1962.02.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35η

Δευτέρα 19 Φεβρουαρίου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν ἐπὶ μίαν ὥραν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ προικὸς τῆς Βασιλόπαιδος Σοφίας», 2) «περὶ συνομολογήσεως Λαχειοφόρου Ἐσωτερικοῦ Δανείου Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως δραχμῶν 999.000.000». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν περιουσιῶν τῶν κληροδοτημάτων Ἀγγελικῆς Λάππα, Δημητρίου Χατζηζωγίδου καὶ Ἀθανασίου Χαλκιοπούλου, διὰ τὴν σύστασιν καὶ λειτουργίαν ἐν Λαρίσῃ κοινωφελοῦς ἱδρύματος ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Δημοτικὸν Γηροκομεῖον Λαρίσης» (κληροδότημα Ἀγγελικῆς Λάππα–Δημητρίου Χατζηζωγίδου–Ἀθανασίου Χαλκιοπούλου)». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Ἀηδονᾶς, Ι. Πωλιουδάκης, Ε. Σαββόπουλος, Α. Φράγκος καὶ Σ. Παπαδάκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμφωνίας τῆς συνιστώσης σύνδεσιν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος καὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν σχετικῶν πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Σιανίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν περιουσιῶν τῶν κληροδοτημάτων Ἀγγελικῆς Λάππα, Δημητρίου Χατζηζωγίδου καὶ Ἀθανασίου Χαλκιοπούλου, διὰ τὴν σύστασιν καὶ λειτουργίαν ἐν Λαρίσῃ κοινωφελοῦς ἱδρύματος ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Δημοτικὸν Γηροκομεῖον Λαρίσης» (κληροδότημα Ἀγγελικῆς Λάππα–Δημητρίου Χατζηζωγίδου–Ἀθανασίου Χαλκιοπούλου)». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Δούκας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων ἀφορόντων εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Βενέτης, Θ. Δούκας, Ι. Λαυρεντίδης, Δ. Γρίβας καὶ Π. Τσακιρίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων ἀφορόντων εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Βενέτης, Π. Τσακιρίδης, Δ. Γρίβας καὶ Θ. Δούκας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων ἀφορόντων εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Γαρουφαλιᾶς καὶ Χ. Τσαντούλας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παρ. 3 τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Νόμου 4053)1960 «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Μανωλόπουλος, Π. Λυκουρέζος, Ν. Ἀλαβάνος καὶ Γ. Τσάκαλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παρ. 3 τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Νόμου 4053)1960 «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος». Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 40289)16.2.1962 ἀποφάσεώς του παρέτεινε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ χορηγηθέντα ὑπὸ τῆς Ε.Κ.Τ.Ε. δάνεια πρὸς τὸν Οἰκοδομικὸν Συνεταιρισμὸν Δημοσίων Ὑπαλλήλων «Ο ΦΟΙΝΙΞ». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαλουκᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Καμμένων Βούρλων, αἰτουμένου ἀνακατασκευὴν τοῦ δικτύου ἠλεκτροδοτήσεως τῆς Κοινότητός του δι’ ὑπογείων καλωδίων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Κ. Βοβολίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Τροιζηνίας, αἰτουμένης λῆψιν προστατευτικῶν νομοθετικῶν μέτρων διὰ τὴν προώθησιν ἐξαγωγῆς λεμονίων. Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Δ. Κίνιας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ διδασκαλικοῦ συλλόγου Λεβαδείας, αἰτουμένου αὔξησιν ὀργανικῶν θέσεων τῶν δημοτικῶν σχολείων τῶν πόλεων Λεβαδείας, Ὀρχομενοῦ καὶ Ἀλιάρτου. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προοδευτικοῦ Συλλόγου Ζωοδόχου Πηγῆς, αἰτουμένου ἀπομάκρυνσιν φράγματος, εὑρισκομένου εἰς περιοχὴν Μπουρναζίου Ἁγίου Φανουρίου κλπ., πρὸς ἀποφυγὴν ἐπαναλήψεως τραγῳδίας ἐκ πλημμυρῶν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Π. Λυκουρέζος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κοινοτήτων Στασίμου, Συρρίζου, Κακαλετρίου, Νέδας Ἁγίου Σώστη, Ἀμπελῶνος τῆς ἐπαρχίας Τριφυλλίας, διαμαρτυρομένων διότι ἡ ἀπὸ 8ετίας προγραμματισμένη ὁδὸς πρὸς τὸν Ἐπικούρειον Ἀπόλλωνα μέσῳ Διμάνδρας ἐλάχιστα ἔχει προχωρήσει κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Κ. Βοβολίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐν Πειραιεῖ ἑδρεύοντος Συλλόγου ἰδιωτικῶν Ἐκπαιδευτηρίων Πειραιῶς, αἰτουμένου τροποποίησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 75091 τῆς 24ης Ἀπριλίου 1952 ἀποφάσεως Ὑπουργ. Παιδείας, ὡς πρὸς τὸ ἐμβαδὸν τῶν αἰθουσῶν διδασκαλίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Δ. Κίνιας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἀγροτικῶν Συλλόγων Βοιωτίας, αἰτουμένων προστασίαν τῶν τιμῶν βάμβακος, ρύθμισιν ἀγροτικῶν χρεῶν μελῶν των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ρεθύμνης κ. Ι. Τσουδερός, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Κοινότητος Βισταγῆς Ἀμαρίου, αἰτουμένου ἴσην μεταχείρισιν Κοινότητός του πρὸς τὰς ἄλλας Κοινότητας Νομοῦ Ρεθύμνης εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν συγκοινωνιακὴν καὶ ταχυδρομικὴν ἐξυπηρέτησιν. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Κ. Βοβολίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν εἰς τὸν νόμον 5617)1932 ὑπαχθέντων ἀναπήρων ἀξιωματικῶν, αἰτουμένων ὅπως ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύϊ ὁ ἀνωτέρω νόμος, ὡς συνεπληρώθη ὑπὸ τοῦ ἀπὸ 31.10. 1935 Β. Διατάγματος. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ν. Κοντογιαννόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ὀδοντιατρικοῦ Συλλόγου Ἠλείας, διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην μείωσιν τιμολογίου ὀδοντιατρικῶν ἀμοιβῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ὀρεστιάδος, διὰ τηλεγραφικῆς του ἀναφορᾶς, ἐκφράζει τὴν ἀγανάκτησίν του διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνδέσεως τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Σ. Στεφανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προσωπικοῦ Ὀλυμπιακῆς Ἀεροπορίας (Ἐπαγγελματικὴ Ἕνωσις Ἀέρος Ἑλλάδος), διαμαρτυρομένου διὰ φαλκίδευσιν ἀποδοχῶν των. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Γεωργίου Καλούδη, Γ. Καίσαρη, Σ. Σπυροπούλου κλπ., μελῶν Ἐπιτροπῆς φιλάθλων, αἰτουμένων ἐπιχορήγησιν Μεσσηνιακοῦ Γυμναστηρίου Καλαμάτας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ν. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἡρακλείου Σερρῶν, αἰτουμένου ἵδρυσιν ὑποκαταστήματος Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τὴν ἐν λόγῳ πόλιν. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Π. Γαρουφαλιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν μετόχων 18ου ΚΤΕΛ Ἄρτης, διαμαρτυρομένων κατὰ τῆς ἀποφασισθείσης παοὰ Νομαρχίας Ἄρτης τοποθετήσεως εἰς τὸ ἐν λόγῳ ΚΤΕΛ ἑπτὰ νέων λεωφορείων τύπου Ε τριάκοντα δύο θέσεων. Ὁ βουλευτὴς Κορινθίας κ. Κ. Χριστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κεντρικοῦ Πτηνοτροφικοῦ Συνδέσμου Ἑλλάδος κλπ., αἰτουμένου κατάργησιν φορολογίας ὑπὲρ Ο.Γ.Α. ἐπὶ ἀκαθαρίστου ἀξίας πτηνοτροφικῶν προϊόντων. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ι. Μελᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν αὐθαιρέτως κατεχομένων οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου τῆς περιοχῆς Ἁγίας Τριάδος Νικαίας–Πειραιῶς, αἰτουμένων ὅπως ὁρισθῇ καταβλητέον τίμημα ἐκεῖνο τὸ τοῦ χρόνου τῆς καταλήψεως τῶν οἰκοπέδων των. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ν. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων γεωργῶν Κοινότητος Βυρωνείας Νομοῦ Σερρῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας δενδροφύτευσιν τῶν εἰς αὐτοὺς χορηγηθέντων γεωργικῶν κληροτεμαχίων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Κομποτίου–Ἄρτης, αἰτουμένων ἀπόλυσιν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων Ἀδριανοῦ Παπανδρέου, δικηγόρου, καὶ Ἀγγέλου Τσατσάνη κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σακελλάρης καὶ Α. Μπριλλάκης, καταθέτουν ἀναφορὰς τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς Ἀγρινίου, αἰτουμένων ἀπόλυσιν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων συμπατριωτῶν των, ἀνερχομένων εἰς 50 περίπου κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδης, Α. Μπριλλάκης, Δ. Κελτεμλίδης, Θ. Παππᾶς καὶ Κ. Χιωτάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν ἐξορίστων Ἁγίου Εὐστρατίου, αἰτουμένων ἄμεσον χορήγησιν ἀναδρομικῶς τῆς ἐγκριθείσης διδράχμου αὐξήσεως, προσαύξησιν τοῦ χορηγουμένου ἐπιδόματος διατροφῆς κατὰ 5 δραχ. κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδης καὶ Ε. Μπενᾶ, καταθέτουν ἀναφορὰν ἐκπροσώπων 100 πληγεισῶν οἰκογενειῶν Ἀσπροπύργου Ἐλευσῖνος, λόγῳ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀκινήτων αὐτῶν διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Κορίνθου, διαμαρτυρομένων διότι τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τοῦ Κράτους θέτει ὡς ὅρον πληρωμῆς τὴν διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως καθορισθεῖσαν ἀποζημίωσιν κλπ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, τὸ Προεδρεῖον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ θίξῃ ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον καὶ τὸ ἀφορᾷ. Εἰς ἔγκυρον ἐφημερίδα, ἐδημοσιεύθη ἀνακοίνωσις «ὡρισμένων κύκλων» ἑνὸς κόμματος, ὅτι τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις προέβημεν, δῆθεν, εἰς συνεννοήσεις νὰ δοθῇ ὁ λόγος αὔριον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διὰ τὸ θέμα τοῦ Γλέζου καὶ ὅτι τοῦτο ἔγινε κατ’ ἐξαίρεσιν, διὰ νὰ δυσχερανθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως «περὶ διώξεως τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δόβα κ. λ. π.». Ἐπειδὴ δὲν εἶναι εἰς τὰς συνηθείας μου νὰ δίδω συνεντεύξεις εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐπὶ τοιούτων θεμάτων —ἐτήρησα αὐτὸ τὸ σύστημα ἀπὸ δεκαετίας, ἀφ’ ἧς δηλαδὴ τὸ πρῶτον ἐξελέγην Πρόεδρος— διότι φρονῶ, ὅτι ὁ Πρόεδρος μόνον ἐνώπιον τοῦ Σώματος ὀφείλει νὰ προβαίνῃ εἰς ἀνακοινώσεις ἐπὶ θεμάτων ἀναφερομένων εἰς τὸν τρόπον ἀσκήσεως τῶν καθηκόντων του, τὸ ὁποῖον τὸν τιμᾷ καὶ διὰ τῆς ψήφου του, ἐλπίζω δὲ καὶ διὰ τῆς συμπαθείας του, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Εἰς οὐδεμίαν συνεννόησιν προῆλθον. Ἁπλούστατα ἓν ἐκ τῶν κομμάτων, ἡ Ε.Δ.Α., πρὸ 15 περίπου ἡμερῶν, ὑπέβαλε βάσει τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Κανονισμοῦ μίαν πρότασιν, περὶ χορηγήσεως ἀμνηστίας εἰς τὸν Γλέζον. Βάσει τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ, ὤφειλεν αὕτη νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὸ Σῶμα, ὅπερ θὰ ἐλάμβανεν ἐν συνεχείᾳ ἀπόφασιν περὶ συζητήσεώς της, δηλαδὴ θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ λάβῃ αὕτη ἀπόφασιν ἐὰν καὶ πότε θὰ συζητηθῇ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, εἰς τὴν προηγουμένην Σύνοδον, εἶχον φθάσει νὰ ἔχω μίαν ὀξυτάτην ἀντίθεσιν μὲ φίλον μου βουλευτήν, παλαιὸν συνυπουργόν, τὸν κ. Μιχαὴλ Κύρκον καὶ εἶχον ἔκτοτε ἐπανειλημμένως διατυπώσει τὴν ἄποψιν τοῦ Προεδρείου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν διάρκειαν μιᾶς συζητήσεως νὰ παρεμβάλλωνται αἰφνιδιαστικῶς ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα νὰ διακόπτουν τὴν ὑφισταμένην συζήτησιν. Ἐπροχώρησα μάλιστα εἰς τὴν ἄποψίν μου, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω καὶ τώρα καὶ ἥτις ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Κανονισμοῦ, ὅτι δηλαδὴ ἡ Βουλὴ λειτουργεῖ βάσει Ἡμερησίας Διατάξεως, ἡ ὁποία ἐκδίδεται ὑπὸ τοῦ Προεδρείου, φέροντος τὴν πρὸς τοῦτο εὐθύνην καὶ οὐδὲν θέμα δύναται νὰ εἰσαχθῇ αἰφνιδιαστικῶς. Κατόπιν τούτου, ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι ἐὰν ἤρχετο τὸ θέμα, θὰ προεκαλεῖτο μία μακρὰ συζήτησις δικονομικῆς μορφῆς 2–3 ὡρῶν καὶ εἰς ἡμέραν ἐλέγχου. Ἡ Ε.Δ.Α. καλῶς πράττουσα διὰ τὰ καθ’ ἑαυτὴν —διότι τὸ καλὸ τὸ παλληκάρι ξέρει κι’ ἄλλο μονοπάτι— ὑπέβαλε πρότασιν νόμου περὶ χορηγήσεως ἀμνηστίας εἰς τὸν Γλέζον. Κατόπιν αὐτοῦ, ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., μὲ ἐπεσκέφθη καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι, χρώμενος τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον παρέχει ρητὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 49 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς διαβάσω: «.................. (ἀναγινώσκει)............. Βουλευτὴς εἰσάγων πρότασιν νόμου δύναται νὰ προβῇ εἰς βραχεῖαν ἐπ’ αὐτῆς εἰσήγησιν, μὴ δυναμένην νὰ παραταθῇ πλέον τῶν 10 λεπτῶν κατὰ τὴν ὥραν τὴν προοριζομένην διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων» καὶ ἥτις ἐν συνόλῳ εἶναι διαρκείας ½ ὥρας, προετίθετο δὲ νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν ἐπὶ 10′ λεπτά, κατὰ τὴν ὥραν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, διὰ νὰ προβῇ εἰς εἰσήγησιν τῆς προτάσεως. Τὸν παρεκάλεσα νὰ πράξῃ τοῦτο εἰς μίαν ἄλλην συνεδρίασιν καὶ ἐὰν προτιμᾷ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Τρίτης. Αὐτὸ καὶ μόνον ἔγινε καὶ ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ —ὡς ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ κάθε βουλευτὴς— κατὰ τὸ ἡμίωρον τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων θὰ ἀναπτύξῃ τὴν πρότασίν του ἐπὶ 10 λεπτά. Συνεπῶς, οὔτε παρατυπία ὑπῆρξεν, οὔτε συμφωνία, οὔτε ἄλλο τί ἔλαβε χώραν, τὸ δυνάμενο νὰ ἀναφερθῇ καὶ νὰ σχολιασθῇ καθ’ ὃν τρόπον ἐσχολιάσθη ὑπὸ «ἐγκύρων κύκλων». Ἤθελον νὰ δώσω πρὸς ὑμᾶς τὴν ἐξήγησιν αὐτήν, διότι δὲν κρίνω ὀρθὸν νὰ πληροφορῆται τὸ Σῶμα τὰς ἀπόψεις τοῦ Προεδρείου διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ διότι ἔχω ἀπαράβατον ἀρχὴν νὰ μὴ προβαίνω εἰς δηλώσεις εἰς τὸν Τύπον ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, ἀλλὰ νὰ ἀπευθύνωμαι κατ’ εὐθεῖαν πρὸς ἡμᾶς.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

§4Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἤμουν παρών, κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας, ἐγένετο συζήτησις...

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, δὲν ἐπεκυρώθησαν ἀκόμη τὰ πρακτικά. Ὅταν ἀργότερον θὰ ἔλθουν πρὸς ἐπικύρωσιν, τότε νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§6Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ὑπάρχει ὁ ἡμερήσιος τύπος, ὁ ὁποῖος ἔγραψεν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐπηρεάζεται κατὰ τὰς συζητήσεις της ἀπὸ τὰ ἀναγραφόμενα ὑπὸ τοῦ τύπου. Σεῖς οἱ στρατιωτικοὶ ἔχετε ἄλλην τάξιν, ἡμεῖς ἐδῶ ἔχομεν τὸν Κανονισμόν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ σεβασθῆτε καὶ νὰ λάβητε τὸν λόγον ἀργότερον.

§8Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ὡς στρατιωτικὸς συνήθισα νὰ σέβωμαι τοὺς νόμους καὶ τοὺς Κανονισμούς, ὅταν ὅμως ἐλέχθησαν πράγματα...

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διανεμηθοῦν τὰ πρακτικὰ καὶ μετὰ ἡμίσειαν ὥραν θὰ ἔλθουν πρὸς ἐπικύρωσιν. Τότε νὰ ζητήσητε καὶ θὰ λάβητε τὸν λόγον ἐὰν κακῶς διετυπώθησαν.

§10Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ὥραν τῆς ἐπικυρώσεως τῶν πρακτικῶν, παρακαλῶ νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. συνάδελφον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, τότε θὰ τοῦ δοθῇ ὁ λόγος, διὰ νὰ εἴπῃ ὁ κ. συνάδελφος ἐὰν αὐτὰ ποὺ τοῦ ἀποδίδονται τὰ εἶπεν ἢ ὄχι.

§12Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ἐνῷ συνεζητεῖτο ἡ πρότασις περὶ παραπομπῆς τῶν Ὑπουργῶν, ἐθίγη θέμα ποὺ ἐγὼ ἀνέφερα συζητουμένης τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, θὰ ὁμολογήσητε ὅτι διὰ νὰ ἀντιληφθῇ τις ποῖον θέμα συζητεῖται τελευταίως, θὰ ἐχρειάζετο φακὸς ἢ θὰ ἦτο μαγικὴ εἰκών, διότι ὅλα τὰ ἄλλα θέματα συζητοῦνται πλὴν τοῦ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς.

§14Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Πρέπει νὰ δώσω ἐξηγήσεις.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς δοθῇ ὁ λόγος, διότι θὰ πρέπει νὰ εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ κ. Παπακωνσταντίνου.

§16Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ φέρω εἰς δύσκολον θέσιν τὸ Προεδρεῖον, νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φροντίσω νὰ εἶναι ἐδῶ καὶ ὁ κ. Παπακωνσταντίνου καὶ ἐγώ, διὰ νὰ ὁμιλήσητε.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμφωνίας τῆς συνιστώσης σύνδεσιν μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος καὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν σχετικῶν πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς». Ἔχει γίνει μία συμφωνία κυρίων, ὅτι τινὲς ἐκ τῶν μὴ προλαβόντων νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, θὰ δύνανται κατὰ τὴν ἀγόρευσίν των ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου νὰ ἐξέλθουν ὀλίγον καὶ νὰ ὁμιλήσουν κἄπως εὐρύτερον, ἀλλὰ συντόμως. Θὰ τηρηθῇ καὶ ὁ Κανονισμὸς καὶ ὁ τύπος, θὰ λάβῃ συνεπῶς τὸν λόγον ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ἐπὶ 10′ λεπτὰ καὶ μετ’ αὐτὸν θὰ ὁμιλήσουν οἱ ἐγγεγραμμένοι. Ἄρθρον 1ον. Ὁ κ. Θ. Καψάλης, ἔχει τὸν λόγον.

§18Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἡ μακρὰ συζήτησις ἡ ὁποία ἔγινε ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἦτο χρήσιμος. Ἦτο ἄλλωστε ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν πλάτει συνεζητήθη ἡ ὑπόθεσις αὐτή, ἡ ὁποία ἅπτεται ὁλοκλήρου τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ ἡ ὁποία, ὅπως ὅλοι οἱ ρήτορες ἐτόνισαν, θὰ ἀσκήσῃ τόσην σημαντικὴν ἐπίδρασιν εἰς τὰς αὐριανὰς ἐξελίξεις τῆς χώρας μας. Εἶναι εὐχάριστον, ὅτι ἡ πρώτη διαπίστωσις ἡ ὁποία προέκυψε ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, εἶναι μία συζήτησις ὁμοφωνίας ὅλων τῶν κομμάτων, πλὴν βεβαίως τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἐπὶ τοῦ ὅτι ἡ συμφωνία αὐτὴ πρέπει νὰ κυρωθῇ. Ἡ δευτέρα διαπίστωσις, ἡ ὁποία μπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι ὑπῆρξεν ἐπίσης γενική, ἦτο, ὅτι ἡ χώρα μας εἰσέρχεται ἀπαράσκευος εἰς τὴν φάσιν αὐτὴν τῆς συνδέσεώς της μὲ τὴν ἡνωμένην εὐρωπαϊκὴν οἰκονομίαν. Οἱ ὁμιληταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπροχώρησαν περαιτέρω καὶ πέραν τῆς διαπιστώσεως, ὅτι πράγματι, εἰσερχόμεθα αἰφνιδιαστικὰ, ἐπέκριναν τὰς διαδοχικὰς κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι δὲν προέβησαν εἰς τὴν δέουσαν προπαρασκευὴν τῆς οἰκονομίας μας. Θὰ μποροῦσα νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ὡρισμένοι ρήτορες τῆς Συμπολιτεύσεως μὲ διακριτικότητα ἐπεσήμαναν, ἀλλὰ ἐπεσήμαναν πάντως, ὅτι ὑπῆρξαν ἀντινομίαι καὶ ἀντιφατικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς ἐπρόδιδον τὴν ἔλλειψιν ἑνὸς γενικωτέρου σχεδίου. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐπεχείρησεν νὰ ἀντικρούσῃ αὐτὰς τὰς κατηγορίας, τὰς ἐλλείψεις προβλέψεως, καὶ προπαρασκευῆς, ἀλλὰ ἡ θέσις του ἦτο δυσχερής. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ εὐθύνεται προσωπικῶς ὁ ἴδιος, διὰ τὴν τελευταίαν περίοδον εἶχεν πάντως τὴν εὐθύνην τῆς παλαιοτέρας περιόδου. Ἐπεχείρησεν ἐντούτοις νὰ ἀντικρούσῃ αὐτὰς τὰς κατηγορίας καὶ ἐπεκαλέσθη ὡς ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ χώρα καὶ ἡ οἰκονομία εἶχε πράγματι σημειώσει σημαντικὰ βήματα εἰς τὸν δρόμον τῆς προπαρασκευῆς, ἐπεκαλέσθη πρῶτον τὴν οἰκονομικὴν καὶ νομισματικὴν σταθερότητα. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι θὰ συμφωνήσητε μαζί μου, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι ἀσθενές. Πρῶτον θὰ ἠμποροῦσε τις νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἐάν, ὅταν ἐκείνη τὸ πρῶτον ἀνέλαβεν τὸ 1955, ἐὰν πράγματι ἀνέλαβε μίαν οἰκονομίαν στερουμένην οἰκονομικῆς καὶ νομισματικῆς σταθερότητος. Ἐκτὸς ἐὰν ἡ ἄποψίς της εἶναι, ὅτι κατώρθωσε νὰ διατηρήσῃ τὴν νομισματικὴ σταθερότητα, δηλαδὴ κατώρθωσε νὰ μὴ τὴν ἀνατινάξῃ εἰς τὸν ἀέρα, ὥστε νὰ δύναται νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ αὐτό, ὡς πράγματι ἕνα θετικὸν βῆμα προπαρασκευῆς τῆς οἰκονομίας μας. Τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργός, ἦτο τὸ 5ετὲς πρόγραμμα. Νομίζω, ὅτι καὶ τὸ σημεῖον αὐτό, εἶναι σημεῖον ἀσθενές. Τὸ 5ετὲς πρόγραμμα, πρῶτα– πρῶτα, ὑπάρχει περισσότερον εἰς τὰ χαρτιά. Δὲν ἦλθεν ἡ στιγμή, ὥστε νὰ μποροῦμεν νὰ κρίνωμεν ἀπὸ τὰ ἔργα καὶ ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα, τὰ ἔχοντα σχέσιν μὲ τὸ 5ετὲς πρόγραμμα, τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι θὰ ἀπετέλει ἐπικίνδυνον σύγχυσιν νὰ νομίζωμεν, ὅτι κἄθε τι τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν φυσικὴν προσπάθειαν τῆς χώρας, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἀνώτερον ἐπίπεδον ἀναπτύξεως, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ θεωρήσωμεν ἀπαραιτήτως, ὅτι ἀνήκουν εἰς τὴν σειρὰν τῶν μέτρων ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ ἀπετέλουν μίαν σαφῆ προπαρασκευὴ τῆς οἰκονομίας μας, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ μάλιστα ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους, τὴν εἰσδοχήν της εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομίαν. Ἀλλὰ τὴν χαριστικὴν βολὴν εἰς τὴν ἀντίκρουσιν αὐτῆς τῆς κατηγορίας, ὅτι πράγματι δὲν ἔγινε ἡ δέουσα προπαρασκευή, τὴν ἔδωσε ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὁ ὁποῖος διετέλεσε καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν 4ετίαν Ὑπουργὸς Ἐμπορίου, δηλαδὴ προϊστάμενος τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν μεγαλιτέραν εὐαισθησίαν εἰς τὰς ἐξελίξεις τὰς συναφεῖς μὲ τὰς ἐμπορικὰς σχέσεις τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς εὐρωπαϊκῆς οἰκονομίας. Ὁ κ. Δερτιλῆς, εἶπεν μὲ μίαν εἰλικρίνειαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν ἔλειψε καὶ κάποιο θάρρος, ὅτι πῶς μᾶς κατηγορεῖτε καὶ τὸ εἶπεν, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Στεφανόπουλον, ὅτι δὲν ἐλάβαμεν μέτρα, ἀφοῦ μόλις τὸν παρελθόντα Ἰούνιον ὑπεγράφη ἡ συμφωνία τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἀπὸ ἐκεῖ, κ. συνάδελφοι, βλέπετε, ὅτι ἡ ἐπίκρισις ἡ ὁποία διετυπώθη ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν ὁμιλητῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως σχεδόν, εἶναι μία ἐπίκρισις, ἡ ὁποία ἀτυχῶς εὐσταθεῖ. Καὶ ἐὰν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, δὲν τὸ κάμνω διὰ λόγους ἀντιπολιτευτικούς, ἐπιμένω διότι θὰ ἔλθω εἰς τὴν τρίτην διαπίστωσιν, ἡ ὁποία εἶναι φυσικὴ καὶ λόγῳ συμπεράσματος τῆς προηγουμένης, ὅτι ἂς μᾶς γίνουν τὰ παθήματα μαθήματα. Ἂς ἴδωμεν ποῖαι ὑπῆρξαν αἱ παραλείψεις καὶ ἂς ἀποφασίσωμεν ἔστω καὶ τώρα τὴν 12ην ὥραν νὰ προχωρήσωμεν, ἀλλὰ νὰ προχωρήσωμεν γοργὰ μὲ ἀποφασιστικότητα καὶ μὲ γενναιότητα εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πράγματι, θὰ βοηθήσουν τὸν λαόν, καὶ ἰδιαιτέρως τὰς παραγωγικὰς τάξεις νὰ συντονίσουν τὰς προσπαθείας των, ὥστε πράγματι, ἡ χώρα μας νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν νέαν ἀπόφασιν μὲ ἀτμόσφαιραν ἐλπίδων καὶ μὲ τὴν θετικὴν προσδοκίαν, ὅτι πράγματι θὰ ἀποκομίσῃ ὠφέλη ἀπὸ τὴν νέαν αὐτὴν περίοδον τῆς οἰκονομικῆς της ἱστορίας. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρέπει νὰ αὐταπατώμεθα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἕναν διαξιφισμόν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι μὲ τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν εἶπεν, γιὰ σταθῆτε, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ ὅ,τι μπορεῖ, ἀλλὰ μὴ περιμένετε, ὅτι αὐτὸ μπορεῖ νὰ εἶναι περισσότερο ἀπὸ τὸ 20%. Τὸ 80% πρέπει νὰ τὸ κάμῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, αἱ παραγωγικαὶ τάξεις. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ νοοτροπία εἶναι ἐπικίνδυνος. Εὑρισκόμεθα εἰς μίαν καμπήν, εἰς τὴν ὁποίαν οἱοδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι τὸ ποσοστὸν τῆς συμμετοχῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτὴν τὴν νέαν ἐξόρμησιν, οἱοδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι τὸ ποσοστόν, πάντως ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία μὲ ἀποφασιστικά, μὲ ριζικά, μὲ γενναῖα μέτρα, θὰ δώσῃ τὸν τόνον τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ χώρα καὶ θὰ προκαλέσῃ ἐκεῖνον τὸν ψυχολογικὸν σεισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαραίτητος, διὰ νὰ καταλάβουν ὅλαι αἱ μάζαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι καὶ μεγάλην προσπάθειαν πρέπει νὰ καταβάλουν καὶ θυσίας πρέπει νὰ κάμουν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ ἀρχηγός μας, ὁμιλῶν πρὸ ἡμερῶν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, εἶπεν, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ δώσω κάθε συμπαράστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν λῆψιν τῶν ἀπαραιτήτων μέτρων, ἀκόμη καὶ ἐὰν αὐτὰ εἶναι ἀντιδημοτικά. Τοῦτο ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν εἰς ἕνα ἐκ τῶν συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ κάμῃ μίαν ἐκμετάλλευσιν τῆς φράσεως αὐτῆς καὶ μιᾶς ἰδικῆς μου ἀναπτύξεως, ὅτι πρέπει ὁ προϋπολογισμὸς νὰ διέπεται ἀπὸ πνεῦμα λιτότητος, ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμῃ μίαν ἐκμετάλλευσιν καὶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ δείξῃ, ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ πρόκειται νὰ στραφοῦν ἐναντίον τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης τάξεως τῶν Ἑλλήνων, ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων ἢ τῶν ἐργατῶν καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι γνωρίζει ποῖα μέτρα ἔχομεν ἡμεῖς οἱ προοδευτικοί, ὅταν λέγωμεν, ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν λῆψιν τῶν ριζικῶν καὶ ἀποφασιστικῶν μέτρων, ποὺ χρειάζονται. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν διαστρέβλωσιν ἢ τοὐλάχιστον μίαν νοσηρὰν ἑρμηνείαν τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν λάβει καὶ ἡμεῖς ἐπεριμέναμεν ἡ δήλωσίς μας αὐτὴ νὰ ἐκτιμηθῇ ἀπὸ τοὺς ὁμιλητὰς τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως καὶ ὄχι νὰ παράσχῃ ἀφορμὴν ἀκαίρου ἐκμεταλλεύσεως. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δώσῃ τὸν τόνον. Λυποῦμαι δὲ πολύ, ὅτι καίτοι εὑρισκόμεθα εἰς τὸν δεύτερον μῆνα, δὲν ἔχομεν ἀκόμη ἐμπράκτους ἐκδηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Βέβαια, ἐδιάβασα καὶ ἐγώ, ὅπως θὰ ἐδιαβάσατε καὶ σεῖς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι πρόκειται ἕνα σύνολον μέτρων, ἀναγομένων εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, νὰ ἀνακοινωθοῦν κατὰ τὰς ἀρχὰς Μαρτίου. Νομίζω, ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι μία ἀναβολὴ ἐπικίνδυνος. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου καὶ θὰ συζητήσωμεν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ μέτρα, ὑπὲρ τῶν ἐξαγωγῶν, δηλαδὴ ὑπὲρ ἑνὸς τῶν πλέον εὐαισθήτων τομέων τῆς οἰκονομίας μας καὶ λυποῦμαι ποὺ θὰ εἴπω, ὅτι δὲν νομίζω, ὅτι ἀπὸ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον προκύπτει πράγματι αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις καὶ αὐτὴ ἡ καθησύχασις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ, ὅτι εἶναι πράγματι σκοπὸς καὶ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ χωρήσῃ γρήγορα εἰς τὴν λῆψιν ριζικῶν καὶ ἀποφασιστικῶν μέτρων. Μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι αἱ συζητήσεις ποὺ γίνονται ἐδῶ, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι καὶ αὐταὶ αἱ ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ πάλιν διατυποῦνται, θὰ εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον θὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ τὴν κάμῃ νὰ ἐπισπεύσῃ τὸν ρυθμὸν εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων της, ἐκθέτω τὰ ὅσα ἐκθέτω. Ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ σημειωτὰ βήματα νὰ προπαρασκευάσωμεν τὴν οἰκονομίαν μας διὰ τὸν νέον σκληρὸν ἀγῶνα. Χρειάζονται μέτρα ἀποφασιστικά. Οὔτε νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφησυχάζῃ τὸ γεγονός, ὅτι ἔχει μίαν πλειοψηφίαν 170 βουλευτῶν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ πλειοψηφία αὐτὴ δὲν ἀρκεῖ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ χρειασθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἔργον της θὰ εἶναι τὸ νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν λαὸν τὴν βεβαιότητα ὅτι εἶναι πολὺ γοργότερος ἀπὸ ἄλλοτε καὶ ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι ὁ ρυθμὸς τῶν σημερινῶν ἐξελίξεων εἶναι πολὺ γοργότερος ἀπὸ ἄλλοτε καὶ ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ χωρήσῃ εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ δώσουν εἰς τὸν λαόν, τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἔχει πράγματι ἐπὶ κεφαλῆς του μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ σκληρὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Κύριοι συνάδελφοι, χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, θὰ ἤθελον νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς ἕνα ἐκ τῶν ὁμιλητῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος ἀνεφέρθη εἰς ὅσα εἶχον εἴπει καὶ μὲ ἠρώτησεν πῶς ἐπίστευα, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν εἴσοδον τῆς Χώρας μας ὑπὸ ἴσους ὅρους εἰς τὴν Ε.Κ.Α. τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπεγράφη ἡ συνθήκη τῆς Ρώμης. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παρενόησε κἄπως τὰ ὅσα εἶπον. Τὸ ὅτι πράγματι ἐπίστευον, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προβλέπουσα καὶ προετοιμαζομένη θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδιώξῃ διάφορον εἴσοδον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Ε.Κ.Α. αὐτὸ εἶναι ἀκριβές. Ἀλλὰ δὲν διετύπωσα συγκεκριμένην κατηγορίαν ἢ ἐπίκρισιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διατὶ δὲν εἰσῆλθε τὸ 1957 ἢ διατὶ δὲν ἐπεδίωξε νὰ εἰσέλθῃ τὸ 1957 ὡς ἰσότιμον μέλος. Διότι ἦτο προφανὲς ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω κατὰ τὴν εἰσηγητικήν μου ὁμιλίαν, ὅτι προϋπόθεσις ὅλων αὐτῶν ἦσαν τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, νὰ ἔχῃ προβλέψει ἡ Κυβέρνησις ἐγκαίρως τὴν ἐξέλιξιν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐβάδιζεν ἡ Εὐρωπαϊκὴ Οἰκονομία, δεύτερον, νὰ ἐπίστευεν ἀπὸ τότε, ὅτι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἦτο πράγματι ἐντὸς τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομίας καὶ διὰ λόγους πολιτικοὺς καὶ διὰ λόγους ἰδεολογικοὺς καὶ διὰ λόγους οἰκονομικούς, τρίτον, νὰ μὴ εἶχε διακόψῃ τὴν προπαρασκευὴν τῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία εἶχεν ἀρχίσει μὲ τὴν πολιτικὴν Μαρκεζίνη ἀπὸ τὸ 1953 καί, τέταρτον, νὰ παρουσιάζεται ἡ Κυβέρνησις πλέον πεπεισμένη ὅτι ὄχι αἱ μακραὶ προθεσμίαι εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ καθίστων τὴν οἰκονομίαν μας ἱκανὴν νὰ ἐξαπλωθῇ καὶ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ γίνῃ γρηγορώτερα συναγωνιστική, ἀλλὰ ἀντιθέτως τὰ ἀποφασιστικὰ μέτρα τῆς προπαρασκευῆς τῶν διαφόρων κλάδων, οἱ ὁποῖοι ἐμφανίζονται σήμερον μὲ ἀσθενεῖς πλευράς. Ἐκεῖνο, δηλαδή, εἰς τὸ ὁποῖον συνεφώνησε καὶ ὁ Πρόεδρος κ. Στεφανόπουλος, ὅταν εἶπεν ὅτι εἶναι αὐτὸ τὸ παράδοξον, ὅτι ὅσον ἐπιμηκύνομεν τὴν προθεσμίαν, τόσον εὑρισκόμεθα πρὸ συνθηκῶν δυσχερεστέρας καλύψεως τοῦ κενοῦ, τὸ ὁποῖον μᾶς χωρίζει μὲ τὰς ἀνεπτυγμένας Εὐρωπαϊκὰς οἰκονομίας. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα, εἰς ἀπάντησιν τῶν ἐπικρίσεων διατὶ ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν τῆς ἰσοτίμου εἰσόδου τῆς Χώρας μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Θὰ ἤθελα, ἐπίσης, ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σημείου νὰ εἴπω μερικὰς λέξεις. Μερικοὶ ἐκ τῶν ρητόρων, ἰδίᾳ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν νομισματικὴν σταθερότητα. Μάλιστα, ὁμιλοῦντες ἐπὶ θεμάτων τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας, ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν νομισματικὴν σταθερότητα. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως τὴν ἄκραν ἄποψιν, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτήν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μιμηθῶμεν τὸ παράδειγμα τῆς Χιτλερικῆς Γερμανίας, ἡ ὁποία ἠδιαφόρησε καὶ διὰ νομισματικὴν κυκλοφορίαν καὶ διὰ νομισματικοὺς νόμους κ.ο.κ. καὶ δὲν ἀνεφέρθην, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀναλογία. Τὸ τὶ κάμνουν τὰ δικτατορικὰ καθεστῶτα εἶναι μία ἄλλη ὑπόθεσις. Ἐκεῖ καὶ οἱ νόμοι τῆς διαμορφώσεως τῶν τιμῶν καὶ οἱ νόμοι τῆς κυκλοφορίας καὶ ὅλοι οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι εἶναι ἰδιότυποι. Ἐργάζονται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκριθῇ μὲ τὴν ἰδικήν μας οἰκονομίαν καὶ μὲ τοὺς νόμους καὶ τοὺς Κανονισμούς, τοὺς ὁποίους ὡς φιλελευθέρα οἰκονομία εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ σεβώμεθα καὶ νὰ παρακολουθῶμεν. Ἀλλὰ ἀναφέρομαι περισσότερον εἰς μερικὰς παρατηρήσεις συναδέλφων, ὑποστηριζόντων ὅτι, τί μᾶς ὁμιλεῖτε περὶ νομισματικῆς σταθερότητος, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ νόμισμα. Τὶ νὰ τὴν κάμωμεν τὴν σταθερότητα, ὅταν ἡ ἄλφα ἢ ἡ βῆτα τάξις τοῦ λαοῦ μας δὲν ἔχῃ ἐπαρκὲς εἰσόδημα; Φοβοῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι θὰ ἦτο ἐπικίνδυνον τοιαῦται θεωρίαι νὰ ἀναπτύσσωνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διὰ τὸν ψυχολογικὸν ἀντίκτυπον, τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν εἰς τὰς διαφόρους τάξεις τοῦ λαοῦ μας. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει κανεὶς νὰ παρασύρεται μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ θεωρῇ, ὅτι ἡ νομισματικὴ σταθερότης εἶναι κἄτι τι ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἠμποροῦμεν εὐκόλως καὶ ἀτιμωρητὶ νὰ ἀπομακρυνθῶμεν. Καὶ τὸν πτωχὸν ἀγρότην καὶ τὰς τάξεις ἐκείνας, τῶν ὁποίων τὰ εἰσοδήματα εἶναι πάρα πολὺ χαμηλὰ καὶ αὐτὰ τὰ εἰσοδήματα βεβαίως πρέπει μὲ κἄθε τρόπον νὰ ἐπιδιώξωμεν νὰ αὐξήσωμεν καὶ δι’ αὐτούς, λέγω, ὅλους τὸ θέμα τῆς σταθερότητος τῆς οἰκονομίας εἶναι θέμα πρωταρχικόν, διότι καὶ αὐτὸς κἄποτε εἴτε μὲ δάνεια, εἴτε μὲ τὸ πενιχρόν του εἰσόδημα, θὰ κληθῇ νὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας του. Καὶ εἶναι γεγονός, ὅτι εἰς μίαν οἰκονομικὴν ἀστάθειαν, εἰς μίαν οἰκονομίαν μὲ φαινόμενα πληθωρικά, εἶναι γεγονὸς ὅτι αἱ πτωχότεραι τάξεις, αἱ τάξεις τῶν μικροτέρων εἰσοδημάτων ὑφίστανται καὶ τὰς ὀδυνηροτέρας συνεπείας. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπικρατήσῃ μία ὁμοφωνία ὡς πρὸς τὴν προσοχήν, τὴν ὁποίαν ὅλοι πρέπει νὰ στρέψωμεν πρὸς τὴν διατήρησιν τῆς νομισματικῆς καὶ οἰκονομικῆς μας σταθερότητος. Τοῦτο βεβαίως δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ θιγὲν ζήτημα τῆς ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ᾐσθάνετο τὴν συνείδησιν καὶ τὴν ἀνάγκην νὰ δώσῃ πράγματι μίαν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔκρινεν ὅτι ὑπάρχει κατηγορία χρεῶν ἀγροτικῶν, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τύχουν εἰδικῆς μεταχειρίσεως καὶ ρυθμίσεως, δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ χωρὶς τοῦτο νὰ ἀποτελέσῃ κανένα κίνδυνον διὰ τὴν νομισματικὴν σταθερότητα. Διότι ὑπάρχουν τρόποι διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν θέματα τοιαῦτα, χωρὶς νὰ ἀνατιναχθῇ εἰς τὸν ἀέρα ἡ νομισματική μας σταθερότης. Εἰς ὅσα εἶπα ἐπὶ τῆς νομισματικῆς σταθερότητος θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω κἄτι τι, ὅτι ὅλα αὐτὰ βεβαίως ὑπὸ δύο προϋποθέσεις, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς νομισματικῆς πολιτικῆς δὲν πρέπει νὰ ἀκολουθῆται μὲ τὴν αὐστηρὰν καὶ στεῖραν προσήλωσιν εἰς τὰς παλαιὰς θεωρίας, τὰς ποσοτικὰς θεωρίας τοῦ νομίσματος, ἀλλὰ νὰ ἀσκῆται μὲ τὴν εὐρύτητα ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ἡ δημιουργία τῶν νέων ἐξελίξεων, ἡ ὁποία ἔχει δώσει ἕνα δυναμισμὸν εἰς τὰς οἰκονομίας τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς μίαν πραγματικὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Νὰ μὴ φθάνωμεν, δηλαδή, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ νομισματικῆς σταθερότητος εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ μὲν δίαιτα τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν διὰ τὸν ἀσθενῆ ἐπέτυχεν, ἀλλ’ ὁ ἀσθενὴς ἀπέθανεν ἐξ ἀσφυξίας. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πάντοτε ἡ λελογισμένη προσαρμογὴ καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν δυνατοτήτων, ἐπαναλαμβάνω, τὰς ὁποίας μία οἰκονομία νοικοκυρευμένη καὶ εἰς ρυθμὸν ἀναπτύξεως δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ ἀκινδύνως. Ἡ δευτέρα ἐπιφύλαξις εἶναι, ὅταν λέγω αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπα περὶ τῆς σταθερότητος τῆς νομισματικῆς, βεβαίως δὲν ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπικαλούμεθα τὴν νομισματικὴν σταθερότητα μόνον ὁσάκις πρόκειται νὰ λύσωμεν ἕνα ζήτημα ποὺ ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν ἢ ἕνα ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἄλλας τάξεις πράγματι ἐχούσας ἀνάγκην ἐνισχύσεως. Ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος πρέπει νὰ τὴν προσέχωμεν καὶ ὅταν ὡς Κράτος προβαίνωμεν εἰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι παραγωγικαὶ ἢ ὅταν διογκώνωμεν ὑπερμέτρως τὰς δαπάνας τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ κρατικοῦ ἢ ὅταν προβαίνωμεν εἰς ἄλλας σπατάλας, αἱ ὁποῖαι πράγματι ἀποτελοῦν ἡ μία ἀθροιζομένη εἰς τὰς ἄλλας ἠμποροῦν νὰ ἀποτελέσουν μίαν ὑπονόμευσιν τῆς ἰδίας τῆς οἰκονομικῆς καὶ νομισματικῆς σταθερότητος. Τέλος, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος νὰ ἐπανέλθω εἰς ἕνα διάλογον, τὸν ὁποῖον εἶχον μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ἐξ ἀφορμῆς τῶν ἀριθμῶν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Δὲν νομίζω, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν πρέπει ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ κρατῇ μία σύγχυσις. Καὶ ἤθελα συγκεκριμένως νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν τὴν 5ην Δεκεμβρίου 1961 εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἐπὶ λέξει: «Κατὰ τὴν τελευταίαν ἑξαετίαν ἐπετεύχθη αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ 59%». Ἀνεζήτησα τοὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δημοσιευθῆ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶναι ἀδύνατον νὰ καταλήξω εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦ 59%. Ἐγὼ ἔχω ἐδῶ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς εἰς δύο στήλας. Θὰ σᾶς διαβάσω, πρῶτον, τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος εἰς τὰς λεγομένας τρεχούσας τιμάς, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ μεγαλυτέρα, διότι εἰς σταθερὰς τιμὰς ἔχει φυσικὰ ποσοστὸν μικρότερον. Λοιπόν, ἡ αὔξησις αὐτὴ εἶναι τὸ 1955 12,9%, τὸ 1956 16,7, τὸ 1957 7,4, τὸ 1958 3,5, τὸ 1959 3,9, τὸ 1960 6,3%. Σύνολον διὰ τὴν ἑξαετίαν 50,7%. Ἐὰν ἔλθω τώρα εἰς τὴν αὔξησιν ἐκφραζομένην εἰς σταθερὰς δραχμὰς τοῦ 1954, τὸ 1955 7,5%, τὸ 1956 6,2, τὸ 1957 9,1, τὸ 1958 2,4, τὸ 1959 4,5, τὸ 1960 4,4%. Σύνολον 34,1% διὰ τὴν ἑξαετίαν. Συνεπῶς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθην καὶ εἰς τὴν πρώτην μου ὁμιλίαν, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς τριετίας 1955–1956–1957 ἀνῆλθεν εἰς τρεχούσας τιμὰς εἰς 37%, ἐνῷ ἡ αὔξησις τῆς τριετίας 1958–1959–1960 ἀνῆλθεν εἰς 19,7%. Εἰς σταθερὰς τιμὰς οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι 22,8 διὰ τὴν πρώτην τριετίαν, 11,3 διὰ τὴν δευτέραν τριετίαν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§20Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–1961 ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τρεχούσας τιμὰς ἦτο 59,3%. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς 59% καὶ ἦτο ἐν τάξει.

§21Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Λέγετε 7ετίαν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμίλησε περὶ 6ετίας.

§22Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὡμίλησε περὶ τῆς ἰδικῆς του 6ετίας.

§23Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Σεῖς παίρνετε 7 ἔτη.

§24Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἶμαι σαφὴς εἰς τὸ τί ἀναφέρομαι. Ὁ κ. Καραμανλῆς 6 ἔτη εἶναι Πρωθυπουργός, διότι ἐγένετο Πρωθυπουργὸς εἰς τὸ τέλος τοῦ 1955. Λαμβάνομεν τὸ 55 μὲ βάσιν 100 καὶ ξεκινᾶμε, 56, ἕνα, 57 δύο, 58 τρία, 59 τέσσαρα, 60 πέντε καὶ 61 ἕξ.

§25Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἕνα θέμα ἀριθμῶν, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ μᾶς χωρίζῃ. Λέγω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁμιλῶν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1961, ὡμίλει περὶ τῆς τελευταίας 6ετίας. Εἶναι φυσικόν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει κλείσει τὸ 1961, καθένας νὰ συμπεράνῃ, ὅτι ἀφαιρεῖται τοῦτο ἀπὸ τὰ ἓξ τελευταῖα ἔτη. Συνεπῶς, ἔχομεν 55–60. Ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἀνεφέρθη εἰς τὰ ἔτη 56–61.

§26Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἀνεφέρθη εἰς τὴν 6ετίαν τῆς ἰδικῆς του διακυβερνήσεως.

§27Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τότε θὰ παρεκάλουν νὰ μᾶς εἴπητε, ποία εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ προβλεπομένη κατὰ τὸ 1961.

§28Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Μάλιστα. Ἐδόθη καὶ δευτέρα σειρὰ ἀριθμῶν. Προκύπτει ἐκ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὅτι πρόκειται περὶ αὐτῆς τῆς περιόδου. Προκύπτει δεύτερον, ὅτι ὡμίλει περὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τρεχούσας τιμάς, διότι εὐθὺς ἀμέσως ἀναφέρεται εἰς τὸν τιμάριθμον. Ἐγὼ ἀνεφέρθην εἰς τὸ εἰσόδημα εἰς σταθερὰς τιμὰς καὶ εἶπον, ὅτι ἡ αὔξησις διὰ τὴν ἰδίαν περίοδον εἶναι 43,3%. Καταθέτω τὰ στοιχεῖα καὶ παρακαλῶ νὰ περιληφθοῦν εἰς τὰ πρακτικά.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ

Ἀκαθάριστον Ἐθνικὸν Εἰσόδημα

25–1–1962 Ἀκαθάριστον Ἐθνικὸν Εἰσόδημα

25–1–1962

§29Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος τοῦ 1961, πῶς τὴν ὑπολογίζετε;

§30Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κατὰ προσωρινὰς ἐκτιμήσεις, εἶναι περίπου τῆς τάξεως τοῦ 10%.

§31Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τότε ἂν ἀφαιρέσω ἀπὸ τὰ νούμερα τὰ ἰδικά μου ποὺ βγάζουν 59% τὸ 12,7% ποὺ ἦτο ἡ αὔξησις τοῦ 1955 καὶ προσθέσω ὄχι 10, ἀλλὰ 15%...

§32Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν κάμετε ἀνατοκισμὸν εἰς τοὺς ὑπολογισμούς σας.

§33Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ μᾶς δώσητε στοιχεῖα δι’ ἕκαστον ἔτος.

§34Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ 1955 μὲ βάσιν 100.

§35Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι σταθεραὶ τιμαί;

§36Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἶπον, ὅτι εἰς σταθερὰς τιμὰς κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, ἔχομεν 43,3% καὶ εἶμαι κατὰ προσέγγισιν 0,4 ἀκριβής.

§37Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Θὰ ἀνέμενα τὰ τελικὰ στοιχεῖα ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ προέκυπτεν, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἓξ ἐτῶν 1955–60 ἢ 1956–61 ἐσημειώθη αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος εἰς τρέχουσας τιμάς, οἵα τὴν ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§38Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἔναντι τοῦ προηγουμένου ἔτους, κάθε αὔξησις ἔχει ὡς ἑξῆς. Τὸ 1956 ἐν σχέσει μὲ τὸ 1955 16%, τὸ 1957 ἐν σχέσει μὲ τὸ 1956 7%. Τὸ 1958 3,5%. Τὸ 1959 3,9%. Τὸ 1960 6,3% καὶ τὸ 1961 εἰς τρεχούσας τιμὰς 11,2%. Αὐτὰ βγαίνουν διὰ μαθηματικῶν ὑπολογισμῶν ὡς ἑξῆς: Παίρνομεν τὸ 1955 μὲ βάσιν 100, βλέπομεν τί εἶναι τὸ 1961, λογίζομεν τὴν διαφορὰν καὶ βλέπομεν ὅτι εἶναι 59% ἡ διαφορά. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι εἶναι 16% τὸν πρῶτον χρόνον, εἶναι 16% ἐπὶ τοῦ ἔτους 1955. Ὅταν εἴπω, ὅτι τὸν δεύτερον χρόνον εἶναι 7%, εἶναι πάλιν 7% ἔναντι τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ὅταν εἴπω διὰ τὸν τρίτον χρόνον, ὅτι εἶναι 3%, εἶναι 3% τὸ ὁποῖον εἶναι ηὐξημένον ἔναντι τῶν προηγουμένων ἐτῶν μὲ 16%, σὺν 7%, σὺν 3% διὰ τὸ τέταρτον κλπ. Δι’ αὐτὸ ὁ δείκτης αὐτὸς λέγεται ἁλυσώτος. Διὰ νὰ μὴ μπλέξωμεν μὲ τοὺς δείκτας αὐτούς, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶδε ποῖον ἦτο τὸ εἰσόδημα τοῦ 1955 καὶ ποῖον τὸ εἰσόδημα τοῦ 1961. Πῆρε ὡς βάσιν 100 τὸ 1955 καὶ βγάζει, ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τοῦ 1961 εἶναι 159. Τὸ ἴδιον κάμνω καὶ ἐγὼ καὶ εἰς σταθερὰς τιμὰς καὶ βγάζω, ὅτι μὲ βάσιν 100 τὸ 1955 ηὐξήθη τὸ εἰσόδημα κατὰ 43%.

§39Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, φοβοῦμαι, ὅτι καμμία ἀλγεβρικὴ μέθοδος δὲν θὰ μεταβάλῃ τὴν βάσιν τῶν ἀριθμῶν ποὺ ἔδωσα. Μᾶς δίδετε εἰς τρεχούσας τιμὰς τὸ εἰσόδημα τοῦ 1961;

§40Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ εἰσόδημα τοῦ 1955 ἦτο 59.000 ἑκατομμύρια εἰς τρεχούσας δραχμὰς κατὰ προσέγγισιν μονάδος. Τὸ εἰσόδημα τοῦ 1961 ἦτο 94.000 ἑκατομμύρια εἰς τρεχούσας τιμάς. Διὰ τῆς μεθόδου τῶν τριῶν, προκύπτει αὔξησις 59,3%. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὴν λύσιν τοιούτων προβλημάτων ἐδῶ; Καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ ποτὲ λάθος ἡ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου θέματος; Ὡμιλήσατε τόσον ὡραῖα ἀπόψε, κύριε Καψάλη. Ἐὰν δὲν ἐλέγατε αὐτὰ τὰ τελευταῖα, ἐγὼ θὰ ἠρχόμην διὰ νὰ ἐξάρω τὴν ὁμιλίαν σας τὴν ἀποψινήν, ὅπως ἐξῆρα καὶ τὴν προηγουμένην. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι, διατὶ ἐμπλεκόμεθα εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἁπλούστατα καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐργασία ἐκτελουμένη ὑπὸ τῶν ἀριθμομηχανῶν.

§41Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δύο μόνον λόγια θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεφέρθη εἰς τὸν ρυθμὸν τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματος καὶ ἐτόνισε μάλιστα τὸν ἀριθμὸν 59% καὶ τὸν ἐσυσχέτισε μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῶν τελευταίων ἐτῶν. Ἀπὸ τὴν ἀνάλυσιν τῆς κατ’ ἔτος αὐξήσεως, σᾶς ἀπέδειξα ὅτι τὸ μέγιστον αὐτῆς τῆς αὐξήσεως ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἐκφράζεται, ὀφείλεται εἰς τὴν 3ετίαν 1955–1957. Ἐνῶ ἀντιθέτως ἐκείνη ἡ περίοδος, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ περιλάβῃ τοὺς καρποὺς τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, δηλαδὴ τοῦ 1958–1960 παρουσιάζει σημαντικὴν μείωσιν.

§42Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Καὶ εἰς ἀντίκρουσιν τοῦ ἰδικοῦ σας ἐπιχειρήματος, ἀρκεῖ μόνον ὁ ἀριθμὸς 11%, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέφερον ὡς αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τρεχούσας τιμὰς κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος.

§43Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι μία ἐκτίμησις ἀκόμη, κύριε Ὑπουργέ.

§44Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συμπτωματική.

§45Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἶπεν ὁ κ. Καψάλης, κατ’ ἐκτίμησιν. Τοῦ ἀπαντῶ, ὅτι ἡ διαφορὰ μὲ τοὺς ὁριστικοὺς ἀριθμοὺς θὰ εἶναι ἐλαχίστη. Εἴδατε μὲ πόσην προφύλαξιν ὁμιλῶ. Εἶπον, ὅτι ὁ ὁριστικὸς ἀριθμὸς εἶναι τῆς τάξεως μεγέθους τῶν 10 καὶ ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι 59,2%, ἀλλὰ 59,5% ἢ 59,6% μεταβάλλεται τίποτε;

§46Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔρχεται ἐδῶ καὶ ἀναφέρεται εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, εἶναι φυσικὸν ἡ Βουλὴ ἢ νὰ ἀναμένῃ αὐτὸ νὰ στηρίζεται οὐχὶ ἐπὶ ἐκτιμήσεως, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ διαψευσθῇ αὔριον ἀπὸ τὰ πράγματα, ἀλλά, ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν πραγματικῶς σημειωθεισῶν προόδων εἰς τὸν τομέα αὐτόν.

§47Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τῆς ὥρας ἐκείνης ἐπισήμων στοιχείων καὶ ὀρθῶς ἔπραξεν. Ὡμίλησε σαφῶς περὶ τῆς 6ετίας τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ὑπολογισμὸς τὸν ὁποῖον κάμνετε μοῦ ὑπενθυμίζει τὸν υἱόν μου, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ δείξῃ, ὅτι εἶναι κατ’ ἓν ἔτος μεγαλύτερος μετρᾶ καὶ τὸ ἔτος τῆς γεννήσεώς του καὶ τὸ τρέχον ἔτος καὶ λέγει, ὅτι εἶναι κατ’ ἓν ἔτος μεγαλύτερος καὶ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ πάῃ εἰς τὸν κινηματογράφον.

§48Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Αὐτὸ κάμνει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§49Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ ἐπὶ πόσον χρόνον παραμένει ὁ κ. Καραμανλῆς εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὸ γνωρίζουν οἱ πάντες. Ἔλαβεν ὡς βάσιν τὸ 1955. Διατὶ τὸ παίρνει τὸ 1955; Διότι τὸ τέλος τοῦ 1955 ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Καὶ πράγματι παρῆλθον 6 χρόνια ἔκτοτε. Δύνασθε νὰ τὸ μετρήσητε μὲ τὰ δάκτυλά σας καὶ ὄχι ὅπως τὰ μετρᾶ ὁ υἱός μου, προσμετρῶν καὶ τὸ ἔτος τῆς γεννήσεώς του καὶ τὸ τρέχον ἔτος, διὰ νὰ πεισθῶμεν ὅτι ἔχει ἡλικίαν διὰ νὰ πάῃ εἰς τὸν κινηματογράφον. Ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως «ὅτι τὸ τέλος τοῦ 1961...» καὶ ὁμιλήσας διὰ τὸ ἔτος τοῦ 1961 ἔλαβεν ὡς βάσιν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἤδη εἶχε συγκεντρώσει ἡ Ὑπηρεσία Ἐθνικῶν Λογαριασμῶν. Οὐδὲ ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἄλλως. Ὄντως τὰ στοιχεῖα ὑπόκεινται εἰς ἀναθεώρησιν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ συνολικοῦ ἀποτελέσματος κατὰ μίαν μονάδα, πρὸς τὰ κάτω ἢ πρὸς τὰ ἐπάνω. Ἔπρεπε νὰ μὴ ἀνακοινώσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν αὔξησιν τοῦ 11%, διότι ἐνεδέχετο ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι 11%, ἀλλὰ 10,9 ἢ 11,5%; Νομίζω, ὅτι ἀδικοῦμεν τὴν Βουλήν, συζητοῦντες δι’ αὐτὸ τὸ θέμα.

§50Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐγὼ πάντως δὲν θὰ τὸ ἔκανα, ἐὰν δὲν ἐγνώριζα τὰ ὁριστικὰ ἀποτελέσματα τοῦ εἰσοδήματος τοῦ 1961. Ἡ ὑπηρεσία σας θὰ τὰ γνωρίζῃ ὀλίγον πρὸ τοῦ Φθινοπώρου τοῦ 1962. Τότε, λοιπόν, διατὶ δίδετε εἰς τὴν δημοσιότητα τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς;

§51Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ εἰς αὐτὸ πάλιν ἔχετε δίκαιον. Ἀλλοίμονον ἐὰν μία Χώρα ἀναμένῃ διὰ νὰ κάμῃ ὡρισμένας βασικὰς σταθμίσεις τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐντελῶς τελικῶν στατιστικῶν ἀποτελεσμάτων. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπάρχουν σήμερον ἀποτελέσματα στατιστικῶν ἢ ὑπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν πρὸ 4ετίας καὶ τὰ ὁποῖα σήμερον ἀκόμη ἀναθεωροῦνται. Ἡ Ὑπηρεσία Ἐθνικῶν Λογαριασμῶν ἀναθεωρεῖ συνεχῶς τοὺς λογαριασμοὺς αὐτοὺς καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἀναθεωρῇ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι σαφὲς καὶ τὸ εἶπε μὲ μαθηματικὴν ἀκρίβειαν, ἡ ὁποία, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ὑπερεπαρκής. Διότι σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι ἀπίθανον νὰ ἔπεσε ἔξω περισσότερον τοῦ 1% καὶ αὐτὸ τὸ 1% ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ πρὸς τὰ ἐπάνω καὶ πρὸς τὰ κάτω. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἄγονος ἡ συζήτησις περὶ ἑνὸς πράγματος τόσον ἁπλοῦ. Δὲν ὑπῆρξε Κυβέρνησις καθὼς γνωρίζητε μέχρι σήμερον, ἡ ὁποία λήγοντος τοῦ ἔτους νὰ μὴ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τοῦ λήγοντος ἔτους.

§52Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς προσωρινὰ τὰ ἀνακοινοῖ.

§53Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὡς προσωρινὰ στοιχεῖα, ἑρμηνευόμενα ἀπὸ ἀπόψεως στατιστικῆς. Ὁ συλλογισμός, ἐν τούτοις, παραμένει ἀδιατάρακτος.

§54Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀριθμοὶ ἀπολύτως λαμβανόμενοι δὲν σημαίνουν τίποτε. Πρέπει οἱ ἀριθμοὶ νὰ ἑρμηνεύωνται. Ὅπως ἐτόνισεν ὁ κ. συνάδελφος, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγώ, ἡ αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος βαίνει φθίνουσα ἰδίως τὴν τελευταίαν 3ετίαν. Τὸ 1961, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὡς σωσσίβιον ἁρπάζεται, εἶναι τὸ ἔτος κατὰ τὸ ὁποῖον κατὰ σύμπτωσιν ἐκ καιρικῶν συνθηκῶν, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ ἐλαίου, ἡ αὔξησις ἔφθασε τὸ 10%. Κατὰ τὸ ἑπόμενον, ὅμως, ἔτος, ὅταν δὲν θὰ ἔχητε εὐνοϊκὰς καιρικὰς συνθήκας, θὰ ἰδῆτε ὅτι θὰ καταπέσητε εἰς τὰ ἐπίπεδα ἐκεῖνα ποὺ γνωρίζομεν τὴν τελευταίαν τριετίαν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλα ἀνεπαρκῆ.

§55Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἦτο βεβαίως δύσκολον νὰ καταργήσῃ κανεὶς καὶ τὰς ἐλαιοεσοδείας, διότι καὶ οἱ προηγούμενοι ἀριθμοὶ ἐλήφθησαν βάσει τῶν κακῶν ἢ τῶν καλῶν ἐλαιοεσοδειῶν. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Στεφανόπουλος, γνωρίζει πάρα πολὺ καλά, πῶς ὑπεισέρχεται τὸ σύνολον τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὸ εἰσόδημα τὸ ἐθνικόν. Ἀλλὰ θὰ κάμω ἀνάλυσιν εἰς σταθερὰς τιμὰς διὰ νὰ τὸ ἰδῆτε.

§56Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς σταθερὰς τιμὰς τὰς προτιμῶ, διότι ἐπ’ αὐτῶν γίνονται αἱ διεθνεῖς συγκρίσεις.

§57Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Γεωργίας μεταξὺ 1960–61, 20.330.000.000 τὸ 1960, 23.550.000.000 τὸ 1961, ὁμιλῶ πάντοτε εἰς σταθερὰς τιμάς.

§58Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κάνετε ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν σταθερῶν τιμῶν τοὺς ὑπολογισμούς σας.

§59Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἴπατε, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ὀφείλεται εἰς τὴν ἐλαιοεσοδείαν. Πρώτη παρατήρησις.... (δὲν ἠκούσθη) καθαροῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος συνόλου 77 δισεκατομ. τὸ σύνολον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἀνέρχεται εἰς 23.550.000.000. Πόση εἶναι ἡ ἐλαιοπαραγωγή.

§60Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτό.

§61Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐγὼ ἐπιμένω νὰ μὴ μὲ διακόπτετε. Τὸ σύνολον τοῦ ἀκαθαρίστου ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς σταθερὰς τιμὰς 1954, εἶναι τὸ 1961 80 δισεκατομμύρια ἐννεακόσια ἑκατομμύρια, ἔναντι 73 δισεκατομμυρίων 10 ἑκατομμυρίων τοῦ 1960. Ἀναλυτικώτερον κατὰ κλάδους:

Διερωτῶμαι, ἐὰν ὑπάρχῃ κανεὶς ὅρος τοῦ ἀθροίσματος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ αὔξησιν. Νομίζω, ὅτι αἱ στατιστικαὶ αὐταὶ παρατηρήσεις θὰ θεωρηθοῦν ἐπαρκεῖς.

§62Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπειδὴ ἐπεκαλέσθητε ἕν ἐντυπωσιακὸν ἐπιχείρημα, βασιζόμενον ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς αὐξήσεως τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος, σᾶς λέγω τοῦτο: Ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ βάσις τοῦ ὑπολογισμοῦ. Ὅταν εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη ἦτο ἡ αὔξησις τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος ἀρνητική, ὁλόκληρον τὸν ρυθμὸν τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τὸν ὑπεβίβασε. Συνεπῶς, δὲν πρέπει νὰ βασίζεσθε εἰς αὐτὸν τὸν ὑπολογισμόν, ὡς εἷς τῶν συντελεστῶν τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ αὔξησις τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος, ἐὰν εἶναι θετικὴ ἢ ἀρνητική, ἐπηρεάζει ἀναλόγως τὸ ὅλον ἐθνικὸν εἰσόδημα. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἰδικός μου ὑπολογισμός.

§63Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὡμίλησα καθόλου περὶ ποσοστῶν, ἀλλὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερα εἶναι ἀπόλυτοι ἀριθμοί. Εἶπον, ὅτι τὸ σύνολον τοῦ ἀκαθαρίστου ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς σταθερὰς τιμὰς εἶναι 81 δισεκατομμύρια περίπου καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ποσὸν ἡ γεωργία εἶναι 23 δισεκατ. ὅλο–ὅλο. Πόσον εἶναι μέσα εἰς τὰ 23 δισεκατομμύρια τὸ λάδι;

§64Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὄχι, δὲν εἶναι ἔτσι. Ἐὰν ἦτο μεῖον τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα, τότε θὰ ἐπηρέαζεν ὁλόκληρον τὴν αὔξησιν.

§65Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Σᾶς ἀνέφερον ἕνα–ἕνα τοὺς κλάδους καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ ποσόστωσις τῶν κλάδων.

§66Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εἶναι ἄχαρις. Δὲν ἐπιμένω εἰς αὐτὴν περισσότερον, ἀλλὰ ἀναφέρομαι εἰς τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ ἀναφέρουν οἱ ἐθνικοὶ λογαριασμοί.

§67Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἶναι, νομίζω, τόσον ἀβάσιμον τὸ νὰ λέγητε, ὅτι ἔγινεν αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ 10%, ἐπειδὴ εἴχομεν λαδιὰ ποὺ δὲν ξεύρω τί νὰ σᾶς εἴπω. Τὸ λάδι ἐπὶ τῆς ἐκ 16% αὐξήσεως τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος, μὲ πληροφορεῖ ὁ συνάδελφος ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ὅτι ἐπιδρᾶ ἐν συνόλῳ κατὰ 5%. Ἤτοι, 1.100 ἑκατομμύρια περίπου. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν. Κατετέθησαν τὰ στοιχεῖα καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ κ.κ. συνάδελφοι, ἐν τῇ καλοπιστίᾳ των θὰ ἴδουν ὅτι οἱ ἀριθμοὶ οἱ δοθέντες, εἶναι ἀκριβεῖς. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι δὲν ἀξίζει περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Θέλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, ὅμως, κατὰ τοῦ κ. Καψάλη, διότι εἶπεν, ὅτι ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ὄχι μόνον δὲν ἐξετιμήθη ἡ δήλωσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, καθ’ ἣν εἶναι ἀποφασισμένος νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν, εἰσηγουμένην ἔστω καὶ ἀντιδημοτικὰ μέτρα, ἀλλὰ ὅτι ἀντιστρόφως ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς ἐξεδηλώθη προσπάθεια ἐκμεταλλεύσεως εἰς βάρος αὐτῆς τῆς φράσεως. Νομίζω, ὅτι μὲ ἀδικεῖτε. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, κύριοι συνάδελφοι, τρὶς ἢ τετράκις, κατὰ τὴν διάρκειαν καὶ τῆς ὁμιλίας μου, ἀλλὰ καὶ τῶν διακοπῶν, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν, κατὰ τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως, νὰ ἐξάρω δύο γεγονότα, τὰ ὁποῖα καὶ τώρα καὶ πάλιν θὰ ἐξάρω. Πρῶτον, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς οἱασδήποτε πολιτικῆς τοποθετήσεως, ὅλα τὰ κόμματα, ἐξαιρέσει ἑνός, τῆς Ε.Δ.Α., ἐτάχθησαν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καί, δεύτερον, τὸ γεγονὸς ὅτι εὑρέθη κόμμα, τὸ ὁποῖον εἶπεν εὐθαρσῶς διὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ του, ὅτι εἶναι διατεθειμένον νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν ἔστω καὶ εἰς τὴν λῆψιν ἀντιδημοτικῶν μέτρων. Ἑπομένως, ἡ κατηγορία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἄκρως ἀβάσιμος.

§68Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Πρέπει, κ. Ὑπουργέ, νὰ κάμω αὐτὴν τὴν διευκρίνησιν. Δὲν ἐννοοῦσα σᾶς. Αὐτὴ μάλιστα ἡ δήλωσίς σας, ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ σημειωθῇ μία παραφωνία ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν πτέρυγα, διὰ τῆς συζητήσεως καὶ ἐν συνεχείᾳ δηλώσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Ἀποστολάκου. Εἰς αὐτὸ ἀνεφέρθην.

§69Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Πολὺ καλά. Ἐγὼ ἐκπροσωπῶ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἤθελον νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν οὐδείς, ὁ ὁποῖος νὰ πιστεύῃ, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης πρέπει νὰ συλλαμβάνεται κατὰ ἕνα τρόπον στατικὸν καὶ ἀντιπαραγωγικόν. Καὶ εἶχον εἴπει κάποτε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ἡ σταθερωτέρα οἰκονομία εἶναι ἡ οἰκονομία τοῦ νεκροταφείου. Καὶ βεβαιότατα δὲν καυχᾶται ἡ Κυβέρνησις, διατὶ τοιαύτην οἰκονομίαν ἠθέλησε νὰ ἐγκαθιδρύσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ εἰς τὴν διατήρησιν τοιαύτης ἀποσκοπεῖ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον κάποιας σημειώσεως, εἶναι ὅτι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ ὑπὸ κρίσιν χρονικὸν διάστημα, ἀφ’ ἑνὸς διετηρήθη ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐσημειώθησαν αἱ ἐξελίξεις, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν εἰς τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα. Ὁ συνδυασμὸς τῶν δύο αὐτῶν εἶναι ἐπιτυχία. Ἐὰν μία οἱαδήποτε Κυβέρνησις ἐπετύγχανε μόνον τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα ἢ ἐὰν μία Κυβέρνησις οἱαδήποτε ἐπετύγχανε μόνον τὴν προσωρινὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἐπὶ ἕνα χρονικὸν διάστημα ἐτῶν, κεχωρισμένως, νομίζω, ὅτι ἡ πολιτική της δὲν θὰ ἦτο ἀξιέπαινος. Θὰ ἦτο πολὺ εὔκολος. Τὸ δύσκολον εἶναι νὰ διατηρήσῃ κανεὶς τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν πολιτικὴν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Καὶ ἐν τούτῳ νομίζω, ὅτι θὰ συμφωνήσωμεν. Εἴπατε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὸ 1955 εἶχε κληρονομήσει μίαν κατάστασιν νομισματικῆς σταθερότητος. Τὸ 1955 εὑρισκόμεθα ἀκόμη πολὺ μακρὰν ἀπὸ τὴν ἐξάντλησιν τῶν περιθωρίων, τὰ ὁποῖα εἶχε δημιουργήσει ἡ ὑπερυποτίμησις τοῦ 1953. Λέγων τὴν φράσιν ταύτην καὶ μεταχειριζόμενος τὸν ὅρον ὑπερυποτίμησις, ὑποθέτω ὅτι ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἀσκῶ κριτικήν, ἀλλ’ ἐπαινῶ τὸ γεγονός, ὅτι ἔγινε τότε ὑπερυποτίμησις, δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσα καὶ ἄλλοτε. Ὡς ἦτο φυσικόν, μετὰ τὴν πάροδον ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, τὰ περιθώρια τὰ αὐτομάτως δημιουργηθέντα ἐκ τῆς πολιτικῆς τοῦ 1953 ἤρχισαν σμικρυνόμενα. Καὶ ἄξιον σημασίας εἶναι, ὅτι ἐνῷ ἔκτοτε ἐσμικρύνθησαν τὰ περιθώρια, ἐνῷ δὲν ὑπάρχουν δηλαδὴ πλέον συνέπειαι ἄμεσοι ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι τὸ 1953 ἐσημειώθη ἀναπροσαρμογή, ἐνῷ ἐπαγιώθη ἡ κατάστασις, ἐφθάσαμεν εἰς μίαν σχετικὴν παγίωσιν καὶ τοῦ τιμαρίθμου. Ἔχομεν δηλαδὴ ὁμαλὴν αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου καὶ ὄχι μεγαλυτέραν ἀπὸ τὴν παγκοσμίως σημειουμένην αὔξησιν. Καὶ ταὐτοχρόνως, ἐπετεύχθη ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσαμεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀξιοσημείωτον καὶ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπιτρέπει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔφθασεν εἰς ἕνα σημεῖον τοιαύτης ὡριμότητος, ὥστε νὰ ἠμπορῇ, ἐφ’ ὅσον τὸ θελήσῃ, νὰ δράσῃ καὶ νὰ ἀγωνισθῇ καὶ νὰ πολεμήσῃ, διὰ νὰ ἐνταχθῇ εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν μὲ ἐπιτυχίαν. Χαίρω πάρα πολύ, διότι εὑρέθησαν ρήτορες, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ κ. Καψάλης, οἱ ὁποῖοι εὗρον τὰς προθεσμίας μακράς, ἐννοῶ τὰς προστατευτικὰς τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τῆς συμβάσεως. Χαίρω, διότι αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἀντιλαμβανόμεθα ὅλοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιταχύνωμεν τὴν προσπάθειαν τῆς ἐντάξεώς μας. Ἡ Κυβέρνησις, νομικῶς, δὲν εἶναι διατεθειμένη καὶ δὲν ἔχει οὐδένα λόγον νὰ παραιτηθῇ ἀπὸ τὰς προθεσμίας. Θὰ λάβῃ, ὅμως, τοιαῦτα μέτρα καὶ τὴν πρώτην σειρὰν τῶν μέτρων τούτων, θὰ ἐξαγγείλωμεν προσεχῶς, οὕτως ὥστε, νὰ μὴ συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ συμβῇ, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνομεν μέτρα. Θὰ προνοήσωμεν, δηλαδή, ὥστε νὰ μὴ ἐπαναπαυθῶμεν ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν δασμολογικῶν τειχῶν, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται ἀποτόμως νὰ πέσουν. Θὰ ἀναγκάσωμεν τὰς ἑλληνικὰς παραγωγικὰς μονάδας νὰ μὴ ἐπαναπαυθοῦν ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτῶν τῶν τειχῶν καὶ νὰ προβοῦν εἰς τὰς μεταρρυθμίσεις τῶν μεθόδων καὶ τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ τὸ ταχύτερον.

§70Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§71Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Βεβαίως, παρακαλῶ.

§72Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ προγραμματισμός σας, ποῖος θὰ εἶναι, διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ δυνατότης τῆς πλήρους συνδέσεως τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰς χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς; Θὰ εἶναι ἐντὸς 12 ἐτῶν καὶ κατόπιν ἐντὸς 22 ἐτῶν ἢ ἐντὸς 5, 7 καὶ 8 ἐτῶν; Διότι, ἂν δὲν ἔχετε αὐτὸ ὑπ’ ὄψει σας, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μεταβάλλετε τὰς προθεσμίας Ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι, ἂν ἔχητε μακρὰν προθεσμίαν, ἠμπορεῖτε νὰ προβλέψητε εἰς μετὰ ταύτην παράτασιν. Πῶς εἶναι δυνατόν, ἂν ἀρχίσητε νὰ ἐφαρμόσητε πρόγραμμα μακροτέρας διαρκείας, νὰ κάμητε αἰφνιδίως σύντμησιν τῶν προθεσμιῶν; Ἀλλὰ βεβαίως, θὰ τὸ ἴδωμεν αὐτὸ ἀπὸ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ προσαγάγητε εἰς τὴν Βουλήν. Ἤδη, ὁμολογῶ, ὅτι μοῦ ἐγεννήθη ἀπὸ τώρα ἡ ἀπορία, ποῦ πηγαίνομεν; Εἰς προγραμματισμὸν 12ετίας καὶ μετέπειτα 20ετίας; Ἢ εἰς συντομώτερον προγραμματισμόν; Καὶ τὰ δύο μαζί, δὲν συμβιβάζονται. Ἔτσι νομίζω.

§73Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε κάλλιον παντὸς ἄλλου, ὅτι πρέπει κανεὶς νὰ προγραμματίζῃ μετὰ σωφροσύνης καὶ νὰ παραδέχεται, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἡ δυνατότης κἄποιας ἀποκλίσεως ἀπὸ τοῦ προγραμματισμοῦ. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐφηρμόσθη καὶ νὰ ἐπέτυχεν 100% εἰς τὰς προβλέψεις του. Ὑπάρχουν προγράμματα, τὰ ὁποῖα ὑπερηκόντισαν τὰς προβλέψεις τῶν προγραμματισμῶν, ὑπάρχουν προγράμματα — πολὺ περισσότερα — τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον δὲν ὑπερηκόντισαν, ἀλλὰ ἀντιθέτως δὲν ἐδικαίωσαν τὰς προβλέψεις τῶν προγραμματιστῶν. Τὸ ἔργον τοῦ σώφρονος κυβερνήτου, ὅταν πρόκειται διὰ τὸν προγραμματισμὸν μιᾶς σχετικῶς μακρᾶς περιόδου, εἶναι νὰ ἀφίσῃ τὴν ἀναγκαίαν ἐλαστικότητα. Ἀρκεῖ νὰ ληφθῇ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς πρόνοια, ὥστε νὰ συντελεσθοῦν, νὰ ἀρχίσουν συντελούμενα μὲ γοργὸν ρυθμόν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συντελεσθοῦν, διὰ νὰ συντμηθῇ ἡ περίοδος. Ἡ πολιτική μας εἶναι νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν δημιουργίαν τῶν συνθηκῶν προβλέψεων ποὺ θὰ καταστήσουν τὰς προθεσμίας περιττάς. Ὅταν θὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν συγκεκριμένων μέτρων, θὰ ἴδωμεν μέχρι ποίου σημείου εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ κανεὶς προγραμματισμὸν μὲ «φυσαρμόνικα» καὶ μέχρι ποίου σημείου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν κάμῃ. Διότι τὸ καλὸ πρόγραμμα ἐξ ὁρισμοῦ ἔχει ἕνα περιθώριο φυσαρμόνικας.

§74Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κάθε πρόγραμμα πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἕνα τελικὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν εἰς ὡρισμένην χρονικὴν διάρκειαν, ἀλλὰ μικρὰ περιθώρια διακυμάνσεως. Ἐδῶ ἔγκειται ἡ διαφορά μας μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ὅσον ὑπάρχει τὸ δεδομένον τῶν μακρῶν προθεσμιῶν, τόσον τὰ προγράμματα προσαρμόζονται εἰς τὰς μακρὰς προθεσμίας. Ἐπιτυγχάνεται, δηλαδή, τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα τοῦ ἐπιδιωκομένου. Δὲν προσαρμόζεται ἡ οἰκονομία, ὅταν ὑπάρχουν μεγάλα χρονικὰ περιθώρια. Προσαρμόζεται εὐκολώτερα, ὅταν εὑρίσκεται πρὸ δεδομένου περιωρισμένου χρόνου. Ὅταν λέγετε σεῖς, ὅτι ναὶ μὲν θὰ ἔχω τὰ 22 χρόνια νομικῶς, ἀλλὰ θὰ δύναμαι νὰ τὰ μεταβάλλω, μοιραίως δημιουργεῖται εἰς ἐμὲ ἡ ἀπορία, καλά, πῶς τεχνικῶς θὰ προγραμματίσητε διὰ 20 χρόνια, διὰ 15 χρόνια καὶ ταὐτοχρόνως διὰ 5 χρόνια; Αὐτὸ θὰ μοῦ εἴπητε, θὰ τὸ ἴδωμεν εἰς τὰ μέτρα σας, τὰ ὁποῖα θὰ ἐφαρμοσθοῦν ἐνδεχομένως μὲ κάποιαν ἐλαστικότητα. Νομίζω, ὅμως, ὅτι κάθε ἐλαστικότης εἶναι ζήτημα καθορισμοῦ χρόνου. Διότι εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ ὑποστηρίζω, ὅτι εἰς τὴν ἐποχήν μας τὰ 20 ἔτη εἶναι πάρα πολὺ μεγάλος χρόνος. Κἄποτε εἶπον, ὅτι ἰσοδυναμοῦν μὲ 400 χρόνια τῆς ἐποχῆς τοῦ Καρόλου τοῦ Μεγάλου ἢ μὲ 1.000 χρόνια τῆς ἐποχῆς τοῦ Μ. Ἀλεξάνδρου. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τὰ νομοθετήματά σας, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ἀντιδημοτικά, ἔστω καὶ ἂν τὸ συμπέρασμά μου εἰς μίαν προηγουμένην ὁμιλίαν μου, ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς κακοποίησιν ἐκ μέρους ἑνὸς βουλευτοῦ τῆς παρατάξεώς σας, ὁ ὁποῖος ἔσπευσε νὰ εἴπῃ, ὅτι γνωρίζει, ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα πρόκειται νὰ στραφοῦν ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐργατῶν. Ἀλλὰ εἶναι καὶ αὐτὸ σημεῖον τῶν καιρῶν. Καὶ εἶναι θλιβερὸν δι’ ἕνα πολιτικόν, ὁ ὁποῖος προέβη εἰς μίαν τοιαύτην δήλωσιν, νὰ γίνεται ἀντικείμενον δημοκοπίας.

§75Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν ἤκουσα τὴν φράσιν τοῦ κ. βουλευτοῦ καὶ δὲν μπορῶ νὰ δώσω ἐξήγησιν ἐπ’ αὐτῆς. Ἐγὼ ἤκουσα τὴν φράσιν τοῦ κ. Προέδρου καὶ ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις στάσιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§76Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Σήμερον ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ κ. Ἀποστολάκος εἰς τὸ Πανσυνταξιοδοτικὸν Συνέδριον τῆς Θεσσαλονίκης εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχουν λάβει ἀπόφασιν διὰ νὰ μειώσουν τοὺς μισθοὺς τῶν μισθοσυντηρήτων καὶ νὰ λάβουν καὶ ἄλλα ἀντιδημοτικὰ μέτρα. Αὐτὴν τὴν δήλωσιν ἔκαμεν εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Θεσσαλονίκης. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν παρέχω, τὴν ὁποίαν ἐδιάβασα εἰς τὴν ἐφημερίδα.

§77Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐγὼ δὲν πιστεύω, ὅτι ἡ πληροφορία αὐτὴ εἶναι ἀκριβής. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ εἶπεν αὐτὸ ὁ κ. συνάδελφος. Ἐμὲ μοῦ ἀρκεῖ αὐτὴ ἡ θέσις τοῦ τί φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις. Δι’ αὐτὴν εἶμαι ὑπεύθυνος ἐνώπιόν σας καὶ ἐγὼ λέγω τί φρονῶ ἐγὼ καὶ τί λέγει ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅσα εἴπατε.

§78Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶπε καὶ χειρότερα.

§79Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Μητσοτάκη, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ θεωρηθῇ τερματισθὲν τὸ θέμα. Εἶπον αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπα καὶ τώρα. Εἰς ἓν σημεῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν ἀκόμη. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι κατὰ 20% ἡ προσπάθεια θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ κατὰ 80% ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τί θέλομεν νὰ εἴπωμεν, ἀγαπητοί μου φίλοι; Θέλομεν νὰ εἴπωμεν, πρῶτον, ὅτι τὸ καθεστὼς τὸ οἰκονομικὸν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, εἶναι καθεστὼς ἐλευθέρας οἰκονομίας. Τί ἔπρεπε νὰ εἴπῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μέσα εἰς ἕνα καθεστὼς ἐλευθέρας οἰκονομίας 80% αὐτῶν τῶν πρωτοβουλιῶν ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος καὶ τὸ 20% εἰς τὸν ἰδιώτην; Εἶπεν ὁ κ. Καψάλης, ὅτι ἡ εὐθύνη ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ποῖος τὸ ἠμφεσβήτησεν; Ἐδῶ ποὺ τὰ λέμε, κύριοι βουλευταί, ἀνήκει συνήθως εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ πράξει ἡ εὐθύνη καὶ διὰ τὴν χάλαζαν καὶ διὰ μίαν θεομηνίαν ἡ εὐθύνη ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς. Διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πλήττεται δὲν σκέπτεται μὲ ἀντικειμενικὸν κριτήριον καὶ δὲν ἐξετάζει ἂν πταίῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ ἐὰν πταίῃ ἡ κακοκαιρία. Δὲν εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὴν πρωτοβουλίαν δὲν τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν πρόκειται εἰς τὴν σταυροφορίαν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, εἰς τὴν προσπάθειαν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ νὰ προηγηθῇ αὐτονοήτως ἡ Κυβέρνησις. Ἠθέλησε νὰ τονίσῃ τί; Ὅτι πρέπει ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ἐκδηλουμένη μέσα εἰς τὰ πλαίσια καὶ τῶν πολὺ μεγάλων, ἀλλὰ καὶ τῶν πολὺ μικρῶν ἐπιχειρήσεων, ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, λέγω, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ἐκδηλουμένη εἰς ὅλας τὰς ἐπιχειρήσεις πρέπει νὰ παίξῃ ἕνα πρωτεύοντα ρόλον, ποὺ δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως. Διότι τοὐλάχιστον, κύριε Καψάλη, σεῖς καὶ ἐγὼ ἔχομεν τοῦτο τὸ κοινόν, ὅτι δὲν πιστεύομεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις τῆς χώρας στηριζομένη εἰς τοὺς τμηματάρχας τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, σέβομαι τοὺς τμηματάρχας καὶ γνωρίζω, ὅτι τοὺς σέβεσθε καὶ σεῖς. Ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις τῆς Ἑλλάδος θὰ γίνῃ ἐὰν οἱ τμηματάρχαι καὶ ἡμεῖς οἱ Ὑπουργοί, δημιουργήσωμεν τὰ πλαίσια, μέσα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἠμπορέσῃ νὰ κινηθῇ ἀνέτως ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία. Εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις θὰ ἀναπτύξῃ τὸ Κράτος τὸ ἴδιον μίαν συγκεκριμένην ἐπενδυτικὴν δραστηριότητα, ἀλλοίμονον ἂν περιμένωμεν νὰ συμβῇ τὸ ἀντίστροφον. Ἡ παραίνεσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶχε συγκεκριμένην ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἅπαντες νομίζω ἀντελήφθησαν καὶ ἡ ἔννοια αὐτὴ συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἔκαμε μίαν ἔκθεσιν καὶ εἶπεν ἐκεῖνο ποὺ εἶχεν εἴπει καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, περίπου αὐτολεξεὶ —τὸ ἐνθυμοῦμαι καλῶς— ὅτι πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἔχωμεν ἕνα καθεστὼς ἐλευθέρας οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον νὰ στηρίζεται εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς ἐκδήλωσις τῆς πρωτοβουλίας ταύτης; Αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ εἶμαι ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξήχθη, πολὺ ἱκανοποιημένος, διότι πιστεύω, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Δ.Α. κατενοήθη ἡ σημασία τοῦ νομοσχεδίου, ἀδιάφορον ἂν οἱ κύριοι τῆς Ε.Δ.Α. ἐπολέμησαν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἦτο φυσικόν, καὶ νομίζω, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν ἐγένοντο παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐποικοδομητικαὶ καὶ χρήσιμοι. Θεωρῶ, ὅτι εἶναι φυσικὸν ὡρισμέναι ἐκ τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν νὰ εἶχον ἕνα πολιτικὸν χαρακτῆρα, θὰ ἔλεγον καὶ ἀντιπολιτευτικὸν χαρακτῆρα, ὀξὺν μερικὲς φορές, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε θέσιν εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν, ἀποτελεῖ προσωπικήν μου κρίσιν, τίποτε ὅμως δὲν ἐμποδίζει νὰ ἀναγνωρίσω, ὅτι ἡ ὅλη συζήτησις διεξήχθη ἐπὶ ἑνὸς ἐπιπέδου ἀνωτάτου καὶ ὅτι ἡ συζήτησις αὐτή, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ὑπῆρξε χρήσιμος. Θὰ ἤθελα μόνον νὰ τερματισθῇ τὸ ταχύτερον ἡ συζήτησις σήμερον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοὐλάχιστον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Φιλιππίδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§81Α. ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν τοῦ κ. Π. Κατσώτα, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν ἐδήλωσεν, ὅτι θέλει ὁμιλήσει ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐπὶ θέματος ἀφορῶντος εἰς αὐτὸν προσωπικῶς. Ὁ κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας, ἔχει τὸν λόγον.

§83Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, «Διὰ τῆς παρούσης Συμφωνίας συνιστᾶται σύνδεσις μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος». Ἡ λακωνικὴ αὐτὴ διατύπωσις τοῦ πρώτου ἄρθρου δημιουργεῖ ἐκ πρώτης ὄψεως τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ μικρὰ ὁλκὰς τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας προσδένεται ὡς ρυμουλκούμενον εἰς τὸ πελώριον σκάφος τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος καὶ ἀνάγεται εἰς ἀχανῆ ὠκεανὸν ἀνυπολογίστων διαστάσεων. Ἀλλὰ τὰ πράγματα καὶ τὰ κείμενα, ὅταν μελετηθοῦν, πείθουν, ὅτι διὰ τὴν παροῦσαν στιγμὴν δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος τρόπος συμπλεύσεως πρὸς ἀναζήτησιν τῆς νέας οἰκονομικῆς ἠπείρου, ποὺ θὰ προσπορίσῃ εὐτυχέστερον βίον εἰς τοὺς συμβαλλομένους λαοὺς τῆς Εὐρώπης. Ἂς εὐχηθῶμεν νὰ παρακολουθήσῃ εὐσταθῶς ἡ «ρυμούλκα» μας τὸ μέγα σκάφος τῶν Ἓξ καὶ ὅσον ἔνεστι ταχύτερον νὰ ἐπιβιβασθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἐπ’ αὐτοῦ ὡς ἰσότιμοι συνιδιοκτῆται τοῦ ἀναλογοῦντος μεριδίου. Τοῦτο δὲν πρόκειται, φυσικά, νὰ ἐπιτευχθῇ ἂν δὲν ἐπιλυθοῦν ταχέως, εὐθαρσῶς καὶ εὐστόχως τὰ βασικὰ ὀργανωτικὰ προβλήματα τῆς ὑποαναπτύκτου ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Ἡ γενικότης τοῦ πρώτου ἄρθρου καθιστᾷ μοιραίως τὴν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν ἀπόφυσιν τῆς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία, μακρὰ καὶ ἐμπεριστατωμένη, ὅπως ἦτο, ἂν δὲν ἐξήντλησεν ὁλοσχερῶς τὸ οὐσιῶδες θέμα, διεφώτισεν ἐπαρκῶς τοῦτο. Ἀλλὰ ἡ ἀνάγκη τῆς περαιτέρω συνεχοῦς διαφωτίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ποτὲ δὲν θὰ παύσῃ νὰ ὑφίσταται ἕως ὅτου προσανατολισθῇ οὗτος σταθερὰ εἰς τοὺς νέους ὁρίζοντας, ποὺ διανοίγει ἡ εἴσοδός μας στὸν εὐρύτερον οἰκονομικὸν χῶρον, ἕως ὅτου συμπορευθῇ ἀποδοτικὰ οὗτος εἰς τοὺς νέους δρόμους ποὺ τοῦ προσφέρει ἡ Ε.Ο.Κ. Ἀπὸ μία τέτοια ἐκτίμησιν ὁρμώμενος, ἐθεώρησα χρέος μου νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν συζήτησιν λίγες προσωπικές μου σκέψεις γενικώτερες, ἀφοῦ μάλιστα κορυφαῖοι πνευματικοί μας παράγοντες, ὅπως οἱ κ. κ. Εὐάγγελος Παπανοῦτσος, Γεώργιος Θεοτοκᾶς καὶ ἄλλοι, διηύρυναν τὸ θέμα, τοποθετοῦντες αὐτὸ πολὺ δικαίως, σὲ κεντρικὴ ἐθνικὴ βάσιν καὶ συνδέοντες αὐτό, πολὺ ὀρθῶς, μὲ τὴν ἱστορικὴ πορεία καὶ τὴν ἱστορικὴ διάρκεια τῆς Φυλῆς μας. Ἐξ ἄλλου τὸ θέμα συνάπτεται στενά, ὄχι πλέον στὴ θεωρία ἀλλὰ στὴν ἄμεση πρᾶξι, μὲ τὴν Ἐθνικήν μας Παιδεία. Καὶ εἰς ὅ,τι τὴν ἀφορᾷ ὑποχρεοῦμαι νὰ ἔχω γνώμην. Δὲν θὰ κουράσω τὴν Βουλὴν μὲ τὴν θεωρητικὴν ἱστορικοπολιτικὴν ἔρευναν τοῦ θέματος. Ἐκφράζω μόνον τὴν ἱκανοποίησίν μου διότι μὲ τόσην εὐρύτητα ἐξητάσθη ἔξω τῆς Βουλῆς εἰς τὸν ἡμερήσιον Τύπον. Τοῦτο ἀπέδειξεν πόσον αἰσθητὴ ὑπῆρξεν ἡ σημασία τοῦ μεγάλου βήματος ποὺ γίνεται καὶ πόσον ἀνησύχησαν τὴν Ἑλληνικὴν διανόησιν οἱ διάφοροι κίνδυνοι ποὺ διαγράφονται ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἐνδεχομένην ἀποτυχίαν τοῦ ἐγχειρήματος, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐλπιζομένην ἐπιτυχίαν του. Ἴσως διότι εἶμαι ἀπὸ χαρακτῆρος αἰσιόδοξος, ἴσως διότι κατώρθωσα ὀρθῶς νὰ κρίνω, ὑπερίσχυσαν εἰς τὴν συνείδησίν μου αἱ ἐλπίδες ἀπὸ τοὺς φόβους. Ἐρειδόμενος εἰς τὰ πλέον ξάστερα δεδομένα τοῦ ἱστορικοῦ μας βίου, βλέπω τὸν δείκτην τῆς ἐθνικῆς μας πορείας νὰ στρέφεται ἀταλάντευτα πρὸς τὴν ὀρθὴν κατεύθυνσιν ποὺ ἀπεφάσισε νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Εὐρώπη. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος σωτηρίας. Οἰκονομικὴ ἑνότης. Πολιτικὴ ἑνότης. Δημιουργία τρίτης μεγάλης παγκοσμίου δυνάμεως. Ἀναπιάσιμο νέου προζυμιοῦ διὰ μιὰ νέα παγκόσμια συνενότητα πολιτικῆς, κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς Δημοκρατίας. Μετὰ τὸ προοίμιον αὐτὸ θὰ ἦτο, ἴσως, περιττὸ νὰ ξεκαθαρίσω, ὅτι δὲν ἔχω κανένα δισταγμὸ νὰ ἐπιδοκιμάσω, ὅπως καὶ τόσοι ἄλλοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα. Κρίνω, ὅτι θὰ ἦτο φύσει καὶ θέσει ἀδύνατον, ὑπὸ τὴν σημερινὴν διαμόρφωσιν τῆς παγκοσμίου οἰκονομίας, νὰ φυτοζωήσωμεν ἐπὶ πολὺ εἰσέτι χρόνον, ἀπομεμονωμένοι ἀσφυκτικῶς εἰς τὸν στενὸν οἰκονομικόν μας χῶρον. Πιστεύω, ὅτι εὐρύτερος οἰκονομικὸς χῶρος ἰδικός μας δὲν ὑπῆρχεν ἐπὶ τῆς γῆς ἄλλος ἀπ’ αὐτὸν εἰς τὸν ὁποῖον εἰσερχόμεθα. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ εὐγενὴς ἰδέα τῆς στενῆς οἰκονομικῆς συνεργασίας τῆς Εὐρώπης, θὰ εἶναι ἀπηλλαγμένη πάσης νοσηρᾶς κεφαλαιοκρατικῆς ὑστεροβουλίας, ἀκριβῶς διότι εἶναι συνδεδεμένη καὶ μὲ ὑψηλοτέρους πολιτικοὺς σκοπούς. Δέχομαι πεποιθότως, ὅτι ἡ Ε.Ο.Κ. δὲν ὑπηρετεῖ παρὰ μόνον τοὺς σκοποὺς τῆς εἰρήνης καὶ τῆς εὐημερίας, δι’ αὐτῶν δὲ, ὅλας τὰς δημιουργικὰς ἀξίας τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμοῦ. Εὐελπιστῶ, ὅτι αἱ συναλλαγαί μας μὲ τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ δὲν θὰ χαλαρωθοῦν λόγῳ τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Ε.Ο.Κ., ἀλλὰ θὰ διατηρηθοῦν καὶ θὰ ἀναπτυχθοῦν ἔτι περισσότερον, πᾶσα δὲ φροντὶς πρέπει νὰ καταβληθῇ πρὸς τοῦτο. Προσδοκῶ τὴν ἀνάπτυξιν πολὺ εὐρυτέρων ἐμπορικῶν καὶ οἰκονομικῶν σχέσεων μὲ τοὺς λαοὺς τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ τῆς Βορείου Ἀφρικῆς. Ἡ ἀποστολή μας στὴν Ἀνατολικὴ λεκάνη τῆς Μεσογείου, ριζώνεται σὲ βαθειὲς πραγματικότητες, σὲ γόνιμα κοιτάσματα τῆς Ἱστορίας. Ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται, οἱ πανάρχαιες ρίζες νὰ φουντώσουν νέους βλαστούς. Ὀρθῶς ἐπεσημάνθησαν ἀπὸ ἀξιοτίμους προλαλήσαντας, τὰ εὐαίσθητα σημεῖα τῆς συζητουμένης συμβάσεως καὶ τῶν ἐξ αὐτῆς προκυπτόντων ἀναγκαιοτήτων. Τοιαῦτα, κατὰ κύριον λόγον, εἶναι ἡ ἐπαρκὴς προστασία τῶν ἀγροτικῶν μας προϊόντων, ἡ διευθέτησις τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, ἡ δικαία καὶ σκόπιμος ρύθμισις τῶν πιστοδοτήσεων, ἡ ἰσχυρὰ στήριξις τῶν μικρῶν ἐγχωρίων βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων, ὅσαι εἶναι, φυσικά, βιώσιμοι καὶ ἀποδοτικαί, ἡ αὐστηρὰ ἐξασφάλισις τῆς λειτουργίας τῶν θαλασσίων μεταφορῶν ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς μας ναυτιλίας, ἡ σταθερὰ διατήρησις εὐρέος περιθωρίου ἐξαγωγῶν πρὸς τὸν Ἀνατολικὸν Συνασπισμόν. Εἶναι, ἀκόμη, ἡ ὁριστικὴ ἐπούλωσις τῆς ἀνοικτῆς πληγῆς τοῦ Ἐξωτερικοῦ Δημοσίου Χρέους, ἡ ὁποία, ἀσφαλῶς, δὲν δύναται νὰ θεραπεύεται ἐπ’ ἄπειρον, χρησιμοποιουμένων ἐν εἴδει τσιρότων τῶν δῆθεν ἀποκρύφων ἐπιστολῶν ποὺ ἀνταλλάσσονται εἰς τὸ παράβυστον τῶν παρασκηνίων. Ἐφ’ ὅλων τούτων ἐπεστήθη πιεστικῶς ἡ προσοχὴ τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, προτοῦ ἐπιρρίψῃ τὰς εὐθύνας εἰς τοὺς ὤμους τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, χρέος ἔχει νὰ προσπαθήσῃ ἀγρύπνως, ὅπως ἐπιτύχῃ τὰ διαφυγόντα καὶ ὅπως συμπληρώσῃ τὰ ἐλλιπῶς ἐπιτευχθέντα. Δύο, κυρίως, εἶναι αἱ κατηγορίαι ποὺ ἐξηνέχθησαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὑπ’ αὐτῆς διαχείρισιν τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. Ἡ πρώτη συνίσταται εἰς τὴν ἐπιβράδυνσιν τῆς εἰσόδου μας, ἡ δευτέρα εἰς τὴν ἀργοπορίαν τῆς ἐσωτερικῆς μας προπαρασκευῆς. Καὶ αἱ δύο κατηγορίαι εὐσταθοῦν. Ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι ἐχρονοτριβήσαμεν ἀσκόπως ἐρωτοτροποῦντες, ματαίως, μὲ τὴν θνησιγενῆ ΕΖΕΣ. Ἀναμφισβήτητον ἐπίσης εἶναι, ὅτι δὲν ἐπεδόθημεν ἐγκαίρως καὶ δραστηρίως εἰς τὴν προπαρασκευὴν τῆς χώρας διὰ τὴν ἡρωϊκὴν αὐτὴν οἰκονομικὴν σταυροφορίαν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἀκατασχέτως ἐφερόμεθα. Αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς ἀμφιρρόπους δισταγμούς της, διὰ τὴν σφαλερὰν προοπτικὴν τοῦ μέλλοντος, διὰ τὴν ἔλλειψιν ἐγκαίρου προπαρασκευῆς, εἶναι βαρεῖαι. Τὸ ἐὰν ἐχάσαμεν ἢ ὄχι ἀπὸ τὸ 1957 καταλλήλους εὐκαιρίας ἐγκαιροτέρας καὶ συμφεροτέρας ἰσοτίμου ἐντάξεως εἰς τὴν Ε.Ο.Κ., δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπωμεν ἡμεῖς σήμερα. Τὸ γράφει μὲ πολλὴν παρρησίαν, ἐπίλεκτον μέλος τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Κασιμάτης εἰς τὸ νεοεκδοθὲν βιβλίον του «Ἡ Ἑλλὰς καὶ ὁ Κόσμος». Ἐὰν ἀνοίξητε εἰς τὴν σελίδα 103, θὰ διαβάσητε τὰ ἑξῆς: «Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ μείνωμεν ἔξω ἀπὸ τὴν Ε.Ο.Κ. καὶ μάλιστα σήμερον, ὑπὸ οἱουσδήποτε πλέον ὅρους. Ἄσχετον εἶναι τὸ θέμα ἂν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἐνεργήσει ἐγκαιρότερα, ὅταν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1957 ἡ θέσις μας ἦτο καλύτερη καὶ ἡ εἴσοδός μας εὐπρόσδεκτη διότι οἱ δεσμοὶ μεταξὺ τῶν ἓξ ἦσαν χαλαροί, ὁ Ντὲ Γκὼλ δὲν ἦτο εἰς τὴν Ἐξουσίαν καὶ ἡ Μεγάλη Βρεταννία ἤλπιζεν εἰς τὴν ματαίωσιν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἦλθα τότε εἰς ἐπαφὴν καὶ μὲ τὸν ἁρμόδιον Γάλλον ὑπουργόν, τὸν κ. Μωρὶς Φώρ, καὶ μὲ τὸν Γερμανὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν κ. Ἔτσελ, καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι οὕτως εἶχον τὰ πράγματα. Ἀλλὰ μᾶς ἔλειπεν ἡ προοπτικὴ τοῦ μέλλοντος, ὅπως εἰς ὅλα τὰ ἐθνικά μας ζητήματα μετὰ τὸν πόλεμον. Μᾶς ἔλειπεν ἀκόμη ἡ δύναμις νὰ ξεκολλήσωμεν ἀπὸ τὰς ἰδέας ποὺ εἴχαμεν χαράξει οἱ ἴδιοι ὡς γραμμὴν πορείας. Ἐπιστεύσαμεν εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ζώνης Ἐλευθέρων Συναλλαγῶν ὡς συναρτήματος τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Καὶ προσηρμόσαμεν τὴν πολιτικήν μας πρὸς τὴν εἴσοδόν μας εἰς αὐτήν, φοβούμενοι τὴν εὐθεῖαν εἴσοδόν μας εἰς τοὺς ἕξ. Καὶ δὲν ἀντελήφθημεν, ὅτι τὸ 1958, μετὰ τὴν ἐπικράτησιν τοῦ Ντὲ Γκώλ, ἡ ζώνη αὐτή, ἡ ΕΖΕΣ, τελοῦσα ὑπὸ τὴν ἀγγλικὴν ἐπιρροήν, ἦτο ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ. Δὲν ἐπιστεύσαμεν οὔτε τὸν Ἔρχαρτ, ὅταν μοῦ εἶπεν εἰς τὸ Νέον Δελχὶ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1958 — καὶ τὸ μετέφερα ἀμέσως, ἐπανελθὼν εἰς Ἀθήνας εἰς τοὺς ἁρμοδίους καὶ τὴν Κυβέρνησιν — ὅτι «ἡ ΕΖΕΣ ἀπέθανε» (THE FREE TRADE JO-NE IS DEAD). Εἶναι ὅμως ἀνώφελη ἡ συζήτησις διὰ τὸ παρελθόν». Ἐὰν πλανᾶται ὁ κ. Κασιμάτης, πλανώμεθα καὶ ἡμεῖς. Ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς, τὴν Ἀντιπολίτευσιν, δὲν εἶναι ἀνώφελη ἡ συζήτησις διὰ τὸ παρελθὸν ἐνώπιον τῆς ἀμέτρου διὰ τὸ παρὸν καυχησιολογίας τῆς Κυβερνήσεως. «Οἱ πανηγυρισμοὶ δὲν εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς παιδείας τῶν ὑγιῶν λαῶν. Καὶ αὐτὸς ὁ Ἐπιτάφιος τοῦ Περικλέους εἶναι περισσότερον κάλεσμα μάχης παρὰ πανηγυρισμός, περισσότερον ἀπολογία παρὰ ἐγκαύχησις. Ἡ ὑπερβολικὴ διαλάλησις καὶ τῶν πραγματικῶν ἀκόμη ἐπιτευγμάτων, εἶναι σαφὲς φαινόμενον παρακμῆς τῶν ἀρχόντων καὶ οἱ λαοὶ ποὺ τὴν δέχονται πιστοποιοῦν ἁπλῶς τὴν ἰδίαν τους πτῶσιν. Οἱ ὑγιεῖς λαοὶ δὲν καυχῶνται ποτὲ δι’ ὅ,τι ἔκαμαν. Τὸ ἐνθυμοῦνται διὰ νὰ ἀντλήσουν δυνάμεις καὶ ἐγκαρτέρησιν, διὰ νὰ μειώσουν τὸ δέος ποὺ προκαλεῖ — καὶ πρέπει νὰ προκαλῇ πάντοτε, τόσον μεγάλα εἶναι τὰ περιθώρια τῆς προόδου— ὅ,τι μένει καὶ πρέπει νὰ κάμουν ἀκόμη». Καὶ αὐτὰ δὲν τὰ λέγομεν ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί. Τὰ γράφει ὁ κ. Κασιμάτης στὸ ἴδιο βιβλίο (σελ. 261, ὁ ὁποῖος καὶ παρακάτω ἀποφαίνεται: «.... Τούτου δὲ πρέπει νὰ ἔχωμεν βαθεῖαν συνείδησιν καὶ νὰ μὴ θριαμβολογοῦμεν ἀκαίρως, διότι εἰς κάθε γωνίαν τοῦ δρόμου μας πρὸς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν θὰ ὑπάρχουν δυσκολίαι ποὺ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζωμεν». Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ διαπραγματευθεῖσα τὴν σύνδεσιν Ἀντιπροσωπεία μας εἰργάσθη μὲ ἀξιέπαινον ζῆλον, ἐπιμονὴν καὶ δεξιότητα. Τὰ ἐπιτεύγματά της, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν σχεδὸν ἀποκρυσταλλομένων συνθηκῶν τῆς διαπραγματευτικῆς περιόδου, δὲν ὑπῆρξαν ἀσήμαντα. Ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς. Ἦτο ἀπείρως δύσκολον νὰ ἐπιτύχωμεν βασικῶς περισσότερα εἰς τὴν προκεχωρημένην ὥραν, ποὺ διεπραγματευόμεθα. Νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. ἀμέσως ὡς 7ον μέλος μετ’ ἐξαιρέσεων εὐνοϊκῶν δι’ ἡμᾶς, ἦτο ἀδύνατον, διότι ὀφθαλμοφανῶς τοῦτο θὰ ἀπέβαινεν εἰς βάρος τῶν ἄλλων ἕξ, οἱ ὁποῖοι, φυσικά, οὐδέποτε θὰ τὸ ἀπεδέχοντο. Νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως, ἔστω καὶ ἀπαράσκευοι, ὡς 7ον μέλος ἐν πλήρει ἰσοτιμίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν πλήρει συνευθύνῃ, θὰ ἦτο λίαν παράτολμον νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι θὰ μᾶς συνέφερεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἄλλωστε ἡ σύμβασις δὲν ἀποκλείει νὰ ζητήσωμεν καὶ αὔριον ἀκόμη τὴν πλήρη ἔνταξίν μας, ἂν εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ἀναλάβωμεν ἀμέσως τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰς εὐθύνας τοῦ συνόλου. Γνωρίζομεν ὅμως ὅλοι, ὅτι δὲν εἴμεθα καθόλου ἕτοιμοι διὰ τοιαῦτα ἕτοιμα βάρη! Ἐφ’ ὅσον ἀναπόφευκτον ἦτο τὸ στάδιον τῆς προσωρινῆς συνδέσεως, ἀναπόφευκτος ἦτο καὶ ἡ σχετικὴ ἀνισοτιμία. Ἐπετεύχθησαν ἐν τούτοις ἀξιόλογα ἐλαφρυντικὰ τῆς ἀνισοτιμίας. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ ἡμᾶς, δὲν δύνανται, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οἱ ἓξ ν’ ἀποφασίσουν μεταξὺ των, χωρὶς νὰ μᾶς συμβουλευθοῦν. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει, ἡμεῖς διατηροῦμεν ἐκ τῆς συμβάσεως τὸ δικαίωμα νὰ μὴν δεχθῶμεν τὴν ἀπόφασίν των ἐὰν κρίνωμεν ὅτι παραβλάπτει τὰ συμφέροντά μας. Ὑποστηρίζεται ἀπὸ πολλούς, ὅτι ἡ προθεσμία τῶν 22 ἐτῶν εἶναι μακρὰ καὶ ἐνδέχεται νὰ ἀποκοπῇ ὁ ὀργανισμὸς τῆς ἐξορμήσεως, ἐνδέχεται νὰ περιπέσωμεν εἰς ἐφησύχασιν καὶ νάρκην. Τὸ ἁψίκορον τοῦ Ἑλληνικοῦ χαρακτῆρος καθιστᾷ, ὄντως, ὑπαρκτὸν τὸν κίνδυνον τοῦτον, ὁ ὁποῖος ὅμως εἶναι ἀπώτερος κίνδυνος ἐνηλικιώσεως. Ἀλλὰ ἐντεῦθεν τοῦ μελλοντικοῦ τούτου κινδύνου, ὑφίστανται ἄλλοι κίνδυνοι πλησιέστεροι καὶ σοβαρώτεροι. Εἶναι οἱ κίνδυνοι τῆς εὐθραύστου παιδικῆς ἡλικίας. Ἂν ὑπερπηδήσωμεν τοὺς κινδύνους τούτους μὲ ἀσφαλῆ ὑγείαν, μὲ ὁμαλὴν ἀνάπτυξιν, ἂν ἐνηλικιωθῶμεν ἐν τάξει καὶ εὔκολος θὰ εἶναι ἡ πλήρης ἐντὸς τῆς Κοινότητος χειραφέτησίς μας, ἡ ἀπόκτησις δηλαδὴ τῆς ποθουμένης ἰσοτιμίας, προτοῦ κἂν συμπληρώσωμεν τὸν 22ον ἔτος, ποὺ θέτει ὡς ἀνώτατον ὅριον ἡ σύμβασις. Θὰ κατορθώσωμεν, ὅμως νὰ ἐνηλικιωθῶμεν φυσιολογικὰ μέσα στὸ τραχὺ κλῖμα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς; Θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐναρμονίσωμεν ὀργανωτικῶς καὶ παραγωγικῶς τὴν οἰκονομίαν μας μὲ τὰς οἰκονομίας τῶν ἄλλων χωρῶν; Θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν οἰκονομικὸν μηχανισμὸν τελείας καὶ ἀπροσκόπτου λειτουργίας; Θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀξιοποιήσωμεν εἰς τὸ ἄρτιον τὸν ἀνθρώπινον παράγοντα; Ἰδοὺ τὸ σκληρὸν ἐρώτημα! Ἰδοὺ ἡ μεγάλη ἀνησυχία! Θὰ προσθέσω: Ἰδοὺ καὶ ἡ ἐπηυξημένη περαιτέρω εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως! Ὁ κ. Πρωθυπουργός, μολονότι εἰθισμένος ἐσχάτως εἰς τὴν ἰδιοχρησίαν ὑψηλῶν ποσοστῶν, ἐν προκειμένῳ ἐκράτησεν ὀλιγαρκῶς δι’ ἑαυτὸν καὶ τὴν Κυβέρνησίν του ποσοστὸν εὐθύνης μόνον 20%, τὰ δὲ ὑπόλοιπα 80% ἐπέρριψε γενναιοδώρως, ὅπως καὶ τόσα ἄλλα βάρη, εἰς τοὺς ὤμους τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἐὰν ἐπετρέπετο νὰ παίξωμεν ἐν οὐ παικτοῖς, θὰ μπορούσαμεν μὲ τὴν ἰδίαν εὐκολίαν νὰ ἀντιστρέψωμεν ἐξ ὁλοκλήρου τοὺς ἀριθμούς. Καὶ ἴσως θὰ εἴμεθα πλησιέστερον εἰς τὸ δίκαιον. Θὰ μᾶς διηυκόλυνεν ἄλλως τε πρὸς τοῦτο ἡ περισσότερον ἐπακριβὴς ἐκτίμησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, καθ’ ἣν: «Ἀπὸ ἡμᾶς ὅλους, Κυβέρνησιν καὶ Ἀντιπολίτευσιν, ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν καὶ τὴν ἡγεσίαν τῶν παραγωγικῶν τάξεων καὶ ἀπὸ ἕνα ἕκαστον τῶν Ἑλλήνων ἐργαζομένων, ἐξαρτᾶται ἐὰν θὰ ἀποδειχθῇ ἡ σύμβασις σταθμὸς πρὸς οἰκονομικὰς ἐπιτεύξεις πρωτοφανεῖς, ἢ ἂν θὰ γίνῃ μεγάλων ὠδίνων ἀρχή». Τὸ κυβερνητικὸν τηλεσκόπιον ἐμφανίζει μὲ τὸν ἕνα φακὸν ἐπιτεύξεις πρωτοφανεῖς, μὲ τὸν ἄλλον μεγάλας ὠδίνας. Θὰ εἶχαν τὸ δικαίωμα οἱ ἁπλοϊκώτεροι νὰ διακρίνουν εἰς τὸ ἐγχείρημα ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ τυχεροῦ παιγνίου τὸ ὁποῖον ὡς γνωστόν, ἀπαγορεύεται! Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται, ὄντως, ἐνώπιον τόσον σοβαρᾶς περιστάσεως νὰ παίξωμεν ἐν οὐ παικτοῖς.

§84Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, σεῖς ἔπρεπε νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι ἡ φράσις αὐτή, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθησαν πλεῖστοι πολιτικοὶ ἄνδρες, μουτάτους μουτάντις, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἐγώ, ἔχει πρωτίστως κἄποιον ἐκπαιδευτικὸν σκοπόν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε. Ἔπρεπε νὰ εἴπω καὶ τὸ λέγω, διότι τὸ πιστεύω, ὅτι πράγματι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀφετηρία πρωτοφανῶν ἐπιτευγμάτων οἰκονομικῶν ἡ σύνδεσις καὶ πράγματι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀπαρχὴ καταστροφῆς, ἐὰν ἀδρανήσωμεν. Καὶ αὐτοῦ τοῦ περιστατικοῦ τοῦ τελευταίου, τοῦ τελοῦντος ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ὅμως ἐγὼ ὡς Ἕλλην θέλω νὰ θεωρήσω ἀδύνατον καὶ τὴν ὁποίαν ὡς πᾶς τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀπεύχομαι, αὐτοῦ τοῦ περιστατικοῦ τὸ ὁποῖον ἐνδέχεται νὰ συμβῇ ἂν παρὰ τὰς ἐλπίδας μας, παρὰ τὰς πεποιθήσεις μας ἐπαληθεύσῃ ἡ ὑπόθεσις, πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ συνείδησιν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει νὰ καταλάβῃ, ὅτι παίζεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ οἰκονομικόν του μέλλον, καὶ πολὺ καλὰ ἔκαμε καὶ ὁ κ. Καραμανλῆς καὶ πολὺ καλὰ ἔκαμαν καὶ ἄλλοι ὁμιληταί, καὶ πολὺ καλὰ ἔκαμε καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ πολὺ ἔκαμα καὶ ἐγὼ νὰ εἴπωμεν τὰ πράγματα, ὅπως εἶναι, καὶ αὐτὴν τὴν καθαρῶς ἐκπαιδευτικὴν ἔννοιαν εἶχεν αὐτὴ ἡ φράσις καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι θὰ τὴν ἐπαναλάβω εἰς ὅλους τοὺς τόνους καὶ ὅλους τοὺς ἡμιτόνους, ὅπου εὑρεθῶ καὶ ὅπου σταθῶ.

§85Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Θὰ ἦτο εὐτύχημα, κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν κατ’ αὐτὸν τὸν εὔκολον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ καὶ τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω ἐν συνεχείᾳ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ὀφείλομεν μὲ σοβαρότητα καὶ ὑψηλὸν αἴσθημα εὐθύνης νὰ ἑνώσωμεν τὰς προσπαθείας μας πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ σκοποῦ. Διακυβεύεται μὲ τὸ τολμηρόν μας ἅλμα πρὸς τὸν εὐρύτερον οἰκονομικὸν χῶρον, διακυβεύεται αὐτὸ τοῦτο τὸ μέλλον τῆς Φυλῆς. Τὸ σάλπισμα δὲν εἶναι πολεμικόν, εἶναι εἰρηνικόν. Ἐν τούτοις, πρέπει νὰ ἀντηχήσῃ ὡς ἄλλος παιάν: «Νῦν ὑπὲρ πάντων ὁ ἀγών». Καλούμεθα εἰς ἄοπλον καὶ ἀναίμακτον γενικὸν συναγερμὸν ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν... Εὐχόμεθα ὁλοψύχως ὁ ἀγὼν νὰ εἶναι νικηφόρος. Ἡμεῖς πράττομεν καὶ θὰ πράξωμεν ὡς Ἀντιπολίτευσις τὸ καθῆκον μας. Λυπούμεθα εἰλικρινῶς, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πράξῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ ἰδικόν της καθῆκον. Διότι εἶναι βαρύτατα τραυματισμένη πολιτικῶς ἀπὸ τὸ νόθον ἀποτέλεσμα τῶν τελευταίων ἐκλογῶν. Διότι ἐξ ὑπαιτιότητός της ἐγεννήθη Βουλὴ παραλυτική, μὴ δυναμένη νὰ ἐνσαρκώσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος καὶ συνεργασίας ὡς ἀπαιτεῖ ὁ ἀρχόμενος ὁλοκληρωτικὸς οἰκονομικὸς ἀγών. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐχάραξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ ἑξῆς ἐπίγραμμα: «Πιστεύω ὅτι πράγματι τὸ πρόβλημα εἶναι ἰδεολογικόν, ψυχολογικὸν καὶ ἠθικόν». Συμφωνοῦμεν ἀπολύτως. Τοῦτο ἀκριβῶς πιστεύομεν καὶ ἡμεῖς. Πιστεύομεν ὅμως περαιτέρω, ὅτι τὰ ἰδεολογικά, τὰ ψυχολογικὰ καὶ τὰ ἠθικὰ προβλήματα ποὺ ἀφοροῦν ὁλόκληρον τὸν λαὸν εἰς κρισίμους στιγμὰς κινδύνου, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχουν ὀρθὴν καὶ ἀσφαλῆ λύσιν ὑπὸ καθεστὼς πολιτικὸν ποὺ εὑρίσκεται ἰδεολογικῶς, ψυχολογικῶς καὶ ἠθικῶς ἐν ἀταξίᾳ. Ὑπὲρ τῆς ἀπόψεώς μας αὐτῆς θὰ μπορούσαμε νὰ ἀντλήσωμεν ἐπιχειρήματα ἀπὸ τὴν εὔψυχον, πράγματι, ἀγόρευσιν συντριπτικά, ὡς εἶπεν, παραδείγματα τῆς ἱστορίας, ὀρθῶς ὑπεστήριξεν ὅτι ἐλεύθεροι θεσμοὶ καὶ ἐλευθέρα οἰκονομία εἶναι ἀλληλένδετα, ὅτι ἀδύνατος εἶναι ὁ διαχωρισμὸς τῆς οἰκονομικῆς ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἐλευθερίαν. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰς σελίδας τοῦ βιβλίου τοῦ κ. Κασιμάτη θὰ μπορούσαμε νὰ σταχυολογήσουμε ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῶν ἀπόψεών μας. Ἐὰν συχνάκις ἀναφέρωμαι εἰς τὰ κείμενα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, δὲν εἶναι μόνον διότι τὸν ἐκτιμῶ καὶ τὸν ἀγαπῶ, ἀλλὰ καὶ διότι συμφωνῶ ἐν πλείστοις μὲ τὰ γραφόμενά του. Γράφει λοιπόν, ὁ κ. Κασιμάτης, «ὅτι ὅταν ἐλλείπῃ ἡ πολιτικὴ βάσις μιᾶς προσπαθείας, ἡ προσπάθεια οἰκονομικῆς ὀργανώσεως δὲν ἐπιτυγχάνει». Γράφει περαιτέρω, γιὰ τὴν Κοινή, πάντοτε, Ἀγορά, τὰ ἑξῆς: «Ἕνα ἔργο, ὅμως, σὰν αὐτό, ποὺ πέφτει στοὺς ὤμους τοῦ Ἔθνους, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ οὔτε ἀπὸ ἕνα μόνον, οὔτε ἀπὸ ὀλίγους ἀνθρώπους. Χρειάζεται τὴν συνεργασία ὅλων». Καὶ γράφει ἀκόμη: «Ἡ ἐπανάστασις ποὺ πρέπει νὰ γίνῃ ἐν σχέσει μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, εἰς τὴν οὐσίαν εἶναι μία ἐπανάστασις διὰ νὰ γίνωμεν Κράτος»! Θὰ γίνωμεν Κράτος; διερωτᾶται. «Διότι Κράτος δὲν εἴμεθα»! ἀποφθέγγεται. Συμφωνοῦμεν καὶ μὲ τοὺς τρεῖς κ. κ. Ὑπουργούς, ὅτι διὰ νὰ βασισθῇ στερεὰ ἡ ἀναληφθεῖσα προσπάθεια χρειάζεται νὰ γίνωμεν Κράτος —ποὺ δὲν εἴμεθα: Χρειάζεται νὰ ἔχωμεν πολιτικὴν ἐλευθερία —ποὺ δὲν τὴν ἔχομεν! Χρειάζεται νὰ ὑπάρχῃ στερεὰ πολιτικὴ βάσις —ποὺ δὲν ὑπάρχει! Χρειάζεται νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ συνεργασία ὅλων μας —ποὺ δὲν ἐξασφαλίζεται. Αὐτά, ὅμως, ὅλα συνιστοῦν τὴν προϋπόθεσιν τῶν προϋποθέσεων, τὰς προπαρασκευὰς τῆς προπαρασκευῆς. Διὰ τοῦτο, πρὸ πάσης ἄλλης σχετικῆς συμβουλῆς, ἂν δύναμαι νὰ δώσω τοιαύτην, ἡ σύστασίς μου, ἡ ἔκκλησίς μου, ἡ ἀξίωσίς μου ἡ πατριωτική, εἶναι νὰ ἐξομαλύνωμεν τὸ ταχύτερον τὸ πολιτικόν μας ἔδαφος, νὰ ἀναστηλώσωμεν τὸ ταχύτερον τοὺς ἐλευθέρους μας θεσμούς, νὰ ὀργανώσωμεν τὸ ταχύτερον Κράτος πραγματικόν, Κράτος Δικαίου. Νὰ ἐπανασυνδέσωμεν εἰς τὰ νόμιμα πλαίσια τοῦ Κράτους τούτου, ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος, τοὺς κρίκους τῆς κοινῆς συνειδήσεως καὶ τῆς κοινῆς εὐθύνης ἔναντι τῶν θεμελιωδῶν προβλημάτων τοῦ Ἔθνους. Καὶ ὡς ἀκρογωνιαῖον τοιοῦτον προβάλλει σήμερα τὸ πρόβλημα τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα. Ἀναπροσαρμογὴν τῆς νοοτροπίας μας συνέστησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Εὐρεῖαν, βαθεῖαν καὶ γενικὴν ἀναπροσαρμογὴν τῆς ὅλης νοοτροπίας μας, πολιτικῆς, κοινωνικῆς οἰκονομικῆς, παραγωγικῆς συνιστῶμεν ἐκθύμως ἡμεῖς. Δὲν γνωρίζω μέχρι ποίου σημείου ἐμπιστεύεται πράγματι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, τὸ ἔργον τῆς ὀργανώσεως, τῆς προπαρασκευῆς καὶ τῆς παρακολουθήσεως εἰς τὰς Ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας συνιστᾷ, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ὅπως, ὁ Δευκαλίων ρίπτων λίθους ἐδημιούργησεν ἀνθρώπους, εὔχομαι καὶ αὐτός, διορίζων ἀνθρώπους, νὰ δημιουργήσῃ ἐπιτελεῖς ἀξίους νὰ ἐπωμισθοῦν συγκεντρωτικῶς καὶ ἀποκλειστικῶς τὰς εὐθύνας τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ τὸ θαῦμα τοῦτο εἶναι ὀλίγον δύσκολον νὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ἐφιστῶ τὴν μεγαλυτέραν προσοχήν. Οἱ συνάδελφοι κ. κ. Στεφανόπουλος, Κωστόπουλος καὶ ἄλλοι ὑπέδειξαν πολλὰ τὰ ὀρθά. Ἡ ἐπιτυχία τοῦ ἄθλου εἰς τὸν ὁποῖον ἀποδυόμεθα θὰ συνίσταται, ἐν τελευταίᾳ καταλήξει, εἰς τὴν αὔξησιν τῆς γεωργικῆς καὶ βιομηχανικῆς παραγωγῆς, εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος τῶν προϊόντων, εἰς τὴν ἐξασφάλισιν συναγωνιστικοῦ κόστους καὶ εἰς τὴν ἀρτιωτέραν ὀργάνωσιν τοῦ ἐμπορίου μας διὰ τὴν σκοπιμωτέραν διακίνησιν τῶν ἀγαθῶν. Ἄνευ τῶν ἐπιτεύξεων τούτων μάταιος θέλει ἀποβῆ ὁ μόχθος μας καὶ βέβαιος ὁ ξεπεσμός μας σὲ φτωχοὺς συγγενεῖς παρασίτους. Ἡ ἐπίτευξις τῶν ἀποφασιστικῶν τούτων ἀποτελεσμάτων ἐξαρτᾶται πέραν τῶν ἐπενδύσεων καὶ τῶν πιστοδοτήσεων, πέραν τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τοῦ οἰκονομικοῦ μας μηχανισμοῦ, ἐξαρτᾶται, πέραν αὐτῶν, κατὰ μέγιστον μέρος, ἀπὸ τὸ ἔμψυχον ὑλικόν, ἀπὸ τὸν παράγοντα ἄνθρωπον, ἀπὸ τὴν ἰδεολογικήν του πίστιν, ἀπὸ τὴν ψυχολογικήν του διάθεσιν, ἀπὸ τὴν μορφωτικήν του ἐξειδίκευσιν, ἀπὸ τὸ ἐπιχειρηματικόν του δαιμόνιον, ἀπὸ τὴν ἔντονον φιλοπονίαν του. Ὁ μῦθος τῆς παντοδυνάμου ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, ὅσην καὶ ἂν εἶχεν εἰς τὸ παρελθὸν ἐπιβεβαίωσιν, ἤδη σχεδὸν διαλύεται μέσα εἰς τὴν νέαν διαμόρφωσιν τῆς οἰκονομικῆς καὶ παραγωγικῆς πραγματικότητος. Ἄλλως τε θὰ μποροῦσε νὰ παρατηρηθῇ, ὅτι τὸ μεταλλεῖον μας ἐξαγωγῆς ἀξιολόγων ἐπιχειρηματιῶν παρουσιάζει ἐξάντλησιν. Διετέλεσα τὸ 1951 Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας καὶ γνωρίζω κάπως τὸ ἀνώτερον στέλεχος τῆς βιομηχανικῆς μας ἱεραρχίας. Παρῆλθον ἔκτοτε δέκα ὁλόκληρα ἔτη καὶ τὴν πρώτην γραμμὴν κρατοῦν πάντοτε οἱ παλαιοὶ γνωστοὶ τιτλοῦχοι. Οὐδεὶς σχεδὸν νέος βιομηχανικὸς ἡγέτης ἀνεδείχθη κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν. Ἄρα πάσχομεν ἀπὸ ἔλλειψιν ἡγετικῶν στοιχείων, ἀπὸ ἀδυναμίαν ἀνανεώσεώς των καὶ ἐπαυξήσεώς των. Τὸ δὲ κακὸν εἶναι, ὅτι δὲν μᾶς λείπουν μόνον οἱ στρατηγοί. Μᾶς λείπουν οἱ ἀξιωματικοί, μᾶς λείπουν καὶ οἱ ὑπαξιωματικοί, μᾶς λείπουν καὶ οἱ ἐξειδικευμένοι ὁπλῖται. Πῶς θὰ συγκροτήσωμεν τὴν νέαν παραγωγικὴν στρατιὰν ποὺ μᾶς χρειάζεται διὰ τὴν μεγάλην ἀνὰ τὸ εὐρύτερον οἰκονομικὸν χῶρον συνεκστρατείαν; Ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ αὐτοκαβδάλως. Ἡ ἧττα μας θὰ εἶναι σχεδὸν βεβαία. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ πλειστάκις ἔχω κατὰ κόρον τονίσει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὑποδομὴ τῆς ὑποδομῆς διὰ πᾶσαν ἄλλην ἀνορθωτικὴν προσπάθειαν εἶναι ἡ Ἐθνικὴ Παιδεία. Ὅτι ἡ μόνη ἀσφαλὴς ὑπερβεβαίας ἐπιτυχίας ἐπένδυσις εἶναι ἡ Παιδεία. Ὅτι ἄνευ ταχείας προσαρμογῆς τῆς Παιδείας μας εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ συγχρόνου τεχνοκρατικοῦ βίου, προσαρμογῆς ἀπαιτούσης βεβαίως πολλὴν προσοχὴν διὰ νὰ παραμείνῃ ἀλώβητος ἡ κλασική μας παράδοσις, θὰ ὑποστῶμεν μίαν ἡμέραν ὀλεθρίας ζημίας. Ἡ ἡμέρα αὐτὴ ἔφθασε. Καὶ μᾶς εὑρίσκει ἀπαράσκευους! Καλοῦμεν τὸν λαὸν εἰς συναγερμὸν διὰ κρίσιμον παραγωγικὴν μάχην ζωῆς ἢ θανάτου. Καὶ τὸν ὁδηγοῦμεν εἰς τὰ χαρακώματα ἀνεξόπλιστον, ἀνοργάνωτον, ἀστελέχωτον, ἀνεπιμέλητον. Καὶ ἂν ὅλοι οἱ ἄλλοι ὅροι πληρωθοῦν, πῶς θὰ κινητοποιήσωμεν ἀποδοτικῶς τὸ ἀδρανοῦν ἐργατικὸν δυναμικόν μας; Λέγεται, ὅτι ἔχομεν 1.000.000 ἀνέργους. Ἂς ἔχωμεν 500.000. Αὐτοὶ διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐπωφελῶς εἰς τὴν σύντονον προσπάθειαν τῆς ὅσον ἔνεστι ταχυτέρας αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς μας καὶ τῆς ὅσον ἔνεστι μεγαλυτέρας βελτιώσεως τῶν προϊόντων μας καὶ τῆς ὅσον ἔνεστι σκοπιμωτέρας διακινήσεως τῶν ἀγαθῶν μας, πρέπει νὰ ἐνταχθοῦν εἰς ἕνα στέλεχος ἐπιστημόνων, τεχνικῶν, ἐπιχειρηματιῶν, ἐργοδηγῶν. Πόσον θέλετε νὰ εἶναι τὸ στέλεχος αὐτό; Τρία τοῖς ἑκατὸν τῆς ἐργατικῆς δυνάμεως; Ἰδοὺ ἀμέσως, ὅτι μᾶς χρειάζεται στέλεχος 15.000 τοὐλάχιστον ἀνθρώπων, μορφωμένων, ἐξειδικευμένων, ἐμπνεομένων. Πῶς θὰ τὸ ἔχωμεν; Κύριοι βουλευταί, ὅταν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ γίνω τὸ 1950 διὰ δευτέραν φορὰν Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀλλὰ διὰ πρώτην φορὰν Κοινοβουλευτικός, τὴν πρώτην μου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁμιλίαν ἤρχισα μὲ τὴν φράσιν: «Ἡ Παιδεία μας νοσεῖ». Παρῆλθον ἔκτοτε 12 ὁλόκληρα ἔτη καὶ ἡ Παιδεία μας ἐξακολουθεῖ νὰ νοσῇ. Δὲν τὸ λέγω μόνον ἐγώ. Τὸ λέγουν πολλοὶ ἐπαΐοντες. Παρακαλῶ νὰ μὴν παρεξηγηθῶ διὰ τὸ τρὶς ... ἐξαμαρτεῖν.

§86Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, τὸ ὑποστηρίζει καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι ἡ Παιδεία νοσεῖ. Ὅταν δηλοῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι ὑπάρχουν τόσα κενὰ εἰς τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν, τόσα εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν καὶ τόσα εἰς τὰς Ἀνωτάτας Σχολὰς καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς, ὅταν ὁ ἴδιος ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγκαζόμενος διὰ λόγους γνωστοὺς νὰ κλιμακώσῃ τὸ πρόγραμμα τῆς πληρώσεως αὐτῶν τῶν θέσεων, τὶ ἄλλο λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος ἐξ ἡμῶν, εἰ μή, ὅτι ἡ Παιδεία νοσεῖ; Θέμα δὲν εἶναι νὰ διαπιστώσωμεν ἐὰν ἡ Παιδεία νοσῇ, ἀλλὰ ἐὰν ἐλήφθησαν καὶ πότε ἐλήφθησαν μέτρα τείνοντα πρὸς ἐκσυγχρονισμὸν τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας, πρὸς ἐξυγίανσιν τοῦ ὑφισταμένου καθεστῶτος. Κανεὶς δὲν ἀμφισβητεῖ, ὅτι ἡ Παιδεία νοσεῖ, οὔτε ὅτι πρέπει νὰ κάμωμε κολοσσιαίας ἐπενδύσεις διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν τὰ προβλήματα τῆς τεχνικῆς παιδείας. Δὲν ἠμπορεῖτε δὲ νὰ ἀμφισβητήσητε, ὅτι κατ’ ἐξοχὴν τὸ πρόβλημα τῆς Παιδείας δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα λύονται εἰς διάστημα δέκα ἐτῶν.

§87Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὲ διακόψατε προτοῦ τελειώσω τοὺς συλλογισμούς μου, δὲν μὲ ἀφίσατε νὰ δώσω τοὺς ἀριθμοὺς καὶ νὰ ἀποδείξω κατὰ πόσον πράγματι, ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, ἡ ὁποία κυβερνᾷ τὴν χώραν ἐπὶ ἓξ ἔτη ἔλαβε τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ τὴν Παιδείαν. Εἶδον σήμερον, ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον, ἔδωσε κάποιο ἀνύπαρκτο μετάλλιον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ὑπηρεσίας του πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἄρα ἡ Ἀνωτάτη μας Παιδεία ἔχει φθάσει εἰς ἕνα ὑψηλὸν σημεῖον. Ἤμην παρὼν κατὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ τέως πρυτάνεως τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος ἀνέφερε δεκάκις τὸ ὄνομα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆ, ὡς πράττει τὸ ραδιόφωνον, εἰς τὸ τέλος διὰ νὰ εὐχαριστήσῃ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Καραμανλῆν, δι’ ὅσα ἔπραξεν ὑπὲρ τοῦ Πανεπιστημίου. Ταῦτα δέ, εἶναι ὡς γνωστόν, τὰ οἰκόπεδα τοῦ δημοσίου τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀχρησιμοποίητα καὶ τὰ ὁποῖα διέθεσε διὰ τὸ Πανεπιστήμιον. Καὶ ἐπιστέγασμα, ὅλων αὐτῶν εἶναι, ὅτι συμπεραίνει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι ἡ ἀνωτάτη Παιδεία δὲν ἀνθεῖ καὶ δὲν ἀκμάζει, καὶ ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν κορυφὴν τῆς τελειότητός της.

§88Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ἰδοὺ διατὶ δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ ἀναφέρωνται, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ μάλιστα συζητουμένου ἐντελῶς ἀσχέτου θέματος, θέματα ἀφορῶντα ἀνωτάτους ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς. Διότι, ὁ κ. συνάδελφος διέκοψε — καὶ δὲν τὸν ἀδικῶ, ἀναλογιζόμενον τὴν ἰδικήν του σκοπιάν. Δὲν τὸν ἀδικῶ. Ἔχω ἀρκετὴν πεῖραν πολιτικήν, ὥστε νὰ ἀντιλαμβάνωμαι τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀκαδημαϊκὸς καὶ ἠξεύρει πόσον τὸν σέβομαι καὶ πόσον τὸν τιμῶ, λίγο τὸν ἀδικῶ. Διότι εἶναι ἄραγε σωστὸν τώρα νὰ ἀρχίσωμεν συζήτησιν ἐν τῷ μέσῳ τῶν λεγομένων περὶ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, περὶ τοῦ Πρυτάνεως ἢ Προπρυτάνεως τοῦ Πανεπιστημίου; Εἶναι δυνατὸν νὰ πιάσωμεν κουβέντα διὰ τὸν Πρύτανιν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιολογηθοῦν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε ἐκ τοῦ προχείρου; Καὶ συμφέρει αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κάμωμεν συζήτησιν; Αὔριον θὰ σηκωθῇ ἄλλος καὶ θὰ εἴπῃ διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Ἀκαδημίας συζητουμένου, φερ’ εἰπεῖν, νομοσχεδίου περὶ τῆς Δ.Ε.Η. Τὶ θὰ γίνῃ; Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω —ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι ἡ Παιδεία εἶναι σχετικώτατο θέμα πρὸς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν— νὰ μοῦ εἴπητε τὶ θέσιν ἔχουν αἱ συγκεκριμέναι ἐπικρίσεις κατὰ τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὴν ἀποψινὴν συζήτησιν. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐλέγξωμεν τὸν Πρύτανιν, νὰ ὑποβάλετε ἐπερώτησιν, διὰ νὰ πληροφορηθῶμεν τὶ εἶπεν ὁ κ. Πρύτανις καὶ τὶ λέγει ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν κοτζὰμ Πρύτανιν νὰ τὸν ἀφήσωμεν ἀνυπεράσπιστον;

§89Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸν ὑπερασπίσωμεν, ὅπου πρέπει καὶ νὰ τὸν ἐλέγξωμεν, ὅπου πρέπει.

§90Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν εἶμαι ἕτοιμος νὰ συζητήσωμεν περὶ πάντων τῶν θεμάτων. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος μᾶς ἔλεγεν, ὅτι τὸ τάδε μάθημα δὲν διδάσκεται καλῶς, τὶ νὰ τοῦ ἔλεγον;

§91Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Ἔχομεν δικαίωμα νὰ κάμωμεν κρίσεις ἐπὶ τοῦ λόγου τοῦ Πρυτάνεως.

§92Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Πέραν ὅλων αὐτῶν ἂς ἴδωμεν τὶ ἀναφέρει εἰς τὸ τελευταῖον βιβλίον του, ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργός, σχετικῶς μὲ τὸ θέμα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὸ λέγει καὶ ὁ νῦν ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Γράφει ὁ κ. Κασιμάτης εἰς τὴν σελίδα 309 τοῦ τελευταίου βιβλίου του: «... Θὰ ἔπρεπε νὰ λεχθῇ διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ὅτι δὲν νοσεῖ μόνον ἡ οἰκονομική μας Παιδεία, ἀλλ’ ὅλη ἡ Παιδεία ἐν γένει, ἡ Παιδεία μὲ κεφαλαῖον «Π», εἰς τὸν τόπον μας». Καὶ κατωτέρω (σελὶς 310): «Ἡ νόσος εἶναι λοιπὸν βαθύτερη καὶ γενικώτερη. Καὶ κινδυνεύει νὰ γίνῃ ἀθεράπευτη. Διότι μὲ τὰς διαφόρους ἐπιτροπὰς Παιδείας καὶ τὴν ἀπόπειραν ἐνισχύσεως τῆς τεχνικῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν ἔγινε σπουδαία πρόοδος». Καὶ πιὸ παρακάτω (σελ. 315) γράφει: «Εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀντιθέτως (πρὸς ἄλλας Χώρας), οὐδεμία σοβαρὰ μεταρρύθμισις (τῆς Παιδείας) παρετηρήθη». Ἀπόπειραν, καὶ ἀπόπειραν μάλιστα μὴ σοβαράν, ἐνισχύσεως τῆς τεχνικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐχαρακτήριζε πέρυσιν, ὁ κ. Κασιμάτης τὴν διατυμπανισθεῖσαν, τότε, ὡς μεγάλην μεταρρύθμισιν. Ἐξ ἴσου αὐστηρός, ὁ νῦν ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εἶχε τότε ἀποφανθῆ, ὅτι «οὐδεὶς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀντελήφθη, ὅτι ἔλαβε χώραν μεταρρύθμισις!» Οὐδεὶς τὸ ἀντελήφθη!... Ἐνῷ, μεταρρύθμισις σημαίνει βρασμός, ὀργασμός, κοχλασμός, σεισμός, ἀναποδογυρισμός, ἐπανυψωμός. Καὶ ἐγώ, αὐτὰ εἶχα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τονίσει, ὅτι αἱ μεταρρυθμίσεις ἀπαιτοῦν δημιουργικὸν ὀργασμόν, ἀπαιτοῦν σπέρμα ζωντανὸν καὶ δὲν γίνονται ποτὲ μὲ τεχνητὴν γονιμοποίησιν. Μέχρι σήμερον, κύριοι βουλευταί, οὐδὲν σχεδὸν νέον παράγωγον ἀπέδωσεν ἡ δῆθεν μεταρρύθμισις, ἡ δῆθεν στροφὴ πρὸς τὴν τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἁπλῶς καὶ μόνον μετεφέρθη ἡ Ὑπηρεσία τῆς Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, συναποκομίζουσα καὶ ὅλες τὶς σκουριές της. Ἐτέθη ἐπὶ κεφαλῆς ἐπιστήμων ἀξιόλογος, ὁ ὁποῖος ὅμως, διδάσκων καὶ ἀσκῶν τὴν στατικήν, στατικῶς διευθύνει, ὅταν εὐκαιρῇ πρὸς τοῦτο καὶ τὴν νέαν Ὑπηρεσίαν. Ὑπηρεσίαν... ἐξορμήσεως! Λυποῦμαι ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐνδιατρίψω ὀλίγον περισσότερον εἰς τὸ θέμα τοῦτο: Ἀπὸ 3ετίας, ἀφ’ ἧς ὑπήχθη ἡ Ἐπαγγελματικὴ Ἐκπαίδευσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας οὐδεμία σοβαρὰ μέριμνα ἐλήφθη διὰ τὴν ὀργάνωσιν αὐτῆς ταύτης τῆς Γεν. Διευθύνσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ γενικωτέρου προγράμματος τῆς Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως διὰ τῆς ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τεχνικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν σχολῶν. Πέραν τῆς ἱδρύσεως καὶ ὑποτυπώδους λειτουργίας τῶν δύο Σχολῶν Ὑπομηχανικῶν καὶ 12 Σχολῶν Τεχνικῶν Βοηθῶν Ἐργοδηγῶν, ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη ἡ αὐτὴ κατάστασις ἥτις ἐκράτει πρὸ τῆς ἑνοποιήσεως τῆς Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἐξακολουθοῦν δηλονότι νὰ λειτουργοῦν ἰδιωτικαὶ ἐπαγγελματικαὶ Σχολαὶ καὶ οὐδεμία ὀργάνωσις ἔγινε καὶ δι’ αὐτάς. Εἰδικῶς διὰ τὰς ἱδρυθείσας Δημοσίας Σχολάς, ὄχι μόνον διδακτήρια δὲν ἀνηγέρθησαν ἀλλ’ οὔτε οἰκόπεδα εἰσέτι ἐξευρέθησαν. Ὁ τεχνικὸς ἐξοπλισμός, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν τεχνικὴν κατάρτισιν τῶν φοιτώντων, εἶναι ἀνύπαρκτος. Διδακτικὸν προσωπικὸν δὲν ἐξευρέθη, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὀργανικαὶ θέσεις ἔχουν ἱδρυθῆ. Σημειοῦται ἐνδεικτικῶς, ὅτι ἀναλυτικὰ προγράμματα τῶν Σχολῶν αὐτῶν δὲν ἔχουν ἐκδοθῆ ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου. Ἐνῷ ἀνηγγέλθη, ὅτι θὰ ἐφαρμοσθοῦν προγράμματα ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ τρέχοντος ἔτους, αἱ Σχολαί, καίτοι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ μέσον τοῦ σχολικοῦ ἔτους, δὲν ἔλαβον τὰ προγράμματα ταῦτα καὶ ἐφαρμόζουν προγράμματα διδασκαλίας κατὰ βούλησιν. Ἡ διδασκαλία διενεργεῖται ὑπὸ Καθηγητῶν Γυμνασίων μὲ ὡριαίαν ἀποζημίωσιν καὶ ὑπομηχανικῶν ἢ ἄλλων τεχνικῶν ὑπαλλήλων τῶν Νομαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι χρησιμοποιοῦνται μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐργασίας των εἰς ὥρας ἀκαταλλήλους διὰ τὴν λειτουργίαν σχολείων. Γενικώτερον ἐνῷ σπαταλῶνται διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν ἐλαχίστων ἱδρυθεισῶν Σχολῶν μεγάλα χρηματικὰ ποσά, ἄνευ οὐδενὸς προγράμματος, δὲν δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι ἡ τεχνικὴ ἐκπαίδευσις ἐβελτιώθη. Ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου δὲν ἐλήφθησαν μέχρι σήμερον μέτρα διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ἐπαγγελματικῶν προσόντων τῶν ἀποφοίτων τῶν τεχνικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν σχολῶν, εἰς τρόπον ὥστε καὶ οἱ ἀποφοιτῶντες ν’ ἀνησυχοῦν διὰ τὴν ἐπαγγελματικήν των σταδιοδρομίαν καὶ ἡ Πολιτεία νὰ στερῆται τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς εἰδικεύσεώς των. Διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβὴς καὶ ἀντικειμενικὸς θὰ ἤθελα νὰ θέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συγκεκριμμένα στοιχεῖα διὰ τὴν κίνησιν τῆς Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως:

Δαπάναι:

Εὐνόητον, ὅτι ἡ οὐσία ἀπέχει εἰς τὴν πραγματικότητα πολὺ ἀπὸ ἐκείνην ποὺ παρουσιάζουν οἱ τύποι καὶ οἱ ἀριθμοί. Τὸ νὰ ἀναγράφωνται πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐν τέλει δὲν χορηγοῦνται, καὶ τὸ νὰ ἐξοδεύωνται χρήματα χωρὶς νὰ πιάνουν τόπον, αὐτὰ δὲν ἀποτελοῦν πραγματικὴν δημιουργίαν καὶ πρόοδον. Διὰ νὰ ἀποδείξω πόσον κακὴ διάθεσις τῶν χρημάτων γίνεται, θὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι πέρυσι τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἠρνήθη τὴν χορήγησιν πιστώσεως εἰς τὸ Τεχνολογικὸν Ἰνστιτοῦτον Ἀθηνῶν, τοῦ ὁποίου, ὡς γνωστόν, αἱ Σχολαὶ εἶναι πολὺ ἀνωτέρας στάθμης, οἱ δὲ φοιτηταὶ ἴσοι εἰς ἀριθμόν, ἂν μὴ περισσότεροι πρὸς τοὺς φοιτητὰς ὅλων τῶν ἄλλων ἰσοβάθμων σχολῶν συνολικῶς. Σημειωτέον, ὅτι τὸ Ἰνστιτοῦτον τοῦτο ὄχι μόνον ἵδρυσε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εὐρέα καὶ ὡραῖα διδακτήρια, ἐξωπλισμένα μὲ ὅλας τὰς χρηζούσας ἐγκαταστάσεις, ἀλλὰ καὶ οἰκόπεδον ἕτοιμον εἶχε νὰ οἰκοδομήσῃ νέον διδακτήριον, ἐὰν τοῦ ἐχορηγεῖτο τὸ ἐγκριθὲν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας καὶ ἀπορριφθὲν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ δάνειον. Εἰς τὴν Ἐπαγγελματικὴν Ἐκπαίδευσιν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιστρατευθοῦν, κύριοι βουλευταί, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, τριάντα, σαράντα νέοι ἐπιστήμονες, γεμᾶτοι ζωήν, πνοήν, παλμόν, πίστιν ἐνθουσιασμὸν καὶ νὰ θερμουργήσουν, νὰ δημιουργήσουν, νὰ πλαστουργήσουν. Θὰ μοῦ πῆτε: Ποῦ νὰ βροῦμε τοὺς δημιουργικοὺς ἐπιστήμονας; Μὰ τότε γιατὶ ἔχομε τὴν Ἀνωτάτη μας Παιδεία; Γιατὶ δὲν τὴν ἐνισχύουμε περισσότερο; Γιατὶ δὲν ἀνοίγουμε πλατύτερα τὶς κλειστὲς πύλες της; Γιατὶ δὲν πλουτίζομε τὰ ἐργαστήριά της μὲ ὄργανα; Γιατὶ δὲν οἰστρηλατοῦμε τὸν Καθηγητήν; Γιατί δὲν ἐνθουσιάζομεν τὸν φοιτητήν; Χρόνια καὶ χρόνια τὰ φωνάζομε ὅλα αὐτά, ὅλοι ὅσοι ἐνδιαφερόμεθα εἰλικρινὰ γιὰ τὴν Παιδεία. Καὶ πρῶτος ὁ πρῶτος Οἰκονομικὸς Σύμβουλος τῆς Κυβερνήσεως Καθηγητὴς κ. Ζολώτας. «Κινητοποίησις καὶ ἐκσυγχρονισμὸς τῆς Ἀνωτάτης Παιδείας» εἶναι ἀπὸ καιρὸ τὸ σύνθημά του. Ἀλλὰ ποιὸς ἀκούει; Ἡ Κυβέρνησίς σας, κύριοι, μὲ τὸ μακάριον ματεριαλιστικὸ πνεῦμα ποὺ τὴν διέπει, προσπαθεῖ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι παραδεισιακὴ εὐημερία βασιλεύει ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἂς τὴν χειμάζει ἡ ἀμορφωσιά. Καὶ ἂς τὴν μαραζώνει ὁ προστατευτισμὸς καὶ ὁ μεταπρατισμός. Καὶ ἂς τὴν ἐξαθλιώνῃ ἡ ἀνεργία. Καὶ ἂς τὴν ἀφαιματώνει ἡ μετανάστευσις. Καὶ ἂς τὴν ἐξαντλῇ ἡ αὔξησις τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ κόστους τῆς ζωῆς. Καὶ ἂς λιμοκτονοῦν οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι μὲ τοὺς παγωμένους μισθοὺς πείνης. Καὶ ἂς αὐξάνωνται πάντοτε τὰ δημόσια ἔσοδα μόνον ἀπὸ νέας φορολογίας καὶ ποτὲ σχεδὸν ἀπὸ νέαν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς. Καὶ ἂς γίνεται ὁλονὲν ἀνισώτερη ἡ κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Καὶ ἂς καθιερώνεται ὁλονὲν παγιώτερος ὁ ἄδικος, ὁ ἀντικοινωνικὸς κανὼν τοῦ νὰ γίνωνται οἱ πλούσιοι πλουσιώτεροι καὶ οἱ πτωχοὶ πτωχότεροι. Ἄν αὐτὰ ὅλα συνιστοῦν παράδεισον, δὲν ξέρω τὶ ἄλλο μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ κόλασις. Ἡ ἀναπροσαρμογὴ τῆς νοοτροπίας, ποὺ ὀρθῶς ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει πολλά, πάρα πολλά, πράγματα νὰ ἀναπροσαρμόσῃ. Παρὰ τὰς ἀνεγνωρισμένας ἱκανότητάς του, καὶ παρὰ τὰς εἰλικρινεῖς μας πρὸς τὸ πρόσωπόν του εὐχὰς διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου του, πολὺ φοβούμεθα, ὅτι θὰ δυσκολευθῇ σκληρότατα εἰς τὴν πορείαν του... Θὰ ἦτο ἴσως περιττὴ πρὸς αὐτὸν ἡ συμβουλή μας, ὅτι ὁ πρῶτος ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τῆς ἐξορμήσεως, τὸ πρῶτον στάδιον τῆς προπαρασκευῆς μας πρέπει νὰ εἶναι ἡ Παιδεία. Ἂν δὲν θεμελιώσωμεν αὐτὴν ὡς ἀφετηρίαν δύσκολα, πολὺ δύσκολα θὰ φθάσωμεν εἰς τέρμα αἴσιον. Ἐν ἀρχῇ εἶναι ἡ Παιδεία. Ἡ θεωρία του τὸ γνωρίζει, ἡ ἐμπειρία του τὸ βεβαιώνει. Ἡ Ὑπουργία του ἂς τὸ πραγματοποιήσῃ. Εὐτυχῶς εὑρίσκει συνεργάτην του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας πολιτικὸν ἄνδρα καὶ μορφωμένον καὶ ἔμπειρον καὶ ρέκτην καὶ δυναμικόν. Διότι, κατ’ εὐτυχῆ πράγματι συγκυρίαν ὁ κ. Κασιμάτης ἔχει ὅλα τὰ προσόντα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ποὺ αὐτὸς ὁ ἴδιος ἀπαριθμεῖ εἰς τὸ βιβλίον του (σελὶς 303) πλὴν ἑνὸς τυπικοῦ, τὸ ὁποῖον καθ’ ἡμᾶς δὲν εἶναι ἀπαραίτητον. Καὶ δὲν ἀπαριθμεῖ μόνον τὰ προσόντα τοῦ ἰδανικοῦ Ὑπουργοῦ, ἀπαριθμεῖ καὶ πολλὰ σωστικὰ μέτρα πρὸς ἐκσυγχρονιστικὴν ἀνανέωσιν τῆς Παιδείας. Παρέχομεν ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν χρόνου διὰ νὰ τεθοῦν εἰς πραγματοποίησιν τὰ μέτρα ταῦτα. Βραχεῖα πάντως θὰ εἶναι ἡ προθεσμία, διότι ἡ φύσις τῶν πραγμάτων τὸ ἐπιβάλλει. Ἡ τεχνική μας ἀνωριμότης δὲν ἐπιδέχεται μακροχρόνιον παράτασιν. Ἐξυπακούεται ὡς ἀπαραίτητος προϋπόθεσις ἡ γενναία αὔξησις τοῦ ὑπὲρ τῆς Παιδείας ποσοστοῦ τῶν δημοσίων δαπανῶν. Διότι τὸ ποσοστὸν τοῦτο, ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἀπαραδέκτως χαμηλόν. Καὶ θὰ παρακαλοῦσα μάλιστα τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ τὸ προσδιορίσῃ ἐπακριβῶς, ἐὰν ἔχῃ πρόχειρον τὸν ἀριθμόν. Τὶ ποσοστὸν τοῦ Προϋπολογισμοῦ μας θὰ ἐξοδεύσωμεν ἐφέτος διὰ τὴν Ἐκπαίδευσιν; Ἐλπίζω, ὅτι σημαντικῶς θὰ βελτιωθῇ κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη ἡ μορφωτική μας κατάστασις ἀπὸ τὴν παραγωγικὴν στράτευσιν καὶ τῶν φοιτητῶν μας τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Ἔτσι, τὰ ὀκτὼ περίπου ἑκατομμύρια δολλάρια, ποὺ δαπανῶνται κατ’ ἔτος (κατὰ τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἑπτὰ — δαπανῶνται ὅμως, καὶ ἄλλα ἓξ ἰδίου συναλλάγματος) δὲν θὰ πᾶνε χαμένα διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Καὶ δὲν εἶναι ὀλίγοι, ὅπως ξέρετε, οἱ σπουδασταί μας τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Ἀπὸ ἕνα πίνακα ποὺ ἔχω ὑπ’ ὄψιν, βλέπω, ὅτι εἶναι 7.275 ἰδιῶται σπουδασταί, 624 μετεκπαιδευόμενοι ὑπάλληλοι, 170 τοῦ Ι.Κ.Υ. καὶ ἄλλοι 729 ἐλεύθεροι, καλλιτεχνικῶν μᾶλλον σπουδῶν. Σύνολον 8.798. Ἀριθμὸς καθόλου εὐκαταφρόνητος, ἂν ὅλοι αὐτοὶ περατώσουν εὐδοκίμως τὰς σπουδάς των καὶ ἐπανέλθουν νὰ ἐργασθοῦν στὴν Πατρίδα. Οἱ καλλίτεροι, δυστυχῶς, παραμένουν στὸ ἐξωτερικό, ὅπου ἡ ἐπιστημονική των ἔφεσις καὶ δρᾶσις ἱκανοποιοῦνται πληρέστερον. Ὅλοι ὅμως —ἰδίως οἱ τεχνικοὶ— πρέπει νὰ σπεύσουν τώρα ἐδῶ εἰς τὸ προσκλητήριον τῆς Πατρίδος!... Μολονότι, οὐδεμία καθοδήγησις, κατεύθυνσις καὶ ἐπίβλεψις ἀσκεῖται, εὐτύχημα εἶναι, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν σπουδαστῶν τούτων φοιτοῦν εἰς σχολὰς θετικῶν ἐπιστημῶν, καὶ εἰς σχολὰς τεχνικάς, ἀκολουθοῦντες ἀφ’ ἑαυτῶν τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς. Ἂν δὲν κουράζω τὴν Βουλήν, θὰ δώσω μερικὰ στοιχεῖα, διότι ἀξίζει νὰ ἐπισύρῃ τὸ ἐνδιαφέρον μας τὸ θέμα: Κατὰ τὰς χώρας οἱ ἐξ ἰδίων σπουδάζοντες φοιτηταὶ κατανέμονται ὡς ἑξῆς:

Κατ’ εἰδικότητας δὲ ὡς ἑξῆς:

Καθὼς βλέπετε, ὑπερτεροῦν κατὰ πολὺ οἱ μορφούμενοι εἰς πρακτικὰς ἐπιστήμας. Τοῦτο εἶναι παρήγορον καὶ ἀποτελεῖ ἀκτῖδας ἐλπίδων διὰ τὴν ἀρτίαν συγκρότησιν τοῦ στελέχους τῆς τεχνικῆς μας ἀναπροσαρμογῆς κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη. Κύριοι βουλευταί, ἔστω καὶ κατὰ σχῆμα πλεονασμοῦ, θὰ ἤθελα νὰ τελειώσω μὲ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκκλήσεώς μου ὑπὲρ τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἱκανοποιηθῆτε περισσότερον ἐάν, ἀντὶ ἄλλου ἐπιλόγου, ἐνθυμηθῶ ἕνα συλλογικῆς ἐμπνεύσεως κείμενον, ποὺ ἔχω εἰς χεῖρας μου. Εἶναι κείμενον ἠγγυημένης ἀντικειμενικότητος καὶ λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἡ παιδεία ἀποτελεῖ, κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν τὸν ἠθικὸν σκοπὸν καὶ τὴν θεμελιώδη δικαίωσιν τῆς πολιτείας, καὶ μάλιστα τῆς Ἑλληνικῆς. Ἀποτελεῖ ἀκόμη τὸ σημαντικώτερον ὑπόβαθρον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς τὸ κυριώτερον ἔργον οἰκονομικῆς ὑποδομῆς, ἄνευ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ὁποίου, οἱονδήποτε πρόγραμμα ἀναπτύξεως θ’ ἀποδειχθῇ εἰς τὴν ἐφαρμογήν του ἀνέφικτον. Ὁ ἐκσυγχρονισμὸς καὶ ἡ ἐκλαΐκευσις, ὅμως, τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἔχουν ὡς πρώτην πρακτικὴν προϋπόθεσιν τὴν σημαντικὴν αὔξησιν τοῦ ἀφιερωμένου εἰς τὴν παιδείαν ποσοστοῦ τῆς δημοσίας δαπάνης. Ἂν δὲν ἀποκτήσουν οἱ δημόσιοι ἄνδρες —καὶ μάλιστα οἱ ἀσκοῦντες τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν— πραγματικὴν συναίσθησιν τῆς παραγωγικότητος τῶν δαπανῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν πρόκειται οὔτε παιδείαν ἀνταποκρινομένην πρὸς τὴν ἀνθρωπιστικὴν παράδοσιν τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ οὔτε καὶ οἰκονομίαν ἐκσυγχρονισμένην ν’ ἀποκτήσῃ ποτὲ ἡ Ἑλλάς. Ἡ ἐπιπολαία καὶ ἄπνους κυβερνητικὴ προσπάθεια τοῦ παρελθόντος ἔτους δὲν ἀποτελεῖ, βεβαίως, ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν. Οὐδεὶς ἀντελήφθη, ὅτι ἐσημειώθη οἱαδήποτε εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν μεταβολή. Ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις χρειάζεται ὑλικὰ μέσα, ἐμπεριστατωμένον πρόγραμμα καί, προπάντων, πνοήν. Ἔχει, εὐτυχῶς, ἡ Ἑλλὰς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς μὲ πίστιν καὶ μὲ κατάρτισιν. Μία γενναία ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις θὰ ἐξύψωνε τὸ ἠθικὸν καὶ θὰ ἐπολλαπλασίαζε τὴν ἀπόδοσίν των. Ἔλειψεν ὅμως, ὁ πολιτισμός, ἐμπνευστὴς τῆς ἐκπαιδευτικῆς μας ἀναγεννήσεως». Εὔχομαι νὰ ἐξευρεθῇ ὁ ἐλλείπων πολιτικὸς ἐμπνευστής. Διότι ἔχομεν ὄντως —καὶ ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἴσως— ἔχομεν ἀνάγκην πνοῆς. Ἡ οἰκονομική μας ἀνάπτυξις, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, οὐδέποτε θὰ εὐοδωθῇ, ἐὰν δὲν ἀποκτήσῃ καὶ ἠθικὸν καὶ πνευματικὸν περιεχόμενον. Τοῦτο ὅμως ἀπὸ μίαν μόνον πηγὴν ἀντλεῖται: Ἀπὸ τὴν γνησίαν δημιουργικὴν πνοήν, τῆς ὁποίας δυστυχῶς στερεῖται ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸν σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει, ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βύζας).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπαλτατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§94Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς συμφωνίας τῆς συνδέσεως τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγορὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι διήρκεσε πολὺν χρόνον καὶ ἐφωτίσθη κάθε πλευρὰ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος, ποὺ ἀπασχολεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον. Ἀλλὰ ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν ἦτο περιττή, ἦτο ὠφέλιμος, ἦτο ἐποικοδομητικὴ τῆς γενικωτέρας προσπαθείας, τὴν ὁποίαν καλεῖται τὸ Ἔθνος νὰ ἀναλάβῃ ἐν ὄψει τῶν μεγάλων συνεπειῶν, ποὺ θὰ ἔχῃ διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου ἡ σύνδεσίς μας. Εἰς ἐμὲ δὲν ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἐδήλωσεν ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου λόγῳ τῆς εὐρύτητος ποὺ παρουσιάζει, καὶ διότι εἴμεθα ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ δὲν μᾶς ἐδόθη αὐτὴ ἡ εὐκαιρία θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ διατυπώσω μερικὰς γενικωτέρας σκέψεις ἐν πάσῃ δυνατῇ συντομίᾳ, ἂν καὶ τὸ βῆμα πολλάκις μᾶς παρασύρῃ ὅλους εἰς ἐπαναλήψεις, τὰς ὁποίας καλὸν εἶναι νὰ φροντίζωμεν ὅλοι μας νὰ τὰς ἀποφύγωμεν. Ἡ ἵδρυσις τῆς Ε.Ο.Κ. ἀναμφιβόλως ἀποτελεῖ ἕνα μεγάλο ἐπίτευγμα ἱστορικῆς σημασίας διὰ τοὺς λαούς, οἵτινες τὴν ἔχουν ἀποτελέσει. Εἶναι ἀκόμη μία ἐκδήλωσις τῆς ζωτικότητος καὶ τοῦ δυναμισμοῦ τοῦ λαοῦ τῆς Εὐρώπης, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὰ κρίσιμα ζητήματα, τὰ ὁποῖα βαρύνουν τὴν Εὐρώπην, πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς φύσεως. Ὡς ἐλέχθη ἤδη, οἱ κυριώτεροι λόγοι, οἵτινες ὡδήγησαν τοὺς λαοὺς τῆς Εὐρώπης νὰ δημιουργήσουν τὴν Ε.Ο.Κ. ὑπῆρξαν περισσότερον λόγοι πολιτικοί, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον λόγοι οἰκονομικοί. Δυνάμεθα ὅμως νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀμφότεροι αὐτοὶ οἱ λόγοι εἶναι τῆς αὐτῆς ἀξίας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι μετὰ τὸν Βʹ παγκόσμιον πόλεμον ἡ Εὐρώπη, κυρίαρχος ἄλλοτε σχεδὸν τοῦ κόσμου, ὑπέστη μίαν καθίζησιν, καὶ τὸ μέλλον της ἠπειλήθη τόσον ἐξ Ἀνατολῶν, ὅσον καὶ ἐκ Δυσμῶν ἀπὸ ἀπόψεως ὑποστάσεως οἰκονομικοῦ μέλλοντος. Ἰδοὺ διατὶ ἔκρινε σκόπιμον νὰ προπαρασκευάσῃ τὴν πολιτικὴν ἑνότητά της, διὰ τῆς οἰκονομικῆς ἑνότητος. Βεβαίως, οἱ πολιτικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τοὺς λαοὺς τῆς Εὐρώπης νὰ προβοῦν εἰς αὐτὸν τὸν συνασπισμόν, ἀποβλέπουν εἰς ἄμυναν ἐξ Ἀνατολῶν. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ ἑνότης αὐτὴ ἐξυπηρετεῖ εἰρηνικοὺς σκοποὺς καὶ ἀποτελεῖ μίαν δύναμιν εἰρήνης. Δυνάμεθα ὅμως νὰ εἴμεθα αἰσιόδοξοι, διότι οἱ μεγάλοι λαοὶ συμφωνοῦν, ὅτι ὁ πόλεμος δὲν εἶναι τρόπος ἐπιλύσεως τῶν διεθνῶν διαφορῶν, διότι ἀπὸ ἕνα σύγχρονον πόλεμον δὲν θὰ ὑπάρχουν οὔτε νικηταί, οὔτε ἡττημένοι. Χαίρω ἰδιαιτέρως, διότι τόσον αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, ὅσον καὶ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις, ἔχουν ἡγέτας ἀξίους, οἵτινες παρ’ ὅλα τὰ ἐμπόδια καὶ ἀντιξοότητας, ἐσωτερικὰς καὶ ἐξωτερικάς, ἐργάζονται διὰ τὴν εἰρήνην. Ἡ Σοβιετικὴ ὅμως Ἕνωσις, ἡ ὁποία ἔχει ἡγεσίαν ἐργαζομένην διὰ τὴν εἰρήνην, διέπεται ἀπὸ ἕνα καθεστὼς ἰδιότυπον, ἑνὸς Κόμματος, ὅπου δὲν ὑπάρχει Ἐλευθερία καὶ Δημοκρατία, ὅπως ἡμεῖς τὴν ἐννοοῦμεν, καὶ οὔτε ἐλεύθερος Τύπος, καὶ οὕτως ὑπόκειται εἰς μεταβολὰς ποὺ εἶναι δυνατὸν μίαν στιγμὴν νὰ ἐμφανισθοῦν εἰς τὴν ἐξουσίαν δυνάμεις φιλοπόλεμοι, αἵτινες ὅταν εἶναι ἀδύνατος ἡ Εὐρώπη δυνατὸν νὰ ὁδηγήσουν εἰς περιπέτειαν. Ἀλλά, ἐὰν οἱ Εὐρωπαϊκοὶ λαοὶ εἶναι ἄξιοι κάθε ἐπαίνου καὶ θαυμασμοῦ, διότι κατώρθωσαν νὰ ὑπερνικήσουν παλαιὰς ἀντιθέσεις, ποὺ τοὺς ἐχώριζαν καὶ ἔρχονται νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰ σημερινὰ πολιτικὰ καὶ οἰκονομικὰ ζητήματά των μὲ ρεαλισμόν, ἄλλη εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις τῆς χώρας μας καὶ ἡ Ἑλληνικὴ πραγματικότης. Βεβαίως, εἴμεθα κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Ε.Ο.Κ., διότι δὲν ἔχομεν, δυστυχῶς, ἄλλως νὰ πράξωμεν. Ἀλλά, πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι διατηροῦμεν ζωηρὰς ἐπιφυλάξεις διὰ τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τοῦ λαοῦ μας. Διότι, δὲν νομίζομεν ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ μὲ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους περιλαμβάνει, εἶναι δυνατὸν νὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεώς μας. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὰς ἰδίας μας δυνάμεις διὰ νὰ ὑπερνικήσωμεν τὰ ἐμπόδια καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν καὶ διὰ νὰ ἐπωφεληθῶμεν ἀπὸ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. Ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν πρὸς τὰς χώρας μὲ τὰς ὁποίας συνδεόμεθα, ἐφ’ ὅσον λόγοι πολιτικοὶ ἐπιβάλλουν τὴν ἑνοποίησιν καὶ δὲν ἐπιδιώκονται μόνον οἰκονομικοὶ σκοποί, ἀλλὰ ἠθικοί, ἀνταποκρινόμενοι εἰς τὸ αἴσθημα τῆς ἀλληλεγγύης τῶν Εὐρωπαϊκῶν λαῶν, ὅπως διεκήρυξεν ὁ Πρόεδρος τῆς Ε.Ο.Κ. Δρ. Ἔρχαρτ ἐν Ἀθήναις κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως εἰς ὁμιλίαν του εἰς ἐπίσημον συγκέντρωσιν, ὅτι ἠδύναντο νὰ ἐπιδείξουν μεγαλυτέραν κατανόησιν. Δὲν λέγω, ὅτι ἀπὸ πλευρᾶς δυτικῶν δυνάμεων δὲν ἔγιναν μερικὲς παραχωρήσεις, ἀλλὰ ἦσαν ἐπουσιώδεις καὶ δὲν καλύπτουν τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Κύριοι βουλευταί, ὅταν μία χώρα καθυστερημένη συνδέεται τελωνειακῶς μὲ ἀνεπτυγμένας χώρας, ἡ ἕνωσις αὐτὴ ἀποβαίνει εἰς βάρος τοῦ ἀσθενεστέρου μέλους. Βεβαίως εἰς τὴν Ἑλλάδα συνέφερε νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς αὐταρκείας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀναγκάζεται νὰ συνδεθῇ μὲ τὰς δυτικὰς χώρας, ἔπρεπε αἱ χῶραι αὐταὶ νὰ δείξουν μεγαλυτέραν προσοχὴν καὶ κατανόησιν, σταθμίζουσαι τὴν οἰκονομικὴν πραγματικότητα ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ ἀτυχῶς τὰ θέματα αὐτὰ δὲν λύονται μὲ συναισθηματισμόν. Ναὶ μὲν εἴμεθα Εὐρωπαῖοι, συνδεόμεθα πολιτικῶς μὲ τὴν Δύσιν, ἀλλὰ δὲν ἔχομε τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἀναπτύξεως καὶ ἀντιμετωπίζομεν ἤδη σοβαροὺς κινδύνους καὶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον θὰ ἔπρεπεν ἡ Ἑλλὰς ἡ ὁποία ὑπέστη τόσας θυσίας νὰ ἐτύγχανεν ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ κατανοήσεως. Τὴν εὐθύνην τὴν φέρει πρωτίστως ἡ Κυβέρνησις καὶ ὀρθῶς κατεκρίθη διὰ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν καὶ διὰ τὴν βραδύτητα τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν. Δὲν ἀμφισβητοῦμεν, ὅτι αἱ θῦραι ἦσαν κλεισταὶ διὰ μεγαλυτέρας ἀξιώσεις, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν ὀντότητα καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν ποὺ θὰ τῆς ἐπέτρεπαν νὰ ἀξιώσῃ μεγαλυτέρας παραχωρήσεις. Ἐὰν εἶχε τὸ σθένος ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ τονίσῃ εὐθαρσῶς πρὸς τοὺς δυτικοευρωπαίους, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δημιουργοῦν ἕνα οἰκονομικὸν καθεστὼς καταστρεπτικὸν διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὑπεστηρίχθη, ὅτι θὰ εἰσρεύσουν ξένα κεφάλαια, ἀλλὰ καὶ ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς εἶναι ἐσφαλμένος διότι ἐξ Ἀμερικῆς εἰσρέουν ἤδη πολλὰ κεφάλαια πρὸς τὴν Εὐρώπην κατὰ τὰ τελευταῖα 4 ἔτη ἐτριπλασιάσθη ἡ ροὴ τῶν δολλαρίων καὶ κατὰ τὸ 1960 ἀνῆλθον ταῦτα εἰς 1.500.000.000 δολλάρια, τὰ ἀμερικανικὰ κεφάλαια προτιμοῦν τὰς χώρας ἐκείνας ὅπου ἡ ἐργασία εἶναι ὑψηλῆς ποιότητος καὶ ἡ καταναλωτικὴ ἀγορὰ ἰσχυρά. Τὸ μικρὸν ἐργατικὸν ἡμερομίσθιον εἰς τὸ ὁποῖον θέλομεν ἡμεῖς νὰ στηριχθῶμεν, δὲν προσελκύει τὸ ξένον κεφάλαιον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τοῦτο θέλει ἐργασίαν ὑψηλῆς στάθμης καὶ ποιότητος καὶ εὔρωστον οἰκονομικῶς καταναλωτικὸν κοινόν. Ἐπιβάλλεται ἤδη, νὰ καταβάλλωμεν κἄθε δυνατὴν προσπάθειαν διὰ νὰ ἐπιταχύνωμεν τὸν ρυθμὸν τῆς οἰκονομικῆς μας ἀναπτύξεως. Οἱ σταθεροὶ παράγοντες οἱ ὁποῖοι προσδιορίζουν τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν μιᾶς χώρας, εἶναι ἡ βιομηχανία καὶ ἡ γεωργία καὶ δευτερευούσης οἱ πόροι ἐκ τῆς ναυτιλίας καὶ τοῦ Τουρισμοῦ. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν δύο αὐτῶν τομέων θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ τὴν Παιδείαν. Ὀρθῶς ὁ κ. Ἀθανασιάδης–Νόβας ἐτόνισεν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχὴ εἰς τὴν Παιδείαν, διότι ἡ προσπάθεια ἐκσυγχρονισμοῦ τῆς παραγωγικῆς μας μηχανῆς θὰ στηριχθῇ ἀναμφισβητήτως ἐπὶ τῆς Παιδείας. Κἄθε ἐργάτης, ἀγρότης, ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνης εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποστῇ μίαν ἐπαγγελματικὴν ἐκπαίδευσιν. Πρό τινος προσεκλήθην εἰς τὴν Δανίαν, τὴν ὁποίαν ἐγνώριζα ὡς κατ’ ἐξοχὴν ἀγροτικὴν χώραν. Ἠρώτησα ποῖον εἶναι τὸ ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τὸ ἀντιστοιχοῦν εἰς τὴν Γεωργίαν καὶ ποῖον τῶν ἄλλων κλάδων. Κατάπληκτος ἤκουσα τὴν ἀπάντησιν ὅτι τὰ 80% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι ἐξ ἄλλων πηγῶν καὶ μόνον τὸ 20% προέρχεται ἐκ τῆς Γεωργίας. Κατόπιν αὐτοῦ ἠρώτησα ποίας πρώτας ὕλας ἔχουν. Καὶ μοῦ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι δὲν ἔχουν σίδηρον, οὔτε γαιάνθρακα, οὔτε λιγνίτην, οὔτε πετρέλαια, οὔτε ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν ἐξ ὑδατοπτώσεων, διότι ἡ Δανία δὲν ἔχει ποταμούς. Ἐν τούτοις ἔχουν ἐξαιρετικὴν βιομηχανίαν, παράγουν δὲ λεπτεπίλεπτα προϊόντα παγκοσμίου φήμης. Πρὸ τῆς ἀμηχανίας μου, μοῦ εἶπον, ὅτι ὁ ἰδικός μας χρυσὸς εἶναι ἡ ἐργασία μας, διότι ὅλοι εἶναι εἰδικευμένοι τεχνῖται. Βλέπετε λοιπὸν ποίαν μεγάλην σημασίαν ἔχει ἡ ἐκπαίδευσις διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς χώρας, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν βιομηχανίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν γεωργίαν. Ἡ Δανία δὲν μετέχει τῆς Ε.Ο.Κ. Ἐφρόντισα νὰ ἴδω τί γίνεται εἰς τὴν Ὀλλανδίαν, ἡ ὁποία μετέχει τῆς Ε.Ο.Κ. καὶ ἠκούσατε τί λέγει διὰ τὴν Ὀλλανδίαν ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ τῆς Ε.Ο.Κ. ποὺ μελετᾷ τὰ μορφωτικὰ ζητήματα. Καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι συνάδελφοι, μίαν ἐπίσημον ἔκθεσιν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινότητος σχετικὴν μὲ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ Ὀλλανδικοῦ λαοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν σημειωτέον εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἐκπαίδευσις μέχρι τοῦ 15ου ἔτους, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ποίαν σημασίαν δίδει ἡ Ὀλλανδία εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς νεολαίας εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς. Ἡμεῖς ἐδῶ, ἀντιθέτως, οὐδεμίαν μέχρι τῆς στιγμῆς ἔχομεν καταβάλει προσπάθειαν διὰ τὴν ἀνύψωσιν τοῦ μορφωτικοῦ ἐπιπέδου τῆς νεολαίας μας τόσον τῶν πόλεων, ὅσον καὶ τῆς ὑπαίθρου. Συγκριτικῶς τὰ στοιχεῖα διὰ τὴν παιδείαν εἰς τὴν Ὀλλανδίαν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς ἔχουν ὡς ἑξῆς: «...... (Ἀναγινώσκει) ......». Ἀλλὰ ὑπάρχουν ἀκόμη καὶ τὰ στοιχεῖα δαπανῶν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ἐπαγγελματικὴν μόρφωσιν, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται μάλιστα ἐν διαρκεῖ αὐξήσει. Καὶ τὰ Δημόσια αὐτὰ ἔξοδα ἐπαγγελματικῆς μορφώσεως τῶν Ὀλλανδῶν εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν ἔχουν ὡς ἑξῆς: «....(Ἀναγινώσκει) ......». Ἐάν, τώρα, θελήσωμεν νὰ κάμωμεν σύγκρισιν τῶν στοιχείων αὐτῶν μὲ τὰ ἰδικά μας στοιχεῖα εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν μόρφωσιν τῆς νεολαίας καὶ τὴν ἐπαγγελματικὴν τοιαύτην, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία σύγκρισις. Καὶ ὁ μὲν ἀξιότιμος καὶ ἐξαίρετος συνάδελφος κ. Ἀθανασιάδης– Νόβας, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Παιδείας παρέθεσεν ὡρισμένους ἀριθμούς, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἔχω προσωπικὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ Κράτος μέχρι τῆς στιγμῆς οὐδὲν ἐπέδειξεν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν τεχνικὴν μόρφωσιν τῆς νεολαίας. Εἰς τὴν κατωτάτην τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν, μολονότι, παρῆλθεν ὁλόκληρος τριετία ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ σχετικοῦ νόμου, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἕνα κατώτατον τεχνικὸν σχολεῖον. Δὲν κατέστη δυνατόν, ἐπίσης, ἔπειτα ἀπὸ μίαν τριετίαν νὰ ἱδρυθῇ ἕνα Γυμνάσιον μὲ ἀγροτικὴν κατεύθυνσιν. Καὶ τώρα μόλις πρόκειται νὰ χαρακτηρισθοῦν ἑπτὰ σχολεῖα, ὡς Δημόσιαι Κατώταται Τεχνικαὶ Σχολαί. Ἀμφιβάλλω, ὅμως, ἐὰν θὰ καταστῇ δυνατὸν τελικῶς καὶ αὐταὶ νὰ λειτουργήσουν καὶ νὰ ἐξοπλισθοῦν, διότι δὲν ὑπάρχουν καὶ δὲν δίδονται αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις. Λειτουργοῦν, ἐπίσης, 12 μόνον σχολεῖα, Τεχνικὰ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ χωλαίνουν, ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδευτικοῦ προσωπικοῦ καὶ τεχνικοῦ ἐξοπλισμοῦ. Καὶ διερωτᾶται κανεὶς ἔπειτα ἀπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς τῆς τεχνικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ θεμελιωμένης ἀναπτύξεως τοῦ τόπου μας, προκειμένου νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Κοινότητα, ὅταν παρέχωνται ἀσήμαντοι πιστώσεις διὰ τὸν τομέα αὐτό. Κανένα ἀπολύτως Γυμνάσιον δὲν ἔτυχεν ἀγροτικῆς κατευθύνσεως. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἔγινε κανένα μὲ τεχνικὴν κατεύθυνσιν, ἀσφαλῶς ὅμως, ἄνευ τοῦ ἀναγκαίου ἐξοπλισμοῦ. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νόμου ἐκείνου θὰ ἴδωμεν ποίαν προοπτικὴν ἐχάρασσε καὶ ποῖον προγραμματισμόν. Τὸ σύνολον τῶν διατιθεμένων πιστώσεων ἀνέρχεται εἰς 18.000.000 δραχ. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀναμενόμεναι πιστώσεις διὰ τὸ ἔτος 1962. Διὰ τὰς ἐπιδοτήσεις, εἰδικῶς, τῶν τεχνικῶν Σχολῶν διατίθενται 17.000.000. Ἐζητήθησαν 64.000.000 διὰ τὴν ἀνέγερσιν διδακτηρίου καὶ προμήθειαν ἐξοπλισμοῦ των, ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ δοθοῦν. Καὶ πέρυσιν ἐζητήθησαν 28.000.000 καὶ ἐδόθησαν 12.000.000. Τελειώνει σχεδὸν τὸ σχολικὸν ἔτος καὶ αἱ ἐγκρίσεις ἀκόμη καθυστεροῦν εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Πῶς εἶναι δυνατόν, ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας νὰ ὁμιλῶμεν περὶ μιᾶς πραγματικῆς συστηματικῆς προσπαθείας, διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου μας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὰ τὰ ψίχουλα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν, προϋπόθεσιν ἀπαραίτητον, διὰ τὴν προπαρασκευήν μας, διὰ νὰ ἐκσυγχρονισθῶμεν καὶ νὰ καταστῶμεν συναγωνιστικοί, δὲν ἐνεκρίθησαν καὶ καθυστεροῦν ἀκόμη; Καὶ ὁμιλοῦμεν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας καὶ δίδομεν ἑκατομμύρια δολλάρια εἰς ὡρισμένας ἐπιχειρήσεις, ἐν ὀνόματι τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας καὶ τῶν συναφῶν θεωριῶν μὲ κίνδυνον νὰ μετατραποῦν καὶ αὐτὰ τὰ χρήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς παγωμένας πιστώσεις, ὅπως ἔγινεν εἰς τὸ παρελθόν. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ὅταν τὰς πιστώσεις αὐτὰς τὰς παίρνουν οἱ μεγαλοβιομήχανοι καὶ ὅταν καθυστεροῦν τὰς πληρωμάς των δὲν ὁδηγοῦνται εἰς τὰς φυλακάς, ἀλλὰ διαγράφονται ἀπὸ τὰς Τραπέζας. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρξῃ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν βασικὴν τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν. Αὐτὴ ἡ ἐπένδυσις, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸν παράγοντα ἄνθρωπον, εἶναι μία ἐπένδυσις κατ’ ἐξοχὴν παραγωγική. Ὄχι μόνον ἡ τεχνικὴ ἐκπαίδευσις, ἀλλὰ καὶ ἡ γεωργικὴ ἐκπαίδευσις εἶναι σήμερον ἀναγκαία, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ μεγαλυτέρα ἀπόδοσις καὶ χαμηλότερον κόστος, τόσον εἰς τὴν βιομηχανίαν, ὅσον καὶ εἰς τὴν γεωργίαν, πρέπει σήμερον ὁ νέος ἀγρότης, ὁ ὁποῖος εἰσέρχεται εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἐκμετάλλευσιν, νὰ εἶναι τεχνικῶς καὶ πρακτικῶς καταρτισμένος. Κύριοι συνάδελφοι, ἀποδίδομεν ἰδιαιτέραν σημασίαν, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας καθὼς καὶ τῆς βιοτεχνίας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ἑλληνικὸς χῶρος, νὰ συντηρῇ τὸ 60% τοῦ πληθυσμοῦ του ἀπὸ τὴν γεωργίαν. Τὸ ποσοστὸν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, εἶναι μοιραῖον νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ 50% καὶ τὸ 40%. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι μὲ τὸ 40% οἱ Ἕλληνες ἀγρόται, ἐὰν ἔχουν τὰ οἰκονομικὰ καὶ τεχνικὰ μέσα τὴν κατάλληλον καθοδήγησιν καὶ προστασίαν τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων, θὰ εἶναι εἰς θέσιν, ὄχι μόνον νὰ καλλιεργήσουν τὰς αὐτὰς ἢ καὶ μεγαλυτέρας ἐκτάσεις, ἀλλὰ μὲ τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδόσεων, τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν νὰ ἔχουν διπλάσιον εἰσόδημα τοῦ σημερινοῦ. Εἰς τὴν Ἀμερικήν, εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ 8%–10% τοῦ πληθυσμοῦ ἀσχολεῖται μὲ τὴν γεωργίαν καὶ ἱκανοποιοῦν τὴν ἀμερικανικὴν ἀγορὰν τῶν 165.000.000–175.000.000 κατοίκων μὲ τὴν τόσον ὑψηλὴν καταναλωτικὴν ἱκανότητα, διότι καταναλίσκουν κατὰ κάτοικον καὶ ὄχι διπλάσια ἀλλὰ καὶ τριπλάσια ἀπὸ ἡμᾶς γεωργικὰ προϊόντα. Πέραν τούτου κατορθώνουν νὰ ἐξάγουν καὶ νὰ κατακλύζουν τὰς ἀγορὰς τοῦ Κόσμου, μὲ τὰ προϊόντα των. Δημιουργοῦν ἐπὶ πλέον τεράστια εἰς βάμβακα, καπνόν, γαλακτοκομικὰ καὶ ἐλαιώδη προϊόντα τὰ ὁποῖα, ὅταν ἡμεῖς βλέπωμεν, τρέμομεν. Διὰ ποῖον λόγον, ἡμεῖς, μὲ τὸ 30 ἢ 40% τοῦ πληθυσμοῦ μας νὰ μὴ ἀξιοποιοῦμεν τὴν γῆν μας νὰ ἱκανοποιοῦμεν τὴν ἐσωτερικὴν ἀγορὰν καὶ νὰ ἐξάγωμεν τὰ πλεονάσματά μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Πρέπει νὰ βοηθήσωμεν τοὺς νέους ἀγρότας, οἱ ὁποῖοι δὲν χωροῦν εἰς τὸ χωριό τους, νὰ παραμείνουν, ὅπου μὲ μέσον κλῆρον ἀκόμη καὶ τῶν 30 καὶ 40 στρεμμάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθοῦν; Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλη ἡ νεολαία νὰ μένῃ εἰς τὰ χωριά τους καὶ νὰ μὴ τρέπεται εἰς τὰς μεγάλας πόλεις ἢ εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Ἀλλὰ εἰς τὰς πόλεις μὲ τὴν ἔλλειψιν βιομηχανικῆς ἢ ἄλλης παραγωγικῆς ἀναπτύξεως καταλήγει ὁ νέος εἰς τὸν παρασιτισμόν, εἰς δὲ τὸ Ἐξωτερικὸν ἀσχολεῖται μὲ τὴν βαρειὰ δουλειὰ τοῦ ἀνειδικεύτου ἐργάτου καὶ εἰς τὸ τέλος χάνεται καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ κίνδυνον γιὰ τὸ μέλλον τῆς φυλῆς μας. Δὲν γνωρίζω, αὐτὴ ἡ μετανάστευσις ποῦ μπορεῖ νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ καὶ ποῦ θὰ φθάσωμεν καὶ μὲ αὐτὴν τὴν σύνθεσίν μας εἰς τὴν Κ.Ε.Α. Εἶναι ἀνάγκη, νὰ συγκεντρώσωμεν ὅλας μας τὰς προσπαθείας, νὰ κάμωμεν μίαν πραγματικὴν ἐθνικὴν ἐκστρατείαν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἀπασχόλησιν εἰς τὸ ἐργατικὸν δυναμικόν, τὸ ὁποῖον κάθε χρόνον, συρρέει ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν ὕπαιθρον εἰς τὰς πόλεις. Ἀλλὰ τὴν βιομηχανικὴν πολιτικήν μας, πρέπει νὰ τὴν στηρίξωμεν καὶ νὰ τὴν προγραμματίσωμεν ἐπάνω εἰς πράγματι, οἰκονομικήν, ἐθνικῶς, βάσιν. Δὲν στρεφόμεθα ἐναντίον τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Τὴν σεβόμεθα καὶ τὴν ἀναγνωρίζομεν ὡς ἕνα κίνητρον σπουδαῖον καὶ ἀποφασιστικὸν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Ὄχι μόνον δὲν τὴν διώκομεν ἀλλὰ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν τὴν ὑγιᾶ, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπὸ συνάδελφον τινά, ὅτι μόλις ἀκούομεν, ὅτι ὁ βιομήχανος κερδίζει, ἀμέσως στρεφόμεθα ἐναντίον του. Λάθος. Δὲν στρέφεται κανεὶς λογικὸς ἄνθρωπος ἐναντίον τοῦ βιομηχάνου. Στρέφεται ἐναντίον τοῦ βιομηχάνου, ὅταν κερδοσκοπῇ. Στρέφεται ἐναντίον τῶν βιομηχάνων καὶ γενικώτερον κατὰ τῶν ἐπιχειρηματιῶν, ὅταν οὗτοι δὲν ἐξυπηρετοῦν τὸ πραγματικὸν ἐθνικὸν συμφέρον. Ὑπάρχουν πολλαὶ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας τὸ κεφάλαιον εἰς τὸν τόπον μας δὲν ἐστάθη εἰς τὸ ὕψος τῶν ἐθνικῶν στιγμῶν καὶ περιστάσεων. Δὲν ἐφάνη ἐθνικόν, ἀλλ’ ἔγινε κάπως κοσμοπολιτικόν. Τοὺς βλέπετε, τὸ ἕνα πόδι εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ἄλλο εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ βλέπομεν ὅτι —δὲν πρόκειται περὶ προχείρου κατηγορίας— πολλὰ κεφάλαια εἰς τὸν τόπον μας μετεφέρθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ βλέπομεν τοὺς ἰδίους βιομηχάνους καὶ ἐπιχειρηματίας νὰ πηγαίνουν εἰς τὰς Τραπέζας, νὰ ζητοῦν νέα δάνεια. Δὲν μποροῦμε, βέβαια, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ τὸ γενικεύσωμεν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ παρατηρεῖται εἰς ἕνα σημαντικώτατον ἀριθμὸν Ἑλλήνων ἐπιχειρηματιῶν. Ἡ φροντὶς καὶ ἡ ἀνησυχία τους διὰ τὸ ἄτομόν των, διὰ τὴν οἰκογένειάν των τοὺς ὠθεῖ, πάντοτε, εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τοὺς ὁδηγεῖ, πάντοτε, εἰς τὴν τοποθέτησιν κεφαλαίων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ δὲν αἰσθάνονται, ὅτι ἔχουν χρέος πρὸς τὸν τόπον αὐτόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγεννήθησαν, ἔζησαν, ἐδημιούργησαν περιουσίες, νὰ συμμερισθοῦν τὴν τύχην κρισίμων ἐθνικῶν στιγμῶν, τὰς ὁποίας ποτὲ μπορεῖ νὰ κληθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τὰς ὑποστῇ. Ὀφείλουν νὰ τὰς ὑποστοῦν ὅλοι, καὶ οἱ πλούσιοι καὶ οἱ πτωχοί. Ὄχι οἱ πλούσιοι νὰ μεταφέρουν κεφάλαια εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ οἱ πτωχοὶ νὰ ἀντιμετωπίζουν τὰς δυσχερείας τῶν ἐθνικῶν στιγμῶν, ποὺ εἶναι ἀναπόφευκτοι εἰς τὴν πορείαν τῆς ἱστορίας κάθε λαοῦ. Ἄλλη, εἶναι ἡ συνείδησις τῶν Ἀμερικανῶν ἐπιχειρηματιῶν, τῶν Γερμανῶν ἐπιχειρηματιῶν καί, δυστυχῶς, ἄλλη εἶναι ἡ συνείδησις τῶν Ἑλλήνων ἐπιχειρηματιῶν. Ἄς εὐχηθῶμεν ἡ ἀσθένεια αὐτὴ νὰ μὴ κυριαρχήσῃ τοῦ Σώματος τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων καὶ τῶν Ἑλλήνων ἐπιχειρηματιῶν. Διότι εἶναι ἀναγκαῖοι καὶ αὐτοὶ διὰ τὴν οἰκονομικήν μας ἀνάπτυξιν. Εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, ἔχουν ἐπιχειρηματικὰ προσόντα, ἔχουν κεφάλαια, ἔχουν πεῖραν τῆς ἐργασίας καὶ εἶναι κατάλληλοι νὰ κινήσουν ἐπιχειρηματικὰς μονάδας. Καὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποστηριχθοῦν διὰ νὰ ὑπηρετήσουν καὶ αὐτοὶ μὲ τὴν δραστηριότητα τὸ ἐθνικὸν σύνολον. Ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος μᾶς δείχνει, ὅτι ἔγιναν πολλαὶ καταχρήσεις. Ἡ εὔνοια, μὲ τὴν ὁποίαν περιεβλήθησαν, ὑπῆρξεν εὔνοια, ἡ ὁποία ἀπέληξεν εἰς βάρος τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Σήμερον ποὺ πρέπει νὰ τεθοῦν αἱ βάσεις μιᾶς νέας πολιτικῆς, αὐταὶ αἱ διακηρύξεις περὶ τῆς ἰδιωτικῆς δραστηριότητος, ἂς ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ τεθοῦν μέσα εἰς τὰ πλαίσια τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος. Αὐτὸ ζητεῖ ἡ μεγίστη πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ἐργαζόμενος κόσμος καὶ τῆς ὑπαίθρου καὶ τῶν πόλεων. Δυστυχῶς, κ. συνάδελφοι, ἐνῷ τὸ Κράτος ἦτο δυνατὸν καὶ ἄλλα τινὰ μέτρα νὰ λάβῃ, νὰ ἀναπτύξῃ ὡρισμένην οἰκονομικὴν δραστηριότητα μὲ ἐπιχειρήσεις κρατικάς, ἡμικρατικάς, δημοτικάς, δυστυχῶς, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν ἔδωσε κακὰς ἐξετάσεις. Ἡ ἐπέμβασις τοῦ κόμματος, οἱ διορισμοί, αἱ ἀργομισθίαι, ἡ τοποθέτησις ἀκαταλλήλων προσώπων εἰς καίρια πόστα αὐτῶν τῶν ἐπιχειρήσεων, μᾶς ὁδηγοῦν εἰς ἀμφιβολίαν κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν καὶ αἱ κρατικαὶ καὶ αἱ ἡμικρατικαὶ ὑπηρεσίαι νὰ ἀποδώσουν. Καί, ἐν τούτοις, εἶναι ἀνάγκη διὰ τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, εἰς τὸ στάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται παράλληλα μὲ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν νὰ ἀναπτυχθοῦν καὶ αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ ἐπιχειρήσεις. Μὲ κρατικὰς ἐπενδύσεις, μὲ σύμπραξιν Τραπεζῶν, κοινωφελοῦς ἰδίᾳ χαρακτῆρος, μὲ σύμπραξιν συνεταιρισμῶν καὶ δήμων, πρέπει ν’ ἀναπτυχθοῦν αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ ἐπιχειρήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ τὰς ὁποίας ἐννοοῦμεν καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν. Ἀλλὰ εἶναι δυνατόν, παράλληλα μὲ τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ ὁ τομεὺς ἐπιχειρήσεων δημοσίου συμφέροντος, ἐπιχειρήσεων ποὺ θὰ ἔχουν μίαν εὐρεῖαν λαϊκὴν οἰκονομικὴν βάσιν. Αὐτὸ μπορεῖ νὰ ἀποδώσῃ μόνον, ὅταν τὸ Κράτος θὰ σταθῇ μακρυὰ ἀπὸ ἐπεμβάσεις καὶ διορισμούς. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι αὐταὶ αἱ μονάδες ποὺ ὑπάρχουν, παρὰ τὰς ἀξιόλογους προσπαθείας, τὰς ὁποίας καταβάλλουν, δὲν ἔχουν ἱκανοποιητικὴν ἀπόδοσιν. Βλέπομεν, ὅτι ἀρκετοὶ ὀργανισμοὶ ἀντιμετωπίζουν δυσχερείας. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, τὸ Ι.Κ.Α., τοὺς ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμούς, μὲ τοὺς διορισμοὺς δημιουργοῦν ὑπεράριθμον προσωπικὸν αὐξάνον τὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ ἐπιβαρύνεται ὑπερμέτρως ἡ οἰκονομία μας διὰ νὰ μὴ χρεωκοπήσουν οἱ ὀργανισμοὶ αὐτοὶ ποὺ πρέπει, νὰ ἐξυπηρετοῦν τοὺς συνταξιούχους ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὸν κόσμον τῆς ἐργασίας. Βλέπετε τὴν ΔΕΗ, ἡ ὁποία εἶναι Κρατικὸς ὀργανισμός, τὰ ἔξοδά της εἶναι τόσον μεγάλα, ὥστε τὸ κόστος τοῦ ρεύματος εἰς τὸν τόπον μας νὰ εἶναι διπλάσιον καὶ ἐν τούτοις ἐστηρίχθη εἰς τὴν βοήθειαν τῶν ξένων καὶ τοῦ Κράτους. Ἠμπορῶ νὰ ἀναφέρω καὶ ἄλλους ὀργανισμούς, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ. Διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Βιομηχανίας ὁ ὑψηλὸς τόκος, ὁ ὁποῖος ἰσχύει εἰς τὸν τόπον μας, ἀποτελεῖ σοβαρὸν ἐμπόδιον. Ἀτυχῶς τὸ τραπεζιτικόν μας σύστημα ἐξελίχθη εἰς μονοπωλιακόν. Οὔτε οἱ Τράπεζαί μας εἶναι ἐκσυγχρονισμέναι, οὔτε καὶ ἔχουν τὴν κατάλληλον ὀργάνωσιν καὶ οὕτω ἐπιβαρύνουν τὸ κόστος τοῦ χρήματος. Πέραν τῶν πιστώσεων ἡ παραγωγή μας ἐπιβαρύνεται δυσαναλόγως μὲ τὴν ὑπερβολικὴν τιμὴν τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καὶ γενικὰ τῶν καυσίμων καὶ τῶν μεταφορῶν. Ὅλοι οἱ συντελεσταὶ τῆς παραγωγῆς πρέπει νὰ τύχουν μιᾶς προσεκτικῆς ἐρεύνης καὶ νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἐξυγίανσίς των, διὰ νὰ καταστῶμεν ἀνταγωνιστικοί. Περιμένομεν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐξαγγείλῃ τὸ πρόγραμμά της, διὰ τὴν βιομηχανικὴν καὶ ἀγροτικὴν ἀνάπτυξιν, ὁπότε θὰ μᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία ν’ ἀναπτύξωμεν λεπτομερέστερον τὰς ἀπόψεις μας. Θὰ ἤθελα, ὅμως, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ νὰ εἴπω μερικὰ πράγματα καὶ διὰ τὰς ἀσφαλιστικὰς Ἑταιρείας. Πρὸ ἡμερῶν ἐζήτησα πληροφορίας καὶ ἔμαθα, ὅτι μὲ τὰ μισὰ ἀσφάλιστρα ἠμπορεῖ νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ οἰκονομία μας. Τὸ 1960 ἐπλήρωσε ἡ χώρα μας 580 ἑκατομμύρια δρχ., ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 400 ἑκατομμύρια τὰ ἐκαρπώθησαν αἱ Ἀσφαλιστικαὶ Ἑταιρεῖαι τῶν Τραπεζῶν τὰ 110 ἑκατομμύρια τὰ ἐκαρπώθησαν ξέναι ἀσφαλιστικαὶ Ἑταιρεῖαι καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι Ἑλληνικαὶ ἐπιχειρήσεις, 100 περίπου ἀσφαλιστικαί, ἐπῆραν μόνον 70 ἑκατομμύρια. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου καὶ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία! Ἔρχονται αἱ Τράπεζαι, δημιουργοῦν ἰδικάς των ἀσφαλιστικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ ὑποχρεώνουν τοὺς πελάτας των νὰ ἀσφαλίζωνται. Ἡ Κυβέρνησις ἀποκρούουσα τὴν ἄποψιν, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς οἰκονομίας ὑποβοηθεῖ τὸν σχηματισμὸν ἰσχυρῶν μονοπωλιακῶν συγκροτημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπηρεάζουν τὸν τόπον, σημαίνοντας παράγοντας τῆς δημοσίας καὶ πολιτικῆς ζωῆς, εἶπε, ὅτι τὸ σύγχρονον Κράτος, δύναται νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ τὰ καταστείλῃ. Πῶς ἐφαρμόζεται αὐτὴ ἡ πολιτικὴ εἰς τὴν πρᾶξιν θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα μικρὸν παράδειγμα ποὺ ἀφορᾷ τὰς ἀσφαλιστικὰς ἑταιρείας. Οἱ Συνεταιρισμοί μας ἐκινήθησαν νὰ ἱδρύσουν μίαν ἰδικήν των ἀσφαλιστικὴν ἑταιρίαν, συνεκέντρωσαν τὸ ἐκ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενον ποσὸν τῶν 2 ἑκατομμυρίων δρχ., τὸ κατέθεσαν ἀτόκως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει, καὶ δύο χρόνια τώρα τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου δὲν ἐγκρίνει τὸ Καταστατικὸν τῆς Ἑταιρείας. Κατόπιν πολλῶν ἀναβολῶν ἰσχυρίζεται τὸ Ὑπουργεῖον, τώρα, ὅτι οἱ Συνεταιρισμοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν ἀσφαλιστικὴν Ἑταιρείαν. Καὶ ἔρχονται οἱ ξένοι συνεταιρισταί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἰδικάς των Ἀσφαλιστικὰς Ἑταιρείας καὶ ἐκπλήσσονται, διότι οἱ Ἑλληνικοὶ Συν)σμοὶ δὲν ἔχουν ἰδικήν των ἀσφαλιστικὴν Ἑταιρείαν. Ἡ Ἑταιρεία τὴν ὁποίαν ἐπιχείρησαν νὰ ἱδρύσουν οἱ Συνεταιρισμοί, ἡ ὁποία δὲν εἶναι παρὰ κώνωψ εἰς τὸ κέρατον βοός, ἐν τούτοις, τὸ τόσον ἰσχυρὸν ἰδιωτικὸν κεφάλαιον τὸ τραπεζιτικόν μας σύστημα, κατορθώνει διὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου νὰ τὴν καθυστερήσῃ 2 χρόνια τελικῶς δὲ νὰ τὴν ματαιώσουν. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίφημος ἐλευθερία εἰς τὴν οἰκονομίαν μας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τόσον παραδείσια, ὅπως τὴν παρουσιάζουν οἱ ὑμνηταί της. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἐθνικήν μας βιομηχανίαν καὶ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, ὄχι ὅμως ἡ Κεφαλαιοκρατία νὰ ἀποβῇ μάστιγξ, νὰ διέπῃ ὁλόκληρον τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν καὶ νὰ κυριαρχῇ καὶ τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, δι’ ἡμᾶς τοὐλάχιστον, ἔστω καὶ ἂν ἀποτελοῦμε τὴν ἐσχάτην μειοψηφίαν τῆς Βουλῆς εἶναι ἀπαράδεκτον. Καὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ δυνατοῦ θὰ διακηρύσσωμεν τὰς ἀπόψεις μας καὶ θὰ πολεμῶμεν ὑπὲρ τῶν ἀρχῶν μας καὶ τὴν τελευταίαν λέξιν θὰ εἴπῃ ὁ κυρίαρχος Ἑλληνικὸς λαός. Ἡ Βιομηχανία εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτυχθῇ, διὰ ν’ αὐξήσωμεν τὴν ἀπασχόλησιν καὶ νὰ καταπολεμήσωμεν τὴν μετανάστευσιν. Ὅπως καταντήσαμεν τώρα καλὴ εἶναι καὶ ἡ μετανάστευσις. Προκειμένου νὰ ἔχωμεν τὸν Ἕλληνα ἀγρότην εἰς τὸ χωριό του νὰ μὴ ἐργάζεται καὶ νὰ μαραίνεται ἑκατὸ φορὲς νὰ πάῃ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Αὐστραλίαν. Εἶναι, ὅμως συμφορὰ νὰ μετακινῆται νὰ ἐκπατρίζεται κατὰ χιλιάδας τὸ ἄνθος τῆς νεότητος. Εἶναι δυνατὸν ἡ ΕΟΚ νὰ διασφαλίσῃ εἰς τοὺς Ἕλληνας, ὅσοι θὰ μείνωμεν ἐδῶ, ὅτι δὲν θὰ ζήσωμεν χειρότερα, ἀπὸ ὅτι ζῶμεν τώρα ἢ ὅτι θὰ ζήσωμεν κατά τι καλλίτερα; Μὲ τὰς ἐνδείξεις ὅμως, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἡ Ἑλλὰς μετὰ 10–20 χρόνια ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ Ἑλλὰς τῶν 10–11 ἑκατομμυρίων, θὰ καταντήσῃ νὰ εἶναι ἡ Ἑλλὰς τῶν 6–7 ἑκατομμυρίων. Ἰδοὺ λοιπὸν πόσον μέγας ἐθνικὸς κίνδυνος ἀπειλεῖ τὸν τόπον μας, τὸ μέλλον τῆς φυλῆς μας. Ἡ ἐλευθέρα μετανάστευσις προσώπων, θὰ ἀποβῇ μάστιγξ. Θὰ ἀδειάσουν τὰ χωριά μας σιγὰ–σιγὰ καὶ αἱ πόλεις μας. Αὐτὸ τὸ κῦμα τῆς μεταναστεύσεως, τὸ ὁποῖον βλέπωμεν, θὰ τὸ ἴδωμεν εἰς τὸ μέλλον εἰς πολὺ μεγαλυτέραν κλίμακα. Ὅταν θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἐλευθερία μετακινήσεως πρὸς τὰς χώρας τῆς ΕΟΚ χωρὶς διατυπώσεις, θὰ μᾶς φύγουν ὅλοι οἱ νέοι, τὸ μέλλον τοῦ τόπου θὰ εἶναι ἄδηλον. Ὅσοι νέοι σήμερον σπουδάζουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν ἐπανέρχονται μένουν ἐκεῖ οἱ ἀριστεῖς καὶ οἱ περισσότεροι τῶν μετρίων, παρασύρονται ἀπὸ κοσμοπολιτικὸν πνεῦμα ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἔλλειψιν καταλλήλου ἐθνικῆς πολιτικῆς καὶ στοργῆς πρὸς τοὺς νέους. Ὅσοι ἀποφασίζουν καὶ ἔρχονται ἐδῶ, δὲν ἔχουν τὴν δυνατότητα τῆς ἐπαγγελματικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ τῆς ἐπιστημονικῆς προβολῆς. Μοῦ ἔλεγαν πρὸ τριετίας, περίπου εἰς τὴν Ἀμερικὴν πολλοὶ νέοι τοὺς ὁποίους μὲ φορτικότητα, συνεβούλευα νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, μοῦ ἔλεγαν ἂν πᾶμε στὴν Ἑλλάδα θὰ πάρωμε τὸ πολὺ 3 χιλιάδες δραχμὲς τὸν μῆνα, δηλ. 100 δολλάρια, ἐνῷ ἐδῶ μᾶς δίδουν 500. Ἐπὶ πλέον θὰ γίνωμε κατώτεροι ὑπάλληλοι, διὰ τὴν μόρφωσίν μας δὲν ὑπάρχουν εὐρύτεραι προοπτικαί, διὰ τὴν ἐπιστημονικήν μας ἐξέλιξιν. Τὰ Πανεπιστήμια εἶναι περιωρισμένα καὶ εἶναι κλειστά, διὰ νὰ γίνῃ κανεὶς Ὑφηγητὴς ἢ Καθηγητὴς ἀπαιτοῦνται νὰ ἔχουν μέσα. Τὸ πρόβλημα τῆς μεταναστεύσεως καὶ τῶν νέων σπουδαστῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν εἶναι ἕνα σοβαρώτατον πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ προσέξωμεν, εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν πρὸς τὸ Ἐθνικόν μας συμφέρον. Διὰ τὰ θέματα τῆς γεωργίας ἐν σχέσει μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καίτοι ἔχω στενὸν δεσμὸν μὲ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, δὲν θὰ ἐπεκταθῶ, διότι ἐλέχθησαν πολλὰ ἀπὸ ἐκλεκτοὺς συναδέλφους, ὅπως τὸν κ. Βασματζίδην, τὸν κ. Καραγκιώζην τὸν κ. Παγκοῦτσον καὶ ἄλλους. Οἱ κύριοι συνάδελφοι ἀνέπτυξαν ἐν πλάτει ὅλα τὰ θέματα, ὅπως τὸ θέμα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τῆς χρηματοδοτήσεως δηλαδὴ τῆς γεωργίας, τῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς μακροπροθέσμου καὶ μεσοπροθέσμου πίστεως καὶ τόσα ἄλλα. Θὰ ἤθελον νὰ προβῶ εἰς μερικὰς συντόμους παρατηρήσεις. Θ’ ἀναφέρω τὸ ζήτημα τῶν γεωργικῶν ἐπενδύσεων τῶν ὁποίων ὁ ρυθμὸς διαρκῶς μειώνεται. Εἴχομεν τὸ 1960 ἐπενδύσεις εἰς τὴν γεωργίαν 43%, τὸ 1961 40% καὶ τὸ 1962 33%.

§95Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὑπάρχουν καὶ τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπενδύσεις γεωργικαὶ καὶ δὲν τὰ ὑπολογίζετε.

§96Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Παίρνω τὰ στοιχεῖα ἀπὸ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐξαγγελθῆ. Εἶναι λυπηρὸν τὸ φαινόμενον, ὅτι αἱ ἐπενδύσεις μειοῦνται, διότι πῶς θὰ ἐξασφαλίσωμεν ὑψηλὰς ἀποδόσεις καὶ τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν ἂν δὲν προβῶμεν εἰς σοβαρωτάτας ἐπενδύσεις; Εἰς τὰς λιπάσματα ἔχομεν μονοπώλιον, μία ἑταιρία, ἡ ὁποία εἶναι ἀσύδοτος ἐχρέωνε τὰ λιπάσματα εἰς τὸν ἀγρότην μὲ 102 δολλάρια, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ τιμή των διεθνῶς εἶναι 60 δολλάρια. Ὁμιλοῦμεν διὰ τὸ κόστος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ ἐνδιαφερόμεθα νὰ τὴν διπλασιάσωμεν μὲ τὴν κατανάλωσιν λιπασμάτων, καὶ ἔχομεν τιμὰς λιπασμάτων μονοπωλιακάς.

§97Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Σᾶς ἐξήγησα διὰ τὰ λιπάσματα, ὅτι κάμνομεν ἐξαγωγὰς καὶ προμηθεύομεν μεγάλο μέρος εἰς τὴν Εὐρώπην εἰς τιμὰς συναγωνιστικάς.

§98Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μέχρι τώρα τὰ ἐπλήρωναν οἱ γεωργοὶ εἰς αὐτὰς τὰς ὑψηλὰς τιμάς. Δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς τὰς τιμὰς τῶν πετρελαιοειδῶν καὶ τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, εἶναι γνωστὸν πλέον, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πληρώνει διπλασίαν καὶ τριπλασίαν τιμήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῶμεν τοὺς ξένους; Διὰ τὰ ἀγροτικὰ χρέη, πρόκειται περὶ δημαγωγίας ἢ πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως, εἶναι ἕνα πραγματικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς. Ἂς τὸ μελετήσῃ τὸ Κράτος καὶ ἂς τὸ ἀντιμετωπίσῃ, δὲν εἶναι τόσον ἐπικίνδυνον, ὅσον τὸ παρουσιάζει ἡ Κυβέρνησις. Τὰ χρέη αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχουν κατὰ κἄποιον τρόπον παγοποιηθῆ, ἐλάχιστα εἰσπράττονται. Ὁ σκοπὸς εἶναι ὁ χωρικὸς νὰ μὴ ἐγκαταλείπῃ τὴν καλλιέργειαν καὶ νὰ φεύγῃ εἰς τὰς πόλεις, ἀλλὰ νὰ παραμείνῃ καὶ νὰ γίνῃ ἐνεργητικὴ μονάς. Διὰ τὰς παγωμένας πιστώσεις τῶν ἐμπόρων, ἐψηφίσθη εἰδικὸς νόμος, ὁ 3562)56 περὶ ὑπαγωγῆς Α. Ε. ὑπὸ τὴν εἰδικὴν διαχείρισιν τῶν πιστωτῶν. Δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου ἀπηγορεύθησαν αἱ ἐκτελέσεις κατὰ τὴν πτώχευσιν καὶ ἡ προσωποκράτησις, ἐνῷ ὁ ἀγρότης διὰ 1000 δραχμὰς προσωποκρατεῖται. Ὁ βιομήχανος, ὁ ἔμπορος χρηματοδοτεῖται μὲ ἑκατομμύρια διὰ νὰ συνεχίσῃ τὴν δραστηριότητά του, δὲν προσωποκρατεῖται. Ὁ ἀγρότης ἀντιθέτως διὰ χρέος 1000 δραχμῶν, σύρεται εἰς τὰς φυλακάς. Ὑπάρχει ἴση μεταχείρισις, ὑπάρχει δικαιοσύνη;

§99Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Εἰς τὴν Δράμα συνελήφθησαν τρεῖς, οἱ ὁποῖοι χρωστοῦσαν μόλις ἀπὸ τὸ 1961. Ἐζήτησαν λιπάσματα ἐπιφανειακὰ καὶ διότι εἶχον ὀφειλὰς μικρὰς δὲν τοὺς ἐδόθησαν.

§100Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Εἶναι καθημερινὰ αὐτὰ τὰ πράγματα. Πολλὰ ἠμπορεῖ νὰ ἀναφέρῃ κανείς.

§101Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἡ μὴ χορήγησις λιπασμάτων, γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι εἶναι ἀπειλὴ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ὅμως δὲν πραγματοποιεῖται. Εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις χορηγοῦνται τὰ λιπάσματα, διότι διαφορετικὰ ἐὰν ἐπραγματοποιεῖτο αὐτὴ ἡ ἀπειλή, ὅτι οἱ ὀφείλοντες δὲν θὰ λαμβάνουν λιπάσματα, τότε οὐδεὶς ἀγρότης θὰ ἐλάμβανε λιπάσματα, ἐνῷ εἶναι βέβαιον, ὅτι ὅλοι παίρνουν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ὑπερβολὴ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε.

§102Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐὰν δὲν χορηγηθοῦν τὰ λιπάσματα, πῶς θὰ ἠμπορέσουν νὰ αὐξήσουν τὴν παραγωγὴν διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των;

§103Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐνδεχομένως ἡ ἀπειλὴ περὶ μὴ χορηγήσεως λιπασμάτων ψυχολογικῶς νὰ εἶναι ἓν αὐστηρὸν μέτρον, ἀλλὰ εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις χορηγοῦνται τὰ λιπάσματα.

§104Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον εἰς ὅλους τοὺς ὀφειλέτας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ὅταν ζητοῦν λιπάσματα, τοὺς δίδονται, διατὶ τοὺς δυναστεύουν;

§105Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Εἶπον, ὅτι ἐνδεχομένως νὰ ἀποτελῇ ἡ ἀπειλή, περὶ μὴ χορηγήσεως λιπασμάτων, διὰ τὴν ἀγροτικὴν ψυχολογίαν, ἕνα σκληρὸν μέτρον ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν ρευστοποίησιν τῶν ὀφειλομένων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, πάντοτε δίδονται.

§106Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ἀπειλοῦν διὰ νὰ πᾶνε εἰς τὸν Ἐρετζῆ βουλευτὴ νὰ πάρουν τὸ σημείωμα καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ ψυχολογικὴ βία τῶν ἐκλογῶν. Πέστε το, εὐλογημένε.

§107Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ὁ ἐκ Δράμας κ. συνάδελφος, ἀνέφερε μετεκλογικὰς περιπτώσεις.

§108Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐρετζῆς βουλευτὴς εἶμαι καὶ ἐγὼ καὶ δὲν τὸ δέχομαι αὐτό.

§109Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἁμάρτημά σας ἐπροδόθη. Ἐδυναστεύσατε τὸν ἀγρότην διὰ νὰ πάρετε τὸ ψηφοδέλτιον. Πανηγυρικωτέρα ὁμολογία ἀπὸ αὐτὴν δὲν γίνεται.

§110Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ἀναφέρεσθε εἰς περιπτώσεις μετεκλογικάς.

§111Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἓν ἄλλο δυσμενὲς διὰ τὴν γεωργίαν μας στοιχεῖον εἶναι, ὅτι τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα ἐπὶ 22 ἔτη θὰ ἔχουν δασμολογικὴν προστασίαν, τὰ ἀγροτικὰ ἐπὶ 12 ἔτη, δηλαδὴ ὁ Ἕλλην ἀγρότης θὰ ἀγοράζῃ τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα μὲ ἐπιβάρυνσιν τοῦ δασμοῦ, ἐνῷ πρέπει νὰ πουλᾷ τὰ ἰδικά του προϊόντα εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς τιμάς. Αὐτὸ εἶναι μία ἄνισος μεταχείρισις εἰς βάρος τοῦ ἀγρότου. Ἐπίσης τὸ πρωτόκολλον 13 καθιερώνει τὴν μείωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ δασμολογίου ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν γαλακτοκομικῶν καὶ ζωοκομικῶν προϊόντων. Αὐτὸ ὅμως δὲν συμβαίνει ἀντιστοίχως μὲ τὴν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν. Ὁ βάμβαξ διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἕνα βασικὸν ἐθνικὸν προϊὸν καὶ ἐξελίσσεται εἰς ἕνα προϊὸν πρώτου μεγέθους καὶ ἐν τούτοις δὲν λαμβάνεται καμμία ὑπὲρ αὐτοῦ προστασία. Ἡ Εὐρώπη δὲν ἔχει βαμβάκι καὶ δὲν ἔχει δασμόν. Ἡ Ἑλλὰς ὅμως, ἔχει βαμβάκι καὶ ἠμπορεῖ ν’ ἀναπτυχθῇ ἡ καλλιέργειά της, διότι εὐδοκιμεῖ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ δικαιοῦται ν’ ἀξιώσῃ εἰδικὴν μεταχείρισιν.

§112Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Προτείνετε νὰ ἐπιβληθῇ δασμὸς ἐπὶ τοῦ βάμβακος;

§113Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνω εἶναι νὰ προστατευθῇ ἕνας ζωτικὸς κλάδος τῆς παραγωγῆς, ὅπως εἶναι ἡ βαμβακοπαραγωγή. Συμπίπτει αἱ χῶραι τῆς Ε.Ο.Κ. νὰ μὴ ἔχουν βαμβάκι, ἐνῷ ἔχουν κτηνοτροφίαν καὶ σακχαροπαραγωγήν. Ἡ Ἑλληνικὴ κτηνοτροφία καὶ σακχαρουργία θὰ ὑποστοῦν δεινὸν πλῆγμα ἀπὸ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. Τοὐλάχιστον ἀναπτύσσοντας τὴν βαμβακοκαλλιέργειαν ἠμποροῦμεν νὰ μετριάσωμεν τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῶμεν εἰς τὴν κτηνοτροφίαν καὶ τὴν σακχαροπαραγωγήν. Ἐπίσης ὑπάρχει περαιτέρω κίνδυνος νὰ κτυπηθῇ ἡ κτηνοτροφία, διότι αἱ εὐρωπαϊκαὶ χῶραι συμβαίνει νὰ ἔχουν ἀνεπτυγμένην κτηνοτροφίαν καὶ δὲν γνωρίζομεν πῶς θὰ ἐπέλθῃ ἰσορρόπησις καὶ πῶς θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ κτηνοτροφία μας. Ἐκεῖνοι ποὺ ἠμποροῦν ἐγκαταλείποντες τὰς ἐκτάσεις ποὺ ἑτοιμάζουν τὰς ζωοτροφάς, νὰ τὰς καλλιεργήσουν μὲ τὸ βαμβάκι ποὺ δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Εὐρώπην. Εἶναι ἕνα πρᾶγμα ἀκατανόητον δι’ ἐμένα. Καὶ εἶναι μία θυσία ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Εἰς τὸν καπνὸν ὑπάρχει μία εὐνοϊκὴ σχετικῶς μεταχείρισις, ἀλλὰ εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ἔχωμεν τοὐλάχιστον ἐπὶ μίαν διετίαν καπνά. Ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἐμειώθη πολὺ. Καὶ εἰς ἕνα–δύο χρόνια φυσικὰ τὸ δασμολόγιον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς χώρας θὰ ὑποχωρήσῃ ἀπὸ τὸ 35 εἰς τὸ 40 καὶ 50%. Καὶ ἑπομένως ἡ εὔνοια, ἡ ὁποία ἐπεφυλάχθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν καπνὸν οὐσιαστικῶς ἐξουδετερώνεται. Καὶ ἐὰν τώρα μάλιστα εἰσέλθῃ καὶ ἡ Ἀμερικὴ εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ αὐτὴ ἡ εὔνοια πρὸς τὸν καπνὸν κατὰ ἕνα τρόπον θὰ ἐξασθενίσῃ. Δὲν γνωρίζομεν ἐὰν θὰ εἰσέλθουν καὶ ἄλλαι χῶραι, ὁπότε θὰ εἶναι μία γενικωτέρα ἀγορά. Φυσικά, ἐὰν εἰσέλθῃ ὅλος ὁ κόσμος εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, τότε θὰ χάσῃ τὸ νόημά της. Τότε δὲν θὰ εἶναι αὐτὸ ποὺ εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλὰ θὰ εἶναι μία κοινότης, ἡ ὁποία θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 90% τοῦ παγκοσμίου ἐμπορίου.

§114Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ξέρετε, ὅτι διὰ τὸν καπνὸν ὑπάρχει εἰδικὴ μέριμνα ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέγιστον καὶ τὸ ἐλάχιστον ἐπιβολῆς δασμοῦ. Καί, συνεπῶς, ὑπάρχει ἓν εἶδος προστασίας. Θὰ ἤθελα, λόγῳ τῆς βαρύτητος τῶν λόγων σας, διότι εἶσθε ἀρχηγὸς Κόμματος.....

§115Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Εἶμαι ἁπλοῦς βουλευτής.

§116Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ)....... νὰ μὴ προσπαθεῖτε, ὡς Ἕλλην παραγωγός, νὰ μειώσητε τὸν δασμόν, ὅταν μάλιστα εἰς τοὺς ξένους ἐπιβάλλομεν ἕνα ὡρισμένον ἐλάχιστον ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξακολουθεῖ εἰς τὸ διηνεκές. Εἶναι 29 σὲντς εἰς μίαν τιμὴν 1,15. Εἶναι 25% περίπου.

§117Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἡ εὐνοϊκὴ αὐτὴ μεταχείρισις βαθμιαίως ἐξασθενίζει, ἐὰν ὑπάρχουν ἄλλου εἴδους ρυθμίσεις μὲ ἄλλας ἀγορὰς καπνοπαραγωγικάς.

§118Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἐξασθενίζει. Ξέρετε, ὅτι ἔχομεν ἓν ἐλάχιστον. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ἄνευ τῆς συμφώνου γνώμης τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἀρθῇ ὁ δασμὸς ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τρίτων χωρῶν πέραν ἑνὸς ἐλαχίστου.

§119Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν θὰ μειωθῇ καὶ ἀπὸ ἄλλους; Ἔναντι ἄλλων πιστώσεων; Ἔναντι τῆς Ἰταλίας;

§120Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ἀναμφισβητήτως ναί διότι εἶναι εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἡ Ἰταλία.

§121Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Τώρα ἔχει 35%. Αὔριον θὰ ἔχει 50%.

§122Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Τὸ θέμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἀνταγωνίστρια δὲν εἶναι ἡ Ἰταλία. Ἔχει ἄλλης ποιότητος καπνόν.

§123Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν λέγω, ὅτι εἶναι. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι εὐνοϊκωτέρα ἡ μεταχείρισις τῆς Ἑλλάδος.

§124Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ἀντιθέτως, ἐπετύχαμεν ἡ μεταχείρισις, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τὰ Ἰταλικὰ καπνὰ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰ ἰδικά μας καπνά. Δηλαδὴ θὰ πρέπει νὰ ζητήσωμεν καὶ ρέστα ἀπὸ τοὺς Ἰταλοὺς καὶ νὰ εἴπωμεν νὰ ὑπάρχῃ διαφορετικὴ μεταχείρισις, δυσμενεστέρα διὰ τὰ Ἰταλικὰ καπνά; Ὅταν θεωροῦμεν ἐπιτυχίαν αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὸ ὅτι, ὅ,τι δήποτε συμβαίνει διὰ τὰ παραγόμενα εἰς τὴν Ἰταλίαν καπνά, αὐτομάτως ἐπεκτείνεται καὶ εἰς ἡμᾶς;

§125Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Λέγω, ὅτι σὺν τῇ παρόδῳ τοῦ χρόνου, αὐτὴ ἡ μείωσις θὰ συνεχισθῇ. Θὰ ὑπάρξῃ αὐτὸς ὁ ἀποκλεισμός. Τὸ 35% θὰ γίνῃ 40 καὶ 50%. Καὶ ἑπομένως αὐτὸ θὰ ἰσχύῃ σὲ 2–3 χρόνια ποὺ θὰ ἔχωμεν ἀποθέματα πρὸς ἐξαγωγήν, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχομεν. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, ἡ ρύθμισις ποὺ ἔγινε μὲ τὴν Ἰταλίαν καὶ πάλιν ἔγινεν εἰς βάρος μας. Διότι ἡ Ἰταλία ὑποχρεοῦται ἐκ τῆς συμβάσεως νὰ πάρῃ 2.800.000 δολλάρια καπνόν, ἐνῷ τὸ 1960, τὸ 1958 καὶ 1959 ἐπῆρεν 5 ἑκατομ. δολλαρίων.

§126Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ μεγαλύτερον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται διὰ τῆς συμβάσεως νὰ πάρῃ. Πέρυσιν αἱ ἐξαγωγαὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν ἦσαν 2.200.000.

§127Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Πέρυσιν ἡ ποσότης ἦτο 2.200.000 κιλὰ καὶ 3.100.000 δολλάρια. Τὸ προηγούμενον ἔτος 4.500.000, τὸ προπροηγούμενον 5.900.000 καὶ τὸ ἄλλο 10.700.000 δολλάρια. Καὶ τώρα εἶναι 2.800.000. Ἐνῷ ἡμεῖς ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν πέρυσιν εἰσηγάγομεν ἐμπορεύματα ἀξίας 44.000.000 δολλαρίων, ἀπὸ ἡμᾶς ἠγόρασεν ἡ Ἰταλία ἐμπορεύματα ἀξίας μόνον 8.000.000 δολλαρίων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὥρα ἐπέρασε καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τελειώνωμεν. Θὰ μᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία ἄλλωστε, διὰ τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα, νὰ εἴπωμεν ὡρισμένα πράγματα, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά των. Τερματίζων τὴν ὁμιλίαν μου θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι ἡ σύνδεσις αὐτή, βέβαια μὲ τὴν σημασίαν τὴν ἐξαιρετικήν, τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν ἀμέριστον προσοχήν, κατὰ πρῶτον λόγον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἰδιαιτέρως τῶν ἐκπροσώπων τῶν παραγωγικῶν τάξεων. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ ζητήματος θὰ σταθμίσῃ τὰς εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἔχει ἔναντι τοῦ Ἔθνους. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀντιμετώπισις ἑνὸς τόσον κρισίμου ἐθνικοῦ προβλήματος, δὲν πρέπει νὰ γίνῃ μὲ εὐνοίας καὶ παραχωρήσεις πρὸς τοὺς οἰκονομικῶς ἰσχυροτέρους κύκλους. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἴση μεταχείρισις ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν μεγάλων τούτων θεμάτων. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον, προκειμένου νὰ χαράξῃ καὶ νὰ προγραμματίσῃ τὴν πορείαν της νὰ συμβουλευθῇ ὄχι μόνον τὰ Ἐμπορικὰ καὶ Βιομηχανικὰ Ἐπιμελητήρια τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ παραλλήλως νὰ συμβουλευθῇ καὶ τὴν ἡγεσίαν τῆς ἐργατικῆς τάξεως, τὴν Γ.Σ.Ε.Ε., τὸν δημοσιοϋπαλληλικὸν κόσμον, τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ποὺ ἐκπροσωπεῖται διὰ τῶν γεωργικῶν του ὀργανώσεων, τὸν κόσμον τῶν βιοτεχνῶν καὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν. Καὶ ὄχι μόνον νὰ τοὺς καλέσῃ, καὶ νὰ τοὺς ἀκούσῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς προσέξῃ. Διότι οἱ ἐκπρόσωποι αὐτῶν, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἐθνικῆς των ἀποστολῆς. Ἔχουν ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ὡριμότητα, ἔχουν συνείδησιν τῆς εὐθύνης των, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν διὰ ἕνα γενικώτερον συμφέρον νὰ ὑποτάξουν ἀκόμη καὶ τὰ ταξικά των συμφέροντα. Εἶναι ἀνάγκη ἡ πολιτική, ἡ ὁποία θὰ χαραχθῇ, νὰ μὴ χαραχθῇ μόνον μὲ τοὺς τραπεζίτας καὶ μὲ τοὺς μεγάλους ἐπιχειρηματίας, τοὺς ξένους καὶ τοὺς ντόπιους, ἀλλὰ μὲ ἐκπροσώπους τῶν μεγάλων τμημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν, τὸ 99% τοῦ Ἔθνους. Καὶ ὀφείλω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ὁμιλῇ περὶ σκληρῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ καὶ ὅτι θὰ προχωρήσῃ καὶ εἰς ἀντιδημοτικὰ μέτρα, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι τὰ ἀντιδημοτικὰ μέτρα καὶ τὰ σκληρὰ αὐτὰ μέτρα, δὲν ἀφοροῦν τοὺς βιομηχάνους, τοὺς τραπεζίτας, καὶ τὴν ἰθύνουσαν οἰκονομικὴν τάξιν. Τὰ σκληρὰ καὶ ἀντιδημοτικὰ αὐτὰ μέτρα — εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ— θὰ πλήξουν τὸν ἐργαζόμενον κόσμον. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπ’ αὐτῆς τῆς κεφαλαιώδους σημασίας γραμμῆς ποὺ θὰ χαράξῃ καὶ θὰ ἀκολουθήσῃ. Ἐν πάσει περιπτώσει ὁ ἐργαζόμενος κόσμος θὰ ὑπερασπίσῃ τὰ δικαιώματά του, καὶ δὲν θὰ δεχθῇ ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὰ συμφέροντα εἴτε τῶν ἐντοπίων, εἴτε τῶν ξένων κεφαλαιούχων. Καὶ λυποῦμαι πάρα πολύ, διότι μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν σήμερον, ἠκούσθησαν βαρεῖαι ἐπικρίσεις εἰς βάρος συναδέλφου βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, εἰς βάρος τοῦ κ. Ἀποστολάκου, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἐξ ὄψεως —ἔτυχε νὰ μὴ τὸν γνωρίζω, ἀλλὰ ὡς ἀντιλαμβάνομαι δὲν εἶναι παρὼν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν μία διαμαρτυρία ἢ μία διακοπή, ἡ ὁποία ἀπέβλεπεν εἰς διευκρίνισιν τῆς ἐννοίας τῶν σκληρῶν καὶ ἀντιδημοτικῶν μέτρων νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δημοκοπική. Ὁ κ. Ἀποστολάκος —ἀπουσιάζει αὐτὴν τὴν στιγμὴν— νέος βουλευτὴς Ἀθηνῶν καὶ ἀνώτατον συνδικαλιστικὸν στέλεχος τῆς δημοσιοϋπαλληλικῆς τάξεως, ἐχαρακτηρίσθη ὡς δημοκόπος κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν ἀπὸ πολιτικὸν ἡγέτην, τὸν ὁποῖον τιμῶ, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτὸς καὶ ἄτοπος καὶ ἄτυχος ὑπῆρξε. Αὐτὸ δι’ ἐμὲ εἶναι ἀπαράδεκτον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίζεται ἔτσι ἕνας βουλευτὴς ἐν ἀπουσίᾳ του, καὶ μάλιστα ἕνας ἡγέτης μιᾶς μεγάλης τάξεως, ὅπως ἡ τάξις τοῦ Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον πρέπει νὰ προσέχωμεν, πάρα πολὺ τοὺς ἀνθρώπους, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν τὰ ὠργανωμένα λαϊκὰ συμφέροντα, ἀγροτῶν, ἐργατῶν ἢ ὑπαλλήλων. Καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ἔχουν καὶ αὐτοὶ δικαίωμα νὰ ἐκφέρουν τὰς γνώμας των νὰ ὑποστηρίζουν τὰς ἀπόψεις των, νὰ διατυπώνουν ἀνησυχίας, διὰ τὰ οἰκονομικά μας. Καὶ εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων ὁ κ. Ἀποστολάκος, διότι ἔθεσε τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ, ἐὰν ἐδίδετο ἡ διευκρίνησις, ὅτι τὰ ἀντιδημοκρατικὰ μέτρα δὲν ἀφοροῦν τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἐργάτας, τοὺς ἀγρότας, ἀλλὰ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ζοῦν παρασιτικῶς, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τὸν ἱδρῶτα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ διεφώτιζε τὴν κοινὴν γνώμην καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχε οἱαδήποτε ἀνησυχία. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων νὰ προσέξῃ, πάρα πολὺ τὸν ἐργαζόμενον λαόν. Ἠμπορεῖ σήμερον νὰ ἐπαναπαύεται τῆς πλειοψηφίας, ἡ ὁποία γνωρίζομεν διὰ ποίων μεθόδων ἐδημιουργήθη. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὁ ἐργαζόμενος λαὸς θὰ ὑπερασπίσῃ τὰ δικαιώματά του εἰς αὐτὸν τὸν τόπον καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως νὰ χειροτερεύσῃ τὸ βιοτικόν του ἐπίπεδον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§128Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν σέβεται πάντα ἐκπρόσωπον τοῦ Ἔθνους, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ πολὺ περισσότερον σέβεται τοὺς ἐκπροσώπους τῶν συνδικαλιστικῶν ὀργανώσεων. Εἴπατε, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν ἀπαντῶν εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὡμίλησε κατὰ τοῦ κ. Ἀποστολάκου. Θὰ ἔπρεπε προηγουμένως νὰ εἴπετε, ὅτι τοῦτο τὸ ἔπραξε ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἰς ἕνα συνέδριον τῆς Θεσ)νίκης ἀπόντων ὅλων ἡμῶν καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν ὡμίλησε καὶ ἰσχυρίσθη, πράγματα ἀναληθῆ καὶ ψευδῆ. Τοῦτο τὸ θέμα ἔφερεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν. Καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξήχθη μεταξὺ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ διεπιστώθη τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι εὐχάριστον καὶ διὰ τὴν συνδικαλιστικὴν τάξιν καὶ διὰ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ σκοποὶ ἰδικοί μας, ὅλων ἡμῶν τῶν βουλευτῶν, ὅτι τὰ μέτρα τὰ ἀντιδημοκρατικὰ τὰ μέτρα τῆς θυσίας, ποὺ φέρνει ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγορὰν ἂν ληφθοῦν, δὲν εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ στραφοῦν ἐναντίον τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν συνταξιούχων. Ὁ κ. Ἀποστολάκος καλὰ θὰ ἔκαμνε νὰ ἐκτελῇ τὴν ἀποστολήν του καὶ τὸ ἔργον του.

§129Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν ἦτο κανεὶς παρὼν εἰς τὸ συνέδριον τῶν συνταξιούχων. Δὲν ἔχομεν τὸ ἀκριβὲς κείμενον τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ἀποστολάκου. Ἡμεῖς ἔχομεν μπροστά μας μίαν ἐπίθεσιν μέσα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ἕνα χαρακτηρισμὸν βαρύτατον, τὸν ὁποῖον δὲν ἀποδεχόμεθα.

§130Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ποῖος ἦτο ὁ χαρακτηρισμός;

§131Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δημοκόπος. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. Ἀποστολάκος, εἶπεν, ὅτι: «Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι τὸ κόμμα τοῦ κ. Μαρκεζίνη καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι σύμφωνοι εἰς τὸ νὰ ληφθοῦν ἀντιδημοκρατικὰ μέτρα». Καὶ αὐτὰ τὰ ἀντιδημοκρατικὰ μέτρα βέβαια δὲν ἀφοροῦν τοὺς Βιομηχάνους καὶ τοὺς μισθοσυντηρήτους. Αὐτὸ εἶναι τόσον ἁπλοῦν, τόσον ὀρθόν, διατὶ νὰ ἐξανίστασθε;

§132Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, εἶπεν, ὅτι ἐὰν ληφθοῦν ταῦτα —διότι εἰς τὴν συζήτησιν διηυκρινίσθη καὶ τοῦτο καὶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ.....

§133Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι ὁ χαρακτηρισμὸς ὁ πρέπων κατὰ τὴν γνώμην μας. Διότι βλέπομεν τοὺς ἐμπορικοὺς καὶ τοὺς βιομηχανικοὺς κύκλους, δραστηρίως νὰ κινοῦνται πλησίον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἐπηρεάσουν τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπισημαίνομεν τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἐγκυμονεῖ ὁ καινούργιος προγραμματισμός. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ποὺ ὡμίλησα διὰ τοὺς ἀγρότας καὶ τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς ὑπαλλήλους, ἀνεφέρθην καὶ εἰς τὸν κ. Ἀποστολάκον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Παπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§135Σ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμφωνίας περὶ συνδέσεως τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν ΕΟΚ ἀποτελεῖ γεγονὸς ὑψίστης σημασίας διὰ τὴν χώραν μας, καθ’ ὅσον αὕτη πρόκειται νὰ ἀποτελέσῃ ἱστορικὸν σταθμὸν ἐξορμήσεως πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας, μὲ τελικὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν ἐξύψωσιν τοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ μας εἰς τὴν στάθμην τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν προηγμένων λαῶν τῆς Εὐρώπης, μετὰ τῶν ὁποίων συναδελφούμεθα πλέον διὰ νὰ καταστήσωμεν πραγματικότητα τὸ ἰδεῶδες τῆς Πανευρώπης. Βασικὴ συνέπεια τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν ΕΟΚ, θὰ εἶναι ἡ ἐγκατάλειψις τοῦ ἀκολουθουμένου μέχρι σήμερον συστήματος τῆς τελωνειακῆς προστασίας τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς καὶ ἡ υἱοθέτησις τοῦ συστήματος τοῦ ἀδεσμεύτου συναγωνισμοῦ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Κοινὴ Ἀγορὰ καὶ οἱ εὐρύτεροι οἰκονομικοὶ χῶροι, ἔχουν ἤδη δημιουργηθῆ καὶ ἀποτελοῦν γεγονὸς τετελεσμένον. Ὡς ἐκ τούτου ἡ ἔνταξις ἢ σύνδεσίς μας μετ’ αὐτῶν κρίνεται ἀναγκαία. Διότι ἡ παραμονή μας ἐκτὸς τούτων θὰ εἶχεν ὡς συνέπειαν τὸν βαθμιαῖον ἀποκλεισμὸν τῶν προϊόντων μας ἀπὸ τὰς ἀγοράς των. Ὡς γνωστὸν οἱ εὐρύτεροι οἰκονομικοὶ χῶροι εἶναι: 1) Τοῦ Ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ 2) τῶν ἑπτὰ χωρῶν καὶ 3) τῶν 6 χωρῶν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Εἰς ποῖον ἐκ τῶν τριῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνταχθῶμεν ἢ νὰ συνδεθῶμεν; Ἡ ἀπάντησις διὰ κάθε ἐθνικῶς σκεπτόμενον Ἕλληνα εἶναι ἁπλουστάτη ἀρκεῖ νὰ ἐρευνηθῇ ἀπὸ ποῖον ἀπορροφᾶται τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς, μὲ ποῖον τὸ πολίτευμά μας συνταυτίζεται καὶ μὲ ποῖον ὑπάρχουν στρατιωτικαὶ συμμαχίαι. Ἀσφαλῶς μὲ τὰς 6 χώρας αἵτινες ἀπετέλεσαν τὴν ΕΟΚ. Καὶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον κανένα ἐκ τῶν κομμάτων, τῶν ἐθνικῶς σκεπτομένων, πλήν, βεβαίως, τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν ἀναμέναμεν τὴν αὐτὴν θέσιν, δὲν ἔφερεν ἀντίρρησιν, ὡς πρὸς τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν ΕΟΚ. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὴν χώραν μας τὸ πλεῖστον τῆς παραγωγῆς μας εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας στηρίζει τὴν ὕπαρξιν καὶ προαγωγὴν του εἰς ὑψηλὴν δασμολογικὴν προστασίαν, ἡ κατάργησις τῶν δασμῶν θὰ ἐπέφερε καταστροφικὴν ἀναστάτωσιν, ἐὰν αὕτη συνετελεῖτο διὰ μιᾶς ἢ εἰς σύντομον χρονικὸν διάστημα. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποτραποῦν οἱ ἀπότομοι κληδωνισμοὶ καὶ αἱ μεγάλαι ἀναστατώσεις, ἡ κατάργησις τῆς δασμολογικῆς προστασίας προβλέπεται βαθμιαία καὶ μακροχρόνιος. Διὰ τὰ ἱδρυτικὰ μέλη αὐτῆς προβλέπεται, ὅτι θὰ συντελεσθῇ ἐντὸς 10ετίας, διὰ τὴν χώραν μας ὅμως, ἥτις εὑρίσκεται ὑπὸ ὅλως εἰδικὰς οἰκονομικὰς καὶ κοινωνικὰς συνθήκας ἡ χρονικὴ διάρκεια τῶν 10 ἐτῶν διὰ τὴν πλήρη κατάργησιν τῶν προστατευτικῶν δασμῶν, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ὅροι τῆς συνθήκης, δὲν ἐκρίνοντο εὐνοϊκοὶ καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπεζητήθη ἡ ἔνταξίς μας ἐξ ἀρχῆς εἰς τὴν ΕΟΚ, ἀλλὰ ἐπεδιώχθη ἡ σύνδεσίς μας μετ’ αὐτῆς διὰ νὰ εἶναι οὕτω δυνατὸν νὰ διαπραγματευθῶμεν εἰδικοὺς ὅρους διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠμβλύνοντο αἱ δυσμενεῖς ἐπιδράσεις ἐκ τῆς μεταβολῆς εἰς τοὺς κυριωτέρους τομεῖς τῆς οἰκονομίας μας. Πράγματι, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἀντιπροσωπεία μας διεξήγαγεν ἐπιμόνους καὶ μακροχρονίους διαπραγματεύσεις καὶ τελικῶς ἐπέτυχεν, ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ καλύτερον κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν. Ἡ χώρα μας, εἶχε νὰ διαπραγματευθῇ μὲ χώρας μεγάλας, οἰκονομικῶς ἰσχυράς, τινὲς τῶν ὁποίων ἦσαν ἀνταγωνίστριαι τῶν προϊόντων μας εἰς τὴν Διεθνῆ ἀγοράν. Διὰ τοῦτο αἱ ἐκχωρήσεις, τὰς ὁποίας ἐπετύχαμεν κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις θὰ πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὡς σοβαρὸν ἐπίτευγμα. Χρονικὴ διάρκεια πλήρους καταργήσεως τῶν προστατευτικῶν δασμῶν, ἐντὸς 22 ἐτῶν. Εἰδικὴ μεταχείρισις ὡρισμένων ἐκ τῶν βασικῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων μας, καπνός, σταφίς, βάμβαξ κλπ. καί, τέλος, οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν 125 ἑκατομ. δολ. διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ὑποβοηθήσωμεν τοὺς κλάδους τῆς οἰκονομίας μας κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀναπροσαρμογῆς των. Ἐὰν κρίνωμεν τὴν Συνθήκην ἀπὸ τὴν σκοπιὰν τῶν ἐπὶ μέρους κλάδων τῆς οἰκονομίας μας, ἢ ἀπὸ τὴν σκοπιὰν τῆς εἰδικῆς ἐπιχειρήσεως ἑκάστου, ἀσφαλῶς θὰ εὑρεθοῦν πολλοί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἱκανοποιημένοι. Οὗτοι, ὅμως, θὰ πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν τους, ὅτι προσπάθειαι ἀλλαγῆς καὶ ἀνακατατάξεως οἷαι αὐταὶ τοῦ μεγέθους εἰς ἃς ἐμπλεκόμεθα διὰ τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν ΕΟΚ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἄλλους μὲν νὰ εὐνοήσουν περισσότερον, ἄλλους δὲ ὀλιγώτερον ἐνῷ ἄλλους καὶ νὰ βλάψουν. Τὶ νὰ γίνῃ ὅμως; Αἱ δασμοβίωτοι ἐπιχειρήσεις ἔπρεπε κάποτε νὰ ἐκλείψουν. Ἐάν, ὅμως, θελήσωμεν νὰ κρίνωμεν τὴν συνθήκην τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν ΕΟΚ ἀπὸ τὴν γενικὴν σκοπιὰν τῆς Ἐθνικῆς μας Οἰκονομίας, ὡς Ἕλληνες, θὰ πρέπει ἀσφαλῶς πάντες νὰ εἴμεθα ἱκανοποιημένοι, διότι ἡ Χώρα μας εἰσέρχεται ὡς ὀργανικὸν πλέον μέλος εἰς μίαν εὐρυτάτην καὶ λίαν ἀνεπτυγμένην οἰκονομικῶς καὶ πολιτιστικῶς κοινότητα 175.000.000 ἀτόμων, τὰ ὁποῖα διαμορφώνουν μίαν τεραστίαν εἰς ἔκτασιν καὶ ὕψος καταναλωτικῆς δυνάμεως ἀγοράν, ἐντὸς τῆς ὁποίας τὸ οἰκονομικὸν καὶ ἐμπορικὸν δαιμόνιον τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, ἐὰν κατορθώσῃ νὰ συνδυασθῇ μὲ τὰς γνώσεις τῆς ἐπιστήμης καὶ τὰ ἐπιτεύγματα τῆς τεχνικῆς ἐξελίξεως καὶ θελήσῃ νὰ πειθαρχήσῃ εἰς τὴν ἐπιδίωξιν προγραμματισθέντων στόχων θὰ εὕρῃ ἀναπεπταμένους ὁρίζοντας διὰ νὰ δράσῃ καὶ μεγαλουργήσῃ. Εἰς ποίαν ἔκτασιν θὰ ἐπωφεληθῶμεν ὡς χώρα καὶ ὡς φορεῖς τῶν ἐπὶ μέρους ἐπιχειρηματικῶν μονάδων τῶν πλεονεκτημάτων καὶ εὐκαιριῶν τὰς ὁποίας παρουσιάζει ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ πόσον ἀκίνδυνοι θὰ εἶναι αἱ δυσμενεῖς συνέπειαι ἐκ τῶν οἰκονομικῶν ἀνακατατάξεων, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστοῦν ἀναπόφευκτοι ἐν τῇ πορείᾳ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς σχετικῆς συνθήκης θὰ ἐξαρτηθῇ: 1) Ἐκ τοῦ κατὰ πόσον θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἑνιαίαν κατεύθυνσιν, συνεργασίαν καὶ συντονισμὸν τῶν προσπαθειῶν ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων παραγόντων. 2) Ἀπὸ τὴν προσαρμοστικότητα καὶ τὴν ἔντασιν τῆς δραστηριότητος, τὰς ὁποίας θὰ ἐπιδείξουν οἱ φορεῖς τῶν οἰκονομικῶν ἐπιχειρήσεων, ἐπαγγελματικαὶ ὀργανώσεις τῶν ἐπὶ μέρους κλάδων τῆς οἰκονομίας μας. Ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἀποτελεῖ τὴν στιγμὴν ταύτην γεγονὸς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιφέρῃ τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ἀναγέννησιν τῆς Χώρας μας, ἀλλὰ καὶ ἀναστάτωσιν καὶ ἐνδεχομένως καὶ οἰκονομικὸν μαρασμόν. Τὸ τὶ θὰ συμβῇ ἐκ τῶν δύο θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν στάσιν καὶ τὰς ἐνεργείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἡγητόρων του εἰς ὅλην τὴν κλίμακα τῆς κοινωνικῆς, οἰκονομικῆς καὶ πολιτικῆς μας ὀργανώσεως. Ἐὰν ἄτομα, ἡγέται ὁμάδων καὶ Κράτος ἀτενίσωμεν μὲ αἰσιοδοξίαν καὶ ἐνεργήσωμεν μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην ἑνότητα, σύνεσιν καὶ δραστηριότητα ἔχομεν νὰ ἐλπίσωμεν πολλά, ἐὰν ἀπαισιοδοξήσωμεν καὶ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν μοιρολατρείαν ἀσφαλῶς θὰ πρέπει νὰ ἀναμένωμεν δεινά. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν ἔχουν θέσιν μεμψιμοιρίαι καὶ κωλυσιεργίαι, χρειάζεται σκέψις, ἔρευνα καὶ μελέτη τῆς διαμορφουμένης νέας καταστάσεως καὶ κυρίως δρᾶσις, δρᾶσις ἔντονος καὶ προγραμματισμένη διὰ νὰ ὁδηγηθῇ ἡ Χώρα μας εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὴν εὐημερίαν. Ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἀναμένεται, ὅτι θὰ ἀσκήσῃ συνεχῶς, καθ’ ὅλην τὴν προβλεπομένην περίοδον τῶν 22 ἐτῶν, διαρθρωτικὰς ἐπιδράσεις ἐπὶ τῆς καθόλου οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς τοῦ τόπου μας. Διάφορος βεβαίως, θὰ εἶναι ἡ ἔκτασις τῶν ἐπιδράσεων εἰς τοὺς ἐπὶ μέρους τομεῖς τῆς οἰκονομίας μας (Γεωργία, Βιομηχανία, Βιοτεχνία, Ἐμπόριον κλπ.) ἀλλὰ καὶ ἀκόμη καὶ εἰς τοὺς κατ’ ἰδίαν κλάδους δραστηριότητος ἐντὸς ἑκάστου τομέως. Ὁ εἰσηγητὴς φιλλέλην Γάλλος βουλευτὴς διὰ τὴν σύνδεσιν τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. ἐπιφανὴς οἰκονομολόγος κ. Καμὶλ Μπεγκέ, μεταξὺ ἄλλων ἐτόνισεν, ὅτι αἱ ἀγοραὶ καὶ παραγγελίαι προμηθειῶν ὀφείλουν νὰ ἐνσωματωθοῦν ἀφεύκτως εἰς κοινοὺς συνασπισμούς, συνεταιρισμοὺς καὶ εἰς τὸν τομέα παραγωγῆς πρέπει νὰ ἐπιτευχθῇ μία δικαία κατανομὴ προσπαθειῶν καὶ εὐθυνῶν εἰς τοὺς κόλπους κάθε χώρας καὶ κάθε ἐπαγγέλματος. Διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν καὶ νὰ ἐπωφεληθῶμεν τῶν εὐκαιριῶν, τὰς ὁποίας θὰ δημιουργήσῃ ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, θὰ χρειασθῇ συστηματικὴ καὶ ἐντατικὴ προσπάθεια καὶ προγραμματισμένη δρᾶσις πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνακύψουν κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Εἶναι ἀνάγκη, ἡ ὁποία καθίσταται πλέον ἐπιτακτικὴ ἐν ὄψει τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συνθήκης τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, νὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ ἑξῆς βασικὰ προβλήματα: 1. Ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐκπαίδευσις. Ἡ συμπτωματικὴ καὶ ἀσυστηματοποίητος μαθητεία θὰ πρέπει νὰ δώσῃ τὴν θέσιν της εἰς μίαν συστηματικὴν προσπάθειαν ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰδικεύσεως κατὰ κλάδους. 2. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιδιωχθῇ ὁ ἐκσυγχρονισμὸς τοῦ τεχνικοῦ ἐξοπλισμοῦ τῶν κλάδων μας, διότι τὸ πλεῖστον τῶν ἐπιχειρήσεών μας χρησιμοποιεῖ οὐχὶ τελειοποιημένα μέσα τοῦτο δὲ ἐπιδρᾷ δυσμενέστατα τόσον ἐπὶ τῆς ποιότητος τῶν προϊόντων, ὅσον καὶ ἐπὶ τῆς ἀποδόσεως ἐργασίας καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπὶ τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς. 3. Σοβαρὸν ἐπίσης πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀναμένει τὴν λύσιν του εἶναι ἡ ἀναζήτησις καταλλήλων ὀργανωτικῶν σχηματισμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀμβλύνουν τὰ μειονεκτήματα ποὺ παρουσιάζουν αἱ μικραὶ μονάδες καὶ θὰ παράσχουν εἰς αὐτὰς κατὰ τὸ δυνατὸν τὰ πλεονεκτήματα τῆς μεγάλης ἐπιχειρήσεως. 4. Ἡ ἐξεύρεσις εὐθηνῶν κεφαλαίων. 5. Ἀπαραίτητος ἐπίσης προϋπόθεσις θὰ εἶναι ἡ προσαρμογὴ τῆς νομοθεσίας, ὡς καὶ ἡ ἀνάλογος ἀπαλλαγὴ τῶν διαφόρων ἐπιβαρύνσεων, οὐχὶ μὲ πνεῦμα πλέον ἀποταμιευτικόν, ἀλλὰ εἰς τὰ πλαίσια ποὺ ἔθεσεν ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν ΕΟΚ, μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἑλληνικῆς παραγωγῆς πρὸς ἐπίτευξιν μειώσεως τοῦ κόστους ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου αὐξήσεως τῆς παραγωγικότητος καὶ καλυτέρευσιν τῆς ποιότητος. Τέλος δέ, ἡ δημιουργία ἀναλόγου ὀργανισμοῦ, μὲ συμμετοχὴν εἰς τὸ συμβούλιον καὶ ἐκπροσώπου τῶν παραγωγικῶν τάξεων, τοῦ ὁποίου σκοπὸς θὰ εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ σύνδεσις μὲ τὸ συμβούλιον τῆς ΕΟΚ, ἀφ’ ἑτέρου δέ, ὁ προγραμματισμὸς καὶ ἡ συνεχὴς καθοδήγησις τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς, σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τῆς συνδέσεως μὲ τὰ 6 κράτη. Ἡ ἐνέργεια καὶ πρωτοβουλία τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ νὰ προεδρεύσῃ συσκέψεως τοῦ Βιομηχανικοῦ καὶ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, ὡς καὶ ἡ ἐπίσκεψις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑφυπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καὶ αἱ πραγματοποιηθεῖσαι συσκέψεις μετὰ τῶν ἐκπροσώπων τῶν παραγωγικῶν τάξεων, ἐνεποίησεν ἀρίστην ἐντύπωσιν καὶ ἀποδεικνύει, ὅτι ἐπέστη ἡ στιγμὴ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ὀρθοῦνται ἐνώπιον τῆς ἡγεσίας τῶν παραγωγικῶν τάξεων τῆς χώρας. Ὑποβάλλω δὲ τὴν παράκλησιν καὶ ἀσφαλῶς θὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, νὰ προεδρεύσῃ παρομοίων συσκέψεων, τόσον εἰς τὸ Βιοτεχνικόν, ὅσον καὶ εἰς τὸ Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον, ἀφοῦ δὲ ἀκούσῃ τὰς ἀπόψεις ὅλων, νὰ χαράξῃ τὴν κατευθυντήριον γραμμὴν δράσεως. Ἐπιφυλάσσω εἰς τὸν ἑαυτόν μου τὸ δικαίωμα νὰ ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν κατὰ τὸ προσεχὲς μέλλον σχετικῶς μὲ τὸν τομέα τῆς δευτερογενοῦς παραγωγῆς καὶ ἰδίᾳ τὴν Βιοτεχνίαν, ἡ ὁποία τὰ μέγιστα συμβάλλει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν τῆς χώρας, ἂν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰ ἀπὸ ἀπόψεως ἀπασχολήσεως ἐργασιακοῦ δυναμικοῦ μεταξὺ Βιομηχανίας καὶ Βιοτεχνίας ἤτοι μεγάλη Βιομηχανία 150 χιλ. ἄτομα, Βιοτεχνία, Οἰκοτεχνία, Χειροτεχνία 350 χιλ., ὡς ἐπίσης, ὅτι αὕτη εἶναι κατανεμημένη εἰς τὰς διαφόρους περιοχὰς τῆς χώρας, ἀναλόγως μὲ τὴν κατανομὴν τοῦ πληθυσμοῦ, ἐνῷ ἡ Βιομηχανία εἰς τὸ Κέντρον, ἀντιλαμβάνεται τὴν τεραστίαν σημασίαν ἀπὸ κοινωνικοοικονομικῆς ἀπόψεως τὸν ρόλον ποὺ θὰ διαδραματίσῃ ἡ Βιοτεχνία. (Χειροκροτήματα). Ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν ΕΟΚ, εἶναι θέμα ἐθνικὸν καὶ βασικῆς σημασίας διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας μας καὶ διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ μας. Δι’ αὐτό, θὰ πρέπει νὰ σταθῶμεν πάντες μὲ λελογισμένην αἰσιοδοξίαν καὶ νὰ δράσωμεν μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην δραστηριότητα διὰ νὰ δώσωμεν ἐπωφελεῖς λύσεις εἰς τὰ ἀνακύπτοντα προβλήματα. Αἱ ἀντιδικίαι ἢ αἱ μεμψιμοιρίαι ἐνῷ δὲν πρόκειται νὰ ὠφελήσουν κανένα ἀντιθέτως, θὰ παραλύσουν τὴν θέλησιν πρὸς δρᾶσιν καὶ θὰ ἐπιφέρουν ἀνυπολόγιστον κακόν, δεδομένου δέ, ὅτι αἱ ἐπιδράσεις εὐνοϊκαὶ ἢ δυσμενεῖς θὰ γίνωνται ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ καθ’ ὅλην τὴν μακρὰν περίοδον τῶν 22 ἐτῶν, θὰ ἔχωμεν ὅλον τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς ἐπιτυχῆ ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκαίων ἐκείνων ἀναπροσαρμογῶν καὶ ἀνακατατάξεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψουν εἰς τὴν χώραν μας νὰ ἐπωφεληθῇ τῶν τεραστίων δυνατοτήτων τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει μία ἀγορὰ 175 ἑκ. ἀτόμων ὑψηλοῦ πολιτισμοῦ καὶ τεραστίας ἀγοραστικῆς δυνάμεως. Ἡ φυλή μας διακρίνεται ἀπὸ ἀπέραντον δημιουργικότητα, θὰ πρέπει δὲ ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. νὰ ἀποτελέσῃ τὸ ξύπνημα τῶν ἐν ἀδρανείᾳ εὑρισκομένων δυνάμεων καὶ διὰ τοῦ συναγερμοῦ ὅλων νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὴν καθολικὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ μας διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας μας καὶ νὰ συμβάλλωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ ἰδεῶδες τῆς Πανευρώπης.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§137Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ πράγματι σοβαρὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπὶ μῆνα ἀπασχολεῖ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτυχθοῦν ἀπόψεις καὶ νὰ γίνῃ μία ἀνατομὴ τοῦ οἰκονομικοῦ μας προβλήματος, σοβαρά, ἡ ὁποία θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀποτελέσῃ τὸν γνώμονα τῆς περαιτέρω ἐθνικῆς μας πορείας. Τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ τὰς θέσεις τὰς ὁποίας ἔλαβε θὰ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐγὼ θὰ κρίνω τὰς θέσεις ποὺ ἔλαβε καὶ τὰς ἀπόψεις ποὺ ἀνέπτυξεν ἡ Κυβέρνησις, αἱ ὁποῖαι ὁμολογῶ, ὅτι δὲν μὲ ἱκανοποιοῦν, ὅπως δὲν ἱκανοποίησαν καὶ μεγάλη μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέλειψε τὸ καθῆκον του καὶ δὲν παρέστη εἰς τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ τόσον σοβαροῦ θέματος διὰ νὰ δώσῃ τὸν τόνον ποὺ ἔπρεπε καὶ νὰ διαφωτίσῃ ὑπευθύνως τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἅπαξ κατεδέχθη νὰ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν αὐτὴν ἀπέθεσε τὰς εὐθύνας τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἐγχειρήματος εἰς τὸν λαόν. Ἐξ αὐτοῦ ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν ἔχει πίστιν πρὸς τὸν ἀναλαμβανόμενον ἀγῶνα, ἢ δειλιάζει πρὸ τοῦ ὄγκου τῶν εὐθυνῶν ποὺ προκαλεῖ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἡ παράλειψις, τοῦ νὰ παρακολουθῇ τὰς συζητήσεις ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐπεσημάνθη ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§138Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ὅλην τὴν συζήτησιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἐχειρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ κατὰ κἄποιον τρόπον ἡ ἡμετέρα ταπεινότης. Ὅπως ἐπίσης καὶ ἄλλα ἀξιόλογα μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρίσταται αὐτοπροσώπως καὶ νὰ ἀπαντᾷ εἰς ἕνα ἕκαστον ἐκ τῶν ρητόρων. Ὅπως ἐπίσης ξεύρετε πολὺ καλά, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν παρέλειψε νὰ καθορίσῃ τοὺς σκοποὺς τοὺς κυβερνητικοὺς καὶ νὰ ἐπισημάνῃ τὴν φύσιν τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ. Ἄν θέλετε νὰ ἀσχοληθῶμεν ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ 20 καὶ τοῦ 80% καὶ ποῖος ἔχει τὰς μεγαλυτέρας εὐθύνας εἶναι ἄλλη συζήτησις. Θὰ ἤθελα, ὅμως, νὰ ἐννοήσητε, ὅτι, ὅπως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπε, τὸ ὅλον σχῆμα τοῦ 20 καὶ 80% σημαίνει ὅτι ἡ μὲν Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία πρέπει νὰ δημιουργήσῃ τὰς προϋποθέσεις τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρίζητε καὶ σεῖς καλύτερον παντὸς ἄλλου ποὺ παρακολουθεῖτε ὅλας τὰς συζητήσεις, ὅτι ἀφ’ ἧς ληφθοῦν τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ὅλης αὐτῆς ἐργασίας πίπτει εἰς τοὺς ὤμους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, ἡ ὁποία συνδυάζεται μὲ ὡρισμένα κίνητρα ἡ μὲν Κυβέρνησις θὰ εὐθύνετο διὰ τὴν κατεύθυνσιν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τῶν πρώτων ἐτῶν, ἀλλὰ εἰς τὸ διηνεκὲς ἡ καλλιέργεια τῶν κτημάτων εἶναι ἔργον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις. Ἐπίσης, δὲν νομίζω νὰ ὑπῆρξε κανὲν σημεῖον ἐπὶ τῆς ὅλης συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ μὴ ἐδόθησαν ἐπαρκεῖς διευκρινίσεις ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς.

§139Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς παλαιοτέρας ἐποχὰς τὸν τόνον τῶν συζητήσεων ἐπὶ σοβαρῶν θεμάτων ἐν τῇ Βουλῇ ἔδιδον οἱ τότε Πρωθυπουργοί. Τὴν παράδοσιν αὐτὴν τὴν διετήρησε καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου, ἀείμνηστος Ν. Πλαστήρας. Ἔκτοτε αὕτη διεκόπη καὶ ἐλαχίστας φορὰς οἱ μετέπειτα Πρόεδροι τῶν Κυβερνήσεων παρακολουθοῦν τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία ποὺ ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδίδει παραγωγικὸν ἔργον. Πάντως ἐπισημαίνω τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀπὸ τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ τόσον σοβαρωτάτου θέματος. Ἔρχομαι ὅμως, εἰς τοὺς ἐπιτελεῖς τῆς Κυβερνήσεως, οἵτινες ἐχειρίσθησαν τὰ θέματα τῶν συζητήσεων καὶ ἐκ τῶν ἀποφάσεων τῶν ὁποίων οὐδόλως ἱκανοποιήθην. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ θέλει νὰ γίνῃ Ὑπερυπουργεῖον. Ἐν τούτοις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπὸ ἀπόψεως γνωμῶν καὶ ἰδεῶν παρουσιάσθη διχασμός. Καὶ λέγω, τοῦτο, διότι ἐνῷ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐτάχθη ὑπὲρ τοῦ παρεμβατισμοῦ, τὸν ὁποῖον μάλιστα ἐχαρακτήρισε σκληρότερον, ὡς πειθαναγκασμόν. Ἐπειδὴ εἰς τὰ δύο πρόσωπα ποὺ χειρίζονται ὑπευθύνως τὸ ὅλον θέμα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς παρουσιάζεται διαφορὰ ἀπόψεων θέλω νὰ ἐρωτήσω ποία γραμμὴ θὰ τηρηθῇ, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως, ποία πολιτικὴ θὰ ἀκολουθηθῇ; Τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας ἢ τοῦ παρεμβατισμοῦ;

§140Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ἐγὼ μὲν ὑπεστήριξα ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Γαρουφαλιᾶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πειθαναγκάσωμεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ πειθαναγκάσωμεν. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αὐταὶ ἦσαν αἱ δύο φράσεις, αἱ ὁποῖαι, ὡς ἁπλαῖ μόνον φράσεις ἐλέχθησαν. Πρέπει νὰ διαστείλωμεν τὴν μίαν θέσιν ἀπὸ τὴν ἄλλην. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ εἴπω εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι θὰ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἀναγινώσκωμεν μετὰ προσοχῆς ἔστω καὶ αὐτὲς τὶς ἄχαρες διαλέξεις τὰς ὁποίας ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον τὸ ἑξῆς: Ὅτι ὡμίλησα περὶ τῆς περιγραφῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους τῶν πλαισίων ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ κινηθῇ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία καὶ εἶπον, ὅτι τὸ Κράτος, ὡς φορεὺς τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ καθορίσῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ νὰ ὑποστῇ ἢ νὰ ἀπολαύσῃ ὁ ἰδιώτης ἐκ τῆς Αʹ ἢ Βʹ δραστηριότητος ἢ πολιτικῆς του, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν πειθαναγκάσωμεν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ τοῦ πάρωμεν τὸ κεφάλαιον. Ἀλλὰ ὁπωσδήποτε τοῦ δημιουργοῦμεν δυνατότητας ἐπιλογῆς μεταξὺ τῆς Αʹ ἢ Βʹ καταστάσεως καὶ μεταξὺ τῆς Αʹ ἢ Βʹ πολιτικῆς τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσουν καθ’ ὃ σημεῖον ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις καθορίζει τὴν πολιτικήν της ἀναλόγως μὲ τὰ ὅσα προσδοκᾷ νὰ ἀπολαύσῃ ἢ νὰ ὑποστῇ. Κατ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὑπάρχει πειθαναγκασμός. Ἐνδεχομένως ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ νὰ μετεχειρίσθη μίαν αὐστηροτέραν ἔκφρασιν, βασικῶς, ὅμως, δὲν ὑπάρχει καμμία διαφωνία.

§141Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀνέγνωσα τὰ πρακτικὰ καὶ ἤκουσα τὰς ὁμιλίας σας. Ὑμεῖς μὲν ἐτάχθητε ὑπὲρ τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὑπὲρ τοῦ παρεμβατισμοῦ. Ἐὰν μετὰ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν ἐπῆλθε συμφωνία μεταξύ σας, τοῦτο δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Εἰς τὴν Βουλὴν παρουσιάσθητε μὲ διαφορὰ ἀπόψεων καὶ αὐτὸ μὲ ἐνδιαφέρει.

§142Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ἀντελήφθητε κακῶς, διότι ὑπεστήριξα καὶ ἐν συνεχείᾳ, ὅτι εἴτε τὸ θέλετε εἴτε ὄχι ἔχομεν φθάσει εἰς μίαν διαφοροποίησιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ ὡμίλησα ἐγὼ ὁ ἴδιος, ὅτι ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὰς περισσότερον ἀνεπτυγμένας χώρας θὰ ἀποβῇ εἰς καλὸν τῆς οἰκονομίας μας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καταλάβητε εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ ἐλευθέρα ὀργάνωσις τῆς οἰκονομίας μας δὲν ἀποκλείει τὸν προγραμματισμόν. Ὑπάρχει πλήρης ταὐτότης ἀπόψεων καὶ θὰ πρέπει καὶ νὰ ἀκούητε καὶ νὰ διαβάζητε αὐτὰ ποὺ λέγονται μετὰ προσοχῆς.

§143Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἤκουσα καὶ ἐδιάβασα μετὰ προσοχῆς τὰ πρακτικὰ καὶ ἔμεινα μὲ τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον.

§144Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἐτροποποιήθη καμμία ἄποψις. Μάθετε γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν.

§145Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν χρειάζεται νὰ μάθω τώρα γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν, οὔτε εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μοῦ τὸ ὑποδείξητε. Ἡ Βουλὴ γνωρίζει τὰς ἐκφρασθείσας ἀπόψεις καὶ ὅσοι τὰς ἤκουσαν πιστεύουν τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν καὶ ὄχι τὴν ἰδικήν σας. Ἐὰν ἀναθεωρῆτε τὰς καλὰς ἀπόψεις, αὐτὸ προκαλεῖ τὴν λύπην μου καὶ τὴν ἀνησυχίαν μου, ὅτι ἡ τύχη τῆς συμβάσεως ἐναπετέθη εἰς χεῖρας σας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὑπεστήριξαν ὑπερηφάνως, ὅτι ἡ νομισματική μας σταθερότης συνετέλεσεν εἰς τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν ΕΟΚ. Πρῶτον θέλω νὰ εἴπω, ὅτι αὕτη δὲν τοῦ ἀνήκει, διότι τὴν ἀρχὴν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος τὴν ἀπετέλεσαν τὰ μέτρα τοῦ ἀειμνήστου Καρτάλη καὶ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως Παπάγου. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ σταθερότης δὲν ἔχει σταθερὰ θεμέλια. Τὸ 1960 τὸ ἀπόθεμα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἀνήρχετο εἰς 220 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ αἱ μακροπρόθεσμοι ὀφειλαί μας διὰ τὸ ἐξωτερικὸν εἰς 250 ἑκατομμύρια δολλάρια. Στηριζόμεθα εἰς ξένας πιστώσεις. Φαντάζεσθε τὶ θὰ συνέβαινεν, ἐὰν πρὸς στιγμὴν ἔληγον αἱ πιστώσεις αὗται. Θὰ ἀφῃρεῖτο ὁλόκληρον τὸ ἀπόθεμα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ δραχμὴ θὰ ἀνετινάσσετο. Δὲν ἔχει σταθερὰ θεμέλια ἡ νομισματική μας σταθερότης, διότι τὸ ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον εἶναι πάντοτε παθητικόν. Τὸ 1960 τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου ἀνῆλθεν εἰς 296 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1961 εἰς 200 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἑπομένως δὲν δικαιολογεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπικαλῆται τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα ὡς βάσιν διὰ τὴν σύνδεσίν μας. Διότι ἡ βάσις αὕτη τῆς νομισματικῆς σταθερότητος εἶναι σαθρὰ καὶ πρέπει νὰ τὴν καταστήσωμεν σταθεράν. Ἐφ’ ὅσον συνεχίσωμεν νὰ ἔχωμεν παθητικὸν ἰσοζύγιον τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, αὐτὸς ὁ κίνδυνος θὰ ὑφίσταται. Πρέπει νὰ γίνῃ ἀντιληπτόν, ὅτι ἡ νομισματική μας σταθερότης ὀφείλεται εἰς ξένας προσφοράς, καὶ τοῦτο θὰ εἶναι ὠφέλιμον διὰ νὰ λάβωμεν τὰ δέοντα μέτρα, ἵνα στηρίξωμεν τὰς ἰδικάς μας δυνάμεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου συνέστησε τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν κοινὴν ἀγοράν, παρακινηθεὶς ἀπὸ τὸ γεγονός, ὡς εἶπεν, ὅτι αἱ χῶραι τῆς ΕΟΚ ἠδυνήθησαν νὰ βελτιώσουν σημαντικῶς τὴν οἰκονομικήν των θέσιν κατὰ τὰ τρία ἔτη τῆς ΕΟΚ. Ἐλησμόνησε νὰ μᾶς εἴπῃ μίαν ἀλήθειαν, ὅτι αἱ ὑποανάπτυκτοι χῶραι ὑποχρεοῦνται νὰ ἐξάγουν τὰς πρώτας ὕλας εἰς ἀσταθεῖς τιμάς, ἐνῷ αἱ ἀνεπτυγμέναι βιομηχανικῶς χῶραι διαθέτουν τὰ βιομηχανικὰ των προϊόντα εἰς σταθερὰς τιμάς. Καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ τὴν εὐμάρειαν εἰς τὰς χώρας αὐτὰς καὶ ὄχι ἡ σύνδεσίς των μὲ τὴν ΕΟΚ. Ἦσαν πλούσιαι καὶ ἀνεπτυγμέναι αἱ χῶραι πρὶν συνδεθῶσιν εἰς τὴν ΕΟΚ. Καὶ παραμένουν τοιαῦται, τὸ λέγω αὐτό, ἵνα μὴ ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι μὲ μόνην τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν ΕΟΚ θὰ ἐπέλθῃ αὐτομάτως ἡ εὐμάρειά μας. Θὰ πρέπει νὰ κατανοήσωμεν τοὺς λόγους τῆς προόδου τῶν ἕξ χωρῶν διὰ νὰ ἐπιταχύνωμεν τὰ βήματά μας πρὸς ὀργάνωσιν τῆς οἰκονομίας μας ἵνα τὰς φθάσωμεν. Θὰ πρέπει νὰ ἀνησυχήσωμεν σοβαρῶς. Ἡ μακαριότης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ αὐτομάτου ὑψώσεως τῆς στάθμης τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ μας μὲ μόνην τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν ΕΟΚ, εἶναι ἐπικίνδυνος, δι’ αὐτὸ τὴν ἐπισημαίνω. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὡμίλησε περὶ μεγάλων ἀγορῶν καὶ δημιουργίας πόλων ἕλξεως μὲ ἐπακόλουθον τὴν ὕπαρξιν καθυστερημένων περιοχῶν. Ἐὰν ἀνέφερε τοῦτο, ὡς ἱστορικὴν πραγματικότητα ἔχει δίκαιον. Ἀλλὰ ἐπισημαίνω τὸ γεγονὸς τῆς ἀνισομεροῦς ἀναπτύξεως καὶ μεταξὺ ἀκόμη διαφόρων περιοχῶν τῆς αὐτῆς χώρας διὰ νὰ τονίσω, ὅτι πρέπει νὰ καταβάλλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ἀποφύγωμεν νὰ γίνωμεν ἀκόλουθοι, οἰκονομικοὶ δοῦλοι τῶν μελῶν τῆς ΕΟΚ καὶ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ δημιουργήσωμεν ἐντὸς τῆς χώρας πόλους ἕλξεως διὰ νὰ στηρίξωμεν τὴν οἰκονομίαν της. Ἐλησμόνησαν, οἱ κύριοι Ὑπουργοί, τὴν γνώμην τοῦ Φρανσουὰ Περρόν, περὶ κυριαρχουσῶν καὶ κυριαρχουμένων οἰκονομιῶν. Ἡ οἰκονομία μας εἶναι κυριαρχουμένη οἰκονομικῶς καὶ θὰ πρέπει νὰ ἐξουδετερώσωμεν τὰ ἐλαττώματα τῆς θέσεώς της διὰ νὰ τὴν ἀνυψώσωμεν, ὥστε νὰ μὴ καταστῇ δούλη τῶν ξένων. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ πρέπει νὰ γίνῃ εὐρυτάτη συζήτησις, ὥστε νὰ γίνῃ συνείδησις εἰς τὸν λαόν, ὅτι ἀπαιτεῖται ἔντονος ἀγὼν διὰ νὰ δυναμώσῃ ἡ οἰκονομία τῆς χώρας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εἶπεν ἐπίσης, ὅτι ἡ ἐπιδίωξίς μας, διὰ τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν ΕΟΚ, εἶναι νὰ γίνωμεν εἰσαγωγεῖς ξένων κεφαλαίων καὶ ὄχι ἐξαγωγεῖς ἐργατῶν. Ἐὰν αἱ χῶραι, μετὰ τῶν ὁποίων συνεδεόμεθα εἶχον πρόθεσιν νὰ μᾶς βοηθήσουν καὶ νὰ εἰσαγάγουν κεφάλαια παραγωγικὰ διὰ τὴν δημιουργίαν οἰκονομικῶν μονάδων εὐρώστων, δὲν θὰ ἀπέστελλον τὴν γνωστὴν ἐπιστολήν, διὰ τὴν ὁποίαν λέγει μὲν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνέλαβε νομικὰς ὑποχρεώσεις, ἥτις ὅμως, δεσμεύει τὴν χώραν. Ἡ δέσμευσις αὕτη φαίνεται ἐκ τῆς κάτωθι παραγράφου τῆς ἐπιστολῆς ταύτης: «Ἡ Κοινότης ἔλαβεν ὑπὸ σημείωσιν τὴν δημοσιευθεῖσαν καὶ ἐπανειλημμένως ἐκδηλωθεῖσαν πρόθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, συνεχίσῃ τὰς προσπαθείας της, ἵνα καταλήξῃ τὸ ταχύτερον δυνατὸν εἰς ρύθμισιν τοῦ προπολεμικοῦ δημοσίου χρέους τοῦ Κράτους. Ὑπὸ τοὺς ὅρους δὲ τούτους ἡ Κοινότης συγκατετέθη εἰς τὴν πρὸς τὴν Ἑλλάδα παροχὴν τῆς οἰκονομικῆς βοηθείας τῆς προβλεπομένης ὑπὸ τοῦ σχετικοῦ πρωτοκόλλου τῆς συμφωνίας συνδέσεως». Φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη διακανονισμὸν καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς δίδονται τὰ 125 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὸ ποσὸν τῶν ὁποίων εἶναι ἴσον μὲ τὸ προπολεμικόν μας χρέος. Φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ εἰσρεύσουν εἰς τὴν χώραν κεφάλαια παραγωγικά, ἀλλὰ ἂν εἰσρεύσουν τοιαῦτα θὰ εἶναι κεφάλαια ἀποικιακά. Ὅταν ἀγωνιζώμεθα πέρυσι νὰ πείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν ἀλουμινίου, ἐπεδιώκαμεν νὰ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον δεσμεύσεως τῆς χώρας διὰ νὰ ζητοῦν ὑπὸ τοὺς ἰδίους ὅρους οἱ μετέπειτα πιστωταί μας εἰσαγωγῶν ἀποικιακῶν κεφαλαίων. Ὁ φόβος μας δὲν εἶναι ἀβάσιμος, ἐὰν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 125 ἑκατομμυρίων δολλαρίων τοῦ προπολεμικοῦ χρέους προστεθοῦν καὶ τὰ 350 ἑκατομμύρια τοῦ μεταπολεμικοῦ χρέους. Τὰ ἄρθρα 35 καὶ 36 τῆς Συμβάσεως τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν ΕΟΚ ὁμιλοῦν περὶ ἐναρμονισμοῦ τῆς γεωργικῆς μας πολιτικῆς πρὸς τὴν γεωργικὴν πολιτικὴν τῶν ἕξ χωρῶν. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ ἀντιπροσωπεία μας πλαισιωμένη καὶ διὰ γεωπόνων κατὰ τὴν πρόσφατον μετάβασίν της εἰς Βρυξέλλας ἐζήτησε νὰ πληροφορηθῇ ὡρισμένα σημεῖα τῆς ἀποφασισθείσης κοινῆς γεωργικῆς πολιτικῆς τῶν ἕξ χωρῶν καὶ δὲν κατεδέχθησαν αὗται νὰ τὴν ἐνημερώσουν. Οὐδεμία πληροφορία ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐδόθη εἰς τὴν ἀποστολήν μας αὐτὴν μὲ τὸν πιθανὸν δικαιολογητικὸν λόγον, ὅτι δὲν εἶχε κυρωθῆ εἰσέτι ἡ σύμβασις καὶ ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν. Προδίδει, ὅμως, τοῦτο τὰς διαθέσεις τῶν ἓξ ἔναντι τῆς Ἑλλάδος. Τὰ ἄρθρα αὐτὰ τῆς συμβάσεως εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ παίξουν σημαντικὸν ρόλον εἰς τὴν γεωργικήν μας πολιτικὴν καὶ ὅταν μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν μᾶς συμπεριφέρωνται ἐκεῖνοι, μὲ τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ συνεργασθῶμεν, ἀντιλαμβάνεσθε ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις μας εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Κοινότητα. Τὰ ἓξ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, εἶναι γνωστόν, ὅτι διαθέτουν τεράστιον μηχανικὸν γεωργικὸν ἐξοπλισμόν, ἐνῶ ἡμεῖς εὑρισκόμεθα εἰς πολὺ χαμηλὸν ἐπίπεδον εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Θὰ ἀναγνώσω δύο πίνακας μηχανικοῦ ἐξοπλισμοῦ καὶ στρεμματικῆς ἀποδόσεως τῶν ἕξ χωρῶν καὶ τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ ἀντιληφθῶμεν πρὸς ποίους συνεταίρους ἔρχεται ἡ Ἑλλὰς νὰ συναγωνισθῇ. Ἰδοὺ οἱ πίνακες οὗτοι.

ΠΙΝΑΞ

Μέση ἀπόδοσις τριετίας 1957)58–1959)60 (Εἰς ἑκατοντάδας χιλιόγραμμα κατὰ ἑκτάριον)

ΠΙΝΑΞ

Καλλιεργούμεναι ἐκτάσεις καὶ χρησιμοποιηθέντα μέσα εἰς τὰς χώρας τῆς Ε.Ο.Κ.

Λαμβανομένων, λοιπόν, ὑπ’ ὄψιν τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 35 καὶ 36, ἀντιλαμβάνεσθε ὑπὸ ποίας δυσχερείας θὰ πωλήσουν καὶ πόσον θὰ πρέπει νὰ ἀγωνισθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ κληθοῦν νὰ ἐφαρμόσουν τὰς διατάξεις ταύτας ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς μας. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν κατωτάτην στάθμην παραγωγῆς καὶ μηχανικοῦ ἐξοπλισμοῦ καὶ ἐν τούτοις δὲν διστάζομεν νὰ συνεταιρισθῶμεν μὲ τὰ ἓξ αὐτὰ κράτη, ἔχοντες ἀκόμη καὶ τὰς δεσμεύσεις τῶν ἄρθρων αὐτῶν, 35 καὶ 36. Θὰ ἤθελα, τελικῶς, νὰ ἔχω μίαν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ἐπὶ εἰδικῶν ζητημάτων ποὺ ἀφοροῦν τὴν ἐκλογικήν μου περιφέρειαν. Εἰς τὸ παράρτημα 1 τῆς συμβάσεως, ἀναφέρονται μεταξὺ τῶν παραγομένων ἐν Ἑλλάδι εἰδῶν καὶ τὰ ζαχαρώδη παρασκευάσματα ἄνευ κακάου, ὑπὸ ἀριθμὸν 1704 τῆς ὀνοματολογίας τῶν Βρυξελλῶν. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν εἰς τὴν ὀνοματολογίαν αὐτὴν περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἐκ μαστίχης παραγομένη τσίχλα, ἥτις περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἀντίστοιχον ὀνοματολογίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δασμολογίου.

§146Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Δὲν εἶχα ὑπ’ ὄψει μου, κ. συνάδελφε, ὅτι κατὰ τὴν ὁμιλίαν σας ἀπὸ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα θὰ κατεβαίνατε εἰς τὰ τοπικὰ συμφέροντα διὰ νὰ σᾶς παράσχω τὴν πληροφορίαν αὐτήν, καὶ συνεπῶς δὲν εἶμαι πρόχειρος τὴν στιγμὴν αὐτήν, νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Πάντως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι ἡ μαστίχα ὑπάγεται εἰς τὰ βιομηχανικὰ εἴδη καὶ ὡς γνωρίζετε οἱ δασμοὶ προκειμένου περὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν θὰ μειωθοῦν κατὰ τὸν ταχύτερον τρόπον.

§147Σ. ΝΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐπειδὴ συμπίπτει νὰ ἔχω ἀσχοληθῆ μὲ τὴν ὀνοματολογίαν τῶν Βρυξελλῶν, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἔχει γίνει ἀναπροσαρμογὴ καὶ ἐναρμόνισις τοῦ ἰσχύοντος δασμολογίου πρὸς τὴν ὀνοματολογίαν τῶν Βρυξελλῶν, ἡ ὁποία ἔχει δημοσιευθῆ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον καὶ συνεπῶς δύνασθε νὰ λάβητε γνῶσιν αὐτῆς.

§148Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἰς τὸ Παράρτημα ΙΙΙ τῆς συμβάσεως περιλαμβάνονται τὰ γεωργικὰ προϊόντα, τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν παράγραφον 5 τοῦ ἄρθρου 37 τῆς συμβάσεως. Τὸ ἄρθρον 37 τῆς συμβάσεως, ὁμιλεῖ περὶ ποσοστώσεων καὶ παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 25 τῆς συμβάσεως κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ ἐξαγωγαὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων τούτων, θὰ ρυθμισθοῦν βάσει τῶν ποσοτήτων τῶν ἐξαχθεισῶν κατὰ τὸ ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως. Ἐφέτος ἡ εἰσαγωγὴ ἑσπεριδοειδῶν εἰς τὴν Γερμανίαν ἔχει περιορισθῆ σημαντικῶς. Πολὺ φοβοῦμαι ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ τελευταίου ἔτους πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμφωνίας, οἱ Γερμανοὶ σκοπίμως προέβησαν εἰς τὸν περιορισμὸν εἰσαγωγῆς ἑσπεριδοειδῶν, ὥστε ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τῆς συμφωνίας νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 25 τῆς συμβάσεως ὁριζόμενα ὅρια. Τέλος ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργόν, διατὶ εἰς τὸν πίνακα δὲν περιελήφθη ἡ μαστίχα, ὥστε τὸ προϊόν αὐτὸ νὰ προστατευθῇ καὶ νὰ τύχῃ εὐμενοῦς μεταχειρίσεως διὰ τὴν ἐξαγωγήν του. Ἐὰν δὲν ἀναγραφῇ τὸ προϊόν αὐτὸ εἰς τὸν πίνακα ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μὴ τύχῃ τὸ προϊόν αὐτὸ τῆς δασμολογικῆς προστασίας κατὰ τὴν ἐξαγωγήν του εἰς τὰς χώρας τῆς ΕΟΚ.

§149Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ μαστίχα θὰ θεωρηθῇ ὡς βιομηχανικὸν εἶδος καὶ θὰ τύχῃ τῆς μεταχειρίσεως ἐκείνης, τῆς ὁποίας τυγχάνουν τὰ βιομηχανικὰ εἴδη εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν μείωσιν τοῦ δασμολογίου.

§150Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ λέγετε σεῖς αὐτό, δὲν τὸ λέγει ἡ σύμβασις.

§151Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, εἰς τὴν Γερμανίαν, τὶ δασμὸς ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ ἀπαγορευτικὴ τὴν εἴσοδον τῆς μαστίχης ἐκεῖ;

§152Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὑπάρχει, κύριε Ὑπουργέ, ὡρισμένος δασμός. Δὲν γνωρίζω τὸ ποσοστὸν καὶ ἑπομένως ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μὴ μειωθῇ ὁ δασμὸς αὐτός. Ἐπειδὴ μᾶς ἐνδιαφέρει ἰδιαιτέρως τὸ προϊόν αὐτό, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας καὶ νὰ παρακαλέσω, ὅπως μελετήσητε καλύτερον τὸ ζήτημα. Ἐὰν τὸ προϊόν αὐτὸ δὲν προστατεύεται, ἐφόσον δὲν περιλαμβάνεται εἰς τοὺς πίνακας καὶ τὰ ἄλλα βιομηχανικὰ καὶ γεωργικὰ προϊόντα νὰ κινητοποιήσητε τὴν διαδικασίαν τῆς συμβάσεως, ὥστε νὰ περιληφθῇ καὶ τὸ προϊόν αὐτὸ εἰς τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα, ὥστε νὰ ἐκπέσῃ ὁ δασμός.

§153Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε, ὅτι ἐλήφθησαν μέτρα, ὥστε ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ λιβανίου ἐκ Σουμάτρας διὰ νὰ προστατευθῇ τὸ λιβάνι ποὺ παράγεται ἐδῶ;

§154Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐκ τοῦ μέτρου αὐτοῦ δὲν ὠφελήθη ἡ ἰδική μας παραγωγή, διότι εἰσήχθη λαθραίως μεγάλη ποσότης λιβανίου. Κύριοι βουλευταί, ἡ σύμβασις αὐτὴ θὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ ἀποδώσῃ, ὅμως, θὰ χρειασθῇ μεγάλη ἐθνικὴ προσπάθεια καὶ θεωροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ συναρπάσῃ τὸν λαὸν καὶ νὰ τὸν ὁδηγήσῃ εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν προσπάθειαν. Χρειάζονται ἄλλοι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀναλάβουν τὴν προσπάθειαν αὐτήν, διότι ἂν μείνουν οἱ ἴδιοι Κυβερνῆται ἡ σύμβασις αὐτὴ ἀντὶ εὐλογίας θὰ ἀποβῇ κατάρα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 045′ π.μ.)