1961.06.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 130ὴ

Παρασκευὴν 16 Ἰουνίου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 9.05 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ τὴν ἑξῆς δήλωσιν:

Ἀξιότιμον κύριον

Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΝ

Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν, κ. Πρόεδρε, ὅτι: Παραμένω τελείως ἀνεξάρτητος βουλευτής, μὴ ἀνήκων εἰς Κόμμα ἢ καὶ Ὁμάδα, δηλωθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν ἢ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Ἰουνίου 1961

Μετὰ πλείστης τιμῆς

Σ. ΔΙΒΑΡΗΣ

Βουλευτὴς Κεφαλληνίας

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως τῆς παρελθούσης Τετάρτης κατετέθη εἰς τὸ Γραφεῖον μου ἡ ἑξῆς πρότασις:

ΠΡΟΤΑΣΙΣ

«Κατατεθείσης ἤδη ὑπὸ 22 βουλευτῶν προτάσεως, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ τὴν δυσπιστίαν της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ τῶν θεμάτων τοῦ σίτου, τῆς Κοινῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς καὶ τῶν καταγγελιῶν τοῦ ἐν Βόννῃ πρεσβευτοῦ, περὶ ὧν καὶ δι’ ἐπερωτήσεων καὶ διὰ τῆς ἀπὸ 10 Ἰουνίου 1961 ἐπιστολῆς τοῦ Προέδρου τῆς Ε.Δ.Α. κ. Ἰωάννου Πασαλίδη, ἐζητήσαμεν ὅπως γίνῃ συζήτησις καὶ δοθῇ εὐκαιρία ἐλέγχου, προτείνομεν, ὅπως πέραν τῶν θεμάτων αὐτῶν, ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ τὴν δυσπιστίαν της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν ἐν γένει ἐξωτερικὴν καὶ οἰκονομικὴν πολιτικήν της, καθὼς καὶ διὰ τὴν κατάλυσιν τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν ἐν τῇ χώρᾳ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Ἰουνίου 1961. (Ὥρα 9.00′ μ.μ.) Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Η. Ἠλιοῦ, Ν. Κιτσίκης, Α. Μπριλλάκης, Μ. Κύρκος, Α. Τσιάφας, Β. Ἐφραιμίδης, Σ. Ἠλιόπουλος, Γ. Πρίφτης, Ι. Παπαδημητρίου, Μ. Σβώλου, Β. Θανασέκου, Β. Μπρακατσούλας, Ν. Καθαροσπόρης, Γ. Παπαγεωργίου, Γ. Σπηλιόπουλος, Κ. Σωτηρίου, Κ. Χιωτάκης, Π. Γλιγλῆς, Α. Χονδρονάσιος, Ε. Πρωϊμάκης, Α. Κολαμπᾶς». Βεβαίως, τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔχει τὴν πρόθεσιν νὰ προβάλῃ προσκόμματα εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου ὅταν ὑπάρχῃ πολιτικὸν θέμα. Δημιουργεῖται, ὅμως, ἕνα ζήτημα. Ὅτι αἱ ἀλλεπάλληλοι καταθέσεις τοιούτων προτάσεων δημιουργοῦν θέματα προθεσμιῶν, προτεραιότητος κλπ. Π.χ. ἡ τελευταία πρότασις, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα, ὡς ἀπωτέρα, θὰ ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ. Δὲν ἄγομαι εἰς τὴν αὐτὴν κατεύθυνσιν. Δὲν γνωρίζω ποίαν ἄποψιν πρόκειται νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ἀλλὰ θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἀποφεύγωνται τοιούτου εἴδους ἐμπλοκαί, διότι διαρκῶς τὸ Προεδρεῖον φέρει εὐθύνας δι’ ὅλα αὐτὰ προκειμένου νὰ τὰς ἐπιλύῃ. Θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὑπάρξῃ καὶ θέμα συνταγματικοῦ ἀπαραδέκτου ἀκόμη τῆς τελευταίας ταύτης προτάσεως. Ἀλλά, θέλω νὰ νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐτέθη πολιτικὸν θέμα, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δεικνύει πάντοτε εὐαισθησίαν εἰς τὰ θέματα αὐτά, δὲν θὰ φέρῃ ἀντίρρησιν νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν καὶ τῆς προτάσεως ταύτης. Συνεπῶς, θὰ συζητήσωμεν ἀμφοτέρας τὰς προτάσεις καὶ θὰ ἀποφασίσωμεν τώρα, ποία θὰ πρέπει νὰ συζητηθῇ πρώτη. Ἡ ἀπωτέρα, ἤ, ἡ τὸ πρῶτον ὑποβληθεῖσα; Ἀναμένω νὰ ἀκούσω τὰς ἀπόψεις τῶν κ.κ. ἐκπροσώπων τῶν Κομμάτων, ἅτινα ὑπέβαλον τὰς προτάσεις καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ ἐκφράσῃ καὶ τὸ Προεδρεῖον τὴν ἄποψίν του.

§4Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν, κ. Πρόεδρε, νὰ προηγηθῇ ἡ ἰδική μας. Ἡμεῖς, κατὰ συνέπειαν τῆς καταθέσεως τῆς προτάσεως ἐκ μέρους τῆς Κ.Ε.Α., προετείναμεν καὶ ἄλλα τινὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐθεωρήσαμεν κρίσιμα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν ἢ δώσω τὸν λόγον εἰς τὸν πρῶτον ζητήσαντα ἐπὶ τῆς προτάσεως μομφῆς, ὀφείλω νὰ σᾶς γνωρίσω καὶ τοῦτο: Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀναδράμητε εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων ὅλων τῶν προηγουμένων ἐτῶν διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι πάντοτε ἴσχυσε, καὶ δὴ ἀπαρεγκλήτως, τὸ πενθήμερον, καὶ ὅτι τὴν Πέμπτην ἡμέραν, ὥραν 12ην παρὰ 1 λεπτὸν, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, εἶναι ρητὴ καὶ περιοριστική· κατ’ ἐμέ, δὲν δύναται οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἢ ἡ πλειοψηφία νὰ παρατείνῃ αὐτήν. Ἡ δὲ ἐφαρμογή της εἶναι παγία ἀφ’ ἧς ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ τὸ Σύνταγμα 1952. Συνεπῶς, οἱ ρήτορες πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των, ὅτι παράτασις οὐδεμία εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ. Ἔστω καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ρήτωρ ἐπὶ τοῦ βήματος, θὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία τὴν 12ην ὥραν τῆς πέμπτης ἡμέρας, σύμφωνα μὲ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος.

§6Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Χρειάζεται μίαν διευκρίνισιν, ἡ δήλωσίς σας. Τί ἐννοεῖτε 5νθήμερον; Πέντε συνεδριάσεις, ἢ 5 ἡμερολογιακὰς ἡμέρας; Διότι, νομίζω, ὅτι ἔχετε μίαν προκατάληψιν ἐπὶ τοῦ θέματος, τὴν ὁποίαν ἐξεδηλώσατε καὶ προχθές, διότι ἀπειλήσατε τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι προσμέτρησιν τοῦ χρόνου, ἀπὸ ὅ,τι ἐγένετο ἄλλοτε. Ἐδῶ, ὡς ἀντίποινα θὰ κάμετε — κατ’ ἐξαίρεσιν — διαφορετικὴν ὅμως, δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνωνται ἀντίποινα. Κάμνομεν χρῆσιν ἑνὸς δικαιώματος ποὺ μᾶς δίδει τὸ Σύνταγμα καὶ ζητοῦμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Συντάγματος. Καὶ τὸ Σύνταγμα, ὅταν ὁμιλῇ περὶ 5νθημέρου, δὲν ὁμιλεῖ περὶ 5 ἡμερολογιακῶν ἡμερῶν, ἀλλὰ περὶ 5 ἡμερῶν, κατὰ τὰς ὁποίας, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, διεξάγεται συζήτησις. Δὲν θέλω νὰ ὠθήσω τὰ πράγματα, διὰ νὰ μὴ νομισθῇ, ὅτι θέλομεν τὴν κωλυσιεργείαν, ἀλλὰ θὰ ἐδεχόμεθα — ὄχι βεβαίως ὑπὸ τὴν ὀργὴν τοῦ Προέδρου — νὰ συνεδριάσωμεν ἔστω καὶ αὔριον, ἀλλὰ τὴν Κυριακὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ συνεδρίασις, ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως ὅλων τῶν παρατάξεων τῆς Βουλῆς. Σᾶς εἰδοποίησα καὶ διὰ τοῦ τύπου, καὶ λυποῦμαι, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω τὴν δήλωσιν, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπιμείνει τὸ Προεδρεῖον εἰς τὴν ὀργίλον αὐτὴν ἑρμηνείαν, θὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ 48 ὥρας, κατὰ δὲ τὸ διάστημα αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ, ὡς ἀνέγνωσα εἰς ἐφημερίδα τινά, οἱαδήποτε ἄλλη συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν τερματίζεται θέμα ἐμπιστοσύνης, ἢ μᾶλλον δυσπιστίας, ἐὰν δὲν γίνῃ ψηφοφορία. Καὶ σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, οὐδὲν θέμα δύναται νὰ συζητηθῇ, ἐὰν δὲν τερματισθῇ τὸ θέμα τῆς δυσπιστίας.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 53 τοῦ Κανονισμοῦ, λέγει «προτιμωμένων»...

§8Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβ.). Τὸ θέμα δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἀφορᾷ καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν παρίσταται ὡς ἀκροατής, ἀλλὰ μετέχει τῶν συζητήσεων καὶ δικαιοῦται νὰ ἔχῃ γνώμην. Ἐν πρώτοις, λοιπόν, δὲν εἶναι δικαιολογημένον τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον διετυπώσατε, ἢ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, ὅτι τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἢ ἡ Κυβέρνησις διατυπώνει ἀπειλάς.

§9Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§10Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβ.). Κάμνετε χρῆσιν ἑνὸς συνταγματικοῦ δικαιώματος. Ἐὰν τὸ κάμνετε αὐτὸ κατὰ τὸν καταλληλότερον τρόπον καὶ εἰς τὸν καταλληλότερον χρόνον, εἶναι θέμα ἰδικόν σας καὶ τῆς κοινῆς γνώμης νὰ τὸ κρίνῃ. Ἀλλά, δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς δὲν ἀπαγορεύει νὰ κάμωμεν 5 συνεδριάσεις ἐν συνεχείᾳ, ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει νὰ γίνουν ἐν συνεχείᾳ 5 συνεδριάσεις, ὥστε νὰ τερματίσωμε τὴν Τρίτην τὸ βράδυ. Ἄλλωστε, καὶ ἄλλοτε, ἐὰν ἐνθυμῆσθε, προέκυψε τοιοῦτον θέμα–Πέμπτην ἢ Παρασκευὴν — καὶ εἶχον ἕνα διάλογον μὲ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν. Καὶ εἶπον τότε, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διχοτομῆται ἡ συζήτησις αὐτή. Συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις ἔχει πάντα λόγον νὰ μὴ δέχεται νὰ εἶναι ὑπὸ κρίσιν ἐπὶ 5, 6 ἢ 7 ἡμέρας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταπόνησιν, ἐὰν καταπονῆσθε σεῖς, καταπονεῖται καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συμπολίτευσις, ἡ ὁποία, ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία προκαλεῖ τὴν συζήτησιν. Ὅταν, λοιπόν, ἡ Ἀντιπολίτευσις ζητῇ τὴν συζήτησιν, δὲν ἔχει λόγον νὰ ἐπικαλῆται τὴν καταπόνησιν. Τοῦτο μόνον ἡ Συμπολίτευσις ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ. Συνεπῶς, νὰ συμφωνήσωμεν, ὅτι θὰ κάμωμεν 5 συνεδριάσεις καὶ τὴν πέμπτην ἡμέραν θὰ διεξαχθῇ ψηφοφορία. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἰδικὸν θέμα ποὺ ἐθίξατε, ὅτι «καὶ ἡμεῖς θὰ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ 48ώρου», σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἄποψις ποὺ ὑποστηρίζετε, διὰ δύο λόγους: Πρῶτον, διότι εἶναι γνωστόν, τί γίνεται κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια, ὁπότε, ὅταν τερματίζεται ἡ συζήτησις, προχωροῦμεν, ἀμέσως εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Δεύτερον, τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι, ὅταν ὑποβάλλεται πρότασις «δύναται» νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία διὰ 48 ὥρας. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, λοιπόν, ἐὰν θέλετε νὰ ἀσκήσητε ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὸ κάμητε, χωρὶς ὅμως νὰ δημιουργῆτε δικονομικὰς ἀνωμαλίας, διὰ νὰ φθάσωμεν ὁμαλῶς εἰς τὸ τέρμα τῆς συζητήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§11Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπῆρξα σαφής. Ὑπέβαλον τὴν βασικὴν πρότασιν, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἀνήκει εἰς τὰς ἰδικάς μας προθέσεις νὰ καταφύγωμεν εἰς δικονομικὰς ἀνωμαλίας. Ἐζητήσαμεν, δηλαδή, παρὰ τὸ ὅτι δικαιούμεθα ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν νὰ ἀπαιτήσωμεν τὸ 5νθήμερον, ἐζητήσαμεν συμβιβαστικῶς νὰ συνεδριάσωμεν τὸ Σάββατον καὶ ἐν συνεχείᾳ τὴν Δευτέραν. Ἡ καθυστέρησις θὰ εἶναι μίαν ἡμέραν. Δὲν ἀνήκει — ἐπαναλαμβάνω εἰς τὰς προθέσεις μας— νὰ ἐπιδιώξωμεν ἀνωμαλίας. Ἀντιθέτως, θέλομεν νὰ προαγάγωμεν τὴν συζήτησιν, ὥστε νὰ συντομευθοῦν ὅλαι αἱ προθεσμίαι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ἐνδεχομένη προσφυγὴ ἡμῶν εἰς τὴν διάταξιν περὶ 48ώρου ἀναβολῆς, δὲν εἶναι δυνατή, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Σώματος, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς παραπέμψω εἰς τὸν ἁρμόδιον καθηγητὴν Σ. Σγουρίτσαν, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι τὸ «δύναται» ἔχει σαφῶς ὑποχρεωτικὸν χαρακτῆρα καί, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀποτελεῖ καὶ θέμα εὐθιξίας διὰ τὴν Κυβέρνησιν.

§12Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερν.). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπικαλούμεθα συγγραφεῖς, διὰ νὰ ἐξηγήσωμεν τί σημαίνει τὸ «δύναται», διότι ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι, ὅταν λέγῃ τὸ Σύνταγμα «δύναται», σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικόν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα θὰ λυθῇ τὸ θέμα αὐτό. Ἐλᾶτε νὰ λάβετε τὸν λόγον τώρα, κ. Κωστόπουλε, διὰ νὰ τελειώνωμεν μὲ τὸ δικονομικὸν ζήτημα καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως.

§14Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι τοῦ 48ώρου, διότι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία. Τὸ πρόβλημα εἶναι, ἐὰν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν συνεδρίασιν καὶ τὴν Κυριακήν. Λοιπόν, κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μας, δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ κάμωμεν συνεδρίασιν τὴν Κυριακήν. Τίποτε δὲν παθαίνει, οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ Συμπολίτευσις, ἐὰν τὴν Κυριακὴν δὲν κάμωμεν συνεδρίασιν. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζομεν ἐν συνόλῳ. Καὶ δὲν ὑποστηρίζομεν νὰ ὑπάρξῃ συνεδρίασις μόνον κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν συνεδριάσεων, ἀλλὰ νὰ ὑπάρξῃ καὶ μία ἀκόμη συνεδρίασις, πλὴν ἐκείνων ποὺ προβλέπει ὁ Κανονισμός, νὰ ὑπάρξῃ καὶ τὸ Σάββατον, ἀλλὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ τὴν Κυριακήν, ὁπότε θὰ τελειώσωμεν τὴν Τετάρτην. Ἠμπορεῖ νὰ τελειώσωμεν καὶ ἐνωρίτερον, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ τελειώσωμεν καὶ τὴν Τετάρτην. Εἶναι, λοιπόν, ἀνάγκη νὰ κάμωμεν τόσην συζήτησιν, ἐὰν θὰ συνεδριάσωμεν καὶ τὴν Κυριακήν;

§15Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερν.). Σᾶς ἐξήγησα, διατί ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὰς πέντε συνεχεῖς συνεδριάσεις. Καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, νὰ εἴπω, διατί δὲν πρέπει νὰ διχοτομῆται ἡ συζήτησις. Ὑπάρχουν, μάλιστα, καὶ ἄλλα Κοινοβούλια, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ συζήτησις αὐτὴ λύεται ἐντὸς δύο συνεδριάσεων. Ἂς συνεδριάσωμεν, λοιπόν, καὶ μέχρι τῆς 5ης πρωϊνῆς, διὰ νὰ τελειώσωμεν. Δὲν ἠμπορεῖ, ὅταν τίθεται θέμα πολιτικόν, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι εἶναι ὑπὸ κρίσιν ἡ Κυβέρνησις — δὲν ἠμπορεῖ ἡ συζήτησις αὐτὴ νὰ παρατείνεται ἐπ’ ἄπειρον.

§16Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε τώρα, νὰ ἐπέμβητε.

§18Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Νομίζετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπέμβω; Μοῦ εἴπατε «τί θέλετε τώρα νὰ ἐπέμβητε». Ἔχω ἢ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπέμβω; Λοιπόν, ὑπὸ τὸ κράτος τῆς προχθεσινῆς νευρικότητος ἐγένοντο δύο παραβάσεις τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ πρώτη συνετελέσθη καὶ ἡ ἄλλη πρόκειται νὰ γίνῃ τώρα. Τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον συνετελέσθη, εἶναι, ὅτι συνεδριάζομεν σήμερον καὶ ὄχι αὔριον. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι, ὅταν τεθῇ θέμα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν διεξάγεται συζήτησις πρὸ τῆς παρόδου δύο ἡμερῶν. Ἐτέθη θέμα, ἐὰν ἡ διάταξις εἶναι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ἢ ὄχι, προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως.

§19Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερν.). Καὶ ἄλλην φοράν, κ. συνάδελφε, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, γενομένης προτάσεως μομφῆς, ἤρξατο ἀμέσως ἡ συζήτησις.

§20Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐγὼ προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τῆς διατάξεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ ἀμέσως συζήτησιν, ἐφ’ ὅσον δὲν τὸ θεωρῇ αἰφνιδιασμὸν καὶ εἶναι ἑτοίμη, ἀλλὰ ἅπαξ ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἑρμηνεία, ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν δύο ἡμερῶν δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, ἔπρεπε νὰ παρέλθουν δύο πλήρεις, ἡμέραι. Καὶ αὐτὸ ἐτηρήθη πάντοτε. Ὁσάκις ἐτέθη θέμα ἐμπιστοσύνης, ἐπέρασαν δύο πλήρεις ἡμέραι. Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ ματαιωθῇ ἡ σημερινὴ συνεδρίασις, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ προηγούμενον, διότι τὰ προηγούμενα αὐτὰ δημιουργοῦν θεσμοὺς διὰ τὸ μέλλον. Ἅπαξ ἔχομεν μίαν συνεδρίασιν σήμερον, τὴν ὁποίαν κανονικῶς μὲν θὰ εἴχομεν — διότι εἰς τὰ πολιτικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν τὸν Μάϊον τοῦ 1956 καὶ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1960, ἐτηρήθη ἡ ἀπόστασις δύο πλήρων ἡμερῶν — δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ γίνῃ τὴν Κυριακὴν συνεδρίασις. Ἡ διάταξις τῶν πέντε ἡμερῶν ἔχει τὴν ἔννοιαν πέντε συνεχῶν συνεδριάσεων, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρεμβληθῇ θέμα, εἴτε ἐλέγχου κοινοβουλευτικοῦ, εἴτε νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐὰν μέσα εἰς τὸ πενθήμερον συμπέσῃ, φέρ’ εἰπεῖν, ἡ ἐθνικὴ ἑορτὴ τῆς 25ης Μαρτίου, δὲν σημαίνει, ὅτι θὰ κάμωμεν συνεδρίασιν, διακόπτοντες τὸν ἑορτασμόν. Τὸ νόημα τοῦ Συντάγματος εἶναι πέντε ἐργάσιμοι ἡμέραι, ὡς ὁρίζει ὁ Κανονισμός.

§21Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπόν, κ. Πρόεδρε, νὰ παρέμβω. Παρεμβαίνω, ὅμως, διότι ἀντιθέτως ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ πενθήμερον, εἶναι πενθήμερον καὶ ὄχι πέντε ἡμέραι συνεδριάσεων. Τοῦτο ὁρίζεται ἀπὸ συνταγματικὴν διάταξιν, ἀποδίδουσαν προέχουσαν σημασίαν εἰς τὸ νὰ μὴ εὑρίσκεται ὁ τόπος περισσοτέρας ἡμέρας ὑπὸ οὐσιαστικὴν κυβερνητικὴν κρίσιν. Ἐνῷ, ὅμως, πιστεύω αὐτό, ἀπὸ τυπικῆς πλευρᾶς, συμφωνῶν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ οὐσιαστικῆς πλευρᾶς νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο, ἴσως, συμφέρον νὰ ταλαιπωρούμεθα εἰς διένεξιν μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῶν μειζόνων Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ θὰ ἔπρεπεν, ἀντὶ πάσης θυσίας, νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος συμβιβασμοῦ. Θὰ ἦτο δηλαδὴ δυνατόν, κατ’ ἐμέ, ἡ συνεδρίασις ἡ αὐριανή, νὰ εἶναι πολὺ μικροτέρα, ὡς ἐπίσης ἡ συνεδρίασις τῆς Δευτέρας, ἐνδεχομένως καὶ τῆς Τρίτης, ὥστε ἡ συζήτησις νὰ τερματισθῇ τὸ μεσονύκτιον τῆς Τρίτης καὶ νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία. Ἔτσι θὰ τηρηθῇ τὸ πενθήμερον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος καὶ θὰ γίνουν τέσσαρες συνεδριάσεις μεγαλυτέρας διαρκείας. Νὰ ἀρχίσῃ τὴν Δευτέραν ἡ συνεδρίασις, τὴν πέμπτην ἀπογευματινήν, νὰ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις ἡ αὐριανὴ πολὺ ἐνωρὶς τὸ ἀπόγευμα καὶ νὰ παραταθῇ μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν τῆς Κυριακῆς. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἐπέλθῃ κἄποιος συμβιβασμός. Παρενέβην, ἐπαναλαμβάνω, διότι δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀκουσθῇ μόνον ἡ μία ἄποψις τῆς συνταγματικῆς ἑρμηνείας. Πιστεύω, ὅτι ἡ συνταγματικὴ διάταξις, ἡ ὁρίζουσα τὸ πενθήμερον, ἔχει μεγίστην σημασίαν. Δὲν εἶναι διάταξις ἀφορῶσα τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἀποδίδει ἡ συνταγματικὴ διάταξις ἰδιάζουσαν σημασίαν εἰς τὸ ὅτι εἶναι τόσον μέγα τὸ θέμα, ὁ τόπος νὰ μὴ εὑρίσκεται ἐπὶ μακρὸν ὑπὸ κρίσιν, ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται νὰ σταματήσῃ ἀκόμη καὶ ὁ ἑορτασμὸς τῆς ἐθνικῆς ἑορτῆς, ὅπερ ἐνδεικτικῶς ἐμνημονεύθη, διὰ νὰ μὴ χάνεται πολύτιμος χρόνος καὶ νὰ ξεκαθαρισθῇ, ἐὰν ὁ τόπος ἔχῃ ἢ ὄχι Κυβέρνησιν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§23Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τί ἀπόφασις ἐλήφθη τώρα;

§24Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προφανῶς δὲν ἐλήφθη.

§25Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος πότε θὰ πάρωμεν ἀπόφασιν;

§26Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν τάσσομαι, οὔτε ὑπὲρ τῆς μιᾶς, οὔτε ὑπὲρ τῆς ἄλλης ἀπόψεως. Ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ διευκρινισθῇ τί πρόκειται νὰ γίνῃ. Θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν τὴν Κυριακήν, δὲν θὰ ἔχωμεν, θὰ ἔχωμεν τὴν Τετάρτην, τί θὰ γίνῃ;

§27Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερν.). Ἄν γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μαρκεζίνη ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Ἡ Κυβέρνησις μίαν ἐπιθυμίαν ἐξέφρασε: Νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις τὴν Τρίτην τὸ μεσονύκτιον καὶ νὰ ἐπακολουθήσῃ ἀμέσως ψηφοφορία. Ἐὰν πρόκειται αὐτὸ νὰ γίνῃ εἰς 4 ἢ 5 συνεδριάσεις, εἶναι κἄτι ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν αὐτὸ νὰ διευκρινισθῇ, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν θὰ κάμωμεν συνεδρίασιν τὴν Κυριακὴν ἢ ὄχι.

§28Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον εἰσήλθομεν εἰς μίαν τρόπον τινά, συμβιβαστικὴν ὁδόν, ἡμεῖς προτείνομεν νὰ συνεδριάσωμεν αὔριον Σάββατον καὶ νὰ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν Δευτέραν. Χαρίζομεν καὶ τὴν μίαν ἡμέραν.

§29Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερν.). Εἶπον καὶ ἄλλοτε, κ. Κωστόπουλε, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πάντοτε γνωρίζομεν πῶς ἀρχίζομεν, ἀλλὰ ποτὲ δὲν γνωρίζομεν πῶς τελειώνομεν. Καὶ καλὸν εἶναι, ὅταν ἀρχίζωμεν, νὰ γίνεται συμφωνία, πῶς θὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ ἡ συζήτησις νὰ τερματισθῇ τὴν Τρίτην τὸ βράδυ.

§30Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ δηλώσω, ὅτι ἡμεῖς ἐπὶ συνταγματικῶν θεμάτων δὲν δεχόμεθα συμβιβασμόν, δὲν δεχόμεθα τίποτε ἀπὸ αὐτὰ καὶ ὁ καθένας ἂς ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας του.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς θὰ συνεδριάσωμεν καὶ αὔριον τὴν πρωΐαν καὶ τὴν Κυριακὴν τὴν πρωΐαν καὶ τὴν Δευτέραν τὸ ἀπόγευμα καὶ τὴν Τρίτην.

§32Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν πρό τινων ἡμερῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἐπωφελήθη τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ διαδηλώσῃ τὴν πίστιν του εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς μεθόδους. Εἶπεν, συγκεκριμένως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 26ης Μαΐου, καὶ ὡς ὅλοι ἐνθυμοῦνται καὶ ὅπως ἀναφέρεται εἰς τὰ πρακτικά: «Εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὅταν ὑπάρχῃ διαφορὰ ἀπόψεων, ὑπάρχει μέθοδος καὶ διαδικασία, ἡ ὁποία λύει τὴν διαφοράν, διότι ἄλλως μὲν φθάνομεν εἰς τὴν βίαν καὶ δι’ αὐτῆς εἰς τὴν ἀναρχίαν». Καὶ εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναλαμβάνω παλαιοτέραν του φράσιν: «Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν σοβαρὰν βελτίωσιν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, ἐὰν δὲν καθιερώσωμεν ἤρεμα πολιτικὰ ἤθη, χαλιναγωγοῦντες τὰ πάθη μας καὶ πειθαρχοῦντες τὶς φιλοδοξίες εἰς τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς χώρας». Κινούμενοι ἀπὸ τὰ ἴδια ἀκριβῶς κίνητρα καὶ προσηλωμένοι ὡς κολακευόμεθα νὰ πιστεύωμεν καὶ πιστεύω εἰς τὸν ἴδιον βαθμὸν ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς, ἐπιθυμοῦμεν νὰ διεκδικήσωμεν ἐν ὀνόματι τῆς μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωποῦμεν, ὡρισμένα προνόμια, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὸ Σύνταγμα, ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα. Ὁμολογοῦμεν δὲ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀντιληφθῶμεν τὴν δυσφορίαν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησε προχθὲς καὶ εἰς τοὺς φίλους συναδέλφους τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς ἕδρας κ. Πρόεδρον, ἡ ἁπλῆ αὐτὴ διεκδίκησις τῶν δικαιωμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν προέβημεν, διατυπώνοντες τήν, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος, πρότασιν δυσπιστίας, ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Μήπως ἡ Κυβέρνησις, τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ Συμπολίτευσις πιστεύουν, ὅτι τὸ Σύνταγμα τοὺς δημιουργεῖ μόνον δικαιώματα καὶ ὄχι ὑποχρεώσεις; Ἢ μήπως πρόκειται νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν καθιέρωσιν ἠρέμων πολιτικῶν ἠθῶν διὰ τῆς ἀμφισβητήσεως τοῦ δικαιώματος εἰς τὴν μειοψηφίαν, ὅπως διεκδικήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν ὡρισμένων προνομίων, τὰ ὁποῖα τῆς ἐξασφαλίζει τὸ Σύνταγμα; Ἢ μήπως πρόκειται νὰ καθιερωθῇ ὡς κανών, ὅτι τὰ πάντα πρέπει νὰ ὑποτάσσωνται ἐδῶ εἰς τὴν δύναμιν τῆς πλειοψηφίας τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ ὅτι ἐπὶ τέλους ὁ διάλογος κατηργήθη οὐσιαστικῶς ἐντὸς τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς; Κύριοι βουλευταί, δὲν γνωρίζομεν, ἐὰν ἔχῃ καμμίαν τοιαύτην ἔνδειξιν τὸ Προεδρεῖον ἀπὸ οἱανδήποτε πλευρὰν τῆς Βουλῆς. Ἀπὸ τὴν πλευρὰν τὴν ἰδικήν μας, ἐπιθυμοῦμεν νὰ δηλώσωμεν, κατὰ τὸν πλέον ἤρεμον καὶ σαφῆ τρόπον, ὅτι θεωροῦμεν τὴν διεκδίκησιν τῶν ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ προνομίων μας, ὡς μίαν συμβολήν μας εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς δημοκρατίας καὶ δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ θυσιάσωμεν τὴν διεκδίκησίν μας αὐτὴν εἰς οὐδεμίαν ἔλλειψιν ὁμαλῶν ἢ ἠρέμων πολιτικῶν ἠθῶν. Ἡ πρότασις δυσπιστίας, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν, ἐδημιούργησε, προχθές, μίαν θύελλαν διαμαρτυριῶν. Κατηγορήθημεν, ὅτι, δι’ αὐτῆς, ἐπιδιώκομεν τὴν ματαίωσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἰδιαιτέρως δέ, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς προσῆψε τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ τόσους μῆνας δὲν διετυπώσαμεν τὴν πρότασιν αὐτὴν δυσπιστίας καὶ περιμέναμεν τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς διὰ νὰ τὴν διατυπώσωμεν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὸν αὐθορμητισμόν, ὁ ὁποῖος τὸν διακρίνει καὶ διὰ τοῦ ὁποίου οὗτος μᾶς ἀφοπλίζει καὶ ὅταν ἀκόμη χρησιμοποιῇ ἐκφράσεις, τὰς ὁποίας ἐκ τῶν ὑστέρων τροποποιεῖ, ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἐπιμένῃ ἐπὶ τῆς δηλώσεώς του αὐτῆς, ἐπὶ τῆς κατηγορίας τὴν ὁποίαν διετύπωσε. Διότι τοῦ ἐδόθη ἤδη ἡ ἀπάντησις εὐθὺς ἀμέσως, ὅτι δηλαδὴ ὑπεβάλαμεν τὴν πρότασιν δυσπιστίας, ἀκριβῶς, διὰ νὰ προλάβωμεν τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἀναγκάσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ συζητήσῃ ὡρισμένα κρίσιμα θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀνησυχεῖ ἡ κοινὴ γνώμη. Ἐξ ἄλλου, ἡ πρότασις δυσπιστίας ὑπογράφεται ἀπὸ ὡρισμένους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ θλιβερὸν προνόμιον νὰ παρευρίσκωνται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἐπὶ δεκαετηρίδας, τοὐλάχιστον ἐπὶ τρεῖς, καὶ οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν, βεβαίως, τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κανονισμόν, ἀλλά, κυρίως, διαθέτουν καὶ μίαν στοιχειώδη πεῖραν, ὥστε νὰ δύνανται ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἐκτιμήσουν τὸν ἀντίκτυπον μιᾶς προτάσεως δυσπιστίας ἐπὶ τῶν σχέσεων τῶν περαιτέρω μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ὑπῆρχεν, ἑπομένως, εἰς τὰς προθέσεις μας καὶ τὰς ἐπιδιώξεις μας, τίποτε τὸ σχετικὸν μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἀντιθέτως, ἠθελήσαμεν, ἁπλῶς, νὰ ἐπισημάνωμεν ὡρισμένα θέματα καὶ νὰ προκαλέσωμεν ἀμέσως συζήτησιν ἐπ’ αὐτῶν, προτοῦ τερματισθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ὅσον ἀφορᾷ, εἰδικώτερον, τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἡ θέσις μας εἶναι σαφής, ὅτι ἀπέχομεν πάσης συζητήσεως, ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν θεωροῦμεν τὸν νόμον τοῦτον ὡς μὴ πληροῦντα τὴν ὑπόσχεσιν περὶ ψηφίσεως ἑνὸς τιμίου καὶ ἀδιαβλήτου νόμου καὶ ἀφ’ ἑτέρου, διότι διεφωνήσαμεν μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ψηφίζεται ὁ νόμος οὗτος ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου καὶ πέραν, ἀρχίζουν αἱ εὐθύναι τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ψηφίσῃ ἢ νὰ τροποποιήσῃ, ὅπως θέλει, τὸν νόμον αὐτόν. Ἡμεῖς τὸν ἀγνοοῦμεν καὶ δὲν μετέχομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισίν του. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ διαχωρίσωμεν τὰς εὐθύνας μας, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὡρισμένα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν νὰ πιστεύουν, ὅτι παριστάμενα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θὰ ἐπιτύχουν ὡρισμένας βελτιώσεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ ἐπειδὴ ἔχει γίνει πολὺς λόγος διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐψηφίσθη ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1958, δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι ἐπιδιώκομεν ἀπὸ τὸν ἱστορικὸν τοῦ μέλλοντος, τὴν ἀναγνώρισιν, ὅτι τὴν φορὰν αὐτὴν ὑπῆρξε μία ἔστω μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία, ὄχι μόνον διεπίστωσε τὰς παγίδας καὶ τὰ τεχνάσματα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησε νὰ βοηθήσῃ ἔστω καὶ τὴν ἀρνητικὴν νομιμοποίησιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, διὰ τῆς παρουσίας της ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἀλλὰ εἶναι καιρὸς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὰ θέματα, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν γενικωτέραν μορφὴν τῆς προτάσεως δυσπιστίας. Τὸ πρῶτον ἐκ τῶν θεμάτων τούτων, ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἔναντι τῆς πολιτικῆς της ἐπὶ τῆς σιτοπαραγωγῆς. Κύριοι βουλευταί, εὑρισκόμεθα εἰς τὰ μέσα τοῦ Ἰουνίου καὶ ἀκόμη δὲν ἔχουν ἐξαγγελθῆ τὰ Κυβερνητικὰ μέτρα ἐπὶ τῆς σιτοπαραγωγῆς, ἡ καθυστέρησις τῶν ὁποίων δημιουργεῖ μίαν ἀνησυχίαν καὶ εὔλογον συγκίνησιν εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Βεβαίως, δὲν ἀγνοῶ τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1960 καὶ 1959 τὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς ἐξηγγέλθησαν ὀλίγας ἡμέρας ἀργότερον. Ἦτο περιττὸν νὰ ὑπομνήσῃ τοῦτο διὰ τῶν πρωϊνῶν ἐφημερίδων ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ὀρθὸν καὶ δίκαιον δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο πέρυσιν ἢ προπέρυσιν, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπρογραμμάτισεν εὐρυτάτην πολιτικὴν ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν καὶ ἐπηγγέλθη γεωργικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον θὰ καθορίζῃ τὰς τιμὰς συγκεντρώσεως ἐκ τῶν προτέρων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον παίζει βασικὸν ρόλον διὰ τὸν παραγωγόν. Ὁ καθορισμὸς μάλιστα τῶν τιμῶν δὲν θὰ ἀφεώρα τὴν περίοδον τῆς συγκομιδῆς, ἀλλὰ θὰ ἀνέτρεχεν εἰς πολὺ παλαιοτέραν περίοδον, ἀκόμη καὶ εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς σπορᾶς, εἰς τρόπον ὥστε ὁ καλλιεργητὴς νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων, ἐὰν ἡ Α ἢ Β σπορὰ τὸν συμφέρει περισσότερον. Ἔναντι αὐτοῦ τοῦ φιλοδόξου προγράμματος τὶ εἴδομεν πραγματοποιούμενον; Ἔχομεν εἰσέλθει εἰς τὴν περίοδον τῆς συγκομιδῆς καὶ ὁ κυβερνητικὸς προγραμματισμὸς ἐπὶ τοῦ θέματος εἶναι τόσον συγκεχυμένος καὶ ἀσαφής, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ἐφεύρῃ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὸν πρωτοφανῆ θεσμὸν τῆς προσυγκεντρώσεως, δηλαδὴ καλοῦνται οἱ παραγωγοὶ νὰ παραδίδουν τὸ προϊόν των καὶ ἐπιφυλάσσεται ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ καθορίσῃ τὰς τιμάς, εἰς τὰς ὁποίας θὰ πληρωθῇ τὸ προϊὸν τοῦτο. Ὅσοι ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κατάγονται ἀπὸ σταφιδοπαραγωγικὰς περιφερείας θὰ ἐνθυμοῦνται ἕνα θεσμόν, ὁ ὁποῖος ἴσχυσε τὴν παλαιὰν ἐποχήν, τὸν θεσμὸν τῆς λεγομένης ἀδηλώτου σταφίδος. Ἦτο ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κερδοσκοπία ἐμαίνετο καὶ ὁ παραγωγὸς παρεδίδετο ἕρμαιος εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ἰδιωτικοῦ ἐμπορίου. Τότε ὁ παραγωγὸς παρέδιδε τὴν σταφίδα εἰς τὸν ἰδιώτην ἔμπορον καὶ εἶχεν τὸ δικαίωμα ὁ ἰδιώτης ἔμπορος νὰ δηλώσῃ ὅποτε ἤθελε τὴν τιμήν. Ἐπιστεύαμε, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ ἐποχὴ ἐκείνη εἶχε πλέον παρέλθει ἀνεπιστρεπτεί. Ἐπέπρωτο, ὅμως, ὕστερα ἀπὸ 50 χρόνια, ἀφ’ ἧς ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐνεκαίνιασε τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ ὕστερα ἀπὸ 25 ὁλόκληρα χρόνια ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου, ἐπέπρωτο λέγω, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν πρωτόγονον αὐτὸν θεσμόν. Σημειωτέον, ὅτι ἡ σιτοκαλλιέργεια εἶναι μία ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας καλλιεργείας τῆς χώρας μας, δεδομένου, ὅτι ἀπασχολεῖ τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, καὶ εἶναι συγχρόνως μία ἀπὸ τὰς πλέον πενιχρὰς εἰς ἀπόδοσιν. Ὑπάρχουν περιφέρειαι, ἰδίως ὀρειναί, εἰς τὰς ὁποίας ἡ ἀπόδοσις τῆς σιτοκαλλιεργείας εἶναι τόσον πενιχρά, τόσον ἀνεπαρκής, ὥστε εἶναι ζήτημα ἐὰν καλύπτῃ τὰ καλλιεργητικὰ ἔξοδα τοῦ ἀτυχοῦς καλλιεργητοῦ. Καὶ ὅμως, ὁ καλλιεργητὴς ἐμμένει εἰς τὴν πενιχρὰν αὐτὴν καλλιέργειαν, διότι στερούμενος καθοδηγήσεως καὶ τῶν μέσων τῶν ὑλικῶν καὶ ἐγκαταλελειμμένος, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμνῃ τίποτε ἄλλο. Καὶ τὴν καλλιέργειαν αὐτὴν ἰσχυριζόμεθα, ὅτι τὴν ἐπροστατεύσαμεν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ὅτι ἐξακολουθοῦμεν νὰ τὴν προστατεύωμεν. Ἔχω μίαν ἔκθεσιν τοῦ ὀργανισμοῦ τροφίμων καὶ γεωργίας τοῦ Φ.Α.Ο., ὁ ὁποῖος ἐξετάζων τὴν προστασίαν τοῦ σίτου εἰς τὰς δέκα κυριωτέρας χώρας τῆς Εὐρώπης καὶ συγκεκριμένως διὰ τὸ 1959–1960 τοποθετεῖ τὴν Ἑλλάδα, ὅπου δῆθεν ὑφιστάμεθα τόσον τραγικὰς θυσίας ὑπὲρ τοῦ σιτοπαραγωγοῦ καὶ ὑφίσταται τόσα ἐλλείμματα ὁ προϋπολογισμός, τοποθετεῖ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν 10ην θέσιν καὶ συγκεκριμένως μετὰ ἀπὸ αὐτὴν βάζει τὸ Ἡνωμένον Βασίλειον καὶ τὴν Δανίαν καὶ τὴν Γαλλίαν. Αὐτὴ εἶναι, κ. συνάδελφοι, ἐν συγκρίσει μὲ τὰ διεθνῆ δεδομένα ἡ τραγικὴ κατάστασις τοῦ σιτοπαραγωγοῦ ἐν Ἑλλάδι καὶ εἶναι προφανές, ὅτι χρέος ὅλων μας, ἀσχέτως πολιτικῆς παρατάξεως εἶναι, ὅπως ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν, ὄχι μόνον μὲ τὰ στυγνὰ οἰκονομικὰ κριτήρια, ἀλλὰ μὲ κριτήρια κοινωνικὰ καὶ μὲ κριτήρια καθαρῶς ἐθνικά. Ἐξ ἄλλου αἱ ἀνησυχίαι τῶν παραγωγῶν δὲν περιορίζονται, ἢ μᾶλλον δὲν ὀφείλονται μόνον εἰς τὸ γεγονὸς τῆς καθυστερήσεως τῆς ἀναγγελίας τῶν μέτρων ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα σημεῖα, ἄλλαι ἐνδείξεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιτείνουν τὰς ἀνησυχίας τῶν σιτοπαραγωγῶν. Ἡ πρώτη ἔνδειξις εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι εἰδικῶς πέρισυ, διὰ πρώτην φορὰν μάλιστα μεταπολεμικῶς, ἡ τιμὴ συγκεντρώσεως τοῦ σίτου κατὰ τὸ 1960 ἦτο κατὰ 8% περίπου μικροτέρα ἀπὸ τὴν τιμὴν συγκεντρώσεως τοῦ ἔτους 1959. Εἶναι προφανές, δηλαδή, ὅτι ἔχομεν εἰσέλθῃ εἰς μίαν περίοδον ἀντιμετωπίσεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ σιτοπαραγωγοῦ, βάσει κριτηρίων τελείως διαφόρων πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις τῶν παραγωγῶν. Πέραν τοῦ τόσον ἐνδεικτικοῦ τούτου σημείου, οἱ σιτοπαραγωγοὶ ἔχουν λόγους νὰ ἀνησυχοῦν καὶ διότι ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι ἀνεκοινώθησαν ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὴν Κυβέρνησιν διαφαίνεται καὶ πάλιν μία τάσις ὑπερεκτιμήσεως τῆς παραγωγῆς, τάσις ἡ ὁποία ἐπεκράτησε τὰ τελευταῖα ἔτη νὰ γίνεται, ὄχι μόνον εἰς τὴν σιτοπαραγωγήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐλαιοπαραγωγὴν καὶ τὴν βαμβακοπαραγωγήν. Ἡ ὑπερεκτίμησις αὕτη τῆς παραγωγῆς γίνεται διὰ νὰ ἐμφανίσῃ ἡ Κυβέρνησις μεγαλυτέρας τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας δημιουργεῖ ἡ ὑποχρέωσις προστασίας τῶν παραγωγῶν καὶ διὰ νὰ δικαιολογήσῃ μικροτέρας τιμάς. Ἀπόδειξις τῆς τάσεως αὐτῆς εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι καὶ ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας καὶ ἀπὸ τὰς Κυβερνητικὰς πηγὰς ἐπαναλαμβάνεται, ὅτι ἡ ἐφετεινὴ παραγωγὴ θὰ εἶναι ἴση ἢ μεγαλυτέρα τῆς περυσινῆς. Καὶ ὅμως, πρὸ 20 ἡμερῶν τὸ Ἰνστιτοῦτον Κανελλοπούλου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἕνα ἀξιόλογον ἐπιστημονικὸν ὀργανισμὸν ἐρεύνης, ἀνεκοίνωσε, ὅτι ἡ ἐφετεινὴ παραγωγὴ προβλέπεται, ὅτι θὰ εἶναι μειωμένη κατὰ 10%–15% τῆς περυσινῆς. Πέραν τῶν προβλέψεων αὐτῶν εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐφέτος καὶ λόγῳ καιρικῶν συνθηκῶν καὶ λόγῳ μικροτέρων τιμῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὁρισθῆ εἰς τὴν προηγουμένην ἐσοδείαν, καλλιεργήθησαν 800 χιλιάδες στρέμματα ὀλιγώτερα. Πῶς εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ὁμιλοῦμεν σοβαρῶς περὶ ηὐξημένης παραγωγῆς, ἡ ὁποία δημιουργεῖ περισσοτέρας ὑποχρεώσεις, ὅταν εἶναι βέβαιον καὶ διαπιστωμένον μὲ ἐπιστημονικὰς προβλέψεις, ὅτι θὰ ἔχωμεν μείωσιν τῆς παραγωγῆς τοὐλάχιστον κατὰ 10%, καὶ ὅταν εἶναι βέβαιον, ὅτι ἔχομεν μείωσιν τῆς καλλιεργηθείσης ἐκτάσεως κατὰ 800.000 στρέμματα; Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑποβολιμαῖοι ἀριθμοί, βεβαίως, κρατοῦν εἰς μίαν συγκίνησιν καὶ ἀγωνίαν τὸν κόσμον τῶν σιτοπαραγωγῶν. Διὰ νὰ συμπληρωθῇ, ὅμως, ἡ ἀγωνία, ἡ συγκίνησις καὶ τὸ κακὸν ἀνεγράφη σήμερον εἰς τὰς ἐφημερίδας μία περίεργος εἴδησις, τὴν ὁποίαν δὲν εἴδομεν μέχρις ὥρας διαψευδομένην. Σύμφωνα μὲ τὴν εἴδησιν αὐτήν, ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ ἀνακοινώσῃ τὰ μέτρα προστασίας σιτοπαραγωγῆς αὔριον, ἢ τὴν Κυριακήν, λόγῳ τῆς παρατάσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ ὑποβολὴ τῆς προτάσεως δυσπιστίας, ἀναβάλλει τὴν ἀνακοίνωσιν αὐτήν. Εἰλικρινῶς, κ. βουλευταί, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀντιληφθῶ, ποίαν σχέσιν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ παράτασις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μὲ τὴν ἀναγγελίαν τῶν μέτρων αὐτῶν. Μήπως πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει νὰ τερματισθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀνακοινώσῃ τὰ μέτρα της ὑπὲρ τῆς σιτοπαραγωγῆς καὶ ἔχει πράγματι καταλήξει εἰς συμπεράσματα περὶ τῆς τύχης τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς, τὰ ὁποῖα νὰ μὴν ἀντέχουν εἰς μίαν συζήτησιν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης; Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ θέματος, τοῦ σχετικοῦ μὲ τὰς ἐνδεικνυομένας τιμάς. Εἶναι θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου, διὰ νὰ ἀποφανθῇ χρειάζονται ὡρισμένα δεδομένα, τὰ ὁποῖα κατέχει μὲν ἡ Κυβέρνησις, ἀγνοοῦμεν, ὅμως, ἡμεῖς. Δὲν πρόκειται ἐπίσης νὰ εἰσέλθωμεν εἰς μίαν ἀτέρμονα συζήτησιν περὶ τῶν τεραστίων περιθωρίων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ τὰ ὁποῖα ἀντὶ νὰ αὐξάνουν τὸ εἰσόδημα τοῦ σιτοπαραγωγοῦ στρέφονται πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις καὶ αὐξάνουν τὸ εἰσόδημα ἄλλων τάξεων. Τὰ πελώρια αὐτὰ ἀποθέματα καὶ περιθώρια ἐμνημονεύθησαν ἐπανειλημμένως ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Περιοριζόμεθα ἁπλῶς εἰς μίαν σύντομον ὑπόμνησιν. Τὰ περιθώρια εἶναι, πρῶτον, ἡ κακὴ γεωγραφικὴ κατανομὴ τῶν Ἑλληνικῶν ἀλευρομύλων. Εἶναι βέβαιον, κ. βουλευταί, ὅτι οἱ Ἑλληνικοὶ ἀλευρόμυλοι, ἱδρυθέντες προπολεμικῶς, ἱδρύθησαν βάσει τῶν κριτιρίων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Δηλαδή, βάσει τοῦ γεγονότος, ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ καταναλισκομένου σίτου εἰσήγετο ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὄχι κατὰ σύμπτωσιν, ἀλλὰ συστηματικῶς εἶχον ἱδρυθῆ εἰς ἐπιλιμένια κέντρα, ὅπως π.χ. λειτουργεῖ ἕνας ἀλευρόμυλος εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, ὅπου δὲν παράγεται σῖτος εἰς ποσότητας ἀξιολόγους. Εἶναι ἀξιόλογος ἐπιχείρησις καὶ κατὰ σύμπτωσιν φιλικῶν μου προσώπων, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀρχίζω ἀπ’ αὐτὸν διὰ νὰ μνημονεύσω τὸν ἀλευρόμυλον, ὁ ὁποῖος λειτουργεῖ εἰς τὴν Κρήτην καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς καμμίαν παραγωγὴν σίτου καὶ ὡρισμένους ἄλλους ἀλευρομύλους. Τοιουτοτρόπως γίνεται σαφές, ὅτι μέγα μέρος τοῦ εἰσοδήματος τοῦ σιτοπαραγωγοῦ διατίθεται εἰς τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς τοῦ σίτου καὶ ἐπιστροφῆς τῶν ἀλεύρων εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεώς των. Μεταφέρεται τοιουτοτρόπως ἀπὸ τὰ θυλάκια τοῦ σιτοπαραγωγοῦ εἰς τὰ θυλάκια διαφόρων ἄλλων. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶμαι τόσον ἀφελὴς νὰ νομίζω, οὔτε νὰ προτείνω, ὅπως ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην κλείσουν οἱ ἄχρηστοι καὶ ἐπιζήμιοι αὐτοὶ ἀλευρόμυλοι, διότι περὶ ἀχρήστων καὶ ἐπιζημίων ἐκμεταλλεύσεων πρόκειται. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, μέχρι τοῦ σημείου νὰ παρακολουθῶμεν ἐπὶ ἔτη ἀπαθῶς καὶ μοιρολατρικῶς αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ μὴ λαμβάνωμεν τὰ στοιχειώδη μέτρα, νὰ μὴ κάμωμεν ἕνα στοιχειῶδες πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐντὸς 5, 10, 20 ἐτῶν, ἡ διαφορὰ εἶναι πελωρία. Εἶμαι βέβαιος, κ. βουλευταί, διότι ἐὰν ἐπρόκειτο τὸ θέμα αὐτὸ νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ πλευρᾶς καθαρῶς ὀρθολογιστικῆς, ἕνα μέρος ἀπὸ τὰ τεράστια αὐτὰ περιθώρια, τὰ ὁποῖα χάνονται, εἴτε εἰς μεταφορὰς ὑπὲρ ἰδιωτικῶν ἀλευρομύλων, θὰ ἠδύναντο νὰ ἐπανέλθουν εἰς τοὺς σιτοπαραγωγούς, ἐνῷ παραλλήλως θὰ ἠδύνατο νὰ λυθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀλευρομύλων καὶ τῆς δημιουργίας νέων ἀλευρομύλων κοντὰ εἰς τὴν παραγωγήν, ὥστε νὰ ἀποφεύγωνται τὰ περιττὰ ἔξοδα μεταφορᾶς. Ὁμιλῶ πάντοτε περὶ κλασσικῶν μεθόδων, ἡ παρένθεσις εἶναι περιττή, ἀλλὰ τὸ λέγω διὰ νὰ μὴν ὑποτεθῇ, ὅτι προτείνω λύσεις κατασχέσεως ἢ καταργήσεως αὐθαιρέτους, τῶν μύλων, ὁμιλῶ πάντοτε περὶ τῶν κλασσικῶν λύσεων ἀποζημιώσεως κλπ. Δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὰ εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν διατειθέμενα εἰς ἄλλους περιθώρια, εἶναι τὸ πελώριον θέμα τῆς λαθραλέσεως. Εἶναι γνωστόν, κ. βουλευταί, ὅτι κατὰ τὸν πλέον ἀσύστολον τρόπον τὸ Κράτος καθημερινῶς χορηγεῖ νέας ἀδείας καὶ γίνεται λαθράλεσις σίτου, ἡ ὁποία ὑπολογίζεται ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι κοστίζει εἰς τὸ Κράτος περὶ τὰ 450 ἑκατομμ. ἐτησίως.

§33Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι 250–300 ἑκατομμύρια.

§34Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐδανείσθην ἀπὸ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν Συνεταιρισμῶν. Ἐγὼ ἁπλῶς διαπιστώνω τὸ πρᾶγμα. Εἶναι πάντως γεγονός, ὅτι γίνεται μία τεραστία διαφυγὴ ἐσόδου τοῦ σιτοπαραγωγοῦ. Διότι, ἐὰν τὰ εἰσοδήματα τῆς συγκεντρώσεως ηὐξάνοντο κατὰ 250 ἑκατομμύρια, ἀσφαλῶς, θὰ ἐπήγαιναν εἰς τὸ εἰσόδημα τὸ πενιχρὸν τοῦ σιτοπαραγωγοῦ.

§35Η. ΗΛΙΟΥ. Μὴ λέγετε «ἀσφαλῶς». Θὰ πρέπει νὰ πᾶνε εἰς τὸ εἰσόδημα τοῦ σιτοπαραγωγοῦ...

§36Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πέραν, ὅμως, τῆς διαφυγῆς, ἡ ὁποία γίνεται λόγῳ τῆς κακῆς γεωγραφικῆς κατανομῆς τῶν μύλων καὶ τῆς λαθραλέσεως, ὑπάρχει καὶ τὸ τεράστιον ἐπίσης θέμα, τοῦ ἀνοργανώτου τῆς λειτουργίας τῶν ἀρτοποιείων. Εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν λειτουργοῦν ἑκατοντάδες, ἂν ὄχι χιλιάδες, ἀρτοποιείων, κατὰ τὸν πλέον πρωτόγονον τρόπον, βάσει τοῦ κόστους τῶν ὁποίων καθορίζεται τὸ γενικὸν κόστος τῆς παραγωγῆς τοῦ ἄρτου καὶ τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου μὲ ποσὰ αὐθαίρετα. Τὰ ἄχρηστα αὐτὰ ἀρτοποιεῖα θὰ ἦτο δυνατὸν ἢ μᾶλλον θὰ ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ ἔχουν ἀντικατασταθῆ μὲ ὀλίγας δεκάδας ἀρτοποιείων, τῶν ὑπολοίπων ἀρτοποιείων μεταβαλλομένων εἰς πρατήρια ἄρτου, ἐὰν θέλετε, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κόσμου. Διότι μὲ μεγάλας ἐγκαταστάσεις, θὰ εἴχομεν, ὄχι μόνον εὐθηνότερον κόστος παραγωγῆς, ἀλλὰ θὰ εἴχομεν καὶ ἔλεγχον ποιότητος καὶ θὰ εἴχομεν καὶ ἄλλα γενικώτερα ὠφελήματα, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζει ἡ μεγάλη ἐκμετάλλευσις εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλά, κ. βουλευταί, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐνδεικτικῶς ἀνέφερα ὡς πηγὰς διαφυγῆς τοῦ εἰσοδήματος, εἶναι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον γνωστά. Ἐφέτος, ὅμως, ἐνεφανίσθη ἕνα νέον θέμα, μία νέα πηγὴ διαρπαγῆς τοῦ εἰσοδήματος τοῦ παραγωγοῦ, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται διὰ πρώτην φοράν, τὸ δὲ χειρότερον εἶναι, ὅτι ἡ διαρπαγὴ γίνεται ἀπὸ τὸ ἴδιον τὸ Κράτος. Γνωρίζετε, κ. βουλευταί, ὅτι ὁ περίφημος λογαριασμὸς καταναλωτικῶν ἀγαθῶν ἐτροφοδότει μέχρι τῆς ὥρας τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου καὶ τὰ ἐλλείμματα τοῦ σίτου δὲν ἐνεφανίζοντο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἑκάστοτε συνεψηφίζοντο μὲ διάφορα ἔκτακτα ἔσοδα τοῦ Κράτους, ὅπως εἶναι ἡ ὑπεραξία χρυσοῦ κλπ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀταξίας δημοσιονομικῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν πρόκειται νὰ ἐπιμείνω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιμείνω καὶ τὸ ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανίζεται, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ὅλως ἀπροσδοκήτως εἰς τὸν λογαριασμὸν διαχειρίσεως ἀπὸ τοῦ 1960, προσετέθη καὶ ὁ λογαριασμὸς ἐπιδοτήσεως τοῦ βάμβακος καὶ τῶν ψυχανθῶν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι πρωτοφανές, διότι ἐδῶ ὑπάρχουν δύο παραβάσεις. Πρῶτον, ἡ δημοσιονομικὴ παράβασις τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισε νὰ ἐπιδοτήσῃ τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος καὶ τῶν ψυχανθῶν, ἐνῷ ἀπέφυγε νὰ ἐγγράψῃ πίστωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον δημοσιονομικὸν σφάλμα. Δεύτερον σφάλμα εἶναι, τοῦτο τὸ καταπληκτικόν, τὸ ὁποῖον ὁμολογεῖ καὶ εἰς ἔκθεσίν του ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1961 ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς ἐπιδοτήσεως τοῦ βάμβακος καὶ τῶν ψυχανθῶν χρεώνονται εἰς τὸν λογαριασμὸν τοῦ σίτου. Καὶ ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν σελίδα 310 τῆς ἐκθέσεώς του: «Τόσον διὰ τὸ ἔτος 1960, ὅσον καὶ διὰ τὸ ἔτος 1961, ἡ ἐπιδότησις τοῦ βάμβακος καὶ τῶν κτηνοτροφικῶν ψυχανθῶν ἐγένετο ἐξ εἰδικοῦ δευτεροβαθμίου λογαριασμοῦ, τοῦ γενικοῦ λογαριασμοῦ καταναλωτικῶν ἐφοδίων, προβλεπομένης τῆς καλύψεως τοῦ σχετικοῦ ἀνοίγματος ἐκ τῆς διαθέσεως τῶν περιθωρίων τῆς διαθέσεως τοῦ συγκεντρουμένου σίτου». Ἀποτελεῖ αὐτὸ μίαν δόξαν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, τὸ γεγονός, ὅτι ἀντὶ νὰ ἐπιδοτῇ τὸν σῖτον εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατώρθωσεν, ὥστε νὰ ἐπιδοτῇ πλέον τὸν προϋπολογισμὸν εἰς βάρος τοῦ σίτου. Κύριοι βουλευταί, ἀνέφερα τὰς πηγὰς τῆς κατασπαταλήσεως καὶ λαφυραγωγήσεως τοῦ εἰσοδήματος τοῦ σιτοπαραγωγοῦ, διὰ νὰ ἐπισημάνω τὴν ἀνάγκην, ὅπως κἄποτε εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἀντιμετωπίσωμεν κατὰ τρόπον εὐθύτερον καὶ ἀποφασιστικώτερον τὸ πελώριον αὐτὸ πρόβλημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν μετὰ μακαριότητος νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κακὴν λειτουργίαν ὡρισμένων μύλων, τὴν κακὴν λειτουργίαν ὡρισμένων ἀρτοποιείων καὶ τὴν ἀσύστολον λειτουργίαν τῶν μύλων, οἱ ὁποῖοι προβαίνουν εἰς λαθραλέσεις σίτου, χωρὶς ἐπὶ τέλους νὰ συγκινούμεθα ἀπὸ τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐν τελικῇ ἀναλύσει, ἐπαναλαμβάνω, ἀποτελεῖ μείωσιν τοῦ εἰσοδήματος τοῦ σιτοπαραγωγοῦ ἐπ’ ὠφελείᾳ ἄλλων τάξεων. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς καὶ αἱ μόναι συστάσεις, τὰς ὁποίας δυνάμεθα, ἐλλείψει τῶν ἄλλων στοιχείων, νὰ ἀπευθύνωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι πρῶτον μὲν νὰ λείψουν ἀμέσως αὐταὶ αἱ διαγραφαὶ καὶ ὅσαι μὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λείψουν ἀμέσως, νὰ ἐφαρμοσθῇ ἕνα ἄμεσον πρόγραμμα, ὅσαι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ κλιμακωθοῦν, εἰς ὡρισμένα ἔτη, νὰ ἀντιμετωπισθοῦν δι’ ἑνὸς ὀρθολογιστικοῦ προγράμματος, τὸ συντομώτερον καὶ ὄχι νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ μακαριότητα καὶ ἀδιαφορίαν, τὴν τοιαύτην λαφυραγώγησιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν σιτοπαραγωγῶν. Ἡ δευτέρα σύστασις, τὴν ὁποίαν θὰ ἤθελα νὰ κάμω εἶναι, νὰ ἀνακοινωθοῦν αὐτὰ τὰ μέτρα τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας τὸ συντομώτερον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παίζωμεν ἐν οὐ παικτοῖς καὶ νὰ τὰ ἀναβάλλωμεν, διότι παρετάθησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ προφανῶς θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν οἱανδήποτε συζήτησιν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἕνα δεύτερον θέμα τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας εἶναι, ἡ παραίτησις, ἡ θορυβώδης, τοῦ τέως ἐν Βόννῃ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος, κ. Ὑψηλάντη. Ἡ παραίτησις αὐτὴ ὑπῆρξε τόσον θορυβώδης καὶ τόσον ἐξαφνική, ὥστε ἐδημιούργησε μοιραίως ὡρισμένα ἐρωτηματικά, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἀπαραίτητος μία ἀπάντησις. Τὰ ἐρωτηματικά, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν ἡ παραίτησις αὐτή, δὲν πρόκειται νὰ μὲ ἀπασχολήσουν εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, διότι θὰ μὲ διαδεχθῇ εἰς τὸ βῆμα, ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος ἐξ Ἠλείας, κ. Στεφανόπουλος, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς ἀναπτύξῃ εἰδικώτερον τὸ θέμα. Εἶναι, ὅμως, ἀνάγκη νὰ ἐπισημάνωμεν καὶ ἡμεῖς τὸν μοιραῖον, τὸν ἀναπόφευκτον σύνδεσμον, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ ὑπόθεσις αὕτη μὲ τὴν ἄλλην ἀτέρμονα καὶ μοιραίαν ὑπόθεσιν, τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ταπεινοῦ καὶ εὐτελοῦς ἐκείνου δοσιλόγου, τοῦ Γερμανοῦ Μέρτεν.

§37ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ εἴδους σχέσιν;

§38Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν βιάζεσθε, θὰ σᾶς εἴπω τὶ σχέσιν ἔχει. Τόσον εἰς τὸ ἔγγραφον τῆς παραιτήσεώς του ὁ κ. Ὑψηλάντης, ὅσον καὶ εἰς συνέντευξιν, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη χθὲς εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὑπάρχουν, ὄχι σαφεῖς ὑπαινιγμοί, ἀλλὰ σαφὴς καταγγελία, ὅτι ἔχει σχέσιν ὁ Μέρτεν μέσα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ὅτι συνδέεται ἀμεσώτατα. Συγκεκριμένως, εἰς τὸ ἔγγραφον τῆς παραιτήσεως ὁ τέως, ἐν Βόννῃ Πρεσβευτὴς λέγει, ὅτι ἡ παραίτησίς του ὀφείλεται εἰς πρόταξιν ἀτομικῶν καὶ κομματικῶν φιλοδοξιῶν καὶ ἰδίως συμφερόντων ἔναντι ἐθνικῶν τοιούτων.

§39Α. ΛΙΑΚΟΣ. ..... (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λιάκο, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ γίνωνται διακοπαί. Ἔκαμα θερμὴν σύστασιν νὰ διεξαχθῇ εὐπρεπῶς ἡ συζήτησις.

§41Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. συνάδελφε, εἶμαι ὀπαδὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν σύστασίν του, ὅπως ἐπικρατήσουν ἤρεμα πολιτικὰ ἤθη. Συνεπῶς, ἀφήσατε τὴν διακοπήν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ ἡ γνώμη καὶ ἡ φράσις ἡ περιλαμβανομένη εἰς τὴν ἔγγραφον παραίτησιν. Εἰς συνέντευξιν, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη χθές, περιλαμβάνεται μία καταπληκτικὴ βεβαίωσις. Ἐρωτᾶται ὁ τέως Πρεσβευτής, ἐὰν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτάσσει τὸ κομματικὸν συμφέρον ἔναντι τοῦ ἐθνικοῦ, ὑπενόει τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν καὶ ἀπαντᾷ αὐτολεξεί: «Μάλιστα. Δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ μεταβάλῃ εἰς κυβερνητικὸν ἕνα κομματικὸν ζήτημα, ἡ ἰδική μου, ὅμως, ἀποστολή, λέγει, ὡς Πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος εἶναι, νὰ μὴ γίνῃ τὸ ζήτημα ἐθνικόν». Κύριοι βουλευταί, θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀναγνώσω καὶ μίαν ἄλλην λέξιν. Πρόκειται περὶ λέξεως, ἡ ὁποία λέγει φοβερὰ πράγματα....

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Νὰ τὰ εἴπητε ὅλα.

§43Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, θὰ τὰ εἴπω καὶ ἐπειδὴ μὲ προκαλεῖτε, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν τελευταίαν αὐτὴν λέξιν.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Βλέπομεν, ὅτι μόλις πηγαίνετε εἰς τὴν λέξιν αὐτήν, μᾶς ἀτενίζετε μὲ αὐτὴν τὴν εὐδαιμονίαν. Ἡ λέξις αὐτὴ δὲν ἀνήκει εἰς χείλη πρεσβευτοῦ καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνήκῃ καὶ εἰς χείλη ἰδικά σας.

§45Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι προφανές, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέγνωσεν ἐπιμελῶς τὸ κείμενον τῆς συνεντεύξεως καὶ ἔχει λόγον νὰ γνωρίζῃ τὴν λέξιν, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι δὲν τὴν γνωρίζουν. Θὰ ἀποφύγω, ὅμως, νὰ εἴπω τὴν λέξιν αὐτήν. Τοῦ ἀφήνω τὴν δόξαν, ὅτι τὴν γνωρίζει. Καὶ διότι προσεπάθησε μὲ τὴν δήλωσίν του αὐτὴν νὰ μοῦ καταστήσῃ δυσχερῆ τὴν θέσιν. Ἡ θέσις μου δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ δυσχερής, διότι ἂν ἐπικαλῆσθε τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, ὅτι εἶναι λέξις μὴ εὐπρεπὴς εἰς χείλη Πρεσβευτοῦ, τότε δικαιολογεῖται τὸ σαφὲς ἐρώτημα ἐκ μέρους μου, ποῖος διώρισε τὸν Πρεσβευτὴν αὐτὸν εἰς τὴν θέσιν αὐτήν; Ἡμεῖς ἢ Ἀντιπολίτευσις; Ἦτο ὄργανον ἰδικόν μας ὁ Πρεσβευτὴς αὐτός, ἢ ἦτο σκεῦος ἐκλογῆς σας; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ πολὺ μὴ διακόπτετε.

§47Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω, ὅτι θὰ μὲ διαδεχθῇ εἰς τὸ βῆμα, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς ἐπαναλάβουν τὰ γνωστὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ὑποβληθεῖσαν παραίτησιν τοῦ τέως Πρεσβευτοῦ. Μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, μὲ συνδέει παλαιὰ προσωπικὴ φιλία, καὶ παρ’ ὅλον, ὅτι διαφωνῶ βασικὰ ἐπὶ θεμάτων τῆς ἐξωτερικῆς του πολιτικῆς, δὲν τοῦ ἀποκλείω καὶ ὡρισμένας ἱκανότητας καὶ διπλωματικότητα. Ὑποθέτω δέ, ὅτι θὰ ἀντιλαμβάνεται τὸ ὀλισθηρὸν τοῦ ἐδάφους μιᾶς τοιαύτης ἐπιχειρηματολογίας. Διότι, μία δικαιολογία ἐφευρισκομένη, ἢ ἔστω καὶ προβαλλομένη ἐκ τῶν ὑστέρων, μετὰ τὴν θορυβώδη ὑποβολὴν τῆς παραιτήσεως, χάνει τὰ 99% τῆς ἀξίας της. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, ποῖος ἐδημιούργησεν αὐτὸν τὸν ἀπίθανον Πρεσβευτήν, ὅπως θέλει νὰ τὸν ἐμφανίσῃ σήμερον ἡ Κυβέρνησις; Μήπως ἀνήκῃ εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Μήπως ἡμεῖς τὸν ἐπήραμε ἀπὸ τὴν ἀφανῆ θέσιν τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἀντὶς Ἀμπέμπα, διὰ νὰ τὸν στείλωμεν, ὑπερπηδῶντας ἄλλους συναδέλφους ἱκανωτάτους, εἰς τὴν ἐπιφανῆ θέσιν τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Βόννης; Δὲν ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐπιβαρύνει τὴν θέσιν της καταρρυπαίνοντας τὸν Πρεσβευτήν, τὸν ὁποῖον πρὸ δύο ἐτῶν ἐπέλεξε μετὰ τόσης ἐπιμονῆς ἔναντι τόσων ἄλλων ἐκλεκτῶν συναδέλφων του; Εἶναι μία συμβουλή, τὴν ὁποίαν σᾶς δίδω. Εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ τὴν δεχθῆτε ἢ ὄχι. Πέραν, ὅμως, αὐτοῦ εὐλόγως γεννᾶται ἡ ἀπορία. Τὶ συμβαίνει ἐπὶ τέλους, εἰς αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, εἰς τρόπον, ὥστε τὰ τελευταῖα ἔτη νὰ ὑπάρξουν 4–5 θορυβώδεις παραιτήσεις Πρεσβευτῶν καὶ ἀνωτάτων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου;

§48Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Διελύθη τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό, δὲν ὑπάρχει.

§49Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ μνημονεύσω ὀνόματα. Ἀλλ’ εἶναι τόσον γνωστά, ὥστε δὲν ἀποκαλύπτω τίποτε, ἐὰν ὑπενθυμίσω τὴν παραίτησιν τοῦ τέως ἐν Λονδίνῳ Πρεσβευτοῦ κ. Μόστρα, ὁ ὁποῖος, παρ’ ὅλην τὴν ὑπερήφανον σιγήν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν, εἶναι γνωστὸν ὑπὸ ποίους ὅρους ἐξηναγκάσθη εἰς παραίτησιν. Εἶναι ἐπίσης γνωστὴ ἡ παραίτησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξηναγκάσθη ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου κ. Ἀργυρόπουλος, ὁ ὁποῖος κατήγγειλεν, ὅτι οὐδέποτε τὸν ἠρώτησαν διὰ βασικὰ θέματα τοῦ Ὑπουργείου. Εἶναι γνωστὴ ἡ παραίτησις τοῦ τέως Πρεσβευτοῦ ἐν Οὐασιγκτῶνι κ. Μελᾶ, ὁ ὁποῖος ἐξηναγκάσθη εἰς παραίτησιν ἐλθὼν εἰς ἀντεγκλήσεις δημοσιογραφικὰς μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Τελευταία περίπτωσις, εἶναι ἡ τοῦ τέως ἐν Βόννῃ Πρεσβευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἤρκεσε διὰ νὰ ὑπερχειλίσῃ τὸ ποτήριον καὶ νὰ κάνῃ σαφές, ὅτι κἄτι σάπιο ὑπάρχει εἰς τὴν Δανιμαρκίαν, ὅπως λέγει καὶ ὁ Σαίξπηρ. Εἶναι προφανές, ὅτι ἐπιχειρεῖται μετάθεσις εὐθυνῶν ἄλλων, εἰς ὤμους ἐκλεκτῶν στελεχῶν τῆς διπλωματικῆς μας ὑπηρεσίας. Τοῦτο εἶναι καθ’ ἡμᾶς ἀπαράδεκτον καὶ βαρύνει ἀπολύτως τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ παραίτησις αὐτὴ καὶ ἰδίως τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα τὴν συνώδευσαν, εἶναι τοιαύτης ἐκτάσεως, ὥστε πλέον τὸ ποτήριον ἐξεχείλισε καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ εὐθέως καὶ ἀνδρικῶς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Δύο τρόποι ὑπάρχουν ἀντιμετωπίσεως τῆς ὑποθέσεως, κατὰ τὴν γνώμην μας. Ὁ πρῶτος εἶναι ἡ μήνυσις ἐναντίον τοῦ Πρεσβευτοῦ, ἐὰν πράγματι οὗτος ἀπρεπῶς καὶ κατὰ ὑβριστικὸν τρόπον ἀπετάθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὸν ἐνεφάνισεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂν πράγματι εἶναι ἀνάξιος οἱασδήποτε σημασίας καὶ ἄξιος σκληρᾶς τιμωρίας διὰ τὰς συκοφαντίας, τὰς ὁποίας τυχὸν ἐξετόξευσεν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν καταλήξῃ εἰς τὴν μήνυσιν, ὑπάρχει ἡ ἄλλη, ἡ κοινοβουλευτικὴ λύσις, ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ διαλευκανθοῦν, ἐπὶ τέλους, αἱ εὐθῦναι καὶ νὰ ἀποδοθοῦν τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀποφασίσῃ ἀμέσως νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν ἐκ τῶν δύο τούτων λύσεων, λυπούμεθα, διότι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν προειδοποιήσωμεν καὶ συγχρόνως νὰ ἐπισημάνωμεν καὶ τὴν προσοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν βαθυτάτην ὑποψίαν, ἡ ὁποία τοιουτοτρόπως δημιουργεῖται, ὅτι ὄπισθεν τῆς παραιτήσεως Ὑψηλάντη ὑπάρχουν παρασκήνια, τὰ ὁποῖα, εἴτε δὲν θέλει, εἴτε δὲν τολμᾷ νὰ ἐγγίσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§50Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἀφήσατε νὰ εἴπῃ κἄτι καὶ ὁ κ. Στεφανόπουλος.

§51Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος εἶναι ἀρκετὰ παλαιὸς κοινοβουλευτικός, ὥστε νὰ μὴ χρειάζεται τὴν ἐπικουρίαν μου, οὔτε τὸ γνωστόν σας ἐνδιαφέρον. Νομίζω, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον σας, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι περιττόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπιφυλάσσεται νὰ ἐξαντλήσῃ ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Στεφανόπουλος. Τὸ τρίτον θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπεβάλαμεν τὴν πρότασιν δυσπιστίας, ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν περὶ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὑπογραφεῖσαν σύμβασιν δὲν ἀρχίζουν σήμερον, χρονολογοῦνται ἀπὸ πολὺ παλαιότερον, συγκεκριμένως δὲ ἀπὸ τοῦ 1957, ὅτε τὸ πρῶτον ἐκλήθημεν νὰ μετάσχωμεν εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμφωνίας τῆς Ρώμης. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ὑπὸ κἄποιαν διάφορον σύνθεσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἦτο κατ’ οὐσίαν ἡ ἰδία μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Ἀλλὰ ἀντεμετώπισε τὸ ὅλον θέμα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, μὲ τοιαύτην μακαριότητα καὶ δυσπιστίαν, ὥστε κυριολεκτικῶς ἠγνόησε τὴν μοναδικὴν εὐκαιρίαν, ἡ ὁποία παρουσιάζετο εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ἐνταχθῇ εἰς τὴν κοινὴν ἀγορὰν ὑπὸ ὅρους ἰσοτίμους καὶ εὐνοϊκούς.

§52Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντον.). Ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω, διότι δὲν ἤκουσα καλῶς. Εἴπατε, ὅτι ἐκλήθη ἡ Ἑλλὰς νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν τὸ 1957. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἀποσαφηνίσετε κατὰ ποῖον τρόπον ἐκλήθη;

§53Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἐκλήθησαν νὰ μετάσχουν ὅλα τὰ Κράτη, τὰ μετέχοντα τότε τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας. Καὶ τὰ Κράτη διῃρέθησαν εἰς δύο ὁμάδας, εἰς τὴν ὁμάδα, ἡ ὁποία ἦτο ὑπὲρ τῆς κοινῆς ἀγορᾶς καὶ εἰς τὴν ὁμάδα, ἡ ὁποία ἦτο ὑπὲρ τῆς ἐλευθέρας ζώνης ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἀγγλίας. Ἡ Ἑλλὰς ἐδίστασεν ἐπὶ μῆνας πολλοὺς ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκλέξῃ τὴν Ἐλευθέραν Ζώνην Εὐρωπαϊκῶν Συναλλαγῶν ἢ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἐνθυμοῦμαι δέ, ἐπειδὴ μὲ προκαλεῖτε καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ σᾶς τὸ ὑπενθυμίσω, διότι τότε δὲν εἶσθε Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ἀλλὰ ὁ προκάτοχός σας κ. Χέλμης, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι οὗτος ἐκάλεσε τόσον τὸν ὑποφαινόμενον, ὅσον καὶ τὸν κ. Μαῦρον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἐρωτήσῃ τὰς γνώμας τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς συμμετοχῆς μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ὁ κ. Μαῦρος ἐδηλώσαμεν εἰς τὸν κ. Χέλμην, ὅτι ἡ ἄποψίς μας ἦτο νὰ σπεύσωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ὁ κ. Χέλμης περιωρίσθη νὰ στείλῃ ἕνα ὑπόμνημα, εἰς τὸ ὁποῖον ὡμίλει μετὰ πλήρους δυσπιστίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιτυχίαν καὶ τοὺς ἐπιδιωκομένους σκοποὺς ὑπὸ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, διότι ὡμίλει περὶ ἐνδεχομένης ἐκμεταλλεύσεως τῶν μικρῶν χωρῶν ὑπὸ τῶν μεγάλων. Οὕτω δὲν ἔχουν τὰ πράγματα, κ. Μαῦρο;

§54Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§55Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἤθελα, ἐὰν ἠμπορῶ νὰ σᾶς διευκολύνω, μήπως τυχὸν δημιουργῆται κἄποια σύγχυσις ὡς πρὸς τὸ ἐὰν ἐκλήθησαν διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἢ εἰς τὸ Ε.Ζ.Ε.Σ.; Μήπως ὑπάρχῃ μία σύγχυσις ἐδῶ;

§56Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ.

§57Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Δυστυχῶς ναί.

§58Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πιθανὸν ναί. Διότι ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας περισσότερα στοιχεῖα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι γεγονός, ὅτι τότε ὑπῆρξε μία διακύμανσις κυβερνητική, ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ μετάσχῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἢ εἰς τὴν Ε.Ζ.Ε.Σ., πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν φαντάζομαι νὰ ἀμφισβητῆτε, διότι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας ὑπάρχουν ὅλα τὰ ὑπομνήματα. Ἐχρειάσθη νὰ παρέλθῃ ἡ χρυσῆ ἐκείνη εὐκαιρία, νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ Κοινὴ Ἀγορὰ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψεν εἰς τὰ συμμετέχοντα Κράτη, νὰ συντομεύσουν τὰς προθεσμίας καταργήσεως τῶν δασμολογικῶν φραγμῶν, διὰ νὰ εἰσέλθωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἀφυπνιζόμενοι νὰ ἐπιδιώξωμεν πλέον τὴν σύνδεσίν μας ὑπὸ τύπον πτωχοῦ συγγενοῦς. Τοιουτοτρόπως, ἐχάσαμεν πρῶτον τὴν πλήρη ἰσοτιμίαν, τὴν ὁποίαν θὰ μᾶς ἐξησφάλιζεν ἡ ἐνδεχομένη ἀπὸ τὰς ἀρχὰς συμμετοχή μας. Δεύτερον, ἐνεφανίσθημεν μὲ ἠλαττωμένας διαπραγματευτικὰς ἱκανότητας, διότι διαπραγματευόμενοι ἐκ τῶν ὑστέρων τὴν σύνδεσίν μας, δὲν ἐκάμαμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀνοίγωμεν τὸν δρόμον διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν τῶν ἀντιπάλων μας χωρῶν, αἱ ὁποῖαι παράγουν ὁμοειδῆ προϊόντα, δηλαδὴ τῆς Τουρκίας, τῆς Ἱσπανίας καὶ τοῦ Ἰσραήλ. Ἐνῷ, ἐὰν μετείχομεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἐξ ἀρχῆς, θὰ εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀποκρούωμεν ἢ νὰ προβάλλωμεν προσκόμματα εἰς τὴν συμμετοχὴν τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι παράγουν ὁμοειδῆ προϊόντα. Τέλος θὰ πρέπει νὰ μνημονεύσωμεν καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ὅλη μάχη μας πρὸς σύνδεσιν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἐδόθη τοιουτοτρόπως ἐπὶ ἑνὸς πεδίου καθαρῶς τεχνικοῦ καὶ ὄχι πολιτικοῦ. Δὲν ἀγνοῶ, βεβαίως, ὅτι οἱ τεχνικοὶ ἐμπειρογνώμονες, τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τοὺς ὁποίους τιμῶ ἰδιαιτέρως, περιεβλήθησαν καὶ μὲ ὡρισμένους πολιτικοὺς τίτλους Ὑπουργοῦ ἢ Πρεσβευτοῦ. Ἀλλὰ ἡ πρόχειρος αὐτὴ ἐπιστράτευσις τίτλων, δὲν ἀναπληρώνει ἀσφαλῶς τὴν πολιτικὴν φύσιν τῆς μάχης, ἡ ὁποία ἠγνοήθη τελείως. Ἀλλά, ἂς ἔλθωμεν ἐπὶ τέλους εἰς τὸ τί ἐπετεύχθη μὲ τὴν συμφωνίαν αὐτήν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι αἱ συμφωνίαι θεωρητικῶς ἐξασφαλίζουν μίαν πλεονεκτικὴν θέσιν, εἰς τὰ γεωργικά μας προϊόντα, διότι καταργοῦν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τοὺς δασμοὺς διὰ τὴν ἐλευθέραν κυκλοφορίαν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων εἰς τὰ ἄλλα Κράτη τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνέκαθεν ἐτάχθημεν ὑπὲρ τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, διότι ἐκρίναμεν ἀπαραίτητον ἰδιαιτέρως κατὰ τὴν σημερινὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν διατρέχουν τόσην κρίσιν τὰ ἐξαγώγιμα γεωργικὰ προϊόντα, ἐκρίναμεν ἐπιβεβλημένον νὰ τοὺς δημιουργήσωμεν μίαν εὐχέρειαν μεγαλυτέρας ἐξαγωγικῆς ἱκανότητος. Ἀλλὰ ἡ εὐνοϊκὴ αὐτὴ μεταχείρισις πρὸς τὰ γεωργικά μας προϊόντα, εἶναι μόνον θεωρητική, διότι εἰς τὴν πραγματικότητα ἡ ὅλη σύμβασις προβλέπει δι’ ἕκαστον προϊὸν ποσοστώσεις ἐξαγωγῆς εἰς τὰς ἄλλας χώρας, αἱ ὁποῖαι κατ’ οὐσίαν, ὄχι ἀδυνατίζουν, ἀλλὰ κυριολεκτικῶς τορπιλλίζουν τὸ πλεονέκτημα τῆς καταργήσεως τῶν δασμῶν εἰσαγωγῆς εἰς τὰς ἄλλας χώρας. Τοιουτοτρόπως, εἰς τοὺς οἴνους ὑπάρχει μία ποσόστωσις βασιζομένη εἰς τὰς ἐξαγωγάς μας τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ μάλιστα ἀπὸ τὰς ἐξαγωγάς μας αὐτὰς ἀφαιρεῖται μία μεγάλη ἐξαγωγὴ πρὸς τὴν Γαλλίαν, διότι ἐθεωρήθη ὡς ἔκτακτος καὶ ὡς συνήθης ἐξαγωγή. Ἑπομένως, ἕνα ἀπὸ τὰ κυρίως ὑποφέροντα γεωργικὰ προϊόντα μας οὐδεμίαν βελτίωσιν πρόκειται νὰ ἐπιτύχῃ, χάρις εἰς τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἐπίσης, τὰ ἑσπεριδοειδῆ, χάρις εἰς τὰς ποσοστώσεις, οὐδεμίαν βελτίωσιν πρόκειται νὰ ἐπιτύχουν, διότι ἐπὶ σημερινῆς παραγωγῆς 630.000 τόννων καὶ ἐπὶ πραγματοποιουμένων ἤδη ἐξαγωγῶν 66.000 τόννων, ἡ περίφημος ποσόστωσις ἐπιτρέπει τὴν ἐξαγωγὴν πρὸς τὰς χώρας ἐκείνας, μόνον 22.000 τόννων.

§59Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντον.). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§60Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἔλθετε εἰς τὸ βῆμα καὶ θὰ τὰ πῆτε. Τέλος, ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνα προϊόν, τὸ ὁποῖον πράγματι εὐνοεῖται ἀπὸ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ἀπὸ τὰ κυριώτερα προϊόντα τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, εἶναι ἡ σταφίς. Ἀλλά, ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ ἐξαγωγὴ σταφίδος γίνεται, κυρίως, πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, ἡ ὁποία δὲν μετέχει εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Θὰ πρέπει, συνεπῶς, νὰ περιμένωμεν τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἀγγλίας, ἡ ὁποία ἤδη ἤρχισε διαπραγματευομένη τὴν συμμετοχήν της, διὰ νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ τὸ μοναδικὸν εὐνοούμενον ἀπὸ τὴν σύνδεσιν ταύτην προϊόν. Τέλος θὰ ἔπρεπε νὰ λεχθοῦν ὡρισμένα πράγματα καὶ διὰ τὴν κτηνοτροφίαν μας, ἡ ὁποία, ὄχι μόνον δὲν εὐνοεῖται ἀπὸ τὴν σύνδεσιν αὐτήν, ἀλλὰ κυρίως πλήττεται, διότι εἰς ὡρισμένα προϊόντα, ἡ προστασία των, κατ’ ἀπαίτησιν τῆς Ὁλλανδίας, κατῆλθεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε οὐδεμία νὰ ὑπάρχῃ ἐλπίς, ὅτι ἡ κτηνοτροφία ἐν Ἑλλάδι, πρόκειται νὰ εὐδοκιμήσῃ. Αὐτά, ὅσον ἀφορᾷ τὰ γεωργικά μας προϊόντα. Θὰ πρέπει νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων καὶ μὲ τὴν ἐπίδρασιν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς ἐπὶ τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ὑπάρχει καὶ ὁ καπνός, ἐκτὸς ἐὰν παραγνωρίζωμεν τὸν καπνὸν καὶ δὲν τὸν θεωροῦμεν ὡς οὐσιῶδες προϊόν.

§62Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναμφισβητήτως ὁ καπνὸς ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα εὐνοοῦνται διὰ τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Διεκήρυξα, ἄλλωστε, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς συνδέσεως μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, διὰ νὰ εὐνοηθοῦν τὰ γεωργικά μας προϊόντα. Ἀλλά, τί σημασίαν ἔχει ὁ δασμὸς διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ εἰς τὰ Κράτη τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς; Ὁ καταργούμενος δασμὸς εἶναι ἐλάχιστος. Ἀντιθέτως, οἱ φόροι καταναλώσεως, οἱ ὁποῖοι καθιστοῦν δυσμενῆ τὴν προώθησιν τῶν καπνῶν εἰς τὰς χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, παραμένουν ἀμετάβλητοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν καὶ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Συμπερασματικῶς, δηλαδή, συμφέρει ἢ δὲν συμφέρει;

§64Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ καταλήξω. Ὅσον ἀφορᾷ, εἰδικώτερον, τὴν ἐπίδρασιν τῆς κοινῆς ἀγορᾶς, ἐπὶ τῆς βιομηχανίας, πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι διὰ τὰς ὑπαρχούσας σήμερον βιομηχανίας, λαμβάνονται πράγματι ἐπαρκῆ μέτρα προστασίας. Ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει ἔλλειψις, κἄθε προστασίας, εἶναι ἡ τύχη τῆς μελλούσης νὰ ἱδρυθῇ βιομηχανίας. Δὲν θέλω νὰ ὑπαινιχθῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται μόνον διὰ τὴν σημερινὴν καὶ ὄχι διὰ τὴν μέλλουσαν βιομηχανίαν. Μακρὰν ἀπὸ ἐμοῦ ἡ τοιαύτη σκέψις. Ἀλλὰ εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἔχει συλλάβει τὸ πρόβλημα τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας, κατὰ τρόπον στατικὸν καὶ ὄχι δυναμικόν. Διότι ὑπάρχει ἕνα φιλόδοξον πρόγραμμα βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων διὰ τὴν βιομηχανίαν, ἀνερχόμενον εἰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ποῦ πρόκειται νὰ ἐπενδυθοῦν αὐτά; Εἰς τὴν ὑπάρχουσαν βιομηχανίαν, ἢ εἰς τὴν ὑπὸ ἵδρυσιν τοιαύτην; Ἰδοὺ τί ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις. Ἐνῷ διὰ τὴν παλαιὰν βιομηχανίαν ἐπεκτείνει τὸ καθεστὼς τῶν δασμῶν, εἰς 22 ἔτη, διὰ τὴν νέαν τοῦτο γίνεται μόνον δι’ 9 ἔτη.

§65Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Διὰ 12 ἔτη.

§66Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀφαιρέσητε τὰ ἔτη, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτηθοῦν διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν νέων βιομηχανιῶν, δὲν μένουν παρὰ 9 ἔτη. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι μεγαλειτέρα προθεσμία, τὸ καθεστὼς αὐτό, εἶναι χαμηλὸν ἀπὸ ἀπόψεως δασμῶν, διότι δίδει προστασίαν μόνον 25% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν προϊόντων. Καλοῦμεν ἐδῶ τὸ ξένον κεφάλαιον νὰ ἐπενδυθῇ μὲ πρόβλεψιν προστασίας δασμολογικῆς 9–10 ἐτῶν καὶ μὲ ποσοστὸν 25% καὶ μάλιστα αὐτό, δὲν ἰσχύει, ἐὰν ἡ εἰσαγωγή μας ἀπὸ τὰς χώρας τῆς κοινῆς ἀγορᾶς ἑνὸς ὡρισμένου προϊόντος ὑπερβῇ τὸ 10% τοῦ συνόλου τῶν εἰσαγωγῶν μας. Δηλαδὴ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὡρισμέναι βιομηχανίαι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιτύχουν δασμολογικὴν προστασίαν, διότι εἰς ὡρισμένα εἴδη εἶναι βέβαιον, ὅτι εἰσάγομεν ἄνω τοῦ 10% ἀπὸ τὰς χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ὅπως καὶ τὸν σίδηρον καὶ χάλυβα. Λυποῦμαι, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει, κατὰ τρόπον στατικόν, τὸ πρόβλημα τῆς βιομηχανίας καὶ ὄχι κατὰ τρόπον δυναμικόν, ὅπως θὰ ἔπρεπε, χάριν τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Ἀλλά, ἂς ἴδωμεν, τί ἐγένετο, ἐπὶ τέλους, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως. Πρῶτα–πρῶτα, θὰ πρέπει νὰ ἐπιμείνω εἰς κἄτι τί, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα καὶ λυποῦμαι, διότι ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, θὰ εὑρεθῇ καὶ πάλιν ἐκτεθειμένος, ὡς μὴ ἐκπληρώσας, μίαν παλαιάν του ὑπόσχεσιν, διότι ἀκόμη ἀγνοοῦμεν τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως αὐτῆς.

§67Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Εἶχα δηλώσει, ὅτι θὰ ἐπροχωρούσαμε ταχέως πρὸς τὴν μετάφρασιν τοῦ γαλλικοῦ κειμένου. Ἡ σκέψις ἦτο τότε νὰ ὑπάρξῃ ἐπίσημον κείμενον εἰς τὴν γαλλικήν, ὁπότε, βεβαίως, εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ὑπεβάλετο τὸ γαλλικὸν κείμενον, ὡς κύριον κείμενον καὶ ἐπίσημος μετάφρασις αὐτοῦ. Κατόπιν, ὅμως, ἐζητήθη ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Ὑπουργῶν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς νὰ εἶναι ὅλα τὰ κείμενα ἰσοδύναμα καί, συνεπῶς, δὲν ἐπρόκειτο πλέον περὶ μεταφράσεως εἰς τὴν Ἑλληνικήν, ἀλλὰ περὶ διατυπώσεως εἰς τὴν Ἑλληνικήν. Κείμενον ἐπίσημον, εἰδικόν, εἰς τὴν Ἑλληνικήν, θὰ ὑπάρξῃ ὅταν θεωρηθῇ καὶ κυρωθῇ καὶ ἀπὸ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ὅπως καὶ κείμενον γερμανικὸν κλπ., θὰ ὑπάρξῃ, ὅταν θὰ κυρωθοῦν αἱ διατυπώσεις εἰς τὰ κείμενα αὐτὰ καὶ ἀπὸ ἡμᾶς. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, λοιπόν, ἀκόμη δὲν ὑπάρχει ἐπίσημον Ἑλληνικὸν κείμενον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. Κωστόπουλε, κακῶς, κατ’ ἐμέ, ἐδημοσιεύθησαν ὡρισμένα κείμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας. Καὶ τὸ μὲν κείμενον ποὺ ἐπρωτοδημοσιεύθη ἦτο μία μετάφρασις, ἡ ὁποία δὲν ἦτο πολὺ ἐπιτυχής. Δι’ αὐτὸ προέβην τότε εἰς τὰς δηλώσεις ἐκείνας διὰ τοῦ Τύπου.

§68Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ δὲν ἦτο μετάφρασις. Ἦτο Ὀλλενδόρφος!

§69Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἠκολούθησε μία δημοσίευσις εἰς τὴν γαλλικὴν ἀπὸ τὴν «Ναυτεμπορικήν», ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται πρὸς ἓν κείμενον, οὐχὶ ὅμως τὸ τελευταῖον, οὐχὶ τὸ μονογραφηθέν. Εἰς τὰς γενικὰς γραμμὰς τὸ κείμενον αὐτὸ δίδει βέβαια εἰς τὰ κυριώτερα θέματα καλὴν πληροφορίαν. Ἐὰν ὅμως ἐβασίζεσθε εἰς τὰς ἰδικάς μου δηλώσεις, τὰς ἐκτενεῖς, εἰς τὰς ὁποίας προέβην εἰς τὰς 5 Ἀπριλίου, θὰ εἶσθε ἐπαρκῶς πληροφορημένος ἐπὶ ὅλων τῶν οὐσιωδῶν σημείων τῆς συμφωνίας.

§70Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐδικαιολόγησεν ἀπὸ τῆς τυπικῆς πλευρᾶς τὴν μὴ τήρησιν τῆς ὑποσχέσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε δώσει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ταχέως θὰ μᾶς ἐφωδίαζε μὲ πλῆρες κείμενον καὶ μετάφρασιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Νομίζω, ὅμως, ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως, ὅτι ἡ δικαιολογία ὄχι μόνον δὲν εἶναι δικαιολογημένη, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ πρέπουσα, διότι δὲν εἶναι νοητὸν τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον νὰ στερῆται παντὸς ἐφοδίου γνώσεως καὶ κρίσεως μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία δεσμεύει τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν εἰς τὸ διηνεκές, μέχρις ὅτου τὰ ξένα κοινοβούλια ἐπικυρώσουν τὴν σύμβασιν αὐτήν.

§71Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶπα αὐτό. Εἶπα τοῦτο: Διατυποῦται τὸ κείμενον τῆς συνθήκης εἰς 5 γλώσσας, τὰς 4 τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ τὴν Ἑλληνικήν. Ἡ θεώρησις καὶ κύρωσις τοῦ κειμένου θὰ λάβῃ χώραν ταχύτατα, πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῶν κειμένων ἄρα πολὺ πρὸ τῆς κυρώσεως ἀπὸ τὰ κοινοβούλια.

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἐγκρίσεως, ὄχι κυρώσεως συνταγματικῆς.

§73Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Πρόκειται περὶ θεωρήσεως τοῦ κειμένου, ὅτι δηλαδὴ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ συμφωνηθέντα.

§74Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. συνάδελφοι, ἐὰν ἐπλανήθην, ἢ μᾶλλον παρεπλανήθην, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῆς λέξεως, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη· πάντως ἡ οὐσία εἶναι, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡμεῖς, ὡς Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, εἴμεθα ὄχι μόνον τελείως ἀπληροφόρητοι περὶ τοῦ τί δεσμεύσεις καὶ ὑποχρεώσεις θὰ ἀναλάβωμεν, ἀλλὰ δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συμβουλευθῶμεν ἕνα κείμενον ἔχον ἔστω καὶ ἀνεπίσημον χαρακτῆρα. Ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος εἶναι πρακτικὸς ἄνθρωπος καὶ παραμερίζει τὴν γραφειοκρατίαν, θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ μᾶς παραδώσῃ ἕνα κείμενον ἔχον ἁπλῶς ἐνδεικτικὴν σημασίαν καὶ ὄχι ἐπίσημον. Ἀλλὰ στερούμεθα τοιούτου κειμένου. Τὰ 99% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀγνοοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τί ἔχομεν ὑπογράψει. Φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ ἔλεγον καμίαν ὑπερβολήν, ἐὰν ἔλεγον, ὅτι τὸ 90% τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν. Καὶ τὰ 9)10 ἀσφαλῶς τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ αὐτὰ τὴν ἀγνοοῦν, διότι οὐδέποτε ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, οὐδέποτε ἔγινε δημοσία συζήτησις, οὐδέποτε ἀπησχόλησεν, ἔστω, καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτούς, κ. βουλευταί, εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τῆς μεγάλης προστασίας τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων, ἡ ὁποία ἐπετεύχθη ὅταν εἶναι βέβαιον, ὅτι οὐδεὶς γνωρίζει, τί ἐπετεύχθη καὶ ὅταν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον πρὸ ὀλίγου εἶναι σταχυολόγησις ἀπὸ δημοσιογραφικὰς πληροφορίας, τῶν ὁποίων δὲν ἀναλαμβάνω καὶ τὴν εὐθύνην; Ἀλλὰ ἐπὶ τέλους, ὑπεγράφη αὐτὴ ἡ ἄγνωστος, εἰς ὅλους μας, σύμβασις. Τί μέτρα ἐλήφθησαν εὐθὺς μετὰ τὴν ὑπογραφὴν της διὰ νὰ ἀρχίσωμεν ἐπὶ τέλους νὰ παρασκευαζώμεθα διὰ τὴν ὑπογραφήν της; Μέχρι τῆς ὥρας δὲν ἔχει ληφθῆ κανένα μέτρον. Μᾶς ἐλλείπει κυριολεκτικῶς κἄθε ὄργανον ἐφαρμογῆς τῆς συνθήκης αὐτῆς, τόσον ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ὅσον καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Μᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς ἄλλην αἴθουσαν, νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ δημιουργηθῇ κἄποια ἀποκεντρωμένη κρατικὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία νὰ περισυλλέξῃ τὰς ἐγκατεσπαρμένας εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα ἁρμοδιότητας, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίζωνται τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς κατὰ τρόπον ἑνιαῖον. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀσφαλῶς μακρὰν ἀπὸ κἄθε κομματικὴν ἢ πολιτικὴν ἐπιρροήν. Θὰ πρέπει ὅμως συγχρόνως νὰ ἐλέγχεται καὶ νὰ εἶναι κατωχυρωμένη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εὑρίσκεται μακρὰν ἀπὸ ἄλλας, ἐνδεχομένως, ἐπιρροάς, λόγῳ τῶν τεραστίων οἰκονομικῶν συμφερόντων, μὲ τὰ ὁποῖα, κατ’ ἀνάγκην, θὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφήν. Πρὸς τὸ παρόν, καθ’ ὅσον γνωρίζω, οὐδεμία σχετική, οὐδὲ κἄν θεωρητικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος ἔγινεν. Ἐν τούτοις —καὶ διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς κἄτι περισσότερον συγκεκριμένον— ὅλοι πανηγυρίζομεν διὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι εἴμεθα τεταγμένοι ὑπὲρ τῆς συνδέσεώς μας μὲ αὐτήν.

§75Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι ὅλοι.

§76Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἠξεύρω καὶ δι’ αὐτὸ σπεύδω νὰ κάμω τὸν διαχωρισμόν. Ἠξεύρετε μάλιστα, ὅτι μὲ τὸν κ. Ἡλιοῦ εἴχομεν καὶ κἄποιαν δημοσίαν διαφωνίαν ἐπ’ αὐτοῦ. Κάμνω, λοιπόν, τὴν δήλωσιν, ὅτι ὁ μεγαλύτερος ἀριθμὸς τῶν παρατάξεων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἶναι σαφῶς τεταγμένος ὑπὲρ τῆς συμμετοχῆς μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἡ Κυβέρνησις, μάλιστα, ἔσπευσε νὰ πανηγυρίσῃ διὰ τὴν εἴσοδον αὐτήν, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ διατηρῶ ἐπιφυλάξεις, τοὐλάχιστον μέχρις ὅτου διαβάσω τὸ κείμενον. Ἀλλὰ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ λειτουργήσῃ ἡ Κοινὴ Ἀγορά, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὅταν δὲν λύωμεν τὰ βασικὰ προβλήματα τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων, καὶ τὸ βασικώτερον, τὸ κρισιμώτερον καὶ τὸ πλέον κραυγαλέον, εἶναι τὸ κόστος τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων; Τί νὰ τὴν κάμωμεν τὴν σύμβασιν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ὅταν ἔχωμεν ἀντιοικονομικὸν κόστος καὶ ὅταν οὐδεμία μέριμνα, οὐδὲν μέτρον λαμβάνεται διὰ τὴν μείωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς; Ποῦ καὶ μέχρι ποίου σημείου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς βοηθήσῃ ἡ κατάργησις τῶν δασμολογικῶν τειχῶν διὰ νὰ τοποθετήσωμεν τὰ προϊόντα μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅταν τὰ προϊόντα μας κοστίζουν 50% καὶ 100% περισσότερον τῶν ἀντιστοίχων ἰταλικῶν καὶ αὔριον τῶν ἀντιστοίχων ἱσπανικῶν καὶ τῶν ἀντιστοίχων μεθαύριον τοῦ Ἰσραὴλ ἢ τῆς Τουρκίας; Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα διὰ νὰ ἴδητε κατὰ ποῖον τρόπον τὸ Κράτος συμβάλλει εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ κόστους αὐτοῦ τοῦ ὑψηλοῦ. Πρόκειται διὰ τὰ ὑγρὰ καύσιμα. Εἶναι γνωστὸς ὁ ρόλος τῶν ἐξόδων μεταφορᾶς εἰς τὴν διαμόρφωσιν τοῦ κόστους καὶ εἶναι ἐπίσης γνωστὴ ἡ σημασία τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ ὑγρὰ καύσιμα διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων, ἰδίᾳ τῶν βορείων ἐπαρχιῶν καὶ μετὰ τὴν διαθρυλλουμένην ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν των κατ’ εὐθεῖαν πρὸς τὰς ἀγορὰς καταναλώσεως τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐκπλαγῆτε, ἴσως, πληροφορούμενοι, ὅπως ἐξεπλάγην καὶ ἐγώ, πληροφορηθεὶς κατὰ μίαν πρόσφατον ἔρευνάν μου, τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς: Ὅτι χάρις εἰς τὸ διϋλιστήριον, τὸ ὁποῖον ἱδρύσαμεν καὶ χάρις εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ τὸ Κράτος, μιᾶς ταχείας ἀποσβέσεως ἐντὸς τριῶν ἐτῶν τῆς ἀξίας τοῦ διϋλιστηρίου καὶ τῆς ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἁρπακτικῆς ἀπομυζήσεως κερδῶν ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, θὰ ἐκπλαγῆτε πληροφορούμενοι τὰ ἑξῆς: Ὅτι ἡ βενζίνη κοστίζει εἰς τὸ διϋλιστήριον σήμερον δραχμὰς 3,70 τὸ γαλόνι καὶ πωλεῖται λιανικῶς πρὸς 20 δραχμάς. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐκπλαγῆτε καὶ πάλιν πληροφορούμενοι, ὅτι τὸ πετρέλαιον κοστίζει εἰς τὸ διϋλιστήριον 3,55 καὶ πωλεῖται εἰς τὴν κατανάλωσιν πρὸς 10 δραχμὰς τὸ κιλόν. Βεβαίως ἡ διαφορὰ δὲν πηγαίνει ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸ Κράτος — εἶναι ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ — διότι ἕνα μέρος τῆς διαφορᾶς αὐτῆς πηγαίνει εἰς ἔξοδα μεταφορᾶς, εἰς ἔξοδα διαθέσεως, εἰς κέρδη λιανοπωλητῶν κλπ. Ἀλλά, ἂς ἴδωμεν ἀπὸ κοντὰ αὐτὰ τὰ ἔξοδα.

§77Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ συγκρίνητε εἶναι ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν πωλοῦνται τὰ καύσιμα αὐτὰ ἀπὸ τὸ διϋλιστήριον, μὴ προσθέτοντες καὶ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, ὁ ὁποῖος εἰσπράττεται. Διότι, ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως θὰ εἰσεπράττετο ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν δὲν εἴχωμεν διϋλιστήριον, εἰς δὲ τὰς τιμὰς διὰ μὲν τὴν βενζίνην τῶν 20 δραχμῶν, διὰ δὲ τὸ πετρέλαιον τῶν 10 δραχμῶν περιλαμβάνεται καὶ ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ εἰσεπράττετο καὶ ἂν δὲν εἴχωμεν διϋλιστήριον, ἀλλὰ εἰσήγομεν τὰ καύσιμα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Περὶ ἑνὸς δύνασθε νὰ εἶσθε βέβαιος: Ὅτι αἱ τιμαὶ εἰς τὰς ὁποίας πωλοῦνται τὰ καύσιμα αὐτὰ ἀπὸ τὸ διϋλιστήριον, εἶναι αἱ διεθνεῖς τιμαί.

§78Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, σεῖς θέλετε νὰ γίνῃ ὁ ὑπολογισμὸς βάσει τῆς τιμῆς 3,70 διὰ τὴν βενζίνην καὶ 3,55 διὰ τὸ πετρέλαιον, ποὺ πωλεῖ τὸ διϋλιστήριον. Οὕτω ὑπεδείξατε, κ. Ὑπουργέ, νὰ γίνῃ ὁ ὑπολογισμός;

§79Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Εἶπον τοῦτο: Ὁ ὑπολογισμὸς θὰ γίνῃ μὲ τὰς τιμάς, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε σεῖς. Ἀλλὰ ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι κατεσκευάσαμεν τὸ διϋλιστήριον καὶ διὰ νὰ τὸ ἀποσβέσωμεν ταχέως, εἰσπράττομεν μεγάλα ποσὰ δι’ αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ διϋλιστήριον πωλεῖ εἰς τὰς διεθνεῖς τιμάς. Ἐὰν πέραν τῶν τιμῶν αὐτῶν τὸ Κράτος εἰσπράττῃ καὶ φόρον καταναλώσεως, αὐτὸ δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν ταχεῖαν ἢ βραδεῖαν ἀπόσβεσιν τοῦ διϋλιστηρίου, οὔτε μὲ τὰς τιμὰς τὰς πράγματι διεθνεῖς, εἰς τὰς ὁποίας πωλεῖ τὸ διϋλιστήριον.

§80Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον, δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ διϋλιστήριον πωλεῖ εἰς τὰς διεθνεῖς τιμάς, διότι ἀπεκαλύφθη ἀπὸ ἐπανειλημμένας δημοπρασίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τόσον ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν Ἠλεκτροφωτισμοῦ, ὅσον καὶ ἀπὸ ἄλλας ὑπηρεσίας, ὅτι ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ἐπιτύχουν ἀπὸ ξένας Ἑταιρείας μεγάλας ἐκπτώσεις ἐπὶ τῶν διεθνῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας δὲν κάνει τὸ διϋλιστήριον. Ἑπομένως, δὲν εἶναι γενικὸς ὁ κανών, ὅτι τὸ διϋλιστήριον πωλεῖ εἰς τὰς διεθνεῖς τιμάς.

§81Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Καὶ αὐτό, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι ἄλλο εἶναι ἡ δημοπρασία, ἡ ὁποία ἔγινε διὰ μεγάλας ποσότητας, ὅπου προσφέρονται τιμαὶ ντάμπιγκ καὶ ἄλλο ἡ τιμὴ τοῦ ἐμπορίου, ἡ ὁποία ἰσχύει ἡ ἰδία εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς ὅλον τὸν ἐλεύθερον κόσμον.

§82Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως δὲν ἰσχύουν γενικῶς αἱ διεθνεῖς τιμαί. Δὲν πρόκειται νὰ ἔλθω εἰς περισσοτέρας λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ διϋλιστηρίου. Ἀνέφερον τοὺς ἀριθμοὺς διὰ νὰ ἴδητε κατὰ ποῖον ἀπαράδεκτον τρόπον, τὸ Κράτος ἀντιμετωπίζει τὴν μείωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς, ἐπὶ ἑνὸς βασικοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον χρειάζεται ὄχι μόνον διὰ τὰς μεταφοράς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν παραγωγήν. Διότι, παρ’ ὅλην τὴν γενίκευσιν τῆς Δ.Ε.Η., δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὑπάρχουν βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι χρησιμοποιοῦν τὸ πετρέλαιον ὄχι πλέον διὰ κινητήριον δύναμιν, ἀλλὰ δι’ ἄλλας των ἀνάγκας. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς φρονοῦμεν, καταλήγοντες εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ ὅλος χειρισμὸς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ θέμα τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν κοινὴν ἀγοράν, ὑπῆρξεν ἀτυχής, ὑπῆρξε τρόπος, ὁ ὁποῖος διατηρεῖ τὸ ἐνδόσιμον διὰ σοβαρωτέρους κινδύνους τῆς ὅλης Ἑλληνικῆς παραγωγῆς. Τὸ τονίζω κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον, ἀκριβῶς, διότι εἶμαι ἀπὸ τοὺς εἰσηγηθέντας τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ θὰ ἤθελον ἀπὸ σήμερον νὰ διαχωρίσω τὰς εὐθύνας μου μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, τὴν ὁποίαν ἐπέτυχεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, αὐτὰ ἦσαν τὰ τρία σημεῖα, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας οἱ βουλευταὶ τῆς Κ.Ε.Α. καὶ οἱ μετ’ αὐτῶν συνεργασθέντες τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ οἱ λοιποὶ ἀνεξάρτητοι ἐθίξαμεν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐζητήσαμεν ὅπως διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Μετὰ ταῦτα συμπληρωματικῶς κατετέθη καὶ ἄλλη πρότασις δυσπιστίας ἀπὸ ἄλλο Κόμμα, ἡ ὁποία, πρότασις, ἀποτελεῖ καὶ αὐτή, ὡς ἐδηλώθη, θέμα τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν τῶν θεμάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα προέτεινε τὸ ἄλλο Κόμμα. Διότι ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις ἐπιβάλλει νὰ ἀναπτυχθοῦν οἱ λόγοι αὐτοὶ κατὰ πρῶτον ἀπὸ τὴν ὑποβαλοῦσαν παράταξιν. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ ἐν τῇ προόδῳ τῆς συζητήσεως νὰ παρέμβω καὶ εἰς τὰ θέματα αὐτά, τῶν ὁποίων, ἐπαναλαμβάνω, ἡ πρωτοβουλία δὲν ἀνήκει εἰς ἡμᾶς. Δὲν θὰ ἤθελον ὅμως, νὰ κατέλθω τοῦ βήματος χωρὶς νὰ θίξω ἓν εἰδικώτερον θέμα ἀνῆκον εἰς τὰ θέματα τὰ τεθέντα ὑπὸ τῆς Ε.Δ.Α. καὶ συγκεκριμένως τὸ θέμα τὸ σχετιζόμενον μὲ τὸ λεγόμενον ἀστυνομικὸν ἢ κομματικὸν Κράτος. Κύριοι βουλευταί, μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία καὶ ἄλλοτε, ὅταν ὡμιλοῦσα ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀναφέρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὴν ἐξωφρενικὴν περίπτωσιν τῆς παρακολουθήσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Κ.Ε.Α. ἑνὸς τετιμημένου στρατιώτου, ὁ ὁποῖος μόνον ὑπηρεσίας μέχρι στιγμῆς ἔχει προσφέρει εἰς τὴν Πατρίδα, ἀπὸ εὐτελῆ ὄργανα ἀγνώστου μου ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοῦ ἠμφισβήτησε τότε τὸ γεγονὸς αὐτὸ καὶ διεμαρτυρήθη, διότι δὲν τὸ κατηγγείλαμεν κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον. Ἔκτοτε ἢ μᾶλλον τὴν ἑπομένην καὶ ὑπὸ ἡμερομηνίαν 26ην Μαΐου, ἀπηυθύναμεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργόν, παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως ἀναλάβῃ νὰ κατατοπίσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς κατηγγείλαμεν συγκεκριμένα πρόσωπα, συγκεκριμένα αὐτοκίνητα, συγκεκριμένας περιοχὰς ὅπου ἠσκεῖτο μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης — ἔκτοτε περιττὸν εἶναι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἔπαυσεν — ἡ παρακολούθησις τοῦ στρατηγοῦ Γρίβα–Διγενῆ. Καθὼς μὲ διεβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐπιστολὴ διεβιβάσθη εἰς τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῆς Ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος καὶ πράγματι μοῦ ἐδήλωσεν, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον, ὅτι ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἀνακρίσεως, τῆς ὁποίας ἐπελήφθη καὶ ὅτι συντόμως θὰ μοῦ ἐγνώριζε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν του. Δὲν γνωρίζω, ὅμως, ποίαν ἔννοιαν ἀποδίδει εἰς τὴν λέξιν «συντόμως». Διότι ἔχουν παρέλθει 20 ἡμέραι καὶ οὐδεμία ἀπάντησις μοῦ ἐδόθη ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπειδὴ δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις μου, ὡς εἶναι πιθανῶς εἰς τὰς προθέσεις τῆς ὑποβαλούσης τὴν πρότασιν παρατάξεως, νὰ εἰσέλθω εἰς περισσοτέρας λεπτομερείας, θὰ ἀναμείνω ἀκόμη μερικὰς ἡμέρας καὶ ἐλπίζω, ὅτι πρὸ τοῦ τέρματος τῆς συζητήσεως, νὰ ὑπάρξῃ κἄποια ἀπάντησις, διότι, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ, τότε θὰ ἀναγκασθῶ νὰ παρέμβω πλέον διὰ νὰ καταγγείλω καὶ ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρόσωπα καὶ πράγματα, ἀσχέτως, ἐὰν θίγωνται τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ λυπηθῶ ἰδιαιτέρως, ἐὰν θίγωνται καὶ τὰ ὁποῖα κατ’ ἐξοχὴν τιμῶ. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἰδίαν ἐπιστολὴν δὲν περιωρίσθημεν καταγγέλλοντες μόνον τὴν ἀχαρακτήριστον αὐτὴν παρακολούθησιν, τὴν ὁποίαν καὶ ὑφίστατο ὄχι ἁπλῶς ἕνας διακεκριμένος στρατιώτης, ἀλλὰ ἕνας Ἀρχηγὸς πολιτικοῦ Κόμματος, καταγγείλαμεν ἄλλα γεγονότα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ματαίως περιμένομεν ἀκόμη τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ γεγονότα ταῦτα εἶναι, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιφερείας ἐγγὺς τῆς Λαρίσης, ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, καὶ εἶναι, νομίζω, ὁ Νομάρχης καὶ τὰ ὄργανα τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῆς Ἀσφαλείας, ἐχαρακτήρισεν ὡς ἐπικινδύνους διὰ τὰ ἐθνικά των φρονήματα καὶ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ὡρισμένους προέδρους καὶ μέλη Συμβουλίων Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, τὰ ὁποῖα ἐπὶ 10 συναπτὰ ἔτη ἀσκοῦν τὰ καθήκοντα αὐτὰ καὶ ἡ ἰδιότης των ὡς ἀκαταλλήλων καὶ ἐπικινδύνων, ἀπεκαλύφθη μόνον ὅταν συμμετέσχον εἰς τὴν ὑποδοχὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κ.Ε.Α. κατὰ τὴν τελευταίαν του μετάβασιν εἰς τὴν Λάρισαν. Τὰ γεγονότα καὶ τὰ σχετικὰ ὀνόματα εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Ἀσφαλείας καὶ ἐλπίζω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ μοῦ δώσῃ ἐγκαίρως μίαν ἀπάντησιν. Καθημερινῶς μᾶς κατακλείζουν διάφοροι καταγγελίαι περὶ ἀναλόγου συμπεριφορᾶς ἄλλων ὀργάνων. Δὲν πρόκειται νὰ τὰς ἀναφέρωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅλας, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω τὴν πλέον χαρακτηριστικὴν καὶ νὰ παραδώσω τὴν σχετικὴν καταγγελίαν εἰς τὸν κ. Ὑφυπουργὸν Ἀσφαλείας. Εἰς τὴν Κοινότητα Κοροπλεσίου Εὐρυτανίας ἐγένοντο ἐκλογαὶ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Συνεταιρισμοῦ, ὁπότε ἐνεφανίσθη αἰφνιδίως ὁ ἡρωϊκὸς ἐνωμοτάρχης τῆς περιφερείας, ὁ ὁποῖος ἠξίωσεν ὅπως αἱ ἐκλογαὶ γίνουν δημοσίᾳ καὶ ψηφισθῇ συγκεκριμένως ὡς πρόεδρος τοῦ Συνεταιρισμοῦ ὡρισμένον πρόσωπον κομματικὸς παράγων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀντίπαλος διεμαρτυρήθη διὰ τὴν παρέμβασιν αὐτὴν καὶ εἶπε πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ παρέμβασις; Ἐγὼ δὲν εἶμαι νομιμόφρων; Ἐγὼ ἀνῆκον εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ τώρα ἀκολουθῶ τὸν στρατηγὸν Γρίβαν. Καὶ τότε ἐδόθη ἡ ἡρωϊκὴ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἀφήνω εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐθνικόφρων Κόμμα εἶναι μόνον ἡ Ε.Ρ.Ε. Ταῦτα κατὰ τὸν ἀστυνομικὸν σταθμάρχην τοῦ χωρίου Κοροπλεσίου Εὐρυτανίας, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπηρετῇ ἐκεῖ. Σημειωτέον, κ. συνάδελφοι, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι ἠκυρώθησαν.

§83Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι καθιεροῦται νέου εἴδους τακτική. Ὅλοι οἱ βουλευταί, κατὰ μείζονα λόγον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, ἐνδεχομένως νὰ λαμβάνουν ἐπιστολὰς παρὰ διαφόρων πολιτῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ὅμως, νὰ πιστεύω, ὅτι ἀσφαλεστέρα ἐγγύησις περὶ τῆς ἀσκήσεως ἐλέγχου διὰ τὴν πολιτείαν, οἱουδήποτε ὀργάνου τοῦ Κράτους, εἶναι ὅπως αἱ σχετικαὶ καταγγελίαι διαβιβάζωνται εἰς τὸν ἁρμόδιον καὶ ὑπεύθυνον Ὑπουργόν, διὰ νὰ διατάξῃ τὸν σχετικὸν ἔλεγχον, καὶ ἐὰν προκύψουν εὐθῦναι ἐπιβάλῃ τὰς δεούσας κυρώσεις. Αὐτὴν τὴν τακτικὴν νομίζω, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Κωστόπουλος, δὲν θὰ τὴν ἀποκρούσῃ.

§84Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὄχι μόνον δὲν τὴν ἀποκρούω, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐφήρμοσα ἀναμένων ἐπὶ 20ήμερον σχετικὴν ἀπάντησίν σας.

§85Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτ.). Κύριε Κωστόπουλε, ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος θὰ ὑπάρξῃ ἀπάντησις, ἀλλὰ διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὅπως, ἐν προκειμένῳ, φέρετε εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς μίαν ἐπιστολὴν ἑνὸς πολίτου, ἡ ὁποία λέγει τοῦτο ἢ ἐκεῖνο ποὺ ἀπασχολεῖ τὸ βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ δὴ εἰς τὴν παροῦσαν συνεδρίασιν, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὸς αὐτήν, νομίζω, ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς ἀποτελεῖ μίαν νέαν τακτικήν σας.

§86Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος γνωρίζει πόσην συμπάθειαν τρέφω πρὸς αὐτόν, ἀσφαλῶς δὲν ἀντελήφθη οὔτε τὰς προθέσεις μου, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὅσα εἶπον προηγουμένως. Εἶπον, ὅτι ἔχω πολλὰς καταγγελίας ἐγγράφους, καὶ δὲν σᾶς τὰς ἔφερον, διότι ἀναμένω ἀπάντησιν, δι’ ἄλλας, τὰς ὁποίας ἔχω ὑποβάλει πρὸς αὐτόν. Καὶ ὅτι ἐνδεικτικῶς μόνον ἀνέφερον μίαν περίπτωσιν, ἡ ὁποία εἶναι χαρακτηριστική, ὄχι τόσον διὰ τὴν σοβαρότητά της, ὅσον διὰ τὴν χαριτολόγον διάθεσιν τοῦ περιφήμου ἐνωμοτάρχου, ὁ ὁποῖος, μιμούμενος τὸν Λουδοβῖκον ΙΔʹ, εἶπεν, ὅτι τὸ μόνον Ἐθνικὸν Κόμμα εἶναι τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ περίεργον, εἶναι τὸ λεχθέν, ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι τοιαῦτα θέματα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολοῦν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὸ βῆμα αὐτῆς. Λυποῦμαι, πάρα πολύ, ἀλλὰ μοῦ κάνει κατάπληξιν πῶς εἶναι δυνατὸν θέματα στρεφόμενα ἐναντίον προσώπων ἢ Κομμάτων νὰ μὴ εἶναι δυνατόν, κατὰ τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§87Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτ.). Κύριε Κωστόπουλε, γνωρίζετε καὶ ὑμεῖς μὲ ποῖα προσωπικὰ αἰσθήματα σᾶς περιβάλλω, ἀλλὰ καὶ σεῖς, νομίζω, δὲν μὲ ἀντελήφθητε τί σᾶς εἶπον. Δὲν εἶπον, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται οἱοσδήποτε ἔλεγχος ἐπὶ τοιούτων θεμάτων. Θὰ ἦτο τοὐλάχιστον περίεργον ἐὰν τοιοῦτόν τι ἐλέγετο ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Ἀσφαλείας. Ἀνεφέρθην εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τοῦ Καροπλεσίου Εὐρυτανίας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐλάβατε μίαν ἐπιστολήν. Κύριε Κωστόπουλε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φέρετε τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν καὶ νὰ ἀναπτύσσετε τὸ περιεχόμενόν της ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀπαγγέλλοντες τὸ «Κατηγορῶ». Πρὶν ἢ ἀπασχολήσετε τὸ βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, περὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως καὶ πάσης ἄλλης ἀναλόγου, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε προηγουμένως νὰ εἴχατε ἐνημερώσει τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον σχετικῶς διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ σᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εἶπον, ὅτι εἰσάγετε μίαν νέαν τακτικήν. Διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο τὸ βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ τὸ ἀπασχολοῦν ἐκ προοιμίου ταχυδρομικαὶ ἐπιστολαὶ καὶ ἄλλαι ἐπιστολαὶ διαφόρων πολιτῶν πρὶν ἢ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ ἐπιβεβαιώσῃ τοῦ λόγου τὸ ἀληθές, τότε δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προαχθῇ, οὔτε τὸ ἔργον, οὔτε ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἀναγνώσας τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπιστολῆς ταύτης, διαπιστώνω, ὅτι εἶναι ἀνυπόγραφος καὶ ὅτι, πάντως, ἡ ἐκλογὴ ἠκυρώθη καὶ διετάχθη ἡ ἐπανάληψίς της.

§88Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἠκυρώθη, κ. Ὑπουργέ, καὶ αὐτὸ εἶναι εἰς βάρος τοῦ ἐνωμοτάρχου, διότι ἐπιβεβαιώνει τὴν καταγγελίαν. Λυποῦμαι, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ βασικῶς διαφωνῶ, διότι, ὄχι μόνον πρέπει νὰ ἀπασχολούμεθα μὲ τὰ θέματα τῆς Εὐρυτανίας, ἀλλὰ καὶ μὲ θέματα οἱασδήποτε ἄλλης περιφερείας, διότι δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχολούμεθα μόνον μὲ θέματα τῶν πολιτῶν τοῦ Κολωνακίου, ἀλλὰ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀπασχολούμεθα καὶ μὲ ἄλλα θέματα, ἤτοι, καὶ μὲ θέματα πολιτῶν ὄχι μόνον τῆς Εὐρυτανίας, ἀλλὰ καὶ ἄλλων περιφερειῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἀνεγνώσατε τὴν καταγγελίαν, θὰ εἴδατε, ὅτι εἰς τὸ κάτω μέρος αὐτῆς ὑπάρχει καὶ τὸ ὄνομα πολιτευτοῦ παλαιοῦ συναδέλφου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος κάμνει τὴν καταγγελίαν, ἀναλαμβάνων καὶ τὴν εὐθύνην αὐτῆς, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ προσυπογράφω.

§89Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτ.). Κύριε Κωστόπουλε, συμβαίνει νὰ μὴ κατάγωμαι ἐκ τοῦ Κολωνακίου, ἀλλ’ ἐκ τοῦ χωρίου Κάψη, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ πλησίον τοῦ χωρίου Καροπλεσίου.

§90Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἤθελον νὰ εἴπω αὐτό, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον σχετικῶς ἦτο ἁπλῶς σχῆμα λόγου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι προφανές, ὅτι ἀγόμεθα βραδέως, ἀλλὰ ἀσφαλῶς εἰς τὴν δημιουργίαν ὄχι ἁπλῶς ἑνὸς κομματικοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς μονοκομματικοῦ κράτους, ὅπερ εἶναι ἀκόμη χειρότερον. Διότι, καὶ εἰς τὴν παλαιοτέραν ἐποχὴν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐπὶ Βούλγαρη ὑπῆρχε καὶ τότε κομματικὸν Κράτος καὶ τὸ ἐστηλιτεύσαμεν, ἀλλὰ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται σήμερον, εἶναι Κράτος μὲ διάφορον μορφὴν ἐκείνου τοῦ παλαιοτέρου, διότι τώρα πρόκειται περὶ Κράτους τοῦ ὁποίου ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι ἔχουν ὑποταγεῖ εἰς τὰ κελεύσματα ἑνὸς μόνον Κόμματος. Θὰ ἐνθυμῆσθε ὅλοι τὴν ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐθνικῆς ἑορτῆς πρὸς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει ὅπως οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, μαζὶ μὲ τὸν πανηγυρισμὸν τῆς ἐθνικῆς ἑορτῆς, πανηγυρίσουν καὶ ἀναπτύξουν τὰ μεγάλα ἐπιτεύγματα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως.

§91Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Κύριε Κωστόπουλε, ἀπορῶ, πῶς ἀναφέρετε σεῖς τοιαῦτα πράγματα, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε πόσης ἐκτιμήσεως τυγχάνετε ἐκ μέρους ἐμοῦ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐδόθησαν ἐξηγήσεις καὶ νομίζω, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ ἐκρίθη ἐπαρκῶς, κατόπιν τῶν δοθεισῶν ἐξηγήσεων, ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην. Ἡ ἐγκύκλιος αὕτη κατετέθη ἐπίσης εἰς τὴν Βουλήν, σαφῶς δὲ λέγει, ὅτι μαζὺ μὲ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐθνικῆς σημασίας καὶ τὰ ὁποῖα ἐξαίρουν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τοὺς ἀγῶνας τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος, νὰ ἐξαίρωνται καὶ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπιτελοῦνται εἰς τὴν νεωτέραν Ἑλλάδα, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ ἐλευθερία ἡ διὰ τόσων θυσιῶν κατακτηθεῖσα, δὲν εἶναι φαινόμενον στατικόν, εἶναι ἔννοια δυναμικὴ καὶ ἀποτελεῖ τὸ πλαίσιον διὰ τὴν εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν, τὴν ἐθνικήν, τὴν πνευματικὴν καὶ τὴν οἰκονομικὴν τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Οὐδαμοῦ ἀναφέρονται τὰ ἔργα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ αἱ σημειωθεῖσαι πρόοδοι, γενικῶς, ὑπὸ τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος. Τὸ ἔργον τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, τὸ ἔργον τοῦ νεωτέρου Ἑλληνισμοῦ. Εἶναι συμπλήρωμα καὶ περαιτέρω ἐξέλιξις ἐπάνω εἰς τὰ θέματα τῆς ἐλευθερίας, τὰ ὁποῖα θεμελιώνουν ἕνα καλλίτερον μέλλον διὰ τὸν Ἑλληνισμόν. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἐξετέθη καὶ ἀνεγνώσθη καὶ ἡ ἐγκύκλιος αὐτουσία. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθετε καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι ἀναφέρεται εἰς τὸ ἔργον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Οὐδαμοῦ ὑπῆρχεν ἐντὸς ἐγκυκλίου τοιοῦτον τί. Νομίζω, ὅτι θὰ συμφωνήσητε, ὅτι ἡ ἐλευθερία, ἡ ὁποία κατηκτήθη μὲ τὸ αἷμα τῶν προγόνων μας, εἶναι μία ὑπόθεσις διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἔθνους. Ἀποτελεῖ ἕνα δυναμισμὸν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὁ ὁποῖος προάγεται συνεχίζων τοὺς ἀγῶνας εἰς τὸν κοινωνικόν, οἰκονομικὸν καὶ πνευματικὸν τομέα.

§92Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν μένει, παρὰ νὰ εὐχαριστήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐκ μέρους τῶν προγενεστέρων Κυβερνήσεων δι’ ὅσα ἔπραξαν.

§93Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀγνοεῖ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἡ ἐγκύκλιός του αὐτὴ ἀπὸ τὰ πειθήνια ὄργανα, εἰς τὰ ὁποῖα κατήντησεν ὡρισμένους λειτουργοὺς τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ. Διότι, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν, δεκάδας περιπτώσεων, κατὰ τὰς ὁποίας, ὄχι μόνον εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ μεσαῖα, ἀκόμη καὶ εἰς τὰς Ἀνωτέρας Σχολάς, ἐπεχειρήθη κομματικὴ ἐκμετάλλευσις τῆς ἐγκυκλίου αὐτῆς, διὰ νὰ ἐμφανισθῇ τὸ μεγαλοπρεπὲς ἔργον τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Πέραν, ὅμως, αὐτοῦ, εἶναι ἐπίσης ἄξιον προσοχῆς, τὸ γεγονός, ὅτι οἱ περίφημοι ἰατροὶ τῶν Κοινοτικῶν Ἰατρείων, οἱ ὁποῖοι, χάρις εἰς ἕνα εὐφυὲς νομικὸν κατασκεύασμα, δὲν θεωροῦνται δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀλλὰ ἔχουν σχέσεις Ἰδιωτικοῦ Δικαίου μὲ τὸ Κράτος, δικαιοῦνται νὰ πολιτικολογοῦν ἀπὸ τῆς πρωΐας μέχρι τῆς ἑσπέρας εἰς ὅλα τὰ καφενεῖα τῶν περιφερειῶν των καὶ δικαιοῦνται νὰ ἀσκοῦν ἕνα κρατικὸν λειτούργημα, διὰ τὸ ὁποῖον τοὺς ἀποζημιώνει τὸ Κράτος ἐπ’ ὠφελείᾳ ἑνὸς ὡρισμένου Κόμματος.

§94ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅλοι οἱ ἰατροί;

§95Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ βιάζεσθε, εἶσθε νέος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ξεύρετε γιατί γίνεται αὐτό; Διότι οὐδεὶς ἔχει μονιμότητα. Ὅλοι ἐργάζονται μὲ μονοετῆ ἢ διετῆ σύμβασιν καὶ ἀλλοίμονον σὲ ὅποιον ἐξ αὐτῶν δὲν μεταβληθῆ εἰς δημόσιον κήρυκα τῆς Κυβερνήσεως.

§96Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Στεροῦνται σοβαρότητος αὐτὰ ποὺ λέγετε.

§97Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Μίαν ἀνακρίβειαν εἴπατε. Εἴπατε μονοετοῦς συμβάσεως. Εἶναι ἀνακρίβεια. Ὅλοι οἱ ἰατροὶ εἶναι τριετοῦς συμβάσεως. Ἐὰν θέλετε νὰ τὸ ἀνασκευάσετε δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§98Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἀναφέρετε μίαν ἰδικήν μου ἀνακρίβειαν, κ. Ὑπουργέ, περιεπέσατε σεῖς εἰς ἀνακριβείας. Ἐγὼ εἶπον συμβάσεις μονοετεῖς, διετεῖς ἢ καὶ τριετεῖς. Αὐτὸ εἶπον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποσπᾶτε ἀπὸ τὴν φράσιν μου μίαν μόνον λέξιν διὰ νὰ μὲ καταγγείλητε δι’ ἀνακρίβειαν, διότι περιπίπτετε σεῖς τότε εἰς ἀνακριβείας καὶ λυποῦμαι, διότι εἶσθε παλαιὸς κοινοβουλευτικός. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ μίαν τρίτην περίπτωσιν. Εἶναι τερατώδης, ἀλλ’ εἶναι ἀκριβής. Ἡ Κυβέρνησις πιθανὸν νὰ τὸ ἀγνοῇ. Εἶναι γεγονός, ὅτι τὰ Τ.Ε. Α., ὁ Ὀργανισμὸς αὐτός, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἐμπιστευθῆ τὴν διαφύλαξιν τῆς ὑπαίθρου, ἐφοδιάζονται κατ’ αὐτὰς μὲ κινηματογραφικὰς συσκευὰς διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ προβάλλεται εἰς ὅλην τὴν ὕπαιθρον τὸ μεγάλο καὶ δημιουργικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρᾶγμα ἐγγίζει τὰ ὅρια ὄχι τοῦ μονοκομματικοῦ Κράτους, ἀλλὰ τοῦ πλήρους ὀλισθήματος πρὸς μίαν νόθευσιν καὶ κατάργησιν κἄθε ἐννοίας δημοκρατίας. Λυποῦμαι, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς κατολισθήσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν μεγαλύτερον κίνδυνον τῆς δημοκρατίας διὰ τὴν χώραν αὐτήν, κίνδυνον, ἴσως, τῆς αὐτῆς σημασίας μὲ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον παρουσιάζει ἡ παράταξις ἐκείνη τῆς Ἀριστερᾶς. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ εἶναι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα, μᾶς ἠνάγκασαν νὰ ὑποβάλωμεν τὴν πρότασιν δυσπιστίας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι δὲν τρέφομεν οὐδεμίαν πλάνην, οὔτε αὐταπάτην περὶ τῆς τύχης τῆς προτάσεως αὐτῆς, διότι ἡ Συμπολίτευσις ἀποτελεῖ μίαν συμπαγῆ πλειοψηφίαν, τοὐλάχιστον ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, τὴν πειθαρχίαν τῆς ὁποίας ἔρχεται νὰ ἐνισχύσῃ καὶ ἡ γνωστὴ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πλειοψηφικοῦ. Ἀλλά, ὁμιλοῦντες εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, δὲν ἀπευθυνόμεθα μόνον πρὸς τοὺς παρισταμένους βουλευτάς. Ἀπευθυνόμεθα γενικώτερον πρὸς τὸν μεγάλον κριτήν, τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐθεωρήσαμεν δὲ καθῆκον μας νὰ ἐπισημάνωμεν, προτοῦ τερματισθοῦν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος, τὰς μεγάλας αὐτὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως, εὐθύνας ὄχι μόνον πολιτικάς, ἀλλ’ εὐθύνας αὐτόχρημα ἐθνικάς.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι εὔκολον τὸ νὰ ὁμιλῆτε, κ. Κωστόπουλε, περὶ «ἠθικῶν εὐθυνῶν». Ὁ χαρακτηρισμὸς «αἱ πολιτικαὶ εὐθῦναι» ἀρκεῖ, θέλετε νὰ δημιουργήσητε ἐπεισόδιον;

§100Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ ἠθικῶν εὐθυνῶν, ἀλλὰ περὶ ἐθνικῶν εὐθυνῶν, κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ πρῶτον μὲν νὰ ἀκοῦτε καλλίτερα καὶ ἔπειτα νὰ μὴ διακόπτετε ἐπεμβαίνοντας εἰς τοὺς ρήτορας.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κωστόπουλε, τὸν Κανονισμὸν τὸν γνωρίζω, καὶ προσπαθῶ, ἐπεμβαίνων μετὰ λεπτότητος, νὰ ἐπιδιώκω, νὰ μὴ γίνωνται ἐπεισόδια, ἀλλὰ νὰ διεξάγεται ὁμαλὴ καὶ ἐποικοδομητικὴ συζήτησις. Τοῦτο εἶναι καθῆκον μου, εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Προέδρου. Ἐὰν δὲν ἐλέχθη αὐτό, ὡς νομίζω, ὅτι ἤκουσα, καὶ ἐφ’ ὅσον ἰσχυρίζεσθε, ὅτι δὲν ἤκουσα καλῶς καὶ ὅτι εἴπατε «ἐθνικὰς εὐθύνας» δὲν ὑπάρχει θέμα ἐπεμβάσεώς μου.

§102Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτούς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δηλώσωμεν, ὅτι κατὰ τὴν ἐπικειμένην ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας, θὰ καταψηφίσωμεν, ἄνευ δισταγμοῦ, τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§104Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς Κ.Ε.Α. κατέστρεψε τὸν λόγον του — ἡ λέξις εἶναι λίαν χαρακτηριστικὴ — ἐπικαλεσθεὶς τὸν ἀνώτατον κριτήν, τὸν λαόν. Ἐγὼ θὰ ἀρχίσω τὴν ὁμιλίαν μου ἀπὸ τοῦ λαοῦ. Ἀπὸ Θεοῦ καὶ λαοῦ πρέπει ὅλοι νὰ ἀρχίζωμεν. Ὁ κ. Κωστόπουλος διετύπωσεν, ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου του, τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα πρὸ δύο ἡμερῶν ὅταν ἀνεγνώσθη ἡ κατατεθεῖσα πρότασις μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Τί εἶχον εἴπει κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην; Εἶχον εἴπει, ὅτι ὁ κ. Κωστόπουλος, καὶ οἱ μετ’ αὐτὸν συνυπογράψαντες τὴν πρότασιν μομφῆς, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀποχωρήσει ἀπὸ τὴν αἴθουσαν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ 2ου ἄρθρου τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἐνεφανίσθησαν αἰφνιδίως καὶ κατέθεσαν πρότασιν μομφῆς, πρότασιν, ἡ ὁποία, βάσει τοῦ Συντάγματος, ἔχει ὡς ἄμεσον ἀποτέλεσμα, τὴν διακοπὴν τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Καὶ εἶχον καθῆκον νὰ συναγάγω, ἐξ αὐτοῦ, ὡρισμένα συμπεράσματα. Κακῶς ἐλπίζει ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅτι ἤλλαξα γνώμην. Ἐμμένω εἰς τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα συνήγαγον πρὸ δύο ἡμερῶν.

§105Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διετύπωσα, ἁπλῶς, τὴν εὐχήν, κ. Πρόεδρε.

§106Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἱκανοποιήσω τὴν εὐχήν σας καὶ ἐμμένω εἰς τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποστηρίξει. Ὅπως ἐνθυμεῖσθε, κ. συνάδελφοι, δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως μομφῆς, ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Κωστόπουλος καὶ ἐξεφώνησε λόγον, λόγον, ὁ ὁποῖος ἀφεώρα τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς του, ἀνήγγειλεν, ὅτι ἀπέρχονται καὶ ὁ ἴδιος καὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ἀπέρχονται ἀπὸ τὴν αἴθουσαν καὶ δὲν θὰ ἐπιστρέψουν, παρὰ μόνον, ὅταν λήξῃ ἡ συζήτησις τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Πράγματι, μὲ ἐξένισεν ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη τὸ θέμα ὁ κ. Κωστόπουλος. Διότι ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναγνώσῃ μίαν ἀνακοίνωσιν ἢ χωρὶς νὰ τὴν ἀναγνώσῃ, νὰ τὴν ἀπαγγείλῃ, ἐξηγῶν δι’ ὀλίγων, τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀπέρχεται. Ὅταν ἐκφωνῇς ὁλόκληρον λόγον, ὅταν ἀπαντᾶς εἰς ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶχε χρησιμοποιήσει ἡ Κυβέρνησις, ὀφείλεις νὰ ἀναμείνῃς, νὰ ἀκούσῃς καὶ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἰδικόν σου λόγον. Αὐτὸ ἐπέβαλεν ἡ κοινοβουλευτικὴ τακτική. Ἐχρησιμοποίησα, ἴσως, μίαν λέξιν, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθῇ. Ἀντὶ νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ ἐπέβαλεν ἡ κοινοβουλευτικὴ τακτική, εἶπον, ὅτι αὐτὸ ἐπέβαλεν ἡ κοινοβουλευτικὴ ἀξιοπρέπεια — οὐδέποτε εἶπον ἡ ἀτομικὴ ἢ ἡ ἠθική. Ἀνεκάλεσα τὴν λέξιν αὐτήν, ὅταν ὁ κ. Βενιζέλος ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ εἶδον, ὅτι εἶχεν ἐνοχληθῆ ἐκ τῆς λέξεως. Δὲν ἦτο, ἄλλωστε, καὶ ὀρθὸν νὰ τὴν χρησιμοποιήσω. Ἀλλ’ ἡ οὐσία ἔμεινεν. Ὁ κ. Κωστόπουλος ἐξεφώνησε λόγον διαρκέσαντα ἄνω τῆς ἡμισείας ὥρας. Καὶ μετὰ ἀνεκοίνωσεν, ὅτι φεύγει. Ἦτο φανερόν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τεχνάσματος. Ἦτο φανερόν, ὅτι ὁ κ. Κωστόπουλος καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συμβαδίζοντες, εἰς τὴν ὁδὸν τῆς Κ.Ε.Α., εἶχον ἀπολέσει τὴν ψυχραιμίαν των. Καὶ εἶχον, καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν ἀπολέσει τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν των, ὅπως εἶπον πρὸ διημέρου. Καὶ εἶχον...

§107Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὄχι δά, κ. Πρόεδρε.

§108Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Χούτα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συμπληρώσω τὴν φράσιν μου. Καὶ εἶχον ἀπολέσει τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν ἑαυτόν των, ὄχι διότι, ὡς ἄτομα δὲν ἀξίζει νὰ ἔχουν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν ἑαυτόν των, ἀλλὰ διότι ἔχουν διαπιστώσει, ὅτι δὲν εὑρίσκει ἡ παρουσία των καὶ ἡ δρᾶσις των ἀπήχησιν εἰς τὸν λαόν. Κύριε Χούτα, ἀγαπητὲ συνάδελφε, γνωρίζετε πόσον σέβομαι τοὺς ἐθνικούς σας ἀγῶνας, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν νομίζω, ὅτι ἡ διακοπή σας εἶναι δικαιολογημένη. Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς κρίνετε, θὰ κριθῆτε καὶ σεῖς. Εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἀντίληψις, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἡ Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνεται, καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντᾷ, ἁπλῶς εἰς τὰς κατηγορίας, τὰς ὁποίας διατυπώνει ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐπίσης, νὰ κρίνῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Βάσει τοῦ εὐαγγελικοῦ, ἀκριβῶς, ρητοῦ, τὸ ἔχει. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσδοκήσητε τοιοῦτόν τι, ἐάν, ἁπλούστατα, δὲν εἴχατε φέρει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θέμα πολιτικόν, δὲν εἴχατε ὑπογράψει τὴν πρότασιν μομφῆς, καὶ ἐὰν δὲν ὑπεχρεώνατε τοὺς βουλευτὰς ὅλων τῶν Κομμάτων —διότι ὅλοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ παρακολουθήσουν, μετὰ τὴν πρότασιν, τὴν συζήτησιν— διὰ νὰ ἀσκήσητε κριτικὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφ’ ὅσον ἀσκεῖτε κριτικήν, θὰ κριθῆτε. Αὐτὸ λέγει ὁ Ἰησοῦς, καὶ αὐτὸ λέγει ἡ ἀλήθεια. Θὰ κριθῆτε καὶ σεῖς. Καὶ κρίνεσθε. Καὶ κρίνω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀντικειμενικά. Εἶπον, ὅτι διεκόπη αἰφνιδίως, ἡ συνεργασία τῆς Κ.Ε.Α. μὲ τὰ ὑπόλοιπα Κόμματα τῆς Βουλῆς, ὅταν εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Καὶ σᾶς εἶπον πῶς διεκόπη. Οὐχὶ κατὰ τὸν πρέποντα κοινοβουλευτικὸν τρόπον, διὰ μιᾶς ἀνακοινώσεως. Ἀλλά, διὰ μιᾶς ἀγορεύσεως, ἡ ὁποία, ἀγόρευσις, ἔπρεπε ὁπωσδήποτε, δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὴν ἐπεχείρησεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ σημαίνῃ καὶ τὴν ὀλίγην ἐκείνην καὶ στοιχειώδη ὑπομονὴν νὰ δεχθῇ τὴν ἀπάντησιν. Ἀλλὰ δὲν ἤθελε νὰ ἀκούσῃ τὴν ἀπάντησιν ὁ κ. Κωστόπουλος. Καὶ δὲν θέλουν νὰ ἀκούσουν τὴν ἀπάντησιν, διότι φοβοῦνται καὶ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ αὔριον. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§109Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε, κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ἐξεφώνησα λόγον διαρκείας ἡμισείας ἢ μιᾶς ὥρας, ὅτι εἰς τὸν λόγον μου ἀνέπτυξα διάφορα ἐπιχειρήματα, σχέσιν ἔχοντα μὲ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ περιμένω ἀπάντησιν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, πρῶτον, ὅτι ἡ παραμονή μου ἐπὶ τοῦ βήματος δὲν παρετάθη πέραν τοῦ ἑνὸς τετάρτου τῆς ὥρας. Δεύτερον, ὅτι δὲν ἐξεφώνησα λόγον, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐδικαιολόγησα τὴν ἀποχώρησίν μας. Ἀνέφερον, πρῶτον, δεύτερον, τρίτον τοὺς λόγους τῆς ἀποχωρήσεώς μας.

§110Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μαινόμενος ἐκάματε ὁμιλίαν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ δὲν ἐπεριμένατε νὰ ἀκούσητε τὴν ἀπάντησιν.

§111Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον μοῦ ἐπετρέψατε μίαν διακοπήν, παρακαλῶ νὰ ἀναμείνετε τὸ τέλος. Καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς κάμω μίαν σύστασιν. Σεῖς, τοὐλάχιστον, μὴν ὁμιλῆτε περὶ ἐκνευρισμοῦ καὶ μένους, διότι ἔχετε δώσει δείγματα, ὅτι χάνετε πολὺ εὐκολώτερον τὴν ψυχραιμίαν σας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τέλος, εἴπατε, ὅτι ἔπρεπε νὰ περιμένω τὴν ἀπάντησιν. Ποίαν ἀπάντησιν; Μήπως διετυπώσαμεν αἰτήματα ἢ ἐρωτήματα, ὥστε νὰ περιμένωμεν ἀπάντησιν; Ἐδηλώσαμεν, ρητῶς, ὅτι ἀπὸ τὴν στιγμὴν αὐτήν, παύομεν νὰ ἔχωμεν οἱανδήποτε σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι σᾶς ἀφήνομεν ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην, καὶ ἀπεχωρήσαμεν. Ποίαν ἀπάντησιν, λοιπόν, νὰ περιμένωμεν; Ἐπὶ μὴ διατυπωθέντων ἐρωτημάτων;

§112Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν δέχομαι ἄλλας διακοπάς, κ. Πρόεδρε.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν δέχεται διακοπάς.

§114Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Διότι, δὲν πρόκειται περὶ διακοπῶν, ὅπως ἦσαν αἱ διακοπαὶ τῶν συναδέλφων μου εἰς τὸν λόγον τοῦ κ. Κωστοπούλου, οἱ ὁποῖοι κατετόπιζαν ἢ ἔθετον ἐρωτήματα, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μικρῶν ἀγορεύσεων. Καὶ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ διακόπτεται ἡ ὁμιλία μου ἀπὸ μικρὰς ἀγορεύσεις. Κύριοι συνάδελφοι, ἦτο φανερόν, ἤδη ἀπὸ τῆς ἑσπέρας ἐκείνης, ὅτι οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἀπεχώρησαν, δὲν ἤθελον τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, ἕνα ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, μὲ τὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, παρέχει εἰς πάντα, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ μικρὰν πιθανότητα ἐπιτυχίας, δυνατότητα πρακτικὴν καὶ νομικῶς ἀντικειμενικὴν νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτήν. Εἶπον, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, πόσαι δυνατότητες παρέχονται δι’ αὐτοῦ. Φαίνεται, ὅτι καμμία ἐκ τῶν δυνατοτήτων αὐτῶν δὲν ἦτο ἐπαρκὴς διὰ τοὺς ἀποχωρήσαντας ἐκ τῆς αἰθούσης. Καὶ ὅταν εἶδον, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου συνεχίζετο, παραμενόντων ἄλλων Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ὅταν εἶδον, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ συνεχίζετο μὲ κἄποιαν μάλιστα ἀναγνώρισιν, ἐκ μέρους ἀντιπολιτευομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ προσώπων, τῆς ποιότητος, ἂν ὄχι ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου, ὡρισμένων, πάντως, ἄρθρων αὐτοῦ — ἡ εἰλικρίνεια θὰ ἀπῄτει νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ ποιότης ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ποιότης ἠθικῶς ἀκεραία — ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅταν εἶδον, ὅτι ἐγένετο σχετικὴ ἀναγνώρισις τῆς τοιαύτης ποιότητος, τότε ἐσκέφθησαν ξαφνικὰ νὰ ἐπανεμφανισθοῦν. Καὶ ἐνεφανίσθησαν καὶ πάλιν προχθές, μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ καταθέσουν μίαν πρότασιν μομφῆς, διὰ νὰ προκαλέσουν διὰ τοῦ συνταγματικοῦ αὐτοῦ τρόπου — βεβαίως ἔχουν δικαίωμα νὰ χρησιμοποιοῦν τὸ συνταγματικὸν αὐτὸ προνόμιον, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς δικαίωμα νὰ κρίνωμεν, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἀσκοῦν — τὴν διακοπὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο ἑπομένως νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ὁριστικὴν ἐπιψήφισίν του. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὅτι αὐτὸς καὶ μόνον ὑπῆρξεν ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Κωστόπουλος καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συνυπογράψαντες τὴν πρότασιν μομφῆς προέβησαν εἰς τὴν διατύπωσιν καὶ ὑποβολὴν τῆς προτάσεως, καταδεικνύεται κατὰ τρόπον ἀπολύτως σαφῆ, ὕστερα ἀπὸ τὴν ἀποψινὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Κωστοπούλου. Τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Κωστόπουλος, ἦσαν θέματα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν — τὰ περισσότερα — ἀντικείμενον ἁπλῶν ἐρωτήσεων, βάσει τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ, τινὰ δὲ ἐξ αὐτῶν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν, τὸ πολύ, περιεχόμενον ἐπερωτήσεων, εἰδικῶν ἐπερωτήσεων. Εἶναι, ὅμως, φανερόν, ὅτι τόση ὑπῆρξεν ἀπὸ ἀπόψεως πενίας τοῦ περιεχομένου τῆς προτάσεως μομφῆς, ἡ ἐντύπωσις, ἡ δυσμενής, εἰς βάρος ὁλοκλήρου πλέον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ὥστε ἔσπευσεν ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ νὰ διορθώσῃ τὸ πρᾶγμα, ὑποβαλοῦσα καὶ ἐκείνη πρότασιν μομφῆς, ὑπὸ εὐρυτέραν μορφήν. Καὶ τοῦτο διότι διεῖδε καὶ διῃσθάνθη τὴν ἀπογοήτευσιν, ἡ ὁποία θὰ προέκυπτεν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν καὶ τὸ τοιοῦτον πτωχὸν περιεχόμενον τῆς προτάσεως μομφῆς τοῦ κ. Κωστοπούλου καὶ τῶν συνυπογραψάντων μετ’ αὐτοῦ τὴν πρότασιν βουλευτῶν. Καὶ ἀπεδείχθη ἔτι μᾶλλον ἀπόψε πόσον πτωχὸν ἦτο τὸ περιεχόμενον τῆς κριτικῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε νὰ ἀσκήσῃ ὁ κ. Κωστόπουλος ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Διῄρεσε τὸν λόγον του εἰς 4 μέρη. Ἤρχισε μὲ τὸν σῖτον. Καὶ δὲν εἶχε νὰ εἴπῃ τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον, ὅτι καθυστερήσαμεν τὴν ἐξαγγελίαν τῶν κυβερνητικῶν μέτρων, ἀλλ’ ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ ὁ ἴδιος ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅτι καὶ πέρυσι καὶ προπέρυσι, δὲν ἀνηγγέλθησαν τὰ μέτρα ἐνωρίτερον. Πέρυσιν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, κ. Ἀδαμόπουλε, τὰ μέτρα τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου ἐξηγγέλθησαν τὴν 18ην Ἰουνίου, προπέρυσι δὲ — τὸ 1959 — τὴν 24 ἢ 26 Ἰουνίου. Κατηγορήσας ἡμᾶς, ὅμως, ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅτι καθυστερήσαμεν ὑπερβολικὰ τὴν ἐξαγγελίαν τῶν μέτρων, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς δώσῃ ὁ ἴδιος τὸ ἐπιχείρημα, τὸ κύριον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἐπιτακτικῶς ἀναγκαίαν καὶ ἐπιβεβλημένην τὴν κἄποιαν ἀκόμη καθυστέρησιν ἐπὶ ὀλίγας ἡμέρας. Βεβαίως εἶχε τὴν ἔμπνευσιν — καὶ ἡ ἔμπνευσις ἦτο λίαν ἀτυχὴς — νὰ ἀποδώσῃ τὴν καθυστέρησιν εἰς τὸ γεγονός, ὅτι παρατείνονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι ἡ Κ.Ε.Α. εἶχε τὴν ἔμπνευσιν νὰ καταρτίσῃ καὶ νὰ καταθέσῃ πρότασιν μομφῆς. Ἐάν, καθ’ ἣν στιγμὴν κατήρτιζον τὴν πρότασιν μομφῆς, εἰλικρινῶς ἐπίστευον, ὁ κ. Κωστόπουλος, καὶ οἱ οἱοιδήποτε ἐκ τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι τὴν ὑπέγραψαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν νὰ σκέπτεται, ὅπως σκέπτονται οἱ ἴδιοι καὶ νὰ καθυστερήσῃ, λόγῳ τῆς παρατάσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὴν ἐξαγγελίαν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν, θὰ ἔπρεπε μόνον δι’ αὐτὸ νὰ μὴ ὑποβάλουν πρότασιν μομφῆς, διὰ νὰ ἔχουν ἐξαγγελθῆ τὰ προστατευτικὰ ὑπὲρ τῶν σιτοπαραγωγῶν μέτρα. Ἐὰν λοιπὸν εἰλικρινῶς ἐπίστευον, ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος τῆς καθυστερήσεως τῶν μέτρων, δὲν ἔπρεπε νὰ φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον νὰ καταρτίσουν τὴν πρότασιν μομφῆς. Ἀλλὰ ὁ λόγος ἦτο ἁπλούστατα ἄλλος. Τὸν λόγον τὸν εἶπεν ὁ ἴδιος ὁ κ. Κωστόπουλος, χωρὶς νὰ σκεφθῇ, ὅτι ἀνέφερε τὸ κύριον ἐπιχείρημα τῆς καθυστερήσεως. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Κωστόπουλος, εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπερεκτιμᾷ τὴν ἐφετεινὴν παραγωγήν. Καὶ ἰσχυρίσθη, καὶ δυνατὸν νὰ ἔχῃ δίκαιον, ὅτι ἡ παραγωγὴ θὰ εἶναι οὐσιωδῶς μικροτέρα, ἐμνημόνευσε δὲ τὸ πόρισμα τῆς μελέτης τοῦ Ἰνστιτούτου Κανελλοπούλου. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις δὲν προβαίνει εἰς ὑπερεκτίμησιν, ἀλλὰ δὲν δικαιοῦται ἐπίσης νὰ προβῇ εἰς ὑποεκτίμησιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος. Δὲν δικαιοῦται νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν λῆψιν μέτρων μὲ τὸν ἀνεύθυνον τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐξαγγέλλονται ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν εὐθύνην διὰ τὴν λῆψιν των καὶ διὰ τὰς συνεπείας τῶν μέτρων τούτων. Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἶναι φυσικόν, ὅπως εἶναι αὐτονόητον, ὀφείλει νὰ ἀναμείνῃ ὀλίγας ἀκόμη ἡμέρας, διότι κατ’ αὐτὰς ἀκριβῶς γίνεται ἡ συγκέντρωσις τῶν τελευταίων πληροφοριῶν καὶ στοιχείων διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τοῦ ὕψους, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέλθῃ ἡ παραγωγὴ τοῦ σίτου κατὰ τὸ 1961. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἀναμένει τὰ τελευταῖα αὐτά, τὰ θετικώτερα πορίσματα, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξαγγελίαν τῶν μέτρων. Οὐδεμία, λοιπόν, τάσις ὑπερεκτιμήσεως τῆς παραγωγῆς ὑπάρχει. Ἠκούσατε, κ. Κωστόπουλε, ὅτι θεωρῶ ἐξ ἴσου πιθανὸν νὰ εἶναι ὑψηλὴ ἡ παραγωγή, ὅπως ἐπίσης νὰ κατέλθῃ εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον τὴν καταβιβάζετε σεῖς. Ἐπίσης θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς, νὰ πιστεύσουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μ’ ὅλον, ὅτι ἀπὸ ἐτῶν ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν μίαν πολιτικὴν ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, πολιτικήν, ἡ ὁποία ἤδη πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπιτυχοῦσα καὶ ὡς αὐξήσασα τὸ εἰσόδημα τῶν Ἑλλήνων γεωργῶν καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὡρισμένας κατηγορίας τῶν σιτοπαραγωγῶν, ἡ Κυβέρνησις, μολονότι ἐχάραξε αὐτὴν τὴν γραμμὴν καὶ ἐμμένει εἰς αὐτήν, ἐνισχύουσα ἰδιαιτέρως τὸν βάμβακα καὶ τὰ ψυχανθῆ, ἐν τούτοις εἶναι ἀποφασισμένη λόγῳ τῶν ἰδιαιτέρων οἰκονομικῶν συνθηκῶν τῆς τάξεως τῶν σιτοπαραγωγῶν, νὰ μὴ προχωρήσῃ, ὅπως θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα, ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς, διότι ἀπὸ τὸ 1958 καὶ μάλιστα κατὰ τὴν περίοδον τῆς σπορᾶς, εἶχεν ἐξαγγείλει τὴν γραμμήν της, εἶναι ἀποφασισμένη, λέγω, νὰ μὴ προχωρήσῃ εἰς μείωσιν τῆς προστασίας τῶν σιτοπαραγωγῶν. Εἶναι, ἀντιθέτως, ἀποφασισμένη, ἡ Κυβέρνησις, μέσα εἰς τὰ ὅρια τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τῆς χώρας καὶ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐπιπτώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ θέμα τοῦ σίτου — τῆς τιμῆς τοῦ σίτου — εἰς τόσους τομεῖς τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας νὰ αὐξήσῃ τὴν στοργήν της ἀπέναντι τῶν σιτοπαραγωγῶν καὶ νὰ ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς τὴν τάξιν των. (Χειροκροτήματα). Βεβαίως, ἔχουν ἀκουσθῆ τοιαῦται ὑπερβολαί, ἔχουν λεχθῆ τοιοῦτοι ἀριθμοί, ὥστε δὲν φιλοδοξεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ συναγωνισθῇ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην μορφὴν ἐξαγγέλλουν θεωρίας ἀνεδαφικὰς καὶ τιμὰς βασικὰς τοῦ σίτου, αἱ ὁποῖαι, ἐὰν ἐπραγματοποιοῦντο, θὰ ἐπέφερον ἐπιπτώσεις ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου τῆς τάξεως τῶν 700–800 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡ Κυβέρνησις, μὲ σωφροσύνην — ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν δυνατοτήτων, αἵτινες ὑπάρχουν — θὰ φθάσῃ ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς ἀποφάσεώς της, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς τὴν κατάστασιν τῶν σιτοπαραγωγῶν, ἀφ’ ἑτέρου τὸ ὅλον πρόβλημα, διότι τὸ πρόβλημα τοῦ σίτου συναρτᾶται καὶ μὲ τὸ πρόβλημα τοῦ ἄρτου τῶν ἐργατῶν. Ἐτονίσθη ἰδιαιτέρως ὑπὸ τοῦ κ. Κωστοπούλου, ἡ μείωσις τῆς καλλιεργείας τοῦ σίτου κατὰ 800 χιλιάδας στρέμματα καὶ ἐμνημονεύθη τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὡς γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ συνάρτησιν τῆς ἀνεπαρκοῦς οἰκονομικῆς προστασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τοὺς σιτοπαραγωγοὺς κατὰ τὸ 1960. Λυποῦμαι, διότι θὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι καὶ πεῖραν ἔχουν καὶ τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα κατέχουν ἄριστα, νὰ προβαίνουν εἰς τὴν τοιαύτην ἀπομόνωσιν ὡρισμένων προβλημάτων ἢ ἀριθμῶν καὶ νὰ λέγουν, ὅτι οἱ σιτοπαραγωγοί, ἀπογοητευθέντες ἀπὸ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἔδωσεν ἀνεπαρκῆ προστασίαν, ἐμείωσαν τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἔκτασιν τῆς παραγωγῆς των. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Κωστόπουλον, ἐμείωσαν τὴν ἔκτασιν, παραδίδοντες αὐτὴν τὴν ἔκτασιν, ἡ ὁποία ἔπαυσε νὰ ἀποτελῇ γῆν καλλιεργημένην διὰ σῖτον, παραδίδοντες αὐτὴν εἰς τὸν ὄλεθρον καὶ ρίπτοντες αὐτὴν εἰς τὸν κάλαθον τῶν οἰκονομικῶς ἀχρήστων γαιῶν; Κἄθε ἄλλο, διὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, αὐτὰ τὰ ἐδάφη, τὰ ὁποῖα ἔπαυσεν ὁ σιτοπαραγωγὸς νὰ χρησιμοποιῇ διὰ τὴν παραγωγὴν σίτου, τὰ χρησιμοποιεῖ διὰ τὴν παραγωγὴν βάμβακος, ἐὰν πρόκειται περὶ ποτιστικῶν ἐδαφῶν ἢ ψυχανθῶν, ἐὰν τὰ ἐδάφη δὲν εἶναι ποτιστικά. Καὶ βεβαίως, εἴχαμεν μειώσει κατὰ τι τὴν προστασίαν τοῦ σίτου, διότι ἐδώσαμεν μεγαλυτέραν προστασίαν εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς σιτοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι συνέβαλον ἀποτελεσματικῶς εἰς τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ ἀνακοινώσω πρὸς ὅλους, ὅτι ἡ μείωσις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐπιτυχίαν καὶ οὐχὶ δεῖγμα ἀπογοητεύσεως τῶν σιτοπαραγωγῶν, ἀποτελεῖ ἐπιτυχίαν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ μείωσις αὐτὴ ἀπὸ τοῦ 1959– 61 ἀνῆλθεν εἰς 1.300.000 στρέμματα. Αὐτό, ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν ἀπόδειξιν τῆς ἐπιτυχίας τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἤθελα, ἐπίσης, νὰ παρατηρήσω, διότι καὶ τὸ θέμα αὐτὸ τὸ ἔθιξεν ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅτι προβαίνομεν εἰς τὸν συνδυασμὸν τῆς προστασίας τοῦ σίτου μὲ τὴν προστασίαν τοῦ βάμβακος καὶ τῶν ψυχανθῶν, προβαίνομεν εἰς αὐτὸν τὸν συνδυασμὸν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐσήμανε διόλου ἕνα συμψηφισμὸν τῶν δαπανῶν, ἐνῷ θὰ ἐδικαιούμεθα καὶ αὐτὸ νὰ πράξωμεν, διότι ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1958 ἔθιγε τὸ θέμα ὑπὸ αὐτὴν τὴν μορφήν, ἂν καὶ ἐδικαιούμεθα καὶ αὐτὸ νὰ τὸ πράξωμεν, ἐν τούτοις, διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς βαμβακοκαλλιεργείας καὶ τῆς καλλιεργείας τῶν ψυχανθῶν, ηὐξήσαμεν τὴν συμβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν προστασίαν τῶν σιτοπαραγωγῶν καὶ τῶν βαμβακοπαραγωγῶν κατὰ 100 ἑκατομμύρια. Κατὰ 100 ἑκατομμύρια, λοιπόν, ηὐξήθη ἡ προστασία καὶ ἡ προστασία αὐτὴ δὲν ἀπευθύνεται εἰς ἀφῃρημένα ὄντα, δὲν ἀπευθύνεται εἰς ἀγνώστους παράγοντας, ἀπευθύνεται ἐν πολλοῖς, εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς παραγωγοὺς τοῦ σίτου, τοὺς σιτοκαλλιεργητάς, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι 1.300.000 στρεμμάτων δὲν καλλιεργοῦν πλέον μὲ σιτάρι, ἀλλὰ μὲ βάμβακα ἢ ψυχανθῆ. Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Κωστόπουλος, εἰσῆλθε καὶ εἰς εἰδικὰ θέματα τεχνικά, συνδεόμενα, μὲ τὸν λογαριασμὸν τῶν ἐφοδίων. Ὁ ἴδιος, βέβαια, ἀνεγνώρισεν, ὅτι τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ αὐτὸ τὸ ἀνορθόδοξον δημοσιονομικῶς σύστημα, δὲν ἀποτελεῖ καὶ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ χρησιμοποιήσῃ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐχρησιμοποίησεν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἕτερον ἐπιχείρημα, ὅτι καὶ τὴν προστασίαν τοῦ βάμβακος καὶ τῶν ψυχανθῶν τὴν συνδέομεν μὲ τὸν λογαριασμὸν τῶν ἐφοδίων. Κύριοι, πέραν τῆς ὀρθοδοξίας, ἢ ἀνορθοδοξίας, πέραν τοῦ καθολικισμοῦ ἢ τοῦ προτεσταντισμοῦ, ὑπάρχει ἡ πρακτικότης...

§115Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αἱρετικὴ πολιτική.

§116Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι ἀσυγκρίτως πρακτικώτερον νὰ ὑπάρχῃ κοινὸς καὶ ἑνιαῖος λογαριασμὸς ἐφοδίων, εἴτε ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ συγκεντροῦνται, εἴτε ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσάγονται, νὰ εἶναι ὁ λογαριασμὸς κοινὸς καὶ νὰ γίνωνται οἱ ἀναγκαῖοι συμψηφισμοί. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα, καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι παρὰ τοὺς συμψηφισμούς, οἱ ὁποῖοι σημειοῦνται εἰς τὸν λογαριασμὸν τῶν ἐφοδίων, ἔρχεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους καὶ πληρώνει 100 ἑκατομμύρια πάρα πάνω. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν οὐσιώδη, νομίζω, πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, μίαν οὐσιώδη θυσίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπιβάλλει εἰς τὸ κοινωνικὸν σύνολον, χάριν ὡρισμένων προϊόντων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον μὲ τὸ θέμα τοῦ σίτου, διότι θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν ἀγαπητὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας κ. Ἀδαμόπουλον νὰ ἀναπτύξῃ τὸ θέμα, ὅταν θιγῇ ἐκτενέστερον ὑπὸ ἄλλου ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Θὰ ἤθελα μόνον νὰ εἴπω ἀκόμη εἰς τὸν κ. Κωστόπουλον, ὅτι κατὰ τρόπον πολὺ —θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω —ἐρασιτεχνικὸν ἀντεμετώπισε τὰ θέματα τῶν μύλων καὶ τῶν ἀρτοποιῶν. Εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ λέγωμεν νὰ κλείσωμεν τὰ περισσότερα ἀρτοποιεῖα. Εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ ἀγνοήσωμεν, ὅπως ἠγνόησεν ὁμιλῶν ὁ κ. Κωστόπουλος, τὰς παραδόσεις τοῦ ἑλληνικοῦ χωριοῦ, τῆς ἑλληνικῆς μικρᾶς πόλεως καὶ τῆς μεγάλης ἀκόμη πόλεως, δηλαδὴ τῶν συνοικιῶν τῆς μεγάλης πόλεως, εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ ἀγνοήσωμεν τὸ γεγονός, ὅταν ὁμιλοῦμεν ἀνευθύνως, ὅτι ὁ φοῦρνος δὲν εἶναι μόνον τὸ ἀρτοποιεῖον, τὸ ὁποῖον ψήνει τὸ ψωμί, ἀλλὰ εἶναι ὁ φοῦρνος τοῦ πτωχοῦ σπιτιοῦ, τοῦ σπιτιοῦ τῆς μέσης τάξεως. Τὸ σπίτι τῆς μέσης τάξεως, τὸ ὁποῖον δὲν διαθέτει τὶς ἠλεκτρικὲς κουζίνες ποὺ διαθέτομεν ὡρισμένοι ἐξ ἡμῶν, ὁ ἄνθρωπος τῆς μέσης τάξεως καταφεύγει εἰς τὸν φοῦρνον δι’ ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν λίαν εὐγεύστων φαγητῶν, τὰ ὁποῖα παρασκευάζει ἐνωρὶς τὸ πρωΐ καὶ ἡ οἰκοκυρὰ ἀκόμη ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐργάζεται ἔξω ἀπὸ τὸ σπίτι της. Δὲν εἶναι τὸ πρᾶγμα τόσον ἁπλοῦν. Αὐτὰς τὰς θεωρίας εἶναι εὔκολον νὰ τὰς εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς, νὰ φτιάξωμεν ὄχι 40 ἢ 50 προτύπους φούρνους, ἀλλὰ νὰ φτιάξωμεν ἓν καὶ μόνον ἐργοστάσιον παρασκευῆς ἄρτου. Ἔχομεν τὸ ἐργοστάσιον τοῦ στρατοῦ, αὐτὸ ἀποτελεῖ πράγματι ἕνα πρότυπον ἐργοστάσιον, θὰ ἦτο δυνατόν, ἐὰν τόσον ἁπλᾶ ἦσαν τὰ πράγματα καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχον κοινωνικὰ προβλήματα, οἰκονομικὰ προβλήματα, ἀλλὰ προβλήματα παραδόσεων, τὰς ὁποίας σεβόμεθα, θὰ ἦτο ἁπλούστατον νὰ εἴπωμεν: Ἂς κτίσωμεν καὶ ἓν ἄλλο ἐργοστάσιον εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως, εἰς τὴν πλατεῖαν Ὁμονοίας, ἂς κτίσωμεν ἓν ἐργοστάσιον παρασκευῆς ἄρτου εἰς τεραστίας ποσότητας, δυναμένας νὰ ἱκανοποιήσουν τὰς ἀνάγκας ὅλων τῶν κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν λύονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κ. Κωστόπουλε, τὰ προβλήματα καὶ εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ προβαίνῃ κανεὶς εἰς τὴν διατύπωσιν θεωριῶν, αἱ ὁποῖαι, ἐὰν εἶσθε εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν θὰ ἐλέγοντο ἀπὸ ὑμᾶς ἢ καὶ ἂν κἄποιος σᾶς τὰς ὑπέβαλε, θὰ τὰς ἀπεκρούατε ὡς ὑπεύθυνος διαχειριστὴς τοῦ προβλήματος. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον θέμα, κύριοι, καὶ μόνον ὁ χαρακτηρισμός, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Κωστόπουλος, ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς παραιτήσεως τοῦ τέως Πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐν Βόννῃ, ὡς θορυβώδους παραιτήσεως, εἶναι ἀρκετὸς διὰ νὰ σημάνῃ, ὅτι ἔθιξεν ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον κἄποια μεγαλυτέρα σωφροσύνη, ἡ ἐπιβαλλομένη μεγαλυτέρα προσοχή, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐμποδίσουν καὶ τὸν κ. Κωστόπουλον καὶ τοὺς ἄλλους κυρίους ἡγέτας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ τὸ θίξουν. Ὑπάρχουν εἰς τὴν ἱστορίαν ἑκάστου κράτους καὶ ἑκάστης Κυβερνήσεως περιπτώσεις θορυβωδῶν παραιτήσεων. Ἕνας ὑπάλληλος ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ διαφωνήσῃ καὶ νὰ παραιτηθῇ. Εἶναι δικαίωμά του. Ἀντὶ νὰ πράξῃ τοῦτο, ὅπως πράττουν συνήθως οἱ ἔχοντες μεγαλειτέραν συνείδησιν τοῦ χρέους, τὸ ὁποῖον τοὺς συνδέει ἀκόμη καὶ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν παραιτοῦνται μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους, ἀντὶ νὰ πράξῃ τοῦτο ὁ παραιτηθεὶς πρεσβευτὴς ἐν Βόννῃ, κατὰ τρόπον ἤρεμον καὶ σοβαρὸν διὰ μιᾶς ἀναφορᾶς εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἔλεγεν, ὅτι διαφωνεῖ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρακαλεῖ ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησίς του, κατεσκεύασεν ἕνα κείμενον, τὸ ὁποῖον κείμενον παραδίδει εἰς τὴν κρίσιν τῶν κυρίων Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν νομίζουν, ὅτι εἶναι σοβαρὸν τὸ περιεχόμενον τοῦ κειμένου καὶ ὅτι συνάδει πρὸς τὴν εἰδικωτέραν εὐθύνην ἑνὸς παραιτουμένου πρέσβεως, τότε βεβαίως ἂς τὸ χρησιμοποιήσουν ὡς βάσιν διὰ νὰ ἐπιτεθοῦν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Λυποῦμαι, ὁμολογῶ, διότι ἐνῷ ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἑξάμηνον ἡ ΚΕΑ δὲν ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν ἢ τὴν δυνατότητα εἰς τὸν κ. Στέφανον Στεφανόπουλον νὰ ἀναπτύξῃ ἐξ ὀνόματος τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον ἀνήκει γενικωτέρας ἀπόψεις, τοῦ ἐπεφύλαττε καὶ τὸ ἐδέχθη ὁ κ. Στεφανόπουλος, τὸ ἀχάριστον ἔργον.... (δὲν ἠκούσθη).

§117Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἕνας ἁπλοῦς βουλευτὴς καὶ λαμβάνω τὸν λόγον ὅταν ἐγὼ κρίνω ἀναγκαῖον.

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐν πάσῃ περιπτώσει σᾶς ἐπεφύλαξε τὸ κόμμα σας τὸ ἀχάριστον ἔργον νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ ἑνὸς θέματος....(δὲν ἠκούσθη).

§119Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς θὰ ὑποδείξετε πότε θὰ ὁμιλήσω;

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι δικαίωμά μου νὰ κρίνω τοὺς κριτὰς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπόλυτον δικαίωμα σεῖς νὰ μὲ κρίνετε, ὅταν ἀνεβῆτε εἰς τὸ βῆμα.

§121Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ εἰσέρχεσθε εἰς τὰ ἐσωτερικά μας.

§122Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δικαιοῦμαι νὰ κρίνω, ὅπως κρίνετε καὶ σεῖς.

§123Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐσωτερικά μας ὄχι.

§124Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ τὰ ἐσωτερικά σας ἀποτελοῦν ἐπίσης θέματα τοῦ δημοσίου βίου καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ τὰ κρίνω. Ἐπὶ τρεῖς μῆνας δὲν ἔχετε θίξει κανένα θέμα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ἔπρεπε, εἰς αὐτὸ θέλω νὰ καταλήξω— καὶ μὴ ἐκνευρίζεσθε τόσον εὔκολα ὅταν σᾶς γίνεται κριτικὴ —νὰ κληθῆτε σεῖς, ὁ ὁποῖος διατελέσατε ἐπὶ μακρὸν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ὑπερασπισθῆτε αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Γνωρίζοντες τί σημαίνει τοιαύτη παραίτησις, γνωρίζοντες ἄριστα τί σημαίνει ἡ περίπτωσις μιᾶς διαφωνίας ἑνὸς ὑπαλλήλου διπλωματικοῦ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναλάβητε, σεῖς κατ’ ἐξοχὴν ὁ ὁποῖος ἔχετε τόσην πεῖραν, τὴν ὑπεράσπισιν τῆς κακῆς αὐτῆς ὑποθέσεως. Διότι ἔπρεπε ἀμέσως νὰ σκεφθῆτε; Πῶς συνέβη διὰ πρώτην φορὰν ἕνας παραιτούμενος Πρεσβευτὴς νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ τὴν παράδοσιν, ἡ ὁποία ἰσχύει ἐν Ἑλλάδι, νὰ γίνεται ἡ παραίτησις κατὰ τρόπον ἀθόρυβον. Ὄταν παρουσιάζεται αὐτὸ τὸ φαινόμενον, πρέπει καλὰ καὶ σώνει, κύριοι, νὰ πταίῃ ἡ Κυβέρνησις; Εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ φθάσητε εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό. Εἶναι πολὺ εὔκολον, διότι κινεῖσθε ἀπὸ τὴν διάθεσιν ὁπωσδήποτε νὰ κρίνεται τὴν Κυβέρνησιν ἀκρίτως, χωρὶς νὰ σκέπτεσθε ἐπαρκῶς ποῖα εἶναι τὰ θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐσημειώθησαν διαφωνίαι. Ἐζητήσατε πληροφορίας; Ἐζητήσατε ὡς πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ στοιχεῖα διὰ τῆς προσωπικῆς ἐπικοινωνίας σας μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν;

§125Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποφεύγετε τὴν συζήτησιν. Καταθέσατε τὰ ἔγγραφα καὶ θὰ ἰδῆτε τί θὰ ἀποδειχθῇ, πῶς ἐκμαιεύετε τὰ πιστοποιητικὰ ἀθωότητος.

§126Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τί ἐκμαιεύονται;

§127Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὰ εἴπωμεν.

§128Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν κατανοῶ τὰ ἀκατανόητα τὰ ὁποῖα λέγετε.

§129Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καθόλου ἀκατανόητα. Κάμνετε πῶς δὲν ἀντιλαμβάνεσθε. Ἐντὸς ὀλίγου θὰ τὰ ἀκούσητε.

§130Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Λυποῦμαι, διότι ἀνέλαβε νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ὁ κ. Στεφανόπουλος. Εἶναι λυπηρόν, διότι ἕνας ἀνώτατος δημόσιος λειτουργὸς προέβη εἰς μίαν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ πρᾶξιν πρωτοφανῆ εἰς τὰ χρονικὰ τῆς Ἑλληνικῆς διπλωματίας. Ἔχουν βεβαίως διαφωνήσει καὶ ἄλλοι παλαιότερον, ὡς ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Κωστόπουλος, ἀλλὰ αὐταὶ αἱ διαφωνίαι δὲν ὡδήγησαν ποτὲ εἰς τὴν διατύπωσιν τοιούτου ἐγγράφου παραιτήσεως. Μετὰ βεβαίως τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ κ. Α ἢ Β πρεσβευτοῦ καὶ συγκεκριμένως τοῦ κ. Μελᾶ, ἐγένετο μεταξὺ τοῦ κ. Ἀβέρωφ καὶ τοῦ κ. Μελᾶ μία μονομαχία φράσεων διὰ τοῦ τύπου, ἡ ὁποία ὅμως δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν ἄμεσον μὲ τὸ θέμα τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Μελᾶ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὴν περίπτωσιν Ὑψηλάντη, δὲν ἔχει συμβῆ προηγουμένως καὶ ἔπρεπε αὐτὸ καὶ μόνον νὰ σᾶς ἐμβάλῃ εἰς σκέψεις, μήπως πρόκειται περὶ μιᾶς περιέργου στάσεως, μὴ ἐχούσης καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ θέματα τῆς διαφωνίας, περὶ μιᾶς περιέργου στάσεως, ἡ ὁποία, δεδομένου μάλιστα, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται πρεσβευτὴς εἶχε διορισθῆ ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξηγηθῇ παρὰ μόνον ὡς περίεργος. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν λέξιν αὐτήν. Δὲν θέλω νὰ προχωρήσω εἰς διατυπώσεις ἄλλας. Κύριοι συνάδελφοι, ἀφοῦ ὁ κ. Στεφανόπουλος θὰ ἀναπτύξῃ τὸ θέμα, θὰ περιορισθῶ εἰς αὐτὰς τὰς ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ θέματος Ὑψηλάντη, διότι μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Στεφανοπούλου, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἐκτενεστέραν ἀπάντησιν, ἂν παραστῇ ἀνάγκη καὶ ἂν τὰ ἐπιχειρήματα θὰ εἶναι σοβαρὰ καὶ ἐὰν τὸ ὑλικὸν καὶ τὰ στοιχεῖα θὰ ἀξίζουν τὸν κόπον νὰ προκαλέσουν τὴν προσοχήν μας, θὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ σταματήσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος Ὑψηλάντη, ἀτενίζων ἐμὲ καὶ τὰ ἄλλα μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἠρώτησεν ὅλους μας, ἐὰν ἐπροσέξαμεν τὴν λέξιν, μίαν ὡρισμένην λέξιν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν ὁ παραιτηθεὶς Πρεσβευτής. Κύριοι, εἶπον, διακόπτων τὸν κ. Κωστόπουλον, ὅτι δὲν ἀνήκει ἡ λέξις αὐτὴ εἰς τὰ χείλη πρεσβευτῶν καὶ δὲν ἀνήκει καὶ εἰς χείλη τοῦ κ. Κωστοπούλου. Τὸν προεφύλαξα ἀπὸ τὴν δυσάρεστον κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρίσκετο ἐὰν ἀτενίζων ἐμὲ καὶ τοὺς ἄλλους ἐν τῇ Κυβερνήσει συναδέλφους ἐχρησιμοποίῃ καὶ ὁ κ. Κωστόπουλος τὴν λέξιν. Ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ ἀναφέρω τὴν λέξιν, διότι ἡ λέξις στρέφεται ἐναντίον ἐμοῦ καὶ τῶν συναδέλφων μου καὶ ἑπομένως ἡμεῖς δικαιούμεθα νὰ τὴν εἴπωμεν. Ὁ κ. Ὑψηλάντης ἐρωτηθεὶς εἰς τὸ τέλος μιᾶς συνεντεύξεώς του, πῶς αἰσθάνεται τώρα τὸν ἑαυτόν του, ἀπήντησεν «παστρικώτερον». Καὶ ὁ κ. Κωστόπουλος, ἀτενίζων ἐμὲ καὶ τοὺς ἄλλους κυρίους, τοὺς ἐντίμους συναδέλφους μου ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, ἦτο ἕτοιμος νὰ ἐκτοξεύσῃ ἐναντίον μας τὴν λέξιν αὐτήν. Σᾶς ἐπροφύλαξα, κύριε Κωστόπουλε, ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς τῆς κάπως δυσαρέστου κοινοβουλευτικῆς πράξεως, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἠθελήσατε, ἀμέσως μετὰ τὴν διακοπήν, νὰ δημιουργήσητε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ διακοπή μου ἀπέβλεπε εἰς τὸ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ δημοσίᾳ ἡ λέξις, τὴν ἐπαναλαμβάνω ἐγώ, διότι ἡ λέξις αὐτὴ στρέφεται ἐναντίον ὅλων μας ἐν τῇ Κυβερνήσει. Ὁ κ. Ὑψηλάντης, μέχρι χθὲς Πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος, νομίζει ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι αἰσθάνεται τὸν ἑαυτόν του παστρικώτερον, ἀφ’ ὅτου δὲν ἔχει χειραψίαν μὲ ἡμᾶς. Αὐτό, κύριοι, ἀποτελεῖ μίαν βαρυτάτην ἐνέργειαν ἐκ μέρους ἑνὸς ἀνωτάτου δημοσίου λειτουργοῦ, ἡ ὁποία ἐνέργεια ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀποδοκιμασίαν ὅλων τῶν τιμίως σκεπτομένων Ἑλλήνων πολιτῶν καὶ πολιτικῶν, καὶ ὄχι νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ὁ κ. Κωστόπουλος νὰ χρησιμοποιήσῃ ἐναντίον μας. (Χειροκροτήματα).

§131Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί δὲν τὸν καταγγέλετε;

§132Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον τῆς ἐπαρχίας σας νὰ πᾶτε νὰ τὸν καταγγείλετε.

§133Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι «τέστ» τῆς εὐφυΐας σου.

§134Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Κωστόπουλος εἰσῆλθε, μετὰ ταῦτα, εἰς τὸ θέμα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Δὲν θὰ ἀναπτύξω τὸ θέμα. Θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τοὺς ἀξιοτίμους καὶ ἀγαπητοὺς συναδέλφους μου ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ κατατοπίσουν τὴν Βουλήν, ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη, ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Οἱ δύο κύριοι Ὑπουργοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ὑπὸ τὰς ἀμέσους ὁδηγίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διεχειρίσθησαν κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ὁλόκληρος ἡ κοινὴ γνώμη ἀνεγνώρισεν ἤδη ὡς ἐπιτυχῆ, τὸ δυσχερέστατον αὐτὸ ζήτημα καὶ τὸ ἤγαγον εἰς πέρας. Ἤχθη δὲ εἰς πέρας, ἐπιτρέψετέ μου νὰ τὸ εἴπω, διότι παρηκολούθησα ὅλας τὰς φάσεις τῆς ἐξελίξεως τοῦ προβλήματος, ἤχθη εἰς πέρας, ἀφοῦ ὑπερενικήθησαν μεγάλα ἐμπόδια καὶ ἤχθη εἰς πέρας κατὰ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον. Ἀκόμη καὶ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον εἰς βάρος τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅτι, δηλαδή, δὲν ὑπήχθημεν πλήρως εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ἀλλὰ συνεδέθημεν μετ’ αὐτῆς, καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἐπιτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἔπρεπε εἰδικοὶ ὅροι συνδέσεως καὶ μεταβατικαὶ περίοδοι νὰ θεσπισθοῦν εἰς τὰς σχέσεις τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν χωρῶν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἐὰν εἰσηρχώμεθα, ὡς μέλος, εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ θέσις μας θὰ ἦτο πράγματι δύσκολος καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σημειωθοῦν αἱ μεταβατικαὶ ἐκεῖναι ἐξελίξεις καὶ νὰ θεσπισθῶσιν αἱ προνομιακαὶ ἐκεῖναι εἰδικώτεραι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐθεσπίσθησαν ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Κύριοι, ἐκ τοῦ τμήματος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Κωστοπούλου, τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, καταφαίνεται ὅτι, κατὰ βάθος ἐπαινεῖ τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ βάθος ἀνεγνώρισεν ὁ κ. Κωστόπουλος, τὴν χρησιμότητα τῆς συνδέσεως. Εἶπεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν μέχρι τῆς πλήρους ὑπαγωγῆς. Εἶπεν, ὅτι ἤδη τὸ 1957 μᾶς προετάθη αὕτη, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν συνέβη ποτὲ καὶ ἀπεκαλύφθη, διὰ τῆς διακοπῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Εἶπεν ὅτι, ναὶ μέν, προβλέπεται εἰς τὴν συμφωνίαν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἔλεγεν ὅτι οὐδόλως ἐγνώριζε καὶ ἄλλοτε ἐνεφανίζετο ὅτι γνωρίζει κάλλιστα, προβλέπεται εἰς τὴν συμφωνίαν ἡ προστασία τῆς Ἑλληνικῆς Βιομηχανίας, ἀλλὰ δὲν προβλέπεται εἰδικώτερον ἡ προστασία τῶν νεοϊδρυθησομένων Ἑλληνικῶν βιομηχανιῶν. Ἀνακριβέστατον αὐτό, διότι ἀκριβῶς ὑπάρχουν εἰδικαὶ διατάξεις, εἰς τὴν σύμβασιν συνδέσεως μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν ἀκριβῶς τὰς νεοϊδρυθησομένας Ἑλληνικὰς βιομηχανίας, δηλαδὴ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἱδρυθοῦν μετὰ τὴν σύναψιν τῆς συμφωνίας. Ὡμίλησε περὶ 2–3 προϊόντων καὶ ἐὰν δὲν τὸν παρεκάλουν νὰ μὴ λησμονήσῃ καὶ τὸν καπνόν, τὸ μεγαλύτερον ἐξαγωγικὸν προϊὸν τῆς Ἑλλάδος δὲν θὰ ἐμνημόνευε τὸν καπνόν, ἴσως διότι ἔπαυσε νὰ καπνίζῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἦτο τυχαῖον τὸ ὅτι δὲν ἐμνημόνευσε τὴν περίπτωσιν καπνοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ σύμβασις συνδέσεώς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, περιέχει διατάξεις ἰδιαιτέρως σημαντικὰς καὶ εὐεργετικάς. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ ἄλλα γεωργικὰ προϊόντα ἔχει ληφθῆ μέριμνα, ἡ ὁποία θὰ ἀποδειχθῇ κατὰ τὰ ἐρχόμενα ἔτη ὡς ἰδιαιτέρως ἐπωφελὴς διὰ τὴν πρόοδον τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας. Κύριοι, θεωρῶ καὶ ὡς ἀντικειμενικὸς παρατηρητὴς καὶ ὄχι μόνον ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ σύνδεσις τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ἀποτελεῖ μεγάλην ὑπόθεσιν καὶ μέγα σταθμὸν εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ ἐθνικήν μας ζωήν. Ἐνθυμεῖσθε, τὴν ἀντίδρασιν, τὴν ὁποίαν ἠσθάνθη, ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὅταν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐζητοῦσε νὰ ἐγκαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν πρὶν ἢ ἀκόμη ἀναγγελθῇ καλὰ–καλὰ ἡ μονογράφησις τῆς συμφωνίας, μὲ τί τρόπον προσεπάθησεν νὰ ἐγκαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἐκδηλώσας τὴν ἀγανάκτησιν, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσεν. Ἐνθυμεῖσθε τὴν ταραχήν, ἡ ὁποία τὸν κατεῖχε, ἐκδηλώνων οὕτω τὴν βασικήν του διαφωνίαν πρὸς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Βάσει τίνος συλλογισμοῦ; Συλλογισμοῦ ἆραγε συνδεομένου μὲ τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Φοβοῦμαι ὄχι. Διότι τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπέβαλε καὶ ἐπιβάλλει τὴν σύνδεσιν μὲ τὰς χώρας ἐκείνας μὲ τὰς ὁποίας ἔχομεν μακροτάτας συναλλαγάς. Καὶ ἐπεβάλλετο νὰ συνδεθῇ ἡ Ἑλλὰς μὲ τὰς χώρας αὐτάς, διὰ νὰ σημειωθῇ μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ 5)ετοῦς προγράμματος καὶ μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ διαρκῶς μέλλοντος νὰ ἀνανεοῦται 5ετοῦς προγράμματος — διότι ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ 5ετοῦς προγράμματος, δὲν ὁμιλῶμεν μόνον περὶ 5 ἐτῶν — διὰ νὰ σημειωθῇ, λέγω, μέσα εἰς τὸ πλαίσιον αὐτὸ ἡ ἄνοδος τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἡ πρόοδος, τόσον ἡ τεχνική, ὅσον καὶ ἡ καθαρῶς κοινωνικὴ καὶ οἰκονομικὴ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς ζωῆς μας, ἡ Ἑλλὰς μέσα εἰς αὐτὴν τὴν νέαν πραγματικότητα, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, εἰς τὴν πραγματικότητα τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, πραγματικότητα ἰσχυροτάτην. Κύριοι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, πρόκειται νὰ σημειωθοῦν τοιαῦτα βήματα προόδου, ἀφ’ ἧς στιγμῆς θὰ συνδεθῶμεν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ὁπότε ἦτο φυσικὸν ὁ κ. Ἡλιοῦ νὰ καταληφθῇ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἀπὸ μεγάλην ταραχὴν καὶ νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν ἀγανάκτησίν του, ἐνῷ ἔπρεπε ἐν ὀνόματι τοῦ Λαοῦ νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν χαράν του, διότι δημιουργοῦνται προϋποθέσεις βελτιώσεως τῆς τύχης του καὶ ἀνυψώσεως τοῦ βιοτικοῦ του ἐπιπέδου. Ἐξεδήλωσεν ὅμως τὴν ὀργὴν καὶ τὴν ἀγανάκτησίν του, διότι τὸ ἐνδιαφέρον του ἐκείνην τὴν στιγμὴν δὲν ἦτο ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἀλλὰ τὸ ἐνδιαφέρον του ἦτο ἐστραμμένον ἀλλοῦ. Κύριοι, λυποῦμαι, διότι εἰς τὸν λόγον του, ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς Κ.Ε.Α. ὡμίλησε βασισθεὶς ἐπὶ περιστατικῶν ἀπολύτως μεμονωμένων καὶ περὶ τοῦ δῆθεν ἀστυνομικοῦ Κράτους. Καὶ εἶπε μάλιστα ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα σημειοῦνται δὲν εἶναι ἁπλῶς κομματικαὶ ἐνέργειαι, δὲν εἶναι ἁπλῶς ἐνέργειαι συνδεόμεναι μὲ τὴν παλαιὰν Ἑλληνικὴν παράδοσιν τῆς φαυλοκρατίας, ἀλλὰ ὅτι εἶναι ἐνέργειαι αἱ ὁποῖαι ὁδηγοῦν εἰς τὴν ὑπαγωγὴν ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους εἰς ἕνα κομματικὸν ὀργανισμόν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Κωστόπουλος, δὲν πιστεύει εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Κωστόπουλος νὰ ἰσχυρίζεται σοβαρῶς ὅτι ὁ ὀργανισμὸς ὁ κρατικὸς εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος μετεβλήθη ἀπὸ ἀπόψεως διαρθρώσεως, σκοποῦ καὶ ἀποστολῆς ἀπὸ τοῦ 1955 καὶ ἐντεῦθεν. Ἢ ἐὰν θέλετε μετεβλήθη, ἀλλὰ μετεβλήθη ὑπὸ ἄλλην ἔννοιαν. Μετεβλήθη ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἤρχισεν ὁ Κρατικὸς αὐτὸς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἀπέδιδε, παρ’ ὅλα ὅσα λέγομεν ἐναντίον τῆς ἑλληνικῆς γραφειοκρατίας, ἤρχισε νὰ ἀποδίδῃ ἀκόμη ἐντονώτερον μετὰ τὸ 1955. Αὐτὸ καὶ μόνον ἐσημειώθη μετὰ τὸ 1955. Ἤρχισεν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, εἴτε πρόκειται περὶ τοῦ τομέως τῆς γεωργίας, εἴτε πρόκειται περὶ τοῦ τομέως τῆς ὑγείας, εἴτε πρόκειται περὶ τοῦ τομέως τῆς παιδείας, εἴτε πρόκειται περὶ τοῦ τομέως τῆς προνοίας, εἴτε τῶν δημοσίων ἔργων, ἤρχισε γενικώτερον ὁ κρατικὸς αὐτὸς μηχανισμὸς νὰ ἀποδίδῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πάντοτε οἱ Ἕλληνες δημόσιοι λειτουργοὶ ἦσαν ἱκανοὶ νὰ ἀποδώσουν, ἀλλά, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ τὰ ἀποδώσῃ ὁ Ἕλλην δημόσιος λειτουργὸς δὲν χρειάζεται μόνον καὶ ἡ ἄνωθεν ἔμπνευσις καὶ καθοδήγησις. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ἐνῷ θὰ ἠδυνάμην νὰ τερματίσω τὸν λόγον μου, μὲ αὐτὴν τὴν φράσιν, ἡ ὁποία ταιριάζει εἰς τὸ τέλος ἑνὸς λόγου, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἶμαι πεζὸς καὶ πολὺ θετικὸς εἰς τὰς τελευταίας μου λέξεις. Ἐλησμόνησα, ὁμιλῶν περὶ σίτου νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Κωστόπουλον νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι δὲν γίνεται διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα προσυγκέντρωσις. Φαίνεται ὅτι ἀπουσίαζε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἀπὸ τὸ 1952 καὶ ἐντεῦθεν ὁ κ. Κωστόπουλος ἐξ Ἑλλάδος, φαίνεται, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον ἦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀπουσίαζε, διότι τὸ 1952, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἦτο καὶ ὁ κ. Κωστόπουλος εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§135Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤμην οὔτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§136Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τότε λυποῦμαι, διότι εἶπον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς κατείχατε μίαν μεγάλην θέσιν εἰς τὴν ἡγεσίαν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τῆς Χώρας, ἦσθο Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ αὐτὸ ἐσήμαινεν ὅτι ἦσθο συνεργάτης στενὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τὴν 6.6.1952 ἐξέδωσε τὴν ἀπόφασιν πρὸς διευκόλυνσιν τῶν παραγωγῶν, τὴν ἀπόφασιν ὅπως διενεργηθῇ ἀπὸ 16ης Ἰουνίου προσυγκέντρωσις σίτου. Καὶ ὑπεγράφη ἡ πρᾶξις ἀπὸ τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀπὸ τὸν τότε Πρωθυπουργὸν Νικόλαον Πλαστήραν καὶ ὁπωσδήποτε εἰσηγητὴς τῆς ἐνεργείας αὐτῆς ἦτο ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Ἀλλαμανῆς. Ὁ κ. Κωστόπουλος ἠγνόησε καὶ αὐτό, ἠγνόησε καὶ τὸ ὅτι καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐγένετο προσυγκέντρωσις, ἠγνόησε τὸν κοινωνικὸν λόγον, τὸν στοιχειώδη, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γίνεται προσυγκέντρωσις καὶ ἐνόμισεν ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα μὲ τὴν εὐκολίαν, μὲ τὴν ὁποίαν τελευταίως συνδυάζει πράγματα ἀσύνδετα καὶ συσχετίζει πράγματα ἄσχετα, ἐνόμισεν ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ συνδυάσῃ τὴν προσυγκέντρωσιν τοῦ σίτου, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τὴν προστασίαν τοῦ γεωργοῦ ἀπέναντι τοῦ ἐμπόρου, ὁ ὁποῖος θὰ σπεύσῃ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν περίστασιν, ἐνόμισεν ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ συνδυάσῃ καὶ νὰ συγκρίνῃ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν μὲ τὴν λογικῶς καὶ ἠθικῶς ἄσχετον περίπτωσιν τῶν λεγομένων ἀδηλώτων σταφίδων. Αἱ ἀδήλωτοι σταφίδες ἦσαν εἰς τὰ χέρια τῶν ἐμπόρων. Ἐδῶ δίδομεν εἰς τοὺς παραγωγούς, εἰς τοὺς σιτοκαλλιεργητὰς τὴν δυνατότητα νὰ παραδώσουν διὰ τῆς Κ.Υ.Δ.Ε.Π. εἰς τὸ Κράτος μίαν ποσότητα σίτου ἐγκαίρως, ἐγκαιρότερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀγοράσωμεν μετὰ τὴν ἀναγγελίαν τῆς βασικῆς τιμῆς καὶ τῶν οἱωνδήποτε ἄλλων μέτρων. Πρὸς προστασίαν ἀκριβῶς τοῦ παραγωγοῦ ἀπὸ τὸν κίνδυνον τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἔσπευσε πρὸ ἑβδομάδος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ δώσῃ ἐντολὴν εἰς τὴν Α.Τ.Ε. καὶ εἰς τὴν Κ.Υ.Δ.Ε.Π., ὅπως προχωρήσουν εἰς τὴν προσυγκέντρωσιν καὶ ἀντὶ νὰ τὸ ἐπαινέσῃ αὐτὸ ὁ κ. Κωστόπουλος, ἀντὶ νὰ εἴπῃ τοὐλάχιστον, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ἐκάματε ἀκόμη τὴν συγκέντρωσιν, ἀφοῦ δὲν ἐξηγγείλατε τὰ μέτρα, τοὐλάχιστον ἀναγνωρίζω, ὅτι ἐλάβατε τὸ μέτρον τῆς προσυγκεντρώσεως, ἐνόμισεν ἐνθυμηθεὶς πανάρχαια πράγματα, μηδεμίαν σχέσιν ἔχοντα μὲ τὴν περίπτωσιν, ἐνθυμηθεὶς τὴν περίπτωσιν τῶν ἀδηλώτων σταφίδων, ἐνόμισεν ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ κοινωνικώτατον αὐτὸ καὶ εὐργετικὸν μέτρον.

§137Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεφέρθητε εἰς τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πράγματι κατὰ τὸ 1952 ἐπραγματοποιήσαμεν προσυγκέντρωσιν μεσοῦντος τοῦ Ἰουνίου τοῦ ἔτους ἐκείνου. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔκτοτε ἔχει ἐπέλθει μία ἐπαναστατικὴ μεταβολὴ εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς συγκομιδῆς τοῦ σίτου. Τότε ἡ 16η Ἰουνίου ἦτο ἡ ἔναρξις τοῦ θερισμοῦ καὶ ἡ παραμονὴ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἁλωνισμοῦ. Τώρα τὴν 16ην Ἰουνίου, λόγῳ τῶν θεριζοαλωνιστικῶν μηχανῶν, σημαίνει προκεχωρημένον στάδιον ἁλωνισμοῦ, καὶ κατὰ συνέπειαν τότε μὲν ἦτο πρόωρος ἡ προσυγκέντρωσις, σήμερον εἶναι καθυστερημένη δι’ ὃν λόγον καὶ κυβερνητικοὶ βουλευταὶ ἐκ Θεσσαλίας ἐξέπεμπον ἀπὸ ἡμερῶν σήματα κινδύνου διὰ τὴν σημειουμένην ἐκμετάλλευσιν τῶν σιτοπαραγωγῶν ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους καὶ ἡ Κυβέρνησις ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ τὴν προσυγκέντρωσιν. Πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε μίαν καθυστέρησιν λόγῳ τῶν σημερινῶν συνθηκῶν.

§138Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, τὸ ἀναγνωρίζω, δὲν ἐμνημόνευσα τὴν περίπτωσιν τοῦ 1952 διὰ νὰ ἀσκήσω κριτικὴν καὶ διὰ νὰ εἴπω ὅτι ἀργὰ προέβητε εἰς τὴν προσυγκέντρωσιν. Βεβαίως ἐτόνισα, ὅτι ἡ 16η Ἰουνίου ὡρίσθη τότε διὰ τὴν προσυγκέντρωσιν. Ἔχετε ὅμως δίκαιον. Τότε τὰ μέσα τῆς συγκομιδῆς δὲν ἐπέτρεπαν τὴν ταχυτέραν συγκομιδὴν καὶ ὡς χρόνος προσυγκεντρώσεως ἦτο πράγματι ἡ 16η Ἰουνίου χρόνος λογικὸς καὶ προστατευτικὸς διὰ τὸν ἀγρότην. Δὲν ἰσχυρίσθην ὅμως τὸ ἀντίθετον. Ἰσχυρίσθην ἁπλούστατα ὅτι δὲν ἐδικαιοῦτο ὁ κ. Κωστόπουλος νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ μέτρον τῆς προσυγκεντρώσεως ὡς μέτρον φοβερὸν καὶ τρομερόν, ἀναχρονιστικόν, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας διὰ πρώτην φορὰν ἐφήρμοσε. Ἠγνόει ὅτι τὸ 1952 ἔγινεν, ἠγνόει ὅτι πέρυσιν ἔγινεν, ὡμίλησε περὶ σίτου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἠγνόει ὅτι εἶχε γίνει προσυγκέντρωσις ἢ τὸ ἐλησμόνησεν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἀντὶ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, εἶπε μίαν ἀνακρίβειαν. Αὐτὸ δίδει τὸ μέτρον ὄχι τῆς κρίσεως αὐτοῦ, διότι ἔχει ὀξυτάτην κρίσιν ὁ κ. Κωστόπουλος, ἀλλὰ τὸ μέτρον τῆς ἐπιμελείας, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε διὰ νὰ συλλέξῃ τὰ στοιχεῖα ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξῃ τὴν ἀπαραίτητον ἐπιμέλειαν, ἀφοῦ προεκάλεσε τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ εἶναι ὁ πρῶτος ὑπογράψας τὴν πρότασιν μομφῆς, ἀφοῦ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὅταν ἠγέρθην ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶπα ὅτι εἴμεθα ἀμέσως ἕτοιμοι διὰ νὰ δεχθῶμεν τὴν ἐπίθεσιν, ἐζήτησε καὶ 48 ὥρας διὰ νὰ προετοιμασθῇ. Ἡ προετοιμασία κύριοι, εἶναι αὐτή. Δὲν φαντάζεσθε πόσα εἶναι τὰ ἀνακριβῆ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα περιέλαβεν εἰς τὰς ρήσεις καὶ εἰς τὰς ἐξαγγελίας του. Ἀνακριβὲς τὸ ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἐγένετο ἡ προσυγκέντρωσις. Ἀνακριβὲς τὸ ὅτι ἡ προσυγκέντρωσις εἶναι δυνατὸν νὰ παραλληλισθῇ καὶ νὰ συγκριθῇ μὲ τὰς ἀδηλώτους σταφίδας τῶν ἀρχῶν τοῦ αἰῶνος μας. Ἀνακριβὲς ὅτι μᾶς εἶχον ἀνοίξει τὰς ἀγκάλας εἰς τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν ἀγορὰν καὶ μᾶς εἶπαν ἐλᾶτε καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὸ 1957 δὲν ἐδέχθη. Ἀνακριβὲς ὅτι ἡ βιομηχανία ἡ νεοϊδρυομένη δὲν προστατεύεται. Ἀνακριβὲς ὅτι οἱ ἰατροὶ προσλαμβάνονται μὲ μονοετῆ σύμβασιν, ἐνῷ εἶναι τριετὴς ἡ θητεία των καὶ ὅταν εἶναι δι’ ὅλους τοὺς ἰατροὺς τριετὴς δὲν ἐπιτρέπεται, χωρὶς νὰ καταγγελθῇ ἐπὶ ἀνακριβείᾳ, νὰ εἴπῃ τις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἔστω καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, διορθώνοντας τὴν φράσιν του, εἶπεν ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅτι αἱ συμβάσεις εἶναι ἑνὸς ἕως τριῶν ἐτῶν διαρκείας. Τέλος θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐὰν εἶναι ἢ ὄχι ἀκριβὲς τὸ καταγγελθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Κωστοπούλου μέσα εἰς τὴν σειρὰν τῶν τόσων ἀνακριβειῶν, ὅτι τὰ ΤΕΑ ἀποτελοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὄργανα διαφημίσεως κινηματογραφικῆς τοῦ ἔργου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ δώσετε πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀφοῦ δώσετε τὰς πληροφορίας θὰ συναγάγω τὰ τελευταῖα μου συμπεράσματα.

§139Γ. ΘΕΜΕΛΗΣ. (Ὑφ. Ἐθν. Ἀμύνης). Οὐδεμία ὁμὰς ΤΕΑ κ. Πρόεδρε, ἔχει συσκευὰς προβολῆς κινηματογραφικῶν ταινιῶν καὶ δὴ ταινιῶν προβαλλουσῶν τὸ κυβερνητικὸν ἔργον. Κατὰ καιροὺς συνεργεῖα τῶν μεραρχιῶν μεταβαίνουν εἰς τὰ χωρία καὶ προβάλλουν ταινίας, ταινίας ὅμως οὐχὶ τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου, ἀλλὰ γενικῶς ταινίας, αἱ ὁποῖαι προβάλλονται εἰς ὅλους τοὺς κινηματογράφους τοῦ Κράτους.

§140Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ἐγνώριζα, κύριοι, τὴν περίπτωσιν. Δι’ αὐτὸ ἠρώτησα αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ δώσῃ ἐνώπιόν σας τὴν ἀπάντησιν. Ἄλλωστε εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ ὁ κ. Κωστόπουλος εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ τάξει εἰπὼν ὅτι ἐνδεχομένως τὰ περισσότερα μέλη τῆς Κυβερνήσεως δὲν γνωρίζουν τὴν περίπτωσιν. Ἀλλά, κύριοι, καὶ ἐὰν ἀκόμη ὑπετίθετο, ὅτι ὕστερα ἀπὸ μίαν ἀναδημιουργίαν, ἡ ὁποία σημειοῦται εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς εἰς τὴν βιομηχανίαν, εἰς τὰ δημόσια ἔργα, εἰς τὸν τουρισμόν, εἰς τὴν παιδείαν, εἰς τὰ λιμάνια, εἰς τὴν γεωργίαν, ἐὰν ὑπετίθετο ὅτι θὰ προεβάλλοντο εἰκόνες συνδεόμεναι μὲ τὰ μεγάλα τεχνικὰ καὶ τουριστικὰ καὶ μὲ τὰ ἀμέτρητα ἐγγειοβελτιωτικὰ καὶ μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα, τὰ ὁποῖα γίνονται καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἀπετέλει αὐτό, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τοῦ Κέντρου, πρᾶξιν ἀντεθνικὴν ἢ ἐθνικήν; Τὸ νὰ γνωρίσῃ ὁ ἀγρότης τοῦ νότου τῆς Ἑλλάδος τί μεγάλα ἔργα γίνονται εἰς τὴν βόρειον Ἑλλάδα καὶ ὁ ἀγρότης τῆς βορείου Ἑλλάδος τί ἔργα πραγματοποιοῦνται εἰς τὴν Πελοπόννησον ἢ εἰς τὴν Ἤπειρον, δὲν ἀποτελεῖ τἄχα μίαν γνῶσιν, ἡ ὁποία εἶναι χρήσιμος διὰ τὴν τόνωσιν τοῦ ἠθικοῦ του, διὰ τὴν ἀντίστασίν του ἀπέναντι τῶν κακῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν νὰ τὸν παρασύρουν καί, τέλος, διὰ τὴν δημιουργίαν μιᾶς νέας ἱστορικῆς αἰσιοδοξίας μέσα του; Ἡ Κυβέρνησις, θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβάλλῃ τὸ ἔργον της, διότι τὸ ἔργον της, εἶναι ἔργον ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§141Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, ἀκόμη μίαν φοράν, διὰ τὴν τελευταίαν περικοπὴν τοῦ λόγου σας. Εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξαίρῃ τὸ ἔργον της. Δὲν εἶναι, ὅμως, δικαίωμά σας, νὰ χρησιμοποιῆτε τὰ ΤΕΑ διὰ τὴν διαφήμισιν τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου.

§142Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προβῶ εἰς μίαν δήλωσιν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐχρησιμοποίησε βαρυτάτας φράσεις, ἀπὸ ἐκείνας διὰ τὰς ὁποίας μετανοεῖ συνήθως. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ὅταν θὰ μὲ συναντήσῃ εἰς τὸν διάδρομον...

§143Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι εἰς τὸν διάδρομον. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§144Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν ὅτι, ὅλη μου ἡ ἀγόρευσις, περιέχει ἀνακριβείας. Ἀπαντῶ ὅτι, ὁλόκληρος ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε μία συστηματικὴ διαστροφὴ τῶν ὅσων εἶπον.

§145Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι χαρακτηριστικὸν τῆς νευρικότητος καὶ τῆς ἐλλείψεως ψυχραιμίας τοῦ κ. Κωστοπούλου, ὅτι διέπραξεν ἓν βαρύτατον ἀτόπημα, ἐγερθεὶς νὰ ὁμιλήσῃ ὅπως ὡμίλησεν. Εἶπεν, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἀνακριβέστατον, ὅτι εἰς τὸν διάδρομον ἀνακαλῶ. Οὐδέποτε συνέβη αὐτό. Μόνον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁσάκις, ὅπως συνέβη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, μοῦ διέφυγεν ὡρισμένη λέξις, μόνον εἰς τὴν αἴθουσαν ἀνακαλῶ καὶ ἦτο βαρύτατον λάθος τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Κ.Ε.Α. νὰ εἴπῃ αὐτὴν τὴν ἀνακρίβειαν, ὅτι εἰς τὸν διάδρομον τοῦ εἶπον ὅτι ἀνακαλῶ. Ἀνακαλῶ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου δημοσίᾳ, ὅταν πταίσω καὶ δὲν διαπράττω σφάλματα, ὅπως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διέπραξεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Κωστόπουλος.

§146Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, ἀλλ’ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καιρὸς νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι ἀπὸ καιροῦ, εὑρίσκεται εἰς ἄλλην αἴθουσαν καὶ ὄχι εἰς τὴν αἴθουσαν ἐκείνων, εἰς τὴν ὁποίαν ἔδιδε μαθήματα εἰς νεαροὺς φοιτητάς. Πρέπει νὰ σέβεται ἐδῶ τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὁλοκλήρους δεκαετίας πρὸ αὐτοῦ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀνακριβειῶν, ὅταν ὁ ἴδιος συστηματικῶς διαστρέφῃ τὰ ὅσα εἶπον.

§147Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἤθελα νὰ διευκρινισθῇ καὶ νὰ διερευνηθῇ, ἐὰν ἡ λέξις «ἀνακρίβεια» ἀποτελῇ βαρεῖαν φράσιν ἢ ὄχι. Θὰ εἶχε δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ περὶ ἐμοῦ ὅπως ὡμίλησε, μόνον ἐὰν ἐχρησιμοποίουν βαρεῖαν λέξιν. Ὅταν διαπιστώνω ἀνακρίβειαν, προβαίνω εἰς μίαν ἀκριβῆ διαπίστωσιν. Ἀκριβῶς, ὁ σεβασμός μου ἀπέναντι τῆς ἀκριβείας τῶν γεγονότων, εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος μοῦ ἐπιβάλλει νὰ ἀποκαλύπτω τὴν ἀνακρίβειαν τῶν λεγομένων παρ’ οἱουδήποτε συναδέλφου καὶ παρέθεσα 5–6 περιπτώσεις ἀνακριβῶν στοιχείων καὶ ἐκφράσεων τοῦ κ. Κωστοπούλου.

§148Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐχρησιμοποιήσαμεν τὴν πρότασιν δυσπιστίας σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος ὄχι διὰ νὰ κωλυσιεργήσωμεν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ διότι ἦτο τὸ μοναδικὸν μέσον τὸ ὁποῖον ἀπέμεινε, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μίαν πρωτοφανῆ πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία συστηματικῶς ἀποβλέπει τὸ νὰ ἀχρηστεύσῃ τὸ Κοινοβούλιον, εἰς τὸ νὰ λαμβάνωνται ἀποφάσεις ἐθνικῆς σημασίας, χωρὶς νὰ ἐρωτᾶται τοῦτο προηγουμένως καὶ τοιουτοτρόπως νὰ τίθεται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐπὶ τῶν μεγάλων ἐθνικῶν ζητημάτων ἐνώπιον τετελεσμένων γεγονότων. Ἡ Κυβέρνησις συστηματικῶς καὶ μὲ κάθε τρόπον ἀπέφυγε μέχρι τοῦδε ἐπὶ τῶν φλεγόντων ζητημάτων νὰ ἔχῃ συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅταν τὰ θέματα αὐτὰ ἦσαν πλέον παρῳχημένα, τότε, μόνον κατεδέχετο νὰ δεχθῇ συζήτησιν, ὅταν πλέον θὰ ἦτο μειωμένον τὸ ἐνδιαφέρον. Βεβαίως, τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐθέσαμεν διὰ τῆς προτάσεως δυσπιστίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθουν πρὸς συζήτησιν δι’ ἐπερωτήσεως, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἀκριβῶς τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν δὲν μᾶς ἐπετράπη νὰ συζητήσωμεν καὶ δι’ αὐτὸ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἐφ’ ὅσον ἐνεφανίσθησαν θέματα τὰ ὁποῖα συνεκίνησαν τὴν κοινὴν γνώμην, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κοινοβούλιον νὰ τίθεται ἐνώπιον τετελεσμένων γεγονότων καὶ νὰ μὴ ἐρωτᾶται καὶ νὰ μὴ δίδῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν μεγάλων θεμάτων. Ἐὰν θέλετε πραγματικῶς νὰ καταδικάσητε εἰς ἀχρήστευσιν τὸ Κοινοβούλιον, ἀσφαλῶς θὰ σᾶς ἀντιμετωπίζωμεν δι’ ὅλων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα παρέχει τὸ Σύνταγμα καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ ἐπράξαμεν. Οὐδόλως ἦτο εἰς τὴν πρόθεσιν ἡμῶν, ὅπως ἠθέλησαν τινὲς ψευδῶς νὰ ἰσχυρισθοῦν, νὰ ἀναβάλωμεν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Τὸν ἐκλογικὸν νόμον θὰ τὸν ψηφίσητε, διότι ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν. Ἡμεῖς, προσεπαθήσαμεν νὰ σᾶς πείσωμεν ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ὁ ἐκλογικὸς νόμος νὰ εἶναι ἔργον μιᾶς μερίδος, μιᾶς παρατάξεως, ἔστω καὶ ἂν αὕτη ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν. Προσεπαθήσαμεν νὰ σᾶς πείσωμεν ὅτι, θὰ ἔπρεπε χάριν τῆς ἀδιαβλήτου ἐκδηλώσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως, νὰ δεχθῆτε ὡρισμένας τροποποιήσεις. Ἀφ’ ἧς διεπιστώσαμεν ὅτι τὰς τροποποιήσεις αὐτὰς δὲν τὰς δέχεσθε, ἀφ’ ἧς εὑρέθημεν ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκούωμεν συνεχῶς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς κάθε τροποποίησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι πρόκειται περὶ παραχωρήσεως γενομένης χάριν ἡμῶν, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν τὴν εἴχομεν ζητήσει, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἐνομίσαμεν ὅτι εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ συμπράξωμεν ἔστω καὶ διὰ τῆς παρουσίας μας εἰς τὴν ψήφισιν ἑνὸς τοιούτου κατασκευάσματος. Αὐτὸ ἐπράξαμεν. Ἡ σκέψις μας ὅταν κατεθέσαμεν τὴν πρότασιν δυσπιστίας δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ εἰς τὸ πῶς νὰ προλάβωμεν τὴν ἐπιχειρουμένην ἀχρήστευσιν τοῦ Κοινοβουλίου. Τὴν ἀδυναμίαν εἰς τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ τὸ καταδικάσετε, ὅπως μὴ ἔχῃ λόγον ἐπὶ τῶν μεγάλων θεμάτων τῆς ζωῆς μας, ἡμεῖς δὲν τὴν ἀποδεχόμεθα. Καὶ δι’ αὐτό, καθηλώσατε τὴν Βουλὴν ἐπὶ ὁλοκλήρους ἑβδομάδας εἰς τὸ θέμα τῆς ἐπαρχίας. Εἶχε τὸ θέμα αὐτὸ μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν ἀρχήν, ἐξηντλήθη ὅμως μὲ τὴν συζήτησιν καὶ ἐπὶ ἑβδομάδας ὁλοκλήρους ἐπεμείνατε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἐξαντληθέντος θέματος διὰ νὰ ἀποφύγητε τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἄλλων ζεόντων θεμάτων. Ὁ ὑποφαινόμενος, ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἐπαρχίας, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν μετὰ ταῦτα παρὰ νὰ σιωπήσῃ, ὅταν ἡ συζήτησις συνεχίζετο. Νομίζετε, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ κοινοβουλευτικὴ δραστηριότης, πρέπει νὰ μετρῆται μὲ τὴν πολλαπλότητα τῆς ἐπεμβάσεως, μὲ τὸ μῆκος τῶν λόγων; Ἡμεῖς, νομίζομεν, ἀντιθέτως, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι περισσότερον ἀποδοτικὴ καὶ οὐσιαστικὴ ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς. Καὶ θὰ γίνῃ αὐτὸ ἐὰν περιορισθῇ ἡ λογοδιάρροια εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὴν οὐσίαν, διὰ νὰ θίξω τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν Ἑλληνικὴν ζωὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον κατεθέσαμεν, ὡς μοναδικὸν μέσον ἀμύνης, τὴν πρότασιν περὶ δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Οὐδεμία ἄλλη σκέψις μᾶς κατεῖχεν. Καὶ νομίζομεν ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐπετύχομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλαμεν. Δηλαδὴ νὰ συζητήσωμεν θέματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἠρνεῖτο νὰ συζητήσωμεν εἰς ἐπερωτήσεις ἢ ἐρωτήσεις, καίτοι τὰ θέματα αὐτὰ συνεκίνουν καὶ ἐνδιέφερον τὴν κοινὴν γνώμην. Καὶ ἡ τακτικὴ αὐτὴ ἡ κυβερνητική, ἡ ὁποία κατατείνει, συνεχῶς, νὰ ἀποξενοῦται τὸ κοινοβούλιον ἀπὸ τὰ ζέοντα καὶ φλέγοντα ζητήματα τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητος καὶ ἑλληνικῆς οἰκονομίας, βαίνει τὸν τελευταῖον καιρόν, συνεχῶς ἐπιδεινουμένη. Καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι θέματα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε συνεζητήσαμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅπως τὸ θέμα τὸ σιτικόν, παύουν πλέον τώρα νὰ συζητοῦνται. Ἐν τούτοις, νομίζομεν, ὅτι ἡ σχετικὴ συζήτησις εἶχεν ἀποβῆ ἐποικοδομητικὴ καὶ ἤρθη εἰς τὸ ὕψος τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἐν τούτοις, τώρα ἀποφεύγεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ σίτου, ἀποφεύγεται εἰς στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐμείναμεν σύμφωνοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι πράγματι ἡ ὕπαιθρος διέρχεται ἡμέρας ἐξαιρετικῶς κρισίμους, ὅτι οἱ γεωργοὶ περίπου εὑρίσκονται ἐν ἀπογνώσει. Τί ἄλλην καλλιτέραν εὐκαιρίαν θὰ ἠθέλατε πρὸς μίαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ σιτικοῦ; Σεῖς μὲν θὰ ἀπεδεικνύατε ὁλόκληρον τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ὑπόσχεσθε ἀπόψε ὑπὲρ τοῦ κόσμου τῶν σιτοπαραγωγῶν, ἡμεῖς, ἀντιθέτως, θὰ διεφωτίζαμεν καὶ θὰ ἐπείθαμεν τὸν κόσμον αὐτὸν ἐὰν χρειασθῇ καὶ θυσίας νὰ ὑποστῇ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλὰ δὲν ἀντιλαμβάνεσθε αὐτὸν τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ διαλόγου μεταξὺ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Συμπολιτεύσεως. Ἀφήνετε τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ συζητῇ ἐπὶ ἑβδομάδα, διὰ θέματα δευτερευούσης σημασίας καὶ τὰ θέματα τὰ πρωτεύοντα πάντοτε προσπαθεῖτε νὰ τὰ παραμερίσετε καὶ πρὸ παντὸς ὅταν πρόκειται περὶ ἀποφάσεων ἐθνικῆς σημασίας, νὰ μᾶς θέτετε ἐνώπιον τετελεσμένων γεγονότων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἀπομένῃ εἰς ἡμᾶς, παρὰ μόνον μία στεῖρα καὶ ἄνευ σημασίας διαμαρτυρία. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ σιτικοῦ, τὰς ἀπόψεις καὶ ἀντιλήψεις τῆς παρατάξεώς μας ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κωστόπουλος. Ἕνα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ θίξω καὶ τὸ ὁποῖον ἀναφέρομεν εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας, εἶναι τὸ θέμα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Εἶναι τὸ θέμα πραγματικῶς σημαντικόν. Ἡ Κυβέρνησις διεκήρυξε καὶ ἡμεῖς εὑρέθημεν σύμφωνοι, ὅτι ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἀποτελεῖ πράγματι σταθμὸν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς. Ἐνῷ τοιαύτην εἶχεν ἀντίληψιν καὶ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς σημασίας τοῦ γεγονότος τούτου, μέχρι τῆς στιγμῆς, οὐδέποτε ἐπέτρεψε νὰ ἐπιληφθῇ τὸ Κοινοβούλιον τοῦ θέματος τούτου. Καὶ ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ συζήτησις, ὄχι μόνον διὰ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει διὰ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ θέμα, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχει δημιουργηθῆ μεγάλη σύγχυσις, ἀκριβῶς, ἐκ τῆς σιωπῆς τοῦ Κοινοβουλίου εἰς τὸν κόσμον τῶν παραγωγῶν καὶ εἰς ἀνθρώπους καλῆς πίστεως, οἱ ὁποῖοι ἐρωτοῦν καθημερινῶς μὲ ἀγωνίαν, ἐὰν δὲν μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ὄλεθρον καὶ καταστροφὴν ἡ σύνδεσίς μας μετὰ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀκόμη εἶχεν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μίαν φοράν, ἀλλ’ ἐπανειλημμένως, νὰ προκαλέσῃ καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ θὰ εὕρισκεν ἡμᾶς παραπλεύρους καὶ θὰ ἐπείθαμεν τοὺς πάντας, ὅτι εἶναι ἡ ἔνταξίς μας ἀναμφιβόλως πρὸς τὸ συμφέρον μας, ὅτι εἶναι εὐεργετικὴ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, ἀρκεῖ, βεβαίως, νὰ λάβῃ χώραν αὕτη ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Ὑπῆρξαν πολλαὶ φάσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας διῆλθον αἱ διαπραγματεύσεις διὰ τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἐὰν κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, εἶχε λάβει γνῶσιν καὶ εἶχεν ἀσχοληθῆ καὶ μὲ τὸ θέμα τῶν διαπραγματεύσων, ὄχι μόνον δὲν θὰ παρεμβάλαμεν ἐμπόδια εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀντιθέτως, θὰ ἐνισχύαμεν αὐτὴν εἰς τὸ πράγματι δύσκολον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναλάβει. Διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν κατ’ ἀρχὴν τὴν ἀνάγκην τῆς συνδέσεως μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, ἀποτελοῦν τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐὰν ὑπῆρχε μία μειοψηφία, ἡ ὁποία ἐσκέπτετο ἀντιθέτως, ἀκριβῶς ὁ ἐλεύθερος διάλογος, ἡ ἐλευθέρα συζήτησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν θὰ ἀπεκάλυπτεν, ὅτι ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐν δικαίῳ καὶ ἐκεῖνοι, ὅτι εὑρίσκονται ἐν πλάνῃ. Διότι ἐγώ, πράγματι, αὐτὸ πιστεύω: Πιστεύω εἰλικρινῶς, ὅτι ὄχι μόνον ἡ ἐπιβίωσις ἡ οἰκονομικὴ τῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ ἡ ἐπιβίωσις καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ συγχρόνου οἰκονομικοῦ μας συστήματος, οἰκονομικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν υἱοθετήσει, δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβιώσῃ μέσα εἰς τὸν τρομερὸν ἀνταγωνισμόν, ὁ ὁποῖος ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἀρχίσῃ ἐκ τῆς συνυπάρξεως, παρὰ μόνον ἐὰν ἡ Εὐρώπη ὀργανωθῇ καὶ συνεργασθῇ καταλλήλως, διότι ἀκριβῶς τὸ οἰκονομικόν μας σύστημα βασίζεται ἐπὶ τῆς λειτουργίας τῶν μηχανῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἀπόδοσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πλήρης, παρὰ μόνον ἐὰν λειτουργοῦν εἰς ἓν εὐρὺ διάστημα, εἰς ἕνα εὐρὺν χῶρον, καὶ τὸ εὐρὺ αὐτὸ διάστημα καὶ τὸν εὐρὺ αὐτὸν χῶρον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν, ἐφ’ ὅσον εἴμεθα κατατετμημένοι, ἡ Εὐρωπαϊκὴ οἰκονομία πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ συνενωθῇ εἰς μίαν εὐρυτέραν ἀγοράν. Τότε αἱ μηχαναὶ θὰ ἀποδώσουν ὁλόκληρον τὸ εὐεργετικόν των ἀποτέλεσμα, τότε θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ μαζικὴ παραγωγὴ καὶ ἡ εὐρεῖα κατανάλωσις, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν μείωσιν τοῦ κόστους, τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἀπασχολήσεως καὶ τὴν αὔξησιν παραγωγικότητος, μαζὶ μὲ τὴν αὔξησιν τῶν εἰσοδημάτων καὶ τῶν ἐπενδύσεων. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ζητοῦμεν ὅπως συνδεθῶμεν, ὅπως ἀρθρωθῶμεν μὲ ἄλλας οἰκονομίας, ἀνωτέρας. Ἐν τούτοις, ὑπάρχει καὶ μία ἄποψις, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραγνωρίσωμεν: ὅτι ἡ ἄρθρωσις αὐτή, ὅτι ἡ σύνδεσις μιᾶς καθυστερημένης οἰκονομικῶς χώρας μὲ ἄλλας οἰκονομίας, πλέον προηγμένας ἐντὸς κοινῶν πλαισίων, ὅτι μοιραίως καὶ ἀσφαλῶς θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν πλήρη ἀποσύνθεσιν, εἰς τὴν πλήρη ἐξάρθρωσιν τῆς καθυστερημένης οἰκονομίας. Αὐτὴ εἶναι μία διαπίστωσις, τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω, θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἡμεῖς εἰς αὐτὸ ἀπαντῶμεν, ὅτι ἐὰν λάβῃ χώραν ἡ σύνδεσις, ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας καὶ ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις δὲν ὑπάρχει φόβος νὰ γνωρίσωμεν τοὺς ἀμέσους κλειδωνισμούς, τοὺς ὁποίους συνεπάγεται ἡ ἔνταξίς μας καὶ ὅτι θὰ δυνηθῶμεν ἀσφαλῶς νὰ ἀπολαύσωμεν κατὰ ταῦτα τῶν ἀπωτέρων πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα συνεπάγεται ἡ Κοινὴ Ἀγορά. Ἐὰν ἔτσι ἀντιλαμβανώμεθα τὸ ζήτημα, ὅτι δηλαδὴ ἐὰν ἐνταχθῶμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους, τότε τὸ συμπέρασμα εἶναι αἰσιόδοξον καὶ δύναται νὰ ἀποτελέσῃ καὶ ἀπάντησιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τυχὸν διστάζουν ἢ ἔχουν διαφόρους ἀντιλήψεις. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ Ἑλλάς, μία καθυστερημένη οἰκονομικῶς χώρα, διὰ νὰ εἰσέλθῃ καὶ διὰ νὰ ἐνταχθῇ εἰς μίαν ἕνωσιν προηγμένων χωρῶν, ἀπαιτοῦνται ὡρισμέναι ἀπαραίτητοι προϋποθέσεις. Αἱ προϋποθέσεις αὗται εἶναι ὁ μετασχηματισμός, ἡ ἀνάπλασις καὶ ἡ προαγωγὴ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας μέχρις ἐπιπέδου ὥστε νὰ καταστῇ ἡ οἰκονομία μας διεθνῶς ἀνταγωνιστική. Ἐὰν ὁ ὅρος αὐτὸς πραγματοποιηθῇ οἱ κίνδυνοι, τοὺς ὁποίους τινὲς προβάλλουν δὲν πρόκειται νὰ ἐμφανισθοῦν. Δι’ αὐτό, κατ’ ἐμέ, τὸ δίλημμα ἐὰν πρέπει νὰ ἐνταχθῶμεν ἢ νὰ μὴ ἐνταχθῶμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, δὲν ἔχει νόημα. Νόημα ἔχει τὸ ἄλλο δίλημμα, πῶς δηλαδὴ θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας, εἰς ἐπίπεδα διεθνῶς ἀνταγωνιστικά. Θὰ τὸ ἐπιτύχωμεν ἐὰν μόνοι μας ἐπιχειρήσωμεν τὴν ἀνόρθωσιν καὶ ἀναδιάρθρωσιν τῆς οἰκονομίας μας ἢ ἀντιθέτως ἐὰν συμπράξωμεν καὶ συνεργασθῶμεν καὶ μὲ ἄλλα Κράτη; Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος αὐτοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία. Θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνόρθωσιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας καλύτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον ἐὰν συνεργασθῶμεν, ἐὰν συμπράξωμεν μὲ ἄλλα Κράτη παρὰ ἐὰν ἐπιχειρήσωμεν τοῦτο μόνοι μας. Ὑπάρχουν ὅμως οἱ ἀντιλέγοντες, οἱ ὁποῖοι ἀναχωροῦν ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ σύνδεσίς μας ἀναμφιβόλως λόγῳ τοῦ καθυστερημένου τῆς οἰκονομίας μας, καὶ λόγῳ τοῦ μεγάλου κόστους τῆς παραγωγῆς μας θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν συντριβὴν τῆς οἰκονομίας μας. Καὶ δι’ αὐτὸ μᾶς συνιστοῦν ὅπως προτιμήσωμεν ἀντὶ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς νὰ συνδεθῶμεν μὲ τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας μὲ τὰς ὁποίας ὑπάρχουν διμερεῖς συμβάσεις, αἵτινες θέτουν εἰς δευτέραν μοῖραν τὸ κριτήριον τοῦ ἀνταγωνισμοῦ, δηλαδὴ τὸ κριτήριον τοῦ κόστους καὶ τῆς ποιότητος. Τοὺς ἀπαντῶμεν ὅτι πλανῶνται. Δὲν ἀρνούμεθα, ἀλλ’ ἀντιθέτως ὑποστηρίζομεν ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ συνδεθῶμεν ἐξωτερικῶς, ὅσο ἠμποροῦμεν περισσότερον μὲ ὅλας τὰς Χώρας τοῦ κόσμου, καὶ ἰδίως μὲ τὰς χώρας τοῦ ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ. Καὶ ὅτι αἱ διμερεῖς συμβάσεις ὑπῆρξαν μία εὐκαιρία διοχετεύσεως τῶν προϊόντων μας εἰς τὰς διαφόρους χώρας τοῦ ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ. Τοῦτο ὅμως δὲν ἀποτελεῖ μόνιμον φαινόμενον, οὔτε ἠμπορεῖ νὰ διαρκέσῃ ἐπ’ ἄπειρον. Διότι εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι καὶ αἱ χῶραι τοῦ ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ, αἱ ὁποῖαι σήμερον παραγνωρίζουν τὸ κριτήριον τοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ὅτι αἱ χῶραι αὐταὶ ὅταν μετ’ ὀλίγον ὁλόκληρος ὁ κόσμος θὰ ἐπιζητῇ νὰ πυκνώσῃ τὰς μετ’ αὐτῶν ἐμπορικὰς σχέσεις καὶ ὅταν οἱ Λαοὶ τῶν ἀνατολικῶν αὐτῶν χωρῶν θὰ στραφοῦν περισσότερον πρὸς μίαν μεγαλυτέραν ἱκανοποίησιν εἰς τὸ βιοτικὸν αὐτῶν ἐπίπεδον, βεβαίως καὶ αἱ ἀνατολικαὶ χῶραι, κατ’ ἀνάγκην θὰ προβαίνουν εἰς τὴν ἐπιλογὴν τῶν εἰσαγωγῶν των ἐπὶ τῇ βάσει ἀκριβῶς τῶν ἀνταγωνιστικῶν κριτηρίων. Θὰ ἐγκαταλείψουν τότε τὸ σημερινὸν σύστημα. Καὶ ἡ Ἑλλὰς ἐὰν ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτήν, τότε βεβαίως θὰ εὑρεθῇ ὄχι εἰς τὸ χεῖλος τοῦ κρημνοῦ, ἀλλὰ εἰς τὸ βάραθρον τῆς οἰκονομικῆς καταστροφῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν δίδομεν πρὸς τὴν ἀριστεράν, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὴν ἑτέραν ἄποψιν.

§149Η. ΗΛΙΟΥ. Ὅπως τὴν ἐκθέτετε σεῖς. Διότι, ἡ ἄποψις τῆς ἀριστερᾶς πιθανώτατα δὲν εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν σεῖς ἐκθέτετε.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι διακοπάς.

§151Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συζήτησις γίνεται ἐδῶ, δὲν γίνεται μονόλογος οὔτε ρητορικὴ ἐπίδειξις. Λέγεται Ἐφημερὶς τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς ἡ ἀπόδοσις τῶν πρακτικῶν μας καὶ ἀποβλέπει εἰς τὴν διαφώτισιν τῆς Βουλῆς. Δι’ ἡμᾶς ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, τὸ βασικὸν θέμα εἶναι ἡ ἀναδιάρθρωσις καὶ ἀνάπτυξις τῆς οἰκονομίας καὶ πρέπει νὰ ἴδωμεν πῶς θὰ τὴν ἐπιτύχωμεν καλλίτερον. Καὶ τὸ θέμα τοῦτο ὑφίσταται, εἴτε θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, εἴτε θὰ μείνωμεν ἐκτὸς αὐτῆς ἀπομεμονωμένοι. Καὶ δι’ αὐτὸ λέγω πῶς θὰ ἐπιτύχωμεν καλλίτερον τὴν ἀναδιάρθρωσιν, συνεργαζόμενοι μὲ ἄλλα Κράτη παρὰ ἐὰν μείνωμεν ἀπομεμονωμένοι. Ἐὰν συνεχίσωμεν τὰς διμερεῖς συναλλαγάς, αἱ ὁποῖαι παραγνωρίζουν τὸ κριτήριον τῆς ἀνταγωνιστικότητος, οὐδέποτε νομίζω, ὅτι θὰ κατορθώσωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐπιβαλλομένην ἀνταγωνιστικότητα ἄνευ τῆς ὁποίας μοιραίως καὶ ἡμεῖς θὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν καταβαράθρωσιν τῆς οἰκονομίας μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν καὶ ἐπειδὴ πρὸς τὴν πλευρὰν τῶν ἀνατολικῶν σχέσεων βλέπομεν μίαν πρόχειρον καὶ πρόσκαιρον εὐχέρειαν ἐπὶ τῇ βάσει κριτηρίων, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ μέλλον θὰ παύσουν νὰ ὑφίστανται αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον προτιμῶμεν τὴν ἰδέαν τῆς ἀμέσου εἰσόδου, τῆς ἀμέσου ἑνώσεώς μας μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, διότι ἐκεῖ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀνάγκης θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν οἰκονομίαν μας διὰ νὰ καταστῇ ἀνταγωνιστικὴ διεθνῶς καὶ τοιουτοτρόπως γνωρίσῃ καλλιτέρας ἡμέρας ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἐὰν ἔτσι ἔχῃ τὸ θέμα τότε θὰ πρέπει νὰ ἐκφράσω ὅλην τὴν ἔκπληξίν μου διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐμφανίζει τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, ἡ Κυβέρνησις. Ἐξυμνεῖ τὸ γεγονὸς ὡς μίαν ἐξαιρετικὴν ἐπιτυχίαν καὶ παριστᾷ ὅτι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ γεγονὸς εἶναι προωρισμένον νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν εὐημερίαν. Πρόκειται περὶ πλάνης ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ἑαυτούς μας, νὰ προστατεύσωμεν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἡ εἴσοδός μας εἶναι ἕνα γεγονὸς δι’ ἡμᾶς εὐχάριστον, εἶναι γεγονὸς ὅμως, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀποβῇ εἴτε ὑπὲρ εἴτε ἐναντίον ἡμῶν, γεγονός, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν εὐημερίαν ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις ἢ καὶ εἰς τὸν ὄλεθρον. Αὐτὸ θὰ ἐξαρτηθῇ κατὰ πρῶτον λόγον ἀπὸ ἡμᾶς. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑπῆρξεν ἀπέναντι τοῦ λαοῦ τόσον κατηγορηματική, ὅσον θὰ ἔπρεπε. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ὅτι χρειάζεται κατόπιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος μεγάλη προσπάθεια Κράτους καὶ ἰδιωτῶν διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀναμορφώσωμεν, νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν οἰκονομίαν μας. Μία προσπάθεια, ἡ ὁποία θὰ εἶναι τεραστία καὶ θὰ χρειασθῇ θυσίας καὶ μάλιστα θυσίας πολλῶν μερικωτέρων συμφερόντων. Πρέπει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ χαιρετίζῃ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ κατόπιν αὐτοῦ νὰ σταυρώνῃ τὰ χέρια. Αὐτὸ θὰ τὸν ὁδηγήσῃ μοιραίως εἰς τὴν καταστροφήν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀξίωσίς μας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι κακῶς ἔπραξε ποὺ δὲν ἐπέτρεψεν ὄχι μίαν, ἀλλὰ πολλὰς συζητήσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαφωτισθῇ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ νὰ μὴ βλέπωμεν αὐτὴν τὴν σύγχυσιν. Ὑπάρχουν πλεῖστοι, οἱ ὁποῖοι πράγματι ἄγονται ἀπὸ καλὴν πίστιν, καὶ οἱ ὁποῖαι ἐν τούτοις βλέπουν τὴν σύνδεσίν μας ὡς μίαν καταστροφήν. Ἐὰν ἐπέτρεπεν, ὡς ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψῃ μίαν εὐρεῖαν συζήτησιν καὶ παρακολούθησιν ὅλων τῶν φάσεων τῶν διαπραγματεύσεων εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ αὐτὴ δὲν ἐσιώπα ἐπὶ τοῦ κολοσσιαίου αὐτοῦ θέματος, θὰ ἦτο διαφορετικὴ ἡ νοοτροπία τοῦ Λαοῦ. Σήμερον, πλεῖστοι ὅσοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀμφιβάλλουν καὶ ἀνησυχοῦν. Κύριοι, αὐτὸ εἶναι τὸ βασικὸν θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἴμεθα, ὅπως εἶπον, σύμφωνοι. Πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει ὁ χειρισμὸς ἐπὶ τοῦ ὁποίου χειρισμοῦ δὲν ἔχομεν βεβαίως τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται. Ἐλπίζω νὰ μᾶς τὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐμεῖς νομίζομεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων ἔχομεν στοιχείων, ὅτι διεπράχθησαν λάθη. Τὸ πρῶτον λάθος εἶναι ἐκεῖνον, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅτι τότε ὅταν ἔπρεπε δὲν προσεφέρθημεν ὡς ἱδρυτικὸν μέλος εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν. Δὲν βαρύνει ἡ εὐθύνη τὸν σημερινὸν Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ. Εἶναι πολὺ παλαιοτέρα ἡ ὑπόθεσις, καὶ γνωρίζω ἀπὸ προκατόχους σας, ποῖαι ἦσαν αἱ ἀντιλήψεις, ποῖοι ἦσαν οἱ ἐνδοιασμοὶ ἔναντι τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς.

§152Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συν.). Ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ τῆς προσκλήσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Κωστόπουλος, νὰ μοῦ εἴπητε, ἐὰν γνωρίζετε καλῶς, ὅτι ἡ πρόσκλησις ἐκείνη ἀφεώρα τὴν ΕΖΕΣ, καὶ ὄχι τὴν Κοινὴν Ἀγοράν.

§153Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ ἐκεῖ ἀκριβῶς ἤθελα νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι παρεσύρθη ἴσως ἀπὸ τὴν ἄποψιν τῆς Μ. Βρεττανίας, τῆς ὁποίας ἡ φιλοσοφία καὶ ὁ ἀπώτερος σκοπός της, εἶναι ὅλως διαφορετικὸς ἀπὸ τὸν σκοπὸν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς. Φρονῶ, ὅτι ἡ Ἀγγλία ἦτο περιωρισμένη εἰς τὴν ἐπιδίωξιν μιᾶς στενῆς τελωνειακῆς ἑνώσεως, ἐνῷ οἱ Εὐρωπαῖοι ἀντιθέτως τὴν ἀντελαμβάνοντο ὡς ὁλοκλήρωσιν οἰκονομικήν, ὡς συνένωσιν οἰκονομικὴν τῆς Εὐρώπης. Τὸ εὐτύχημα εἶναι, ὅτι σήμερον ἡ Ἀγγλία, διὰ ποικίλους λόγους, ἀντιλαμβάνεται ὅτι πρέπει νὰ προσανατολισθῇ πρὸς νέας κατευθύνσεις καὶ τὸ γεγονὸς εἶναι εὐτυχές, ὅταν μάλιστα καὶ ἡμεῖς πρόκειται νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν.

§154Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Δὲν μοῦ ἀπηντήσατε.

§155Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἀπήντησα, ὅτι ὁμιλῶ διὰ τὴν πρόσκλησιν τοῦ ΟΕΟΣ πρὸς συμμετοχὴν ἢ πρὸς συζήτησιν τοὐλάχιστον ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς ἰδέας. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία...

§156Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἡ Κοινὴ Ἀγορὰ ὑπῆρξεν αἰφνιδιασμὸς δι’ ὅλας τὰς Χώρας, αἱ ὁποῖαι συνεζήτουν τὸ θέμα τῆς ΕΖΕΣ.

§157Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρξεν αἰφνιδιασμός. Ἠκούσατε, ὅμως, κύριοι, περὶ τίνος πρόκειται, διότι ὅταν φωνάζετε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις διαφωτιστικὴ καὶ ὡρισμένα Εὐρωπαϊκὰ Κράτη ἔφθασαν νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ὑπάρχει μία θεωρία καὶ μία φιλοσοφία ὅλως διαφορετική, τὰ ἐν λόγῳ Κράτη, κατέληξαν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς οἰκονομικῆς εὐρωπαϊκῆς συνεργασίας καὶ προσεπάθησαν τότε νὰ ἀποσπάσουν διάφορα μέλη καὶ νὰ ἐπιτύχουν τὴν προσχώρησίν των εἰς τὴν παράταξιν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Τότε, νομίζω, ὅτι ἦτο ἡ κατάλληλος στιγμὴ δι’ ἡμᾶς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ μᾶς φέρετε ὅλα τὰ ἔγγραφα νὰ τὰ παρακολουθήσωμεν, νὰ τὰ μελετήσωμεν διὰ νὰ συναγάγωμεν μόνοι μας συμπεράσματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βασιζώμεθα μόνον ἐπὶ τῶν ἰδικῶν σας ἀντιλήψεων. Προτιμῶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων νὰ ἐκφέρω γνώμας. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ νὰ καταθέσητε τὰ στοιχεῖα αὐτά, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι θὰ κακίσω μίαν ἄλλην ἐνέργειαν, διότι ἔχω εἰς χεῖρας μου — μὴ ἐρωτᾶτε πῶς τὸ ἔχω — ἓν ἀπόρρητον ἔγγραφον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐμφαίνεται ὅτι εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς βοηθείας ὑπῆρξεν εἰς τὰς ἀρχὰς κατανόησις καὶ ἀποδοχὴ τῶν Ἑλληνικῶν ἀπόψεων. Πῶς μετὰ ταῦτα, ἀπὸ τὰ 250.000.000 ἢ 300.000.000 δολλάρια, ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 125.000.000 δολλάρια;

§158Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τούτου τοῦ σημείου. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤρχισαν αἱ συζητήσεις περὶ συμπήξεως τῆς Εὐρωπαϊκῆς ζώνης ἐλευθέρων συναλλαγῶν τῆς ΕΖΕΣ, δὲν ἐδέχοντο αἱ 6 Χῶραι τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς νὰ γίνῃ οἱαδήποτε συζήτησις ἢ διαπραγμάτευσις περὶ συνδέσεως οἱασδήποτε Χώρας μὲ τὰς Χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Μόνον ὅταν διεκόπησαν αἱ διαπραγματεύσεις διὰ τὴν σύστασιν τῆς ΕΖΕΣ, τότε μόνον παρουσιάσθη ἡ εὐχέρεια τῆς ἀναλήψεως διαπραγματεύσεων μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν.

§159Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν διεκόπησαν αἱ διαπραγματεύσεις μὲ τὴν ΕΖΕΣ, τότε ἀκριβῶς ὑπῆρξεν ἡ εὐχέρεια νὰ ἀποσπασθοῦν αἱ Χῶραι καὶ νὰ προσανατολισθοῦν πρὸς τὴν νέαν ὀργάνωσιν. Καὶ τότε, ὑποστηρίζω, ὑπῆρξεν ἡ εὐκαιρία, ἡ ὁποία δι’ ἡμᾶς ἐχάθη.

§160Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἐὰν ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ αὐτοῦ χρονικοῦ σημείου, νὰ συνεννοηθῶμεν. Πότε διεκόπησαν αἱ διαπραγματεύσεις;

§161Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω τώρα.

§162Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Διεκόπησαν τὸ τέλος τοῦ 1958.

§163Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι καὶ νὰ μοῦ εἴπητε, ὅσας δηλώσεις καὶ νὰ κάμετε, τὰς ἀποδέχομαι, δὲν μοῦ ἀρκοῦν ὅμως. Ἡμεῖς, καλῶς ἢ κακῶς, θέλομεν τὰ ἔγγραφα. Ἠκούσαμεν τόσας δηλώσεις, τόσας διαβεβαιώσεις μὴ ἀνταποκρινομένας εἰς τὰ πράγματα. Δι’ αὐτὸ δυσπιστῶμεν. Θέλομεν νὰ ἀναγνώσωμεν τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ ἴδωμεν τὶ ἔγινε.

§164Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Δὲν ὑπάρχουν μυστικά. Ὅλα αὐτὰ εἶναι γνωστὰ περιστατικά.

§165Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἕνα γεγονός; Ὁ κ. Ἔρχαρτ εἰς δηλώσεις του, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν ἀθηναϊκὸν τύπον ἀνεφέρθη εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, δὲν ἐπελήφθη προσκλήσεως συμμετοχῆς εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ὅταν τὸ πρῶτον συνεζητεῖτο ἡ σύστασίς της. Αὐταὶ αἱ δηλώσεις ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν ἀθηναϊκὸν τύπον καὶ δὲν ἔτυχον ἀνασκευῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§166Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Πότε ἤρχισαν αἱ συζητήσεις διὰ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν;

§167Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ,...

§168Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ.

§169Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀπὸ τὸ 1956.

§170Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἀπὸ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1955. Τὸν Ἰούνιον τοῦ 1955 ἔγινεν ἡ γνωστὴ Διάσκεψις τῆς Μεσσήνης καὶ ἀπὸ τότε ὑπῆρξεν ἡ ἐκδήλωσις διὰ τὴν σύστασιν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Αἱ σχετικαὶ διπλωματικαὶ ζυμώσεις εἶχον λάβει χώραν προηγουμένως. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν ὁ κ. Ἔρχαρτ νὰ ὁμιλῇ περὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης.

§171Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὡμίλησε διὰ τὴν πρόσκλησιν συμμετοχῆς εἰς τὴν Διάσκεψιν ἐκείνην.

§172Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρόσκλησις. Εἶσθε ἀπληροφόρητος.

§173Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Ἔρχαρτ εἰς δηλώσεις του, τὰς ὁποίας δὲν διεψεύσατε ὡς Κυβέρνησις, καὶ ἑπομένως ἡμεῖς ἔχομεν ὅλο τὸ δικαίωμα νὰ νομίσωμεν, ὅτι εἶναι ἀκριβεῖς, εἶπεν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπελήφθη προσκλήσεως ὅπως συμμετάσχωμεν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Καὶ ἐπειδὴ μὲ ἠρωτήσατε διὰ τὸ πότε ἤρχισαν αἱ συζητήσεις διὰ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὸ 55½ ἔγινεν ἡ Διάσκεψις τῆς Μεσσήνης.

§174Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἐγὼ εἶπον τὸν Ἰούνιον τοῦ 1954. Ἐὰν σεῖς τὸ ὀνομάζετε 55½ πρόκειται περὶ ἰδιοτύπου τρόπου.

§175Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτρεψε συζητήσεις ἐπὶ τοῦ σημαντικοῦ θέματος, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ λάβουν χώραν ἐπανειλημμένως ἀκριβῶς διὰ νὰ διαλύσωμεν τὴν ἀοριστίαν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς πολὺν κόσμον. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ὤφειλε συνεχῶς νὰ ἐνημερώσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ μᾶς καταδικάσῃ εἰς τὸ νὰ ἀναζητοῦμεν στοιχεῖα δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ καὶ νὰ ἔρχεται τὴν μίαν ἡμέραν νὰ τὰ ἀμφισβητῇ καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν νὰ τὰ ἐπιβεβαιώνῃ. Αὐτὰ εἶναι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐπεσημάναμεν καὶ ἐθέσαμεν εἰς τὴν πρότασίν μας περὶ δυσπιστίας. Πέραν τῶν θεμάτων τῶν οἰκονομικῶν, τὰ ὁποῖα ἅπτονται τοῦ οἰκονομικοῦ μέλλοντος τῆς χώρας, ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο θέμα ἠθικὸν πελώριον. Χωρὶς νὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ ἄδεια αὐτή, νομίζω, ὅτι περιττεύει καὶ θὰ ἐξηγήσω διὰ ποῖον λόγον. Δὲν ἔχω ἀνάγκην τῆς ἀδείας του. Αὐτὸς ἄλλως τε πρῶτος ὤφειλε νὰ θίξῃ τὸ θέμα. Αὐτὸς ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς εἴπῃ, διατί δὲν ἔσπευσε νὰ λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα ἐναντίον ἑνὸς πρεσβευτοῦ, τὸν ὁποῖον ἐχαρακτήρισε μὲ οἵας φράσεις, μὲ οἵους χαρακτηρισμοὺς τὸν ἐχαρακτήρισεν ἀπὸ τοῦ Βήματος προηγουμένως. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ζητήσωμεν εὐθύνας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ λέγω τοῦτο. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι διωρίσαμεν τὸν πρεσβευτὴν αὐτόν. Ὁ τέως πρεσβευτὴς εἶχε μακρὰν ἀναμφιβόλως ὑπηρεσίαν εἰς τὸ διπλωματικὸν στάδιον, εὑρίσκετο ὅμως εἰς μίαν Πρεσβείαν, μᾶλλον δευτερευούσης φύσεως. Ὑπῆρχον ἄλλοι, ἀναμφιβόλως, παλαιότεροι αὐτοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπέλεξε προφανῶς αὐτὸν διὰ νὰ τὸν τοποθετήσῃ ἀπὸ τὴν Αἰθιοπίαν εἰς τὴν Βόννην, διότι τὸν ἐθεώρει ἱκανόν, τὸν ἐθεώρει ἱκανώτερον ἀπὸ ὅλους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὑπερεπήδησεν ἐν τῷ μεταξὺ. Καὶ ἐν τούτοις, ὁ πρεσβευτὴς αὐτός, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε οὐδένα λόγον νὰ ἔχῃ δυσαρεσκείας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ μεταχείρισίς της πραγματικῶς ὑπῆρξε δι’ αὐτὸν ἐξαιρετική, ἔρχεται καὶ ὑποβάλλει τὴν παραίτησίν του ὄχι κατὰ τρόπον θορυβώδη, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπωφελούμενος μιᾶς φράσεως τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς ΚΕΑ, διότι δὲν ὑπῆρξε θορυβώδης. Ἀντιθέτως ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔδωσε μετὰ ταῦτα εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ τὸ ἔγγραφον τῆς παραιτήσεως καὶ τὴν ἀποδοχὴν τῆς παραιτήσεως. Ὁ θόρυβος ἤρχισεν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Κυβέρνησις παρέδωσεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ ἔγγραφα αὐτά. Προηγουμένως οὐδεὶς θόρυβος ἐδημιουργήθη. Ἀλλὰ ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν τί ἀπεδείχθη; Ἀπεδείχθη ὅτι περιεῖχον τὴν διατύπωσιν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι διὰ τὴν Κυβέρνησιν δημιουργοῦν πρωτοφανεῖς εὐθύνας ἐὰν βέβαια ἀποδειχθοῦν ἀληθεῖς, ὅπως ἀντιστρόφως συνεπάγονται συντριπτικὰς εὐθύνας διὰ τὸν Πρεσβευτὴν ἐὰν οὗτος ὑπεστήριξε πράγματα ἀναληθῆ. Καὶ πράγματι, τί εἶπεν ὁ Πρεσβευτὴς αὐτός; Προέβη εἰς καταγγελίας βαρυτάτας. Εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις παραμελεῖ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτάσσει κομματικὰς καὶ προσωπικὰς φιλοδοξίας τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος. Ἀλλὰ εἶπε καὶ κἄτι παρὰ πάνω τούτων. Ὅτι προτάσσει ἀτομικὰ καὶ προσωπικὰ συμφέροντα τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους. Ἡ κατηγορία εἶναι βαρυτάτη. Εἶπεν ἀκόμη, ὅτι διασπαθίζεται τὸ χρῆμα διὰ νὰ παρακολουθῆται ποῖος; Ὁ πρεσβευτὴς τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν εἶναι ἀληθῆ τὰ πράγματα αὐτά, εἶναι ὄντως καταπληκτικὰ καὶ δὲν δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει νὰ τὰ παρέλθωμεν ἐν σιωπῇ καὶ νὰ τὰ περιφρονήσωμεν. Ἐὰν τὰ περιεφρόνει ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ ἔκαμνε τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, δηλαδή, τὸ ἔγγραφον τῆς ἀποδοχῆς πρὸς τὸν τέως πρεσβευτὴν ἐν Βόννῃ. Διότι εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτό, ἐνῷ ἀπέφυγεν ἐπιμόνως νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς διατυπωθείσας κατηγορίας ὑπὸ τοῦ πρεσβευτοῦ, οὐχ ἧττον προσεπάθησε διὰ πλαγίας ὁδοῦ νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν ἐπίθεσιν διὰ νὰ κατηγορήσῃ δι’ ἄλλων ἐπίσης βαρυτάτων φράσεων. Καὶ διερωτῶμαι: Διὰ τίνα λόγον ἡ Κυβέρνησις ὅταν εὑρέθη πρὸ αὐτῆς τῆς συμπεριφορᾶς, ὅταν εὑρέθη πρὸ αὐτῶν τῶν καταγγελιῶν τῶν καταπληκτικῶν, ὅτι δηλ. συμφέροντα ἀτομικὰ τίθενται ὑπεράνω τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, διατί δὲν ἐκίνησεν ἐναντίον τοῦ πρεσβευτοῦ αὐτοῦ, ἐναντίον τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ, τὸν μηχανισμὸν τῆς εὐθύνης, διὰ νὰ ἐπιβληθοῦν αἱ ἀναγκαῖαι κυρώσεις καὶ διὰ νὰ διαλευκανθῇ ἡ ὑπόθεσις; Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθη ὁ τ. πρεσβευτὴς εἰς τὴν διατύπωσιν κατηγοριῶν. Προέβη ἔτι περαιτέρω. Διετύπωσε καὶ βαρυτάτους χαρακτηρισμοὺς ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σιωπήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Εἶπε διὰ τὰς μεθόδους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι κακοήθεις. Ὡμίλησε κατόπιν ἐπὶ πλέον, ὅτι αἰσθάνεται παστρικώτερος διὰ τῆς ἀποχωρήσεώς του ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ποίους βαρυτάτους χαρακτηρισμοὺς ἀνέμενεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐπιβεβλημένας κυρώσεις; Διατί ἔσπευσε μὲ μίαν προφανῆ ἀνακούφισιν νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. πρεσβευτοῦ, ἀντὶ ἀμέσως νὰ τὸν εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Πειθαρχικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ τὸν στιγματίσῃ ὡς κοινὸν συκοφάντην; Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ἀπευθύνονται ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν δημοσίαν γνώμην. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα θεμελιώνουν βαρυτάτας εὐθύνας διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπέλεξε τὸν πρεσβευτὴν αὐτόν, ἡ ὁποία ἐπὶ πλέον τὸν πρεσβευτὴν αὐτόν, ὅταν ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του, ἐσκέφθη ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ τὸν κατηγορήσῃ, νὰ τοῦ ἀπευθύνῃ ὡρισμένας κατηγορίας διὰ νὰ ἀποφύγῃ τοιουτοτρόπως τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν διατυπωθεισῶν ὑπ’ αὐτοῦ κατηγοριῶν. Κύριοι βουλευταί, ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀνάγκης περιφρονήσεως. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ περιφρόνησις παρὰ μόνον μετὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν καταγγελλομένων. Οὔτε ἡ Κυβέρνησις περιεφρόνησεν. Ἀλλὰ ἀπήντησεν ἐπὶ ἄλλων γεγονότων καὶ δι’ ἄλλων κατηγοριῶν καὶ αἱ κατηγορίαι, τὰς ὁποίας ἐξετόξευσε κατὰ τοῦ Πρεσβευτοῦ εἶναι βαρύταται. Εἶπεν ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου εἴχομεν γνῶσιν τῆς ἀνεπαρκείας καὶ τῆς ἀνικανότητός του εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνεγνώρισε τὴν ἀνεπάρκειαν καὶ ἀνικανότητα τοῦ ἐν Βόννῃ Πρεσβευτοῦ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, διὰ τίνα λόγον δὲν ἔσπευσε εἰς ἄμεσον ἀντικατάστασιν αὐτοῦ; Διὰ τίνα λόγον ἔπραξε τοῦτο μόνον ὅταν ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του καὶ ἑπομένως ἦλθεν ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παράλειψίν της αὐτήν; Καὶ ἐπροχώρησε περισσότερον ἡ Κυβέρνησις, κατήγγειλεν ὅτι ὁ τέως Πρεσβευτὴς τῆς Βόννης προέβη εἰς ἠθελημένας ἐκτροπὰς ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἠθελημέναι ἐκτροπαὶ ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων τί σημαίνει, κ. συνάδελφοι; Δὲν σημαίνει, ὅτι ἐζημίωσεν ἠθελημένως τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα; Δὲν σημαίνει περίπου προδοσίαν; Καὶ διατί ἡ Κυβέρνησις, ὅταν διεπίστωσεν αὐτό, ἐὰν βεβαίως τοῦτο συνέβαινεν, — καθ’ ὃ εἶχεν ὑποχρέωσιν διότι ἦτο θέμα τιμῆς ἀπέναντι τοῦ ὑπολοίπου ὑπαλληλικοῦ κόσμου, τὸν ὁποῖον σήμερον θέλει δῆθεν νὰ διαχωρίσῃ ἀπὸ τὸν ὑπάλληλον τὸν παρεκτραπέντα — διὰ τίνα λόγον λέγω, δὲν ἔσπευσε νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον τὰς δεούσας κυρώσεις; Κύριοι βουλευταί, τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προβάλλει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν μὴ συζήτησιν δημοσίᾳ τοῦ θέματος καὶ τὴν μὴ ἐκκαθάρισιν τοῦ ἠθικοῦ αὐτοῦ θέματος, εἶναι κατ’ ἐμὲ ἐπιπόλαια καὶ ἀσύστατα. Διότι ἰσχυρίζεται ὅτι μία δημοσία συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ πρόκειται νὰ διαταράξῃ τὰς ἑλληνογερμανικὰς σχέσεις. Ποίας Ἑλληνογερμανικὰς σχέσεις; Αἱ Ἑλληνογερμανικαὶ σχέσεις ὑφίστανται δοκιμασίαν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐνεφανίσθησαν καὶ ἐδημοσιεύθησαν τὰ δύο ἔγγραφα, ἤτοι τὸ ἔγγραφον τῆς παραιτήσεως τοῦ Πρεσβευτοῦ καὶ τὸ ἔγγραφον τῆς ἀποδοχῆς ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς παραιτήσεως αὐτοῦ. Ὁ μὲν Πρεσβευτὴς ἔλεγεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔβλαπτε τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα λόγῳ τοῦ ἀνεπαρκοῦς χειρισμοῦ, ἡ δὲ Κυβέρνησις λέγει ὅτι διὰ τῶν ἠθελημένων ἐκτροπῶν του ὁ ἐν Βόννῃ Πρεσβευτὴς προεκάλεσε μεγάλας βλάβας εἰς τὰς Ἑλληνογερμανικὰς σχέσεις. Καὶ ἐρωτῶ, ἐὰν παραμείνουν αἱ κατηγορίαι αὗται δὲν θὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι βαρυτάτη εἶναι ἡ σκιά, ἡ ὁποία ἐπιρρίπτεται ἐπὶ τῶν Ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων, καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ χώραν ἄμεσος ἐκκαθάρισις τῆς καταστάσεως αὐτῆς; Καὶ αὐτὸ κύριοι μᾶς ἐνδιαφέρει. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἐθέσαμεν τὸ θέμα τοῦτο διὰ νὰ προκαλέσωμεν μίαν συζήτησιν ὡλοκληρωμένην καὶ πλήρη ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μία τοιαύτη πλήρης συζήτησις θὰ ἔχῃ δυσάρεστα ἀποτελέσματα διὰ τὰς Ἑλληνογερμανικὰς σχέσεις. Σεβόμεθα καὶ δεχόμεθα τὴν δήλωσιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ αὐτὸ λέγομεν ὅτι δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ παρασυρθῇ καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν εἰς ἕνα μονόλογον ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, καὶ εἰς καταγγελίας ἀναλόγους μὲ ἐκείνας ποὺ περιλαμβάνονται εἰς τὸ ἔγγραφόν της. Θὰ ἀποτελέσῃ σφάλμα καὶ σφάλμα βαρύτατον ἡ τακτικὴ αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως, διότι οὐδεὶς θὰ τὴν πιστεύσῃ, διότι δὲν πρόκειται νὰ μᾶς πείσῃ ἐὰν δὲν μᾶς προσκομίσῃ ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Διότι ἂν δὲν μᾶς προσαγάγῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, εἷς μονόλογος ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ἀξίαν. Κύριοι, σαφῶς ἔθεσε τὰ θέματα ὁ Πρεσβευτὴς καὶ εἶναι βαρύταται αἱ κατηγορίαι αὐτοῦ. Μίαν καὶ μόνον ἐπισημαίνω. Εἶπεν ὁ Πρεσβευτὴς ὅτι τὰ ἀτομικὰ καὶ ἰδιωτικὰ συμφέροντα, προετάχθησαν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ὅπως εἴδατε ἐκ τηλεγραφημάτων τοῦ ἀνταποκριτοῦ, ὁ ὁποῖος ἦλθεν εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὸν Πρεσβευτήν, φαίνεται ποία εἶναι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τῆς συμπλοκῆς τῶν ἀτομικῶν καὶ ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἀναφέρεται ἡ ἀνταπόκρισις εἰς τὸ θέμα Μέρτεν καὶ εἰς τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτοῦ. Εἶναι προφανές, ὅτι ὁ Πρεσβευτὴς συνέστησε διαφορετικὴν διαδικασίαν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις. Συνέστησε κἄτι ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέστησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις. Εἴπομεν τότε, μὴ φέρετε τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μεταβάλετε εἰς δικαστήριον τὴν Βουλήν. Ἀποταθῆτε εἰς τὴν δικαιοσύνην. Μηνύσατε τὸν ἐγκληματίαν καὶ συκοφάντην. Οὐδεὶς θὰ ὁμιλήσῃ μέχρις ὅτου διαλευκανθῇ ὑπὸ τῆς δικαιοσύνης τὸ θέμα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τοῦτο ὀφείλεται εἰς ἕνα ἄλλο γεγονός. Εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι καὶ τὸ ὄνομα τὸ ἰδικόν μου ἐνεπλάκη εἰς αὐτὴν τὴν βρωμερὰν ὑπόθεσιν. Ἀνεγράφη εἰς μίαν ἐφημερίδα, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπεκίνησα τὴν ἄτιμον αὐτὴν ἐκστρατείαν. Ὅσοι ἔχουν εὐθιξίαν καὶ ἀτομικὴν ὑπερηφάνειαν, ἀναμφιβόλως θὰ ἀντελήφθησαν τὴν δοκιμασίαν ποὺ ἔχομεν ἀπὸ τὴν κακοήθη καὶ αἰσχρὰν αὐτὴν ὑπόθεσιν. Ὄχι διότι ἐπίστευσεν ἡ δημοσία γνώμη ὅτι εἶχον ἀνάμιξίν τινα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἀλλὰ διὰ τοὺς λόγους μὲ τοὺς ὁποίους εἶχον χαρακτηρίσει τὴν ἐν λόγῳ ὑπόθεσιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Εἶχον χαρακτηρίσει τὴν πρᾶξιν αὐτὴν ὡς μισαρὰν καὶ ἐγκληματικὴν καὶ συκοφαντικήν. Σκεφθῆτε ὅτι ἐγὼ ἐφερόμην ὡς δημιουργὸς αὐτῆς. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φέρω τὸ προσωπικόν μου θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον μοῦ προεκάλεσε μεγάλην πικρίαν διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἶναι, ὅτι τὰ στοιχεῖα καὶ αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὸν ἀνταποκριτὴν ἐκεῖνον, ἐξεπορεύθησαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Σήμερον ἔχω ὑποβάλει μήνυσιν εἰς τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια. Ἡ διαδικασία θὰ εἶναι μακρά· δὲν ἔχει σημασίαν τοῦτο. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἐπίσης ἐὰν θὰ καταδικασθῇ ἕνας ἄγνωστος εἰς ἐμὲ δημοσιογράφος. Τὸ μόνον ποὺ ἐζήτησα εἶναι νὰ μοῦ ἀποκαλύψουν τὴν πηγὴν τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, διότι ἡ πηγὴ θὰ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐχάλκευσε τὸ τερατούργημα αὐτὸ τῆς συκοφαντίας, εἰς βάρος μου, τὸ τερατούργημα, ἐπαναλαμβάνω, τῆς μισαρᾶς αὐτῆς συκοφαντίας.

§176Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Στεφανόπουλε, οὐδεὶς ἐσκέφθη σοβαρῶς τοιοῦτόν τι.

§177Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μήνυσις ὑπάρχει καὶ συνεχίζεται ἡ διαδικασία. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Γερμανικὴν Δικαιοσύνην. Ἕνα πρᾶγμα θὰ πρέπει νὰ διαλευκανθῇ καὶ νὰ διαπιστωθῇ. Ὅτι ἀποτελεῖ ψεῦδος ἀναίσχυντον συκοφαντικόν, ὅτι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐγνώρισα ἢ συνήντησα ποτὲ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν τὸν ἐγκληματίαν αὐτὸν πολέμου. Εἰς οὐδεμίαν ἐπαφὴν ἦλθον οὔτε μὲ αὐτὸν οὔτε μὲ οὐδένα ἄλλον ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον, κατέλαβον, ἐλαφυραγώγησαν καὶ ἐδῄωσαν τὸν τόπον αὐτόν. Ἦτο τοῦτο ὑποχρέωσίς μου ἔναντι τοῦ λαοῦ ἀπὸ τοῦ ὁποίου προέρχομαι. Καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν εἰς ἐμὲ τί ἐπράξατε διὰ τὸν λαόν; Αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔπραξα διὰ τὸν λαὸν εἶναι, ὅτι ἔμεινα παρὰ τὸ πλευρόν του ὅταν ὑπέφερε καὶ δὲν ἠκολούθησα τὴν θεωρίαν τῆς ἐντίμου πενίας, διὰ νὰ βελτιώσω τὴν διαβίωσίν μου. (Χειροκροτήματα). Διότι καὶ ἐγὼ εἶχον ἀνάγκην, ὅσον κἄθε ἄλλος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι σαφὴς ὁ ὑπαινιγμὸς τοῦ κ. Πρεσβευτοῦ. Δηλαδή, οὔτε λίγο, οὔτε πολύ, καταγγέλλει, ὅτι θέματα καθαρῶς προσωπικά, θέματα ἀναφερόμενα εἰς προσωπικὰς ὑποθέσεις προσεπαθήσαμεν νὰ τὰ συνδυάσωμεν μὲ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ νὰ προβάλωμεν τὸ κῦρος τοῦ Κράτους καὶ τὸ κῦρος τοῦ Πρεσβευτοῦ, διὰ νὰ ἐκμαιεύσωμεν ὡρισμένα πιστοποιητικὰ ἀθωότητος, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε. Αὐτὰ λέγουν αἱ ἀνταποκρίσεις, αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω. Καταθέσατε τὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν αὐτὰ ποὺ λέγονται εἰς τὸ περιβάλλον τοῦ Πρεσβευτοῦ, ὅτι ἠγωνίσθη διὰ νὰ μὴ ὑποστῇ τὸν ἐξευτελισμὸν καὶ αὐτὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἐκμαιεύσῃ ὡρισμένα πιστοποιητικά, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀνακριβὲς καὶ συκοφαντικόν, καὶ ἐγὼ θὰ εἶμαι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος θὰ χαρῶ. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ εἴπωμεν τοῦτο: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπροχώρησε πολύ. Γνωρίζομεν, ὅτι ταυτίζει τὸ Κόμμα μὲ τὸ Κράτος. Τώρα ὅμως ἔφθασε μακράν, ταυτίζει τὰ ἄτομά της μὲ τὸ Ἔθνος, μὲ τὴν Ἑλλάδα. Τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον. Τοῦτο δὲν δύναται ποτὲ νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ ὅτι συμπεριελάβαμεν εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας τὸ θέμα τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Βόννης, δὲν σημαίνει, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις λέγει, δὲν πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ δὲν πρέπει νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα, ὅτι δὲν θὰ συμφωνήσωμεν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα, ἡμεῖς δὲν δεχόμεθα οὐδεμίαν ἐξήγησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς θέλομεν, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μὲ ὅλην τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ὑποπέσῃ εἰς τὸ σφάλμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ θέματος Μέρτεν. Νὰ μὴ θελήσῃ νὰ συζητήσωμεν περαιτέρω ἐν τῇ Βουλῇ, χωρὶς προσαγωγὴν ἐγγράφων καὶ νὰ μᾶς μεταβάλῃ ἀκόμη μίαν φορὰν εἰς δικαστάς. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔσπευσεν ἀμέσως, προτοῦ κάμῃ δεκτὴν τὴν παραίτησιν τοῦ Πρεσβευτοῦ, νὰ παραπέμψῃ εἰς τὸ πειθαρχικὸν συμβούλιον τὸν πρωτοφανῆ αὐτόν, ὡς λέγει, Πρεσβευτήν, σήμερον δὲν τῆς ἀπομένουν, παρὰ δύο ὁδοὶ μόνον. Ἡ μία εἶναι ἡ ὁδὸς τῆς μηνύσεως εἰς τὰ δικαστήρια, διότι δὲν μποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸν περιφρονεῖ. Ἐὰν τὸν περιεφρόνει, δὲν θὰ ἀπήντα, καθ’ ὃν τρόπον ἀπήντησεν, εἰς τὴν παραίτησίν του. Ἐὰν δὲν θέλῃ αὐτὴν τὴν ὁδόν, ἂς ὁρίσῃ μίαν ὄχι ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, διότι τυχὸν θὰ κοινολογηθοῦν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ κοινολογηθοῦν. Ἂς ὁρίσῃ μίαν δικαστικὴν ἐπιτροπήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξετασθῇ τὸ θέμα. Καὶ ἂν ἐκεῖ δὲν δικαιολογήσῃ ὁ Πρεσβευτὴς τὰς βαρείας καταγγελίας καὶ τοὺς βαρεῖς χαρακτηρισμούς, ἀναμφιβόλως θὰ στιγματισθῇ αἰωνίως. Ἡ ὑπόθεσις θὰ ἐκκαθαρισθῇ. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς θὰ μᾶς δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι παραπέμπει τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην, θὰ παύσωμεν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ αὐτῆς καὶ θὰ ἀναμένωμεν, μὲ ἐμπιστοσύνην, τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἔτσι ἔχει τὸ πρᾶγμα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Δὲν μπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις σιωπῶσα εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλήσῃ, διότι ἄνευ ἐγγράφων ἡ ὁμιλία οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει, δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ἐκλέξῃ τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν τῆς ὑπέδειξα, νὰ στείλῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην. Ἔτσι, θὰ ἐπανορθώσῃ πλεῖστα σφάλματα, τὰ ὁποῖα διέπραξε: Νὰ διατηρήσῃ τὸν ἀνίκανον Πρεσβευτήν, νὰ μὴ σπεύσῃ νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ προτοῦ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του καὶ νὰ μὴ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς βαρυτάτας κατηγορίας του, ἀλλὰ νὰ ἐφεύρῃ ἄλλας κατηγορίας, ὥστε ἐπὶ ἄλλου ἐπιπέδου νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἐπιθέσεως. Αὐτὰ τὰ τεχνάσματα, εἶναι πολὺ διαφανῆ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Κύριοι βουλευταί, θὰ συνοψίσω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ὑπεβάλομεν τὴν πρότασιν δυσπιστίας. Μακρὰν ἀπὸ ἡμᾶς ἡ σκέψις τοῦ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Οὐδαμῶς μᾶς ἐνδιαφέρει. Εἶναι θέμα ἰδικόν σας. Ἡμεῖς, ἀπέχοντες ἀπὸ τὴν Βουλήν, σᾶς ἐπετρέψαμεν νὰ ψηφίσετε τὸ ταχύτερον τὸ νομοσχέδιον καὶ σᾶς λέγομεν καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ ἀποχή μας ἀπὸ τὴν Βουλήν, θὰ σᾶς ἀπαλλάξῃ καὶ ἀπὸ ὡρισμένας περιττολογίας, ἀλλὰ καὶ ὡρισμένας φλυαρίας καὶ παρεμβάσεις, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν τὴν δυσφορίαν εἰς τὴν Αἴθουσαν αὐτήν. Θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς εὐχαριστήσετε ἀντὶ νὰ ἐκφράζετε δυσφορίαν διὰ τὴν ἀποχήν μας αὐτήν. Ἀλλά, πέραν τούτου, δὲν δεχόμεθα μὲ διάφορα προσχήματα νὰ ἀποξενοῦται ἡ Βουλὴ ἀπὸ θέματα τοῦ ἀμέσου καθημερινοῦ κοινωνικοῦ βίου. Θεωροῦμεν αὐτὸ εὐνουχισμὸν τῆς Βουλῆς, ἀπαράδεκτον, εἰς τὸν ὁποῖον ἡμεῖς, μὲ ὅ,τι παρέχει τὸ Σύνταγμα δικαίωμα καὶ ὁ Κανονισμός, μὲ κἄθε μέσον νόμιμον, θὰ ἀντισταθῶμεν. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ε. Κοθρῆς.

§179ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Νὰ διακόψωμεν κύριε Πρόεδρε.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ Προεδρεῖον, νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ συνεχίσωμεν, ὥστε νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι.

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὄχι, ὄχι. Νὰ διακόψωμεν, διότι ἔχομεν καὶ αὔριον πρωϊνὴν συνεδρίασιν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§183ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 10.30′ π.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 1.20′ π.μ.).