καὶ τοῦ Κράτους. Ἡ ἀρχὴ αὕτη ὄχι μόνον τηρεῖται, ἀλλὰ καὶ εἰς πλείστους τῶν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας Ἀσφαλιστικῶν Ὀργανισμῶν οἱ ἠσφαλισμένοι συμμετέχουν δι’ ἀριθμοῦ ἐκπροσώπων μεγαλυτέρου τοῦ ἑνὸς τρίτου (⅓) τοῦ συνόλου τῶν μελῶν καὶ πολλάκις καὶ μεγαλυτέρου τοῦ ἡμίσεος (½). Ἐπὶ τοῦ ὑπὸ στοιχ. βʹ σημείου περὶ παροχῆς πληροφοριῶν διὰ τὰ συγκεκριμένα μέτρα, ἅτινα ἐλήφθησαν καὶ λαμβάνονται δι’ ἕκαστον τῶν εἰς δυσχερῆ κατάστασιν εὑρισκομένων Ταμείων, γνωρίζομεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Ὡς πρὸς τὸ Ταμεῖον Κεραμοποιῶν, κριθείσης ἀναγκαίας τῆς ἐνισχύσεως τῶν ἐσόδων του πρὸς ἀντιμετώπισιν ἐκτάκτου φύσεως οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, ὑπεγράφη ὑφ’ ἡμῶν Βασ. Διάταγμα περὶ ἐπιβολῆς ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τούτου προσθέτου εἰσφορᾶς ἐκ 3% βαρυνούσης κατὰ τὸ ἥμισυ μὲν τοὺς ἠσφαλισμένους κατὰ τὸ ἕτερον δὲ ἥμισυ τοὺς οἰκείους ἐργοδότας. Ὡς πρὸς τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως Ἀρτεργατῶν–Μυλεργατῶν καὶ Μακαρονοτεχνιτῶν, ἐλήφθησαν ἤδη διάφορα μέτρα, μελετᾶται δὲ καὶ ἡ λῆψις νέων τοιούτων, διὰ τῶν ὁποίων θετικῶς προβλέπονται σημαντικαὶ ἐνισχύσεις τῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου. Ὡς πρὸς τὸ Ταμεῖον Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως Μισθωτῶν Κλωστοϋφαντουργίας, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι μέχρις ὁριστικοῦ καθορισμοῦ μέτρων τινῶν ἀφορώντων τὴν ρύθμισιν ἀμφισβητήσεων, ὡς πρὸς τὴν παρ’ αὐτῷ ἀσφάλισιν τῶν ἀπασχολουμένων εἰς ὡρισμένους κλάδους, ἐκ τῆς ὁποίας προσδοκᾶται σημαντικὴ βελτίωσις τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Ταμείου, ἐνεκρίθη ἡ παρὰ τοῦ Ταμείου σύναψις δανείου ἓξ ἑκατομμυρίων (6.000.000) δραχμῶν. Τέλος, ὡς πρὸς τὸ Ταμεῖον Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως Μισθωτῶν Βιομηχανίας Καπνοῦ, ὅτι ἔχει τεθῆ ὑπὸ ἐξέτασιν ἤδη τὸ ὅλον θέμα τοῦ Ταμείου τούτου καὶ εὑρίσκονται ἐν ἐξελίξει ἐνέργειαι περὶ ἐνισχύσεως τῶν ἐσόδων του. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπὸ στοιχ. γʹ θέμα, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τοῦ Ν. Δ. 4104)1960 καὶ τοῦ ἐν συνεχείᾳ ἐκδοθέντος Β. Δ)τος 57)1961 ἐβελτιώθησαν σημαντικῶς, κατὰ γενικὴν ἀναγνώρισιν, αἱ ἀσφαλιστικαὶ παροχαὶ τοῦ

Ι.Κ.Α.

Ἐπὶ πλέον, τὰ διὰ τοῦ αὐτοῦ Ν. Δ)τος 4104)1961 ληφθέντα μέτρα ὡδήγησαν εἰς οἰκονομικὴν ἐξυγίανσιν τοῦ Ι.Κ.Α., ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ πρώτου ἔτους ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, εἰς τρόπον, ὥστε τὸ Ι. Κ.Α. νὰ ἀνταποκρίνηται ἤδη εἰς τὰς ηὐξημένας ἀσφαλιστικὰς παροχὰς καὶ νὰ μὴ γεννᾶται πράγματι θέμα ἐπιβαρύνσεως τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὡς πρὸς τὸ ὑπὸ στοιχ. δʹ θέμα περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 4104)1960 ἐπὶ τῷ τέλει ἐπανόδου εἰς τὴν προϋπόθεσιν τῶν 2.500 ἀσφαλιστικῶν ἡμερομισθίων, ὅτι δὲν ἀντιμετωπίζεται περίπτωσις τοιαύτης τροποποιήσεως. Συναφῶς πρὸς τὰ ἐν τῇ ἐρωτήσει ἐκτιθέμενα, γνωρίζομεν ὑμῖν περαιτέρω, ὅτι ὑπὸ τῆς παρ. 6 τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ Ν. Δ. 4104)1961 προβλέπεται ἡ δυνατότης συνταξιοδοτήσεως μὲ μειωμένας χρονικὰς προϋποθέσεις (500 ἡμερομίσθια κλπ.) τῶν ἠσφαλισμένων ἤδη παρὰ τῷ Ι.Κ.Α. τῶν κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Ν. Δ)τος συμπληρωσάντων τὸ 48ον ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ἐν Ἀθήναις τῇ 26 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. Μ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Διαμαντοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3470)16.3.62 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 710 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Διαμαντοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Ἡ ἀναγνώρισις παρὰ τοῦ Ι.Κ.Α. ἡμερομισθίων, ἅτινα ἐπραγματοποίησαν Ἕλληνες ἐργάται ἀπασχοληθέντες ἐν Γερμανίᾳ θέλει πραγματοποιηθῆ εὐθὺς ὡς τεθῆ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ ὑπογραφεῖσα ἐν Βόννῃ τὴν 25.4.61 Ἑλληνογερμανικὴ Σύμβασις Κοινωνικῆς Ἀσφαλείας, διὰ τῆς προσεχοῦς κυρώσεως αὐτῆς ὑπὸ τῶν Βουλῶν τῶν δύο ἐνδιαφερομένων Κρατῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Κωστοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3840)23.3.1962 ἐγγράφου ὑμῶν καὶ ἐπὶ τῆς διὰ τούτου διαβιβασθείσης ὑπ’ ἀριθ. 798)1962 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Κωστοπούλου ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς καθυστερήσεως καταβολῆς τῶν συντάξεων εἰς τοὺς συνταξιούχους τοῦ Ταμείου Ἀσφαλ. Ἀρτεργατῶν Μυλεργατῶν καὶ Μακαρονοτεχνιτῶν τῆς περιφερείας Καλαμάτας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν ὑμῶν τὰ ἀκόλουθα: Τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως Ἀρτεργατῶν Μυλεργατῶν καὶ Μακαρονοτεχνιτῶν περιελθὸν εἰς δυσχερῆ οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἀντιμετωπίζει καὶ Ταμειακὰς δυσχερείας συνεπαγομένας ἀδυναμίαν ἐγκαίρου καταβολῆς τῶν συντάξεων εἰς ἁπάσας τὰς περιοχὰς τῆς χώρας. Καθ’ ἃ ἀνέφερεν ἡμῖν τὸ Ταμεῖον, εἰς τὴν περιοχὴν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς διαμένουν 3.000 συνταξιοῦχοι, ἤτοι τὸ ἥμισυ περίπου τῶν καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν συνταξιούχων. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου καὶ ἐπειδὴ ἐκρίθη ὑπὸ τοῦ Δ. Σ., ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ συνταξιούχων εἶναι ὀξύτεραι, ἡ καταβολὴ εἰς τούτους τῶν συντάξεών των συντελεῖται μὲ καθυστέρησιν μικροτέραν ἐκείνης τῶν συνταξιούχων τῶν ἐπαρχιῶν, ἐὰν αἱ ταμειακαὶ δυσχέρειαι τοῦ Ταμείου δὲν ἐπιτρέπουν τὴν σύγχρονον καταβολὴν τῶν συντάξεων εἰς ἅπαντας τοὺς συνταξιούχους. Ἐπὶ τούτοις, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ ὅλον οἰκονομικὸν πρόβλημα τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Ἀρτεργατῶν Μυλεργατῶν καὶ Μακαρονοτεχνιτῶν ἀπασχολεῖ ἡμᾶς διὰ τὴν ἀντιμετώπισίν του τόσον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως καλύψεως τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν του ὅσον καὶ μακροπροθέσμως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ

IV) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπ. Ναυτιλίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λ. Μπουρνιᾶ καὶ Δ. Πατέρα. Ἐπὶ ὑμετέρου 3508)2555)16.3.1962, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ἀπὸ 14.3.62 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λ. Μπουρνιᾶ καὶ Δ. Πατέρα. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς κυρίας καὶ ἐπικουρικῆς ἀσφαλίσεως τῶν περὶ ὧν πρόκειται ὑπαλλήλων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι διὰ ἐπεξεργαζομένου σχεδίου νόμου προβλέπεται ἡ ὑπὸ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου συνταξιοδότησίς των. Διὰ τὴν προώθησιν τοῦ θέματος τούτου διεξάγονται αἱ ἀπαραίτητοι μετὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας συνεννοήσεις διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς τύχης τῶν μέχρι τοῦδε καταβληθεισῶν οἰκείων εἰσφορῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπικουρικὴν τῶν ὑπαλλήλων τούτων ἀσφάλισιν, γνωρίζομεν, ὅτι διὰ σχετικῆς διατάξεως περιληφθείσης εἰς τὸ καταρτιζόμενον σχέδιον νόμου «περὶ Ν.Α.Τ.», προβλέπεται ἡ διὰ Β. Δ. σύστασις Ταμείου ἀρωγῆς τοῦ προσωπικοῦ τῶν περὶ ὧν πρόκειται, καὶ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν ἡμῶν τελούντων, ὀργανισμῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ

V) Τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Ἀπαντῶντες εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3499)2546)16.3.62, περιελθὸν ἡμῖν τὴν 9.3.62, ὑμέτερον ἔγγραφον, ἐν σχέσει μὲ τὴν κατατεθεῖσαν ὑπ’ ἀριθ. 740 ἐρώτησιν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, περὶ ἀρνήσεως τῆς Διευθύνσεως Τελωνείων Πειραιῶς νὰ παραδώσῃ ἀτελῶς μηχανήματα κλπ., κομισθέντα εἰς παραλαβὴν τῆς Ἑταιρείας ΕΛΣΩ Α.Β.Ε., ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Ὑπὸ τῆς Α.Β.Ε. ὑπεβλήθη καὶ περιῆλθεν ἡμῖν τὴν 27.2. 1962 αἴτησις, δι’ ἧς αὕτη ἐγνώρισεν ἡμῖν, ὅτι ἡ Δ)νσις Τελωνείου Ἀθηνῶν καὶ οὐχὶ ἡ Δ)νσις Τελωνείων Πειραιῶς, πρὸς ἣν ἀπηυθύνετο τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8776)332)16.2.62 ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου, ἠρνήθη τὴν ἀτελῆ παράδοσιν τῶν περὶ ὧν πρόκειται μηχανημάτων κλπ., ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι δὲν ἐγνώριζεν, ὅτι ἡ Ἑταιρεία Ἑλληνικὰ Σωληνουργεῖα, ἐπ’ ὀνόματι τῆς ὁποίας ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 41980) 397)61 κοινὴ ἀπόφασις τῶν Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ, Οἰ-

κονομικῶν καὶ Βιομηχανίας, μετωνομάσθη εἰς ΕΛΣΩ

Α.Β.Ε.

Ἐπὶ τῆς ἀνωτέρω αἰτήσεως ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. Ε.3426) 15.3.62 ἡμετέρα διαταγή, δι’ ἧς ἐνεκρίθη ἡ ἀτελὴς εἰσαγωγὴ τῶν ἐν λόγῳ μηχανημάτων κλπ. παρὰ τῆς αἰτούσης Ἑταιρείας, ἐφ’ ὅσον αὕτη κατὰ τὸ ὡς ἄνω ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου ταυτίζεται πρὸς τὴν μετονομασθεῖσαν Ἑταιρείαν Ἑλληνικὰ Σωληνουργεῖα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ

VI) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Ἀμύνης. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Δεσύλλα. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3468)2515)16.3.62 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 708 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Δεσύλλα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: α) Εἰς τὰ ναυτικὰ ὀχυρὰ περιλαμβάνεται καὶ ἡ περιοχὴ τῆς Β.Α. ἄκρας, νήσου Κερκύρας, ἥτις εἶναι ἡ πλησιεστέρα πρὸς τὰς Ἀλβανικὰς ἀκτὰς καὶ δεσπόζει τοῦ βορείου στενοῦ, ἀνοίγματος 2.000 μ. περίπου. β) Ἡ ἔκτασις τῆς ἐπιτηρουμένης ὡς ἄνω περιοχῆς καλύπτει τὸ 1)12 περίπου τῆς ἐπιφανείας τῆς νήσου καὶ οὐχὶ τὸ ⅓ ὡς ἐν τῇ ἐρωτήσει ἀναφέρεται. γ) Εἰς ταύτην ὑπάρχουν ἐγκατεστημένα ναυτικὰ παρατηρητήρια, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ παραμεθορίου περιοχῆς ἥτις ἀποτελεῖ ἐπέκτασιν τῆς χερσαίας τοιαύτης, ὑφίστανται δὲ λόγοι ἀσφαλείας ἐπιβάλλοντες τὴν διατήρησιν ταύτης ὡς ἐπιτηρουμένης. δ) Αἱ ἄδειαι εἰσόδου χορηγοῦνται ὑπὸ τῆς Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς, δίδονται δέ, διὰ μὲν τοὺς τουρίστας ἄνευ καθυστερήσεώς τινος, διὰ δὲ τοὺς ἡμεδαποὺς κατόπιν διαδικασίας ὡρῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

ΑΡ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, σχετικῶς μὲ τὴν Ἰατροφαρμακευτικὴν περίθαλψιν τῶν Ἑλλήνων ἐξ Αἰγύπτου κλπ., διαγράφεται, λόγῳ ἀπουσίας τούτου. Ἐπίσης, ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, σχετικῶς μὲ τὸ ὕψος τοῦ καταβληθησομένου τμήματος διὰ τὰ οἰκόπεδα τοῦ Δημοσίου τῆς περιοχῆς Ἁγίας Τριάδος Νικαίας Πειραιῶς κλπ., διαγράφεται, λόγῳ ἀπουσίας τούτου. Ὁ κ. Γ. Αὐγερόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων ὑπὲρ τῶν πλημμυροπαθῶν προσφύγων παραπηγματούχων Περιστερίου κλπ.

§8Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα αὐτὸ συνεζητήθη κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἤδη πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς στεγάσεως τῶν πλημμυροπαθῶν προσφύγων Περιστερίου, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ 30ετίας ἀναμένουν τὴν στέγασίν των. Οὗτοι εἶναι θύματα τῶν πλημμυρῶν τῆς 6ης Νοεμβρίου, εὑρίσκονται εἰς οἰκτρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ διαμένουν εἰς πρόχειρα παραπήγματα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν καὶ αὐτοὶ θὰ περιληφθοῦν εἰς τὴν στέγασιν.

§9Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἠσχολήθη κατ’ ἐπανάληψιν ἡ Βουλὴ καὶ ἐδήλωσα, ὅτι λαμβάνονται τὰ αὐτὰ μέτρα δι’ ὅλας τὰς κατηγορίας τῶν θυμάτων τῶν πλημμυρῶν. Ἑπομένως τὰ αὐτὰ μέτρα θὰ ληφθοῦν καὶ διὰ τοὺς πρόσφυγας τοῦ Περιστερίου. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Χ. Γραμματίδη, σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τοὺς ἀναποκαταστάτους πρόσφυγας Λαρίσης, διαγράφεται, λόγῳ ἀπουσίας τούτου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σκορδίλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν λειτουργίαν τοῦ Σταθμοῦ Πρώτων Βοηθειῶν Πειραιῶς.

§11Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον ἀπάντησιν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Προέδρου Τοπικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων Νομοῦ Ἄρτης διαμαρτυρουμένου κατὰ τῆς μελετωμένης ἀντικαταστάσεως τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Νοσοκομείου Ἄρτης.

§13Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Ἄρτης ἔχουν λάβει χώραν καταχρήσεις καὶ φυσικὰ ἡ δικογραφία παρεπέμφθη εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις κατόπιν τούτου ἐθεώρησε καθῆκον της νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ Συμβούλιον τοῦ Νοσοκομείου ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου ἔλαβον χώραν αἱ ἀνωμαλίαι δι’ ἑνὸς Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἐκπροσώπων ὑπηρεσιακῶν προεδρευομένων ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως. Τὸ Συμβούλιον αὐτὸ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἀντεκατεστάθη ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν μίαν πολιτικὴν ἀπόχρωσιν: Νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ Ὑπηρεσιακοῦ Συμβουλίου, διότι ὁ κόσμος ἀνέμενε καὶ ἐπίστευεν, ὅτι θὰ ἐπήρχετο μία ἐξυγίανσις εἰς τὸ νοσοκομεῖον. Ἡ πρᾶξις ἀντικαταστάσεως ἑνὸς ἀδιαβλήτου συμβουλίου ἀπὸ ἄλλα πρόσωπα δὲν συμβάλλει εἰς τὴν ἐμπέδωσιν πεποιθήσεως εἰς τὸν λαὸν τῆς Ἄρτης, ὅτι θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ νοσοκομείου.

§14Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, ἔπρεπε νὰ ἀντικατασταθῇ τὸ Συμβούλιον αὐτό, διότι ἀντεκατέστησεν ἄλλο συμβούλιον, τοῦ ὁποίου ἔληγεν ἡ 4ετία. Ἀντικατεστάθη, λοιπόν, κανονικῶς ὑπὸ νέου συμβουλίου.

§15Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀκατατόπιστος ἐπὶ τοῦ θέματος. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ συμβούλιον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν, τοῦ ὁποίου ἔλαβον χώραν αἱ ἀνωμαλίαι ἀντικατεστάθη ἀπὸ τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ πρόσωπα ἀδιάβλητα μὲ Πρόεδρον τὸν κ. Εἰσαγγελέα. Αὐτὸ τὸ Συμβούλιον σεῖς ἀντικατεστήσατε διὰ νὰ ἐπαναφέρητε ἀνθρώπους ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ὁποίων ἔλαβον χώραν αἱ ἀνωμαλίαι. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ ὅπως εἶπον κλονίζει εἰς τὸν λαὸν τῆς Ἄρτης τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ κἄποια ἐξυγίανσις εἰς τὸ νοσοκομεῖον Ἄρτης.

§16Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε συνάδελφε ἡ θητεία τοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου ἔλαβον χώραν αἱ ἀνωμαλίαι ἔληγε καὶ ἔπρεπε νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἑτέρου Συμβουλίου. Αὐτὸ ἐπράξαμεν καὶ ἡμεῖς.

§17Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔπρεπε νὰ ἐπαναφέρητε τὸ Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον, ἐνῷ σεῖς κατ’ οὐσίαν ἐπανεφέρατε τοὺς συμβούλους ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ὁποίων ἔλαβον χώραν αἱ ἀνωμαλίαι.

§18Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Τὸ πρῶτον Συμβούλιον ποὺ ὑπονοεῖτε, εἶναι ἄσχετον μὲ τὸ δεύτερον, τοὐτέστιν τὸ σημερινὸν Συμβούλιον ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπαρτίζεται ἐκ τῶν αὐτῶν προσώπων καὶ προεδρεύεται ὑπὸ τοῦ κ. Ἀντεισαγγελέως.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Τάταλου Στυλιανοῦ, κατοίκου Ὑπαπαντῆς Θεσσαλονίκης πολιτικοῦ ἀναπήρου, αἰτουμένου χορήγησιν ἀναπηρικοῦ ἁμαξίου κλπ.

§20Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐν λόγῳ ἀναπήρου, ἡ ὁποία διεβιβάσθη καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας ἀπὸ λόγους φιλανθρωπίας. Νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ συμπαρασταθῇ εἰς τοὺς ἀναπήρους καὶ μάλιστα εἰς τὴν ἐν λόγῳ περίπτωσιν, ἡ ὁποία εἶναι ὄντως τραγική.

§21Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, εἰδοποιήθη ὁ ἐν λόγῳ ἀνάπηρος δι’ ἐγγράφου τοῦ ΚΑΠΑΨ νὰ πληροφορήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὶ πάσχει διὰ νὰ λάβῃ τὸ ἁμαξίδιον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ὀδοντιατρικοῦ Συλλόγου Καρδίτσης, διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην μείωσιν τιμολογίου ἀμοιβῶν ὀδοντιάτρων.

§23Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ Ὀδοντιατρικοὶ Σύλλογοι τῆς χώρας ἔχουν τὴν πληροφορίαν, ὅτι μελετᾶται ἡ μείωσις τοῦ τιμολογίου ἀμοιβῶν τῶν ὀδοντιάτρων. Ἐπειδὴ οἱ ὀδοντίατροι εὑρίσκονται εἰς μεγάλην ἀνησυχίαν ἐκ τοῦ μελετωμένου μέτρου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἀληθεύουν αὐταὶ αἱ πληροφορίαι.

§24Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐγένετο διάταγμα ἀναπροσαρμογῆς τῶν ὀδοντιατρικῶν ἀμοιβῶν. Ἤδη συνεστήθη μία Ἐπιτροπὴ, προεδρευομένη ἀπὸ δικαστικὸν διὰ τὸν ὁριστικὸν καθορισμὸν τῆς ἀμοιβῆς τῶν ὀδοντιάτρων ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμούς.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Σκυλιτσείου Νοσοκομείου Χίου.

§26Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τῆς ἐνισχύσεως τοῦ Σκυλιτσείου Νοσοκομείου Χίου, ἱδρύματος Ἰδιωτικοῦ Δικαίου, εἶναι πολὺ γνωστὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκ τῶν ἐπανειλημμένων ἐπισκέψεών μας εἰς αὐτό. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένοντο ἐνισχύσεις τοῦ Νοσοκομείου, ἀλλὰ αὐταὶ ἦσαν ἀνεπαρκεῖς καὶ σήμερον κινδυνεύει νὰ κλείσῃ. Ἐκάμαμεν παραστάσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν μεγαλυτέραν ἐνίσχυσιν τοῦ Νοσοκομείου, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ Νοσοκομεῖον αὐτὸ δὲν κρατικοποιηθῇ τὸ πρᾶγμα εἶναι δυσχερές. Ἐὰν παρὰ ταῦτα ληφθοῦν μέτρα αὐξήσεως τῶν κρατικῶν κλινῶν, δι’ ἄλλα Νοσοκομεῖα θὰ αὐξηθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν κλινῶν τοῦ Σκυλιτσείου Νοσοκομείου Χίου. Ζητοῦμεν ὡς προσωρινὴν λύσιν τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κρατικῶν κλινῶν καὶ τὴν ἐξεύρεσιν ὁριστικῆς λύσεως, διὰ τὴν συνέχισιν τῆς λειτουργίας ἑνὸς λαμπροῦ νοσοκομείου ποὺ ἔχει ζωὴν τριῶν αἰώνων.

§27Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καταθέσει καὶ ἐγὼ δύο παρομοίας ἐρωτήσεις τὰς ὑπ’ ἀριθ. 594 καὶ 632, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν εἶναι ἐγγεγραμμέναι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζορμπᾶ, ἡ ἰδική σας ἐρώτησις κατετέθη μεταγενεστέρως, μέχρι σήμερον ἔχουν καταχωρηθῆ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι κατετέθησαν μέχρι 22ας Μαρτίου.

§29Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ ἰδικαί μου ἐρωτήσεις ἀναφέρονται εἰς τὸν πίνακα τῶν ἐρωτήσεων μὲ τοὺς ἀριθμοὺς 594 καὶ 632. Ἐπειδὴ τὸ θέμα συζητεῖται σήμερον, παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον νὰ ἀναπτύξω καὶ ἐγὼ τὰς ἐρωτήσεις.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ζορμπᾶ.

§31Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ὅσα εἶπεν, ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι ἀκριβῆ, ἐν τούτοις ἡ ἐπιμονὴ τοῦ Ὑπουργείου νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἐνισχύσῃ τὸ Σκυλίτσειον Νοσοκομεῖον, διότι εἶναι ἰδιωτικοῦ δικαίου, εἶναι ἄστοχος, διότι τὰ Κρατικὰ Νοσοκομεῖα εἶναι ἀνεπαρκέστατα σήμερον νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. συναδέλφου περὶ αὐξήσεως τῶν κλινῶν εἶναι τὸ ἐλάχιστον, τὸ ὁποῖον σήμερον ζητοῦμεν. Τὸ ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ἐνισχυθοῦν καὶ τὰ ἰδιωτικοῦ δικαίου Νοσοκομεῖα ὅπως καὶ τὰ Κρατικὰ διὰ νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς νοσηλευτικὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ.

§32Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Οἱ ἐρωτήσαντες κ. συνάδελφοι, γνωρίζουν καλῶς, ὅτι οὔτε ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους ὑπάρχει, ἀλλ’ οὔτε καὶ νομικὴ κατοχύρωσις διὰ τὴν ἐνίσχυσιν παρ’ αὐτοῦ τῶν Νοσηλευτικῶν ἱδρυμάτων ἰδιωτικοῦ Δικαίου. Παρὰ ταῦτα κατ’ ἐπανάληψιν ἐνισχύσαμεν τὸ Νοσοκομεῖον τῆς Χίου, ἐσχάτως δὲ αἱ κλίναι ἀπὸ 38 ἔγιναν 48.

§33Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Πότε ἔγινεν αὐτὴ ἡ αὔξησις, κ. Ὑπουργέ. Ἀπόψε μήπως, διότι τὸ ὑπ’ ἀριθ. Ε4α)897)21.2. 62 ἔγγραφόν σας δὲν τὸ λέγει.

§34Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Τελευταίως ἐγένετο ἡ αὔξησις αὕτη.

§35Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν δήλωσιν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη. Τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν τὴν θεωροῦμεν μεταβατικὴν καὶ παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα ὁριστικῶς καὶ παγίως.

§36Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διότι ἐπαναλαμβάνω δὲν ὑπάρχει νομικὴ κατοχύρωσις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῆς μὲ τὴν ἐνίσχυσιν προσφύγων καὶ σεισμοπαθῶν Χίου.

§38Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Χίον ὑπάρχουν σεισμοπαθεῖς ἐκ τῶν σεισμῶν τοῦ 1949 καθὼς καὶ ἄστεγοι, πρόσφυγες, μὴ ἀποκατασταθέντες εἰσέτι. Βεβαίως, κατ’ ἔτος παρέχεται παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ἐνίσχυσις πρὸς τὰς κατηγορίας αὐτὰς τῶν ἀστέγων, θὰ ἤθελα ὅμως νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐφετεινῆς κατανομῆς τῶν πιστώσεων ἡ ἐνίσχυσις πρὸς τοὺς σεισμοπαθεῖς Χίου νὰ εἶναι κάπως γενναιοτέρα.

§39Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Βεβαίως ἡ Χίος ἔχει ὑποστῆ ζημίας, ἀλλὰ κατ’ ἔτος τὸ Κράτος παρέχει ἐνίσχυσιν καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς διετέθησαν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πληγέντων 2.600.000. Ἡ ἐνίσχυσις θὰ ἐξακολουθήσῃ παρεχομένη καὶ εἰς τὸ μέλλον.

§40Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἰδική μου ἐρώτησις ἀφορῶσα τὸ Νοσοκομεῖον Ρόδου κατετέθη εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς πρὸ τῆς 22ας Φεβρουαρίου καὶ ἐν τούτοις δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν εἰδικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἐρευνήσω καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτή-

σεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ προεκφώνησις, ἀλλὰ ὑπάρχει ἕνα τυπικὸν νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ διόρθωσις γραφικοῦ λάθους.

§42Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δι’ ἡμᾶς προεκφώνησις δὲν ὑπάρχει, τὰ νομοσχέδια κρατοῦνται ὅλα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ τὸ ἐγγράψῃ πρῶτον εἰς τὴν αὐριανὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ νὰ τὸ συζητήσωμεν ἐπὶ 10 λεπτά.

§43Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Πρόκειται περὶ μιᾶς τροπολογίας τοῦ κ. Μητσοτάκη, ἡ ὁποία καίτοι ἐγένετο δεκτὴ ἐκ λάθους δὲν κατεχωρήθη εἰς τὸ κείμενον.

§44Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐζήτησα ἐγκαίρως τὴν διόρθωσιν καὶ δὲν ἐδέχθητε. Νὰ τὸ ἐγγράψητε αὔριον πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνέχεια τῆς μόνης συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ κ. Ι. Τούμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§46Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν τηρεῖτε τὴν σειρὰν τῶν ἐγγεγραμμένων, διότι προχθὲς ἐκλήθην ἐγὼ νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ πρὶν ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, ἔγινεν ἔνστασις ἀπαρτίας καὶ ἐλύθη ἡ συνεδρίασις. Ἑπομένως σήμερον θὰ ἔπρεπε νὰ κληθῶ ἐγὼ πρῶτος νὰ ὁμιλήσω.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εὑρισκόμεθα εἰς τὸ πέρας τῆς συζητήσεως καὶ ἔγινε συνεννόησις νὰ περιορισθοῦν αἱ ἀγορεύσεις τῶν ὑπολοίπων συναδέλφων εἰς τὸ 10λεπτον. Τελικῶς, ἐματαιώθη ἡ συμφωνία καὶ ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων ἐπανῆλθεν ἐν ἰσχύϊ.

§48Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Αὐτὸ σᾶς λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι ἤμην πρῶτος εἰς τὸν κατάλογον.

§49Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα δὲν ἀφορᾷ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Τούμπαν, ὁ ὁποῖος ἐκλήθη νὰ ὁμιλήσῃ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ θέματος ἀρχῆς. Ἡ συνεδρίασις συνεχίζετο, ἐκλήθη νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Δενδρινός, ἀλλὰ πρὶν λάβῃ τὸν λόγον ἐλύθη ἡ συνεδρίασις ἐλλείψει ἀπαρτίας. Θὰ πρέπει νὰ κληθῇ σήμερον πρῶτος νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ οἱ πρὸ αὐτοῦ ἐγγεγραμμένοι νὰ διαγραφοῦν καὶ νὰ ἐπανεγγραφοῦν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ διαφορά μας, ἔγκειται εἰς τὸ ἑξῆς: Συνάδελφοι ἐγγεγραμμένοι, οἱ ὁποῖοι ἤκουσαν, ὅτι πρόκειται νὰ θεωρηθῇ λήξασα ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις ἀπεχώρησαν τῆς αἰθούσης καὶ φυσικὰ ἀπεχώρησαν τελοῦντες ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς τῆς ἐντυπώσεως. Ἡ προταθεῖσα συμφωνία ἐματαιώθη. Καὶ εἶναι φυσικὸν οἱ συνάδελφοι αὐτοὶ νὰ μὴ διαγραφοῦν ἐφ’ ὅσον μὲ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν ἐτέλουν καὶ εἶναι ἐπίσης φυσικὸν νὰ ἐπανισχύσῃ ὁ κατάλογος.

§51Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἀπορριφθείσης τῆς προτάσεως περὶ δεκαλέπτου ἐπροχωρήσατε εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου. Ἦσαν ἀπόντες καὶ τοὺς διαγράψατε. Ἐφθάσατε εἰς τὸν κ. Δενδρινόν, τὴν στιγμὴν ποὺ ἡ Βουλὴ ἐζήτησε νὰ διακόψητε. Ἑπομένως, ἔπρεπε νὰ ἀρχίσητε ἀπὸ τὸν κ. Δενδρινὸν καὶ νὰ προχωρήσωμεν, οἱ δὲ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀπόντες, ἐξεφωνήθησαν καὶ διεγράφησαν, νὰ ὁμιλήσουν ἐν συνεχείᾳ. Ἐπειδή, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ γίνεται συνήθως, ἀπουσιάζουν οἱ συνάδελφοι, ἐκφωνοῦνται, διαγράφονται καὶ ἐνῷ διαγράφονται κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν ὁμιλοῦν εἰς τὴν σειρὰν τὴν ὁποίαν εἶχον πρὸ τῆς διαγραφῆς, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ βροῦμε τέλος ἔτσι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν κ. Κοθρῆν καὶ εἰς τὸν κ. Ἐφραιμίδην ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ διαφορά μας δὲν ἔγκειται εἰς οὐσιαστικὸν θέμα, ἡ διαφορά μας ἔγκειται εἰς τοῦτο. Οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι καὶ ἤκουσαν τὴν συμφωνίαν, ὅτι πρόκειται νὰ ψηφισθῇ χωρὶς νὰ κηρυχθῇ λήξασα ἡ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησις ἀπεχώρησαν καὶ ἦτο φυσικὸν κατόπιν ὅταν αὐτὴ ἡ συμφωνία ἐματαιώθη καὶ ἔφυγαν μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶχε γίνει ἡ συμφωνία, εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπανέλθῃ ὁ κατάλογος. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνωμαλία καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν πράγματι εἶχε κληθῆ ὁ κ. Δενδρινὸς νὰ ὁμιλήσῃ.

§53Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ ποὺ λέγετε δὲν εἶναι ἀληθές. Δὲν εἶχε γίνει ἡ πρότασις οὔτε περὶ δεκαλέπτου οὔτε ἔνστασις ἀπαρτίας εἶχε γίνει. Ἡ συζήτησις διεξήγετο κανονικῶς. Ἀφοῦ ἐτελείωσεν ὁ ἀγορητής, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐφώναξεν: «Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον» καὶ εὐθὺς ἀμέσως ἔγινεν ἔνστασις ἀπαρτίας. Ἐγὼ δὲ εἶπα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς: «Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένετε νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον; Δὲν ὑπάρχουν βουλευταί, καὶ ἑπομένως θὰ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι ὑπάρχει πλειοψηφία ἀπὸ τὴν ἄλλην πτέρυγα». Καὶ ἀντελήφθη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καὶ εἶπεν ὁ ἴδιος νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν. Ἑπομένως ἐδῶ φέρνετε τὸν Κανονισμὸν διὰ νὰ συμπληρώσητε καὶ ἀντικαταστήσητε ὡρισμένα ἄρθρα διὰ τὸ ὀρθώτερον, ἀπορῶ πῶς γίνονται αὐταὶ αἱ λαθροχειρίαι. Ἐγὼ ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ τὸν ἀγαπητόν μου καὶ φίλτατόν μου κ. Τούμπαν ὑποχωρῶ, ἀλλὰ δὲν εἶναι σωστὸ νὰ γίνωνται ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου αὐταὶ αἱ λαθροχειρίαι.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ παρεκάλουν ἐν πρώτοις νὰ μὴ μεταχειρίζησθε τοιαύτας φράσεις, διότι οὐδεμία λαθροχειρία ἐδῶ γίνεται. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τόσων συναδέλφων καὶ τοῦ κ. Λυκουρέζου καὶ τοῦ κ. Στεφανοπούλου, οἱ ὁποῖοι ἦσαν παρόντες καὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐδῶ ποὺ εἴπομεν νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις. Βεβαίως ὁ κ. Δενδρινὸς ἦτο παρών.

§55Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παρέμβω, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει δίκαιον.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει δίκαιον βεβαίως, ἀλλὰ μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐκλήθη νὰ ὁμιλήσῃ.

§57Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἀπορῶ πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ναὶ μὲν εἶναι εἰσηγητὴς τοῦ σχεδίου νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν ἀποβάλλει τὴν ἰδιότητά του ὡς Προέδρου τῆς Βουλῆς, πῶς δὲν ὁμιλεῖ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§58Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ εἶχα κάνει τὴν πρότασιν, ὅσοι εἴμεθα ἐγγεγραμμένοι εἴπομεν νὰ παραιτηθῶμεν τοῦ λόγου ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωμεν. Περιέργως βλέπω, ὅτι ἐγὼ ἐξηφανίσθην ἀπὸ τὸν κατάλογον τῶν ἐγγεγραμμένων ἐνῷ εἶμαι ὁ προτείνας. Τώρα ἐξηγήσατέ μου πῶς συμβαίνουν αὐτά, ἐγὼ δὲν θὰ εἴπω τὴν λέξιν ποὺ εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, πῶς συμβαίνουν αὐτὰ τὰ περίεργα.

§59Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐνθυμοῦμαι πῶς ἀκριβῶς ἔχουν ἀπολύτως τὰ πράγματα, διότι ἐπιτέλους ἔχομεν καὶ οὐσιαστικώτερα θέματα εἰς τὸ μυαλό μας καὶ εἶναι φυσικὸν ἡ μνήμη μας εἰς ὡρισμένα δευτερεύοντα θέματα νὰ μὴν εἶναι ἀπολύτως πιστή. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κλείνω μᾶλλον μὲ τὴν ἄποψιν τῶν ἐνδιαφερομένων, χωρὶς αὐτὸ βεβαίως νὰ σημαίνῃ, ὅτι δὲν σέβομαι τὰς ἀποφάσεις τοῦ Προεδρείου. Διὰ νὰ μὴ συζητῶμεν λοιπὸν ἐπὶ ὥρας τὶ θὰ γίνῃ καὶ ἐπειδὴ ἤδη εἴθισται ὅταν ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα ἔστω καὶ ἐκ παρεξηγήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προτεραιότητα ἕνας συνάδελφος νὰ ὁμιλήσῃ, νὰ μὴ κατέρχηται τούτου, ἐὰν δὲν ἀγορεύσῃ, νομίζω, ἐὰν συμφωνῇ καὶ τὸ Προεδρεῖον —χωρὶς νὰ ἐπεμβαίνω ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ὅταν προεδρεύῃ ὁ Ἀντιπρόεδρος κάμνει τὸ καθῆκον του καθ’ ὅν τρόπον ὁ ἴδιος νομίζει— μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Τούμπα νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν οἱ ἄλλοι κ.κ. βουλευταί, ἥτις φρονῶ, ὅτι εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνόματος ἀπουσιάζει ὁπωσδήποτε ἕνας συνάδελφος πρέπει νὰ διαγραφῇ. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν λέξιν «λαθροχειρία» τὴν ὁποίαν κἄποιος εἶπεν. Τὸν ἐρωτῶ: Τί ἤθελε νὰ εἴπῃ; Εἶχεν κανένα λόγον ὁ Πρόεδρος νὰ προτιμήσῃ τὸν κ. Θεοχαρίδην ἢ τὸν κ. Ζαννῆν, ἀντὶ τοῦ κ. Κοθρῆ; Διότι ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Ἰωάννου καὶ τὸν κ. Ράλλην ποὺ εἶναι ἐγγεγραμμένοι, αὐτοὶ ὡς ἀποτελοῦντες ἀντίλογον, ἔρχονται καθ’ οἱονδήποτε τρόπον παράλληλοι μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Συνεπῶς τὸ θέμα εἶναι ἐάν, ἀντὶ τοῦ κ. Τούμπα καὶ τοῦ κ. Θεοχαρίδη, θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Δενδρινὸς καὶ ὁ κ. Εὐαγγελίδης ἢ ὁ κ. Κοθρῆς. Νομίζω, ὅτι μὲ τὴν ἐπικρατήσασαν σύγχυσιν τὴν ὥραν ἐκείνην, διότι δὲν ἤξευρε κανεὶς ἐὰν εὑρισκώμεθα ἐν συνεδριάσει κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμήν, διότι ὡμίλουν ὅλοι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπῆλθε μία σύγχυσις. Λοιπὸν ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κ. Τούμπας καὶ κατόπιν ἂς δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Δενδρινὸν διὰ νὰ τελειώνωμεν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τούμπα παρακαλῶ νὰ ἀρχίσητε τὴν ὁμιλίαν σας.

§61Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κ. συνάδελφοι, λυποῦμαι δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη καὶ μὲ τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἔχω καμμίαν σχέσιν. Εὐχαριστῶ πάντως τὸν συνάδελφον καὶ ἀγαπητὸν φίλον κ. Δενδρινὸν διὰ τὴν καλωσύνην τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ μοῦ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν του. Τὸν εὐχαριστῶ πάρα πολύ. Ἀπὸ ὅλα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν πρὸ ὀλίγου ἀπὸ διαφόρους διαμαρτυρομένους συναδέλφους, ἀποδεικνύεται διὰ μίαν εἰσέτι φορὰν πόσον ἀναγκαία εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ δημιουργοῦνται τοιαῦτα ζητήματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν ἔχουν καθόλου προσωπικὸν χαρακτῆρα καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ φέρουν εἰς μίαν δυσχερῆ θέσιν τοὺς ἐνδιαφερομένους. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου καὶ ἀπὸ πολλῶν πλευρῶν ἔχει ἀναγνωρισθῆ, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς εἶναι ἀσυγχρόνιστος. Πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ἐκσυγχρονισθῇ καὶ νὰ προσαρμοσθῇ πλέον πρὸς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι πρέπει νὰ βελτιωθοῦν κατὰ τὰς συζητήσεις τοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι εὐτυχής, διότι ἔρχεται πρὸς συζήτησιν ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ αἴσθημα κατέχει καὶ ὅλους τοὺς συναδέλφους ὅλων τῶν πτερύγων. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι πραγματικὰ ἔχει ἀποδειχθῆ, ὅτι ὁ μέχρι τοῦδε Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς χωλαίνει. Δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι εἰς πολλὰ σημεῖα του ἀνάπηρος. Θὰ ἤθελα, κύριοι, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν.... Κύριε Πρόεδρε, ἀκούεσθε περισσότερον ἐμοῦ.

§62Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε βουλευτά, ἤθελα νὰ λύσω τὸ ζήτημα τῆς σειρᾶς προτεραιότητος τῶν κ.κ. ἀγορητῶν, διότι ἐὰν δὲν λυθῆ τώρα ποὺ εἶναι ἐπίκαιρον, θὰ ἐπανέλθῃ καὶ αὖθις. Ἄλλωστε, περὶ γενικῆς εἰσηγήσεως πρόκειται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι σᾶς ἀκούω ὁμιλοῦντα μετὰ προσοχῆς.

§63Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι εἶναι κοινὴ συνείδησις εἰς ὅλους τοὺς βουλευτὰς ὅλων τῶν πτερύγων, ὅτι ἡ πραγματικὴ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἶναι σχῆμα λόγου. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι εἶναι σχῆμα λόγου, ὅταν κανεὶς κατέχει τὸ βῆμα, ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, τὴν ἔχει ὅταν κατέχῃ τὸ βῆμα, ἀλλὰ μέχρις ὅτου φθάσει εἰς τὸ βῆμα εἶναι ἀγὼν ὁλόκληρος. Ὁσάκις πρόκειται περὶ συζητήσεων κεφαλαιώδους σημασίας διὰ νὰ κατορθώσῃ ἕνας βουλευτὴς νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ βῆμα νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἀπόψεις του πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἐγὼ δὲν ξεύρω ποία προσπάθεια, ὥστε ἐγκαίρως νὰ τρέξῃ νὰ ἐγγραφῇ καὶ εἶναι ζήτημα πολλὲς φορὲς ἐνῷ ἔχει ἐγγραφῆ ἐκ τῶν πρώτων μὲ τὰς διεμβολὰς τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν ἢ Ἀρχηγῶν Κομμάτων νὰ περαιοῦται ἡ συζήτησις καὶ εἰς τὸ τέλος ὁ βουλευτὴς αὐτὸς νὰ μὴ ἔχῃ κἂν λάβῃ τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπῃ τὰς ἀπόψεις του. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἐγὼ προσωπικῶς αἰσθάνομαι, ὅτι πράγματι δὲν ὑπάρχει μία ἐλευθερία λήψεως τοῦ λόγου εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὸ ἰδικόν μας. Προτοῦ προχωρήσω διὰ νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ προτεινομένου σχεδίου τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ἀσφαλῶς εἶναι εὐτυχῆ τὰ Κοινοβούλια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὸν θεσμὸν τοῦ ὑπερκομματικοῦ Προεδρείου. Δὲν ἐπιθυμῶ οὐδόλως μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω νὰ θεωρηθῶ, ὅτι ἀπευθύνω μομφὴν εἴτε πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, εἴτε πρὸς οἱονδήποτε ἐκ τῶν ἀποτελούντων τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Εἶναι ὅμως ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ τρόπος ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, τουλάχιστον εἰς ἡμᾶς, εἶναι τρόπος κομματικὸς καὶ εἶναι ἑπόμενον, ὅτι ὡρισμέναι ἐνέργειαι τοῦ Προέδρου ὑπαγορεύονται ἀπὸ κομματικήν τινα ἐξάρτησιν. Εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον ἡ ἀνωμαλία αὐτὴ ἔχει περιγραφεῖ διὰ τῆς ἀναδείξεως τοῦ ὑπερκομματικοῦ Προέδρου. Εἶναι ἑπόμενον εἰς ἡμᾶς, εἰς τὸ ἰδικόν μας Κοινοβούλιον, ὡρισμέναι ἐνέργειαι τοῦ Προεδρείου νὰ παρεξηγοῦνται ὡς ἐλαυνόμεναι ἀπὸ κομματικὰ ἐλατήρια. Ἴσως εἰς ἡμᾶς δὲν εἶναι ἀκόμη καιρὸς διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ θεσμὸν τοῦ ὑπερκομματικοῦ Προέδρου. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχωμεν κατὰ νοῦν, ὅτι κἄποτε πρέπει νὰ φθάσωμεν ἕως ἐκεῖ, ὥστε νὰ ἀπαλυνθῇ πᾶσα σκέψις βουλευτῶν, ὅτι ὄπισθεν ὡρισμένων ἐνεργειῶν τοῦ Προέδρου ὑποκρύπτονται κομματικὰ κριτήρια ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ νὰ μειωθῇ ἡ ἔντασις τῆς ὀξύτητος εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς ἐπίσης ἔχομεν ἀνάγκην ἐκσυγχρονισμοῦ τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Σώματος. Κύριοι βουλευταί, δύο εἶναι τὰ κύρια καθήκοντα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τὸ νομοθετικὸν ἔργον καὶ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος. Καὶ τὴν μὲν κατεύθυνσιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας δίδει ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἐκ παραλλήλου εἶναι ἀνεγνωρισμένον, ὅτι ὁ ἔλεγχος ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ἡ πρωτοβουλία ὅμως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου δὲν ἔχει ἀναγνωρισθῆ οὔτε κατὰ γράμμα, οὔτε κατ’ ἔθιμον, ἐνῷ ἐν τούτοις εἶναι παραδεδειγμένη. Ὅταν ὅμως λέγωμεν, ὅτι εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀνήκει ὁ ρόλος τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐλέγχου, τοῦτο ἀναμφισβητήτως σημαίνει, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι καὶ ἐκείνη, ἡ ὁποία δικαιοῦται νὰ ἐκλέξῃ καὶ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ τὸν ἀσκήσῃ. Καὶ εἰς τὸν τρόπον αὐτὸν ὑπάγεται ἡ σειρὰ τῶν ἐπερωτήσεων. Αἱ ἐπερωτήσεις, ὡς γνωστόν, ἐγγράφονται κατὰ σειράν, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν μία σπουδαία ἐπερώτησις νὰ βραδύνῃ νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν, διότι προηγοῦνται αὐτῆς ἄλλαι ὀλιγώτερον οὐσιώδεις καὶ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους πόσον δύσκολον εἶναι νὰ μεταβάλωμεν τὴν διαδικασίαν. Πιστεύω, ὅτι ὀρθὸν εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις— καὶ ἐννοῶ ὅλα τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως— νὰ καταρτίζῃ ἕν εἶδος Ἡμερησίας Διατάξεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἐγχειρίζῃ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ διενεργῆται ὁ ἔλεγχος.

§64Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Δὲν πρόκειται νὰ κάμω ἀγόρευσιν, θέλω ὅμως νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε ἀπὸ πλευρᾶς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν λέγω ἀπὸ ἀντιπολιτευτικῆς ἀπόψεως, εἶναι πιθανὸν νὰ εἶναι ὀρθά, διότι ἀφοροῦν ἴσως τὴν ἑκάστοτε Ἀντιπολίτευσιν. Δὲν σᾶς τὸ ἀρνοῦμαι αὐτό. Θὰ σᾶς παράσχω ὅμως μίαν πληροφορίαν, ὅτι πλὴν τῆς παρούσης συνόδου, ὅπου λόγῳ μιᾶς ὀξύτητος ποὺ ὑπάρχει —δὲν εἶναι θέμα νὰ συζητηθῇ διατὶ ὑπάρχει, ὑπάρχει— εἰς τὰ ἄλλας συνόδους τὸ 90% τῶν συζητηθεισῶν ἐπερωτήσεων ἦσαν κατόπιν προτάξεως ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπῆλθε δηλαδὴ συμφωνία μεταξὺ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Κυβερνήσεως. Αὐτὸ λοιπὸν σημαίνει, ὅτι ὅταν λειτουργῇ ἡ Βουλὴ κατὰ ἕνα τρόπον συνεννοήσιμον, ὅλα εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχουν γραπταὶ διατάξεις. Εἰδικῶς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, δὲν θέλω ἴσως λόγῳ τῆς ἰδιότητος τὴν ὁποίαν φέρω νὰ εἶμαι τόσον κατηγορηματικός, σχεδὸν ὅλαι αἱ ἐπερωτήσεις ποὺ συνεζητήθησαν, ἦσαν κατὰ πρόταξιν αἰτήσει τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Θέλω λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι χρειάζεται καὶ κἄποια γενικωτέρα, ἄς εἴπωμεν ἐπαφὴ καὶ συνεννόησις μεταξὺ Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, ὁπότε ὅλα εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιοῦνται. Αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν ἤθελα νὰ σᾶς δώσω. Δὲν θέλω νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰ τρέχοντα ζητήματα. Σᾶς λέγω μόνον, ὅτι ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος διδάσκει ὅτι δι’ οὐδὲν ἔχομεν νὰ παραπονεθῶμεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ.

§65Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν, ἡ ὁποία ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐνισχύει τὴν ἄποψίν μου. Εἴπατε, ὅτι εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν σχεδὸν ὅλαι αἱ ἐπερωτήσεις συνεζητοῦντο ἐν συνεννοήσει μὲ τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐγώ, αὐτὸ θὰ τὸ ἔβλεπα ὄχι κατόπιν συνεννοήσεως μεταξὺ τῶν κομμάτων καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ κατὰ ἕνα τρόπον αὐτοματοποιημένον. Ἐγὼ μίαν δυσχέρειαν διαβλέπω, αὐτὴν ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν συνεννόησιν μεταξὺ τῶν κομμάτων τῶν ἀποτελούντων τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν πεῖραν μου — διότι ἀφ’ ὅτου ἐκλέγομαι βουλευτὴς εὑρίσκομαι πάντοτε εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν— ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι τὰ κόμματα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἠμποροῦν νὰ συνεννοηθοῦν. Ἕνα ἄλλο θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, εἶναι ἡ συζήτησις τῶν ἐπικαίρων θεμάτων. Δηλαδή, ὅπως λέγομεν ἡμεῖς ἐδῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Αὐτὰ ὅμως ἐναπόκεινται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ συμβαίνει πολλάκις ὡρισμένα πράγματα νὰ ἔχουν λυθῆ καὶ ἡμεῖς ἐδῶ νὰ τὰ συζητῶμεν κατόπιν ἑορτῆς.

§66Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι κατὰ τὰς προηγουμένας συνόδους, ὁσάκις Ἀρχηγὸς κόμματος —περίπου πάλιν λέγω, ἴσως νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐξαίρεσις— ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως— εἶχε μάλιστα εὑρεθῆ καὶ κἄποιος τρόπος ἕνα μόντους βιβέντι, ἔπρεπε μέχρι τῆς δευτέρας μεσημβρινῆς νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἔχῃ τὸν χρόνον νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὴν Κυβέρνησιν— κατὰ 70–80% ἐλειτούργησε καὶ αὐτό. Ἡ σημερινὴ σύνοδος εἶναι ἡ ἐξαίρεσις. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ἡ ἐφετεινὴ σύνοδος, νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ. Καλλίτερον νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τῆς τροποποιήσεως τῶν σχέσεών μας γενικώτερον.

§67Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν πρέπει ἡ παροῦσα σύνοδος νὰ ἀποτελέσῃ βάσιν διὰ τὴν τροποποίησιν. Αὐτὸ ὅμως τὸ γεγονὸς συμβαίνει νὰ ὀξύνῃ περαιτέρω τὴν ὑφισταμένην ὀξύτητα, ἐνῶ ἐὰν ὑπῆρχεν αὐτοματοποίησις ἡ ὀξύτης αὐτὴ θὰ ἐμετριάζετο.

§68Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἀκριβῶς εἰς τὴν περίοδον τῆς ὀξύτητος χρειάζεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἡ εὐχέρεια νὰ ἀσκήσῃ τὰ δικαιώματά της ὅπως νομίζει. Εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις δὲν παρίσταται τοιαύτη ἀνάγκη. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος, ἐπεκαλέσθη τὰς συζητήσεις τῆς παρελθούσης περιόδου ὅπου ὁλόκληρος σύνοδος περνοῦσε σχεδὸν μὲ τὴν συζήτησιν μιᾶς ἐπερωτήσεως, ὅπως συνέβη μὲ τὴν συζήτησιν περὶ ἐπαρχίας. Καὶ αὐτὸ ἀπέβη λίαν ἐπωφελὲς διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀκριβῶς λοιπὸν ἡ παροῦσα σύνοδος μᾶς δίδει τὸ ἐνδόσιμον νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις διὰ τοὺς βασιλικοὺς λόγους, διὰ τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠρνήθη τὴν συζήτησιν. Δὲν θέλομεν, λοιπόν, νὰ εἴμεθα ὑπόδουλοι, δὲν θέλομεν τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς μας.

§69Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὅτι ἡ ἄποψις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Τούμπα εἶναι ὀρθή. συνάγεται καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ καπνικοῦ θέματος. Ἄν τὸ θέμα τοῦτο ὑπῆρχε δυνατότης νὰ ἀχθῇ ἐνωρίτερον ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ συνεζητεῖτο ἐν ἠρεμίᾳ καὶ ἀνεπτύσσοντο αἱ ἀπόψεις ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ συζήτησις θὰ ἦτο καρποφόρος καὶ πολλὰ ὠφέλη θὰ προέκυπτον ἐξ αὐτῆς καὶ διὰ τοὺς παραγωγοὺς καὶ διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ διὰ τὸ κῦρος τοῦ Σώματος.

§70Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ προσθέσω, ὅτι ὀρθῶς προβλέπεται διὰ τοῦ τροποποιουμένου Κανονισμοῦ ὁ περιορισμὸς τῆς διαρκείας τῶν συζητήσεων τῶν ἐπερωτήσεων, ἡ διάρκεια τῶν ὁποίων ὁρίζεται εἰς δύο ἢ τὸ πολὺ τρεῖς συνεδριάσεις. Διότι πολλάκις προτείνομεν τὴν γενίκευσιν μιᾶς ἐπερωτήσεως, χωρὶς νὰ ἔχωμεν οἱ ἴδιοι οἱ προτείνοντες ὑπ’ ὄψει, τὰς συνεπείας ἐκ τῆς παρατάσεως τῆς συζητήσεως. Ὑπενθυμίζω τὴν ἐπερώτησιν τῆς ἐπαρχίας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον καὶ τὴν τοῦ Τουρισμοῦ καὶ τὴν παροῦσαν. Ὡσαύτως προτείνω νὰ γίνῃ ἀλλαγὴ τῶν ἡμερῶν ἐλέγχου καὶ νὰ ὁρισθῇ ὅπως ὁ ἔλεγχος γίνεται Τετάρτην καὶ Πέμπτην, ἢ Πέμπτην καὶ Παρασκευὴν καὶ τοῦτο διὰ νὰ ὑπάρχῃ συνέχεια εἰς τὴν συζήτησιν. Αἱ δὲ ἡμέραι νομοθετικῆς ἐργασίας νὰ εἶναι Δευτέρα, Τρίτη καὶ Παρασκευή. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀποφευχθῇ τὸ ξαναζέσταμα «τοῦ κρύου πιλαφιοῦ». Διότι μὲ τὰ σήμερον ἰσχύοντα διακόπτομεν τὴν συζήτησιν ἑνὸς θέματος παρέρχονται 2–3 ἡμέραι καὶ ἔπειτα ἐπανέρχεται ἐκ νέου πρὸς συζήτησιν. Αὐτὸ εἶναι ἀχάριστον διότι ἀποχρωματίζει τὸ ἐνδιαφέρον τῆς συζητήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι τώρα καὶ εἰς ἕν ἄλλο θέμα τὸ ὁποῖον ὅταν ἐψηφίσθη ὁ ἰσχύων Κανονισμὸς ἴσως νὰ μὴ εἶχε τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν σήμερον ἔχει. Πρόκειται περὶ τῶν ἐρωτήσεων. Τὸ θέμα τοῦτο, ἔχει ὑψίστην σημασίαν. Παρηκολούθησα συζητήσεις ἐπὶ ἐρωτήσεων εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων καὶ εἶδον πόσην σημασίαν ἀποδίδουν ἐκεῖ. Ἡμεῖς ἐδῶ δὲν ἐδώσαμεν τὴν ἀπαιτουμένην σημασίαν. Ἐγώ, θὰ ἐπρότεινα ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι διὰ τῶν ἐρωτήσεων ἐξυπηρετεῖται καὶ τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ τὸ κοινόν, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων τοὐλάχιστον ἐπὶ μίαν ὥραν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν συνεδριάσεως. Ἐπίσης εἶναι καὶ ἕνα ἄλλο θέμα. Ὅταν εἴς τινα ἐρώτησιν δοθῇ ἔγγραφος ἀπάντησις ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν τότε ἡ ἐρώτησις διαγράφεται χωρὶς νὰ δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις. Καὶ τοῦτο, διότι διαγράφεται ἡ ἐρώτησις ἀπὸ τὸ πινάκιον. Συμβαίνει ὅμως πολλάκις, ἡ ἔγγραφος ἀπάντησις νὰ μὴ εἶναι ἱκανοποιητική. Τότε θὰ πρέπει ὁ βουλευτὴς νὰ καταθέσῃ νέαν ἐρώτησιν. Ἀλλὰ ὅταν θὰ ἔλθῃ πλέον πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ θέμα, θὰ ἔχῃ ἐκτονωθῆ, θὰ ἔχῃ χάσει καὶ τὸ ἐνδιαφέρον του. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως καὶ αἱ ἐρωτήσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων δίδονται ἔγγραφοι ἀπαντήσεις, ἐγγράφονται εἰς τὸ πινάκιον πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἐὰν ὁ βουλευτὴς εἶναι ἱκανοποιημένος ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ ἐγγράφου νὰ παραιτῆται τῆς συζητήσεως. Περαιτέρω, πρέπει νὰ τονίσω, ὅτι διαφωνῶ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ σχεδίου, δι’ ἧς ἐπαυξάνεται ὁ χρόνος τῆς ἀπαντήσεως τῶν Ὑπουργῶν ἀπὸ ὀκτὼ εἰς δέκα πέντε ἡμέρας. Δηλαδή, κ. συνάδελφοι, οἱ ἴδιοι δεχόμεθα ἐν τῇ οὐσίᾳ νὰ μεταφέρωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μίαν γραφειοκρατικὴν ἐνέργειαν μὴ συντόμου διεκπεραιώσεως τῶν ἀπαντήσεων τῶν Ὑπουργείων. Ἐγὼ θὰ εἰσηγούμην καὶ εἰς ἐκείνας ἀκόμη τὰς ἐρωτήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἀπαντοῦν ἐγγράφως οἱ ἁρμόδιοι κ. Ὑπουργοί, αἱ ἐρωτήσεις αὗται νὰ ἐγγράφωνται εἰς τὸ πινάκιον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως κατὰ τὴν σειράν των καὶ ὅταν ἔλθουν πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ἐὰν ὁ ἐρωτῶν βουλευτὴς θέλῃ τὴν συζήτησιν τῆς ἐρωτήσεως παρὰ τὴν ἔγγραφον ἀπάντησιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἐκ τῆς ὁποίας τυχὸν δὲν ἱκανοποιήθη, νὰ συζητῆται αὕτη. Ἐὰν δὲ ἀντιθέτως, ὁ ἐρωτῶν βουλευτὴς δὲν ἐπιθυμῇ τὴν συζήτησιν, νὰ προχωρῶμεν εἰς ἄλλας ἐγγεγραμμένας ἐρωτήσεις. Μία ἄλλη καινοτομία, ἡ ὁποία ἐπιφέρεται εἰς τὸν ὑπὸ ψήφισιν Κανονισμὸν τοῦ Σώματος, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπιμηκύνσεως τοῦ χρόνου ἀπαντήσεως τοῦ ἐρωτωμένου ἢ ἐπερωτωμένου Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν βουλευτὴν καὶ ὁ ὁποῖος χρόνος ἀπὸ 8 ἡμέρας ἐπιμηκύνεται εἰς 15. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὅμως, νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν διάταξιν ταύτην, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα ἰσχύουσα γραφειοκρατία ταλαιπωρήσεως τῶν πολιτῶν εἰς τὴν διεκπεραίωσιν διαφόρων ὑποθέσεών των νὰ μεταφερθῇ καὶ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Πρέπει νὰ ἀντιληφθοῦν ὅλαι αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμέναι ἐντὸς τοῦ 8ημέρου, τὸ ὁποῖον ἐπιτάσσει ὁ σήμερον ἰσχύων Κανονισμός, νὰ διαβιβάζουν τὰς ἀπαντήσεις πρὸς τὸ Σῶμα. Διότι ἄλλως τε αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ ἀποστολὴ τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, εἰς τὸ νὰ διευκολύνουν εἰς τὸν συντομώτερον χρόνον τοὺς πολίτας, πολὺ δὲ περισσότερον τοὺς Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν ἐρωτήσεων ἢ ἐπερωτήσεων πρὸς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς ἀκριβῶς ἐξυπηρετοῦν τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ἄγχος τῆς γραφειοκρατίας καὶ τῆς διεκπεραιώσεως καὶ νὰ μὴ τὸ τονώνωμεν διὰ τῆς θεσπίσεως διατάξεων ὡς ἡ προκειμένη. Καὶ ἔρχομαι ἤδη, κ. βουλευταί, εἰς τὸ θέμα τῆς τηρήσεως τῶν πρακτικῶν τοῦ Σώματος. Ὀφείλω νὰ ἐκφράσω, κ. συνάδελφοι, τὸν θαυμασμόν μου διὰ τοὺς ταχυγράφους, οἱ ὁποῖοι τηροῦν τὰ Ἐπίσημα Πρακτικά, τῶν ὁποίων, πράγματι, θαυμάζω τὴν ἀντοχήν, τὴν ὀξύνοιαν καὶ τὴν ἔξοχον ἐγκυκλοπαίδεια, δηλαδή, πῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κατορθώνουν μὲ ὅσην ταχύτητα καὶ ἂν ὁμιλῇ ὁ ρήτωρ νὰ συλλάβουν καὶ νὰ ἀποδώσουν τὴν ἔννοιαν τῆς ὁμιλίας του. Μοῦ ἐδόθη καὶ ἄλλοτε ἡ εὐκαιρία νὰ συγχαρώ τοὺς διευθυντὰς τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τὴν εὐσυνειδησίαν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος, τῶν ὑπὸ τὰς διαταγάς των ταχυγράφων. Ὄντως, κ. συνάδελφοι, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰργάσθησαν ἐπὶ ἔτη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν σκληρὰ καὶ εἶναι ἄξιοι συγχαρητηρίων. Ἄλλο, ὅμως, εἶναι ἡ τήρησις περιληπτικῶν πρακτικῶν καὶ ἡ ἀπόδοσις τῆς συζητήσεως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ σοβαρωτάτων ζητημάτων καὶ ἄλλο ἡ πλήρης καὶ πιστὴ ἀπόδοσις τῶν διεξαγομένων συζητήσεων. Πρέπει νὰ γίνῃ παραδεκτὸν ἀπὸ ὅλους μας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλα νὰ λέγωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ἄλλα νὰ περιλαμβάνωνται εἰς τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἔχομεν διορθώσει. Δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι καὶ κατὰ τὸν Ποινικὸν νόμον τοῦτο ἀποτελεῖ πρᾶξιν κολάσιμον, πρᾶξιν διαστρεβλώσεως τῶν πράγματι λεχθέντων. Ὀφείλομεν καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ εἴμεθα ὑπεύθυνοι τῶν λόγων μας ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, νὰ εἴμεθα προσεκτικοὶ προτοῦ ἐκστομίσωμεν οἱανδήποτε φράσιν. Προτιμῶ νὰ ὑπάρχῃ μία ἀσυνταξία εἰς τὰ πρακτικά, ἡ ὁποία ὅμως θὰ προέρχεται ἀπὸ ἐμὲ τὸν ἴδιον κατὰ τὴν ὥραν τῆς ὁμιλίας μου, παρὰ νὰ τροποποιήσω τὰ ὅσα εἶπον προηγουμένως καὶ πολλάκις νὰ προσθέσω πράγματα, τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν ἀνέφερον κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου. Συμβαίνει ἐπίσης, εἷς ρήτωρ κατὰ τὴν ὁμιλίαν του νὰ ἔχῃ μίαν διακοπὴν ἀπὸ ἕνα Ὑπουργὸν καὶ ἡ διακοπὴ αὕτη νὰ εἶναι μόνον πεντάλεπτος. Ἐμφανίζεται τότε εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικὰ τὸ ἑξῆς περίεργον. Ἡ πεντάλεπτος διακοπὴ τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ περιέχηται εἰς πλείονας σελίδας τῶν πρακτικῶν ἀπ’ ὅ,τι περιέχεται ἡ ὁμιλία τοῦ ρήτορος διαρκείας τριῶν τετάρτων. Τοῦτο δὲ διότι ἡ διακοπὴ τοῦ Ὑπουργοῦ ἔχει τεθῆ εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικὰ ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων τοιούτων, ἐνῶ ἡ ἀγόρευσις τοῦ βουλευτοῦ εἶναι περιληπτική. Τοῦτο εἶναι μία ἀνωμαλία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ συντομώτερον καὶ νὰ ὑπάρξῃ μία ἴση μεταχείρισις εἰς τὸ θέμα τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν μεταξὺ τῶν βουλευτῶν καὶ Ὑπουργῶν. Κατόπιν αὐτοῦ, ἐγὼ προτείνω τὴν κατάργησιν τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν καὶ τὴν τήρησιν ἀποκλειστικῶς ἐστενογραφημένων τοιούτων, τὰ ὁποῖα θὰ περιλαμβάνουν τὴν πιστὴν ἀπόδοσιν τῶν ὅσων λέγονται καὶ συζητοῦνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐπίσης, θεωρῶ ἀπαραίτητον τὴν μαγνητοφώνησιν τῶν συζητήσεων, ἐν συνδυασμῷ τῆς ὑπὸ τῶν στενογράφων παρακολουθήσεως τῶν διεξαγομένων συζητήσεων, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἀπόδοσις. Ἡ τήρησις δὲ τῶν ταινιῶν μαγνητοφωνήσεως νὰ παραδίδεται εἰς εἰδικὸν ἀρχεῖον, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἡ φωνὴ τοῦ κυρίου ὅλων μας, διὰ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυριζώμεθα, ὅτι ἡ ὁμιλία μας κακῶς ἀπεδόθη, ἐπιρρίπτοντες τὸ βάρος εἰς τοὺς ἀτυχεῖς στενογράφους. Συζητοῦνται θέματα, ἐξόχως σοβαρά, ἐπὶ τῶν ὁποίων αἱ λεχθεῖσαι ἀπόψεις μας πρέπει νὰ εἶναι ἀναμφισβήτητοι. Δὲν θὰ συμφωνήσω, ἐπίσης, πρὸς τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ ὁ χρόνος ἀποστενογραφήσεως τῶν πρακτικῶν μιᾶς πολυώρου συνεδριάσεως. Ἔχομεν ἐκ τοῦ παρελθόντος πλεῖστα ὅσα παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν ὁλονύκτιοι συνεδριάσεις μὲ μόνον ὁμιλίας Ἀρχηγῶν Κομμάτων καὶ ὁμιλίας Ὑπουργῶν, τὴν ἄλλην δὲ ἡμέραν εἶχον ἀποστενογραφηθῆ, ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων αὐτῶν. Συνεπῶς, ὁ χρόνος ἐπαρκεῖ διὰ τὴν ἀποστενογράφησιν μιᾶς συνεδριάσεως, ἀρκεῖ, βεβαίως, νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ προσωπικὸν τῆς Στενογραφικῆς Ὑπηρεσίας, διότι καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, εἶναι πολὺ φυσικόν, νὰ κουρασθοῦν εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς. Ἐν πάσῃ, ὅμως, περιπτώσει, ἐπὶ τοῦ θέματος μαγνητοφωνήσεως τῶν συνεδριάσεων ἐπιμένω ἀπολύτως, διότι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τοῦ λοιποῦ ἡ πλήρης καὶ πιστὴ ἀπόδοσις τῶν διεξαχθησομένων συζητήσεων. Διαφωνῶ, τέλος, μὲ τὴν διάταξιν διὰ τὸ θέμα τοῦ Δελτίου Τύπου καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ σχετικοῦ πρακτικοῦ ὑπὸ τριῶν βουλευτῶν. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μετὰ τὸ πέρας τῆς συνεδριάσεως νὰ παραμείνουν τρεῖς συνάδελφοι διὰ νὰ συντάξουν τὸ σχετικὸν πρακτικόν. Κατὰ συνέπειαν, θὰ ἀφεθῇ ἡ εὐθύνη εἰς ἕνα ἐκ τῶν ὑπαλλήλων, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ συνταγῇ ἀκριβὲς Δελτίον. Εἰς τὸ θέμα αὐτὸ εἰσηγοῦμαι τὴν ἔκδοσιν Δελτίου ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, βεβαίως, ἐν περιλήψει διὰ τὸν Τύπον καὶ πάντοτε ὑπὸ τὴν εὐθύνην τοῦ ἁρμοδίου Διευθυντοῦ, ἢ νὰ ἐκδίδηται τοῦτο, ὑπὸ τῶν ταχυγράφων τῆς σημερινῆς ὑπηρεσίας τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν. Ἐπίσης, διὰ τοῦ νέου Κανονισμοῦ εἰσάγεται ὁ θεσμὸς τῶν τροπολογιῶν καὶ προσθηκῶν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὑπάρχει ὅμως μία διαφορά, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν παρίσταται ὁ κ. Πλατῆς, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐλησμόνησε νὰ περιλάβῃ, προκειμένου περὶ τροπολογιῶν καὶ προσθηκῶν, καὶ τοὺς Ὑπουργούς. Ἡ διάταξις ὁμιλεῖ, μόνον περὶ βουλευτῶν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὑπῆρξαν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας Ὑπουργοὶ ἔφεραν πρὸς ψήφισιν τροπολογίας καὶ προσθήκας, αἱ ὁποῖαι οὔτε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου εἶχον, οὐδέ, εἰς πολλὰς περιπτώσεις, εἶχον ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Εἶχον ὑποβληθῆ αἰφνιδιαστικῶς διὰ τοὺς βουλευτάς. Δὲν εἶναι δυνατόν, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις καὶ ἄνισος μεταχείρισις, καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτόν, πρέπει, εἰς τὴν σχετικὴν διάταξιν, νὰ περιληφθοῦν καὶ οἱ Ὑπουργοί, διὰ νὰ μὴ αἰφνιδιαζώμεθα ἑκάστοτε μὲ τὰς διαφόρους τροπολογίας καὶ προσθήκας τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν. Παρέλειψα, ἐπίσης, νὰ εἴπω, ὅτι ὁ νέος Κανονισμὸς θέτει εἰς ἥσσονα μοῖραν τοὺς κ. Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων μὲ τοὺς κ. Ὑπουργούς, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς διακοπὰς καὶ τὰς ἀπαντήσεις. Ὁσουδήποτε κύρους καὶ βαρύτητος εἶναι ἕνας Ὑπουργός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς ἥσσονα μοῖραν εἷς Ἀρχηγὸς Κόμματος καὶ μάλιστα Ἀρχηγὸς Κόμματος, εἰς πολλὰς περιπτώσεις, τοῦ ὁποίου τὸ Κόμμα ἐλαχίστην διαφορὰν ἔχει ἀπὸ τὸ κυβερνῶν. Συνεπῶς, θεωρῶ τὴν διάταξιν ἀπαράδεκτον. Φαντασθῆτε, εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων, τὸν κ. Γκέϊτσκελ, νὰ ἔχῃ ἥσσονα θέσιν τῆς τῶν Ὑπουργῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς προβλεπομένας κυρώσεις κατὰ παρεκτρεπομένων βουλευτῶν, νομίζω, ὅτι διέφυγεν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι περιέλαβε διατάξεις ἀντισυνταγματικάς. Δὲν ἀμφισβητῶ, βεβαίως, ὅτι πολλάκις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπῆρξαν παρεκτροπαὶ βουλευτῶν κατὰ τὰς διεξαχθείσας συζητήσεις καὶ ὅταν ἦσαν ἐξημμένα τὰ πνεύματα. Τοῦτο, ὅμως, δὲν σημαίνει, ὅτι εἰς τὸν νέον Κανονισμὸν πρέπει νὰ περιλάβωμεν καὶ ἀντισυνταγματικὰς διατάξεις. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὑπάρχει μία τροπολογία τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, τὴν ὁποίαν θέτω ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Σώματος. Τέλος, νομίζω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν διὰ τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας, θὰ πρέπει νὰ μειωθῇ. Ἐφ’ ὅσον ὁρίζομεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 15 βουλευτῶν εἶναι ἱκανὸς διὰ τὴν σύστασιν ἑνὸς κόμματος, νομίζω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὡς βάσις διὰ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν βουλευτῶν πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας. Δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀναγνωρίζωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ὕπαρξιν κόμματος χωρὶς τοῦτο νὰ δύναται νὰ ὑποβάλῃ ἔνστασιν ἀπαρτίας, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ δανείζεται ὑπογραφὰς βουλευτῶν πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν καὶ ἀπὸ ἄλλα κόμματα. Τελειώνων, κ. Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ σᾶς συγχαοῶ διὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον. Γνωρίζω, ὅτι ἀπὸ ἔτη ἡ ψήφισις τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ὁ πόνος σας. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι τελικὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον θὰ ψηφισθῇ, φυσικὰ μὲ τὰς προταθείσας τροποποιήσεις, διότι πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι μὲ τὴν φορὰν τῶν πραγμάτων δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιτευχθῇ τοῦτο. Εἶναι ἀνάγκη, κ. βουλευταί, πάντες νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου Κανονισμοῦ καὶ πρὸ πάντων ἑνὸς Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἀπηλλαγμένος ἀπὸ τὸ ἐνδόσημον τῆς ἀποπείρας στραγγαλισμοῦ τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Χειροκροτήματα).

§71Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀπὸ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Κανελλοπούλου καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Στεφανοπούλου, ἐδόθη μία εὐρυτέρα ἄποψις εἰς τὸ θέμα τῆς λειτουργίας τοῦ δημοκρατικοῦ καὶ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δι’ ὀλίγων νὰ ἐπιχειρήσω μίαν ἔρευναν τῶν τελευταίων ἐτῶν σχετικῶς μὲ τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸν κοινοβουλευτισμόν. Δὲν θὰ μακρηγορήσω καὶ ἐλπίζω νὰ μοῦ συγχωρήσητε τὴν μικρὰν αὐτὴν παρέκκλισιν. Κατὰ τὸν Αʹ Παγκόσμιον Πόλεμον, ὡς γνωρίζετε, ἐξερράγη ἡ Ρωσικὴ κομμουνιστικὴ ἐπανάστασις, ἡ ὁποία καὶ ἐπεκράτησε. Μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ Αʹ Παγκοσμίου Πολέμου, εἰς ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν Εὐρώπην ἐδημιουργήθη ἕνα κῦμα σοσιαλιστικῶν ἰδεῶν. Τὸ κεφαλαιοκρατικὸν ἢ ἀστικόν, ἂς εἴπωμεν, καθεστώς, ἀπήντησεν εἰς τὸ κῦμα αὐτὸ τῶν σοσιαλιστικῶν ἰδεῶν διὰ τῶν δικτατοριῶν, ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν. Ὁ Μουσολίνι συνέλαβε τὴν ἰδέαν τοῦ Φασισμοῦ ἀπὸ τὶς φασκὲς τῶν ραβδούχων, οἱ ὁποῖοι συνώδευον τὸν αὐτοκράτορα κατὰ τὴν ἔξοδόν του, αἱ ὁποῖαι φασκαὶ ἀπετελοῦντο ἐκ δώδεκα ράβδων καὶ ἔφερον ἐπὶ τῆς κορυφῆς πέλεκυν ποὺ ἐσυμβόλιζον τὴν ἑνότητα τοῦ Κράτους καὶ τὴν δύναμιν τοῦ αὐτοκράτορος. Μετὰ τὴν Δικτατορίαν τοῦ Μουσολίνι, ἐπηκολούθησαν καὶ ἄλλαι Δικτατορίαι. Ἀναφέρω τὴν Δικτατορίαν τοῦ Χίτλερ, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὸ ὄνομα «Ἐθνικοσοσιαλισμὸς» εἰς τὴν ἰδικήν του Δικτατορίαν, διότι, ὡς γνωστόν, ὅλοι οἱ Δικτάτορες ἔχουν τὴν ἀλαζωνίαν νὰ πιστεύουν, ὅτι εἶναι μοναδικοὶ εἰς τὸν κόσμον. Ἀναφέρω ἐπίσης τὴν Δικτατορίαν τῆς Ἱσπανίας, τῆς Πορτογαλίας, τῆς Αὐστρίας καὶ τέλος τὴν μεταβολὴν τῆς 4ης Αὐγούστου τῆς χώρας μας, μὲ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸν Ἰωάννην Μεταξᾶν, ὁ ὁποῖος, ὅμως, δὲν εἶχε καμμίαν ἐπαφὴν καὶ συνεννόησιν μὲ τὰς Δικτατορίας τοῦ ἄξονος.

§72Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ Κυβέρνησις τῆς 4ης Αὐγούστου —πρέπει ἄλλωστε νὰ τὸ γνωρίζητε αὐτὸ— ἐπεκυρώθη ἀπὸ τὸν λαόν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐψηφίσθη παρ’ αὐτῆς. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, πολλοὶ βουλευταὶ διαμαρτύρονται).

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί πράγματα εἶναι αὐτά; (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βύζας).

§74Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡμεῖς ἐδῶ εἴμεθα καὶ γνωρίζομεν καλύτερον παντὸς ἄλλου τί συνέβη. Ἀφῆστε τα, λοιπόν, αὐτά.

§75Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παρέμβασις τοῦ φιλτάτου καὶ παιδικοῦ μου φίλου κ. Βοβολίνη, ἦτο ἄστοχος. Ἐγὼ δὲν κατηγόρησα τὸν Ἰωάννην Μεταξᾶν. Ἁπλῶς, ἐπιχειρῶ μίαν ἱστορικὴν ἀνασκόπησιν. Δὲν ἀρνοῦμαι τὸ παρελθὸν καὶ λόγῳ τῆς ψυχοσυνθέσεώς μου καὶ τοῦ ἀνδρισμοῦ μου, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀρνηθῶ τὸ παρελθόν. Ἐγὼ ἤμην ἀχώριστος σύντροφος τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ καὶ ἀναλαμβάνω ἐξ ὁλοκλήρου αὐτὴν τὴν εὐθύνην. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Δικτατορία τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ, οὐδεμίαν σχέσιν εἶχε μὲ τὰς Δικτατορίας τοῦ ἄξονος. Συνεπείᾳ τῶν Δικτατοριῶν αὐτῶν, τὸ σύστημα τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ ὑπέστη σκληρὸν πλῆγμα. Ἐν συνεχείᾳ, ὁ Φασισμὸς ἐκήρυξε τὸν Βʹ Παγκόσμιον Πόλεμον καὶ ὡς γνωρίζετε ἡττήθη ἀπὸ τὰς δημοκρατικὰς δυνάμεις ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου. Μετὰ τὴν ἧτταν τοῦ Φασισμοῦ, ἡ Δημοκρατία καὶ ὁ κοινοβουλευτισμὸς ἐπανεῦρον τὴν παλαιάν των αἴγλην. Ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα συνέβησαν περαιτέρω καὶ ὡρισμένα ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐμείωσαν τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸν κοινοβουλευτισμόν. Τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ ἀνταρτοπόλεμος, ἔδωσαν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς καπηλευομένους ὑπὲρ αὑτῶν τὸν πατριωτισμὸν νὰ προβαίνουν εἰς πράξεις καὶ ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι μειωτικαὶ διὰ τὴν Δημοκρατίαν. Ἀλλὰ περισσότερον ἐμείωσε τὴν Δημοκρατίαν ἡ ἄνοδος εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὡρισμένων ἀτόμων διὰ τῆς τεθλασμένης, διὰ τῆς εὐνοίας καὶ οὐχὶ ὡς εἴθισται διὰ τῆς εὐθείας ὁδοῦ, ἐκ τῆς πάλης δηλαδή, τῶν ἀγώνων. Ἐν συνεχείᾳ, ἀπὸ τῶν ἐτῶν 1956 καὶ μετέπειτα, εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθησαν ἐκλογικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἔτεινον καὶ ἐπέτυχον νὰ στραγγαλισθῇ ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ νὰ ἀναδειχθῇ ἡ μειοψηφία διὰ τεχνασμάτων εἰς πλειοψηφίαν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ νὰ κυβερνᾷ τὸν τόπον. Ὅλα αὐτά, κ. βουλευταί, εἶναι μειωτικὰ διὰ τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὴν Δημοκρατίαν. Ἐξ αὑτῶν προκύπτει, ὅτι ὁ κοινοβουλευτισμὸς καὶ ἡ Δημοκρατία εἰς τὸν τόπον μας, διέρχονται μίαν κρίσιν. Δὲν ἐπιθυμῶ, κ. βουλευταί, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον καὶ εἰσέρχομαι εἰς τὸ συζητούμενον σχέδιον περὶ τροποποιήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐν ἀρχῇ ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, πῶς οὗτος παλαιὸς κοινοβουλευτικὸς ἄνδρας —διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἰδικήν του φράσιν— καὶ μὲ κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν, ἔφερεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος αὐτὸ τὸν σχέδιον; Ἐπιθυμῶ περισσότερον νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὴν κυβερνητικὴν πτέρυγα. Ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ κυβερνητικὴ ἐξουσία δίδει μεγαλύτερον ἀέρα καὶ θάρρος εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ὡς εἶναι φυσικόν, ὡρισμένα ζωηρὰ στοιχεῖα μὲ τὸν ἀέρα αὐτὸν τῆς Κυβερνήσεως ἐκτρέπονται εἰς ὕβρεις καὶ πολλάκις εἰς βιαιοπραγίας ἀκόμη. Κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τῆς ὑπὸ κρίσιν προτάσεως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς λέγει, ὅτι οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκτρέπωνται εἰς ὕβρεις ἐναντίον συναδέλφων των καὶ βιαιοπραγίας, θὰ ἀποβάλλωνται τῆς αἰθούσης μέχρι πέρατος τῆς συνεδριάσεως. Κατὰ τὴν ἑπομένην δὲ συνεδρίασιν ἡ Βουλή, προτάσει τοῦ Προέδρου ἢ κατόπιν αἰτήσεως 20 βουλευτῶν, θὰ ἐπιλαμβάνηται τῆς ἐξετάσεως τῆς παραβάσεως αὐτῆς καὶ δύναται νὰ ἀποφασίσῃ τὸν ἐκτοπισμὸν τοῦ ἐκτραπέντος βουλευτοῦ ἐκ 10 συνεχῶν συνεδριάσεων. Ἡ ἐπιμέλεια τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἀνατίθεται εἰς τὸν Πρόεδρον, δυνάμενον κατὰ τὴν κρίσιν του, νὰ λάβῃ πᾶν πρόσφορον μέτρον. Καὶ ἐρωτᾶται ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ποῖα πρόσφορα μέσα θὰ λάβῃ; Αὐτὸ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ. Θὰ καλέσῃ τοὺς κλητῆρας ἢ χωροφύλακας; Κύριοι συνάδελφοι, ἴσως οἱ Κανονισμοὶ ἄλλων Βουλῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι κατάλοιπα Δικτατορίας ἢ ἀπολυταρχικῶν καθεστώτων, νὰ ἔχουν τοιαύτας διατάξεις. Ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ φιλοδοξῶμεν νὰ ἀντιγράψωμεν τοὺς Κανονισμοὺς αὐτούς. Ἡ φιλοδοξία ἡ ἰδικὴ μου εἶναι ὁλόκληρος ὁ κόσμος νὰ ἀντιγράφῃ τὴν Ἑλληνικὴν Δημοκρατίαν, ἡ ὁποία ἔδωσε τὸ φῶς εἰς ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἐρωτᾶται, ἐπίσης, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Ἐὰν εἷς βουλευτὴς δυστροπῇ καὶ δὲν δέχεται τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, θὰ καλέσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τοὺς κλητῆρας ἢ τοὺς χωροφύλακας διὰ νὰ τὸν ἀποβάλουν τῆς αἰθούσης; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἔχωμεν βιαιοπραγίας κατὰ ὀργάνων ἐκ μέρους τοῦ βουλευτοῦ καὶ ἀντιστρόφως. Καὶ ἀπευθύνομαι ἰδίως πρὸς τὴν πτέρυγα τῆς πλειοψηφίας, διότι τὸ θέμα δὲν εἶναι θέμα παρατάξεως, ἀλλὰ θέμα τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τῆς Δημοκρατίας καὶ λέγω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ υἱοθετήσωμεν τοιαύτας ἀπόψεις; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐθελουσίως νὰ ἐξευτελισθῶμεν καὶ νὰ ἐξευτελίσωμεν καὶ τὸν θεσμὸν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Δημοκρατίας; Εἶναι ἀπαράδεκτον τὸ ἄρθρον 10 τῆς συζητουμένης προτάσεως δι’ ἡμᾶς. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὅλοι οἱ βουλευταί, ἀνεξαρτήτως παρατάξεως, τὸ ἀντιλαμβάνονται αὐτὸ καὶ δι’ αὐτὸ ἀπὸ τὴν πτέρυγα αὐτὴν τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐλάχιστοι παρακολουθοῦν τὴν συζήτησιν καὶ τοῦτο διότι δὲν υἱοθετοῦν τὴν πρότασιν αὐτήν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα ἐξηντλήθη ἀπὸ προλαλήσαντας συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὑπεισῆλθον εἰς τὰ ὑπόλοιπα ἄρθρα τῆς ὑπὸ κρίσιν προτάσεως τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ τὰ αὐτά, καλῶ ὅλους τοὺς συναδέλφους, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς τοποθετήσεως, ὅπως ἐν ὀνόματι τῆς ἀξιοπρεπείας ἡμῶν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Σώματος, καταψηφίσῃ τὴν πρότασιν, ἰδίᾳ τὸ ἄρθρον 10 αὐτῆς. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἔχει μίαν, ἄθελά του, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ἰδιοτέλειαν ἐν προκειμένῳ. Ἐφοίτησεν ὡς μαθητὴς καὶ ἐπιτελὴς κατόπιν εἰς τὴν σχολὴν τοῦ ἀειμνήστου Γεωργίου Κονδύλη καὶ ἔχει μέσα του τὸ μικρόβιον τῆς Δικτατορίας, εἰς τὴν ψυχήν του καὶ εἰς τὶς φλέβες του.

§76Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο γεγονότα ἐκ τῶν ὁποίων βεβαίως θὰ προκύψῃ, ὅτι δὲν συμφωνῶμεν. Ἐπ’ αὐτοῦ ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Βοβολίνης, ὅτι δηλαδὴ ἐψηφίσθη ἡ δικτατορικὴ Κυβέρνησις Μεταξᾶ, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐγὼ τὴν κατεψήφισα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ὁ ἀείμνηστος Μεταξᾶς μοῦ εἶπε κατ’ ἰδίαν, εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὴν ἀγόρευσίν μου «δὲν μοῦ ἄρεσε αὐτὸ ποὺ ἔκαμες παιδί μου, ἀλλὰ σὲ συγχαίρω διὰ τὸ θάρρος σου». Τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶναι ἐδῶ καὶ πιστοποιοῦν τὰ τῆς ψήφου μου. Ἄλλη περίπτωσις ἀναφέρεται εἰς τὸν ἀείμνηστον Κονδύλην. Εἶχα τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι εἶδος πολιτικοῦ ἐπιτελάρχου αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸν δυναμισμὸν ποὺ ἀνέπτυξα παρὰ τῷ ἀειμνήστῳ Κονδύλῃ τὸν ἐχρησιμοποίησα διὰ τὴν κατάπνιξιν κινημάτων. Δὲν ἔκαμα κανένα κίνημα, ἀλλὰ κατέπνιξα ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸ κίνημα τοῦ 1935. Συνεπῶς, δὲν ὑπῆρξα κινηματίας. (Χειροκροτήματα).

§77Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Θὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅλοι, ὅτι ὁ ἀείμνηστος Κονδύλης εἶχε πάντοτε μαζί του τὸν κ. Ροδόπουλον ὁ ὁποῖος διετέλεσε μάλιστα καὶ Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν, κατὰ τὴν ὑπουργίαν Κονδύλη καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχε διάφορον γνώμην ἀπὸ αὐτόν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ λεχθῇ, ὅτι αἱ δικτατορίαι εἶναι ἀρεσταὶ εἰς ὅσους ἔχουν πόντους εἰς τὶς δικτατορίες. Ὅσοι δὲν συμμετέχουν ἐκεῖνοι θεωροῦν τὶς δικτατορίες ὡς τυραννικὲς καὶ ἀπαίσιες.

§78Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Διὰ σᾶς ἦτο εὐχάριστος;

§79Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Βεβαιότατα. Ἐγὼ ἤμην κοντὰ εἰς τὸν ἀείμνηστον Ἰωάννην Μεταξᾶν ἀπὸ ἡλικίας 20 ἐτῶν καὶ ἔμεινα μαζί του μέχρι τοῦ θανάτου του. Εἶχα καὶ ἐγὼ τοὺς πόντους μου καὶ δι’ αὐτὸ ἤμην φίλος, ἄλλως θὰ ἤμουν ἐξορία.

§80Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε συνάδελφε μίαν διακοπήν. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι δὲν ἐγενόμην ἀντιληπτὸς οὔτε ἀπὸ ὑμᾶς οὔτε ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν γενομένην προηγουμένως διακοπήν μου. Βεβαίως ἡ κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἐψηφίσθη ὅμως ὡς μεταβατικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ὡδήγει τὴν χώραν εἰς τὴν ὁμαλότητα. Ἡ μεταβατικὴ δὲ αὐτὴ Κυβέρνησις ὡδήγησε τὴν χώραν εἰς τὴν δικτατορίαν. Ἐπειδὴ τελευταίως γίνεται λόγος καὶ πάλιν περὶ μεταβατικῆς Κυβερνήσεως ἐθεώρησα σκόπιμον διακόπτων νὰ ὑπομνήσω τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ. Μεταβατικὴ Κυβέρνησις κύριοι συνάδελφοι, σημαίνει μορφὴν μονιμότητος. Οἱ ἔχοντες ὦτα νὰ ἀκούσουν ἀκουέτωσαν.

§81Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς διακοπῆς αὐτῆς θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς. Διαφυλάξατε τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸν κοινοβουλευτισμόν. Ἐξυψώσατε τὸ κοινοβουλευτικὸν ἀξίωμα, ὅσον περισσότερον εἶναι δυνατόν, διότι πολίτευμα καλύτερον ἀπὸ τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸν Κοινοβουλευτισμὸν δὲν ὑπάρχει (χειροκροτήματα). Σᾶς τὸ λέγω ἐγὼ ὁ ὁποῖος συμμετεῖχον εἰς τὴν Δικτατορίαν καὶ ὁ ὁποῖος γνωρίζω καὶ τὰ καλά της καὶ τὰ κακά της. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω ἀκόμη καὶ τὸ ἑξῆς. Ὁ ἀείμνηστος Ἰωάννης Μεταξᾶς ὅταν ἔκαμε τὴν Δικτατορίαν τῆς 4ης Αὐγούστου ἦτο εἰς ἡλικίαν 66 ἐτῶν. Ἐπειδὴ συνεθλίβετο μεταξὺ τοῦ Βενιζελισμοῦ καὶ ἀντιβενιζελισμοῦ καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁδοῦ, διότι ὁ λαὸς δὲν τὸν ἤθελε, εἶχε τάσιν πρὸς τὴν Δικτατορίαν. Ἦτο ὅμως χριστιανὸς καὶ οἰκογενειάρχης, κάθε Κυριακὴ δὲ ἐπήγαινε εἰς τὴν Ἐκκλησίαν. Θὰ σᾶς διηγηθῶ καὶ κἄτι ἀπὸ τὴν ζωήν του. Μίαν ἡμέραν ἐγένοντο συλλήψεις πολιτικῶν Ἀρχηγῶν καὶ ἐνῷ ἀνεβαίναμεν πρὸς τὴν κατοικίαν του μὲ ἠρώτησε καθ’ ὁδὸν «Βαγγέλη τὶ λέγει ὁ κόσμος διὰ τὰς συλλήψεις;» Τοῦ ἀπήντησα, ὅτι ὁ πολὺς λαὸς δὲν ἀσχολεῖται μὲ τοὺς πολιτικοὺς Ἀρχηγούς. Ἦτο τότε ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ ὁλκῆς, οἱ Βενιζέλος, Τσαλδάρης, Παπαναστασίου, Κονδύλης εἶχον ἀποβιώσει. Οἱ πιὸ κάτω δὲν εἶχον μεγάλην ἀπήχησιν εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας. Τότε ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς ἔσκυψε τὸ κεφάλι καὶ μοῦ εἶπε: «Καλὰ ὁ λαὸς δὲν ἀσχολεῖται ἀλλὰ ὁ Θεὸς τὶ λέγει»; Καὶ ἐγὼ εἶπα τότε μέσα μου ὅπως λέγει ἡ λαϊκὴ παροιμία: «Χαιρέτα μου τὸν πλάτανο ὅταν εἶσαι δικτάτωρ καὶ σκέπτεσαι τοιουτοτρόπως». Ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς, ὡς σᾶς εἶπον, ἦτο χριστιανὸς καὶ ἄνθρωπος. Σκεφθεῖτε ἐὰν πέσετε εἰς χεῖρας κανενὸς ἀγρίου καὶ εὐτελοῦς δικτάτορος. Ὁμιλῶ ἀντικειμενικά. Διατηρήσατε τὴν εὐπρέπειαν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ βουλευτικοῦ σας ἀξιώματος. Καὶ τὰ δύο αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ αἰσθανώμεθα. Ἐὰν ὁ βουλευτὴς παρεκτραπῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ τὸν κρίνῃ τὸ Σῶμα, θὰ τὸν κρίνῃ ὁ λαὸς ποὺ τὸν ἐψήφισε. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ βουλευτής, ἐὰν παρεκτραπῇ νὰ συρθῇ ἔξω τῆς αἰθούσης ἀπὸ ἕνα χωροφύλακα, ὡς προβλέπει τὸ ἄρθρον 10 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου. Τὰ ἄρθρα 62 καὶ 63 τοῦ Συντάγματος καθιστοῦν ἀπαράδεκτον τὸ ἄρθρον 10 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Καλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἄξιον κοινοβουλευτικὸν ἄνδρα νὰ ἀπαλείψῃ τὸ ἄρθρον 10. Ἐπίσης καλῶ ὅλους ἡμᾶς νὰ καταψηφίσητε τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον, τὸ ὁποῖον καταρρακώνει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ τὴν Δημοκρατίαν, διότι ἄλλως θὰ ὁδηγήσητε τὸν ἑαυτόν σας ἐθελουσίως εἰς τὸ ἰκρίωμα. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Λ. Περρωτῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§83Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ κ. Λ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§85Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, προλαμβάνω μίαν εὔλογον ἀπορίαν. Προχθὲς ἀστόχως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἠρωτήθη κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἀγορεύσεώς του ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Γιαννούση, τὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ ἕνας νέος βουλευτὴς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν συνεζητεῖτο τὸ τεχνικὸν μέρος τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον. Ἀλλὰ τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἡ διεξαχθεῖσα συζήτησις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπὶ τῶν ὑπὸ κρίσιν τροποποιουμένων ἄρθρων ἐφάπτονται ἀπολύτως πρὸς τὸ θέμα τῆς Δημοκρατίας. Ὀρθῶς ὁ Κανονισμὸς ἐκρίθη ὁ καταστατικὸς χάρτης διὰ τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Ὀρθῶς ἐτονίσθη ἐκ μέρους τῶν πρὸ ἐμοῦ ὁμιλησάντων κ. συναδέλφων, ὅτι ὑφίσταται κρίσις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἡ ὁποία ἐπεδεινώθη κατὰ τὸν τελευταῖον καιρόν. Θὰ πρέπει, ὅμως, νὰ ἐξετάσωμεν ποῖαι εἶναι αἱ αἰτίαι, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν αὐτὰς τὰς κρίσεις. Διετυπώθη ἡ ἄποψις, ὅτι πταίει αὐτὴ ταύτη ἡ Δημοκρατία καὶ ὅτι πρέπει νὰ περιστείλωμεν τὶς δημοκρατικὲς ἐλευθερίες διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ Δημοκρατία καὶ ἡ καλὴ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλίου. Αἱ φασιστικαὶ αὗται ἀπόψεις, ἀπετολμήθη νὰ ἀκουσθοῦν καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, εἶναι ὅμως προφανές, ὅτι ἡ ἄρσις τῆς κρίσεως, μόνον μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν εἶναι δυνατή. Διὰ τὸ πῶς λειτουργεῖ ἡ Δημοκρατία καὶ τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα, θὰ σᾶς ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου, εἶπεν, ὅτι τὸ θέμα δὲν εἶναι ἂν ὁ τροποποιούμενος Κανονισμὸς εἶναι καλλίτερος ἢ χειρότερος ἀπὸ τὸν σημερινόν. Εἶπεν, ὅτι ὁ κοινοβουλευτισμὸς θεμελιοῦται ἐπὶ ἀγράφων νόμων. Ἡ καλὴ λειτουργία τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ πῶς ἐνεργοῦμεν καὶ τὸ πῶς σκεπτόμεθα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω ἓν ἐλάχιστο παράδειγμα διὰ τὸ πῶς λειτουργεῖ σήμερον ὁ κοινοβουλευτισμός. Πρὸ καιροῦ, κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ἐπιστολὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς ΕΔΑ. Καὶ διότι εἰσήγαγε ζωτικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸ θέμα τῶν πυραυλικῶν βάσεων ἐν τῇ χώρᾳ μας καὶ ἐπειδὴ εἰσήχθη ἀπὸ τὴν ΕΔΑ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τὴν ἀνέγνωσεν ἐν τάχει. Τὴν ἑπομένην ἀνεγνώσθη ἐπιστολή, δὲν ἐνθυμοῦμαι πόθεν προερχομένη, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐπιστολὴ ἀνέφερεν ἐπικρίσεις καὶ τῆς ΕΔΑ, ἡ ἐπιστολὴ αὕτη ἀνεγνώσθη ἐν ἐκτάσει. Ὁ κ. Ροδόπουλος, ἀντιληφθεὶς τὸ σφάλμα του, εἶπεν, ὅτι καὶ ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς ΕΔΑ θὰ ἀναγνωσθῇ αὐτουσία. Φυσικά, δὲν ἀνεγνώσθη. Ἔφερα ἕνα παράδειγμα διὰ νὰ πῶ, ὅτι διὰ τὴν κακὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου δὲν πταίει ὁ Κανονισμός. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἀκόμη νὰ ἀναφέρω, καὶ ἕτερον παράδειγμα διὰ τὸ πῶς λειτουργεῖ ἡ Δημοκρατία καὶ ὁ Κοινοβουλευτισμὸς εἰς τὴν χώραν μας. Πρὸ ἡμερῶν συνελήφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης παραποιῶν —διὰ νὰ χρησιμοποιήσω ἠπίαν φράσιν— πρακτικὰ μιᾶς δίκης, διεξαχθείσης ἐν Ἡρακλείῳ. Κατὰ τὴν δίκην αὐτήν, ἀνώτεροι στρατιωτικοὶ ἐκηρύχθησαν ἀναφανδὸν ὑπὲρ τῆς Δικτατορίας καὶ κατὰ τῆς Δημοκρατίας ὑβρίζοντες τοιουτοτρόπως καὶ τὸν ὅρκον των. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, παραποιῶν τὰ πρακτικὰ τῆς δίκης, εἶπεν, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ οὗτοι δὲν ἐτάχθησαν ὑπὲρ τῆς δικτατορίας καὶ ὅτι παρεποιήθησαν αἱ καταθέσεις των. Τὴν ἑπομένην, ὅμως, συνελήφθη ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ψευδόμενος, διότι τὰ πρακτικὰ τῆς δίκης ἐβεβαίουν, ὅτι πράγματι οἱ στρατιωτικοί, οἱ καταθέσαντες εἰς τὴν δίκην, ἐτάχθησαν ὑπὲρ τῆς δικτατορίας. Καὶ ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς συνελήφθη ψευδόμενος, δὲν ἠσθάνθη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ πολὺ περισσότερον δὲν εἶχε τὴν πολιτικὴν εὐαισθησίαν νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του. Ἕνα δεύτερον ἀπειροελάχιστον παράδειγμα, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὁ συνάδελφος κ. Ἰντζές, κατὰ τὰς μετακινήσεις του, παρηκολουθεῖτο ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπῆρξε κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν ἄλλο θέμα — τρόπος τοῦ λέγειν — διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ πεισθῇ ἡ Βουλή, διότι, ἀλλοίμονον, ἂν τὸ ἔργον ἑνὸς βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν ἔκφρασιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, ἀλλοίμονον ἂν ὑφίσταται ἔλεγχον ἀπὸ τὰς ἀστυνομικὰς ἢ τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς. Καὶ ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐπιδεικνύει μεγίστην εὐαισθησίαν προκειμένου διὰ παρωνυχίδας, ποὺ ὅμως ἀφοροῦν τὴν Κυβέρνησιν, ἠδιαφόρησεν ἐν προκειμένῳ. Πῶς εἶναι δυνατόν, ἑπομένως, νὰ ἐκδηλοῦται αὐτὴ ἡ ἀδιαφορία διὰ θέματα ἀφορῶντα τὴν ὕπαρξιν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ταὐτοχρόνως νὰ συζητοῦμεν καλοπίστως, ὅτι διὰ τῆς αʹ ἢ βʹ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ θὰ βελτιώσωμεν τὸν τρόπον τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ θὰ σώσωμεν τὴν Δημοκρατίαν; Ὁ Κανονισμὸς ἀποτελεῖ τὸν καταστατικὸν χάρτην τοῦ Σώματος. Ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν τί γίνεται μὲ τὸ Σύνταγμα, τὸν καταστατικὸν χάρτην τῆς ὀργανώσεως τοῦ δημοσίου βίου. Πιστεύει τις εἰλικρινῶς, ὅτι ὑπάρχει Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον προστατεύει τὰς στοιχειώδης ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Εἰς τὸν Ο.Η.Ε., εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου, πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ σχεδίου, ἀφορῶντος τὴν ὑπόστασιν τῶν ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν, τὰς παρανόμους συλλήψεις, ἐκτοπίσεις κλπ. Τί θὰ ψελλίσῃ, ἆραγε, ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἐπὶ τοῦ θέματος ὑπάρξεως ἢ ὄχι ἐλευθεριῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπὶ τῆς ἀνατριχιαστικῆς λειτουργίας στρατοπέδων ἐξορίστων, φυλακῶν κλπ. Καὶ διὰ νὰ ὁμιλοῦμεν συγκεκριμένα, θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ Θεόδωρος Πάγκαλος, τσαγκάρης τὸ ἐπάγγελμα, συνδικαλιστής, εὑρίσκεται ἐν ἐξορίᾳ ἐπὶ 25 συνεχῆ ἔτη; Νέος ἦτο ὅταν ἐξετοπίσθη καὶ ἐγήρασε. Βεβαίως, εἶναι οἰκογενειάρχης, ἔχει τοὺς ἰδικούς του, ἀσκοῦσε τὸ τίμιο λειτούργημα τοῦ τσαγκάρη ποὺ εἶναι κοινωνικὸ λειτούργημα ἄξιο κάθε τιμῆς καὶ ἦταν, ἐπίσης, ἐργατικὸς συνδικαλιστὴς ἡγέτης. Καὶ χωρὶς καμμίαν δικαστικὴν ἀπόφασιν, εὑρίσκεται 25 ἔτη ὑπὸ ἐκτόπισιν. Ἑκατοντάδες ἄνθρωποι εὑρίσκονται χωρὶς δικαστικὰς ἀποφάσεις ἐν ἐξορίᾳ καὶ ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς πολιτικῶν κρατουμένων ὑπὸ τὰς γνωστὰς συνθήκας. Ὑπῆρξαν παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἀδικία ἐπροσωποποιήθη καὶ εἰς τὴν ὑπεράσπισιν ἑνὸς προσώπου, ἐδόθη μάχη διὰ τὴν τήρησιν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν. Ὁ Πάγκαλος προέρχεται ἀπὸ τὸ Ἡράκλειον, εἶναι ἀπὸ τοὺς πιὸ ἀγαπητοὺς ἐργατικοὺς ἡγέτας καὶ δι’ αὐτὸ ὡμίλησα διὰ τὴν περίπτωσιν. Ἐλέχθη, κύριοι συνάδελφοι, δυστυχῶς, ἀπὸ νέον, ὅτι ἡ μόνη ἀνωμαλία, ἥτις ὑφίσταται μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐν Ἑλλάδι, εἶναι ἡ ὕπαρξις τῆς Ε.Δ.Α. εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐκφραστὴς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ὅταν ἀρνοῦνται κατ’ αὐτὸν τὸν ἰταμόν, φασιστικὸν τρόπον, τὸ δικαίωμα εἰς ἕνα ἑκατομμύριον Ἕλληνας νὰ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἀρνοῦνται τὸ δικαίωμα εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἔχῃ ἐκπροσώπους εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἀντέδρασε. Καὶ ἡ παράταξίς μας τὸν μέμφεται, διὰ τὸν λόγον τοῦτον, βαρύτατα. Κύριοι συνάδελφοι, πίσω ἀπὸ τὴν σύγκρουσιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων, κινεῖται ἡ σύγκρουσις κοινωνικῶν δυνάμεων. Ἡμεῖς δὲν διαπράττομεν τὸ μέγα σφάλμα, νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄκρα Δεξιά, διότι ὡς ρεαλισταὶ ποὺ εἴμεθα, γνωρίζομεν, ὅτι ἡ ὕπαρξις τῆς ἄκρας Δεξιᾶς ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἐκφράζει κοινωνικὰς δυνάμεις ὑπαρκτάς, τὴν μονοπωλιακὴν τάξιν καὶ αὐτοὺς ποὺ τὴν περιβάλλουν. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον κανείς, καμμία δύναμις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἐξαφανίσῃ, γιατὶ ἐκφράζομεν τοὺς ἐργαζομένους, μὲ πρώτους τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς ἀγρότας. Καὶ σημειώσατέ το, αἱ διώξεις διευρύνουν τὴν ἀκτινοβολίαν τῶν ἰδεῶν μας, διότι ἀποτελοῦν καὶ περαιτέρω στοιχεῖον τῆς ὀρθότητος τῆς πολιτικῆς μας. Καὶ ἐπειδὴ κἄποιος ἐτόλμησε νὰ ὁμιλήσῃ περὶ δικτατορίας καὶ μάλιστα ὑπὸ τὴν κάλυψιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν γνωρίζομεν ποῖος θὰ πρέπει νὰ φοβᾶται τὴν δικτατορίαν, ποῖος θὰ βγῇ συντετριμμένος, πλήρως ἐκμηδενισμένος, ἂν ἐπιχειρήσῃ νὰ ὠθήσῃ τὴν Χώραν εἰς παρομοίαν δοκιμασίαν.

§86Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε βουλευτά, ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Βεβαίως, εἶσθε νέος ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ καὶ ἐπιτρέπεται νὰ μὴ ἔχῃ κανεὶς πεῖραν τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διεξάγονται αἱ ἐργασίαι καὶ αἱ συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἔχομεν πρὸ ἡμῶν ἕνα σχέδιον τροποποιήσεως ὡρισμένων ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ. Ἀρχίσατε, ὅμως ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, κατὰ κἄπως περίεργον τρόπον τὴν συζήτησιν, ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, περὶ τῆς Κυβερνήσεως, περὶ κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν φαινομένων, ρευμάτων κλπ. Θεράπων τοῦ νομοσχεδίου εἶμαι ἐγώ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχω καμμίαν ἁρμοδιότητα νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων. Ἡ δὲ συζήτησις πρέπει νὰ ἀποτελῇ διάλογον, ἢ τοὐλάχιστον δυνατότητα διαλόγου, ἐὰν θέλητε. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν ἐντὸς τῶν στενωτέρων ὁρίων, τὰ ὁποῖα διαγράφει, ἂν θέλετε νὰ εἴπωμεν, ὁ ἰσχύων ἤδη Κανονισμός, διὰ νὰ ἠμπορῶ καὶ ἐγὼ νὰ σᾶς παρακολουθῶ, διότι πρέπει νὰ σᾶς παρακολουθῶ καὶ διότι ὅσα λέγετε εἶναι βεβαίως ἀξιόλογα, ἀλλὰ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ νομοθέτημα. Ἐγὼ εἶμαι τελείως ἀναρμόδιος νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, ἡ δὲ ἀγόρευσίς σας εἶναι — τὸ λέγω ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας— ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς εἰς τὸ κενόν, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ ἀντίλογος. Δι’ αὐτὸ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω, χωρὶς νὰ ἀνοίξωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος συζήτησιν, νὰ προχωρήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι μία παράκλησις αὐτή. Νέος πολιτικὸς εἶσθε σεῖς, εἰσήλθατε τώρα εἰς τὴν Βουλήν, βοηθῆστε μας μὲ τὴν πεῖραν τὴν μικράν, ἔστω, τὴν ὁποίαν ἀπεκτήσατε μέχρι τοῦδε καὶ μὲ τὰς ἀξιολόγους γνώσεις σας, διότι ὁ Κανονισμὸς εἶναι δύσκολον θέμα καὶ δὲν ἀπαιτεῖ μόνον μελέτην καὶ ἐξονύχισιν, ἀπαιτεῖ προπαντὸς πεῖραν καὶ παρακολούθησιν. Ἡ ἀγόρευσίς σας ἕως τώρα, ἐξ ὅσων ἤκουσα, ἦτο ἄσχετος μὲ αὐτὸ τὸ θέμα. Καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἀλλὰ καὶ δὲν ὑπάρχει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔπρεπε νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ. Ἐκτὸς ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ κάμητε διάλεξιν. Δικαίωμά σας εἶναι, ἀλλὰ δὲν εἶσθε ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπὶ πλέον δέ, μὲ φέρετε καὶ εἰς δύσκολον θέσιν, διότι ἐὰν δὲν ἀπαντήσω δὲν εἶναι ὀρθόν, ἐὰν ἀπαντήσω παρεκκλίνων ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ τὴν ὁποίαν ἰδιότητα θέλετε ὅλοι ὑπερκομματικήν, μὴ μὲ ἀναγκάζητε, λοιπόν, νὰ τὴν κάμω κομματικήν. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω δὲν ἠμπορῶ.

§87Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, βεβαίως, αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι διάφοροι ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐμπνέουν τὴν γενικὴν τῆς πολιτικήν, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὴν περιστολὴν τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Κατὰ συνέπειαν, ἡ Κυβέρνησις, εἰσάγουσα πρὸς ψήφισιν τὸν Κανονισμόν, ἀποβλέπει εἰς τὴν περιστολὴν τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν δὲν διστάζει νὰ ἀποκαλῇ ὑποκριτικῶς παλλάδιον τῆς ἐλευθερίας. Κύριοι βουλευταί, καταντήσαμε νὰ ὁμιλοῦμεν μὲ ψευδώνυμα. Τὸ πυραυλικὸν π.χ. κέντρον τῆς Κρήτης, ποὺ δημιουργεῖται παρὰ τὴν ἀντίθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔχει βαφτίσει... κέντρον ἐπιστημονικῶν ἐρευνῶν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, παρακαλῶ νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ νὰ μὴ θίγητε ἄλλα ἐντελῶς ἄσχετα θέματα.

§89Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ, νὰ μὲ ἀκούσητε μὲ ἠρεμίαν. Ἔφερα ἕνα παράδειγμα καὶ εἶπα, ὅτι ὁμιλοῦμεν διὰ ψευδωνύμων. Λέμε, τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀντὶ νὰ λέμε κατάργησις τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως, ἐπίσης, τὸ πυραυλικὸν κέντρον Κρήτης τὸ λέμε κέντρον ἐπιστημονικῶν ἐρευνῶν.

§90Σ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ψευδώνυμα εἴχατε σεῖς, εἰς ὅλας σας τὰς ἐκδηλώσεις.

§91Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ψευδώνυμον εἶχον μόνον κατὰ τὴν κατοχήν, ὅταν ἐπολεμοῦσα τοὺς Γερμανούς, ἀλλὰ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἐλευθέρου βίου ψευδώνυμον ἔχετε σεῖς. Ἀλλά, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸν κ. Ροδόπουλον, τὸν ὁποῖον βλέπω συνωφρυωμένον, ὡσὰν νὰ συμβαίνῃ κάτι τι πολὺ σοβαρόν.

§92Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Σᾶς ἐνοχλεῖ αὐτό;

§93Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἁπλῶς διαπιστώνω, ὅτι ἐνῷ κατὰ κανόνα εἶσθε γελαστός...

§94Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε βουλευτά, σᾶς προειδοποίησα καὶ σᾶς παρεκάλεσα νὰ μὴ θελήσητε νὰ μὲ φέρητε εἰς δύσκολον θέσιν, ἐξερχόμενος τοῦ κυρίου θέματος. Δὲν ἠθελήσατε νὰ ἀνταποκριθῆτε εἰς τὴν παράκλησίν μου αὐτήν. Μᾶς εἴπατε, ὅτι ἐκπροσωπεῖτε 14.500 ψηφοφόρους. Οὐδεὶς τὸ ἀμφισβητεῖ, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὡρκίσθητε, ὅτι θὰ τηρῆτε τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, εἰς τοὺς ὁποίους περιλαμβάνεται καὶ ὁ Κανονισμός. Ἐὰν φρονῆτε, ὅτι τηρεῖτε τὸν Κανονισμόν, ὁμιλοῦντες περὶ πυραύλων, ὅταν ἔχομεν τὸ θέμα τῆς τροποποιήσεως πέντε ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ, τότε νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἐκτελεῖτε καλῶς τὴν ἐντολὴν τῶν 14.500 ψηφοφόρων σας. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐγὼ ἔλαβα 29.000 ψήφους, τοὺς ὁποίους λαμβάνω μονίμως ἐπὶ τριάκοντα καὶ πλέον ἔτη. Θὰ παραδεχθῆτε, ὅμως, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐφ’ ὅσον σᾶς εὐχαριστεῖ περισσότερον νὰ μειδιῶ καὶ νὰ μὴ συνοφρυοῦμαι, νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ θέμα καὶ νὰ ἀφήσωμεν τοὺς πυραύλους καὶ τὰ ἄλλα ἄσχετα μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον θέματα, διότι ἄλλως ἀποδεικνύομεν, ὅτι κατὰ μείζονα λόγον ἐπιβάλλεται τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ κατὰ τρόπον ἔτι αὐστηρότερον. Ἐδώσατε ἐξετάσεις κοινοβουλευτικῆς πείρας καὶ ἱκανότητος. Ἐγώ, ὁμολογουμένως, θὰ ἐπεθύμουν νὰ καταστήσω τὴν θέσιν σας εὐχερεστέραν. Ἀλλὰ δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, ἀφήσατε τοὺς πυραύλους, διότι τότε θέτετε μόνοι σας πύραυλον εἰς τὸν Κανονισμόν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§95Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἠθέλησε νὰ ὑποκαταστήσῃ τοὺς 15.000 ἐκλογεῖς μου, τοὺς ὁποίους δὲν κατώρθωσε νὰ ἐξουδετερώσῃ ἡ βία. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἀντιδικοῦμεν, ὁ κ. Ροδόπουλος ἠθέλησε μὲ εἰδυλλιακὴν θέρμην νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν Κανονισμὸν καὶ μᾶς ἐκάλεσε ἐδῶ «ἐν καλῇ πίστει» νὰ τὸν τροποποιήσωμεν ἑνωμένοι. Δὲν δικαιολογοῦμεν, κ. Πρόεδρε, αὐτὴν τὴν αἰφνιδιαστικὴν ἀνακάλυψιν τῆς ἀνάγκης ἑνότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἐξαίρουν αἰφνιδίως, ὡς ἀπὸ συνθήματος καὶ ἄλλοι, ἐκεῖνοι ἀκριβῶς ποὺ διὰ τῆς καταλύσεως τῆς Δημοκρατίας σπέρνουν τὸ μῖσος καὶ τὸν διχασμόν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν ὑπάρχουν ὀξύτατα θέματα, νὰ καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸν Κανονισμὸν διὰ νὰ σώσωμεν δῆθεν τὴν Δημοκρατίαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ προχωρήσω, ἡ συζήτησις διὰ τὸν Κανονισμὸν ἐπέχει τεραστίαν πολιτικὴν ἀξίαν καὶ ἔχει σχέσιν καὶ μὲ τοὺς πυραύλους καὶ μὲ τὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ μὲ τὶς φασιστικὲς ἀπειλὲς καὶ μὲ τὴν παρακολούθησιν βουλευτῶν ὑπὸ ὀργάνων Ἀσφαλείας. Μάχεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ μάχεται καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Σεῖς προεκαλέσατε τὸν διχασμὸν καὶ ὅσον γρηγορώτερα ἀντιληφθῆτε τὴν εὐθύνην σας καὶ συμβάλετε στὴν ἀποκατάστασιν τῶν Δημοκρατικῶν θεσμῶν, τόσο γρηγορώτερα θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν καὶ ἡμεῖς κατὰ τρόπον, ἂς ποῦμε, εἰδυλλιακόν, τότε νὰ συζητήσωμεν τὸν Κανονισμόν. Εἰδικώτερον, ὡς πρὸς τὸ συζητούμενον σχέδιον νόμου, τοῦτο ἀποβλέπει, πρῶτον, εἰς τὴν φίμωσιν τοῦ ἐλέγχου καί, δεύτερον, εἰς τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς διαδικασίας τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Οὕτω τίθεται ἐκτὸς μάχης ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἀπελευθερώνεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπισπεύδῃ τὴν Νομοθετικὴν Ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ συμφέροντα ἐχθρικὰ πρὸς τὸν Λαόν. Τὸ ἄρθρον 7 λέγει, ὅτι δύναται μετὰ πάροδον 8 ὡρῶν νὰ θεωρῆται τερματισθεῖσα ἡ συζήτησις. Καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχει λόγος καὶ ἀντίλογος μὲ τὴν σήμερον ὑφισταμένην σύνθεσιν τῆς Βουλῆς ἀπὸ πλευρᾶς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ ἔπρεπε τὸ 4ωρον νὰ κατανεμηθῇ εἰς 4 πτέρυγας, δηλαδὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τῆς Ε.Δ.Α., τῶν Προοδευτικῶν καὶ τοῦ Ε.Α.Κ. Ἐὰν ὑπολογισθοῦν καὶ αἱ παρεμβάσεις τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς ἕκαστον Κόμμα, δὲν θὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του οὔτε μιᾶς ὥρας χρόνον διὰ νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις του. Δὲν θὰ ὑπῆρχε μεγαλυτέρα εὐτυχία ἀπὸ αὐτὸ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν θέλει τὴν συζήτησιν, δὲν θέλει τὸν διάλογον. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν εὑρισκόμεθα ἐδῶ ἐλέῳ ὑμῶν, ἀλλὰ ἐπὶ ἴσοις δικαιώμασι.

§96Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Θέλετε μίαν διακοπήν; Δὲν μὲ παρηκολουθήσατε εἰς τὰς διακοπὰς, τὰς ὁποίας ἔκαμα καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπέχουν θέσιν ἀγορεύσεως, καθ’ ὅσον ἀπέφυγον νὰ ἀγορεύσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διότι ἐνόμισα, ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος. Διὰ τὴν ἐπιψήφισιν ἑνὸς νομοσχεδίου ὑπάρχει μία δικονομία, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας ὁλόκληρον καὶ ἀσφαλῶς θὰ τὴν ἔχητε. Μετὰ τὴν κατάθεσιν, γίνεται συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἐντὸς τῶν κόλπων τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ἐν συνεχείᾳ τὸν εἰσηγητὴν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ὅπου ἐκεῖ ἡ συζήτησις εἶναι ἀπεριόριστος. Μετὰ τὴν Ἐπιτροπήν, ἔρχεται εἰς τὴν Βουλήν. Ὁρίζεται ὁ εἰσηγητής, ὁ ὁποῖος θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ μίαν ὥραν, μετὰ οἱ εἰδικοὶ ἀγορηταὶ τῶν Κομμάτων καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος. Τρεῖς δηλαδὴ ἀπὸ τὸ ἰδικόν σας Κόμμα καὶ 4 ἀπὸ τὸ Κέντρον καὶ τρεῖς ἀπὸ τὸ Προοδευτικόν, δηλαδὴ ἐν ὅλῳ 10 ρήτορες ἀπεριορίστως. Ἀπὸ μίαν ὥραν ὁ καθεὶς καὶ περισσότερον, διότι διὰ τὸν Ἀρχηγὸν δὲν ὑπάρχει χρονικὸς περιορισμός. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ βαίνῃ ὁμαλά, ἐπὶ πλέον θὰ προστεθοῦν καὶ ὅσοι ἄλλοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ μὲν σχέδιον ὁρίζει 10λεπτον ἀγόρευσιν, τὸ ὁποῖον, ὅμως, ἠμπορεῖ ἐνδεχομένως νὰ γίνῃ καὶ 20λεπτον. Προηγεῖται, λοιπόν, ὁ μηχανισμὸς αὐτός, ἕπεται ἡ πρότασις περὶ τετάρτου καὶ μετὰ τὴν πρότασιν περὶ τετάρτου, ἀφοῦ ὁμιλήσουν δηλαδὴ ὅλοι αὐτοὶ τοὺς ὁποίους προανέφερον, δὲν ἐγγράφονται ἄλλοι πλέον. Ὑπάρχει, ἐπίσης, ἡ περίπτωσις τῆς προτάσεως τοῦ ὀκταώρου, τὸ ὁποῖον κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Ἡλιοῦ, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία τὸ ἐπεξειργάσθη, ἐγένετο δεκάωρον. Ἴσως τὸ κάμωμεν, ἐὰν χρειασθῇ, καὶ 12ωρον. Σημασίαν ὅμως, ἔχει νὰ μὴ κάμωμεν 12 συνεδριάσεις δι’ ἕνα νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἠμπορῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδίδῃ ἔργον, ὥστε ἐκ παραλλήλου νὰ γίνεται καὶ ἔλεγχος. Διότι, ὅσον ὀλιγώτερον ἐργάζεται εἰς νομοσχέδια ἡ Βουλή, μοιραίως προκύπτει ἡ ἀνάγκη τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Σᾶς κάμνω καὶ μίαν δήλωσιν, χωρὶς νὰ δύναμαι νὰ προεξοφλήσω τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας, ὅτι ἀπὸ τὸ δεκάωρον, τὸ ὁποῖον ἐτέθη, θὰ ἤμην ἐγὼ προσωπικῶς διατεθειμένος καὶ φαντάζομαι νὰ πείσω τὴν πλειοψηφίαν νὰ δεχθῇ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ διάρκεια τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὸ θέμα εἶναι νὰ τελειώνωμεν εἰς μίαν ἢ δύο συνεδριάσεις ἕκαστον νομοθέτημα, μὲ ὁμιλητὰς τοὺς ἐξουσιοδοτουμένους βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκφράζουν τὴν ἄποψιν ἑκάστου κόμματος. Ἔτσι βλέπω ἐγὼ τὸ θέμα. Ἴσως νὰ ὀνειρεύωμαι, πάντως ἔτσι φαντάζομαι ἐγώ, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδώσῃ γόνιμον ἔργον. Ποῦ βλέπετε τὸ ἐμπόδιον; Ποῦ βλέπετε, ὅτι καταπνίγεται ἡ φωνὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Δέκα ρήτορες, ἐγκύρως ἐξουσιοδοτημένοι, ἐξ ὧν οἱ τρεῖς ἡγέται καὶ δέκα ὧρες ἐπὶ ἑνὸς οἱουδήποτε νομοσχεδίου δὲν φρονεῖτε, ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς χρόνος; Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι δυνητικόν. Ἐὰν γίνουν τρεῖς συνεδριάσεις, δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Μήπως ἐφηρμόσθη τὸ τέταρτον πάντοτε; Ὄχι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, αὐτὰ εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται κατὰ τῆς καταχρήσεως καὶ δὲν θὰ ἀποτελέσουν κανόνα ἀπαράβατον, ὅπως δὲν ἀποτελοῦν κανόνα ἀπαράβατον ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ.

§97Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος ὑπ’ ὄψει του καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὸ τελευταῖον παράδειγμα Κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως δυσπιστίας, μᾶς δίδεται μάθημα, ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν βουλευτῶν, τῶν ἐγγεγραμμένων διὰ νὰ ὁμιλήσουν, ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας, τῆς ὁποίας ἡ συζήτησις διήρκεσεν ἐπὶ πενθήμερον, δὲν ἠδυνήθη νὰ ὁμιλήσῃ, διότι ἐκαλύφθη ὁλόκληρον τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τοὺς κυρίους Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων καὶ τοὺς κυρίους Ὑπουργούς. Κατὰ συνέπειαν, ὁ κ. Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος πολὺ ὡραῖα μᾶς ἀνέπτυξε τὸ θέμα, θὰ ἦτο ἐντὸς τῆς πραγματικότητος ἐὰν ταὐτοχρόνως ἐδήλου, ὅτι δέχεται τὸν περιορισμὸν τῶν ἀγορεύσεων καὶ τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν. Ἐφ’ ὅσον θέτει εἰς πλεονεκτικὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τότε ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι εἰς μειονεκτικὴν θέσιν, διότι ἔχει ἡ Κυβέρνησις τοὺς βουλευτάς της, οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσουν σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν.

§98Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Τὸ θέμα ἐμπιστοσύνης δὲν εἶναι θέμα ἁρμοδιότητος Προέδρου, εἶναι θέμα εὐρύτερον, τὸ ὁποῖον ρυθμίζεται καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Ἑπομένως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν τροπολογίαι ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο. Ἐὰν ἀναδιφήσητε τὰ Πρακτικὰ παλαιῶν Βουλῶν θὰ ἴδητε, ὅτι οὐδέποτε οἱ βουλευταὶ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ θέματος ἐμπιστοσύνης. Ἡ Κυβέρνησις ἀνεγίνωσκε τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Διεκόπτετο ἐπὶ μίαν ὥραν ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ συνεννοηθοῦν οἱ Ἀρχηγοὶ μὲ τὸ Κόμμα τους. Ὡμίλουν οἱ Ἀρχηγοὶ καὶ διαδοχικῶς ἕνας ἢ δύο ἄλλοι βουλευταὶ καὶ σπανίως ἀνεβάλλετο ἡ συζήτησις διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν. Τὸ πολὺ–πολὺ νὰ ὡμίλει εἷς εἰδικὸς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἢ στρατιωτικῶν θεμάτων καὶ ἡ ψηφοφορία ἐγένετο ἢ τὴν αὐτὴν ἑσπέραν ἢ τὴν ἑπομένην. Κύριοι βουλευταί, ὁ Κανονισμὸς ἔχει καὶ ἕνα προσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ μειονέκτημα δι’ ἡμᾶς τοὺς βουλευτάς. Ὑποχρεώνει τοὺς βουλευτὰς νὰ εἶναι πειθαρχικοὶ εἰς τὸ Κόμμα καὶ νὰ λειτουργοῦν τὰ Κόμματα. Αὐτὸ εἶναι τὸ προσὸν διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὸ μειονέκτημα διὰ τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἀτομικήν των προβολήν. Ἐὰν γίνῃ τοῦτο ἀποδεκτόν, θὰ ἴδητε μὲ ποίαν σοβαρότητα θὰ διεξάγωνται αἱ συνεδριάσεις. Δὲν εἶναι καθόλου ἀναγκαῖον, ἐπὶ θέματος ἐμπιστοσύνης, ὅταν ὁμιλήσῃ ὁ Ἀρχηγός σας, κύριε Κοθρῆ, καὶ ὅταν εἴπῃ ὅσα ἔχει νὰ εἴπῃ τὸ Κόμμα καὶ νὰ ὁμιλήσῃ καὶ εἷς ἄλλος ἐξουσιοδοτημένος ἐκ μέρους τοῦ Κόμματός σας, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ βουλευταί. Νομίζω, μάλιστα, ὅτι δὲν συμφέρει οὔτε εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν, οὔτε εἰς τὸ θέμα ἐμπιστοσύνης, οὔτε εἰς τὸ Κόμμα τὸ νὰ παρελαύνουν πολλοὶ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νὰ λέγουν πράγματα, τὰ ὁποῖα πολλάκις εἶναι ἢ ἄσχετα μὲ τὸ θέμα ἢ ἀποτελοῦν ἐπαναλήψεις. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πολλάκις καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ ἀσχάλουν καὶ τὸ ἀντιλαμβάνομαι ἐκ τῆς φυσιογνωμίας των. Συνεπῶς, ἐὰν ἔχητε τὴν γνώμην, ὅτι εἰς θέματα ἐμπιστοσύνης θὰ πρέπει νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ βουλευταί, σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης εἶναι νὰ λάβουν θέσιν τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν ἡγετῶν των καὶ τῶν ἐξουσιοδοτημένων ἀγορητῶν θὰ διαφωτίσουν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην. Ἄλλωστε καὶ τὸ σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς εἰς τὰ κόμματα ἀποβλέπει, ἡ ὕπαρξις τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ ὀργανικὴν ἀνάγκην διὰ τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὴν Δημοκρατίαν. Ὅλα τὰ ἄλλα προσφέρουν κακὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ δὲν ἀποβλέπουν παρὰ εἰς τὴν προβολὴν ἀτόμων. Συνεπῶς, ἐπ’ αὐτοῦ ἔχομεν μίαν βασικὴν διαφωνίαν. Ἐγώ, ἐν ἀντιθέσει μὲ ὑμᾶς, πιστεύω εἰς τὰ Κόμματα καὶ εἰς τὴν λειτουργίαν αὐτῶν.

§99Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ αὐτὰ δὲν ἐπιβάλλονται διὰ τοῦ Κανονισμοῦ.

§100Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα τῆς διαδικασίας, τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, δὲν ἔχει γίνει ἀντιληπτὸν ἀπὸ ὅλους τί ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις. Λέγει ἡ κυβερνητικὴ ἄποψις: Πρέπει νὰ ἔχῃ νομοθετικὴν διαδικασίαν ταχυτάτης ἀποδόσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀδιαφορῶ ἐὰν διὰ τῶν τροποποιήσεων θὰ περιορίσω τὰ δικαιώματα καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὸ ὀκτάωρον, εἰς τὸ δεκάωρον ἢ εἰς τὸ δωδεκάωρον. Ἡ ἰδική μας ἄποψις εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἀντίθετος. Τί λέγει; Ὄχι νὰ μὴ ἔχῃ ἀπόδοσιν νομοθετικῆς ἐργασίας τὸ Σῶμα, ἀλλὰ λέγει κἄτι ἄλλο οὐσιωδέστερον, αὐτὸ ποὺ νομίζομεν ὅτι ἀποτελεῖ καὶ τὸ θεμέλιον καὶ τὴν δικαίωσιν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Ἐδῶ παριστάμεθα ὄχι διὰ νὰ ψηφίζωμεν γρήγορα καὶ πολλοὺς νόμους, ἀλλὰ διὰ νὰ ψηφίζωμεν ἀρτίους νόμους, νόμους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξυπηρετοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐπειδὴ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται πάντοτε μέσα εἰς 5, εἰς 6 ἢ εἰς 10 ὥρας, ἀλλὰ θὰ παραστῇ ἐνδεχομένως περίπτωσις ὅπου ἡ φύσις τοῦ νομοθετήματος θὰ ἐπιβάλλῃ καὶ τὰς 20 καὶ τὰς 30 ὥρας, νομίζομεν, ὅτι θὰ ἀπετέλει προδοσίαν ἔναντι τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, τοῦ θεμελίου του ἔναντι τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ αὐτοδεσμευθῶμεν, ὅτι χάριν τῆς ταχίστης ἀποδόσεως αὐτοῦ τοῦ Σώματος θὰ περιορίσωμεν τὰ δικαιώματά μας. Καί, τέλος, κύριε Πρόεδρε, νομίζομεν, ὅτι τοὐλάχιστον ὁ τόπος αὐτὸς δὲν πάσχει ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν πολλῶν νόμων. Εἶναι γνωστὴ ἡ πολυνομία ποὺ ὑπάρχει. Πάσχει ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν ἀρτίων νόμων καὶ κατὰ τὸ διάστημα ποὺ κυβερνᾶ ἡ παράταξις αὐτὴ ἔχει γίνει ὁλοφάνερον, ὅτι κυρίως τὰ προσαγόμενα νομοθετήματα καὶ μελετημένα δὲν εἶναι καὶ προπαρασκευασμένα δὲν εἶναι καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν αἰτίαν τῶν μακρῶν συζητήσεων. Θέλομεν, λοιπόν, νὰ ἐξασφαλίσωμεν δικαιώματα ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς διαδικασίας, ὄχι διὰ νὰ κωλυσιεργήσωμεν, ἀλλὰ διὰ νὰ συμβάλλωμεν εἰς τὸ νὰ ἐξέρχωνται τὰ νομοθετήματα ἄρτια, διὰ νὰ ἐξυπηρετῆται ὁ Κοινοβουλευτισμὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§101Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Δὲν τὰ ἐμπιστεύεσθε αὐτὰ τὰ δικαιώματα εἰς τὸν ἀρχηγόν σας, εἰς τὸν ὑπ’ αὐτοῦ ὁρισθησόμενον εἰσηγητήν, ἢ εἰς τὸν εἰδικὸν ἀγορητήν; Καὶ διατὶ φαντάζεσθε, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ δὲν θὰ κάμουν τὴν δουλειάν των καὶ θὰ πρέπει νὰ ἔλθουν ἄλλοι νὰ τὴν κάμουν; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὅταν τὰ μελετοῦν εἰς τὸ Κόμμα σας — καὶ ξεύρω ὅτι ἔχετε καλὴν ὀργάνωσιν, τὴν ἔχω διαπιστώσει ἀπὸ τὰς τροπολογίας σας, τὰς ὁποίας ὑπεβάλλατε — καὶ τὰ μελετᾶτε τὰ θέματα καὶ ὁρίζετε εἰσηγητὰς καὶ εἰδικοὺς ἀγορητάς. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω, ὅτι σεῖς περίπου τὸν ἐφαρμόζετε τὸν Κανονισμόν. Ἐρωτῶ, λοιπόν, κατὰ τί περιορίζεται ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, ὅταν ὁ ἀρχηγός σας θὰ ὁμιλήσῃ, ὁ εἰσηγητὴς καὶ ὁ ὁρισθεὶς εἰδικὸς ἀγορητής; Ὅταν, ἐπίσης, ἀκουσθοῦν καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα κόμματα καὶ ὑποβληθοῦν αἱ τροπολογίαι καὶ ἐν συνεχείᾳ ἂν σηκωθοῦν καὶ ἄλλοι 4 ἢ 5 ἀπὸ τὸ κόμμα σας καὶ ὁμιλήσουν ἀπὸ ἕνα τέταρτον, ποῦ εἶναι λοιπόν, ὁ φραγμός; Δὲν τὸν βλέπω. Μὲ συγχωρῆτε, κύριε Κύρκο, διὰ τὴν διακοπήν.

§102Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἁπλοποιεῖτε τὸ θέμα καὶ τὸ μεταβάλλετε...

§103Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Μὰ εἶναι ἁπλοῦν.

§104Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶπα καὶ ἔχει λεχθῆ καὶ ἀπὸ τὴν παράταξίν μας καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα κανόνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐφαρμόζηται εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, ἀλλὰ ἡ διαδικασία ἡ νομοθετικὴ εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν θέμα ποὺ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἐξαντληθῇ μὲ τὰς ὀκτὼ ὥρας καὶ νὰ χρειασθοῦν περισσότεραι συζητήσεις. Διὰ ποῖον λόγον, λοιπόν, προκαταβολικῶς θὰ παραιτηθῶμεν ἀπὸ τὸ ἐνδεχόμενον αὐτό, διότι ἀκριβῶς ἐκεῖ θὰ χρειασθῇ νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ παρατείνω τὴν συζήτησιν. Ὅπου δὲν χρειάζεται, ὡμολογήσατε μόνοι σας, ὅτι τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν παράταξίν μας ἤδη ἐφαρμόζεται αὐτό.

§105Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Ὅταν δὲν βιάζεσθε.

§106Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Γνωρίζετε, ὅτι καὶ ἡ παράταξίς μας καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις κατ’ ἐπανάληψιν κατὰ τὴν ἐκφώνησιν νομοθετημάτων ἐπὶ δέκα τοιούτων, τὰ τρία ἢ τέσσαρα σᾶς τὰ ἔδιδε ἄνευ συζητήσεως. Τοῦτο τί ἐσήμαινεν; ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἤθελεν ἐκεῖ ποὺ ἐπιτρέπεται νὰ διευκολύνῃ καὶ τὴν κατάργησιν ἀκόμη τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ διατὶ θέλετε νὰ παραιτηθῶμεν προκαταβολικῶς ἀπὸ τὸ δικαίωμα, ὅταν τὸ θέμα καλῇ παράτασιν τῆς συζητήσεως, νὰ ἔχωμεν προσυπογράψει ἀπὸ τοῦδε αὐτὴν τὴν παραίτησιν ἀπὸ τὰ δικαιώματά μας; Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§107Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν σύντομον ἀπάντησιν εἰς τὴν διακοπὴν τοῦ κ. Ροδοπούλου. Εἰς τὸ κείμενον, ποὺ διενεμήθη, ὑπάρχει μία ἀποκαλυπτικὴ φράσις τοῦ πνεύματος «μετὰ 8ωρον πάντως συζήτησιν». Τὸ «πάντως» ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι μεθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ διαδικαστικά, τὰ πεντάλεπτα, τὰ δεκάλεπτα κλπ., πάντως μετὰ 8ωρον, ποὺ σημαίνει ὅτι τὸ 8ωρον τίθεται ὡς ὅριον. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ἐφραιμίδη εἶναι ἀπολύτως εὔστοχος. Ὑπάρχουν θέματα, τὰ ὁποῖα πράγματι καταπονοῦν τὴν Βουλὴν καὶ εἰλικρινῶς, ἐὰν ἡμεῖς δὲν ἐπρόκειτο νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν κριτικὴν καὶ νὰ καταψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπρόκειτο νὰ κρίνωμεν εἰς μίαν ἀτμόσφαιραν ὅπως τὴν θέλετε σεῖς, θὰ ἠμπορούσαμε νὰ κάμωμεν πολλὰς προτάσεις. Τὸ θέμα εἶναι τὸ πῶς θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκδηλώνεται τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκφράζωνται καὶ τὰ κόμματα μὲ πλήρη ἄνεσιν καὶ ὄχι μόνον διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ των, διότι καὶ μέσα εἰς τὰ ἀστικὰ κόμματα ὑπάρχει μία πλήρης πολλὲς φορὲς διαφορὰ καὶ ἐκτιμήσεων καὶ ἄλλων τοποθετήσεων κλπ. Συνεπῶς, εἰς τὰ μεγάλα θέματα θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μία συγκεκριμένη διαδικασία. Εἰς τὰ θέματα τὰ μικροτέρας σημασίας, κατὰ κοινὴν ἀντίληψιν, διότι τοιαύτη κοινὴ ἀντίληψις εἶναι δυνατὸν νὰ διαμορφωθῇ, ἐπὶ θεμάτων πράγματι μικρᾶς σημασίας, νὰ ὑπάρχῃ ὁ περιορισμὸς τῆς συζητήσεως. Ποῖος θέλει νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀπεραντολογία ἐδῶ μέσα; Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μας, οὐδεὶς διεκδικεῖ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Εἰς τὴν ἄλλην παρατήρησίν σας, ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἀνησυχεῖ τὴν πειθαρχίαν τῶν κομμάτων, νομίζω, ὅτι ἀπήντησεν ὁ συνάδελφος κ. Κωστόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι, ἐμπνεύσατε σεῖς τὴν πειθαρχίαν εἰς τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις πειθαρχεῖ εἰς τοὺς ἀρχηγούς της. Εἴπατε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ΕΔΑ ἔχει πειθαρχίαν καὶ ὁσάκις θέλετε δὲν ἐξαντλεῖτε οὔτε τὸ δίωρον, οὔτε τὴν μίαν ὥραν, προκειμένου νὰ ψηφίσητε ἕνα νομοσχέδιον. Πράγματι, τὴν ἔχομεν τὴν πειθαρχίαν αὐτήν, διότι τὴν ἐμπνέει ὁ Πρόεδρός μας καὶ αἱ ἀρχαὶ τοῦ Κόμματός μας, διότι ἔτσι λειτουργεῖ ἕνα κόμμα. Ἐμπνεύσατε, πρῶτον, τὸν σεβασμὸν εἰς τὸ κοινοβούλιον καὶ θὰ συμφωνήσητε, ὅτι ἡ ἀπουσία τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐμπνέει τὸν σεβασμὸν αὐτόν.

§108Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Μὲ φέρετε εἰς δύσκολον θέσιν καὶ θὰ πρέπει νὰ σᾶς διακόψω ἐκ νέου.

§109Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς φέρω εἰς δύσκολον θέσιν, κύριε Πρόεδρε, ἢ μᾶλλον κύριε βουλευτὰ ἐκ Λαρίσης, διότι ἡ πλειοψηφία πρέπει νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν δυσχερῆ θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Ἐὰν δὲν τὸ ἔχῃ συλλάβει τὸ πρόβλημα, ἂς ἔχῃ τὰς εὐθύνας της, ἡ εὐθύνη ἡ ἰδική μας εἶναι νὰ συμβάλλωμεν εἰς τὴν συλλογικὴν προσπάθειαν, ἀλλὰ νὰ συλλάβῃ καὶ ἡ πλειοψηφία τὰς ἰδικάς της εὐθύνας. Ἐμπνεύσατε τὴν πλειοψηφίαν καὶ τὸ κόμμα τῆς πλειοψηφίας. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας κατευθύνει τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, ποῖος τὰς κατευθύνει; Ἂς ἐμπνεύσῃ τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἂς μὴ ζητοῦμε διὰ πειθαρχικῶν μέσων. Αὐτὴ εἶναι ἡ μαχομένη Δημοκρατία. Πειθαρχικὴ διαβίωσις διὰ τοὺς ἐλευθέρους πολίτας, πειθαρχικὴ ὀργάνωσις τῆς συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν, αὐτὰ δὲν τὰ θέλομεν. Νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀνεπανόρθωτον; Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, νομίζετε ὅτι εἶναι ἀνάγκη διὰ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ἐμπνευσθῇ ἡ πράγματι σιδηρὰ πειθαρχία τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν; Ἢ πρέπει νὰ ἐμπνεύσῃ ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου τὴν πειθαρχίαν; Δὲν ξεύρω ἐὰν ἄλλο κόμμα ἔχει τόσην πειθαρχίαν, ὅσον ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν. Διατὶ νὰ κάμωμεν διὰ πειθαρχικῶν μέτρων τὴν πειθαρχίαν, ἡ ὁποία αὐτομάτως ὑπάρχει μέσα εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὀργανισμούς. Ἀλλὰ νὰ τί προδίδει τὴν εὐρυτέραν ἀντίληψιν, ἡ ὁποία κινεῖ ὅλας τὰς κινήσεις, ἡ πειθαρχημένη ἐλευθερία, δι’ αὐτὸ καὶ ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εὐθέως καὶ ἐντίμως καὶ κατὰ πρόσωπον σᾶς ἀπευθύνομεν, ἡ κατηγορία ὅτι ἔχετε καταλύσει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ ἔχετε ἐγκαθιδρύσει μίαν δικτατορίαν, δυσκόλως καλυπτομένην ὑπὸ τὸν κοινοβουλευτικὸν μανδύαν. Φοβεῖσθε, κύριοι τῆς πλειοψηφίας, τὴν συζήτησιν, διότι δὲν ἔχετε ἰδέας νὰ ἀντιπαρατάξητε εἰς τὰς ἰδικάς μας. Γνωρίζετε, ὅτι τὰ ἰδεολογικά σας ξίφη εἶναι σκουριασμένα, ἐνῷ τὰ ἰδικά μας ἀπαστράπτουν καὶ φοβεῖσθε τὴν διασταύρωσιν. Δι’ αὐτὸ δὲν σκέπτεσθε πῶς θὰ ἐνθαρρύνητε τὸν διάλογον, ἀλλὰ πῶς θὰ τὸν φιμώσητε. Ἰδοὺ ἡ ἧττα σας. Ὑπάρχει, ὅμως, καὶ μία δευτέρα παρατήρησις. Τὰ θέματα εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς συζήτησιν διὰ τοῦ ψυγείου. Μία ἐρώτησις συζητεῖτε μετὰ 6μηνον καὶ ἡ συζήτησις μιᾶς ἐπερωτήσεως διαρκεῖ ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα, ὅσον ἀπαιτεῖται διὰ νὰ καλύψῃ τὴν σύνοδον. Τὸ φαινόμενον αὐτὸ ἀποτελεῖ βαρυτάτην ἀδυναμίαν εἰς τὸν τρόπον λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλίου. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτησε νὰ καθιερωθῇ ἡ εἰσαγωγὴ πρὸς συζήτησιν ἐπειγόντων ζητημάτων πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Διατὶ τὸ ἀπορρίπτετε; Τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ εἰσαχθοῦν ὑπὸ τὴν εὐθύνην τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, ἀσφαλῶς πρόκειται νὰ εἶναι θέματα μεγάλης σημασίας καὶ δὲν πρόκειται νὰ εἶναι παρωνυχίδες. Ἔρχεται, ὅμως, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ λέγει: Τί λέτε; Θὰ ἐπιτρέψωμεν ἀκριβῶς εἰς τὴν παραμονὴν τῆς κηρύξεως μιᾶς ἐργατικῆς ἀπεργίας, νὰ φέρητε τὸ ζήτημα πρὸς συζήτησιν; Καὶ νὰ λάβητε εὐνοϊκὴν θέσιν; Τί θὰ κάνῃ τότε ἡ Κυβέρνησις; Ἰδοὺ διατὶ εἰσάγεται ἡ κομματικὴ νοοτροπία εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε, βεβαίως, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν συζήτησιν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ ὤφειλεν, ἐὰν εἶχε τὸ θάρρος, νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας τῶν ἀντιλαϊκῶν της ἀποφάσεων ἀνοιχτά, ὄχι νὰ κρύβηται, νὰ παρελκύῃ τὰς συζητήσεις καὶ νὰ θέλῃ καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἐμποδίσῃ νὰ ὁμιλήσῃ καὶ νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῶν ἀγώνων τοῦ Λαοῦ. Ἂς μὴ καλυπτώμεθα, λοιπόν, ὄπισθεν τυπικῶν προσχημάτων. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: Τί θὰ γίνῃ μὲ τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως; Μὰ ἁπλούστατα, νὰ ἐπιβραδυνθῇ αὐτὸ τὸ ἀντιλαϊκὸ νομοθετικὸ ἔργο τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ κουρασθῶμεν, κύριοι βουλευταί. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν νὰ παρατείνωμεν τὰς ἐργασίας μας, ἐφ’ ὅσον χρόνον θὰ διαρκοῦσαν αἱ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως συζητήσεις. Μεθαύριον, π.χ., πρόκειται νὰ γίνῃ μία τεραστία συγκέντρωσις τῶν σπουδαστῶν διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἀκαδημαϊκῶν ἐλευθεριῶν ποὺ κατεπατήθησαν τόσον οἰκτρά. Τί ὡραιότερον ἀπὸ τοῦ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ πρὸς συζήτησιν τὸ θέμα καὶ οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων νὰ συζητήσουν περὶ ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα φλέγουν τὰς ψυχὰς τῆς νεολαίας καὶ νὰ χαιρετήσουν τὸ ὑπερήφανον ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας φρόνημα ποὺ ἐμπνέει τὰ παιδιὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἀλλὰ τί νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις; Ὅτι κατέλυσε τὰς συνδικαλιστικὰς ἐλευθερίας ἢ ὅτι κατέλυσε τὴν ἀσυλίαν τῶν φοιτητῶν; Ἰδοὺ διατὶ ὑπάρχει ἕνα διάχυτον πνεῦμα εἰς τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος φέρει ψευδώνυμον, ἀλλὰ εἰς τὴν πραγματικότητα θὰ ἔπρεπε νὰ καλῆται κατάλυσις.....

§110Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Σεῖς θέλετε νὰ καταλύσητε τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§111Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν Δημοκρατίαν καὶ νὰ καταλύσωμεν τὴν μακαριότητα καὶ τὸν ὕπνον τῶν βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας.

§112Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ γνωρίζῃ τί θὰ συζητηθῇ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§113Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Βεβαίως, δικαιοῦται νὰ ἐνημερωθῇ, ἀλλὰ δὲν δικαιοῦται νὰ ἀρνῆται τὴν συζήτησιν.

§114Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Θέλετε νὰ προκαλέσητε ἀναρχίαν εἰς τὴν Βουλήν.

§115Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐναρμόνισιν ζητοῦμεν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς πρὸς τὰ αἰτήματα καὶ τοὺς ἀγῶνας τοῦ Λαοῦ καὶ νὰ σᾶς ἀπαλλάξωμεν τῆς εὐθύνης νὰ δέχησθε νὰ συζητῶνται φλέγοντα θέματα μετὰ 6μηνον. Ἀλλὰ ἐπειδὴ διακεκριμένος εἶσθε καὶ εἰς θέματα τοῦ ἐξωτερικοῦ, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν συζητεῖται πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως...

§116Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν ἔχετε γνῶσιν τῆς Ἀγγλικῆς Βουλῆς.

§117Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶσθε ἀγνώμων. Σᾶς ἀπεκάλεσα ἐνήμερον τῶν θεμάτων καὶ σεῖς μοῦ εἴπατε ὅσα μοῦ εἴπατε. Μαζί σας τερματίζεται, λοιπόν, πᾶσα συζήτησις. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἐνεφανίσθητε ὡς μάρτυς κατηγορίας, σεῖς δημοσιογράφος, εἰς δημοσιογραφικὴν δίκην καὶ πρέπει νὰ ἐντρέπεσθε... (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι). Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι· ἐξέφρασα εἰλικρινῶς τὰς σκέψεις μου, ἀλλὰ κοινοβουλευτικῶς δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένη ἡ ἔκφρασις καὶ τὴν ἀποσύρω.

§118Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, διατὶ σᾶς ξενίζει ἡ μαρτυρία τοῦ κ. Λύχνου; Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου Ὑπουργὸν τοῦ Τύπου, ὅστις ἐγνωστοποιήθη ὡς μάρτυς πολιτικῆς ἀγωγῆς εἰς δημοσιογραφικὴν δίκην καὶ προσῆλθε καὶ ἐξητάσθη. Τὸ γεγονὸς εἶναι πρωτοφανές, ὄχι μόνον εἰς τὰ δικαστικὰ χρονικὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου.

§119Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Μετεβλήθη εἰς συνήγορον ὁ κ. Βασιλᾶτος; Ὀνομάσατέ τον. Δὲν εἶμαι πάντως ἐγὼ αὐτός.

§120Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν τὸν ὀνομάζω, δὲν εἶναι ἀνάγκη. Δὲν ἀφορᾷ ἐσᾶς.

§121Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ πέραν αὐτοῦ, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει ἡ ἑξῆς φράσις: «βουλευταὶ ἐκτρεπόμενοι εἰς ὕβρεις καὶ βιαιοπραγίας...». Καὶ δὲν πρόκειται, βεβαίως, περὶ τῆς περιπτώσεως, ὅπου ὁ βουλευτὴς κ. Ἰωαννίδης θὰ δαγκώσῃ τὸ χέρι τοῦ βουλευτοῦ κ. Κλαιροπούλου διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς βιαιοπραγίας. Διὰ τὴν περίπτωσιν, ὅμως, τῆς ὕβρεως, ὅταν αὕτη δὲν ὑπερβαίνῃ κἄποιον ὅριον, ἀποτελεῖ πολιτικὴν κριτικήν. Καὶ θὰ φέρωμεν διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τὸν χωροφύλακα εἰς τὴν Βουλήν; Διότι ἐκεῖ θὰ καταλήξωμεν τελικῶς. Ἔπειτα, πῶς θὰ γίνῃ ἡ κλιμάκωσις τῶν ὕβρεων ἢ ἐπειδὴ ἐγὼ εἶπον μίαν βαρεῖαν φράσιν προηγουμένως, διὰ τὴν ὁποίαν εἰλικρινῶς λυποῦμαι, θὰ ἔπρεπε νὰ μοῦ ἐπιβληθοῦν κυρώσεις, διότι ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος συνέβη νὰ εἶναι συνοφρυωμένος. Ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, προτείνομεν νὰ μὴ ψηφισθῇ ὁ Κανονισμός, πρὶν ἢ ἀποκατασταθῇ ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τότε νὰ συζητήσωμεν τὸν Κανονισμὸν ἐν πλήρει ἰσοτιμίᾳ. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ αὐταρχικότης τοῦ Προέδρου ἔχει καὶ μίαν προϊστορίαν. Διότι δυνάμει τοῦ παλαιοῦ Κανονισμοῦ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ αὐτὸς τὴν σύνθεσιν τῶν ἀποστολῶν ποὺ ἐκπροσωποῦν τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον: Μὲ ποῖον δικαίωμα ἀποκλείει τοὺς βουλευτὰς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν Ἀριστεράν, νὰ ἐκπροσωποῦν τὸ Σῶμα; Ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν, κ. Πρόεδρε, κ. Ροδόπουλε, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀριστερᾶς εἶναι ὀλιγώτερον ἱκανοὶ καὶ ἄξιοι τῆς τιμῆς νὰ ἐκπροσωποῦν τὴν Βουλήν; Εἶναι αὐτὸ δεῖγμα ἀπαραδέκτου νοοτροπίας. Διότι, βεβαίως, ἐδῶ δὲν εὑρισκόμεθα μὲ τὴν θέλησίν σας. Εἴμεθα ἐκπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ ἴσῳ τίτλῳ καὶ θεωροῦμεν ἀπαράδεκτον μίαν δυσμενῆ ἄνισον μεταχείρισιν. Δὲν ἠξεύρω πῶς θὰ ᾐσθάνεσθε σεῖς, κ. Ροδόπουλε, ἐὰν ἐκτὸς τῆς φυσιολογικῆς σκιᾶς σας σᾶς παρηκολούθει ὡς σκιὰ ἀκόμη εἰς ἀπόστασιν 2–3 μέτρων ἕνας ἀνθρωποκυνηγός, γιὰ νὰ πῶ ἔτσι ὅ,τι κοινῶς λέγετε «χαφιές». Διὰ τοῦτο θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ ἀκόμη μία διάταξις εἰς τὸν Κανονισμόν, εἰς τὸ ἄρθρον 34, κολάζουσα τὸν ἔνοχον ὕβρεως πρὸς τὴν Βουλὴν ἢ πρὸς οἱονδήποτε μέλος αὐτῆς καὶ ἐκτὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Θὰ πρέπει, κ. Πρόεδρε, νὰ τὰ ἀκοῦτε καὶ αὐτά· νὰ μὴ καμώνεσθε, ὅτι δὲν τὰ ἀκοῦτε, διὰ νὰ προστατευθῇ κἄποτε καὶ τὸ κῦρος τοῦ βουλευτοῦ. Καὶ τώρα, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν νὰ συζητῆται, ἐφ’ ὅσον καταγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι προϊὸν βίας καὶ νοθείας.

§122Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθῆστε, κ. Μυριδάκη.

§124Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Μὲ νοσταλγοὺς τῆς 4ης Αὐγούστου δὲν δύναμαι νὰ συζητῶ. Λοιπόν, κ. Πρόεδρε.....

§125Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Ἔτσι ὀφείλετε νὰ τὸν ἀποκαλῆτε τὸν κ. Πρόεδρον.

§126Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δι’ αὐτὸ παρεξηγήθητε, κ. Μυριδάκη; Ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος μᾶς εἶπεν, ὅτι παρίσταται ὡς Ροδόπουλος. Κύριε Ροδόπουλε καὶ κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, θὰ ἔχητε πλέον διαπιστώσει, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἐν ὁμοφωνίᾳ ὅπως ὀρθῶς, σὲ μίαν κρίσιν τῆς κοινοβουλευτικῆς σας συνειδήσεως, ἐξητάσατε κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως. Ἡ ψυχικὴ ἑνότης, τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε ἀπὸ τὸ Σῶμα, δὲν ὑφίσταται. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑφίσταται, ἐφ’ ὅσον δὲν αἴρεται ἡ δραματικὴ ἀνωμαλία ἡ ὁποία προέκυψε ἐκ τοῦ πραξικοπήματος τῆς 29ης Ὀκτωβρίου καὶ ἡ ὁποία, τὸ τονίζω αὐτὸ ἰδιαιτέρως, ἂν δὲν ἀρθῇ, δημιουργεῖ μεγίστους κινδύνους διὰ τὴν χώραν. Πρέπει λοιπόν, κ. Πρόεδρε, νὰ συντελέσητε καὶ σεῖς εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀνωμαλίας εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ὁμαλότητος, εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Δημοκρατίας. Τότε μόνον θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν πραγματικὴν ψήφισιν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§128Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, διότι παρ’ ὅλην τὴν βαθεῖαν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν τρέφω εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Προέδρου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διατυπώσω βασικὰς διαφωνίας ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου προτάσεως, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τροποποίησιν τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τοῦ Σώματος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν καθρέπτην εἰς τὸν ὁποῖον βλέπομεν, ἐὰν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος διεξάγωνται σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Ἐὰν πράγματι, αἱ τροποποιήσεις, αἱ προτεινόμεναι ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ἦσαν ἐπουσιώδεις, ὅπως εἶπεν ὁ ἴδιος...

§129Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Εἶπον μὴ οὐσιώδεις.

§130Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Καὶ ὅμως, κ. Πρόεδρε, διὰ τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων, ἐπέρχονται ριζικαὶ μεταβολαὶ εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ εἶναι ἐπικριτέα ἡ ἐνέργεια τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου, πρῶτον διότι εἰσάγει τὰς τροποποιήσεις εἰς περίοδον καθ’ ἣν αἱ σχέσεις Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, διέρχονται βαθεῖαν κρίσιν.

§131Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Νὰ ἐκκαθαρίσωμεν αὐτὸ τὸ θέμα. Τὸ σχέδιον ἔχει ἑτοιμασθῆ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1957 καὶ κατετέθη τὸ 1959, εἶναι δὲ περίπου τὸ αὐτό, δὲν ἔχει ἑπομένως καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν παροῦσαν κατάστασιν.

§132Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Βεβαίως κατηρτίσθη εἰς ἀνύποπτον χρόνον. Ἀκριβῶς, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἡ κατάστασις μετεβλήθη, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ συζητήσωμεν τώρα. Νομίζω ὅτι ἐπεβάλετο διὰ λόγους πολιτικῆς εὐαισθησίας νὰ μὴ ἔλθῃ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ὀξύτητος πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ πρότασις τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπέρασαν τόσα ἔτη καὶ ἡ Βουλὴ ἐλειτούργησεν ὁμαλώτατα μὲ τὸν ἤδη ὑφιστάμενον Κανονισμόν. Ἡ Κυβέρνησις ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ τὸν ἴδιον Κανονισμὸν καὶ ἐπὶ τόσα ἔτη ἤσκησε τὸ νομοθετικόν της ἔργον. Ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ἀνέμενε συνεπῶς, νὰ καταπαύσῃ ἡ ὀξύτης τῶν πνευμάτων, νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ὁμαλὴ λειτουργία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος, ὁπότε εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι μία πλήρης συνεργασία τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ κυβερνῶντος Κόμματος, θὰ ἔθετε τὰς βάσεις ἑνὸς ἀδιαβλήτου Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὁμοφώνως θὰ ἐψηφίζετο καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἐξυπηρέτει καὶ τὸν κοινοβουλευτικόν μας Πολίτευμα. Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, τοῦ λόγου τούτου τῆς πολιτικῆς εὐαισθησίας, θὰ ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει διὰ τῆς προτάσεως τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν καλυτέραν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος, ἐὰν κατωχύρωνε τὴν Ἀντιπολίτευσιν εἰς ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα πηγάζουν ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς ἐπιτρέπουν νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἔργον της. Ἐκεῖνο ποὺ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἦτο πρῶτον, ἡ προσαρμογὴ τοῦ πολιτεύματος εἰς τὰς συγχρόνους πολιτικὰς συνθήκας διὰ τροποποιήσεως μὴ οὐσιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ τροποποιήσῃ τὸν Κανονισμόν, ὁπότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὸν παλαιοκομματισμόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀναμφισβητήτως ἐπιθυμοῦμεν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως, παρὰ ταῦτα, ὁ κ. Πρόεδρος εἰσάγει πρὸς ψήφισιν τὴν πρότασιν τροποποιήσεως βασικῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, ἀποδεικνύεται, ὅτι σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ περιορίσῃ τὸν λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τῆς Βουλῆς, τὸ μόνον ἄλλως τε ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον βῆμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπομείνει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν πρὸς ἐλευθέραν διατύπωσιν τῶν σκέψεών της, μὲ δυνατότητα νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις καὶ ν’ ἀντιλαμβάνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι ἀγωνίζεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων του. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ πολὺ ὀρθῶς, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κατευθύνῃ τὴν σκέψιν μας εἰς τὴν ψήφισιν τῆς παρούσης προτάσεως, εἶναι ἡ πεῖρα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του ὁ ἴδιος τὴν κοινοβουλευτικὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ἰδίως τὴν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν καὶ πλέον ὡς Προέδρου τοῦ Σώματος. Καὶ νὰ τοῦ εἴπω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ διατάξεις τὰς ὁποίας εἰσάγει διὰ τῆς προτάσεως οὐδὲν προσφέρουν εἰς τὸ πολίτευμα. Βεβαίως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἂν καὶ κομματικὸς Πρόεδρος πρὸς τιμήν του, καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα, πάντοτε προσεπάθησε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Οἱ θεσμοὶ ὅμως καὶ τὰ ἀξιώματα δὲν παραμένουν πάντοτε εἰς τὰς ἰδίας χεῖρας, ἀλλὰ παραδίδονται εἰς ἄλλους πολιτικοὺς ἄνδρας, διότι ἡ φυσικὴ σειρὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, εἶναι αἱ Κυβερνήσεις μετὰ τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ διαδέχωνται ἀλλήλας. Καὶ ἐὰν ψηφισθοῦν αἱ διατάξεις τὰς ὁποίας φέρει πρὸς ψήφισιν δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ γνωρίζωμεν εἰς ποίας χεῖρας θὰ παραδοθῇ αὔριον ἡ ἐφαρμογή. Δὲν ἔχει συνεπῶς, δικαίωμα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ εἰσαγάγῃ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι τείνουν εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ λόγου τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ὅπως ἐπίσης δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσαγάγῃ διατάξεις ἀποβλεπούσας εἰς τὴν καλυτέραν ὀργάνωσιν καὶ πειθαρχίαν τῶν βουλευτῶν τῶν κομμάτων, διότι τὸ Κόμμα του, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, δὲν δύναται νὰ πειθαρχήσῃ τὰ μέλη του. Ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν ψηφιζομένου τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Σώματος δὲν ἠδυνήθη νὰ πειθαρχήσῃ τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως διὰ νὰ παραμείνουν πρὸς ψήφισιν τοῦ Κανονισμοῦ, τὸν ὁποῖον εἰσάγει πρὸς συζήτησιν καὶ διὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς καίτοι Ἀντιπολίτευσις παραμένομεν ἐδῶ διὰ νὰ συζητηθῇ. Δὲν διεπόμεθα ἀπὸ πρόθεσιν κωλυσιεργίας, ἀλλὰ πάντοτε ἐν προκειμένῳ ἐβοηθήσαμεν τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος ἐπιθυμῇ νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις τοῦ περιορισμοῦ τοῦ λόγου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ζητήσωμεν νὰ ἀποσυρθῇ ἡ πρότασις αὕτη τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, διότι ἡμεῖς τοὐλάχιστον θὰ τὴν καταψηφίσωμεν. Κύριοι συνάδελφοι, ὀλίγα μόνον τινὰ θὰ εἴπω ἀκόμη διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν διαφωνίαν μου πρὸς τὰς τροποποιητικὰς διατάξεις τῆς συζητουμένης προτάσεως. Ὡς εἶπεν, καὶ πολὺ ὀρθῶς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἡ παροῦσα πρότασις τροποποιήσεως ἔχει τρεῖς οὐσιώδεις διατάξεις. Ἡ πρώτη ἀφορᾷ τὰς ὁμιλίας τῶν βουλευτῶν καὶ τὴν ἀπαρτίαν, ἡ δευτέρα τὰς κυρώσεις κατὰ τῶν ἐκτρεπομένων βουλευτῶν καὶ ἡ τρίτη ἀφορᾷ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων. Περίπου αὐτὰ εἶναι τὰ βασικὰ θέματα ποὺ ἀντιμετωπίζει. Καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν σχετικὴν διάταξιν τὴν ἀφορῶσαν τὰς ἀγορεύσεις τῶν βουλευτῶν. Ἡ ἐπιθυμία διὰ τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως αὐτῆς δὲν ἐμφανίζεται διὰ πρώτην φοράν, ἀλλ’ ἐπανειλημμένως τόσον προπολεμικῶς, ὅσον καὶ μεταπολεμικῶς, εἰς τὰς διαφόρους συνόδους τῆς Βουλῆς, κατεβλήθη προσπάθεια περιορισμοῦ τῶν ἀγορεύσεων τῶν βουλευτῶν καὶ ἡ ἰδέα ἦτο πολὺ ὀρθή, διότι εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅλοι νὰ δυσανασχετῶμεν ὅταν ὡρισμένοι συνάδελφοι ἀνερχόμενοι ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ νὰ ὁμιλήσουν καὶ καταχρώμενοι τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον τοὺς παρέχεται ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν κατακρατοῦν τὸ βῆμα πέραν τοῦ δέοντος, ὁμιλοῦν περὶ ἀσχέτων μὲ τὸ συζητούμενον θεμάτων καὶ παρεμποδίζουν καὶ τοὺς συναδέλφους των νὰ ἀναπτύξουν ἐγκαίρως τὰς ἀπόψεις των. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἡ διαφοροποίησις τῶν βουλευτῶν γίνεται αὐτομάτως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἄνευ περιοριστικῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ὁ Πρόεδρος θὰ διαθέτῃ τὴν πλειοψηφίαν πάντοτε παροῦσαν καὶ θὰ συνεχίζωνται αἱ συνεδριάσεις συνεχῶς. Τὰ κόμματα θὰ ὀργανωθοῦν ὑποχρεωτικῶς διὰ ν’ ἀντιμετωπίσουν κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον τὴν συζήτησιν τῶν θεμάτων πρὸς τὸ συμφέρον των καὶ θὰ παύσουν σὺν τῷ χρόνῳ οἱ βουλευταὶ ὁμιλοῦντες ἐπὶ ἀσχέτων θεμάτων καὶ ἀπεραντολογοῦντες ἄνευ λόγου. Δὲν εἶναι συνεπῶς ἀνάγκη διὰ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ζημιώνωμεν τὴν ὀργάνωσιν τῶν πολιτικῶν κομμάτων καὶ τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου τῶν συζητήσεων, διότι θὰ γίνῃ αὐτομάτως. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἰσχυρισμῶν μου, ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τὸ ἑξῆς: Ἐπὶ τόσα χρόνια ποὺ ἐφαρμόζεται ὁ ἰσχύων Κανονισμός, ἐδυσχεράνθη εἰς τὸ ἔργον της ἡ Κυβέρνησις ἢ μήπως ἔβλαψεν εἴς τινας περιπτώσεις τὰς ἐθνικὰς ὑποθέσεις ἡ τυχὸν ἀπεραντολογία βουλευτῶν κατὰ τὰς ὁμιλίας των; Ἀντιθέτως, ἐὰν γίνῃ τοιοῦτος περιορισμὸς τῶν ὁμιλιῶν, ὡς προβλέπει ἡ νέα πρότασις τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ πολλοὶ συνάδελφοι θὰ δυσχερανθοῦν νὰ ἐκτελέσουν τὸ καθῆκον τους. Διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλος ἐμφανὴς καὶ πειστικὸς τρόπος ὁ βουλευτὴς νὰ πείσῃ τοὺς ἐκλογεῖς του, ὅτι ἔκαμε τὸ καθῆκον του, ἀπὸ τὸ νὰ ὁμιλήσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα τοὺς ἀπασχολοῦν, ἔστω καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεδέχθη τὰς προτάσεις του. Πῶς εἶναι δυνατόν, κ. βουλευταί, ἐπὶ σοβαρῶν θεμάτων νὰ περιορίσωμεν τὸν λόγον, νὰ μὴ δώσωμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς ὡρισμένους συναδέλφους νὰ εἴπουν τὴν γνώμην των; Φέρω ὡς παράδειγμα τὴν ἐπερώτησιν τοῦ τουρισμοῦ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνας συνάδελφος νὰ ὁμιλήσῃ διὰ τὰ τουριστικὰ θέματα ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν; Πῶς θὰ τοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ πείσῃ τοὺς ἐκλογεῖς του, ὅτι ἔκαμε τὸ καθῆκον του, ἐὰν δὲν ὁμιλήσῃ; Ὁ κ. Πρόεδρος, νομίζω, ὅτι ἐκ τῆς πείρας του θὰ γνωρίζῃ καὶ τὸ ἑξῆς: Ὡς γνωστόν, ἐκ τῶν 300 βουλευτῶν, εἰς τὰς συζητήσεις λαμβάνουν συνήθως μέρος μόνον περίπου 50–60 ἐξ αὐτῶν. Ἐὰν ἔλθωμεν τώρα καὶ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τὰ ⅘ τῶν πεντήκοντα αὐτῶν ὁμιλούντων νὰ ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των, θὰ δημιουργήσωμεν τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν λαόν, ὅτι περιορίζεται ὁ ρόλος τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δύναται νὰ λειτουργήσῃ τὸ Κράτος καὶ ἄνευ Βουλῆς, ἐνισχύομεν ἐκείνους ποὺ διατείνονται, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐχρεωκόπησε καὶ βοηθοῦμεν τοὺς ἐπιδιώκοντας τὴν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ πολιτεύματος.

§133Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο: Ἡ διαφωνία μας ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι ἐγὼ πιστεύω —ἔχω δικαίωμα ἄλλως τε νὰ ἔχω γνώμην καὶ ὡς βουλευτὴς Λαρίσης, ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κ. Κύρκος, μὲ ἐτοποθέτησεν ὡς βουλευτὴν Λαρίσης καὶ ἑπομένως ἔχω ἄνεσιν μεγαλυτέραν νὰ ἐκφράζωμαι— ἡ διαφωνία μας ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι σεῖς θέλετε τὸ βῆμα, διὰ νὰ τὸ χρησιμοποιοῦν οἱ βουλευταί. Διότι εἴπατε, τὶ θὰ εἴπουν οἱ ἐκλογεῖς μου, ὅταν δὲν λάβω τὸν λόγον ἢ θὰ τοὺς εἴπω, ὅτι ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν μὲ ἤκουσεν; Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην. Τὸ βῆμα τὸ θέλω, διὰ νὰ ἀσκῆται ὁ ὑπεύθυνος ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὃν τρόπον τὰ συντεταγμένα κόμματα ἤθελον καθορίσει καὶ νὰ ψηφίζωνται τὰ νομοσχέδια μὲ βάσιν καὶ θέσιν, τὴν ὁποίαν θὰ λαμβάνουν πάλιν τὰ συντεταγμένα κόμματα. Τὸ βῆμα ἠμπορεῖ κατὰ περιστάσεις νὰ ἀποτελέσῃ τὸ μέσον τῆς προβολῆς ἑνὸς βουλευτοῦ. Δὲν εἶναι ὅμως τὸ μέσον τῆς ἐπικοινωνίας καὶ δὴ τῆς ἀμέσου ἐπικοινωνίας βουλευτοῦ καὶ ἐκλογέων. Καὶ ἐὰν μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω ἀκόμη πέντε λεπτὰ θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ἐδῶ κατ’ ἐμὲ ἔγκειται ὁ κίνδυνος τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ἡ τάσις τῆς προβολῆς. Μὲ τὴν τάσιν τῆς προβολῆς δὲν ἔχομεν ἀπόδοσιν καὶ ὅταν δὲν ἔχωμεν ἀπόδοσιν δημιουργοῦνται οἱ κίνδυνοι. Οἱ κίνδυνοι δὲν ὑφίστανται ἐκ τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸ κείμενον καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποτελοῦν θέσφατα καὶ ἠμποροῦν νὰ τροποποιηθοῦν μὲ τυχὸν καλυτέρας. Δὲν πιστεύω, ὅτι εἶμαι ἀλάθητος. Ἀλλὰ ἡ διαφωνία ὄχι μὲ ὑμᾶς, ἀλλὰ καὶ μὲ ἄλλους εἶναι, ὅτι τὸ βῆμα εἶναι διὰ νὰ ἐκφράζωνται ἔγκυροι γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐπηρεάζουν, ὅταν εἶναι ἔγκυροι τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν πρόκειται περὶ νομοθετήματος. Κυβέρνησιν δέ, λαὸν καὶ Βουλήν, ὅταν πρόκειται περὶ ἐλέγχου. Ὥστε ἐδῶ ἡ ἀπόδοσις εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως ἐλέγχου, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως νομοθετικῆς νὰ εἶναι ταχεῖα, διὰ νὰ δύναται ὁ λαὸς νὰ βλέπῃ, ὅτι ἐπιτελοῦμεν ἔργον. Ἐὰν ἀσχολούμεθα —καὶ ἔχομεν ἀσχοληθῆ, δὲν κάμνω κριτικὴν παρ’ ὅλην τὴν μεγάλην ἄνεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἀπόψε— ἐὰν ἀσχολούμεθα μὲ τὸ ποίαν ὥραν θὰ ἀνέλθωμεν εἰς τὸ βῆμα— καὶ ἔχω παρατηρήσει τινάς, ὅτι ὅταν εἶναι 10 ἡ ὥρα φεύγουν, διὰ νὰ ἔλθουν τὴν ἑπομένην νὰ ὁμιλήσουν καὶ νὰ δημοσιευθῇ ἡ ἀγόρευσίς των εἰς τὰς ἐφημερίδας,— δὲν ἀποδίδομεν, κύριοι συνάδελφοι. Ἡ ἰδική μου γνώμη —καὶ ἐντεῦθεν προέρχονται αἱ τροπολογίαι —εἶναι, ὅτι ἐδῶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀπόδοσιν. Καὶ πιστεύω, ὅτι αἱ τροπολογίαι αὐταὶ χωρὶς νὰ φέρουν καμμίαν φίμωσιν, κανένα ἐμπόδιον εἰς τὰ κόμματα νὰ ἐκφράζουν ἐγκύρως καὶ ἀνέτως ὁσονδήποτε θέλουν τὰς γνώμας των, εἴτε πρόκειται περὶ ἐλέγχου, εἴτε πρόκειται περὶ νομοθετικῆς ἐργασίας, χωρὶς λέγω νὰ θέτουν κανένα ἐμπόδιον καὶ κανένα φραγμόν, τοὐναντίον δημιουργοῦν τὰς συνθήκας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέπουν εἰς τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος παρακολουθεῖ νὰ λέγῃ, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποί του παράγουν ἔργον γόνιμον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, ἐὰν θέλητε δὲ ἡ προφορικὴ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τοῦ ὑπὸ κρίσιν Κανονισμοῦ.

§134Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Θεωρητικῶς, κ. Πρόεδρε, ἔχετε δίκαιον. Αὐτὸ ἀκριβῶς πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐπιδίωξις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν ἡ θεωρία ἔχει ἀξίαν ἂν ἔχῃ ἐν τῇ πράξει ἐφαρμογήν. Ἀκόμη δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι διερχόμεθα μίαν κρίσιν κοινοβουλευτικὴν καὶ ὅτι ἡ σημερινὴ περίοδος διὰ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι μεταβατική. Ὁ πολιτικὸς βίος, ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῶν σχημάτων τῶν ὑφισταμένων κομμάτων, δὲν ἔχει διαμορφωθῆ καὶ αἱ μεταπηδήσεις τῶν βουλευτῶν ἀπὸ κόμμα εἰς κόμμα γίνονται τόσον εὐκόλως. Δὲν ἔχομεν ἀκόμη αὐτοεξυγιανθῆ ὡς ἀστικὴ τάξις καὶ πλήρης σύγχυσις πολιτικῶν αἰσθημάτων ὑφίσταται μεταξὺ ὅλων τῶν πολιτικῶν παρατάξεων, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὸ θέαμα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ μάχωνται μὲ τὰ αὐτὰ συνθήματα. Δὲν ὑφίσταται ἱεράρχησις συνειδητὴ τῶν πολιτικῶν στελεχῶν καὶ ἰδίως τῶν βουλευτῶν καὶ δι’ αὐτὸ ἡ δυσχέρεια ἀναδείξεως νέων πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, διὰ νὰ γίνῃ ἀναγνώρισις νέων Ἀρχηγῶν ἐκ τῶν στελεχῶν τῶν κομμάτων, δέον νὰ ἀγωνισθῶμεν ἀκόμη πολύ. Εἰς τὴν σημερινὴν μεταβατικὴν περίοδον ποὺ διέρχεται ὁ κοινοβουλευτισμός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσωμεν τὸν λόγον, διότι ἀποτρέπομεν τὴν ἀναγκαίαν ἱεράρχησιν τῶν βουλευτῶν, πολιτικῶν στελεχῶν κινήσεώς των, ὅπερ δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ κυρίως μὲ τὰς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁμιλίας καὶ δυσχεραίνομεν τὴν ὁριστικὴν εἴσοδον εἰς τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα.

§135Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἄλλο εἶπε, κ. Κοθρῆ, ὁ κ. Πρόεδρος. Εἶπεν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ σταματήσῃ ἡ διὰ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς προβολὴ τῶν βουλευτῶν, καὶ σεῖς τοῦ ἀπαντᾶτε ἐπὶ ἄλλων θεμάτων.

§136Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Δὲν ἀπαντῶ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων. Εἶπον, ὅτι διὰ τὴν πολιτικὴν ἱεράρχησιν τῶν βουλευτῶν εἶναι ἀπαραίτητος ἡ προβολή των ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§137Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβάλλωνται οἱ βουλευταί. Αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν. Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες εἴθισται νὰ ἀναδεικνύωνται διὰ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, ὅμως, ἀκόμη νὰ παρατηρήσω, ὅτι, δυστυχῶς, εἰς τὰς μεταπολεμικὰς Βουλὰς ὑπάρχει μία πτῶσις, ἀπὸ ἀπόψεως στελεχῶν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἰς τὰς προπολεμικὰς Βουλὰς ὑπῆρχαν Ἀρχηγοί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἄξιοι νὰ διοικήσουν καὶ μεγάλα Κράτη. Ἦσαν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ Παναγῆς Τσαλδάρης, ὁ Μιχαλακόπουλος, ὁ Καφαντάρης, ὁ Κονδύλης. Ἀνεδείχθησαν αὐτοὶ οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τότε χάρις εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα διὰ σφαιριδίου, τὸ ὁποῖον σήμερον κατηργήθη, δῆθεν διὰ λόγους οἰκονομίας. Κατὰ τὸ σύστημα αὐτὸ ἠδύνατο ὁ λαὸς νὰ ἐκλέξῃ τοὺς καλυτέρους ἀντιπροσώπους του, νὰ τοὺς στείλῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅπου οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ἀναδεικνύονται διὰ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ὑπόλειμμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τοῦ σφαιριδίου εἶναι καὶ ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ ἀξιότιμος κ. Παπανδρέου. Διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς εἰς τὸ λεχθέν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβάλλωνται οἱ βουλευταί.

§138Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε Κοθρῆ, ἐπειδὴ ἔχω τὴν ἰδιότητα τοῦ Προέδρου τοῦ Σώματος, θέλω νὰ ἀποσαφηνίσω αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἐγὼ δὲν τὰ εἶπον εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν φράσιν σας, ἐδανείσθην τὴν φράσιν σας καὶ σᾶς ἀπήντησα: «Ὑποστηρίζετε ὡρισμένην ἄποψιν ἐπ’ αὐτῆς, ἐγὼ διαφωνῶ». Δὲν ἐξέφρασα ἰδικήν μου γνώμην. Ἐπὶ τῆς ἰδικῆς σας γνώμης ἔκαμα μίαν κριτικὴν καὶ εἶπον, ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἐπίτευξιν ἔργου ἀποδοτικωτέρου. Δὲν σᾶς ἀπέδωσα μομφήν, κριτικὴν ἔκαμα τῆς ἰδικῆς σας θέσεως ἐπὶ τοῦ θέματος.

§139Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ διαφωνῶ ριζικῶς, καὶ ἐξήγησα τοὺς λόγους τῆς διαφωνίας μου. Ἑτέρα διάταξις, ἐπὶ τῆς ὁποίας διαφωνῶ ἐπίσης, εἶναι ἡ διάταξις τῆς ἐπιβολῆς προσθέτων ποινῶν εἰς τοὺς παρεκτρεπομένους βουλευτάς. Ἡ πεῖρα ἔχει ἀποδείξει, ὅτι ὅλα τὰ ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα συνήθως λαμβάνουν χώραν ἐν τῇ Βουλῇ, ὀφείλονται εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ βουλευτοῦ νὰ διατυπώνῃ ἐντονώτερον ἐπὶ τοῦ θέματος τὰς γνώμας του. Δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἔλαβε χώραν τόσον σοβαρὸν ἐπεισόδιον, ὥστε νὰ ἀναγκασθῇ ὁ Πρόεδρος τοῦ Σώματος νὰ λάβῃ ἀνάλογα μὲ προβλεπόμενα ἀπὸ τὴν νέαν πρότασιν κατὰ τῶν βουλευτῶν μέτρα. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς διάταξις περὶ ἀποβολῆς τοῦ βουλευτοῦ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν διὰ κάτι, τὸ ὁποῖον εἰς στιγμὴν ἐξάψεως ψυχικῆς εἶπεν; Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν θὰ εἶναι πάντοτε ὁ σημερινὸς Πρόεδρος κ. Ροδόπουλος. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ εἶναι ὁ κ. Ροδόπουλος, εὐχαρίστως θὰ ἐψήφιζα τὴν διάταξιν. Ἀλλὰ αὔριον θὰ ἔλθῃ ἕνας ἄλλος Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἔχῃ τὴν πεῖραν τοῦ κ. Ροδοπούλου καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας ποὺ τοῦ παρέχει ἡ διάταξις αὐτή. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ψηφίσωμεν ἡμεῖς αὐτὴν τὴν διάταξιν. Πέραν αὐτοῦ δὲν νομίζω, ὅτι αἱ ὀξεῖαι συζητήσεις καταρρίπτουν τὸ Κοινοβούλιον. Ὁ λαὸς θέλει αἱ συζητήσεις τοῦ Κοινοβουλίου νὰ εἶναι ὀξεῖαι. Εἴδατε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Κοινῆς Ἀγορᾶς τὰ θεωρεῖα νὰ εἶναι πλήρη ὅπως ἦσαν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως μομφῆς ἢ τῆς προτάσεως παραπομπῆς τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως εἰς εἰδικὸν δικαστήριον; Δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο, ὅτι πρέπει πάντοτε αἱ συζητήσεις νὰ εἶναι ὀξεῖαι. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἐὰν δὲν ἐξομαλυνθῇ ἡ πολιτικὴ κατάστασις καὶ συνεχισθῇ ἡ σημερινὴ πολιτικὴ ὀξύτης δὲν θὰ ἐμποδίσῃ οὔτε ἡ διάταξις ποὺ ἐπιβάλλει τὴν ποινὴν τῆς ἀποβολῆς τοῦ βουλευτοῦ ἐκ τῆς αἰθούσης, νὰ δημιουργηθοῦν ἐπεισόδια ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διαταράσσοντα ζωηρῶς τὰς συζητήσεις. Τὸ θέμα τῆς ἐπιβολῆς τῶν ποινῶν δὲν ἔρχεται πρώτην φορὰν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ ἄλλοτε συνεζητήθη ἀλλ’ οὐδέποτε ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι ἐκρίθη μὲ ψυχραιμίαν, ὅτι διάταξις τοιαύτη ἀντίκειται εἰς τὸ πολίτευμά μας. Ἑτέρα σοβαρὰ διάταξις εἶναι ἡ διάταξις περὶ ἀπαρτίας. Θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὁμοίας διατάξεως περὶ ἀπαρτίας εἰς τὴν Βουλὴν τὸ 1928 ὁ ἀείμνηστος Παν. Τσαλδάρης, ὡς βουλευτὴς καὶ ἄλλοι βουλευταὶ τοῦ Λαϊκοῦ τότε Κόμματος ὑπεστήριξαν σαφῶς, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τεθῇ εἰς τὸν Κανονισμὸν τοιαύτη διάταξις καθ’ ἣν ἡ ἔνστασις ἀπαρτίας δέον νὰ ὑπογράφηται ὑπὸ ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ἀλλὰ ὅτι οἱοσδήποτε βουλευτὴς δύναται νὰ προβάλῃ ἔνστασιν ἀπαρτίας, καθ’ ὅσον ἡ διάταξις αὐτὴ τίθεται ἐκ τοῦ Συντάγματος ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἑπομένως διάταξις, ἡ ὁποία αὐξάνει τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν ἐνστάσεως ἀπαρτίας εἶναι ἀντισυνταγματική. Ἐσκέφθητε, κ. βουλευταί, ὅτι εἰς τὸν Κανονισμὸν ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν 10 βουλευταί, καὶ διὰ τῆς προτεινομένης τροποποιήσεως 15 βουλευταί, δύνανται διὰ δηλώσεών των νὰ ἐκλέξουν Ἀρχηγόν. Καὶ ἐνῷ οἱ 15 αὐτοὶ βουλευταὶ δύνανται νὰ ἐκλέξουν Ἀρχηγὸν δὲν δύνανται νὰ ὑποβάλουν ἔνστασιν ἐλλείψεως ἀπαρτίας. Εἶναι γεγονός, ὅτι τὸ Σύνταγμα ἐπιβάλλει ὅπως αἱ συζητήσεις εἰς τὴν Βουλὴν γίνωνται ἐνώπιον ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Θὰ ἔπρεπε συνεπῶς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ζητήσῃ, ὡς εἶπον, τὴν τροποποίησιν τῆς μὴ θεμελιώδους αὐτῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, διότι ἄλλως ἐν τῷ Κανονισμῷ μόνον τιθεμένη διάταξις περὶ ὑποχρεωτικοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν διὰ τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας εἶναι ἀντισυνταγματική. Ἑτέρα διάταξις εἶναι ἡ διάταξις περὶ ἀρχηγῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ὑπάρχει εἰς τὸν Κανονισμὸν ἀπὸ τὸ 1933 καὶ ὀρθῶς ἐτέθη, διότι θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔρχεται ἑκάστοτε εἰς συνεννοήσεις μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων. Τὸ μόνον προνόμιον τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει ὁ Κανονισμὸς εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων εἶναι ὅτι δικαιοῦνται νὰ λάβουν τὸν λόγον ὡς καὶ οἱ Ὑπουργοί. Ἐρωτᾶται, διατὶ θέλετε νὰ αὐξήσετε τὰς προϋποθέσεις διὰ τὴν ἀναγνώρισιν ἑνὸς βουλευτοῦ ὡς Ἀρχηγοῦ κόμματος; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δυσχεραίνετε τὴν προβολὴν νέων στελεχῶν. Δὲν ἔχουν νὰ ὠφεληθοῦν αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἀντιθέτως εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβολῆς ἐπὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ θέμα τῶν Ἀρχηγῶν εἶναι κύριον θέμα ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐὰν ἔχωμεν ἀναλογικὴν θὰ ἔχωμεν πολλοὺς Ἀρχηγούς. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, ἔχωμεν πλειοψηφικὸν εἶναι φυσικὸν νὰ ἔχωμεν ἐλαχίστους Ἀρχηγούς. Ἐὰν αἱ πολιτικαὶ συνθῆκαι ἐπιβάλλουν τὴν ἑνοποίησιν τῶν κομμάτων, εἴδατε, ὅτι μέσα εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου ἐνετάχθησαν πολλὰ κόμματα μὲ πολλοὺς Ἀρχηγούς, καὶ ἀπετέλεσαν ἓν ἑνιαῖον Κόμμα, θὰ γίνῃ ἡ ἑνοποίησις ἐκ τῶν πραγμάτων. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη Κανονισμοῦ. Βλέπετε, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔχομεν 4 Ἀρχηγούς. Τὸν Ἀρχηγὸν τῆς πλειοψηφίας, τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου, τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν καὶ τῆς ΕΔΑ. Μία Βουλὴ μὲ 300 βουλευτὰς ποὺ ἔχει 4 Ἀρχηγούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ παρακωλύουν τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, αὐτὸς εἶναι λόγος διὰ νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἀρχηγῶν. Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας. Τὸ λέγω ὡς γραμμή, ὡς ἀρχή, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἔχει κανένα περιεχόμενον δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸν κοινοβουλευτισμόν. Εἶναι δυνατὸν νὰ παρεξηγηθῇ καὶ νὰ θεωρηθῇ ἡ διάταξις αὐτή, ὅτι ἀποβλέπει εἰς κἄποιαν πίεσιν, ὅτι ἡ τροποποίησις αὐτή, ἡ ὁποία χωρὶς νὰ προάγῃ καθόλου τὸ ἔργον τοῦ Κοινοβουλίου δημιουργεῖ μίαν νέαν κατάστασιν, ἡ ὁποία θὰ ξεσπάσῃ εἰς βάρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Περιορίζει τὸν λόγον καὶ κατ’ ἀκολουθίαν βάλλει εὐθέως ἐναντίον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον διερχόμενον μίαν σοβαρὰν κρίσιν σήμερον, ἔχει ἀνάγκη ἐνισχύσεως καὶ τονώσεως. Ἐκεῖ εἶναι ἀκριβῶς τὸ λυπηρὸν σημεῖον καὶ ἐκεῖ εἶναι ἡ ἱστορικὴ εὐθύνη ποὺ ἔχει ἡ πλειοψηφία καὶ ἰδίως ὁ Ἀρχηγός της. Διότι ἐνῷ ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐξυψώσῃ τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα, νὰ δώσῃ ζωὴν καὶ πάλιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, δὲν ξεύρω διὰ ποῖον λόγον, δὲν ξεύρω πῶς σκεπτόμενος πράττει ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Ἐὰν πιστεύῃ, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐξυπηρετῆται εἰς τὰς κομματικάς του ἐπιδιώξεις, νομίζω, ὅτι πλανᾶται. Διότι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας εἶναι κοινοβουλευτικὸς ἀνήρ, ἀνεδείχθη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ ἐπεκράτησεν ὡς Ἀρχηγὸς διὰ τοῦ Κοινοβουλίου. Κατὰ ποίαν λογικὴν σήμερον σκέπτεται καὶ ἐχάραξεν γραμμήν, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὴν πτῶσιν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ; Κατὰ ποίαν λογικήν, κ. συνάδελφοι, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀποδύεται εἰς ἕνα ἀγῶνα ἐξυψώσεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ θεσμοῦ, ὥστε πράγματι, νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸ ὕψος τῶν συζητήσεων, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλουν αἱ σημεριναὶ κρίσιμοι εἰδικαὶ συνθῆκαι; Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἔχει βαρεῖαν εὐθύνην. Καὶ νομίζω, ὅτι ἔχει ἀκόμη καιρὸν νὰ αἰσθανθῇ τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης αὐτῆς. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν μᾶς ἔφερεν σήμερον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, εἶναι πρότασις, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου ἀποδίδει κυρίως τὸ πνεῦμα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας, κυρίως τὸ πνεῦμα τῆς ἡγεσίας τῆς πλειοψηφίας. Νομίζω, ὅτι ἀπὸ τὴν πρᾶξιν θὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει πεδίον ἀναμονῆς καλυτέρων ἀποφάσεων τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας διὰ τὸν θεσμὸν αὐτόν, δι’ αὐτὴν τὴν ἐπιδίωξιν ἀνυψώσεως τοῦ Κοινοβουλίου. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς κουράσω περισσότερον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ διατυπώσωμεν τὴν ἄποψίν μας ὡς ἁπλοῖ βουλευταί. Διότι ὅλοι ὑπέχομεν εὐθύνας, ἔναντι τοῦ λαοῦ διὰ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν σήμερον διὰ τὴν ψήφισιν ἑνὸς τόσον σοβαρωτάτου νομοθετήματος, ὅπως εἶναι ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Νὰ μὲ συγχωρῆτε ποὺ σᾶς ἐκούρασα. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ἀποτελεῖ σήμερον τὴν ἀνωμαλίαν, ἐκεῖνον τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἀφορμή, ἡ πηγὴ τοῦ κακοῦ εἶναι ἡ μὴ ἐμφάνισις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας, ὁ ὁποῖος ἔχει συλλάβει τὸ θέμα κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐφαρμόσῃ ἀναλόγους ἀποφάσεις καὶ μέτρα, καὶ ὁδηγούμεθα διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εἰς μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιφέρῃ συγχρόνως μίαν πτῶσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ καθεστῶτος, εἰς ἐποχὴν ποὺ χρειάζεται, ὥστε νὰ διατηρῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπόλυτον πίστιν εἰς αὐτό. Καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὅταν διεξήχθη ὁ τελευταῖος παγκόσμιος πόλεμος, ἐὰν ἡ Ἀγγλία ἐνίκησεν τὸν Φασισμόν, τὸν ἐνίκησεν, διότι εἶχεν ἀπόλυτον πίστιν εἰς τὴν Δημοκρατίαν. Καὶ γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Μ. Βρεταννίας κ. Τσῶρτσιλ παρ’ ὅλας τὰς εὐθύνας ποὺ εἶχεν, ἤρχετο εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ συνεζήτει μετὰ τῶν βουλευτῶν. Μόνον λαοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πίστιν μεγάλην εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν, μόνον λαοὶ ποὺ ἔχουν συνειδητοποιήσει τόσον πολὺ τὴν πίστιν των εἰς τὴν Δημοκρατίαν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβιώσουν σήμερον, ἄλλως εἶναι καταδικασμένοι εἰς πλήρη διάλυσιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου).

§140Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ποὺ ὡμιλήσατε περὶ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη τοῦτο νὰ ἀνυψωθῇ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν ἐρώτησιν. Προηγουμένως εἰς μίαν διακοπήν μου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶπεν, ὅτι οἱ βουλευταί, καὶ ἀνεφέρετο φυσικὰ εἰς ὅλους μας, ἐπιδιώκουν νὰ ἀνέρχωνται εἰς τὸ βῆμα καὶ μάλιστα ἐνωρίς, πρὸ τῆς 10ης. Καὶ ἡ ἐπιδίωξις αὐτὴ συνδέεται μὲ τὴν διάθεσιν, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ προβάλλωνται εἰς τοὺς ψηφοφόρους των.

§141Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Εἶπον, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις.

§142Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν κατάλαβα καλά, ὅταν σᾶς ἔκαμεν τὴν διακοπὴν ἐὰν συνεφωνήσατε ἢ ὄχι. Διότι ἡ παρέμβασις αὐτή, κατὰ τὴν ἄποψίν μας ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ μίαν καταδίκην τοῦ Κοινοβουλίου, μίαν καταδίκην ὅλων μας. Καὶ δεύτερον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς πράγματι κουράζεται, παρακολουθῶν τὰς συνεδριάσεις τὰς ἀφιερωμένας εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ νομίζει, ὅτι εὗρεν τὴν πανάκειαν διὰ τὴν θεραπείαν ὅλων τῶν ἁμαρτημάτων διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Ἀλλὰ εἶναι περίεργον, ὅτι συνήθως εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτάς, ὅπως καὶ κατὰ τὴν ἀποψινήν, παρίστανται ἐκ τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει 6–7 συνάδελφοι. Ἑπομένως τὰ δύο αὐτὰ γεγονότα, νομίζομεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ νὰ διευκρινισθοῦν καὶ προπαντὸς νὰ γίνῃ, ἐὰν εἶναι δυνατὸν μία πραγματικὴ ἀντιμετώπισίς των. Διότι ἄλλως ὅσα λέγονται περὶ ἀνυψώσεως τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου, νομίζομεν ὅτι ἀποτελοῦν.....

§143Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε βουλευτά, νομίζω, ὅτι ἔκαμα μίαν δευτέραν διακοπὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Λασηθίου καὶ εἶπον, ὅτι ἐγὼ ἐδανείσθην φράσιν του. Δὲν ἦτο ἰδική μου φράσις. Ἐδανείσθην τὴ φράσιν του διὰ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν ἀποδίδουν ἔργον γόνιμον οἱ βουλευταί, ὅταν ἀνέρχωνται διαδοχικῶς εἰς τὸ βῆμα ἐπαναλαμβάνοντες τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα διὰ νὰ ἔχουν νὰ λέγουν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς των. «Τὶ θέλετε νὰ κάμωμεν; Τὰ εἴπαμεν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς ἤκουσεν». Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου διαφωνῶ. Καὶ εἶπον, ὅτι τὸ βῆμα δὲν πρέπει νὰ χρησιμοποιῆται διὰ τοιούτου εἴδους προβολήν. Ἠμπορεῖ βέβαια, εἶπον, ἐκ περιστάσεως νὰ συμβῇ καὶ αὐτό. Ἀλλὰ εἶπον, ὅτι τὸ βῆμα πρέπει νὰ προσφέρηται εἰς δημιουργικὸν ἔργον, βάσει συντεταγμένων κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις καὶ θὰ ἀναλαμβάνουν καὶ εὐθύνας. Συνεπῶς δὲν ἔψεξα, ἐξέφρασα τὴν προσωπικήν μου γνώμην, ἐλαυνόμενος οὐχὶ ἐκ τῆς θέσεως τοῦ Προέδρου τοῦ Σώματος. Διότι αὔριον θὰ εἶμαι ἐνδεχομένως καὶ ἐγὼ βουλευτὴς Λαρίσης. Δὲν θὰ παραμείνω ἐσαεὶ Πρόεδρος τοῦ Σώματος. Ἔκαμα καὶ δευτέραν διακοπὴν —καὶ χαίρω ποὺ μὲ προκαλεῖτε νὰ κάμω καὶ τρίτην— τὴν ὁποίαν δὲν ἤθελον, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἡ δευτέρα εἶχεν ἀποσαφηνίσει τὰ πράγματα. Ἐγὼ ἐδανείσθην τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Κοθρῆ διὰ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι διαφωνῶ τί θὰ ἠθέλατε; Νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι συμφωνῶ; Καὶ θὰ ἦτο σκόπιμον, οἱ 299 βουλευταὶ καὶ ἐγὼ ἀκόμη, ἀφήνων τὴν Προεδρίαν εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον νὰ ὁμιλῶμεν ὅλοι διὰ τὴν ἐπαρχίαν μας καὶ διὰ τοὺς ἐκλογεῖς μας; Εἶπον, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀποδοτικὸν ἔργον. Δὲν εἶπον ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ ἐμποδίζωνται οἱ βουλευταὶ νὰ ἀνέρχωνται εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ὁμιλοῦν καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν θεμάτων. Ἦτο σαφὴς καὶ διαυγὴς ἡ διακοπή μου, ἡ ὁποία δὲν ἔθιξε τὸν κ. Κοθρῆν, ἀλλ’ ἁπλῶς διεπιστοῦτο δι’ αὐτῆς μία διαφωνία, μία διαφορὰ ἀπόψεων. Δὲν ἔκαμα καμμίαν κριτικὴν ἐναντίον οὐδενὸς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§144Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐγὼ σαφῶς ἔθεσα τὸ θέμα. Εἶπον, ὅτι οἱ βουλευταὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀνέρχωνται εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των ἐπὶ τῶν θεμάτων ποὺ ἐνδιαφέρουν τοὺς ἐκλογεῖς των. Καὶ εἶπον, ὅτι εἶναι ἀληθές, ὅτι ὡρισμένοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ἀπεραντολογοῦν. Ἐτόνισα δέ, ὅτι τοῦτο εἶναι μειονέκτημα καὶ εἶπον, ὅτι δυνατὸν σὺν τῷ χρόνῳ νὰ διορθωθῇ. Ἡ προβολὴ τῶν βουλευτῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξυπηρετεῖ τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ συντείνει εἰς δικαίαν ἱεράρχησιν τῶν πολιτικῶν στελεχῶν, γεγονὸς ποὺ ἐξυπηρετεῖ τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς κάμω μίαν παράκλησιν; Εἶναι τινὲς ἀκόμη νὰ ἀγορεύσουν. Θέλετε νὰ γίνῃ δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις καὶ νὰ ἔχητε τὴν ἄνεσιν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ἀναπτύξητε τὰς ἀπόψεις σας καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ συμφωνήσητε.

§146Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Ἔχω τὸ δικαίωμα ὡς βουλευτὴς νὰ διαφωνήσω καὶ μεθ’ ὑμῶν κ. Πρόεδρε. Θὰ ἐπρότεινον κἄτι ἄλλο, διὰ νὰ μὴ γίνωνται καὶ σχόλια. Νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις, νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν καὶ οἱ 5 ἐγγεγραμμένοι ὁμιλοῦντες ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως, καὶ νὰ προχωρήσωμεν. Ὁ σκοπός μου εἶναι, νὰ μὴ ἐμποδισθοῦν οἱ ἤδη ἐγγεγραμμένοι ἀλλὰ νὰ μὴ ἐγγραφοῦν καὶ ἄλλοι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Καὶ νὰ γίνῃ ψηφοφορία μὲ ἀπαρτίαν.

§147Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§149Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τόσον σοβαροῦ θέματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω εἰς κενὴν αἴθουσαν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§151Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ροδόπουλος εἶπε προηγουμένως, ὅτι ἐδανείσθη σκέψεις, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ δανεισθῶ καὶ ἐγὼ μίαν σκέψιν του. Κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ὁ κ. Ροδόπουλος εἶπεν, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ πρέπει νὰ διεξαχθῇ καθ’ ὅλα ἀδιάβλητος. Καὶ ἐρωτῶ μὲ αὐτὴν τὴν εἰκόνα ποὺ παρουσιάζει ἡ αἴθουσα τῆς Βουλῆς μὲ παρουσίαν 10 βουλευτῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τόσον σοβαροῦ θέματος καὶ νὰ θεωρήσωμεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν; Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασίς σας διαβάλλει τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου.

§152Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Ἐὰν ἔλαβον τὸ θάρρος νὰ κάμω αὐτὴν τὴν πρότασιν εἶναι, διότι εἶχον εἰσηγηθῆ καὶ ἀρχικῶς, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἑπομένως, ἐὰν λέγω νὰ μετατεθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Παπασταύρου καὶ τῶν ἄλλων διακεκριμένων συναδέλφων, δὲν κάμω τι τὸ παράτυπον. Συμφωνῶ μὲ ἐκεῖνα ποὺ εἶπον ἐξ ἀρχῆς. Καὶ εἶπον, ὅτι δὲν ἀξιῶ νὰ γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν σήμερον. Νομίζω λοιπόν, ὅτι εἶναι σύμφωνα μὲ ἐκεῖνα ποὺ εἶπον ἀρχικῶς, ὅτι θέλω νὰ ψηφισθῇ κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον. Ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα ὅμως, νομίζω, ὅτι παρεμβάλλονται ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προβληθοῦν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διετέθησαν 10 συνεδριάσεις διὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ πρέπει νὰ θεωρηθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις καὶ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς νὰ γίνῃ εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν καὶ μετὰ νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1 ἐκτενέστερον;

§154Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλοι ὅσοι ὡμίλησαν μέχρι σήμερον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, δὲν ἔκαμον τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ διατυπώσουν τὰς παρατηρήσεις των ἐπὶ τῶν κατ’ ἰδία ἄρθρου τῆς προτάσεως. Ἐγὼ δι’ αὐτὸ καὶ ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν εἶπον, ὅτι δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωμεν κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν συζήτησιν κατ’ ἄρθρον, ὅπου ἔχομεν σοβαρὰς ἀντιρρήσεις καὶ σοβαρὰς τροποποιήσεις νὰ διατυπώσωμεν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις, νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία διὰ τὴν προσεχῆ Τετάρτην καὶ μετὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ὅπου θὰ ὑπάρχῃ ὅλη ἡ ἄνεσις νὰ διατυπωθοῦν αἱ ἀντιρρήσεις καὶ τροπολογίαι. Ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἐπιφυλασσόμεθα νὰ διατυπώσωμεν τὰς ἀντιρρήσεις καὶ τροπολογίας.

§155Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ ὑποστηριζόμενον, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ἀρχῆς. Θέμα ἀρχῆς ὑπάρχει καὶ εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν ἀγορεύσεων καὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν βουλευτῶν καὶ τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ἀντίθεσις, διότι δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀποδεχθῶμεν περιορισμὸν τῶν συζητήσεων εἰς τὸ μέλλον.

§156Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Παρηκολούθησα, κ. Πρόεδρε, ὅλας τὰς συνεδριάσεις, αἱ ὁποῖαι διετέθησαν διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Εἴτε ὑπάρχει θέμα ἀρχῆς εἰς τὸ θέμα τὸ συζητούμενον εἴτε δὲν ὑπάρχει, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τόσας ἡμέρας καὶ ἐπὶ πολλὰς ὥρας ἔχει ἀφιερωθῆ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι ἔχει πλέον ἢ ἐπαρκῶς φωτισθῆ τὸ θέμα καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι εἰλικρινὴς ἡ διάθεσις ὅλων μας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ διεξάγηται καὶ νὰ ἐξασφαλίζηται ἔργον γόνιμον, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις καὶ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ὁμιλίας καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ εἰς τοὺς ἐγγεγραμμένους, ἀφοῦ προηγουμένως εἰς ἄλλην συνεδρίασιν γίνει δεκτὸν τὸ σχέδιον κατ’ ἀρχήν.

§157Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν κατηναλώθη τόσος χρόνος διὰ τὴν συζήτησιν τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς ὑπαιτιότητα ἡμῶν. Ἔπρεπε νὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ περιληφθοῦν αἱ προτάσεις τῶν κομμάτων, ὁπότε εἰς μίαν συνεδρίασιν θὰ ἐψηφίζετο χωρὶς ἀντίρρησιν.

§158Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Βεβαίως, ἄλλως δὲν ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ ἡ πρότασις εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκλήθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ συνεζήτησεν ἐπὶ τῆς προτάσεως διεξοδικῶς.

§159Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ Ἐπιτροπῆς.

§160Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Περαιτέρω θὰ ἔπρεπε νὰ παρίστανται καὶ οἱ συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως. Πάντως ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῶν ἄλλων κυρίων συναδέλφων, δέχομαι τὴν πρότασιν νὰ θεωρηθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§161Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις παρισταμένων ἐλαχίστων βουλευτῶν καὶ νὰ δεσμεύσωμεν οὕτω τοὺς ἄλλους συναδέλφους ἔχοντας νὰ προτείνουν κἄτι τὸ βασικόν. Ἀλλὰ περαιτέρω ὑπάρχει καὶ θέμα οὐσίας. Οἱ συνάδελφοι ποὺ θὰ κληθοῦν νὰ ψηφίσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, δὲν ἤκουσαν τὰς ἀναπτυχθείσας ἀπόψεις. Ἐπομένως πῶς θὰ ψηφίσουν; Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ συζήτησις τόσων ἡμερῶν ἐφώτισε τὸ θέμα. Ἀλλὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ φωτισθοῦν δὲν εἶναι παρόντες. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν καὶ νὰ λάβωμεν ἀποφάσεις αἵτινες θὰ δεσμεύσουν τοὺς ἀπόντας συναδέλφους. Θὰ πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἀπόψε καὶ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως νὰ καταστῇ γνωστόν, ὅτι κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτὴν θὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις, ὥστε νὰ ἀναμείνουν οἱ κύριοι βουλευταί, μέχρι τοῦ πέρατος τῆς συνεδριάσεως διὰ νὰ ἀποφασίσουν.

§162Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἔχει ἀπολύτως διευκρινισθῆ τὸ θέμα. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν δὲν ὑπάρχει θέμα ἀρχῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἠκούσθησαν τόσα καὶ ἐξετέθησαν τόσα ἀπόψε, ὥστε θὰ ἦτο μάταιον νὰ ὑποστηρίξῃ κανείς, ὅτι δὲν ἔχει διευκρινισθῆ ἡ ἀρχή. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀρχὴ εἰς τὴν πρότασιν τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Θὰ ἦτο δὲ ἀστεῖον νὰ ὑποθέσῃ κανείς, ὅτι ὑπάρχουν βουλευταὶ ἔχοντες γνώμην, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαφωτίσουν περισσότερον τὸ Σῶμα καὶ δὲν ἔσπευσαν νὰ ἐγγραφοῦν κατὰ τὰς 4–5 συνεδριάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας διεξάγεται ἡ συζήτησις αὐτή. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγγραφοῦν, διὰ νὰ προσθέσουν τὴν σοφίαν των εἰς τὰ ὅσα ἐλέχθησαν μέχρι τώρα. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις καὶ νὰ ἐξασφαλισθῇ, κατὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς, τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐγγεγραμμένους νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§163Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀποδεκτή. Ὑπάρχει ἐδῶ μία συμφωνία κυρίων, ἡ ὁποία δὲν ἐφαρμόζεται μόνον εἰς τὰ νομοσχέδια, ἐφαρμόζεται καὶ προκειμένου περὶ ἐλέγχου. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συμφωνία κυρίων, διότι πολλάκις μὲ παρόμοια ἑδώλια ἀσκεῖται καὶ ὁ ἔλεγχος. Λοιπόν, διατὶ νὰ θελήσητε σήμερον χωρὶς καμμίαν ζημίαν ἐπὶ τῆς οὐσίας, χωρὶς καμμίαν ζημίαν ἐπὶ τῆς σημασίας, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοθέτημα αὐτό, νὰ διασπάσητε τὴν ὑφισταμένην συμφωνίαν κυρίων; Τὸ ἐκάμαμεν πολλὰς φορὰς καὶ σᾶς ἐφώναξα πολλὰς φορὰς νὰ ἰδῆτε κατὰ ποῖον τρόπον τὸ Προεδρεῖον διεξάγει τὸν ἔλεγχον καὶ οὐδέποτε ἰσχυρίσθην, ὅτι ἐκουράσθην. Δι’ αὐτό, ἂς δεχθῶμεν αὐτὴν τὴν ἄποψιν, διὰ νὰ προχωρήσωμεν τέλος πάντων.

§164Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, δὲν ἔχῃ κανένας βουλευτὴς τὴν πρόθεσιν νὰ ἐγγραφῇ, διότι ἐὰν ἤθελε νὰ ἐγγραφῇ, θὰ εἶχεν ἐγγραφῆ καὶ συνεπῶς δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ κηρύξωμεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν, νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τῶν ἀπόψεών μας, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ ἐγγραφῇ ἄλλος βουλευτὴς νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, δὲν ἔχει νόημα νὰ περαιωθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅσοι ἐνδιαφέρονται νὰ ἐγγραφοῦν, ἔρχονται καὶ λέγουν «γράψατέ μας» αὐτὸ ἔχει ἀποδείξει ἡ πεῖρα. Μὴ λοιπὸν φέρνετε αὐτὸ τὸ δικολαβικὸν ἐπιχείρημα.

§166Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Μὴ σᾶς διαφεύγει, κ. Πρόεδρε, ὅτι συζητοῦμεν περὶ τοῦ αὐτοπεριορισμοῦ τῶν δικαιωμάτων μας, καὶ συνεπῶς μὴ ζητεῖτε διευκολύνσεις ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ θέματος.

§167Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐπὶ σοβαρωτάτων νομοσχεδίων εἴθισται ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν νὰ γίνηται συμφωνία καὶ πολλὲς φορὲς δὲν ἔχει κἂν περαιωθῆ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, νὰ γίνηται συμφωνία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ νὰ γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν οἱ ὁμιληταί, νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι διὰ ποῖον λόγον ἡ ἐπιμονὴ νὰ μὴ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὰς προηγουμένας συζητήσεις μέχρι σήμερον οἱ ἀγορεύσαντες δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ὁμιλοῦν ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Δηλαδὴ νὰ κληθοῦν νὰ ἐπαναλάβουν τὰς αὐτὰς παρατηρήσεις, ἀφίεται δὲ ἡ ἐλευθερία δι’ ὅσους θέλουν νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ παρεβλάπτετο ἡ συζήτησις καὶ κατὰ ποῖον τρόπον δὲν θὰ διεφωτίζετο τὸ Σῶμα δὲν τὸ ἀντιλαμβάνομαι. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις, νὰ συμφωνήσωμεν. Καὶ οἱ κ. βουλευταί, ἐὰν θέλουν εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων.

§168Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει πρότασις νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις καὶ οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὅμως πρακτικῶς δὲν προάγεται ἡ συζήτησις δεδομένου ὅτι οἱ ἐγγεγραμμένοι θὰ ὁμιλήσουν ὁπωσδήποτε. Διατὶ λοιπόν, νὰ κηρύξωμεν ἀπόψε περαιωμένην τὴν συζήτησιν;

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§170ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.15′ π.μ.)