1961.06.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 127η

Παρασκευὴ 9 Ἰουνίου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ ἐπιστολὴν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ζίγδη, ἔχουσαν οὕτω: Ἀθῆναι τῇ 9)6)1961 «Κύριε Πρόεδρε, Ἐκ τῆς μέχρι σήμερον πορείας τῆς συζητήσεως διεπιστώθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις —παρὰ τὸ καθολικὸν αἴτημα τῆς ὀρθονοφρονούσης κοινῆς γνώμης, ὅπως ἡ χώρα ἀποκτήσῃ τίμιον καὶ ἀντιπολυτικὸν ἐκλογικὸν νόμον— ἐπιμένει νὰ ἐπιβάλῃ ἐκ νέου τὸ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων του καταδικασθὲν σύστημα τοῦ 1958, ὑπὸ παραπλανητικόν, ἀλλὰ λίαν διαφανὲς περίβλημα. Θεωρῶ, ὅτι ἡ διεξαγωγὴ καὶ τρίτων κατὰ σειρὰν ἐκλογῶν ὑπὸ σύστημα στραγγαλίζουν τὴν θέλησιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ, θ’ ἀποτελέσῃ καίριον πλῆγμα κατὰ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἡσυχίας τοῦ τόπου, αἰσθάνομαι ὑποχρέωσίν μου, ὅπως ἀποχωρήσω τῶν συζητήσεων, ἵνα κατὰ τὸν πλέον ἐπίσημον καὶ κατηγορηματικὸν τρόπον διαχωρίσω τὰς εὐθύνας μου ἔναντι τῆς νέας κατὰ τοῦ Ἔθνους ἐπιβουλῆς.

Ι. Γ. ΖΙΓΔΗΣ

Βουλευτὴς Δωδεκανήσου» Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Ζάκκας, Ν. Ζορμπᾶς, Α. Τσιάρας, Ι. Γιαλώφας, Δ. Παινέζης, Σ. Μερκούρης, Μ. Κύρκος, Μ. Γαληνός, Η. Σκυλλάκος, Α. Καλλιδόπουλος, Δ. Μερλόπουλος, Η. Μπρεδήμας, Ε. Κοθρῆς, Ν. Ἰντζές, Γ. Βαλοῦρδος, Δ. Λεονάρδος, Κ. Ἀθανασιάδης, Α. Βουλόδημος, Γ. Ἀράπης, Δ. Καρακουλουξῆς, Δ. Παπαθανασόπουλος, Ι. Ἀθητάκης, Ο. Ἀντώνογλου, Γ. Αὐγερόπουλος, Ι. Γαβριηλίδης, Ε. Γιαρένης, Δ. Γιαχνῆς, Π. Γλιγλῆς, Κ. Δεσποτόπουλος, Ι. Δραγονέτης, Ι. Εὐαγγελίδης, Γ. Εὐαγγέλου, Β. Ἐφραιμίδης, Ι. Ζαΐμης, Σ. Ἠλιόπουλος, Η. Ἠλιοῦ, Β. Θανασέκου, Ν. Καθαροσπόρης, Α. Κακογιάννης, Μ. Κανιάρης, Ν. Καπνίσης, Σ. Καρασάββας, Γ. Κατσίμπας, Δ. Κελτεμλίδης, Θ. Κεραμιτσιόγλου, Ν. Κιτσίκης, Ι. Κοντουδάκης, Α. Κολαμπᾶς, Κ. Κωνσταντάρας, Α. Λασκαρίδης, Ε. Μπενᾶ, Χ. Μπούσιος, Β. Μπρακατσούλας, Α. Μπριλλάκης, Χ. Παγώνης, Γ. Παπαγεωργίου, Ι. Παπαδημητρίου, Α. Παπαδόπουλος, Α. Παπαθανασίου, Ε. Πρωϊμάκης, Φ. Περισσοράτης, Γ. Πρίφτης, Ε. Ρήγας, Μ. Σβώλου, Ι. Σιαφλέκης, Ν. Σκοπούλης, Ε. Σκούρας, Γ. Σπηλιόπουλος, Δ. Σπυρίδης, Κ. Σωτηρίου, Α. Τσιάντος, Κ. Τσιγάρας, Α. Τσιπώρης, Χ. Φιλίπου, Κ. Χιωτάκης, Α. Χονδρονάσιος καὶ Μ. Χριστογεῶργος, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως ἐκτάκτων μέτρων, ἀμνηστεύσεως ἀδικημάτων καὶ ἄρσεως τῶν συνεπειῶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἐκτάκτων μέτρων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Κιτσίκης, Α. Ζάκκας, Σ. Μερκούρης, Κ. Πυρομάγλου, Κ. Σωτηρίου, Κ. Ἀθανασιάδης, Η. Μπρεδήμας, Γ. Αὐγερόπουλος, Γ. Ἀράπης, Ι. Εὐαγγελίδης, Α. Μπριλλάκης, Ι. Παπαδημητρίου, Μ. Σβώλου, Δ. Γιαχνῆς, Γ. Βαλοῦρδος, Δ. Καρακουλουξῆς, Σ. Ἠλιόπουλος, Δ. Παινέζης καὶ Α. Βουλόδημος, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταγγελίας τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας Ὑδάτων ὑφισταμένης συμβάσεως καὶ ἀναθέσεως τῆς διαχειρίσεως τῆς ὑδρεύσεως τῆς περιοχῆς Ἀθηνῶν–Πειραιῶς–Περιχώρων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ράλλης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Βαλοῦρδος, Δ. Παινέζης, Γ. Ἀράπης, Η. Σκυλλάκος, Δ. Μερλόπουλος, Α. Τσιάρας καὶ Ι. Γιαλώφας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐθνικοῦ Συνδέσμου Θυρωρῶν Πολυκατοικιῶν καὶ Μεγάρων Α.Π.Θ., αἰτουμένου, ὅπως ψηφισθῇ διάταξις χαρακτηρίζουσα τὰ μέλη του ὡς ὑπαλληλικὸν προσωπικὸν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Συλλόγου Τυφωνοπλήκτων Χώρας Τριφυλίας «Ὁ Νέστωρ», αἰτουμένου τὴν χορήγησιν πιστώσεως ἀνερχομένης εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 6.566.000 διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν καταστραφεισῶν οἰκιῶν των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου ἠσφαλισμένων καὶ Ἑνώσεως συνταξιούχων Τ.Ε.Β.Ε., αἰτουμένων ἐνίσχυσιν τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. παρὰ τοῦ Κράτους, κατάργησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 9822)Σ)9556 Ὑπουργικῆς ἀποφάσεως περὶ αἱρετῆς Διοικήσεως τοῦ Τ.

Ε.Β.Ε.

Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Θεοδοσιάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἀποστράτων Συνταξιούχων Ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς Βορείου Ἑλλάδος, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀπάλειψιν ἐκ τοῦ κατατεθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης σχεδίου νόμου περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ τῆς διατάξεως τῆς χορηγούσης μέρισμα ἀνωτέρου βαθμοῦ (Ἀνθ)στοῦ) εἰς τοὺς συνταξιούχους ἐνωμοτάρχας καὶ πατέρας φονευθέντων ὁπλιτῶν τῆς Β. Χωροφυλακῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Τούμπας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Οἰκοδομικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ὑπαλλήλων Ὑπουργείου Γεωργίας, αἰτοῦντος τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Ν. Δ. 3388)26.9.1953. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Θ. Λυμπερίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀποκαταστάσεως Ἀκτημόνων Καλλιεργητῶν (Σ.Α.Α.Κ.) Μεσιᾶς Παγγαίου, αἰτουμένου τὴν κατασκευὴν μικρῶν γεφυρῶν εἰς τὸ ἀνῆκον εἰς τοὺς κληρούχους τῶν χωρίων Μεσιᾶς, Χρυσοκάστρου, Κηπιῶν καὶ Αὐλῆς Παγγαίου τμῆμα τῶν ἀποστραγγισθεισῶν γαιῶν Φιλίππων πρὸς διευκόλυνσιν τῆς μεταφορᾶς τῶν προϊόντων των. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐργατοτεχνιτῶν τῆς 441 Α.Β.Υ.Τ., αἰτουμένων κλιμάκωσιν τῶν ἀποδοχῶν ἑνὸς ἑκάστου ἀναλόγως τῆς φύσεως τῆς ὑπ’ αὐτοῦ ἐκτελουμένης ἐργασίας. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλόγου Ὑπαλλήλων Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, αἰτουμένου ἐφαρμογὴν Ν. 3762)57 πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Συντάξεώς των. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐξωραϊστικοῦ καὶ καλλωπιστικοῦ Συλλόγου τῶν συνοικιῶν Κάτω Πατησίων, αἰτουμένου διάνοιξιν ὑπογείου διαβάσεως ἐπὶ τῶν ὁδῶν Ἀχαρνῶν καὶ Τύχης. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Συνταξιούχων ἀναπηρίας Ι.Κ.Α. καὶ συνταξιούχων Τ.Ε.Α.Μ.Κ. Βόλου, αἰτουμένων μονιμοποίησιν τῶν συντάξεων ἀναπηρίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν καταστημάτων τῶν εὑρισκομένων πέριξ τῆς ἀφετηρίας τοῦ 2ου Κ.Τ.Ε.Λ. λεωφορείων τῆς γραμμῆς Μεσογείων, αἰτουμένων ἐπαναφορὰν τῆς ἀφετηρίας τῶν λεωφορείων τοῦ ἐν λόγῳ Κ.Τ.Ε.Λ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, αἰτουμένων τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ Ν. Δ. 3894)58.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

§4Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§6Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος διέπει τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Τρίτη καὶ ἡ Παρασκευὴ εἶναι ἀφιερωμέναι εἰς τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Τὴν προηγουμένην ἑβδομάδα εἶχε γίνει μία συμφωνία, ἡ ὁποία ἐλήφθη ὁμοφώνως, ὅτι αἱ δύο ἡμέραι τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου θὰ διατεθοῦν διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγένετο. Ἡ προηγουμένη Τρίτη, παρὰ τὴν ληφθεῖσαν συμφωνίαν, ἀφιερώθη ἐπίσης εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ὑπῆρξε μάλιστα διαμαρτυρία ἐκπροσώπου ἑνὸς ἐκ τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος ἐζήτησεν, ὅπως ἡ παρελθοῦσα Τρίτη ἀφιερωθῇ εἰς τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Σεῖς ἀπηντήσατε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο ἑτοίμη νὰ συζητήσῃ συγκεκριμένον θέμα, τὸ ὁποῖον εἶχε προταθῆ διὰ τὸν ἔλεγχον καὶ συγκεκριμένως τοῦ γνωστοῦ ἐπεισοδίου παραιτήσεως τοῦ Πρεσβευτοῦ κ. Ὑψηλάντου. Εἴπατε δέ, ὅτι θὰ συνεννοηθῆτε μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ ἀπαντήσετε τὴν ἑπομένην, δηλαδή, τὴν Τετάρτην. Τοιαύτη ἀπάντησις, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἐκ τῶν πρακτικῶν, δὲν ὑπάρχει. Πέραν αὐτοῦ συνεχίζεται ἡ ἀνωμαλία διὰ τοῦ γεγονότος, ὅτι καὶ ἀπόψε καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας της ἐπὶ νομοθετικοῦ περιεχομένου, ἐνῷ πρέπει νὰ συζητήσωμεν θέματα ἐλέγχου. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν καὶ ὅταν ἐπρόκειτο νὰ τερματισθῇ αὕτη, ὁ κ. Πρόεδρος εἶχεν εἴπει, ὅτι καὶ σήμερον θὰ ἔχωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἡμεῖς διετυπώσαμεν τὴν ἄποψιν, ὅτι ἔχομεν ἀπόλυτον ἀντίρρησιν, διότι πρέπει ὁπωσδήποτε ἡ σημερινὴ ἡμέρα νὰ ἀφιερωθῇ εἰς τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐπιμένομεν, κ. Πρόεδρε, διότι ἤδη εὑρισκόμεθα περὶ τὸ τέρμα τῆς Συνόδου. Ἐπὶ 4 μῆνας σχεδὸν ἡ Βουλὴ δὲν ἠσχολήθη μέ θέμα ἐλέγχου, ἐνῷ ἔχουν προκύψει σοβαρότατα καὶ κατεπείγοντα θέματα. Θὰ παρακαλέσωμεν, ἑπομένως, νὰ ἀφιερωθῇ ἡ συνεδρίασις εἰς τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ τὴν Δευτέραν νὰ συνεχισθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Σύνοδος αὕτη παρετάθη, ὡς γνωστόν, ἐπὶ πολλοὺς μῆνας καὶ δὴ πέραν τῶν συνήθων ὁρίων διαρκείας τῶν Συνόδων. Ἡ γενομένη τελευταία παράτασις τῆς Συνόδου ὠφείλετο ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον, διότι φυσικὸν ἦτο μᾶλλον νὰ εἶχε λήξει, εἰς τὴν ἀνάγκην ὅπως ψηφισθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, πρὸ δεκαημέρου περίπου, εἶχον εἴπει —καὶ παρεξηγήθη ἡ διατύπωσις, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησα— ὅτι καλὸν θὰ εἶναι μέχρι τῆς 3ης, 4ης τὸ πολὺ Ἰουνίου νὰ ἔχῃ ψηφισθῆ ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Ἤδη ἐφθάσαμεν εἰς τὴν 9ην Ἰουνίου καὶ ὁπωσδήποτε συνεχιζομένης τῆς συζητήσεως, ὡς τὸ ἐπιθυμοῦμεν, φυσικὸν εἶναι νὰ εἰσέλθωμεν καὶ εἰς τὸ δεύτερον δεκαήμερον τοῦ Ἰουνίου. Δὲν εἶναι, ὅμως, ὀρθὸν νὰ καταχρασθῇ ἡ οἱαδήποτε ἐν τῇ Βουλῇ μερὶς τῆς προθυμίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀνταποκρινομένης εἰς αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως δώσῃ εἰς τὴν χώραν νέον ἐκλογικὸν νόμον. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν συνδέεται μὲ τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ μὲ γενικωτέραν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν εἰδικώτερον ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶχεν ἐπισημάνει. Κανονικῶς ἡ Σύνοδος θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε λήξει. Ἑπομένως, ἔλεγχος δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Θὰ εἶχεν ἐκδοθῆ τὸ Διάταγμα τῆς λήξεως τῆς Συνόδου. Παρετάθη ὁ βίος τῆς Συνόδου μόνον, χάρις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Διαμαρτύρεται ἐξ ὀνόματος τῆς Ε.Δ.Α. ὁ κ. Ἐφραιμίδης καὶ λέγει, ὅτι ὑπάρχουν θέματα μεγάλα ἐλέγχου. Ἐὰν εἶχεν λήξει ἡ Σύνοδος, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φέρετε τὰ θέματα αὐτὰ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Ἡ παράτασις —καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει αὐτὸ νὰ τὸ παραδεχθῆτε ὅλοι— ἔγινε καὶ γίνεται μόνον καὶ μόνον διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους δὲν συνδέεται μὲ εἰδικήν, ἐπαναλαμβάνω, Κυβερνητικὴν πολιτικήν, δὲν εἶναι συνδεδεμένος μὲ τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ ἀφορᾷ τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Χάριν, λοιπόν, ἑνὸς νόμου, ἀφορῶντος τὴν λειτουργίαν τοῦ Πολιτεύματος, παρατείνομεν τὸν βίον τῆς Συνόδου. Νομίζω, ὅτι μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν δικαιολογεῖται ἡ παράτασις καὶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ εἰς τὸ νὰ συνδέσῃ τὴν παράτασιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἔχει αὐτὸν τὸν γενικώτερον χαρακτῆρα, μὲ ἄσκησιν ἐλέγχου καὶ ἑπομένως μὲ διακοπὴν τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ λείξῃ. Σκοπὸς καὶ ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, νὰ ἐπιταχύνωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸ, ἀκριβῶς, παρακαλοῦμεν ἅπαντας τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅπως δεχθοῦν καὶ ἀπόψε νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἐμβόλιμος νὰ ὑπάρξῃ αὔριον καὶ τὴν Δευτέραν νὰ συνεχίσωμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι διὰ τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου.

§11Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, δύο λέξεις νὰ εἴπω.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς πρὸ τῆς Ἡμερησίας διατάξεως συζήτησιν δὲν γίνεται δευτερολογία.

§13Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν ἀποκρούομεν τὴν ἄποψιν, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἔννοια τῆς καταχρήσεως ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μας, διότι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀσχολῆται μὲ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, ἔχει πλέον ἀναγνωρισθῆ, ὅτι ἀπετέλεσε κοινὴν ἄποψιν ὅλων τῶν Κομμάτων καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει νὰ συζητηθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Ἐὰν ὁ ἐκλογικὸς νόμος συζητῆται τὸν μῆνα Ἰούνιον, νομίζομεν, ὅτι εἰς αὐτὸ ἡ εὐθύνη ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου ἤδη καὶ διὰ σχετικῆς ἐπερωτήσεως, ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν καὶ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Μαρτίου θὰ εἰσαγάγῃ ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ φέρῃ θέμα ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ καθυστέρησε καὶ τὸ ἔφερε μόνον τὸν μῆνα Μάϊον. Συνεπῶς, ἡ καθυστέρησις ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε, εἶναι γεγονός, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι βασικὸς νόμος, εἶναι γεγονός, ὅτι ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν σύνταξιν τῆς Πολιτείας καὶ τῆς πολιτικῆς πραγματικότητος. Καὶ ἡμεῖς, τοὐλάχιστον, δὲν πρόκειται εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν νὰ καθυστερήσωμεν ἢ νὰ ματαιώσωμεν τὴν ἐπιψήφισιν ἑνὸς τόσον βασικοῦ νομοθετήματος. Ἀλλὰ τοῦτο εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπαράγραπτα δικαιώματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα ἀπορρέουν καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Καὶ μεταξὺ τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν εἶναι τὸ σπουδαιότερον, ἴσως, καὶ τὸ δικαίωμα, νὰ ἀσκῆται ἔλεγχος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Εἴπαμεν δέ, ὅτι ὑπάρχουν σπουδαιότατα θέματα, μεταξὺ δὲ αὐτῶν ἐπιμένομεν, ὅτι ὑπάρχει τὸ πρόβλημα τὸ σιτικόν, περὶ τοῦ ὁποίου ἤδη ἔχει δημιουργηθῆ ἕνας κίνδυνος ἄμεσος εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν, τῶν ὁποίων ἡ παραγωγὴ διαρρέει μὲ 1.80 ἀπὸ τὰ χέρια των ἐξ αἰτίας τῆς...

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἶναι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ;

§15Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐπιμένομεν, λοιπόν, ὁπωσδήποτε νὰ γίνῃ ἔλεγχος ἀπόψε ἢ ἐὰν —διὰ νὰ δείξωμεν, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπάρχει καλὴ πίστις— δὲν εἶναι ἑτοίμη ἡ Κυβέρνησις ἀπόψε νὰ συζητήσῃ διὰ τὸ σιτικόν, νὰ δεχθῇ νὰ συζητήσωμεν τὴν ἐρχομένην Τρίτην.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ξεχωρίσωμεν τὰ θέματα. Δικαίωμά σας εἶναι ὁ ἔλεγχος. Τὸ ἀντικείμενον τοῦ ἐλέγχου ἐπειδὴ ἐπικαλεῖσθε τὸν Κανονισμόν, προβλέπεται ὑπ’ αὐτοῦ. Ὁ Κανονισμὸς καθορίζει πῶς ἀσκεῖται ὁ ἔλεγχος καὶ πῶς ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ ἕνα θέμα πρὸς συζήτησιν. Συνεπῶς, συνδέετε δύο θέματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ συνδεθῶσι. Ἐπὶ τοῦ ἑνὸς τοῦ τυπικοῦ, ἔχετε δίκαιον, οὐδὲν δικαίωμα, ὅμως, ἔχετε νὰ ὁρίσητε, ποῖον θὰ εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ κατ’ αὐτὴν ἢ ἐκείνην τὴν συνεδρίασιν. Αὐτὸ τὸ καθορίζει ρητῶς ὁ Κανονισμός. Λοιπόν, σᾶς κάμνω μίαν ἔκκλησιν. Καὶ ἡ ἔκκλησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Συζητοῦντες ἀπόψε περὶ τῆς ἐπαρχίας θὰ χάσωμεν μίαν συνεδρίασιν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αἰφνιδιασθῇ τὸ Σῶμα καὶ ἡ Κυβέρνησις μὲ οὐδὲν ἕτερον θέμα. Ἀλλὰ πρὸς τὶ θὰ ὠφελήσῃ νὰ διαθέσωμεν τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν μὲ τὴν ἐπαρχίαν, θέμα ποὺ ἔχει πρὸ πολλοῦ ἐξαντληθεῖ; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν νὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην, διὰ τὴν οὐσιαστικωτέραν ἀπόδοσιν τοῦ ἔργου τοῦ Σώματος· τῇ συνδρομῇ σας πάντοτε. Ἐὰν ἐπιμείνετε ἐκεῖ, βεβαίως, θὰ καταλήξωμεν ἐκεῖ ποὺ θέλετε, διότι εἶναι σύμφωνος ὁ Κανονισμός. Ἀλλὰ εἰς τὶ θὰ ὠφελήσῃ αὐτό; Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§17Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν παρέστην, κατὰ τὴν συνεδρίασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπέλθει συμφωνία, μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ συνεχίζετο ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω, ὅτι ἀναμφισβητήτως προέχει, τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἡ ἐπίσπευσις τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἀπὸ τῆς ἄλλης ἀπόψεως δικαίωμα εἶναι, βεβαίως, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ παραιτηθῇ —ἀσφαλῶς, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς καθ’ ὁλοκληρίαν παραιτήσεως καὶ δὴ ἐπ’ ἀορίστῳ χρόνῳ— τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐμμείνῃ. Καὶ ἐκ τρίτου, νομίζω, ὅτι ἔχετε, κ. Πρόεδρε, ἀπόλυτον δίκαιον ἐπὶ τοῦ ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ ἔλεγχος, τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ ἔξω τῆς συνήθους τάξεως καθορίζεται μὲ προϋπόθεσιν τὸ σύμφωνον τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, τώρα εἰς τὴν οὐσίαν, ὅτι ἡ συζήτησις, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπαρχίαν, ἔχει οὐσιαστικῶς ἐξαντληθῆ καὶ δὲν ἐνδιαφέρει περισσότερον τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἤθελον, λοιπόν, νὰ προτείνω, συμβιβαστικῶς, τὸ ἑξῆς: Κατ’ οἰκονομίαν νὰ δεχθῶμεν τὴν μὴ ἑκάστοτε συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Λόγου χάριν, σήμερον νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Τὸ ἴδιον νὰ γίνῃ καὶ τὴν προσεχῆ Τρίτην, ἐνδεχομένως, καὶ τὴν Παρασκευήν, ἐὰν δὲν τελειώσῃ τὴν προσεχῆ Τρίτην ἡ συζήτησις. Προκειμένου δὲ πάντως περὶ τοῦ ἐλέγχου, καλλίτερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἐν τῷ μεταξὺ νὰ εἶχεν ἐπέλθει συμφωνία, μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, ὥστε ἂν ἐγένετο νὰ ἀφεώρα συζήτησιν οὐσιώδους θέματος, λ.χ. τῆς ὑποθέσεως Ὑψηλάντου ἢ τοῦ σιτικοῦ. Ἄλλως, κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ μὴ ἐπιμένωμεν ἐπὶ τοῦ τυπικοῦ μέρους τῆς συζητήσεως, κατὰ προτίμησιν τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἐπαρχίας.

§18Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ, βεβαίως, νὰ σᾶς παρακαλέσῃ νὰ πράξετε κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸν Κανονισμόν. Ἐὰν ὑπάρχουν, ὄχι ἁπλῶς Κόμματα, ἀλλὰ καὶ μεμονωμένοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν δέχονται νὰ συνεχισθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιμείνητε καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ σᾶς παρακαλέσῃ νὰ ἐπιμείνητε εἰς τοῦτο. Παρὰ ταῦτα, ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐπιμείνω ἐγὼ εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς παρακλήσεως, πρὸς ὅλους τοὺς κ.κ. συναδέλφους νὰ συνεχίσωμεν καὶ ἀπόψε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν διαπιστώνω —διότι δὲν ἐνεθυμούμην, ἀκριβῶς, πόσαι εἶναι αἱ συνεδριάσεις, τὰς ὁποίας μέχρι τῆς στιγμῆς ἀφιερώσαμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου— διαπιστώνω, λέγω, ὅτι ἔχομεν ἤδη ἀφιερώσει εἰς τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον 15 συνεδριάσεις. Ἔχομεν τρεῖς ἑβδομάδας καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν τετάρτην ἑβδομάδα συζητοῦντες ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Οὐδέποτε ἐκλογικὸν νομοσχέδιον ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, ἐπὶ τόσον μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ὑπερέβημεν πᾶσαν πρόβλεψιν. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμιζεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου μέχρι τῆς 3ης ἢ 4ης Ἰουνίου. Παρὰ ταῦτα καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἐξελήφθη ὡς ἀπειλὴ μία φράσις, τὴν ὁποίαν εἶχον χρησιμοποιήσει πρὸ τριῶν ἑβδομάδων, ἡ Κυβέρνησις ἐπιδεικνύει ὑπομονήν, ἀλλὰ καὶ ἐπιμονήν, εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιδιώκῃ ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ ἢ οἱοδήποτε ἄλλο Κόμμα νὰ ἀνταλλάξῃ μὲ κἄποιο ὄφελος, καθαρῶς πολιτικόν, τὴν παράτασιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου, παράτασιν, ἡ ὁποία ἔχει ὡς σκοπὸν μοναδικὸν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ καταλήγω μᾶλλον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη σήμερον νὰ συζητήσωμεν τὶ θὰ γίνῃ τὴν προσεχῆ Τρίτην. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέχει, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐκλογικόν. Ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως αὐτοῦ. Ἄς συνεχίσωμεν τὴν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν καὶ βλέπομεν, ἐπὶ τέλους, τὴν ἄλλην ἑβδομάδα.

§19Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Θὰ συμφωνήσωμεν, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν. Ἀπόψε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἡ συμφωνία μας αὐτὴ δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι δεσμευόμεθα καὶ διὰ τὰς ἑπομένας ἡμέρας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Καὶ διὰ νὰ εἴμεθα συγκεκριμένοι, νομίζω, καὶ διὰ νὰ λείψῃ καὶ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ αἰφνιδιάζεται καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἀπόψε δὲν εἶναι ἕτοιμη νὰ συζητήσῃ, εἴτε περὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ σιτικοῦ, εἴτε περὶ τοῦ θέματος Ὑψηλάντη, τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου ἔχει ζητήσει καὶ τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶχα ζητήσει νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸ πέρας τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§21Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον, κατὰ τὴν ἄποψίν μας, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου νὰ κλείσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἑπομένως νὰ μὴ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος, εἴτε ἐπ’ αὐτοῦ, εἴτε ἐπὶ ἄλλου θέματος, νομίζομεν, ὅτι εἶναι λογικὴ ἡ πρόταξις διὰ τὴν ἐρχομένην Τρίτην, ἀφοῦ εἶναι προειδοποιημένη ἀπὸ σήμερον ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος Ὑψηλάντη, εἴτε ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ σιτικόν. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς λαμβάνομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμωμεν ὅ,τι ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς, ὥστε τὴν Τρίτην, οἱονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ θέμα, νὰ τερματισθῇ. Καὶ δὲν νομίζομεν, ὅτι μὲ μίαν ἡμέραν θὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος νὰ παραταθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἢ ὅτι αὐτὸ ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐπιδιώκομεν κἄποια πολιτικὰ ἀνταλλάγματα. Ζητοῦμεν νὰ ἀσκήσωμεν δίκαιον, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει ὁ Κανονισμός.

§22Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, δὲν δέχεται ἡ Κυβέρνησις αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς συμφωνίας. Καὶ δὲν τὰς δέχεται, πρῶτον, διότι, ὅπως εἶπον, ρίπτει ὅλον τὸ βάρος εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ θεωρεῖ τὴν παράτασιν τοῦ βίου τῆς συνόδου, ὡς συνδεδεμένην, ἀποκλειστικῶς, μὲ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Καί, δεύτερον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ, κατὰ παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ κατὰ παρέκκλισιν ἀπὸ τὰς ἐγγεγραμμένας ἐπερωτήσεις, νὰ προταχθῇ οἱαδήποτε ἄλλη. Ἡ πρόταξις, ὡς γνωστόν, προϋποθέτει συμφωνίαν τῆς πλειοψηφίας. Ἡ πλειοψηφία δὲν δέχεται πρόταξιν οἱασδήποτε ἄλλης ἐπερωτήσεως. Ἂν γίνῃ ἔλεγχος—καὶ τότε ἂς γίνῃ ἀπόψε, κ. Ἐφραιμίδη, ἔλεγχος— θὰ γίνῃ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ ἐπαρχίας. Ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς παρακαλεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἂν αὐτὸ δὲν γίνῃ δεκτόν, ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς δὲν ἐννοεῖ νὰ μεταβάλλῃ τὴν σειρὰν τῶν ἐπερωτήσεων.

§23Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἀποκαλύπτεται τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠνώχλησε τὴν Κυβέρνησιν δὲν εἶναι τὸ νὰ διαθέσῃ μίαν ἡμέραν, διὰ τὸν ἔλεγχον, ἀλλὰ τὴν ἐνδιαφέρει νὰ εἶναι θέμα ἀκίνδυνο ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας. Διότι λέγει, ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἂν εἶναι νὰ γίνῃ ἔλεγχος νὰ γίνῃ ἀπόψε καὶ ὁπωσδήποτε θὰ εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπαρχίας. Ἑπομένως, δέχεται νὰ θυσιάσῃ τὴν μίαν ἡμέραν. Δὲν τὴν ἐνδιαφέρει πλέον αὐτό, ἀλλὰ τὴν ἐνδιαφέρει μήπως συζητηθῇ ἄλλο θέμα καὶ κυρίως τὸ θέμα τὸ σιτικὸν ἢ τὸ θέμα περὶ Ὑψηλάντη.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐγὼ ἐδήλωσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἐπιμείνετε, θὰ κάμνωμεν ἔλεγχον. Ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως. Δι’ αὐτὸ τὸ εἶπεν, διὰ νὰ διευκολύνῃ ἐμέ. Δὲν τὸ εἶπε, διὰ νὰ φέρῃ δυσχερείας εἰς σᾶς. Ἐγὼ εἶπον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐὰν ἐπιμείνουν οἱ βουλευταί, δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ κάμω ἔλεγχον, συμφώνως δὲ πρὸς τὸν Κανονισμὸν θὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις περὶ ἐπαρχίας. Ἑπομένως, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μεταφέρει ἰδικήν μου ἀδυναμίαν νὰ κάμω ἐκεῖνο ποὺ ζητεῖ καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρθὸν καὶ λογικόν, ἀλλὰ προϋποθέτει ὁμόφωνον συμφωνίαν.

§25Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἐπιμένει, ὅτι, εἴτε σήμερον, εἴτε τὴν Τρίτην τὸ θέμα θὰ εἶναι ἡ ἐπερώτησις διὰ τὴν ἐπαρχίαν, ἡμεῖς δεχόμεθα σήμερον, εἴτε τὴν Τρίτην νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα τῆς ἐπαρχίας.

§26Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὁλοφάνερον τὸ νόημα τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίησα, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ἐφραιμίδην. Τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ρυθμίζει ὁ Πρόεδρος, βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, ἀφ’ ἑνός, καὶ βάσει τῆς θελήσεως τῆς ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίας, ἐκδηλουμένης καὶ αὐτῆς ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ Κανονισμοῦ. Τὶ λέγει ὁ Κανονισμός; Πρόταξις ἐπερωτήσεως πρέπει νὰ ἀποφασίζεται ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν. Ἡ πλειοψηφία δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ συμμορφωθῇ εἰς τὰς βουλήσεις τῆς μειοψηφίας. Οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχομεν νὰ συμμορφωθῶμεν —καὶ δὴ κατὰ Ἰούνιον, ἀφοῦ ἡ παράτασις τοῦ βίου τῆς Συνόδου γίνεται μόνον διὰ τὸ ἐκλογικὸν— νὰ συμμορφωθῶμεν εἰς τὰς ἐπιθυμίας καὶ τὰς ἀπαιτήσεις σας. Θὰ ἀπετέλει καὶ ἀποτελεῖ παράδοξον αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ μεταβολὴ καὶ αὐτῆς ἀκόμη τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἐπερωτήσεων τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔχει κάθε ἠθικὸν δικαίωμα νὰ παρακαλέσῃ νὰ μὴ γίνῃ διόλου συζήτησις ἐπὶ ἐπερωτήσεων καὶ νὰ μὴ ἀσκηθῇ ἔλεγχος, ἀλλὰ νὰ ἀφιερωθοῦν ὅλαι αἱ συνεδριάσεις εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Πρῶτον, λοιπόν, πρόβλημα, θὰ συζητήσωμεν μόνον ἐκλογικὸν νόμον; Ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐπιβάλλῃ, οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος, οὔτε ἡ πλειοψηφία. Ἂν ὑπάρχουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ γίνῃ ἔλεγχος, θὰ γίνῃ. Δεύτερον, ἐὰν γίνῃ ἔλεγχος, παραβιαζομένης ἂν ὄχι μιᾶς ρητῆς συμφωνίας γενομένης μεταξὺ μας, ἐν πάσῃ, ὅμως, περιπτώσει, μιᾶς σιωπηρᾶς συνεννοήσεως, ἐὰν γίνῃ ἔλεγχος, θὰ γίνῃ, ὄχι ὅπως σᾶς ἀρέσει, ἀλλὰ ὅπως τὸ ὁρίζει ὁ Κανονισμός. Καὶ ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει ποία εἶναι ἡ σειρὰ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ ἐπίσης ὁρίζει, ὅτι τὴν σειρὰν αὐτὴν ἠμπορεῖ νὰ τὴν μεταβάλλῃ μόνο ἡ ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφία καὶ οὐχὶ σεῖς.

§27Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Νὰ τελειώνωμεν πιά.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον.

§29Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς ἀνεξάρτητος συμφωνῶ νὰ γίνῃ ἀπόψε συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, διαφωνῶ ἀπολύτως πρὸς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ αἴτημα περὶ διεξαγωγῆς εἰς μίαν συνεδρίασιν συζητήσεως ἐλέγχου, εἶναι αἴτημα, τὸ ὁποῖον ἀπορρέει ἀπὸ ἰδιοτροπίαν, τρόπον τινὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ὁποίαν κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις. Τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἀντικείμενον ἐλέγχου δὲν εἶναι θέματα ἐξαρτώμενα, οὔτε ἀπὸ τὴν ἰδιοτροπίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ οὔτε ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς κυβερνητικῆς ταύτης πλειοψηφίας. Εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα τίθενται ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ ἀποτελεῖ ἡ συζήτησίς των κοινὸν αἴτημα ὅλης τῆς δημοσίας γνώμης. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ, ἀσκοῦσα τὸ ἐκ τῆς πλειοψηφίας δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ ἀποφύγῃ αὐτὸν τὸν ἔλεγχον...

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ αὐτό.

§31Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἠμπορεῖ, διότι ἡ πρόταξις, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τῇ συγκαταθέσει τῆς Κυβερνήσεως, τῆς πλειοψηφίας. Συνεπῶς, ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ θελήσῃ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς ἐκ τῶν δύο φλεγόντων αὐτὴν τὴν στιγμὴν θεμάτων τῶν συγκινούντων ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἴτε τοῦ θέματος τοῦ σιτικοῦ, εἴτε τοῦ θέματος τοῦ Ὑψηλάντου. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀποκρούῃ αὐτό, δὲν τὸ ἀποκρούει δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ μόνον, διότι δὲν θέλει ἀκριβῶς νὰ ἔχωμεν ἔλεγχον ἐπὶ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καταλήγομεν, λοιπόν, ὅτι σήμερον θὰ προχωρήσωμεν εἰς νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ τὴν Τρίτην, ἐπανερχόμεθα ἐπὶ τοῦ θέματος. Συνεχίζεται ἡ αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἢ μᾶλλον ὁ κ. Κ. Ράλλης, διότι σεῖς, κ. Μπουρνιᾶ εἴχατε φύγει χθὲς καὶ ἐδώσατε τὴν θέσιν σας εἰς τὸν κ. Ράλλην.

§33Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§34Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Μπουρνιᾶν καὶ θέλω νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι, πρῶτον, ἐγὼ δὲν ὡμίλησα, παρὰ μίαν φορὰν καί, δεύτερον, ὑπάρχει καὶ ἕνα ἔθιμον οἱ εἰσηγηταὶ τῶν νομοσχεδίων νὰ ἔχουν ἕνα, τρόπον τινά, προβάδισμα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι προβάδισμα, κ. συνάδελφε. Ἁπλῶς ἐπήρατε τὴν θέσιν τοῦ κ. Μπουρνιᾶ, ὁ ὁποῖος σᾶς τὴν παρεχώρησε χθές.

§36Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὸν κ. Ράλλην θὰ ὁμιλήσῃ ἕνας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ 4 ὥρας. Αὐτὸ γίνεται κατὰ σύστημα καί, ἑπομένως, δὲν ἔχομεν τὴν δυνατότητα νὰ ὁμιλήσωμεν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε πρότασιν μομφῆς κατὰ τοῦ Προέδρου, κ. Μπουρνιᾶ;

§38Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μὲ παρεξηγήσατε, κ. Πρόεδρε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσητε μίαν ἀπάντησιν.

§40Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε τὸν σεβασμὸν ποὺ σᾶς ἔχω. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι συμβαίνει πάντοτε νὰ μὴ εὑρίσκωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσωμεν. Εἰς τὸ τέλος θὰ συμβῇ ὅ,τι συμβαίνει εἰς πάντα ἐκλογικὸν νόμον, αἱ τροπολογίαι μας νὰ χαθοῦν, διότι δὲν θὰ ἀναπτυχθοῦν.

§41Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶμαι πολὺ σύντομος, ὅπως ἄλλωστε νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀνάπτυξις ἐπὶ τῶν ἄρθρων, δεδομένου, ὅτι εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, ἀνεπτύχθησαν ὅλα τὰ θέματα, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν μεγάλα περιθώρια διὰ περαιτέρω ἀνάπτυξιν. Καὶ ἀρχικῶς ἔχω νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν, νομίζω, ὅτι καλύπτει ἀπολύτως τὸ θέμα τῆς κατὰ τρόπον ἐντελῶς ἀδιάβλητον ἀσκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν, τῶν ἀνδρῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐν τούτοις, χρειάζεται μία διευκρίνισις, προκειμένου περὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τοῦ Νομοῦ ἔνθα ὑπηρετοῦν. Ἡ εἰδικὴ διάταξις, ἢ μᾶλλον ἡ εἰδικὴ διαδικασία, ἡ ὁποία προβλέπεται καὶ ἀπὸ τὸν νόμον καὶ ἀπὸ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀφορᾷ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα λόγῳ τῆς ὑπηρεσίας των, λόγῳ ἀποστάσεως, δὲν δύνανται νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Εἰς τὴν περίπτωσιν, ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν τόπον ὅπου ὑπηρετοῦν δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται ἡ εἰδικὴ αὐτὴ διαδικασία, ἐφ’ ὅσον δηλαδὴ ἔχουν βιβλιάρια ἢ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς καταλόγους, ὅπου δὲν ὑπάρχουν βιβλιάρια, δὲν χρειάζεται νὰ ἐφοδιασθοῦν μὲ εἰδικὴν κατάστασιν. Ὑπάρχουν ὅμως περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, καίτοι ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ἢ ὁ στρατιώτης εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν ἴδιον νομόν, εἰς τὴν ἰδίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν ὅπου ὑπηρετοῦν, ἐν τούτοις, λόγῳ ἀποστάσεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμά του. Π.χ. ἕνας δημόσιος ὑπάλληλος, ποὺ ὑπηρετεῖ εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὴν Κοινότητα Κυθήρων, ἢ γενικώτερον ἕνας δημόσιος ὑπάλληλος, ποὺ ὑπηρετεῖ εἰς τὸν νομὸν Ἀττικῆς, ὅπου ὑπάρχει ὁ Πειραιεὺς καὶ ὅπου εἶναι ἡ ἐκλογική του περιφέρεια, δὲν δύναται νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐκλογικόν του δικαίωμα. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρέπει νὰ ψηφίζῃ διὰ καταστάσεων εἰς τὸν Πειραιᾶ. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω τὴν ἑξῆς προσθήκην εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 2 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν: «Ἐπιτρέπεται κτλ.—ὅπως λέγει ὁ νόμος—ἐφ’ ὅσον οὗτοι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τοῦ νομοῦ ἔνθα ... (ἀναγινώσκει)...». Ἐπίσης, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον ἐδάφιον τῆς τροπολογίας παραλείπονται αἱ λέξεις: «Σωμάτων Ἀσφαλείας». Καίτοι, βεβαίως, δὲν γεννᾶται οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ἀνδρῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθοῦν μετὰ τὰς λέξεις: «τῶν στρατιωτικῶν», αἱ λέξεις: «τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας». Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι διασφαλίζεται πλήρως ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος καὶ τῶν ἀνδρῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ἐφ’ ὅσον πρόθεσις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, εἶναι, νὰ παράσχῃ εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους Ἕλληνας, τὴν δυνατότητα τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ των δικαιώματος, νομίζω, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι κατηγορίαι Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἀσκήσουν τοῦτο διὰ εἰδικοὺς λόγους. Αἱ κατηγορίαι αὗται εἶναι: Πρῶτον, οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ οἱ στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, κυρίως εἰς τὸ διπλωματικὸν Σῶμα, καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῶν Προξενείων. Ἐπίσης τὰ μέλη τῶν διαφόρων Στρατιωτικῶν Ἀποστολῶν. Μία ἄλλη μεγάλη κατηγορία εἶναι ἡ κατηγορία τῶν ναυτεργατῶν ὑπὲρ τῆς ὁποίας...

§42Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, διὰ τὸ θέμα αὐτὸ ἔχω εἰδικὴν τροπολογίαν. Ἀφῆστε το, παρακαλῶ. Θὰ τὸ ἀναπτύξω ἐγώ.

§43Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω, κ. συνάδελφε. Ὑπάρχει, λοιπόν, καὶ ἡ μεγάλη κατηγορία τῶν ναυτεργατῶν. Ὑπάρχει, ἀκόμα, ἡ κατηγορία τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν διὰ ἐργασίαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ τέλος, ἡ μεγάλη κατηγορία τῶν Ἑλλήνων ἀποδήμων, οἱ ὁποῖοι διατηροῦν τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα. Τὰ πρόσωπα αὐτά, καὶ ἰδίως αἱ τελευταῖαι τρεῖς κατηγορίαι, οἱ ναυτεργάται, οἱ ἐργάται καὶ οἱ ἀπόδημοι Ἕλληνες, εἰσφέρουν κατ’ ἔτος 200.000 δολλάρια εἰς τὸ συναλλαγματικόν μας ἀπόθεμα. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐμποδίζεται ἡ ἄσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ των δικαιώματος. Δὲν παραγνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ τεχνικαὶ δυσχέρειαι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν εὐθὺς ἀμέσως θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, δὲν προβλέπεται ἡ ἄμεσος ἀναγνώρισις τοῦ δικαιώματος, ἀλλὰ ἡ ἔκδοσις εἰδικοῦ Β.Δ., εἴτε γενικῶς διὰ ὅλας τὰς κατηγορίας, εἴτε εἰδικῶς διὰ μερικὰς ἐξ αὐτῶν, εἰς τρόπον, ὥστε, ἐφ’ ὅσον εὑρεθῇ ὁ τεχνικὸς τρόπος, νὰ ἠμποροῦν νὰ ἀσκήσουν καὶ αὐτοὶ τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς:

§44Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τὸ μαγειρεῖον συνεχίζεται, δηλαδή.

§45Κ. ΡΑΛΛΗΣ. «Πάσης φύσεως δημόσιοι ὑπάλληλοι...(ἀναγινώσκει)...». Τὸ τελευταῖον ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ εἶναι σύγχρονος ἡ ἡμέρα ἀποσφραγίσεως τῶν ψηφοδελτίων, διὰ νὰ δίδωνται οὕτως αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας δὲν θέλω νὰ ἀναπτύξω τώρα, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω.

§46Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτ.). Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ γίνῃ ἡ διάκρισις τῶν ναυτεργατῶν. Ἄλλοι εἶναι οἱ ἐργαζόμενοι εἰς ποντοπόρα πλοῖα καὶ ἄλλοι οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰ ἀκτοπλοϊκά. Λαμβάνετε πρόνοιαν διὰ τοὺς ἐργαζομένους εἰς πλοῖα τοῦ ἐξωτερικοῦ. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ γίνῃ εἰδικὴ μνεία διὰ τοὺς ναυτεργάτας, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς 15.000–20.000, διὰ τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ὥστε νὰ ψηφίζουν τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς. Νὰ κάμετε τὴν διάκρισιν τῶν ἐργαζομένων εἰς ποντοπόρα πλοῖα τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἐκείνων, ποὺ ἐργάζονται εἰς τὰς ἀκτοπλοϊκὰς γραμμάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίζουν εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν. Θὰ παρεκάλουν νὰ μελετήσητε τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Διὰ τοὺς ἐργαζομένους εἰς ποντοπόρα πλοῖα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ ἔχωμεν τὴν δυσκολίαν τὴν ὁποίαν ἀναφέρατε.

§47Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας εἶναι ἀπολύτως ὀρθὴ καὶ νομίζω, ὅτι εἰς τὴν ἰδίαν διαδικασίαν, ποὺ ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν εὑρισκομένων ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν πάσης φύσεως ναυτεργατῶν, καλύπτεται καὶ αὐτό, διότι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὴ διαδικασία ψηφοφορίας. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ τὸ παρὸν ἐκλογικὸν βιβλιάριον καὶ δι’ αὐτὴν τὴν κατηγορίαν καὶ δι’ ὅλας τὰς κατηγορίας θὰ ἐπρότεινον νὰ ἐκδίδωνται εἰδικὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια μὲ ὡρισμένα ἀποκόμματα 5–10. Αὐτὸ θὰ σημαίνῃ, ὅτι πρέπει νὰ μετάσχῃ εἰς 5–10 ἐκλογάς.

§48Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἔχετε πληροφορηθῆ, ὅτι ἔχω καταθέσει τροπολογίαν; Φαίνεται, ὅτι τὴν ἀγνοεῖτε πλήρως καὶ ἀγνοεῖτε, ὅτι εἶμαι βουλευτὴς ναυτιλιακῆς περιφερείας καὶ ἐφέρατε μίαν ἄλλην τροπολογίαν.

§49Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπεπειράθην, προηγουμένως, νὰ ἀσκήσω φόρον τιμῆς εἰς τὴν προσπάθειάν σας πρὸς ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου τῶν ναυτικῶν. Τὴν ἀποποιεῖτε μὲ τὴν ἀγανάκτησίν σας. Δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ τὴν ἀγανάκτησίν σας. Πιθανὸν νὰ ἔχετε κἄποιον δίκαιον. Κατὰ τὴν γνώμην μου, οἱ ναυτικοὶ πρέπει νὰ ψηφίζουν μὲ δύο φακέλλους. Εἰς τὸν ἕνα φάκελλον θὰ ἀναφέρεται ὁ τόπος ἀσκήσεως τῶν ἐκλογικῶν των δικαιωμάτων, καὶ εἰς τὸν ἄλλον, θὰ εἶναι τεθειμένον τὸ ἀπόκομμα τοῦ ἐκλογικοῦ των βιβλιαρίου. Οἱ φάκελλοι αὐτοὶ θὰ συγκεντρώνωνται ὑπὸ τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν τῶν Προξενείων καὶ Λιμενικῶν Ἀρχῶν καὶ θὰ ἀποστέλλωνται εἰς τὸν Πρόεδρον Πρωτοδικῶν τῆς περιφερείας, ὅπου ἀσκοῦν τὰ ἐκλογικά των δικαιώματα, ἡ δὲ ἀποσφράγισις καὶ διαλογή, θὰ γίνεται τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Προέδρου Πρωτοδικῶν καὶ τῆς εἰδικῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅτι μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ἐξασφαλίζεται ἡ ἄσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος καὶ τὸ ἀδιάβλητον τῆς ψήφου.

§50Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτ.). Ἐγὼ εἰς τεχνικὰ θέματα δὲν ὑπεισέρχομαι. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ εἴπω εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν τῶν ναυτικῶν, οἱ ὁποῖοι ταξειδεύουν μὲ ποντοπόρα πλοῖα καὶ τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι παραμένουν ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ προσεγγίζουν εἰς διαφόρους λιμένας. Διὰ τοὺς ναυτεργάτας τοῦ ἐσωτερικοῦ, νομίζω, ὅτι εἶναι εὔκολος ἡ ψηφοφορία καὶ μὲ πλήρη ἐξασφάλισιν τῆς μυστικότητος αὐτῆς. Διὰ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ταξειδεύουν εἰς ποντοπόρα πλοῖα...

§51Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι σοβαρὰ αὐτά.

§52Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ ναυτικοὶ ὅλου τοῦ κόσμου ψηφίζουν, πῶς, θὰ κάμωμεν ἡμεῖς ἐξαίρεσιν;

§53Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτ.). Δι’ αὐτό, κ. εἰσηγητά, θὰ παρακαλέσω νὰ διακρίνετε τὰ θέματα. Διότι, διὰ τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν θὰ εἶναι εὔκολον νὰ ψηφίσουν καὶ τώρα, διὰ τοὺς ἄλλους ὅμως τοῦ ἐξωτερικοῦ θὰ ὑπάρξουν δυσκολίαι. Μοῦ δίδεται δὲ ἡ εὐκαιρία νὰ δηλώσω, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι θὰ πρέπει οἱ ναυτικοὶ νὰ ψηφίζουν. Εἶναι 70.000 Ἕλληνες ναυτικοί, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται σκληρὰ καὶ ἐξυπηρετοῦν τὴν Ναυτιλίαν. Σήμερον ἔχομεν μίαν μεγάλην ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν. Πρὸ τριῶν ἐτῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος, διότι εἰς τὴν Ναυτιλίαν ἠσχολοῦντο 10–15.000 ναυτικοί, ἐνῷ σήμερον ἀσχολοῦνται 70.000 ναυτικοί. Πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι, διότι ἀποτελοῦν μίαν μεγάλην δύναμιν ἀναγνωρισμένην ἀπὸ ὅλα τὰ ναυτικὰ Κράτη. Τιμοῦν τὴν Ναυτιλίαν μας. Σήμερον ἔχομεν ἕνα μεγάλον ἐμπορικὸν στόλον καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀποκλείσωμεν τῆς ψήφου 70.000 Ἕλληνας ἐργαζομένους σκληρότατα καὶ ζητοῦν νὰ ψηφίζουν, διότι διὰ τῶν διαφόρων συνεδρίων καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τοῦ 14ου συνεδρίου — ὑπάρχει καὶ εἰδικὸν ψήφισμα — ζητοῦν νὰ μπορέσουν καὶ αὐτοὶ νὰ ἀσκήσουν τὸ δικαίωμα αὐτό, ὡς καλοί, τίμιοι καὶ ἐνάρετοι Ἕλληνες, ὅπως ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτὸ ὅλοι οἱ Ἕλληνες, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον. Δι’ αὐτό, παρακαλῶ, τὴν Βουλήν, νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα, καί, εἰ δυνατόν, νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς ναυτικοὺς τῆς ἀκτοπλοΐας νὰ ψηφίσουν καὶ διὰ τοὺς ἄλλους, τῆς Ποντοπόρου Ναυτιλίας, νὰ εὕρωμεν τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις τῆς μυστικότητος τῆς ψηφοφορίας καὶ ὅλων τῶν ἄλλων προϋποθέσεων, ποὺ ἀφορᾷ ὁ ἐκλογικὸς νόμος.

§54Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Μία ἄλλη κατηγορία, ἐπίσης, Ἑλλήνων ὑπηκόων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικὸν των δικαίωμα, τὸ ὁποῖον θεωρητικῶς ἔχουν, εἶναι οἱ Ἕλληνες τοῦ ἐξωτερικοῦ, οἱ ὁποῖοι κατέφυγον εἰς τὴν Ἑλλάδα μετὰ τὸ 1948. Ὡς γνωστόν, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ κανεὶς τὸ δικαίωμα ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, πρέπει νὰ ἔχῃ ἐγκατασταθῆ εἰς τὸν δῆμον ἢ τὴν κοινότητα ὅπου ἔχει τὴν σημερινήν του ἐγκατάστασιν, πρὸ τοῦ 1948. Εἶναι, λοιπόν, προφανές, ὅτι διὰ τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους τῆς κατηγορίας αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ διαφόρους λόγους, μετὰ τὸ 1948, δὲν ὑπάρχει δυνατότης νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα καὶ δι’ αὐτὸ προτείνω νὰ ληφθῇ εἰδικὴ μέριμνα, ἀνεξαρτήτως ἡμερομηνίας ἐλεύσεως αὐτῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§55Α. ΛΙΑΚΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ζητεῖται νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961 καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὴν ἀπογραφὴν περιλαμβάνονται καὶ αὐτοί, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, διὰ ποῖον λόγον δὲν θὰ πρέπει νὰ ψηφίσουν, ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν ἀντιστοιχεῖ καὶ προσθήκη μιᾶς οἱασδήποτε ἕδρας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν αὔξησιν ἑδρῶν, χωρὶς τὸ δικαίωμα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν νὰ ψηφίσουν;

§56Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τῆς ἀπογραφῆς. Δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ πολὺ μὲ τὸ θέμα τοῦτο, διότι ἤδη ἔχει ἐξαντληθῆ. Εἶχεν ἐξαντληθῆ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ αὐτά, βεβαίως τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἦσαν χρήσιμα. Ἤθελον, ὅμως, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἄποψιν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ὅτι μὲ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951 καὶ ἐνδεχομένως τοῦ 1961, θὰ ὑπάρξῃ καὶ ὑπῆρξε τὸ φαινόμενον τῆς διαφορᾶς μεταξὺ ἐκλογικῶν ἑδρῶν κατὰ περιφερείας. Δηλαδή, ἄλλαι ἐκλέγουν μὲ 10.000, ἕνα βουλευτήν, ἄλλαι μὲ 15.000 καὶ ἄλλαι μὲ 24.000. Νομίζω, ὅτι τὸ φαινόμενον δὲν εἶναι Ἑλληνικόν. Μὲ ὁποιανδήποτε ἀπογραφὴν μὲ τὴν πλέον αὐστηράν, πάλιν ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν κατάληψιν μιᾶς ἕδρας, πάντοτε θὰ διαφέρῃ καὶ ἕνας σοβαρὸς παράγων, διὰ τὴν διαφορὰν αὐτὴν εἶναι ἡ μὴ προσέλευσις ψηφοφόρων. Ὡς γνωστόν, εἰς κἄθε ἐκλογήν, ἔχομεν ἕνα ὡρισμένον ποσοστὸν ἀποχῆς, τὸ ὁποῖον ἐὰν δὲν ὀφείλεται εἰς συγκεκριμένον πολιτικὸν λόγον, ὅπως τὸ 1946, εἶναι δυνατὸν νὰ ποικίλλῃ ἀπὸ 5%–40%. Ἐάν, λοιπόν, ὑποθέσωμεν ἰδανικὴν ἀπογραφὴν καὶ ἰδανικὸν καταμερισμὸν ἑδρῶν, βάσει τοῦ ἀριθμοῦ, εἴτε τοῦ πραγματικοῦ, εἴτε τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ καὶ ἀντιστοιχίαν εἰς κἄθε ἕδραν 20.000 ψήφων, εἰς τὴν περιφέρειαν ὅπου ἡ ἀποχὴ θὰ εἶναι 40%, εἶναι μοιραῖον ἡ εἰς ψήφους ἀξία κἄθε ἕδρας νὰ μειωθῇ κατὰ 40%. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ φαινόμενον εἶναι διεθνές, εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς κἄθε χώραν, ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαφορὰ ἀποκτήσεως ἐκλογικῶν ἑδρῶν, μὲ μίαν ἀπόκλισιν, σημειωθεῖσαν μὲ τὸν λεγόμενον νόμον τῆς Βαϊμάρης. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κακῶς ἐγένετο λόγος μὲ τὸν ὅρον «τὸ Σύνταγμα τῆς Βαϊμάρης». Τὸ Σύνταγμα αὐτὸ προέβλεψεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ θὰ γίνεται βάσει ἀναλογικοῦ συστήματος. Προεβλέφθη, λοιπόν, ὅτι κἄθε 30.000 ψηφοφόροι λαμβάνουν καὶ μίαν ἕδραν. Ἐκεῖ βεβαίως ἡ ἰσότης ὑπῆρξεν ἀπόλυτος. Ἀλλά, εἰς οὐδεμίαν ἄλλην χώραν καὶ εἰς οὐδεμίαν ἄλλην περίπτωσιν, δὲν ὑπῆρξεν ἰσότης ψήφων καὶ ἑδρῶν. Καὶ διὰ νὰ μὴ πᾶμε μακρυὰ θὰ σᾶς φέρω μερικὰ παραδείγματα ἀπὸ προσφάτους ἐκλογὰς εἰς τὰς Η.Π.Α. ἀπὸ τὰς προεδρικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1960. Ὅπως γνωρίζετε, ὁ Πρόεδρος τῶν Η.Π.Α. ἐκλέγεται βάσει ἐκλεκτόρων, ὄχι ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λαόν, ἀλλὰ κατὰ ἔμμεσον τρόπον. Οἱ ἐκλέκτορες ὁρίζονται κατὰ Πολιτείαν, ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν γερουσιαστῶν καὶ τῶν βουλευτῶν, δηλαδή, ἐὰν ἔχῃ δύο γερουσιαστὰς μία Πολιτεία καὶ 15 βουλευτάς, θὰ ἔχῃ 17 ἐκλέκτορας, ἐὰν ἔχῃ 2 γερουσιαστὰς καὶ 30 βουλευτάς, θὰ ἔχῃ 32 ἐκλέκτορας. Ἐπειδὴ ὅμως, κἄθε Πολιτεία ἀνεξαρτήτως πληθυσμοῦ, δηλαδὴ καὶ ἡ Νεβάδα καὶ ἡ Πολιτεία τῆς Νέας Ὑόρκης ἔχουν δύο γερουσιαστάς, ἀντιλαμβάνεσθε πόση εἶναι ἡ ἀπόστασις τῆς λαϊκῆς ψήφου μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτόρων. Θὰ σᾶς εἴπω μόνον ἕνα ἀριθμόν, ὅτι ἡ Πολιτεία τῆς Νέας Ὑόρκης ἔχει 74 φορὰς περισσότερον πληθυσμὸν ἀπὸ τὴν Ἀλάσκα καὶ ἐκλέγει μόνον 15 φορὰς περισσοτέρους ἐκλέκτορας ἀπὸ τὴν Ἀλάσκα. Συνεπῶς βλέπετε, ὅτι καὶ εἰς ἄλλας χώρας συμβαίνουν αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἐπίσης εἰς τὰς προεδρικὰς ἐκλογὰς τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τοῦ 1960 ἐφηρμόσθη ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1950, παρ’ ὅλον, ὅτι εἶχε γίνει ἀπογραφὴ τὸ 1960 καὶ μάλιστα αὐτὸ κατέληξεν εἰς βάρος τοῦ ὑποψηφίου τῶν Ρεπουμπλικάνων, διότι θὰ ἔπαιρνεν ὁ κ. Νίξον...

§57Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν αὐτά.

§58Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν δὲν σᾶς ἐνδιαφέρουν ἠμπορεῖτε νὰ μὴ τὰ ἀκοῦτε. Σημασίαν ἔχουν δι’ ἐσᾶς μόνον ὅταν ἡ Ε.Δ.Α. λέγει, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος καταληστεύει τὰς ψήφου της. Τὸ ὅτι εἰς ἄλλην χώραν, κατ’ ἐξοχὴν δημοκρατικήν, ἐκτὸς ἐὰν ἀμφισβητῆτε, κ. Ζάκκα, ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι δὲν εἶναι δημοκρατικὴ χώρα......

§59Α. ΖΑΚΚΑΣ. .... (Δὲν ἠκούσθη).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ἀπόψε νὰ διατηρήσωμεν κἄποιαν ψυχραιμίαν.

§61Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1960, ὁ Πρόεδρος Κέννεντυ θὰ ἐλάμβανε 264 ἕδρας, ἐνῷ ὁ κ. Νίξον, ἀντὶ 223, θὰ ἐλάμβανε 259 καὶ αὐτὸ ἔχει τὴν ἑξῆς σημασίαν: Ὅτι τὸ κατώτερον ὅριον εἶναι 269 διὰ τὴν ἀνάδειξιν Προέδρου καὶ μὲ 264 δὲν θὰ ἀνεδεικνύετο Πρόεδρος ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κ. Κέννεντυ καὶ θὰ ἀπεφάσιζεν ἡ Βουλὴ τῶν Ἀντιπροσώπων.

§62Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτοὶ οἱ ὑπολογισμοὶ ἔχουν γίνει εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἢ τοὺς ἐκάματε σεῖς;

§63Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Φαίνεται, ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν κάμνουν ὅ,τι καὶ ἡμεῖς. Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἶναι ἀπὸ τὸ περιοδικὸν «Τάϊμς» τῆς 28.11.1960.

§64Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Μήπως πρέπει νὰ μᾶς δώσετε τὰ στοιχεῖα τῆς σχέσεως πληθυσμοῦ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν μὲ τοὺς ψηφίζοντας;

§65Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐψήφισαν 68,5 ἑκατομμύρια ἐπὶ 190 ἑκατομμυρίων.

§66Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Καὶ αὐτὸ εἶναι δημοκρατικόν;

§67Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Φροντίσατε εἰς ἄλλα Κράτη νὰ ψηφίζουν ὄχι 100%, καὶ μετὰ νὰ ἀσχοληθῆτε μὲ τὴν Ἀμερικήν. Ἰσχυρίζεσθε, ὅτι, αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι δὲν εἶναι χώρα δημοκρατική;

§68Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως τῆς ψήφου, δὲν εἶναι δημοκρατική.

§69Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ διατηρήσετε τὴν ἐπιφύλαξίν σας, ἀλλὰ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὁλόκληρος ὁ Δυτικὸς κόσμος πιστεύει, ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι εἶναι ἀπὸ τὰ πλέον δημοκρατικὰ κράτη καὶ ἔχει πολιτικὴν δημοκρατικὴν καὶ κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν δημοκρατίαν. Εἰς τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 2, προβλέπεται διὰ τὴν ἄρσιν τῶν κυρώσεων τῶν μὴ ψηφιζόντων, ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν. Ἡ προσωπική μου ἄποψις εἶναι, ὅτι ἡ διαδικασία αὐτὴ θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ τέλος εἰς ἄφεσιν παντὸς μὴ ψηφίζοντος ἢ μὴ ἐφωδιασμένου μὲ ἐκλογικὸν βιβλιάριον, διότι ὁ Πρόεδρος Πρωτοδικῶν δὲν θὰ ἔχῃ κανένα λόγον νὰ κηρύξῃ μὴ δικαιολογημένην τὴν πρᾶξιν, διότι δὲν ὑπάρχει δικαιολογία. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν προτείνω, ἀντὶ τοῦ Προέδρου Πρωτοδικῶν νὰ ὁρισθῇ ὁ Νομάρχης καὶ ὁ Ἔφορος.

§70Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τώρα μάλιστα. Αὐτὸ περιμέναμε νὰ ἀκούσωμεν.

§71Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἐπεισόδια τῶν τελευταίων ἡμερῶν ἢ διὰ νὰ εἶμαι πλέον εἰλικρινὴς ἡ κατὰ 200% αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀκαδημαϊκῶν βουλευτῶν μὲ ἠνάγκασαν τελευταίως νὰ στραφῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν φιλοσοφίαν καὶ μάλιστα διὰ νὰ κάμω μίαν μικρὰν ἀναδρομήν, εὑρίσκω δύο στίχους τοῦ Γκαῖτε: «...(ἀναγινώσκει)...». Διὰ τοὺς ὀλίγους, μὴ γερμανομαθεῖς, κατ’ ἐλευθέραν ἀπόδοσιν αὐτὸ σημαίνει τὸ ἑξῆς: «Τὰ κομμάτια στὰ χέρια μου κρατῶ, μοῦ λείπει μόνον ἡ συνδετικὴ ταινία, δυστυχῶς». Φαίνεται, ὅτι ὁ Γκαῖτε μᾶλλον τώρα τὸ ἔγραψεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§73Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§74Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν σελίδα 15 τῶν πρακτικῶν, ἀναγράφεται ἕνα ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον προεκλήθη, ὅπως ξεύρετε, ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ὕβρεις ἠκούσθησαν ἀπὸ τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια ἐναντίον μου, ὅταν ὡμιλοῦσα ἀπὸ τοῦ βήματος. Ὅπως εἶναι διατυπωμένον τὸ ἐπεισόδιον, καὶ τὰ περιστατικά, εἰς τὰ πρακτικά, ἐξακολουθῶ, ὅπως καὶ χθές, τοὐλάχιστον, διὰ τὸ Προεδρεῖον, νὰ φέρωμαι ὡς καλούμενος νὰ ἀνακαλέσω τὰς ὕβρεις, αἱ ὁποῖαι ἐν τούτοις, ἠκούσθησαν ἀπὸ τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια, διότι, ἐνῷ παραλείπετε καὶ περιορίζεσθε ἁπλῶς μετὰ μίαν συμμαχίαν σιωπῆς μεταξὺ Προεδρείου καὶ Ὑπουργῶν, εἰς τὰ πρακτικὰ φέρονται αἱ ὕβρεις τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκφραζόμεναι μὲ μόνας τὰς λέξεις: «Δ. Μακρῆς. (Ὑπ. Ἐσωτ.). (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)». Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν δίδεται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι πράγματι οὐδὲν ἐλέχθη ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς καὶ ὅτι ἐὰν ὑπῆρξε κἄποια ἀταξία καὶ ἐὰν διεταράχθη ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις, ὅτι αὐτὸ προῆλθεν ἀπὸ ἐμέ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι, ἐφ’ ὅσον, βεβαίως, ὁ ἐκστομίσας τὰς ὕβρεις κατέχων ὑπουργικὰ ἑδώλια δὲν ἔχει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύο ἡμέρας πρὶν ἐζήτησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ἔχουν, δηλαδὴ τὸ θάρρος τὸ πολιτικὸν καὶ τὸν ἀνδρισμὸν διὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ κανεὶς ἐὰν ἔσφαλεν ἢ ὄχι, ἐφ’ ὅσον αὐτὸ δὲν τὸ δέχεται ὁ ἐκστομίσας τὰς ὕβρεις Ὑπουργός, βεβαίως, φυσικὸν εἶναι οὔτε νὰ ἀναγνωρίζῃ, οὔτε νὰ ἀρνῆται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν, οὔτε νὰ τὸ ἀνακαλῇ, οὔτε νὰ τὸ ἐπιβεβαιώνῃ. Ἀλλὰ ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἔχετε καθῆκον, τοὐλάχιστον, νὰ ἀποκαταστήσετε τὰ πρακτικὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι, ὅ,τι ἐλέχθη ὑπ’ ἐμοῦ ἐν συνεχείᾳ, αὐτὸ δηλαδὴ ποὺ γράφεται εἰς τὰ πρακτικὰ ποὺ εἶπα, αὐτὸ τὸ εἶπα μόνον ὅταν ἠκούσθησαν αἱ βαρύταται αὐταὶ φράσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, φράσεις, αἱ ὁποῖαι οὔτε εἰς ἄλλην αἴθουσαν ἔξω τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούωνται. Ἴσως, εἰς ὡρισμένα ἄλλα κέντρα νὰ ἀκούωνται, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀκούωνται οὔτε εἰς τὴν Βουλὴν φυσικά, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς. Ἐὰν τοῦτο δὲν σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, νομίζω, ὅτι παραποιεῖται πλέον καὶ τὸ νόημα καὶ ἡ εἰκών, ἡ ὁποία ἐδόθη χθὲς τὸ βράδυ, ἀπὸ τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ὁ ἐκστομίσας τὰς ὕβρεις καὶ κατέχων ὑπουργικὰ ἑδώλια ὑβριστής.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἡλιόπουλε, νομίζω, ὅτι καὶ χθὲς παρ’ ὅλον, ὅτι ἐδήλωσα, κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι δὲν ἤκουσα τὴν φράσιν αὐτήν, διότι εἶναι ἄλλη ἡ θέσις ὅταν ὁμιλῆτε σεῖς ἀπὸ τὸ βῆμα καὶ ἄλλη ἡ θέσις τοῦ Προεδρείου ποὺ εἶναι περισπασμένον μὲ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως καὶ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων, παρ’ ὅλον, λέγω, ὅτι δὲν ἤκουσα τὸ λεχθέν, ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι ἐὰν ἤκουα τὴν λέξιν αὐτήν, θὰ ἔκαμνα τὴν πρέπουσαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι πιστεύω, ὅτι οἱ κ. Ὑπουργοί, διότι ἔχουν ηὐξημένας εὐθύνας, πρέπει καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς συμπεριφορᾶς καὶ τῶν ἐκφράσεων εἰς τὴν Βουλὴν νὰ εἶναι συγκρατημένοι καὶ προσεκτικοὶ καὶ νὰ δίδουν τὸ παράδειγμα. Δὲν θὰ τὸ ἄφηνα, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀπαρατήρητον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, μὲ οἱασδήποτε συνεπείας τυχὸν ποὺ θὰ εἶχε. Διότι, νομίζω, ὅτι μέχρι τοῦδε εἰς καμμίαν περίπτωσιν, ὅταν ὑπῆρχε παρέμβασις ἐκ τῶν ἑδωλίων τῶν ὑπουργικῶν καὶ ἐθίγετο τὸ Προεδρεῖον ἢ συνάδελφος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν ἔλαβα μίαν θέσιν ἀντικειμενικήν, προστατεύων πάντοτε τὸν θιγόμενον βουλευτήν. Ὅταν διέκοψα τὴν συνεδρίασιν κατῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ ἠρώτησα τοὐλάχιστον πέντε βουλευτὰς τοῦ Κέντρου, οὐδεὶς μοῦ εἶπεν, ὅτι ἤκουσε τὴν βαρεῖαν αὐτὴν λέξιν. Σεῖς, βεβαίως, τὸ ἐδηλώσατε καὶ δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ εἴπω, ὅτι δὲν τὸ ἠκούσατε ἢ ὅτι δὲν λέγετε ἀκριβῶς αὐτὸ ποὺ ἠκούσατε, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνω δικαστής. Οὐδεὶς βουλευτὴς ἀπὸ τὴν πλευρὰν τοῦ Κέντρου μοῦ εἶπεν, ὅτι ἤκουσεν αὐτὰς τὰς λέξεις. Νομίζω, ὅτι μὲ ἀδικεῖτε, ἐὰν ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι ἐτήρησα μεροληπτικὴν στάσιν καὶ δὲν σᾶς ἐπροστάτευσα.

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς δὲν εὑρισκόμην εἰς τὴν αἴθουσαν ὅταν ἐσημειώθησαν τὰ ἐπεισόδια καὶ ὅταν ἠκούσθησαν ὡρισμέναι λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἐθεωρήθησαν βαρεῖαι, ἢ ἦσαν βαρεῖαι. Εἰσῆλθα εἰς τὴν αἴθουσαν, ὅταν εἶχε πλέον σημειωθῆ κἄποια ταραχὴ καὶ εἴχατε διακόψει τὴν συνεδρίασιν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, ἠκούατε λέξιν βαρεῖαν θὰ εἴχατε ζητήσει ἀπὸ οἱονδήποτε, εἴτε Πρωθυπουργὸς λέγεται, εἴτε Ἀρχηγὸς Κόμματος, εἴτε ἁπλοῦς βουλευτής, νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν βαρεῖαν λέξιν. Ὡς ἐκ τούτου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ἀπὸ κανένα ἐκ τῶν παρισταμένων κυρίων, ἡ στάσις σας ὡς στάσις μεροληπτική. Ἠκούσατε ὅσα ἠκούσατε σεῖς, δὲν ἠκούσατε ὅσα ἰσχυρίζεται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἡλιόπουλος. Προσεπάθησα νὰ διακριβώσω ἐκ τῶν ὑστέρων τί συνέβη. Ἔχω, ἄλλως τε, καὶ ἐκ χαρακτῆρος βασικὴν ἀντίθεσιν πρὸς οἱανδήποτε ὑβρεολογίαν, ἐνῷ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἀντιτίθεμαι πρὸς τὰς ψυχολογικῶς συχνὰ ἀναποφεύκτους βιαίας ἐκφράσεις. Ἄλλο τὸ ἕνα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Προσεπάθησα λοιπόν, νὰ διακριβώσω τί συνέβη. Δὲν τὸ κατώρθωσα. Ἐὰν πάντως ὁ κ. συνάδελφος μένῃ μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐλέχθη ὡρισμένη βαρεῖα λέξις καὶ ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν ἐντύπωσιν αὐτὴν νὰ τὴν ἀποβάλῃ ἢ διὰ τῆς παρεμβάσεως ὑμῶν, κ. Πρόεδρε, ἢ ἐμοῦ νὰ πεισθῇ νὰ τὴν ἀποβάλῃ, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ θεωρήσῃ τὴν οἱανδήποτε λέξιν, τὴν ὁποίαν ἤκουσεν, ὡς μὴ λεχθεῖσαν. Θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ θεωρήσῃ τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν δίδω ὡς ἐπαρκῆ. Φθάνω μάλιστα μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου ἐὰν τυχὸν ἤκουσε κἄτι, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ὁπωσδήποτε ὡς λεχθέν.

§77Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεθ’ ὅσα καὶ ὑμεῖς εἴπατε καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι τακτοποιεῖται τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον προέκυψε χθές. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ νὰ ἐνισχύσω αὐτὴν τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, διότι δὲν θὰ ἐδημιούργουν τοιοῦτον ζήτημα. Τὸ γεγονός, ὅτι ἔγινε τόσος θόρυβος καὶ ὑπῆρξε μία βαρυτάτη κατηγορία ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι εἶπε φράσεις βαρυτάτας, τὸ γεγονός, ὅτι παρ’ ὅλ’ αὐτὰ δὲν ἔδειξε καμμίαν διάθεσιν νὰ διαψεύσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον τοὐλάχιστον ἐγὼ ἤκουσα, τὸ γεγονός, ὅτι δὲν διέψευσε, νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἀδιάψευστον ἀπόδειξιν, ὅτι ἐλέχθησαν πράγματι αὐτά, τὰ ὁποῖα ἤκουσα ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι ἐλέχθησαν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον. Προηγουμένως, κ. συνάδελφοι, θὰ σᾶς ἀναγνώσω δήλωσιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Βαλούρδου, κατατεθεῖσαν εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «Πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐπαναλάβω τὴν γενομένην πρὸ μηνῶν πρὸς τὸ Σῶμα δήλωσίν μου, ὅτι εἶμαι τελείως ἀνεξάρτητος ἀπὸ παντὸς Κόμματος ἢ Ὁμάδος, εἴτε δηλωθέντος εἰς τὴν Βουλήν, εἴτε καὶ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἀθῆναι τῇ 9 Ἰουνίου 1961. Ὁ Δηλῶν βουλευτὴς Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ».

§79Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ μεγαλεῖον τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἡ ἐλευθέρα καὶ ἀβίαστος ἐκδήλωσις τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος δι’ ἐλευθέρων ἐκλογῶν ἀναδεικνύει τὰς Κυβερνήσεις του. Καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου, τὸ πολίτευμα τῆς Δημοκρατίας εἶναι τὸ εὐγενέστερον τῶν πολιτευμάτων καὶ συνάδει πρὸς λαοὺς πολιτισμένους. Αἱ Κυβερνήσεις εἰς τὰ Δημοκρατικὰ πολιτεύματα ὀφείλουν ἐγκαίρως νὰ λαμβάνουν μέτρα διὰ τῆς ψηφίσεως ἐκλογικῶν νόμων, ὥστε ὁ λαὸς ἀβιάστως καὶ ἐλευθέρως νὰ ἐκφράζῃ τὸ φρόνημά του. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου ἀναφέρεται εἰς τὸ πρόβλημα τῆς ἐκλογῆς καὶ ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐλευθέρας ἐκδηλώσεως τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2 προεκάλεσαν δικαιολογημένως μακρὰς συζητήσεις. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, ὀργανώσωμεν τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν κατὰ τρόπον ποὺ θὰ ἐκδηλώσῃ ἐλευθέρως τὸ φρόνημά του ὁ λαός, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπέτυχεν ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγεννήθη. Μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ συμβάλωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν ἀποτροπὴν οἱασδήποτε νοθείας τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος θὰ εἴπωμεν τὰς ἀπόψεις μας, ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα θίγει τὸ ἄρθρον 2. Τέσσαρα εἶναι τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα θίγονται διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Πρῶτον ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ, δεύτερον ἡ ἀπογραφή, τρίτον, ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, καὶ τέταρτον, τὸ πρόβλημα τῶν προβλεπομένων ποινῶν διὰ τοὺς μὴ ἀσκοῦντας τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα πολίτας. Θὰ ἀφήσω τὸ πρῶτον θέμα διὰ τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὸ πρόβλημα τῆς ἀπογραφῆς. Τὸ πρόβλημα τῆς ἀπογραφῆς καὶ ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης τὸ ἐπρόσεξε καὶ τὸ ἐρρύθμισε δι’ εἰδικῆς διατάξεως, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 68 ὁρίζεται, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ὁρίζεται ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας. Ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης ἀποδίδει ἐξαιρετικὴν σημασίαν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν κατοίκων ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας καὶ θέλει ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν νὰ κανονίζεται ἀπὸ τὴν δύναμιν τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης περιφερείας. Κατὰ συνέπειαν ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ συνταγματικοῦ νομοθέτου δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποστῶμεν καὶ διὰ τοῦτο, μεγίστην σημασίαν ἔχει ἡ ἀπογραφὴ τοῦ πληθυσμοῦ. Κατὰ τὸ 1940 ἐγένετο μία ἀπογραφὴ τοῦ πληθυσμοῦ. Εἰς τὸ 1951 ἐγένετο ἑτέρα καὶ κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1961 ἡ προσφάτως διεξαχθεῖσα ἀπογραφὴ τοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ κατὰ τὰς τρεῖς αὐτὰς ἀπογραφάς, ὁ πληθυσμὸς τῆς Χώρας ὑπέστη τεραστίας διαφοράς. Κατὰ συνέπειαν, ἐφ’ ὅσον ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης μᾶς ἐπιτάσσει, ὅπως ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν γίνει βάσει τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀγνοήσωμεν τὴν ὕπαρξιν τῶν ἀπογραφῶν καὶ τοῦ 1940 καὶ τοῦ 1951 καὶ τοῦ 1961. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, μολονότι διὰ τοῦ σχεδίου κατεφαίνετο, ὅτι ἐθεώρει ὡς πλέον κατάλληλον τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, διὰ τῆς τελευταίας τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη διὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940 καὶ ἔρχεται νὰ νομιμοποιήσῃ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951, διότι νομίζει, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξυπηρετεῖται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, τόσον διὰ τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου, ὅσον καὶ διὰ τῆς ἐν συνεχείᾳ ὑποβληθείσης τροπολογίας, θέλει νὰ ἀγνοήσῃ τὴν πραγματικότητα, καὶ τοῦτο εἶναι σφάλμα, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν, οὔτε νὰ ἀγνοοῦμεν, οὔτε καὶ νὰ φοβούμεθα τὴν πραγματικότητα, τῆς ἀπογραφῆς. Πρέπει κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν, νὰ νομιμοποιήσῃ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961 ἐπισπεύδουσα τὴν νομιμοποίησιν ταύτην, ὥστε αἱ προσεχεῖς ἐκλογαὶ νὰ διενεργηθοῦν βάσει τῆς ἀπογραφῆς αὐτῆς, βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπογεγραμμένος διὰ τῆς ἀπογραφῆς αὐτῆς. Δὲν ἔχω, βεβαίως, ἀντίρρησιν νὰ συνεχισθῇ ἡ παράδοσις τῆς ρυθμίσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅμως, τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ διενεργήσῃ τὰς ἐκλογὰς βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951 ἢ τοῦ 1940, θὰ ἀποστῇ ἀπὸ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 68 τοῦ Συν)τος. Τὸ ὀρθότερον, βεβαίως, θὰ ἦτο, νὰ ἐγένετο ἡ ψηφοφορία βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης περιφερείας. Ἀλλά, ἐπειδὴ τὸ ποσοστὸν αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνῃ σταθερόν, διότι ὡρισμέναι κατηγορίαι, ὡς οἱ ναυτικοί, οἱ κτηνοτρόφοι κλπ., ἀπουσιάζουν περιοδικῶς ἐκ τῶν περιφερειῶν των, εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ λόγου τούτου νὰ ἀδικηθοῦν πολλαὶ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι. Καὶ συνεπῶς, δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης περιφερείας καὶ συντάσσομαι μὲ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, ἑκάστης περιφερείας πρὸς ὑπολογισμὸν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅμως, τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ θέμα τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἡ Κυβέρνησις διὰ διατάξεως ζητεῖ τὴν κάθαρσιν καὶ ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβῃ μίαν τοιαύτην ἀναθεώρησιν διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Συμφωνῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται μία ἐκκαθάρισις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι περιλαμβάνονται εἰς αὐτοὺς ψηφοφόροι ἐγγεγραμμένοι εἰς πολλοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου, γίνεται νοθεία τῶν ἐκλογῶν. Ἐπίσης, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀποστῇ ἀπὸ τὸ χρονικὸν ὅριον τοῦ 1948, καθ’ ὃ ἀπαιτεῖται νὰ διαμένῃ τις εἰς μίαν περιφέρειαν πρὸς ἐγγραφὴν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, διότι τὸ ὅριον αὐτὸ ἐθεσπίσθη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δι’ εἰδικοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔπαυσαν ὑφιστάμενοι. Θὰ πρέπει νὰ περιλάβῃ εἰδικὴν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἐγγραφὴ πολιτῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, τῶν μονίμως ἀπὸ διετίας ἐγκατεστημένων εἰς μίαν περιφέρειαν, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι συγχρόνως θὰ διαγράφωνται καὶ ἀπὸ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῆς περιφερείας ἐκ τῆς ὁποίας προέρχονται. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὸ χρονικὸν ὅριον τοῦ 1948, δὲν συντελεῖ εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τοῦ λαοῦ, ἀντιθέτως, συμβάλλει εἰς τὴν νοθείαν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλονται ποιναὶ εἰς τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικὸν των δικαίωμα. Ἡ ἄσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος εἶναι προνόμιον διὰ τοὺς πολίτας τῆς Δημοκρατίας, μεγαλειῶδες. Εἶναι δυνατὸν ἕνας πολίτης νὰ διαμαρτύρεται διὰ 3 ἢ 4 ἔτη, διότι πιέζεται ἢ ἀδικεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγανακτήσῃ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ πολίτης, ὅμως, αὐτὸς εἰς μίαν στιγμὴν δύναται νὰ ἐνασκήσῃ τὸ μεγαλειῶδες δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τοῦ παρέχει τὸ Σύνταγμα, διὰ νὰ κρίνῃ καὶ νὰ ἀμείψῃ ἢ νὰ τιμωρήσῃ τὴν Κυβέρνησίν του. Δὲν χρειάζονται αἱ ποινικαὶ κυρώσεις, ἀλλὰ ἄλλου εἴδους καθοδήγησις τῶν πολιτῶν διὰ νὰ ὁδηγηθῶμεν αὐτοβούλως εἰς τὰς κάλπας καὶ ὄχι δι’ ἐπιβολῆς ποινῶν. Εἶμαι ἀκόμη βέβαιος, ὅτι μολονότι τίθεται ἡ διάταξις αὕτη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τελικῶς δὲν πρόκειται νὰ τεθῇ καὶ εἰς ἐφαρμογήν. Ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται, συνεπῶς, ὡς εἶναι βέβαιον, νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ διάταξις αὐτή, προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ διαγραφῇ καὶ νὰ μὴ περιληφθῇ εἰς τὸν νόμον. Τιθεμένη εἰς ἐφαρμογὴν ἡ διάταξις αὕτη θὰ δημιουργήσῃ προβλήματα εἰς βάρος τῶν πολιτῶν, συνήθως, ἀδίκως. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης τὰ τελευταῖα ἔτη ἔχουν ἐγκατασταθῆ πλέον τῶν 500.000 πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι μετηνάστευσαν, βεβαίως, ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ πολῖται θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν τόπον τῆς καταγωγῆς των διὰ νὰ ψηφίσουν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν θὰ ἔχουν ἀσφαλῶς καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέσα, θὰ ἀναγκασθῇ μέγας ἀριθμὸς πολιτῶν τῆς κατηγορίας ταύτης νὰ συνωστίζεται πρὸ τῶν πολιτικῶν γραφείων διὰ νὰ τοὺς παράσχουν τὰ μέσα νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν διὰ νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ διάταξις αὑτὴ θὰ ἐκφαυλίσῃ τοὺς πολίτας. Ἕνας πολίτης, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ ἐκφαυλισθῇ θὰ λυπηθῇ πολύ, διότι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐκλογικόν του δικαίωμα, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἔχῃ ἴδια μέσα μεταβάσεως εἰς τὴν πατρίδα του. Καὶ ὅμως, τοὺς πολίτας αὐτοὺς ἐρχόμεθα νὰ ταλαιπωρήσωμεν διὰ ποινικῶν κυρώσεων. Ἕνας ἐπίσης πολίτης ἀσθενὴς δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν κατὰ σύστασιν τῶν ἰατρῶν του διὰ νὰ θεραπευθῇ, διότι δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ προσκομίσῃ τὸ ἐκλογικόν του βιβλιάριον. Θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν. Ἀλλὰ ἐὰν εἷς ὑγιὴς ἄνθρωπος δύναται νὰ περιμένῃ, εἶναι δυνατὸν καὶ ὁ ἀσθενὴς νὰ περιμένῃ τὴν ἔκδοσιν δικαστικῆς ἀποφάσεως; Ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ παρασχεθῇ πρόσθετος ἐργασία εἰς τοὺς ἰατροὺς διὰ τὴν ἔκδοσιν ψευδῶν πιστοποιητικῶν ἀσθενείας καὶ εἰς τοὺς Προέδρους τῶν Πρωτοδικῶν, διὰ τὴν ἔκδοσιν σωρείας ἀπαλλακτικῶν ἀποφάσεων. Ἐπειδὴ ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, πρέπει νὰ διαγραφῇ. Ἐτέθη ἡ περίπτωσις τῆς ψήφου τῶν ναυτικῶν. Ὅταν, κ. βουλευταί, ἀπευθυνώμεθα πρὸς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν ἀγωνιστῶν, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ ζητοῦν τίποτε προσφέρουν τὸ πᾶν ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ θυσιαζόμενοι, πρέπει νὰ εἴμεθα τελείως εἰλικρινεῖς, ὥστε νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι τὸ πρόβλημά των συνεζητήθη μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας διεχώρισε τοὺς ναυτικοὺς εἰς τὰς κατηγορίας τῶν ἐπιβαινόντων ἐπὶ ποντοπόρων πλοίων καὶ τῶν ἐπιβαινόντων ἐπὶ ἀκτοπλοϊκῶν, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς θὰ εὑρίσκωνται εἰς Ἑλληνικοὺς λιμένας. Καὶ ὁ διαχωρισμὸς αὐτὸς ἔχει σημασίαν ὡς θὰ ἴδωμεν περαιτέρω κατὰ τὴν συζήτησιν. Τὸ ἄρθρον 66 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει, ὅτι «ἡ Βουλὴ σύγκειται ἐκ βουλευτῶν ἐκλεγομένων κατὰ νόμον ὑπὸ τῶν ἐχόντων τὸ δικαίωμα πρὸς τοῦτο πολιτῶν δι’ ἀμέσου, καθολικῆς καὶ μυστικῆς ψηφοφορίας». Πῶς εἶναι, ὅμως, δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἄμεσος καὶ ἡ καθολικὴ καὶ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία τῶν ναυτικῶν, ὅταν δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἔλεγχος τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων; Δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὔτε ὁ ἔλεγχος τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, οὔτε τοῦ Δικαστικοῦ Ἀντιπροσώπου, οὔτε τῶν ἐκπροσώπων τῶν Κομμάτων. Ἡ καθολικότης καὶ ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας τῶν ναυτικῶν δὲν ἐξασφαλίζεται, οὔτε διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μπουρνιᾶ, ὡς διατυποῦται αὕτη. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Κ. Ράλλης, ἐσημείωσε τὴν ἀδυναμίαν τῆς τροπολογίας ταύτης, δι’ ἧς εἶναι δύσκολον οἱ ναυτικοὶ νὰ μὴ ψηφίζουν κατὰ συνείδησιν, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἐπιταγὰς τῶν πλοιάρχων ἢ ἐφοπλιστῶν.

§80Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἰς τὴν τροπολογίαν λέγω, ὅτι θὰ ὑπογράφῃ ὁ ἐκλογεὺς σημείωμα μὲ τὰ στοιχεῖα του, ἐντὸς ἰδιαιτέρου φακέλλου διὰ νὰ διαφυλαχθῇ τὸ μυστικὸν τῆς ψηφοφορίας.

§81Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ τῶν 1.100 ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν πλοίων, εἶναι ζήτημα ἐὰν κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν θὰ εὑρίσκωνται εἰς λιμένας, ὅπου θὰ ὑπάρχουν Προξενεῖα ἢ Προξενικοὶ Λιμενάρχαι, περισσότερα τῶν ὀλίγων δεκάδων πλοίων.

§82Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πάντως, θὰ ψηφίσῃ ἕνα μέρος τῶν ναυτικῶν καὶ αὐτὸ εἶναι μία ἀρχή.

§83Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι δυνατόν, ἐὰν εἰς ἕνα πλοῖον ψηφισθῇ ἕνας ὑποψήφιος, εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ, ὅτι ἐγένετο ἐπηρεασμὸς ἀπὸ τὸν πλοίαρχον ἢ τὸν πλοιοκτήτην ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τούτου. Ἐὰν τοῦτο συμβῇ, τότε θὰ προκληθῇ διὰ τὴν Ναυτιλίαν γενικώτερον σοβαρὸς κίνδυνος ἀναταραχῆς τῆς ἤδη ζηλευτῆς γαλήνης, ἥτις ἐπικρατεῖ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν τῇ ὁποίᾳ ζοῦν καὶ ἐργάζονται ἐν συμπνοίᾳ ὅλοι οἱ παράγοντες τῆς Ναυτιλίας μας, ἐφοπλισταί, δηλαδή, ἀξιωματικοὶ καὶ πληρώματα. Ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ σύμπνοια καὶ συνεργασία μεταξὺ ὅλων τῶν παραγόντων τῆς Ναυτιλίας, καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς μακροὺς ἀγῶνας καὶ κυρίως εἰς τὴν ὀρθὴν Ναυτιλιακὴν πολιτικήν, ἥτις ἐχαράχθη ὑπὸ τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ 1950. Αὐτὴ ἡ ζηλευτὴ γαλήνη εἰς τὰ πλοῖα μας καὶ γενικῶς εἰς τὴν Ναυτιλίαν μας θὰ διαταραχθῇ χωρὶς καὶ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν χορήγησιν δικαιώματος ψήφου εἰς τοὺς ναυτικούς, ἀφοῦ μόνον λίαν περιωρισμένος ἀριθμὸς ναυτικῶν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφίζῃ.

§84Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Νομίζω, εἶναι ἐσφαλμένη αὐτὴ ἡ βάσις. Θὰ πρέπει νὰ δώσωμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ναυτικούς, ἀρκεῖ νὰ εὕρωμεν τὸ τεχνικὸν σύστημα, ὥστε νὰ εἶναι ἀδιάβλητος ἡ ψηφοφορία. Πρὸς τοῦτο θὰ πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις τῶν ποντοπόρων ναυτικῶν ἀπὸ τοὺς ἄλλους.

§85Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλα τὴν τροπολογίαν μου καὶ ὅλοι κατ’ ἀρχὴν συνεφώνησαν ὑπὲρ τῆς ψήφου τῶν ναυτικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεφυλάχθη νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα. Διατὶ διαφωνοῦμεν τώρα;

§86Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ψηφίσουν οἱ ναυτικοί, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ἀλλὰ κατὰ ποῖον ἀδιάβλητον τρόπον; Νὰ μᾶς εἴπητε. Ἡμεῖς εἴπαμεν νὰ ψηφίζῃ ὁ στρατὸς καὶ εἴπαμεν κατὰ ποῖον τρόπον ἀδιάβλητον νὰ ψηφίζουν. Νὰ μᾶς εἴπητε κατὰ ποῖον ἀδιάβλητον τρόπον νὰ ψηφίζουν καὶ οἱ ναυτικοί.

§87Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλαι αἱ ναυτικαὶ ὀργανώσεις ἔχουν ταχθῆ ὑπὲρ τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου τῶν ναυτικῶν. Ἡ τροπολογία τοῦ συναδέλφου κ. Μπουρνιᾶ, εἶναι ἀξιόλογος. Παρουσιάζονται, βεβαίως, δυσχέρειαι. Δι’ αὐτὸ θὰ ἐπρότεινα νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τοὺς ναυτικοὺς καὶ ἡ ρύθμισις τῶν λεπτομερειῶν νὰ γίνῃ διὰ Β. Διατάγματος.

§88Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτ.). Ὁ κ. Μπουρνιᾶς ὑπέβαλε μίαν τροπολογίαν καὶ ἐξέφρασε τὸ παράπονον, ὅτι εἰς ἀλλεπαλλήλους ἐκλογικοὺς νόμους, καίτοι καὶ τότε εἶχεν ὑποβληθῆ, δὲν ἐγένετο δεκτή. Τὸ θέμα μελετᾶται, οὐχὶ ἀπὸ ἀπόψεως διαδικασίας, ἀλλὰ ἀπὸ καθαρῶς συνταγματικῆς πλευρᾶς.

§89Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θὰ ἀναπτύξω καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις μου.

§90Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Συνεπῶς, δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς ἐγγυήσεις. Ὅταν ἀναπτύξετε τὴν τροπολογίαν, θὰ διατυπωθοῦν ὡρισμέναι ἀπόψεις καθαρῶς συνταγματικῶν κωλυμάτων, ἐφ’ ὅσον αἱ ἐκλογαὶ θὰ πρέπει κατὰ τὸ Σύνταγμα νὰ ἐνεργοῦνται καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν.

§91Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι μόνον τὸ συνταγματικὸν κώλυμα, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ καὶ περὶ τούτου ἔχω κάμει σχετικὴν πρόβλεψιν. Νομίζω, ὅτι ἐὰν τὰ ψηφοδέλτια ἀποκαλύπτωνται κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, δὲν παραβαίνομεν τὴν διάταξιν περὶ ταὐτοχρόνου ψηφοφορίας.

§92Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Διεπίστωσα, ὅτι πολλοὶ συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ ἀφεθῇ νὰ γίνῃ ἡ ρύθμισις τοῦ θέματος αὐτοῦ διὰ Β. Διατάγματος. Καὶ ὅμως, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Διάταγμα, παρὰ νὰ εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἐκτὸς αὐτοῦ, ὅταν εἶπον, ὅτι ἡ ψηφοφορία τῶν ναυτικῶν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται εἰς τὰ προξενεῖα, δὲν ἐννοῶ, βεβαίως, ὅτι θὰ πρέπει νὰ παρίσταται μόνον ὁ πρόξενος. Εἶναι δυνατὸν νὰ παρίστανται καὶ ἄλλα πρόσωπα, ἀκόμη δὲ καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν Κομμάτων. Ἐάν, λοιπόν, δοθῇ ἡ εὐχέρεια νὰ ψηφίζουν οἱ ναυτικοί, ἅμα τῇ προκηρύξει τῶν ἐκλογῶν, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσουν ἅπαντες καὶ τοιουτοτρόπως θὰ δώσωμεν τὴν εὐχέρειαν εἰς ἕνα τμῆμα τοῦ Ἔθνους νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐκλογικόν του δικαίωμα τῆς ψήφου τῶν ναυτικῶν καὶ νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὰς ὑπηρεσίας νὰ μελετήσουν καὶ νὰ ἐξεύρουν τὸν καλλίτερον τρόπον, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἀδιάβλητον τῆς ψήφου καὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§93Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἡ τροπολογία τοῦ συμπολίτου μου κ. βουλευτοῦ, ὁρίζει, ὅτι θὰ δύνανται νὰ ψηφίζουν καὶ οἱ ὑπηρετοῦντες ναυτικοὶ εἰς πλοῖα ὑπὸ ξένην σημαίαν. Ἀλλὰ τὰ ὑπὸ ξένην σημαίαν πλοῖα θεωροῦνται, ὅτι ἀνήκουν εἰς τὸ κράτος ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου φέρουν τὴν σημαίαν καὶ συνεπῶς, ἐὰν δώσωμεν τὸ δικαίωμα ψήφου καὶ εἰς τοὺς ναυτικοὺς αὐτούς, θὰ παραβιάσωμεν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν ψηφίζουν μόνον οἱ διαμένοντες εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἐπικράτειαν. Πέραν ὅλων αὐτῶν, νομίζω, ὅτι οὐδεμία ἐγγύησις ὑπάρχει διὰ τὴν μυστικότητα τῆς ψηφοφορίας καὶ ἀκόμη, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ταὐτόχρονος ἄσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Βεβαίως, τὸ αἴτημα τοῦτο τῶν ναυτικῶν μας εἶναι αἴτημα σωστὸν καὶ συμπαθές, πλὴν ὅμως, αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος, δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ τὸ ἱκανοποιήσωμεν. Ταῦτα διὰ νὰ μὴ ἐμπαίζωμεν τοὺς ναυτικούς, ζητοῦντες τὰ ἀδύνατα, ἐν γνώσει μας, ὅτι δὲν θὰ γίνουν δεκτά, ἀλλὰ ἁπλῶς διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ἐντυπώσεις. Ἄς ἀφήσωμεν, συνεπῶς, κ. συνάδελφοι, τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὰ ποντοπόρα πλοῖα καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ πρόβλημα ὡς τὸ ἔθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ἔθεσε τὸ θέμα ἐπὶ ἄλλης βάσεως. Λέγει, ὅτι, ἐφ’ ὅσον οἱ στρατιωτικοὶ καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι θὰ ψηφίζουν εἰς τοὺς τόπους ποὺ εὑρίσκονται, διατὶ καὶ οἱ ναυτικοὶ νὰ μὴ ψηφίζουν εἰς τὸν τόπον ποὺ εὑρίσκονται τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἰς τὸ Ἐσωτερικόν; Καὶ ἀναφέρεται εἰς τοὺς ναυτικοὺς τῆς ἀκτοπλοϊκῆς ἢ τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας, ἢ εἰς τοὺς ναυτικοὺς τῶν ποντοπόρων πλοίων, οἱ ὁποῖοι τυχὸν τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς εὑρίσκονται εἰς Ἑλληνικοὺς λιμένας. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, φέρει ἀκριβῶς εἰς τὴν αἴθουσαν τὸ αἴτημα τῆς Πανελληνίου Ναυτικῆς Ὁμοσπονδίας, ὅπως διατυπώνεται. Ἡ Πανελλήνιος Ναυτικὴ Ὁμοσπονδία, καθ’ ὅσον ξέρω, θέτει ὅρον ἐπιτακτικόν, τῆς ψήφου τῶν ναυτικῶν τῶν ἐν Ἑλλάδι εὑρισκομένων, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ αἴτημα καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ συζητήσωμεν. Νὰ ἀφήσωμεν τὴν ἐπέκτασιν εἰς τὰ ποντοπόρα πλοῖα ποὺ δὲν μᾶς ἐπιτρέπει τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα τῶν ναυτικῶν, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τοῦ ἐπαγγέλματός των δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἕδραν τῆς ψηφοφορίας καὶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον κατὰ ἕνα τρόπον τὸ νομοσχέδιον παρέχει τὴν εὐχέρειαν καὶ εἰς ἄλλους πολίτας νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα, μὴ εὑρισκόμενοι εἰς τὸν τόπον ποὺ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, τίθεται τὸ ζήτημα καὶ ὀρθῶς συζητεῖται, καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ πρέπει νὰ τὸ διευκρινίσωμεν καὶ νὰ ἀναζητήσωμεν τρόπον ἀσκήσεως αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς κατηγορίας τῶν ναυτικῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐγὼ συμφωνῶ ἀπολύτως εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν ναυτικῶν νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, διότι δὲν πρόκειται νὰ ἐπηρεάσουν καμμίαν ἐκλογήν. Φερ’ εἰπεῖν, ἐὰν εἰς τὴν περιφέρειάν μου τὴν ἡμέραν ἐκείνην ψηφίσουν μέσα εἰς τοὺς 40.000 ἐκλογεῖς καὶ 100 ναυτικοὶ μὴ ντόπιοι, δὲν πρόκειται νὰ ἐπηρεάσουν τὸ ἀποτέλεσμα. Νομίζω, ὅτι αὐτοὶ ἠμποροῦν νὰ ψηφίσουν μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν πῶς θὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν μὴ ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας, διότι λόγῳ τῶν μέσων κινήσεως ποὺ διαθέτουν, ἠμποροῦν τὴν ἰδίαν ἡμέραν νὰ ψηφίσουν καὶ ἀλλοῦ. Π.χ. Ἠμποροῦν οἱ ναυτικοὶ ἑνὸς πετρελαιοκινήτου νὰ ψηφίσουν εἰς τὴν Χίον καὶ νὰ ψηφίσουν μετὰ καὶ εἰς τὰ Καρδάμυλα, ἠμποροῦν οἱ ναυτικοὶ τοῦ «Καραϊσκάκη» νὰ ψηφίσουν εἰς τὴν Χίον τὸ πρωΐ, εἰς τὰς 11 νὰ ψηφίσουν εἰς τὴν Μυτιλήνην καὶ εἰς τὰς 5 εἰς τὴν Λῆμνον. Ἀλλά, εἰδοποιῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῆς λέγω, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοῦ ἑξῆς: Ὅτι θὰ ἐγερθῇ δίκαιον τὸ αἴτημα νὰ ψηφίσουν εἰς τοὺς τόπους ποὺ θὰ εὑρίσκωνται ἢ ποὺ θὰ διανύουν τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῶν λεωφορείων καὶ τῶν ἄλλων μεταφορικῶν μέσων. Ἐὰν λάβωμεν τὸ μέτρον διὰ τοὺς ναυτικούς, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ἐργαζομένους εἰς ὅλα τὰ συγκοινωνιακὰ μέσα, τὰ ὁποῖα κινοῦνται ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ αἴτημα αὐτὸ τὸ δίκαιον ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐπεκτείνῃ εἰς ὅλα τὰ συγκοινωνιακὰ μέσα, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκονται ἐν Ἑλλάδι......

§94Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε κατ’ ἴσον λόγον καὶ δι’ ὅλους τοὺς διακινουμένους πολίτας.

§95Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι ἕνα συμπαθέστατον αἴτημα προβαλλόμενον ἀπὸ μίαν συμπαθεστάτην τάξιν παρουσιάζεται πρὸ δυσκολιῶν, διὰ μὲν τοὺς ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ συνταγματικὸν ἀπαραβίαστον, διότι ἐκ τῆς Συνταγματικῆς αὐτῆς παραβιάσεως ἠμπορεῖ νὰ κριθῇ καὶ νὰ τύχῃ πάσης ἐκλογῆς —διότι δὲν νομίζω, ὅτι τὸ ἐκλογοδικεῖον θὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ ὡς συνταγματικὴν πᾶσαν διάταξιν, ἡ ὁποία θὰ ἐκφεύγῃ ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος— διὰ δὲ τοὺς ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ, ἐνῷ εἴμεθα συνταγματικῶς ἐν τάξει, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ προβλημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ δημιουργηθοῦν ἐκ τῶν ἄλλων συγκοινωνιακῶν τάξεων. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι αὐτὴν τὴν τροπολογίαν περὶ τῶν ναυτικῶν πρέπει νὰ τὴν προσέξωμεν καὶ νὰ τὴν μελετήσωμεν. Κύριοι βουλευταί, εἶπον, ὅτι τὸ ἄρθρον 2 περιλαμβάνει τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ προβλέπωνται ὑπὸ τοῦ νόμου πρὸς ἀποφυγὴν τῆς νοθείας, διότι ὅταν γίνεται νοθεία δὲν ἔχομεν ἐκλογήν, παύει νὰ ἔχῃ σημασίαν καὶ ἡ ἐκλογή, παύει καὶ ὁ λαὸς νὰ παρακολουθῇ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων, παύει ὁ λαὸς νὰ παρακολουθῇ τὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς, παύει ὁ λαὸς νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ κοινὰ καὶ νὰ παρακολουθῇ καὶ τὰς Κυβερνήσεις καὶ τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ συνέπειαν, παύει ἕνας ἀπὸ τοὺς καλλιτέρους στύλους τῆς λειτουργίας τοῦ Δημοκρατικοῦ πολιτεύματος καὶ τοῦ μεγαλείου τῆς ἐλευθέρας δημοκρατίας, ὅπως θέλομεν νὰ λειτουργῇ εἰς τὴν χώραν μας, τὴν κοιτίδα τῆς Δημοκρατίας. Μὲ τὴν σκέψιν αὐτήν, διὰ νὰ συμβάλλω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν καλλιτέραν διατύπωσιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, ἔλαβον ἀφορμήν —διὰ νὰ μὴ υἱοθετήσω τὴν πρότασιν, ὅτι εἶναι τελείως ἰδική μου— ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ ἕνα ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον μοῦ ἔστειλε πολιτευόμενος δικηγόρος ἐξ Ἀμφίσης ὁ κ. Κοκκινόπουλος, ὁ ὁποῖος εὑρισκόμενος καὶ αὐτὸς εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν λαόν, θέλει νὰ συμβάλλῃ εἰς τὴν ἐλευθέραν καὶ ἀδιάβλητον ἄσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος τῶν πολιτῶν, διετύπωσα μίαν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας προσθέτομεν εἰς τὸ ἄρθρον 2 παράγραφον, διὰ τῆς ὁποίας τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον 109 τοῦ ἀπὸ 10–12)4)58 Β.Δ. Ἡ οὐσία τῆς τροπολογίας εἶναι αὐτή. Ἀσφαλῶς, θὰ θεωρηθῇ ὑπερβολικὴ καί, ἴσως, νὰ προκαλέσῃ ἀντίδρασιν, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ τὴν εἴπω ὡς μίαν ἄποψιν: Προτείνω, ὅπως τὰ ψηφοδέλτια τυπώνωνται ἑνιαίως. Ἐπὶ ἑνὸς ψηφοδελτίου κατὰ στήλας νὰ μπαίνουν οἱ συνδυασμοὶ καὶ τὰ ὀνόματα κατὰ τὴν οἰκείαν τάξιν. Ψηφοδέλτια ἐκτὸς τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων νὰ μὴ κυκλοφοροῦν, τὰ ψηφοδέλτια θὰ εἶναι εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα, θὰ τὰ ὑπογράψῃ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ἕνα μέλος τῆς ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἕνα μέλος ἐκπρόσωπος τῶν Κομμάτων. Ὁ ἐκλογεὺς θὰ παραδώσῃ τὸ οὕτω μονογραφηθὲν ψηφοδέλτιον, διότι ἄνευ τῶν μονογραφῶν δὲν θὰ εἶναι ἔγκυρον, θὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ ἰδιαίτερον διαμέρισμα, θὰ σημειώνῃ διὰ σταυροῦ τὸν συνδυασμὸν ποὺ θέλει νὰ ψηφίσῃ καὶ τοὺς σταυροὺς προτιμήσεως τοὺς ὁποίους θέλει νὰ βάλῃ. Θὰ ἐπανέρχεται μετὰ ταῦτα, ἐνώπιον τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ λαμβάνῃ τὸν ἐσφραγισμένον φάκελλον, θὰ θέτῃ ἐντὸς αὐτοῦ τὸ ψηφοδέλτιον, θὰ τὸν σφραγίζῃ καὶ θὰ τὸν ρίπτῃ εἰς τὴν ψηφοδόχον. Τοιουτοτρόπως, θὰ ἀποφευχθῇ ἡ καταπίεσις τῶν πολιτῶν ἀπὸ τοὺς τοπικοὺς κομματάρχας καὶ θὰ ἐκδηλοῦται ἐλευθέρως καὶ ἀβιάστως τὸ φρόνημα τῶν πολιτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀγραμμάτους, τοὺς τυφλοὺς καὶ τοὺς ἀναπήρους, κατὰ τὰ ἄνω ἄκρα, δι’ αὐτοὺς καὶ κατ’ ἐντολὴν αὐτῶν τὴν σημείωσιν ἐπὶ τῶν ὀνομάτων τῶν συνδυασμῶν καὶ τῶν ὑποψηφίων, θὰ τὴν κάμνῃ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος. Νομίζω, ὅτι οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι μὲ τὴν προσθήκην μάλιστα διατάξεως συνεπαγομένης βαρείας εὐθύνης εἰς περίπτωσιν παραβάσεως τοῦ καθήκοντος, θὰ ἀσκήσουν τὸ ἔργον αὐτὸ κατὰ τρόπον ποὺ οὐδεμίαν νὰ ἀφήνῃ ἀμφιβολίαν διὰ τὸ ἀνόθευτον τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Τοιουτοτρόπως, θὰ ἀποφύγωμεν τὰς καταπιέσεις τῶν πολιτῶν καὶ συνεπῶς, θὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἀνεπηρέαστον τῶν ψηφοφόρων καὶ τὴν νοθείαν τῶν ἐκλογῶν. Ἡ τροπολογία μου αὐτὴ θὰ ἀπορριφθῇ ὑπὸ τῶν κ.κ. συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως, ἂν καὶ κατὰ βάθος συμφωνοῦν. Ἐγώ, ὅμως, ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μίαν ὀρθὴν γνώμην, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν μελλοντικῶς νὰ ἀποδώσῃ. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔλαβε διαστάσεις, αἵτινες δὲν δικαιολογοῦνται. Καὶ τὸ λεχθέν, ὅτι ὑπῆρξαν ἀξιωματικοί, οἵτινες κατὰ τὴν κατοχὴν δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των, εἶναι μία βαρεῖα κατηγορία, ἥτις ἔπρεπε νὰ ἀνακληθῇ, ὅπως καὶ πράγματι ἀνεκλήθη. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἐν παντὶ καὶ πάντοτε ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των καὶ κατὰ τὴν κατοχὴν ἐπήνδρωσαν καὶ διηύθυναν τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν, ὅπως ἐπίσης προσέφερον καὶ τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἐὰν μεταξὺ τῶν 10.000 ἀξιωματικῶν εὑρέθησαν, τυχόν, ὀλίγοι τινὲς ποὺ ὀλιγώρησαν καὶ δὲν ᾐσθάνθησαν τὸν παλμὸν τῆς ἐποχῆς, δὲν θὰ πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ καμμίαν ἐντύπωσιν, ἐφ’ ὅσον τὸ σύνολον τῶν ἀξιωματικῶν προσέφεραν ἑαυτοὺς ὁλοκαύτωμα εἰς τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα. Θὰ ἦτο εὐκταῖον, ἐὰν τὴν κρίσιμον ἐκείνην στιγμὴν εὑρίσκετο ἡ ἐθνικὴ κατευθυντήριος ἡγεσία διὰ νὰ ὁδηγήσῃ τὸν λαὸν εἰς τὸν ἀγῶνα. Εὑρέθη ὁ λαὸς ἀκαθοδήγητος καὶ ὁ Βασιλεὺς ἐπάλαισεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ ὀργανώσῃ τὸν στρατὸν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ἐδῶ ἡ πνευματική, θρησκευτικὴ καὶ πολιτικὴ ἡγεσία δὲν ἔπραξαν τὸ καθῆκον των καὶ τὸ λέγω τοῦτο ὡς μίαν ἱστορικὴν ἀλήθειαν. Τὴν μεγάλην ἐκείνην ἱστορικὴν στιγμήν, ἀπουσίασαν ἀπὸ τὸν ἀγῶνα οἱ ἐθνικοὶ κατευθυντῆρες ἐξ οὗ καὶ αἱ περιπέτειαι τῆς χώρας ἔκτοτε. Ὡς πρὸς τὸ εἰδικὸν θέμα τῆς ἐγκυκλίου τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ., ὡς ἐτέθη ὡς προσωπικὸν θέμα, δὲν θὰ τὸ συζητήσω, διότι τὸν ὑπογράφοντα τὸν ἐγνώρισα ἐν πολέμῳ καὶ ἐξετίμησα τὴν πολεμικήν του ἱκανότητα καὶ ἀρετὴν καὶ ἑπομένως, δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ τὸν κρίνω. Θὰ κρίνω, ὅμως, τὴν ἐνέργειαν ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς, ἐλέγχων τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὐτὴν θεωρῶ ὡς ὑπεύθυνον διὰ τὸ πνεῦμα ποὺ ἀναπτύσσεται ἐν τῷ στρατεύματι, ὡς πρὸς τὸν τρόπον ἀντιμετωπίσεως τοῦ κομμουνισμοῦ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ καὶ λέγῃ, ὅτι πλὴν τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε. ὅλα τὰ ἄλλα Κόμματα δὲν ἐργάζονται, ἀλλὰ ὑποσκάπτουν τὸ Ἔθνος, νομίζω, ὅτι σφάλλει καὶ δημιουργεῖ ἀντιδράσεις, ἀντιθέτους πρὸς τὰς ἐπιδιώξεις της. Διότι προκαλεῖ ἐρωτηματικὰ εἰς τὰς συνειδήσεις ἀνθρώπων ποὺ πρέπει νὰ μείνουν σταθεροὶ καὶ ἀδιατάρακτοι. Ὡς πρὸς τὸν χαρακτηρισμὸν ὡρισμένων βιβλίων ὡς ἐπικινδύνων διὰ..... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζορμπᾶ, δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε. Παρακαλῶ νὰ συνεχίσητε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§97Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὅταν ὁδηγούμεθα εἰς ἐκλογὰς καὶ ὑπὸ συνθήκας συγχύσεως θὰ ψηφίσουν 200.000 στρατιῶται, θὰ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ ἡ ὑπόθεσις διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ ψηφοφόροι αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν. Ὁρίζει, λοιπόν, ἡ ἀπόφασις τῆς ΑΣΔΑΝ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαβάζωνται ἀπὸ τοὺς στρατιώτας ὡρισμένα βιβλία. Ὑπάρχει, φαίνεται, πλήρης σύγχυσις. Μεταξὺ τῶν ἀπηγορευμένων βιβλίων συγκαταλέγουν βιβλία τοῦ Παλαμᾶ, τοῦ Ρενάν, τοῦ Ρήγα Φεραίου κλπ., ἀλλὰ καὶ τοῦ συμπολίτου μου κ. Γεωργίου Χρ. Λαιμοῦ, ποὺ ἀτόπως περιελήφθη εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἀπηγορευμένων. Ὁ κ. Γεώργιος Χρήστου Λαιμός......

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς θέματος, ἱστορικὴν ἀνασκόπησιν θὰ κάμετε;

§99Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δοκιμάζω κατάπληξιν ἀπὸ τὴν ἀντίδρασιν, τὴν ὁποίαν προκαλεῖ αὐτὸ τὸ σημεῖον τοῦ λόγου τοῦ κ. συναδέλφου. Ὑποθέτω, ὅτι ὁμοφώνως ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ, ὅτι ἡ διαταγὴ εἶναι καταγέλαστος. Ὅταν τὸν Ρήγα Φεραῖον τὸν προσφέρετε εἰς τὴν ἀριστεράν, ἡ ἀριστερὰ ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, ἀλλὰ ἡμεῖς ἀρνούμεθα τὴν προσφοράν. Ἑπομένως, οὐδεὶς, νομίζω, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκρίνῃ τοιοῦτον περιεχόμενον. Ὑπῆρξε βαρὺ λάθος.

§100Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ ἀνεφέρατε εἰδικῶς τὸ βιβλίον τοῦ Ρήγα Φεραίου, ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Ὑπάρχει ὠργανωμένος μηχανισμὸς ἐκδόσεως ἱστορικῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα, εἴτε διὰ τοῦ ὑποβολιμαίου προλόγου, εἴτε διὰ τῆς διαστροφῆς τοῦ κειμένου τείνουν νὰ παραμορφώσουν ἱστορικὰ γεγονότα. Ὑπάρχει σειρὰ ἱστορικῶν συγγραμμάτων, τὸ περιεχόμενον τῶν ὁποίων ἔχει διαστραφῆ πλήρως. Ὅπως π.χ. ὁ Κανάρης, ὁ Καραϊσκάκης, ὁ Ρήγας Φεραῖος καὶ ἄλλα. Προφανῶς πρόκειται περὶ αὐτῶν τῶν ἐκδόσεων, αἱ ὁποῖαι διαστρέφουν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἱστορικὴν ἀλήθειαν, ὅπως καὶ τὸ ἀναφερθὲν βιβλίον τοῦ Ρήγα Φεραίου. Σᾶς βεβαιῶ ὑπευθύνως, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὑφίσταται ὠργανωμένη ἐκδοτικὴ προσπάθεια πρὸς διαστροφὴν καὶ παραμόρφωσιν τῶν ἱστορικῶν γεγονότων.

§101Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἔχω εἰδικὸν λόγον ποὺ ἀνέφερα τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ βιβλίου τοῦ κ. Λαιμοῦ, διότι εἶναι συμπολίτης μου καὶ θὰ πρέπει οἱ ἐκλογεῖς στρατιῶται, νὰ μάθουν τὴν ἀλήθειαν, ἵνα μὴ ἐπηρεασθοῦν ἀπὸ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἀναγνώσεως τοῦ βιβλίου αὐτοῦ, εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος εἰς ξένην περιφέρειαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος τοὐλάχιστον εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Γεώργιος Χρήστου Λαιμός, ἔγκριτος πολίτης, ἐφοπλιστὴς καὶ δικηγόρος, διαμένων εἰς Λωζάννην εἶναι συγγενὴς τῶν ἱδρυτῶν τοῦ Ναυτικοῦ Γυμνασίου Οἰνουσῶν καὶ ἱδρυτὴς τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου Οἰνουσῶν ὁ «Ἅγιος Παῦλος». Εἶναι Ἕλλην ἐπιστήμων, ποὺ τιμᾶ τὴν χώραν μας, καὶ παραμένων εἰς μίαν ἤρεμον χώραν, συνέλαβε τὴν ἰδέαν δημιουργίας μιᾶς Οἰκουμενικῆς Ὀργανώσεως, ἥτις θὰ ἔχῃ ἀντιπροσώπους ἀπὸ ὅλα τὰ Κράτη καὶ θὰ διενεργῇ διεθνεῖς ἐράνους τὸ προϊὸν τῶν ὁποίων θὰ περιέρχεται εἰς κοινὸν Ταμεῖον καὶ θὰ χρησιμοποιῆται εἰς περίπτωσιν θεομηνιῶν, πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν κατὰ τόπους ζημιῶν, διότι ὡς ἀναφέρει καὶ ὁ ἴδιος συνεκινήθη ἀπὸ τοὺς τελευταίους σεισμοὺς τοὺς ἐπισυμβάντας εἰς τὴν χώραν μας καὶ εἰς τὸ Ἀγαδίρ. Τὴν ἰδέαν του ταύτην διετύπωσεν εἰς διακήρυξιν ἣν διεμοίρασεν εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Αὐτοῦ τοῦ βιβλίου ἀπηγορεύθη ἡ κυκλοφορία μεταξὺ τοῦ κοινοῦ: Διατί;

§102Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε καὶ προσυπογράφομεν, ἀλλὰ δὲν νομίζετε, ὅτι ὁ κ. Λαιμός, δὲν ἔχει ἀνάγκην καμμίας συνηγορίας;

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαιμὸς εἶναι ἀξιόλογος ἄνθρωπος, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ τόσον πολὺ μὲ τὸ θέμα αὐτό.

§104Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἔχω ὅμως ἀνάγκην ἐγὼ νὰ διευκρινίσω τὸ θέμα. Αὐτὴ ἡ ἐπιπολαία πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ κ. Λαιμοῦ, πρέπει νὰ τὴν καταστήσῃ προσεκτικὴν εἰς τὸ μέλλον διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἐκλογὰς ἐν πνεύματι νηφαλιότητος καὶ ὄχι συγχύσεως, ὡς ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις. Ὡς πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ στρατιῶται θὰ ψηφίζουν τοὺς βουλευτὰς τῆς περιφερείας ποὺ ὑπηρετοῦν, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι αὐτὸ θὰ προκαλέσῃ καὶ ἀντιδράσεις καὶ ἀναστάτωσιν. Εἶναι δὲ ἐνδεχόμενον διὰ τοῦ σταυροῦ προτιμήσεως τῶν ὑποψηφίων νὰ ἀλλοιωθοῦν τὰ ἀποτελέσματα τῶν περιφερειῶν. Τὸ ὀρθότερον θὰ ἦτο τοὐλάχιστον νὰ ψηφίζωνται οἱ συνδυασμοὶ καὶ ὄχι τὰ πρόσωπα. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τῆς Κ.Ε.Α. καὶ τῆς Ε.Δ. Α., ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Περαίνων, κ. βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι αἱ μέλλουσαι ἐκλογαὶ θὰ ἀποτελέσουν ἱστορικὸν σταθμὸν διὰ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας καὶ διὰ τὴν Δημοκρατίαν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν πρέπει νὰ γίνουν κατὰ τρόπον τελείως ἀδιάβλητον. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁ λαὸς ἐνισχύει ἐκείνας τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι τὸν φροντίζουν καὶ τὸν παρακολουθοῦν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ κατακτήσῃ τὸν λαὸν διὰ τῶν ἔργων της καὶ ὄχι διὰ τεχνασμάτων. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ κάθαρσις τοῦ νομοσχεδίου, ἀπὸ τὰς ἐπιζημίους διατάξεις, ὥστε νὰ ὁδηγηθῇ ἡ χώρα εἰς τὰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἀδιάβλητοι. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον τῆς χώρας καὶ διὰ τοῦτο ὑπεστηρίξαμεν ὅσα ὑπεστηρίξαμεν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παινέζη, ὑπεβλήθη δήλωσις πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἔχουσα οὕτω: «Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευκρινίσω τὴν γενομένην ἤδη πρὸ μηνῶν δήλωσίν μου, ὅτι εἶμαι τελείως ἀνεξάρτητος ἀπὸ παντὸς Κόμματος ἢ ὁμάδος, εἴτε δηλωθέντος εἰς τὴν Βουλήν, εἴτε καὶ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον».

Μετὰ τιμῆς

Δ. ΠΑΙΝΕΖΗΣ

Βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων Κύριοι βουλευταί, θὰ παρεκάλουν, ὅπως δεχθῆτε καὶ ὁρίσωμεν ἐμβόλιμον συνεδρίασιν δι’ αὔριον Σάββατον καὶ ὥραν 11ην π.μ.

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Συμπολιτεύσεως). Μάλιστα, μάλιστα. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀριστερᾶς).

§107Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡμεῖς δεχόμεθα.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου, ἀπεδέχθη.

§109Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν νὰ ἀποφαίνεται μονοπλεύρως. Καὶ δὲν παύει νὰ εἶναι μονόπλευρος ἡ ἀπόφασις μὲ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δ. Κέντρου ἀποδέχεται τὴν ἐμβόλιμον συνεδρίασιν. Τὸ θέμα δὲν εἶναι νὰ βιασθῶμεν. Τὸ θέμα δὲν εἶναι νὰ τελειώνωμεν, ὅπως εἴπατε, ἀλλὰ νὰ τελειώνωμεν, ἀφοῦ γίνῃ σοβαρὰ καὶ διαφωτιστικὴ συζήτησις. Ἂν θέλετε νὰ τελειώνωμεν ὅπως–ὅπως, εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν καὶ ἀπόψε.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, νομίζω, ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ λέγετε, ὅτι ὑπάρχει σπουδὴ ὅταν πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος εἶπεν, ὅτι εἴμεθα εἰς τὴν τετάρτην ἑβδομάδα τῶν συζητήσεων, μετὰ 15 συνεδριάσεις. Μόνον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων διήρκεσε τόσον πολύ. Παρακαλεῖται ἐπ’ αὐτοῦ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως ἔχωμεν αὔριον ἐμβόλιμον συνεδρίασιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἠγέρθησαν οἱ περισσότεροι. Συνεπῶς, αὔριον θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν.

§111Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριε Πρόεδρε, ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι προκαλεῖτε τὸ μέγιστον τμῆμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου θὰ ὑπάρξῃ ἀπάντησις. Δηλαδή, αὐτὸ ποὺ θέλετε νὰ κερδίσετε μὲ τὴν ἐμβόλιμον, θὰ τὸ χάσετε.

§112Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ἐφραιμίδην, διατί τὸν ἐνοχλεῖ ἡ διάθεσις καὶ τῆς πρωΐας τοῦ Σαββάτου;

§113Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Διότι ἡμεῖς εἴμεθα ἐξηντλημένοι.

§114Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἡμεῖς θὰ ἀπουσιάζωμεν.

§115Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ζητεῖ ὁ κ. Ἐφραιμίδης νὰ γίνεται ἡ συζήτησις σοβαρὰ καὶ ἐμπεριστατωμένη. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Ἀλλὰ διατὶ ἐπιμένει νὰ μὴ προσθέσωμεν καὶ τὴν αὐριανὴν πρωΐαν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου; Εἰλικρινῶς, δὲν ἀντιλαμβάνομαι πῶς συσχετίζεται τὸ θέμα σοβαρᾶς καὶ ἐμπεριστατωμένης συζητήσεως μὲ τὴν ἄρνησίν σας νὰ γίνῃ ἐμβόλιμος συνεδρίασις αὔριον. Ἄν, ἀκριβῶς, θέλετε καὶ ἐπιθυμεῖτε νὰ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις, τότε εἶναι πλέον ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη νὰ γίνῃ καὶ αὔριον συνεδρίασις. Ἐὰν δὲν θέλετε νὰ γίνῃ αὔριον συνεδρίασις, τότε παρακωλύετε καὶ τοὺς συναδέλφους σας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ προσπαθήσουν νὰ συντομεύσουν τὰς ἀγορεύσεις των διὰ νὰ προχωρήσωμεν.

§116Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, διότι εἶναι κοινὴ ἡ ἐντύπωσις τῆς Βουλῆς, ὅτι ὑπάρχει μία καταπόνησις. Γίνονται συνεδριάσεις μέχρι τῆς 1ης καὶ 2ας πρωϊνῆς ὥρας καὶ ὁμολογοῦν οἱ κ.κ. συνάδελφοι καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης καὶ πολὺ περισσότερον ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, ὅτι μετὰ τὴν 11ην, σχεδόν, ὑπάρχει πρακτικὴ ἀδυναμία εἰς τὴν παρακολούθησιν τῶν ὅσων λέγονται. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἂν θέλωμεν νὰ συζητήσωμεν σοβαρά, θὰ πρέπει νὰ δοθῇ κἄποια λύσις, ὥστε νὰ μπορῇ ἡ Βουλὴ νὰ παρακολουθήσῃ. Ὑπάρχει ἡ κοινὴ διαπίστωσις, ὅτι ἔχουν καταπονηθῆ οἱ πάντες, ἀκόμη καὶ οἱ ὑπάλληλοι. Ἑπομένως, διατὶ ἐπιμένετε εἰς τὴν αὐριανὴν ἐμβόλιμον συνεδρίασιν; Καὶ διατὶ δὲν θέλετε νὰ προχωρήσωμεν τὴν Δευτέραν καὶ νὰ διευκολύνωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ νομίζω καὶ αἱ ἄλλαι παρατάξεις θὰ ἔχουν διάθεσιν, μὲ μίαν συντόμευσιν τῶν ἀγορεύσεων, μὲ μίαν συντόμευσιν, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν ρητόρων νὰ κερδηθῇ ὁ χρόνος; Διατί πρέπει νὰ καταπονηθῶμεν αὔριον, ὅταν εἶναι φανερόν, ὅτι δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις;

§117Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὁ κύριος Ἐφραιμίδης, εἶπεν, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ θέλομεν νὰ κερδίσωμεν, μὲ τὴν ἐμβόλιμον συνεδρίασιν, θὰ τὸ χάσωμεν. Αὐτὸ δεικνύει μὲ τὴν πρόθεσιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκδηλώσῃ ὁ κ. Ἐφραιμίδης. Ἐὰν εἰλικρινῶς ἔχετε τὴν πρόθεσιν νὰ συμπράξητε εἰς τὴν ἐπίσπευσιν τῆς συζητήσεως, σοβαρᾶς συζητήσεως, τότε ζητήσατε καὶ σεῖς ἀπὸ τοὺς συναδέλφους σας, ὅπως ἐζητήσαμεν καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τοὺς ἰδικούς μας τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως νὰ περιορίσουν τὰς ἀγορεύσεις των καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ ρητόρων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως χρόνου, πέραν τοῦ τετάρτου. Διότι δὲν εἶναι πρέπον, νομίζω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπεκταθῶμεν πλέον περισσότερον ἐπὶ σημείων, τὰ ὁποῖα ἔχουν διευκρινισθῆ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἀκούομεν τὰ ἴδια πράγματα ἐπαναλαμβανόμενα, χωρὶς τοῦτο νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν πληρεστέραν διαφώτισιν τῆς Βουλῆς. Συνεπῶς, ἐὰν εἰλικρινῶς ἐπιθυμοῦν οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐὰν θέλετε ἐπὶ τέλους νὰ ὑπάρξῃ μία εἰκὼν αὐτῆς τῆς συνεδριάσεως καλυτέρα ἀπὸ τὰς προηγουμένας, τότε ζητήσατε καὶ σεῖς ἀπὸ τὰ μέλη τῆς ΕΔΑ καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους συνεδέλφους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ὁμιλήσουν, νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, νὰ συντομεύουν τὰς ἀγορεύσεις των εἰς τὸ δεκάλεπτον καὶ τότε πιθανῶς δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἐμβολίμου συνεδριάσεως.

§118Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἂν ὑπάρχῃ καθυστέρησις, ὑπάρχει ἐξ αἰτίας τῶν πολλῶν καὶ μικρῶν παρεμβάσεων, ἰδίως τῶν κ. Ὑπουργῶν. Θέλω, κ. Ὑπουργέ, νὰ μὴ τὸ ἐξακριβώσητε τώρα, ἀλλ’ ἂς ἀναλάβῃ τὸ Προεδρεῖον νὰ κάμῃ μίαν στατιστικὴν καὶ νὰ τὴν φέρῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὴν Δευτέραν. Ἀπὸ αὐτὸ τί θὰ ἀποδειχθῇ; Ὅτι εἰς χρόνον καὶ ἄνεσιν οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ ἔχουν καταλάβει πενταπλάσιον χρόνον ἀπὸ ὅτι οἱ ὁμιλήσαντες ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἂς γίνῃ τὸ μέτρημα αὐτό. Ὅταν εἰς κάθε διακοπὴν ἐπακολουθῇ ὁλόκληρος ἀγόρευσις. Θέλετε νὰ συντομεύσωμεν, χωρὶς νὰ καταπονούμεθα, μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ μὴ ἀποδίδωμεν; Περιορίσατε καὶ τὰς παρεμβάσεις καὶ τὰς μακρὰς ἀγορεύσεις.

§119Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἐζήτησα καὶ ἔλαβον γνῶσιν τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν εἰς τὸ ἄρθρον 2. Εἶναι 23. Ἐξ αὐτῶν εἶναι 4 τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Αὐτὸ δεικνύει πρόθεσιν συντομεύσεως τῆς συζητήσεως; Ἂν τοὺς ὀνομάσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς· θὰ ἴδητε, ὅτι ἐκ τῶν 23 μόνον 4 εἶναι ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, οἱ ἄλλοι εἶναι ἰδικοί σας ὅλοι. Εἴπετε εἰς τοὺς συναδέλφους σας, παρακαλέσατέ τους καὶ σεῖς, ὅπως καὶ ἐγὼ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, νὰ συντομεύσουν τὰς ἀγορεύσεις των, διὰ νὰ προχωρήσωμεν. Τὰ πράγματα ἔχουν διευκρινισθῆ, ἡ Βουλὴ ἔχει πλήρως διαφωτισθῆ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ τετάρτου. Γνωρίζω, ὅτι ὅταν θέλετε καὶ μὲ τὸ τέταρτον, δεδομένου, ὅτι εἶσθε 70, ἠμποροῦμεν νὰ συζητῶμεν ἐπὶ 150 τέταρτα. Τὴν πρόθεσίν σας διὰ νὰ συντομευθῇ ἡ συζήτησις ἠμπορεῖτε νὰ τὴν ἐκδηλώσετε διὰ τῆς παραιτήσεως ρητόρων τῆς ΕΔΑ καὶ διὰ τῆς συντομεύσεως οὐχὶ εἰς τὸ τέταρτον, ἀλλὰ εἰς τὸ 10λεπτον. Μόνον ἔτσι ἠμπορεῖ νὰ λειτουργήσῃ τὸ Κοινοβούλιον.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἀπόφασιν καὶ θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν αὔριον. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη πρότασις εἰς τὸ Προεδρεῖον περὶ περιορισμοῦ τῶν συζητήσεων εἰς τὸ τέταρτον, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 19 τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ βουλευτῶν καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ τέταρτον. Ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις;

§121Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὄχι, διὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφαρμόζεται τὸ τέταρτον, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ πρώτου ρήτορος, τοῦ κ. Μπριλλάκη.

§123Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἠξεύρομεν, ὅτι θὰ ἐγένετο αὐτὸ ἀπόψε.

§124Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσω ἐγώ.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπουρνιᾶ, ἀκολουθεῖτε τὴν σειρὰν τῶν ἐγγεγραμμένων. Σεῖς παρεχωρήσατε τὴν θέσιν σας εἰς τὸν κ. Ράλλην.

§126Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐγὼ διεμαρτυρήθην, κ. Πρόεδρε, ζητῶ ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Ράλλην νὰ εἴπῃ ἐὰν διεμαρτυρήθην ἢ ὄχι.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε πέμπτος κατὰ σειράν. Ἀπὸ τότε ποὺ ἤρχισεν ἡ συζήτησις, ἀκολουθοῦμεν τὴν σειρὰν τῶν ἐγγεγραμμένων ρητόρων.

§128Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐκπλήσσομαι, κ. Πρόεδρε, πῶς ἐφ’ ὅσον ἔχω σειρὰν τὴν χάνω. Αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν ξαναέγιναν ἐδῶ μέσα.

§129Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν δὲν ἐγνωρίζομεν, ὅτι θὰ ληφθῇ τοιαύτη ἀπόφασις καὶ θὰ ἀπουσιάζωμεν εἰς τὴν Νάξον, τί θὰ γίνῃ μὲ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§130Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὁμιλεῖτε διὰ τὸ τέταρτον;

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὴν ἐμβόλιμον συνεδρίασιν.

§132Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἡ ἀπόφασις ἔχει ληφθῆ, νὰ προχωρήσωμεν.

§133Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν λέγω, ὄχι διὰ τὸ τέταρτον.

§134Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἂς προχωρήσωμεν καὶ θὰ ἰδοῦμεν τί θὰ γίνῃ.

§135Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε Πρωτοπαπαδάκη, ἔχω ἀναλάβει ἐγὼ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ὁσάκις ἐπιβάλλεται τὸ τέταρτον νὰ μὴ ἀφορᾷ τὸν πρῶτον ρήτορα, διότι θεωρεῖται ἕνα εἶδος ἐκβιασμοῦ, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον αὐτὸ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ καὶ τώρα.

§136Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὁ κ. Μπριλλάκης, θὰ μᾶς δώσῃ τὸ καλὸν παράδειγμα, καὶ θὰ ὁμιλήσῃ 10 λεπτά.

§137Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ προηγούμενον Σάββατον δὲν ἔγινεν ἐμβόλιμος, καίτοι τὸ ἠθέλησεν ὁ κ. ὑπουργός. Καὶ ἐπειδὴ ὑπῆρξεν αἴτημα τοῦ κ. Παπανδρέου νὰ μὴ γίνῃ ἐμβόλιμος, διότι θὰ ἀπουσίαζεν εἰς τὴν Λάρισαν, ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ μὴ γίνῃ ἐμβόλιμος διὰ νὰ διευκολυνθῇ ὁ κ. Παπανδρέου. Διατί λοιπὸν ἀφοῦ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι θέλουν νὰ ταξειδεύσουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, νὰ γίνῃ συνεδρίασις αὔριον;

§138Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ἐφραιμίδης, ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἀπουσίαν ἡμῶν εἰς τὴν Λάρισαν, ἤθελα νὰ εἴπω τοῦτο: Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὅταν τὴν Παρασκευὴν ἐζητήθη νὰ γίνῃ ἐμβόλιμος συνεδρίασις τὸ Σάββατον, ὁ κ. Παπανδρέου ἀπουσίαζε καὶ ἐγὼ παρεκάλεσα νὰ μὴ γίνῃ ἐμβόλιμος συνεδρίασις τὸ Σάββατον, διότι οἱ περισσότεροι βουλευταὶ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου θὰ εὑρισκόμεθα τότε εἰς Λάρισαν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ Προεδρεῖον ἐπεφυλάχθησαν νὰ ἐκφέρουν τὴν γνώμην τους ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀνεκοίνωσα ἐγὼ εἰς τὸν κ. Παπανδρέου τὴν πρότασίν μου, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν τὴν υἱοθετεῖ, διότι ἡμεῖς μὲν οἱ τοῦ Κόμματος θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν Λάρισαν, ὁ Ἀρχηγός μας θὰ ἦτο ἐδῶ καὶ μᾶς εἶπε: «Καὶ μόνος μου εἶμαι ἐπαρκὴς νὰ ἀντιπροσωπεύσω τὰς ἰδέας τοῦ Κόμματος». Τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὥστε δὲν ἦτο αἴτησις ἰδική μας νὰ μὴ γίνῃ ἐμβόλιμος συνεδρίασις.

§139Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἀπὸ πλευρᾶς τῆς ΕΔΑ ἔχει καταναλωθῆ πολὺς χρόνος ποὺ συζητοῦμεν τὸ παρὸν ἄρθρον, θέλω νὰ ὑπενθυμίσω καὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κ.κ. συναδέλφους, ὅτι ἀπὸ τὰς 3 ἡμέρας ποὺ συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον 2, ἔχουν ὡμιλήσει ὁ κ. Ἡλιοῦ καὶ ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ὁ μὲν κ. Ἡλιοῦ ὡμίλησε συντόμως, ὁ δὲ κ. Ἡλιόπουλος, ἀνεξαρτήτως τῶν ἐπεισοδίων δὲν ἐξήντλησε τὸ ὅριον. Ἑπομένως διὰ τὰς 22 ὥρας ποὺ συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀλλοῦ νὰ ἐρευνήσωμεν τὴν καθυστέρησιν. Τὸ ἄρθρον 2, κ. συνάδελφοι, περιλαμβάνει 4 σοβαρὰ θέματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εἶναι χωριστὰ ἄρθρα καὶ ἀκόμη χωριστὸν νομοσχέδιον. Μὲ τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴν δὲν εἶναι εὔκολον, δεδομένου καὶ ἐκ τῶν τροπολογιῶν ποὺ ὑπάρχουν, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς συγχρόνως ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων. Ἡ ἰδική μου ὁμιλία θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὸ θέμα τῆς ψηφοφορίας τοῦ στρατοῦ. Πρόκειται, κ. συνάδελφοι, περὶ ἐπαναφορᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία ἴσχυσε τὸ 1956, βάσει τοῦ τότε ψηφισθέντος νόμου. Ἡ δικαιολογία διὰ τὴν ἐπαναφορὰν αὐτῆς τῆς διατάξεως εἶναι ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνήσεως τὸ ἐνδιαφέρον της νὰ μὴ στερηθῇ ὑψίστου Συνταγματικοῦ δικαιώματος μία μερὶς Ἑλλήνων καὶ εἰδικώτερον ἡ μερὶς ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι στρατευμένη. Αὐτὸ τὸ συνδέει ἡ Κυβέρνησις καὶ μὲ μίαν ἄποψιν, ὅτι εἰς καμμίαν περίπτωσιν δὲν ἠμπορεῖ αὐτὴ ἡ μερὶς νὰ εὑρεθῇ εἰς δευτέραν θέσιν ἐν σχέσει μὲ τὸν ὑπόλοιπον πληθυσμὸν τῆς χώρας. Ὑπεστηρίξαμεν μέχρι τοῦδε καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ὑποστηρίζωμεν, ὅτι ἡ δικαιολόγησις τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς διατάξεως τοῦ 1956 εἶναι δικαιολόγησις, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς ὑποκριτικὰ ἐπιχειρήματα. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἄρθρου βάσει τῶν δεδομένων τοῦ 1956, 165.000 ψηφοφόροι, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ἕνα μεγάλο τμῆμα ἰδίως δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας ψηφίζει εἰς τοὺς τόπους ποὺ ὑπηρετεῖ. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρόκειται νὰ ψηφίσουν ἄνω τῶν 4 ἑκατομμυρίων εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι ἀσήμαντος. Δεύτερον ἐπιχείρημα, ἀντίθετον πρὸς αὐτὸ ποὺ ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις εἶναι κληρωτοὶ καὶ ἡ διάταξις, ὅταν ἐφηρμόσθη τὶς περισσότερες φορές, ἐφηρμόσθη, διότι δὲν ἔχουν ἐγγραφῆ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἑπομένως, ἡ παροχὴ τοῦ δικαιώματος τῆς ψηφοφορίας, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους δὲν σημαίνει πολίτας δευτέρας κατηγορίας ἀλλὰ ἀποτελεῖ προνομιακὴν μεταχείρισιν ἐν σχέσει μὲ τοὺς ὑπολοίπους πολίτας, ὅταν εἶναι φανερόν, ὅτι ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ἀσημάντου ποσοστοῦ, ὄχι μόνον δὲν διευκολύνει, ἀλλὰ συνειδητῶς ἀποκλείει πολὺ περισσοτέρας χιλιάδας τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, τοὺς ἑτεροδημότας, διὰ τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται διὰ τὴν μὴ στέρησιν στοιχειώδους συνταγματικοῦ δικαιώματος, ἐπιμένει νὰ τοὺς στερῇ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑποκριτικὸν ἐνδιαφέρον, ἔχει σχέσιν καὶ μὲ τὸ θέμα τῆς δυνατότητος νὰ ἀσκοῦν ἐλευθέρως οἱ στρατευμένοι τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Ὅταν ἰσχυρίζεται κανείς, ὅτι ἐνδιαφέρεται δι’ ἕνα τμῆμα πολιτῶν νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐκλογικόν του δικαίωμα, πρωτίστως ὀφείλει νὰ ἐνδιαφέρεται νὰ ἀσκῆται τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἐλευθέρως. Καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς καμμίαν περίπτωσιν ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε πεῖραν καὶ ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε στάσιν της, δὲν δεικνύει, ὅτι ἔχει τὴν πρόθεσιν αὐτήν. Ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ ἱστορικὴ πεῖρα τῆς χώρας, εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις ποὺ ἐδόθη δικαίωμα ψήφου εἰς τοὺς στρατευμένους Ἕλληνας, ἔχει δείξει, ὅτι οὐδέποτε τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἠσκήθη ἐλευθέρως. Εἰδικῶς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις μᾶς ἔχει δώσει πικροτάτην πεῖραν. Καὶ ἡ πεῖρα αὐτὴ προέρχεται ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1956, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μόλις ὀλίγους μῆνας εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν, γεγονός, τὸ ὁποῖον τὴν ἐδυσκόλευε νὰ ἔχῃ δημιουργήσει τὸν μηχανισμὸν τοῦ κόμματος ποὺ ἔχει δημιουργήσει μετὰ μίαν ἑξαετίαν. Καὶ παρ’ ὅλα αὐτὰ ἐπαρουσιάσθη τὸ φαινόμενον ἔναντι τοῦ 52% τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ τότε «Δημοκρατικὴ Ἕνωσις» ὡς πρὸς τὸν λαόν, νὰ λάβῃ τὰς ἡμίσεις καὶ ὀλιγωτέρας ψήφους, ὅσον ἀφορᾷ τὸν στρατόν. Τρανωτέρα ἀπόδειξις περὶ τοῦ τί προθέσεις ἔχει ἡ ΕΡΕ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως περὶ ψήφου τοῦ στρατοῦ, καὶ μάλιστα τώρα ποὺ εἶναι 6 χρόνια εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν ὑπάρχει. Ἑπομένως τὰ περὶ ἐνδιαφέροντός της διὰ τὴν ἄσκησιν στοιχειώδους συνταγματικοῦ δικαιώματος, εἶναι τοὐλάχιστον, ἐπαναλαμβάνω, ὑποκριτικὰ διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἀνέπτυξα. Ὑπενθυμίζω χαρακτηριστικῶς, ὅτι τόσον ἦτο ἔκδηλον αὐτὸ ποὺ ἰσχυρίζομαι διὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956, ὥστε ἔφθασε νὰ γίνῃ θέμα σατίρας. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μετὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1956 εἶχε καθιερωθῆ ὁ ὅρος «βουλευτὴς τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων» ἢ «βουλευτὴς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων», ἀκόμα καὶ εἰς τὰς ἐπιθεωρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπαίζοντο εἰς τὰς Ἀθήνας. Τόσον ἦτο ἔκδηλος εἰς τὸν λαὸν ἡ γνώμη, ὅτι πράγματι ἕνα μεγάλο τμῆμα τῶν βουλευτῶν τῆς ΕΡΕ ἦταν βουλευταὶ δυνάμει τῆς ψήφου τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων. Ἦτο δὲ τοιαύτη ἡ κατακραυγὴ κατὰ τὸ 1958, ὥστε ἡ Κυβέρνησις, ὄχι διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐτάχθη κατὰ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ —διότι οὐδέποτε ἐτάχθη, οὔτε ἐν τῷ συνόλῳ της οὔτε ὡς ΕΔΑ ἐναντίον τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ— ἀλλὰ διότι ὑπῆρχεν ἡ πικρὰ πεῖρα τοῦ 1956, δὲν ἐτόλμησεν ἡ Κυβέρνησις τὸ 1958, νὰ ζητήσῃ νὰ ἰσχύσῃ ἡ διάταξις αὐτή. Ἑπομένως, ἡ πραγματικὴ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, συνίσταται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι θέλει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν συζητούμενον ἐκλογικὸν νόμον, νὰ προσθέσῃ ἓν ἐπὶ πλέον στοιχεῖον νοθείας, ἓν ἐπὶ πλέον στοιχεῖον παραμορφώσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως, νὰ ἐξασφαλίσῃ μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα ἀπὸ τὴν ἄποψιν τῆς μειώσεως τῆς ἐπιρροῆς της εἰς τὸν λαόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματική της πρόθεσις. Τὴν στηρίζει πρῶτον εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐλπίζει, ὅτι ὑφ’ ἃς συνθήκας διαπαιδαγωγεῖται, διαφωτίζεται καὶ θὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός, παρὰ τὴν θέλησίν του, θὰ ψηφίσῃ κατὰ μεγάλην πλειοψηφίαν τὸ κυβερνῶν κόμμα. Δεύτερον, στηρίζεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἕνα τμῆμα, ὄχι τῶν στρατευμένων τέκνων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τῶν ἄλλων τμημάτων, τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, διὰ τῆς πολυχρονίου συστηματικῆς διαπαιδαγωγήσεως, τὸ ἔχει εἰς τὸ χέρι, τὸ ἔχει ἤδη μεταβάλει, ὄχι ἁπλῶς εἰς ψηφοφόρον τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ εἰς κομματικὸν παράγοντα, εἰς κομματικὸν πράκτορα τοῦ Κυβερνῶντος κόμματος. Ὑπῆρξαν ἐπανειλημμένως καταγγελίαι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, καὶ ἀνεφέρθησαν σχετικαὶ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις, σωρεία καταδικαστικῶν ἀποφάσεων, ποὺ ἀποδεικνύουν μὲ ποῖον πνεῦμα, ἕνα τμῆμα, —δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅλα τὰ Σώματα Ἀσφαλείας— ἕνα τμῆμα, εὐθύνῃ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, μὲ ποῖον πνεῦμα διέπεται. Κατὰ σύμπτωσιν, ἀπόψε μοῦ ἀνεκοινώθη ἕνα χθεσινοβραδυνὸν περιστατικόν, τὸ ὁποῖον συνέβη ἐν μέσαις Ἀθήναις καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη μήνυσις εἰς τὸν εἰσαγγελέα σήμερον. Ὁ Ι. Φραγκῖσκος, διατηρῶν περίπτερον εἰς τὴν Δάφνην, ὅταν ἔκλειε τὸ περίπτερόν του τὸ μεσονύκτιον, συνελήφθη, διότι εἶχε δεχθῆ νὰ πάῃ ὡς μάρτυς εἰς μίαν δίκην, ἀπὸ ὄργανον τῆς Ἀσφαλείας, ἐνεκλείσθη εἰς τὸ κρατητήριον τοῦ τοπικοῦ Τμήματος Ἀσφαλείας, ὅπου εἰς τὰς 2 μ.μ. ἠγέρθησαν ἄνδρες τοῦ Τμήματος μὲ τὶς πυτζάμες καὶ τοῦ ἤρχισαν μεσαιωνικὰ βασανιστήρια διὰ φάλαγγος, εἰς βαθμὸν ποὺ αἱμάτωσεν, καὶ τὸ πρωΐ σήμερον μὲ μίαν γελοίαν κατηγορίαν τὸν προσήγαγον εἰς τὸν εἰσαγγελέα. Ὁ δαρείς, ὅπως εἶπα, ὑπέβαλε μήνυσιν σήμερον εἰς τὸν εἰσαγγελέα καὶ προσεκόμισεν εἰς αὐτὸν τὸν πάτο τῶν παπουτσιῶν ποὺ εἶχεν αἷμα. Κύριοι, συνάδελφοι, προσπαθεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐξασφαλίσῃ ἕνα ποσοστὸν ψήφων ἔναντι τῆς ἀπωλείας ποὺ ἔχει εἰς τὸν λαόν. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω σχετικὰ μὲ μίαν νέαν προσπάθειαν προσθέσεως ψηφοφόρων, διὰ νὰ γίνῃ ἔτι πιὸ ἀσφαλὴς ἡ δεικλίς. Αὐτὸ δηλαδή, ποὺ ἐπιχειρεῖται ἀπὸ ὡρισμένους συναδέλφους, βουλευτὰς νήσων, ἐνδιαφερομένων δῆθεν διὰ τὴν ἄσκησιν στοιχειώδους συνταγματικοῦ δικαιώματος, ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ ἀφορμὴν νὰ εἴπῃ κανεὶς τὴν παροιμίαν: «Τρώγοντας, ἔρχεται ἡ ὄρεξις». Ἐξασφαλίζομεν 100.000–150.000 ψήφους ἀπὸ τὸν στρατόν. Ἂς ἐξασφαλίσωμεν 70.000 ψήφους καὶ ἀπὸ τοὺς ναυτιλομένους, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι κανεὶς δὲν θὰ διακινδυνεύσῃ τὴν θέσιν του καὶ τὸ ψωμί του διὰ νὰ δώσῃ τὴν μάχην. Δὲν ἐπιμένω, διότι δὲν νομίζω, ὅτι σοβαρῶς θὰ ἐπιμείνουν οἱ βουλευταί αὐτοί.

§140Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Εἶσθε ἀντίθετος πρὸς τὴν ψῆφον τῶν ναυτικῶν;

§141Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶμαι ἀντίθετος, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ δὲν θὰ παράσχω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐχέρειαν, νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐκ τῶν προτέρων ἕνα ποσοστὸν ψήφων ὑπὲρ τῆς ΕΡΕ, ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ ἐφοπλισταὶ εἶναι οἱ χρηματοδόται καὶ οἱ οἰκονομικοὶ παράγοντες τοῦ κυβερνῶντος κόμματος. Δὲν εἴμεθα ἀφελεῖς νὰ παράσχωμεν τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἕνα ποσοστὸν ψήφων ἐν ὀνόματι ἑνὸς συνταγματικοῦ δικαιώματος.

§142Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Τὰ περὶ οἰκονομικῶν παραγόντων τὰ παραβλέπω, διότι δὲν ἔχουν καμμίαν βάσιν. Ἀλλὰ ἤθελα ὅμως νὰ πληροφορηθῶ τὴν γνώμην σας: Εἶσθε ἀντίθετος εἰς τὸ νὰ ψηφίσουν καὶ οἱ ναυτιλλόμενοι Ἕλληνες;

§143Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἶμαι ἐναντίον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ σᾶς ἀπήντησα πρὸ ὀλίγου. Διότι εἶναι πλέον ἢ βέβαιον, ὅτι θὰ ψηφίσουν κατ’ ἐντολὴν τοῦ ἐφοπλιστοῦ ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξαρτῶνται.

§144Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Συνεπῶς, εἶσθε ἀντίθετος.

§145Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Συνεπῶς, εἶμαι σύμφωνος μὲ ἐκεῖνο ποὺ ὑποστηρίζω, καὶ ὄχι μὲ ἐκεῖνον ποὺ σεῖς θέλετε νὰ ἀποδείξετε. Δι’ ὅλους, λοιπόν, αὐτοὺς τοὺς λόγους, κ. συνάδελφοι, εἴμεθα ἀντίθετοι κατ’ ἀρχὴν πρὸς ἐπαναφορὰν ἐν ἰσχύϊ τῆς διατάξεως τοῦ 1956. Φυσικά, ἡ Κυβέρνησις, ἐν ὄψει τῆς ἀντιδράσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὡμίλησε περὶ ἐγγυήσεων διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ κλπ. Ὡρισμέναι ἀπὸ αὐτὰς διεγράφησαν ἤδη ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ὡρισμένων κ.κ. Ὑπουργῶν. Κύριοι βουλευταί, αἱ ἐγγυήσεις ἀφοροῦν ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐλευθέρας ψηφοφορίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ γενικώτερον κλῖμα ποὺ καλλιεργεῖ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Τὸ καθεστὼς ποὺ ὑπάρχει εἰς τὸν στρατὸν ἀνεξαρτήτως ἐκλογῶν καὶ ποὺ ἐπηρεάζει προκαταρκτικὰ τὴν ψῆφον του. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον θέμα αἱ διαγραφεῖσαι ἤδη ἐγγυήσεις εἶναι ἀνεπαρκέστατοι. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχετικὰς προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἔχομεν ἀκόμη ἀπάντησιν.

§146Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Σκόπιμον θὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ ἀπὸ τοῦδε τί θὰ γίνῃ.

§147Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Θὰ παρεκάλουν καὶ ἐγώ.

§148Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Συντόμως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀνακοινώσῃ τὰς ἀποφάσεις της.

§149Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Καὶ ἔρχομαι πρῶτα εἰς τὸ γενικὸν πρόβλημα. Ἐκ τῆς ὅλης πορείας τῆς συζητήσεως ἔχει διαπιστωθῆ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπεκτείνει ἀνοικτὰ τὸ κομματικόν της καθεστὼς εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει δικαιωθῆ εἰς τὰς ἐκτιμήσεις, ὅτι δηλαδὴ ζῶμεν σήμερον ὑπὸ κομματικὸν κράτος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπεκτείνει τὴν δραστηριότητά του καὶ εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, τὰς ὁποίας ἐπιδιώκει νὰ καταστήσῃ ὄργανον, νὰ καταστήσῃ ὄργανον τοῦ κόμματος κι’ ὄχι τοῦ Ἔθνους, ὅπως ἐτόνισε βουλευτὴς τοῦ Δ.Κ.Α.Φ.Ε. Ἐξ ἀφορμῆς τῶν ἤδη λεχθέντων, ἐν σχέσει μὲ ἐγκύκλιον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, καθὼς καὶ μὲ τὸν μαυροπίνακα τῶν βιβλίων, τοῦτο ἤδη ἀπεδείχθη. Θέλω νὰ τονίσω πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ ΓΕΣ, ὅτι δὲν εἶναι ἡ μοναδική. Ὑπάρχει σειρὰ ἀναλόγων ἐγκυκλίων, ἀναφερομένων ὄχι μόνον εἰς βουλευτὰς τῆς ΕΔΑ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους βουλευτὰς τοῦ Κέντρου καὶ ἐξωκοινοβουλευτικοὺς παράγοντας, προερχομένους ἐκ τοῦ στρατεύματος, ποὺ εἶχον τὸ θάρρος νὰ κάμουν κρίσεις διὰ τὸ καθεστὼς ποὺ ἐπικρατεῖ εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ κάμει σχετικὴν ἔρευναν, ἐὰν εἶναι ἡ μοναδικὴ ἐγκύκλιος, ἡ σχετικὴ μὲ τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν.

§150Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Τί ἐννοεῖτε μοναδικὴ ἐγκύκλιος; Μοναδικὴ ἐγκύκλιος, ἐφιστῶσα τὴν προσοχὴν τῶν Διοικητῶν Μεγάλων Μονάδων, ἐπὶ τῆς διαβρωτικῆς προσπαθείας τοῦ κομμουνισμοῦ, βεβαίως δὲν εἶναι. Καὶ ἐπιβάλλεται νὰ μὴ εἶναι μοναδική.

§151Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Θὰ ἤμουν ἀφελής, νὰ πιστεύω τὸ ἀντίθετον.

§152Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Τακτικῶς θὰ ἐφιστᾶται ἡ προσοχὴ ὅλων τῶν Διοικητῶν τῶν Μονάδων, ἐπὶ πάσης προσπαθείας, τὴν ὁποίαν καταβάλει ὁ κομμουνισμὸς διὰ τὴν διάβρωσιν. Καὶ θὰ ἔπρεπε καὶ ἀσφαλῶς ἔτσι θὰ εἶναι, νὰ μὴ εἶναι ἡ μόνη ἐγκύκλιος, ἡ ὁποία ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῶν Διοικητῶν τῶν Στρατιωτικῶν Μονάδων ἐπὶ τῆς διαβρωτικῆς προσπαθείας τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἔτσι πρέπει νὰ εἶναι καὶ πρέπει ἔτσι νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ εἶναι.

§153Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ δηλώσωμεν μία γιὰ πάντα, ὅτι δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἰδική σας ὁ στρατός. Εἶναι ὅλων μας. Διότι ὁ στρατὸς εἶναι τμῆμα τοῦ Ἔθνους.

§154Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς Ε.Δ.Α., διότι ἡ Ε.Δ.Α. δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Ὡμίλησα περὶ τοῦ κομμουνισμοῦ. Καὶ ὁ κομμουνισμὸς δὲν εἶναι τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους.

§155Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν δικαιοῦσθε νὰ ἀγνοῆτε τὴν πραγματικότητα. Ὁ κομμουνισμὸς εἶναι τμῆμα τοῦ Ἔθνους καὶ μάλιστα σημαντικόν. Μὲ «ξόρκια» δὲν μπορεῖτε νὰ ἀλλάξητε τὴν κοινωνικὴν πραγματικότητα. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ἐγὼ σᾶς ἐζήτησα νὰ δηλώσητε, ἐὰν ὑπάρχουν ἢ ὄχι καὶ ἄλλαι ἐγκύκλιοι ἀναφερόμεναι καὶ εἰς ἄλλους βουλευτὰς τοῦ Κέντρου καὶ ἐξωκοινοβουλευτικοὺς παράγοντας, ἀκόμα καὶ δεξιούς, ὥστε ὁ κύριος Ἀρβανιτάκις νὰ ἔχῃ πολλοὺς ὁμοίους του.

§156Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ βάσις τῶν ἐγκυκλίων εἶναι αὐτὴ ποὺ σᾶς εἶπον. Λεπτομερείας περὶ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὰς ἐγκυκλίους, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου αὐτὴν τὴν στιγμήν;

§157Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δηλαδή, κ. Ὑπουργέ, δὲν εἶναι μόνον ὁ κ. Ἀρβανιτάκις.

§158Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχουν τοιαῦται ἐγκύκλιοι. Ἐὰν ἀναφέρωνται εἰς τὸν κ. Μπριλλάκην ἢ τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν κλπ., δὲν τὸ γνωρίζω.

§159Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δηλαδή, ὑπάρχουν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν μαυροπίνακα τῶν βιβλίων. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἐχαρακτήρισε τὴν ἐνέργειαν ὡς καταγέλαστον. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς μας, ἔμενε κατ’ ἀρχὴν ἡ ἐντύπωσις, ὅτι πρόκειται περὶ κωμικῆς ὑποθέσεως, δράσται τῆς ὁποίας ὑπῆρξαν ὡρισμένοι ἀγράμματοι ἔστω καὶ ἀνώτατοι ἀξιωματικοί. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα φαίνεται, ὅτι εἶναι πλέον σύνθετον. Μὲ τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ τὴν σημερινήν του παρέμβασιν, ὑποστηρίζων περίπου, ὅτι πρόκειται περὶ καμουφλαρισμένων ἐκδόσεων, δίδει μίαν ἔνδειξιν. Αὐτὸ τὸ ἀποδεικνύουν ἀκόμα καὶ αἱ ἐπιστολαὶ τοῦ Παλαμᾶ πρὸς Ραχήλ. Αὐταὶ αἱ ἐπιστολαὶ πραγματικὰ ἦταν κάτι ποὺ μᾶς ἔκαμε νὰ μὴ πιστεύσωμεν, ὅτι ὑπάρχει κάτι πέραν τοῦ γελοίου.

§160Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κυκλοφοροῦν εἰς δευτέραν ἔκδοσιν.

§161Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα βιβλία, εἶναι φανερόν, ὅτι ἐνοχλοῦν. Αὐτὸ ἰσχύει π.χ. γιὰ τὸ Θούριον τοῦ Ρήγα. Ἀκοῦστε. «Ἐλᾶτε μ’ ἕνα ζῆλον σὲ τοῦτον τὸν καιρὸ νὰ κάμωμε τὸν ὅρκον ἐπάνω στὸν Σταυρό, συμβούλους προκομμένους μὲ πατριωτισμὸν νὰ βάλωμε εἰς ὅλους νὰ δίδουν ὁρισμόν. .......................................» «Τὰ ἐγκλήματα τῶν ἐπιτρόπων τοῦ Ἔθνους καὶ τῶν ἀξιωματικῶν ποτὲ δὲν ἔχουν νὰ μένουν ἀτιμώρητα. Κανένας δὲν ἔχει νὰ στοχάζεται τὸν ἑαυτόν του ἀπαραβίαστον περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἤγουν, ὅταν σφάλλη μεγάλος ἢ μικρός, ὁ νόμος τὸν παιδεύει, ἀφεύκτως κατὰ τὸ σφάλμα του, ἂς εἶναι καὶ ὁ πρῶτος ἀξιωματικός. .......................................» «Ὅταν ἡ Διοίκησις βιάζῃ, ἀθετῇ, καταφρονῇ τὰ δίκαια τοῦ λαοῦ καὶ δὲν εἰσακούει τὰ παράπονά του, τὸ νὰ κάμῃ τότε ὁ λαὸς ἐπανάστασιν νὰ ἁρπάξῃ τὰ ἄρματα καὶ νὰ τοὺς τιμωρήσῃ τοὺς τυράννους του, εἶναι τὸ πλέον ἱερὸν ἀπὸ ὅλα τὰ δίκαιά του, καὶ τὸ πλέον ἀπαραίτητον ἀπὸ ὅλα τὰ χρέη του. .......................................» «Οἱ Ἕλληνες ἀπαρνοῦνται καὶ δὲν δίδουν ὑποδοχὴν καὶ περιποίησιν εἰς τοὺς τυράννους». ....................................... «Οἱ Ἕλληνες δὲν κάνουν ποτὲ εἰρήνην μὲ ἕνα ἐχθρὸν ὅπου κατακρατεῖ τὸν ἑλληνικὸν τόπον». Τὸ ὅτι αὐτὰ —καίτοι τὰ ἀναφέρει ἐπὶ λέξει ὁ Ρήγας Φεραῖος— σᾶς πειράζουν, δὲν μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν. Τὸ ὅτι ἕνα ἰατρικὸν σύγγραμμα περὶ ὀγκολογίας, τοῦ ὁποίου συγγραφεὺς εἶναι κἄποιος Πετρὼφ καὶ αὐτὸ δὲν μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν. Ἐκεῖ ποὺ δὲν ἐφανταζόμην, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πολιτικὴ σκοπιμότης ἦσαν αἱ ἐπιστολαὶ τοῦ Παλαμᾶ πρὸς τὴν Ραχήλ. Καὶ ὅμως, ὑπάρχει πολιτικὴ σκοπιμότης. Διότι ὁ ποιητὴς ὁμιλεῖ δι’ Ὑπουργὸν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν σελίδα 144 εἰς ἐπιστολήν του, ἡ ὁποία φέρει ἡμερομηνίαν 12 Ἰουλίου 1923, ἀναφέρονται τὰ ἀκόλουθα. (Αἱ ἐπιστολαὶ αὐταὶ τοῦ Παλαμᾶ πρὸς τὴν Ραχὴλ ἐξεδόθησαν ἐπιμελείᾳ τοῦ κ. Κουρνούτου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀδιάβλητος). «..... (ἀναγινώσκει) .....». «Σελίδα 144, γράμμα τῆς 12 Ἰουλίου 1923: .... Τὸν καημένο τὸ Τσάτσο τὸν πῆραν στρατιώτη στὰ γυμνάσια. Ἐπρόκειτο νάμπη στὸ νοσοκομεῖο γιὰ νὰ ἀπαλλαγῇ μὲ τὴν ἐλπίδα αὐτή». Σελίδα 147, γράμμα τῆς 14 Ἰουλίου 1923: «... Ὅτι ἔφυγε ὁ φίλος μου ὁ Τσάτσος. Τὸ γραφεῖο ὅπου ἦταν ἀπεσπασμένος —ἡ γαλλικὴ ἀποστολὴ— ἔκλεισε. Ἔπρεπε νὰ πάῃ στὸ στρατῶνα του. Καὶ αὐτοῦ τὸν ἀνταριάζουν. Γυμνάσια, θαλαμοφύλακας, ζωΰφια. Ἀπομένει. Κουραμπιὲς ἐπὶ τέλους. Καὶ τοῦ χειρότερου εἴδους. Δὲν τὸ εἶδε τὸ μέτωπο. Ἂν καμμιὰ φορὰ ψηφισθῇ ὡς ποιητὴς καὶ εἰς τὴν ἀκμή της καὶ τότε, ἡ κυρία Κυρίλλου τοῦ ἀξιώσῃ νὰ τοῦ κάμῃ κριτική, θὰ τοῦ τὸ ἀποχτυπήσῃ: «Δὲν πῆγε στὸ μέτωπο ὁ ποιητής». Θὰ σημειώσῃ». Πέραν αὐτῶν ὑπάρχει κι’ ἄλλος κατάλογος. Εἰς τὸν κατάλογον αὐτὸν περιλαμβάνεται καὶ τὸ βιβλίον τοῦ κ. Δοξιάδη «ἡ Πρωτεύουσα καὶ τὸ μέλλον της». Καθὼς καὶ ἡ μετάφρασις τοῦ Ἐλ. Βενιζέλου ἐκ Θουκυδίδου.

§162Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Γνωρίζετε ἢ ὄχι, ὅτι τὸ τεχνικὸν γραφεῖον τοῦ Δοξιάδη χρησιμοποιεῖται πάρα πολὺ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ διαφόρους μελέτας;

§163Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Βεβαίως.

§164Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐὰν ὑπῆρχε τοιοῦτον θέμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἦτο πολὺ εὔκολον νὰ μὴ συνάψῃ καμμίαν σύμβασιν μὲ τὸν Δοξιάδην, ἂν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν αὐτὴν τὴν νοοτροπίαν καὶ ἂν πράγματι ὁ Δοξιάδης ἦτο πρόσωπον ποὺ δὲν τοῦ εἶχεν ἐμπιστοσύνην. Καὶ μόνον, ὅτι τοῦ ἔχει ἀναθέσει, καὶ ἐγὼ δὲν γνωρίζω πόσων ἑκατομμυρίων μελέτας, ἀποδεικνύει, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης νοοτροπίας τῆς Κυβερνήσεως.

§165Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι πέραν τοῦ κωμικοῦ καὶ τοῦ καταγελάστου, ὑπάρχει καὶ πολιτικὴ σκοπιμότης. Ἐὰν σεῖς, κ. Ὑπουργέ, ἔχετε ἀντίθετον γνώμην, τότε λάβετε θέσιν. Ἐγκρίνετε τὰς ἐνεργείας αὐτάς, ναὶ ἢ ὄχι; Νομίζω, ὅτι ἠκούσατε τὶ εἶπεν ἐν προκειμένῳ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§166Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέφερε τὸν Καραϊσκάκην καὶ τὸν Κανάρην καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶναι διαφορετικά.

§167Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι εἰς τὸν κατάλογον αὐτά.

§168Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι διὰ τῶν συγγραμμάτων αὐτῶν καταβάλλεται προσπάθεια, εἴτε ἔντεχνος καὶ ὕπουλος, εἴτε κατ’ εὐθεῖαν πολλὰς φοράς, διαστροφῆς τῆς ἱστορικῆς ἀληθείας καὶ ὅταν ἐπληροφορήθη αὐτὸ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, τότε συνεφώνησεν, ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἡ τοιαύτη προσοχή.

§169Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Βλέπω, ὅτι εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως......

§170Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Προτιμᾶτε, κ. συνάδελφε, νὰ σᾶς διακόψω τώρα ἢ νὰ πάρετε ἀπάντησιν μετὰ τὴν ἀγόρευσίν σας, διότι ἡ διακοπή μου θὰ εἶναι μακρά.

§171Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὅπως θέλετε, κ. Ὑπουργέ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλα αὐτὰ τὰ γεγονότα ἀποδεικνύουν ποῖον ἀπαραίτητον πνεῦμα καλλιεργεῖται εἰς τὸν στρατὸν ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἡ εὐθύνη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλογισθῇ μόνον εἰς τοὺς ὑπογράφοντας τὰς ἐγκυκλίους καὶ εἰς τοὺς συντάκτας τοῦ καταλόγου τῶν βιβλίων. Εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις κατὰ κύριον λόγον. Τὸ πόσον δὲ τοῦτο εἶναι ἀκριβές, ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ ὅσα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ὑπερακοντίζων καὶ τὴν ἐγκύκλιον, ὑπεστήριξεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὅτι δηλαδή, ἡ ἡγεσία τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων δύναται, ὡσὰν νὰ εἶναι παρακοινοβούλιον καὶ ὑπερκυβέρνησις, νὰ ἐκτιμᾷ ὡς ἀνεξάρτητον ὄργανον τὰ διεθνῆ καὶ ἐσωτερικὰ προβλήματα, τὸ συμφέρον τῆς χώρας, νὰ ἀστυνομεύῃ βουλευτὰς καὶ ἀναλόγως νὰ πράττῃ. Κύριοι συνάδελφοι, εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἀπαραδέκτου καταστάσεως. Εὑρισκόμεθα πρὸ γενικωτέρου κινδύνου. Ὄχι διὰ τὴν ἐπιρροὴν ποὺ πρόκειται νὰ ἀσκηθῇ διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, διότι ἐπὶ τέλους πρόκειται διὰ ποσοστὸν 2–3%, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξασφαλίσῃ μίαν τσόντα, ἀλλὰ περὶ κινδύνου τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ.

§172Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἂν ὑπάρχῃ κίνδυνος νὰ γίνῃ τίποτε, ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι ἀπὸ τὸν στρατόν, ἀλλὰ ἀπὸ ἄλλην πλευράν. Ὁ στρατὸς ἀποτελεῖ μίαν πρόσθετον ἐγγύησιν, ὅτι κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιχειρήσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἐκεῖνο ποὺ διεπίστωσα εἶναι, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μᾶς λέγετε, ὅτι εἶναι ἐλάχιστοι αἱ ψῆφοι τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων καὶ ὅτι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ γίνεται συζήτησις εἰς τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν λέγετε, ὅτι τὸ κάμνομεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Δὲν ὑπάρχει συνέπεια μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν πραγμάτων.

§173Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ ἕνα εἶναι γενικὸν καὶ τὸ ἄλλο εἶναι μερικὸν ζήτημα. Μερικὸν εἶναι ἡ προσπάθεια νὰ καλύψῃ ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ τὴν διαφορὰν τῶν ψήφων ἐκ τοῦ λαοῦ, λόγῳ τῆς μειώσεως τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ Κυβέρνησις. Τὸ γενικώτερον ἀφορᾷ τὸν κίνδυνον διὰ τὴν Δημοκρατίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὴν ὁποίαν ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς θὰ καταβάλωμεν κάθε προσπάθειαν διὰ νὰ τὴν προστατεύσωμεν, διὰ νὰ ἔχωμεν ὁμαλὰς πολιτικὰς ἐξελίξεις.

§174Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Σεῖς ὡμιλήσατε περὶ τοῦ ἑαυτοῦ σας. Ἐγὼ δὲν ἀνέφερα κανένα.

§175Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πιστεύομεν, ὅτι ἡ προπαγάνδα τῆς Κυβερνήσεως δὲν βρίσκει ἀνταπόκρισιν, ὄχι μόνον εἰς τὸν λαόν, ἀλλὰ οὔτε καὶ εἰς τὸν στρατόν, τὸ ποσοστὸν τῶν προοδευτικῶν δυνάμεων καὶ στὰ στρατευμένα παιδιὰ τοῦ λαοῦ εἶναι τὸ ἴδιο ἢ καὶ ὑψηλότερον, ὅπως καὶ στὸν λαό. Γι’ αὐτὸ δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ φοβούμεθα τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Ἀντίθετα εἴμεθα εἰλικρινὰ ὑπὲρ αὐτῆς. Δὲν θέλομεν, ὅμως, νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν καθιέρωσιν διαδικασίας καὶ συνθηκῶν, ποὺ θὰ ὁδηγοῦν μὲ βεβαιότητα εἰς τὸν βιασμόν της. Μὲ βάσιν αὐτά, καίτοι εἴμεθα λίαν δύσπιστοι ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ συζητήσωμεν καλοπίστως οἱανδήποτε πρότασιν τείνουσαν εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματος τῶν στρατιωτῶν. Αἱ ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας δίδει ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀνεπαρκέστατοι. Αἱ προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως τοῦ κ. Τούμπα, παρέχουν ὡρισμένας ἐγγυήσεις καὶ εἴμεθα σύμφωνοι πρὸς αὐτάς. Ὑπάρχουν, ὅμως, ὡρισμένα βασικὰ σχετικὰ ζητήματα. Εἶναι τὸ πρόβλημα ποῖοι καὶ πόσοι θὰ ψηφίσουν καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ καθορισθῇ ἐκ τῶν προτέρων καὶ ὄχι ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ εὕρωμεν πόσοι ἐψήφισαν καὶ νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἐκπλήξεων ἀνεπανορθώτων.

§176Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι ἰδικαί μας, τῆς Κ.Ε.Α. καὶ τῆς Ε.Δ.Α. Διὰ νὰ διευκολύνω τὴν συζήτησιν δηλώνω, ὅτι ἡμεῖς ἀποδεχόμεθα τὴν διατύπωσιν, ἡ ὁποία περιέχεται εἰς τὴν ἰδικήν σας τροπολογίαν καὶ τῆς Κ.Ε.Α. Καὶ ἡ ἰδική σας τροπολογία προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν καταστάσεων, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν πόσοι θὰ ψηφίσουν.

§177Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Μάλιστα. Καὶ μὲ αὐτὰς τὰς τροπολογίας φαίνεται πάλιν, ὅτι ὑπάρχει περιθώριον νοθείας, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι κάτι. Ὑπάρχει καὶ τὸ πρόβλημα τῆς καθ’ ἑαυτὸ ψηφοφορίας. Ὑποστηρίζομεν τὴν σχετικὴν τροπολογίαν τὴν ἰδικήν μας καὶ τῆς Κ.Ε.Α. Πιστεύομεν, ὅτι ἀντὶ τῆς διαθέσεως χωριστῶν ψηφοδελτίων ὅλων τῶν Κομμάτων εἰς τοὺς στρατιώτας, νὰ ὑπάρχῃ μόνον ἕνα ψηφοδέλτιον σφραγισμένον ἀπὸ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ μόνον εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα. Αὐτὸ νὰ περιλαμβάνῃ ὅλα τὰ Κόμματα καὶ ὁ ψηφίζων στρατιώτης νὰ θέτῃ σταυρὸν εἰς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον προτιμᾷ.

§178Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ τὸ λέγετε μόνον διὰ τὰ στρατιωτικὰ ψηφοδέλτια;

§179Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§180Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἔχετε δίκαιον εἰς αὐτό, διότι θὰ ἀποτελῇ διάκρισιν στρατιωτικῶν ψηφοδελτίων καὶ ψηφοδελτίων τῶν πολιτῶν.

§181Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Συζητοῦμεν περὶ ἐγγυήσεων τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, δὲν συζητοῦμεν περὶ ἐγγυήσεων τῆς ψήφου τῶν πολιτῶν.

§182Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐὰν τὰ ψηφοδέλτια, τὰ ὁποῖα θὰ δίδωνται εἰς χεῖρας τοῦ στρατοῦ εἶναι διάφορα τῶν ψηφοδελτίων τῶν ἄλλων πολιτῶν.........

§183Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Τὸ θέλομεν διὰ τὸν στρατὸν πρὸς στοιχειώδη ἐξασφάλισιν τοῦ ἀδιαβλήτου τῆς ψηφοφορίας του. Ἐὰν ὁ στρατὸς ψηφίσῃ ὅπως τὸ 1956, κινδυνεύει πρῶτα–πρῶτα ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας. Ἐὰν πάλιν ψηφίσῃ τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρετεῖ καὶ εἰς μίαν περιφέρειαν ὑπηρετοῦν πολλοὶ στρατιῶται, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἔχωμεν ἀλλοίωσιν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογικῆς αὐτῆς περιφερείας ἐκ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Δι’ αὐτὸ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι πρέπει ἡ κατανομὴ τῶν ψήφων νὰ γίνῃ ἰσομερῶς εἰς ὅλας τὰς περιφερείας, ἀναλόγως τῶν ψήφων ποὺ ἔλαβε κἄθε Κόμμα γενικά, εἰδικὰ σὲ κἄθε περιφέρειαν καὶ τὴν ψῆφον του εἰς τὸν στρατόν.

§184Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ συμφωνία μας πρὸς τὴν πρότασίν σας δὲν ἀφορᾷ αὐτὸ τὸ θέμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποκλείομεν ἡμεῖς εἶναι νὰ ψηφίζῃ ὁ στρατὸς τοὺς ὑποψηφίους τῆς ἰδιαιτέρας ἐκλογικῆς περιφερείας του ἕκαστος. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις Βαμβέτσου ἀποτελεῖ μεγαλυτέραν ἐγγύησιν διὰ τὴν μυστικότητα τῆς ψήφου καὶ προστατεύεται ἀπὸ τὸν ὑπέρμετρον ἐπηρεασμὸν τοῦ ἀποτελέσματος ἀπὸ τὴν παρουσίαν στρατιωτικῶν μονάδων εἰς μίαν περιφέρειαν. Πάντως αὐτὴ εἶναι ἄποψις ἰδική μου καὶ ὄχι τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω.

§185Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐκεῖνο ποὺ μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν εἶναι καὶ τοῦτο, ὅτι ἐνῷ θεωρεῖτε, ὅτι δύναται νὰ μεταβληθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, ἐὰν ψηφίσουν οἱ στρατιωτικοὶ εἰς τὸν τόπον ὅπου ὑπηρετοῦν, ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν ἐπιμένετε εἰς τὸ νὰ γίνῃ κατανομὴ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν κατὰ ἐκλογικὰς περιφερείας, βάσει τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ὅμως, εἶναι παραμορφωμένος καὶ αὐτὸς κατὰ τὸ αὐτὸ ποσοστόν.

§186Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἶναι ἄσχετον τὸ θέμα. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961 ἔστω καὶ μὲ τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν εἶναι πολὺ πλησίον στὴν πραγματικότητα, ἐν ἀντιθέσει μὲ αὐτὰς τοῦ 1940 καὶ τοῦ 1951. Πάντως εἶναι δικαιότερον ὅπως κατανεμηθοῦν αἱ στρατιωτικαὶ ψῆφοι ἰσομερῶς εἰς ὅλους τοὺς Νομούς. Ἡ σχετικὴ τροπολογία θ’ ἀναπτυχθῇ ὑπὸ ἄλλου συναδέλφου. Κύριοι συνάδελφοι, διατηροῦμεν ἀκεραίας τὰς ἐπιφυλάξεις μας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ἐγγυήσεις διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Πιστεύομεν ἀκραδάντως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει εἰς τὸ νὰ ἐξασφαλίσῃ μέσῳ τοῦ στρατοῦ ὡρισμένα ποσοστά. Ὑπάρχει καὶ τώρα περιθώριον νὰ ἀνατραποῦν τὰ σχέδιά της. Σ’ αὐτὸ θὰ συμβάλωμε μὲ ὅλας τὰς δυνάμεις μας.

§187Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὑπήρξατε συνεπής, ὡς πρὸς τὴν τήρησιν τοῦ χρόνου τῆς ὁμιλίας σας.

§188Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ περιορίσω τὴν ἀπάντησίν μου εἰς τὰ θέματα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀπαγόρευσιν ὡρισμένων βιβλίων εἰς τὸ στράτευμα. Δὲν ἤκουσα ὁλόκληρον τὴν ὁμιλίαν τοῦ κυρίου συναδέλφου, ἀλλὰ ἐξ ὅσων ἤκουσα φαντάζομαι, ὅτι ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἐγκύκλιον τῆς Α.Σ.Δ.Α.Ν., ἡ ὁποία ἔχει περίπου ὡς ἑξῆς: Ἡμερομηνία 22 Φεβρουαρίου 1961. «Γνωρίζετε ὑμῖν, ὅτι διὰ τῆς Ἐφημερίδος «Αὐγὴ» ἀνεκοινώθη ἔκδοσις τῶν κάτωθι βιβλίων.........». Ἀκολουθεῖ κατάλογος 36–40 βιβλίων. Παράγραφος 2. «Ὁμοίως ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀπεστάλησαν τὰ κάτωθι κομμουνιστικὰ ἔντυπα ......... (ἀναγινώσκει) ........». Παράγραφος 3. «Παράκλησις διὰ τὴν ἐνημέρωσιν τῶν ὑποδιεστέρων ὑμῖν κλιμακίων».

§189Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ξεχάσατε τὸ εἰσαγωγικό.

§190Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Εἰς τὰς 13.3.1961, μετὰ εἴκοσιν ἡμέρας μία Ὑπηρεσία ἡ ΑΒΥΠ, μία ἐκ τῶν μικροτέρων Ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν ΑΣΔΑΝ ἔκανε τὴν ἑξῆς πρόσθετον κοινοποίησιν. Λέγει, συνιστᾶται ἡ ἀποφυγὴ ἀγορᾶς τῶν ἐν τῇ διαταγῇ διαλαμβανομένων βιβλίων, ἡ ὁποία διελάμβανε τὰ ἴδια βιβλία τὰ ὁποῖα περιεῖχε καὶ ἡ πρώτη ἐγκύκλιος, ἀπαγορευομένης καὶ τῆς κυκλοφορίας τούτων ἐντὸς τῶν στρατοπέδων. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε, νομίζω, τὴν συζήτησιν.

§191Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἰσχυρίσθην, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἐγκύκλιος, ἡ ὁποία περιλαμβάνει κατάλογον βιβλίων ὡς τὴν μετάφρασιν τοῦ Θουκυδίδου, βιβλίον τοῦ κ. Δοξιάδη καὶ τὴν ἀνθολογίαν τοῦ Ἀποστολίδη.

§192Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτό. Θέλω νὰ ἐπισημάνω μόνον τοῦτο, ὅτι ἡ ἐγκύκλιος τῆς ΑΣΔΑΝ δὲν ἀπαγορεύει τὴν κυκλοφορίαν. Ἁπλῶς μία Ὑπηρεσία, περιωρισμένη Ὑπηρεσία ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς ΑΣΔΑΝ ἐκδίδει διαταγὴν ἀπαγορεύουσαν τὴν κυκλοφορίαν. Ἡ ἄλλη ἔχει τὸ ἑξῆς νόημα. Ἡ «Αὐγή», ἐφημερίς, ἡ ὁποία ἐκφράζει ἀπόψεις καὶ τοῦ ΚΚΕ, διὰ νὰ τὸ εἴπωμεν ἔτσι, διαφημίζει ὡρισμένα βιβλία. Ἂς τὸ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των αἱ Στρατιωτικαὶ Ὑπηρεσίαι νὰ ἴδουν περὶ τίνος πρόκειται.

§193Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐὰν ἡ «Αὐγὴ» διαφημίζει τοῦ Παπαρρηγοπούλου, τότε;

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μερκούρη, ἀφήσατε αὐτά, δὲν μπορεῖ νὰ γίνεται διάλογος.

§195Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ γίνεται συζήτησις καλόπιστος καὶ ἤρεμος. Κάμνω μίαν ἐρώτησιν, ἐὰν ἡ «Αὐγὴ» διαφημίσῃ τὴν Ἱστορίαν τοῦ Παπαρρηγοπούλου, θὰ ἀπαγορευθῇ;

§196Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἀκριβῶς, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ «Αὐγὴ» νὰ διαφημίζῃ καὶ τὸν Παπαρρηγόπουλον καὶ ἄλλα βιβλία, δι’ αὐτὸ δὲν κάμνει ἡ ΑΣΔΑΝ κρίσιν ἐπὶ τοῦ πράγματος, ἐφιστᾷ ἁπλῶς τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ θέματος. Τώρα διατὶ αἱ Στρατιωτικαὶ Ὑπηρεσίαι κάμνουν ἔστω καὶ αὐτὴν τὴν προειδοποίησιν; Πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν καὶ εἰς τὴν ἀλληλουχίαν τῶν σκέψεων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν καὶ νὰ ἴδωμεν διατὶ οὕτως ἔπραξαν. Διὰ νὰ τὸ ἐξηγήσω εἰς τὸ Σῶμα θὰ ἤθελα νὰ ἀναφερθῶ εἰς μίαν ἱστορίαν τοῦ πράγματος. Ἤδη ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1951, τὸ Κ.Κ.Ε. ἐχάραξε μίαν βασικὴν γραμμὴν διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκφράσω καὶ ἕνα ἔπαινον. Ἐκεῖ διατυπώνεται εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1951, ἡ ὁποία συνῆλθεν εἰς τὸ Βουκουρέστι, ἡ ἑξῆς βασικὴ πολιτικὴ γραμμὴ ἐπὶ τοῦ θέματος: «Χρειάζεται νὰ ἀνοίξουμε γερὸ μέτωπο ἐνάντια στὴν προσπάθεια τῆς Ἀμερικανοκρατίας νὰ διαφθείρῃ τὸν λαὸν μας μὲ τὴν «πνευματικὴ» καὶ «καλλιτεχνικὴ» της παραγωγή: Πρέπει: Πρῶτο: Νὰ μποϋκοτάρουμε τὰ ἀμερικανικὰ βιβλία, περιοδικά, φίλμ, θεατρικὰ ἔργα κλπ. Καὶ δεύτερο: Νὰ ὀργανώσουμε τὴ διάδοσι καὶ μελέτη τῆς ἀνθρωπιστικῆς πρωτοπόρας σοβιετικῆς λογοτεχνίας, τῶν σοβιετικῶν φίλμ, τῆς μουσικῆς. Ἡ μορφωτικὴ δουλειά μας (σ.Σ.= ἰδεολογικὴ — προπαγανδιστικὴ) πρέπει νὰ ὀργανωθῇ πάνω σὲ συγκεκριμένο σχέδιο καὶ νὰ χρησιμοποιήσουμε τὴν πλούσια πεῖρα τοῦ μπολσεβίκικου Κόμματος. Τὸ Πολιτικὸ Γραφεῖο πρέπει νὰ ἐπεξεργασθῇ καὶ νὰ θέσῃ σὲ ἐφαρμογὴ μέσα στὸ 1952 τὸ πρόγραμμα τῆς Κομματικῆς μορφώσεως». Εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ κομμουνισμοῦ γενικῶς, ὅτι ἀπέδωσεν ἀφ’ ἧς ἐνεφανίσθη τὸ 1917 καὶ πρὶν ἀκόμη πραγματοποιήσῃ τὴν ἐπανάστασιν τὴν ρωσικήν, εἶναι πρὸς τιμήν του, ὅτι ἀπέδωσε μεγάλην σημασίαν εἰς τὸν τομέα αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἐχρησιμοποίησε ὡς ὅπλον ἀγῶνος διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῆς ἰδεολογίας του. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐχρησιμοποίησεν ὁ κομμουνισμός, ὄχι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ γενικώτερον τὸ μέγα αὐτὸ ὅπλον ποὺ λέγεται βιβλίον, ποὺ λέγεται ἔντυπον, ποὺ λέγεται μπροσούρα.....

§197ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Λέγεται μόρφωσις.

§198Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Τὸ ὁποῖον λέγεται μόρφωσις ἐν τῷ πνεύματι τοῦ κομμουνισμοῦ ἂν θέλετε, διότι ἐγὼ δὲν κάμνω σχετλιαστικὰς κρίσεις, κάμνω μίαν ἱστορικὴν διατύπωσιν. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κομμουνισμὸς ἔκαμεν αὐτό, ἦτο ὁ ἀκόλουθος. Ἐξεκίνησε πρῶτον, ἀπὸ μίαν μεταφυσικὴν καὶ ἀπὸ μίαν μεταφυσικὴν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν γενικωτέραν, διότι δὲν πιστεύει ὁ ἱστορικὸς ὑλισμὸς εἰς τὴν μεταφυσικήν, ἀπὸ μίαν μεταφυσικὴν κοσμοθεωρίαν καὶ τὴν κοσμοθεωρίαν αὐτὴν τὴν ἐξελαΐκευσε καὶ ὅπως κἄθε ἐκλαΐκευσις τὴν ἔκαμε καὶ φθηνοτέρα διὰ τὰ κατώτερα στρώματα, διατηρουμένης τῆς καθαρῶς ἐπιστημονικῆς ἀναπτύξεως τῶν θεμάτων εἰς ὑψηλὰ ἐπίπεδα, εἴτε τοῦ Μάρξ, εἴτε τοῦ Λένιν, εἴτε τοῦ Καούτσκι, εἴτε τοῦ Ἄντλερ —δὲν ἀναφέρομαι, ὡς βλέπετε— μόνον εἰς τοὺς ὀρθοδόξους, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς αἱρετικοὺς τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ. Περαιτέρω, ὅμως, ἡ θεωρία αὐτὴ ὑπετάγη εἰς τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα. Ἡ μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῆς μορφώσεως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν κλασσικὴν καὶ τῆς μορφώσεως ὅπως τὴν ἐπιδιώκει ὁ κομμουνισμός, εἶναι, ὅτι βάσει τῆς ὑλιστικῆς θεωρίας ἡ μόρφωσις καὶ ἡ πνευματικὴ ζωὴ γενικῶς, εἶναι ἐποικοδόμημα ὡρισμένων ὑλικῶν συνθηκῶν τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Ὑπηρετεῖ, ἑπομένως, καὶ πρέπει νὰ ὑπηρετῇ εἰς μίαν γενικωτέραν πολιτικὴν σκοπιμότητα, τῆς ὁποίας τὴν ἀξίαν καὶ τὴν σημασίαν δὲν θέλω νὰ κρίνω ἐδῶ. Λέγω, ποία εἶναι ἡ διάρθρωσις καὶ ἡ τοποθέτησις τοῦ λεγομένου πνεύματος μέσα εἰς τὸ σύνολον τῶν ἀξιῶν τῆς ζωῆς. Διὰ τοὺς μὴ πιστεύοντας εἰς αὐτὸ τὸ πνευματικὸν στοιχεῖον δὲν εἶναι ἐποικοδόμημα, ἀλλ’ εἶναι παράγων ἀποφασιστικὸς καὶ δημιουργικὸς διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἱστορίας, χωρὶς νὰ θεωρῆται, ὅτι εἶναι κατὰ τὸ δόγμα τοῦ κομμουνισμοῦ θεμελιωμένος καὶ ἐξηρτημένος, ἢ, διὰ νὰ τὸ εἴπω ἀκόμη πιὸ πολύ, προσδιωρισμένος ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε οἰκονομικὰς συνθήκας τῆς ζωῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ θεωρητικὴ βασικὴ διαφωνία τῶν ὀπαδῶν τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν τὴν ἀποδέχονται. Αὐτὸν τὸν τρόπον τῆς διαδόσεως ἰδεῶν, αὐτὴν τὴν μέθοδον καὶ αὐτοὺς τοὺς σκοποὺς ἐπιδιώκει ἡ λεγομένη μορφωτικὴ προσπάθεια τοῦ κομμουνισμοῦ. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ μορφωτικὴ αὐτὴ προσπάθεια καθίσταται θεραπαινὶς μιᾶς ὡρισμένης πολιτικῆς σκοπιμότητος, χάνει τὴν πνευματικήν της ἀξίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις μας. Δι’ ἐσᾶς εἶναι ἄλλη ἡ θέσις.

§199ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Πρέπει νὰ λείψῃ;

§200Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κάμνομεν μίαν θεωρητικὴν συζήτησιν καὶ θὰ παρακαλέσω πολὺ τοὺς κ.κ. συναδέλφους τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, νὰ ἐκτιμήσουν τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον κάμνω αὐτὴν τὴν ἀνάπτυξιν καὶ παρακαλῶ πολὺ νὰ μὲ ἀφήσουν νὰ τὴν κάμω ἠρέμως. Δὲν πιστεύω νὰ λέγω τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ ἠμπορῇ νὰ θίγῃ κανένα. Αὐτὴ εἶναι ἡ βασικὴ θεωρία τοῦ κομμουνισμοῦ. Τόσον πολὺ εἶναι χαρακτηριστικὸν αὐτό, ὥστε βλέπετε, ὅτι ἕνα σωρὸ πνευματικὰ γεγονότα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντα μὲ τὸν ἱστορικὸν ὑλισμὸν καὶ τὴν μαρξιστικὴν θεωρίαν, διὰ νὰ ἀποτελέσουν διὰ λόγους πολιτικῆς σκοπιμότητος θέμα μορφωτικόν, ἐὰν θέλετε, θέμα ἐκμεταλλεύσεως, γεγονότα τέτοια χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ διὰ νὰ διαδώσουν τὰς σκέψεις των ἢ διὰ νὰ σημειώσουν μίαν σκόπιμον πνευματικὴν παρουσίαν. Φερ’ εἰπεῖν, πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων ἀνέγνωσα, ὅτι εἰς τὴν Βουλγαρίαν ἐπανηγυρίσθη ἡ 2500ὴ ἐπέτειος τοῦ Ἡρακλείτου καὶ ὅτι ὁ Ἡράκλειτος ἐβγῆκε ξαφνικὰ μὲ τὰ 2500 χρόνια σχεδὸν πρωτοπόρος τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ. Μὰ πρὸς θεοῦ, διατὶ γίνεται αὐτό; Γίνεται, διότι ἡ πρόθεσις ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πιστεύουν εἰς τὸν κομμουνιστικὸν μεσσιανισμὸν εἶναι νὰ ὑποτάξουν ὑπὸ τὸ σχῆμα αὐτό, ὑπὸ τὰ κλαυδιανὰ δίκρανα, ἐὰν θέλετε, τῆς κομμουνιστικῆς θεωρίας ὅλα ἐκεῖνα τὰ πνευματικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ γίνουν ἀντικείμενον πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Περαιτέρω, προκειμένου νὰ ἀγωνισθοῦν εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον τὰ κομμουνιστικὰ Κόμματα δὲν διστάζουν νὰ χρησιμοποιοῦν αὐτὸ τὸ μέσον τὸ μορφωτικὸν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι πλέον αὐτοῦ τοῦ ἐπιπέδου, ἀλλὰ εἶναι χαμηλότερος, εἶναι καθαρὰ προπαγανδιστικὸς καὶ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος πολὺ συχνὰ δὲν διστάζει νὰ διαστρεβλώνῃ καὶ γεγονότα καὶ ἀντιλήψεις περὶ ἱστορικῶν γεγονότων. Τόσον μεγάλη εἶναι αὐτὴ ἡ προσπάθεια, ὥστε ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὴν πτωχὴν Ἑλλάδα, παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς καταπληκτικὸν φαινόμενον. Οἱ ἐκδοτικοὶ οἶκοι οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ κυρίως ἐκδίδοντες τοιαῦτα φυλλάδια, εἶναι σχεδὸν περισσότεροι ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους ἐκδοτικοὺς οἴκους εἰς τὴν χώραν. Μὰ εἶναι 20, εἶναι 25, εἶναι 30, ὁμιλοῦν καὶ περὶ 50 καὶ 60, δὲν γνωρίζω. Μοῦ ἀναφέρουν ὀνομαστὶ 20. Ἐγὼ συμβιβάζομαι μὲ τὸν ἀριθμὸν αὐτόν, ἀλλά, νομίζω, ὅτι εἶναι περισσότεροι. Αἱ ἐκδόσεις εἶναι εἰς λαϊκὰς τιμάς, πλασάρονται μὲ πλασιὲ εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν, μὲ μίαν θαυμασίαν ὀργάνωσιν. Γίνεται δὲ ἡ ἐργασία αὕτη τεχνηέντως, διότι οἱ ἐκδοτικοὶ οἶκοι οἱ ὁποῖοι ἐκδίδουν τὰ ἔντυπα αὐτά, ἐκδίδουν καὶ πολλὰ ἄλλα βιβλία, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι προπαγανδιστικά, οὔτε κομμουνιστικά, ἀλλὰ συναναμιγνύονται καὶ συνδιαδίδονται μὲ τὰ κομμουνιστικὰ βιβλία. Ὅλη αὐτὴ ἡ Ὀργάνωσις εἶναι λίαν ἐπιτυχὴς καὶ χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν ἐπιδίωξιν πολιτικῶν σκοπῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰς τὴν χώραν μας πραγματικότης. Ἐὰν σᾶς ἀνέφερα τὴν στατιστικὴν τῶν χιλιάδων αὐτῶν ἐντύπων, δηλαδή, τῶν ἐγκυκλοπαιδειῶν, τῶν τόμων, τῶν φυλλαδίων, τὰ ὁποῖα ἄγουν εἰς τὴν ἀποδοχὴν ἀπὸ τὸν ἀναγνώστην τῆς θεωρίας τοῦ ὑλικοῦ ὑλισμοῦ, εἶναι διότι θέλω νὰ ἀποδείξω, ὅτι εἶναι πολὺ περισσότερα τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ αὐτὸ τὸ πνεῦμα, παρὰ τὰ βιβλία τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται ἀπὸ ἄλλο οἱονδήποτε πνεῦμα. Αὐτὸ δὲν τὸ λέγω, νὰ εἴμεθα συνεννοημένοι, διὰ νὰ ἀσκήσω κριτικήν. Κάμνω μίαν διαπίστωσιν γεγονότος καὶ εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα πλεονέκτημα τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Θὰ ἤθελα νὰ εἴχομεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα. Αὐτὰ τὰ βιβλία ὅλα, κύριοι, ὅλα αὐτὰ τὰ φυλλάδια κυκλοφοροῦν ἀπολύτως ἐλευθέρως εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν. Ἐνῷ ὑπάρχει ὁ νόμος 509, ὁ ὁποῖος θέτει τὸν κομμουνισμὸν ἐκτὸς νόμου, ἐν τούτοις κυκλοφοροῦν ὅλα αὐτὰ τὰ ἔντυπα ὡς ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμος 509, ὡς ἐὰν ὁ κομμουνισμὸς ἦτο ἀπολύτως νόμιμον Κόμμα ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ἐν τούτοις ὁλόκληρος ἡ προπαγάνδα αὕτη κυκλοφορεῖ ἀκωλύτως εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν καὶ ἐμφανίζεται περιορισμὸς μόνον εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Καὶ ποῖος περιορισμός; Αὐτὸς ποὺ ἀνέφερα. Αὐτὸς ὁ περιορισμὸς δὲν εἶναι μακρὰν τῶν περιορισμῶν τοὺς ὁποίους θὰ συναντήσητε, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι τῆς Ἀριστερᾶς, καὶ στὰ ἰδικά σας στρατεύματα. Μὴ φαντάζεσθε, ὅτι εἰς τὸν Ρωσικὸν στρατὸν, εἴτε εἰς τὸν Πολωνικόν, εἴτε εἰς τὸν Τσεχοσλοβακικὸν στρατὸν δὲν γίνεται ἐθνικὸς φρονηματισμός, δὲν γίνεται ἔντονος προπαγάνδα διὰ νὰ διατηρηθῇ τὸ φρόνημα τοῦ στρατοῦ. Εἰς ποῖον στρατὸν δὲν ὑποστηρίζονται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πιστεύει τὸ καθιερωμένον κοινωνικὸν καθεστώς; Αὐτὰ γίνονται εἰς ὅλα τὰ στρατεύματα καὶ ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι γίνονται πολὺ ὀλιγώτερον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα καὶ τὸ κλῖμα ἐντὸς τοῦ ὁποίου μία μεμονωμένη μονάς, λαβοῦσα τὴν πληροφοριακὴν ἐγκύκλιον τῆς ΑΣΔΑΝ, ἔβαλε αὐτὴν τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα καὶ τὴν ὁποίαν ἀνέφερε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Μπριλλάκης. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα. Ἐγώ, κύριοι, δὲν εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θέλω νὰ πνίξω τὸ πνεῦμα διὰ τῆς βίας, πρῶτον, διότι αὐτὸ ἀντιτίθεται εἰς τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς πεποιθήσεις τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, προπαντός, ὅμως, ἀντιτίθεται εἰς τὴν προσωπικήν μου συνείδησιν καὶ εἰς τὴν προσωπικήν μου πεποίθησιν, ὅτι τὸ πνεῦμα οὐδέποτε δύναται νὰ ἡττηθῇ ἀπὸ τὴν βίαν. Ἀλλὰ τὸ πνεῦμα διὰ νὰ εἶναι πραγματικῶς ἀήττητον ἀπὸ τὴν βίαν, πρέπει πρῶτ’ ἀπ’ ὅλα νὰ εἶναι ἐλεύθερον καὶ ἑπομένως, ὄχι ντετερμιστικῶς προσδιωρισμένον ἀπὸ ὑλικοὺς παράγοντας.

§201Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Μᾶς εἶναι, κ. Ὑπουργέ.

§202Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη μας διαφωνία, κ. συνάδελφε. Ἐφ’ ὅσον ἑπομένως, καταβάλλει ἡ Πολιτεία τὴν προσπάθεια νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὴν τὴν πολιτικήν, αὐτὴν τὴν προσπάθειαν, ἂς τὸ εἴπωμεν ἔτσι, ἀμύνης ἐναντίον μιᾶς ἱκανωτάτης προπαγάνδας, ἡ ὁποία δὲν χρησιμοποιεῖ πολὺ συχνὰ (δὲν ἀναφέρομαι εἰς τὰ μεγάλα ἔργα τῶν μεγάλων, ἀναφέρομαι εἰς τὰ φυλλάδια ποὺ διαβάζονται ἀπὸ τοὺς πολλούς), δὲν χρησιμοποιεῖ, λέγω, τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν λόγον, ἀλλὰ χρησιμοποιεῖ τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποδαυλίσῃ πάθη, πικρίας, μίση. Ὅταν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον γίνεται χρῆσις ἢ μᾶλλον κατάχρησις τοῦ λόγου, τότε ἔχει καὶ ἡ Πολιτεία καὶ δικαίωμα καὶ χρέος μὲ τὸ μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον γίνεται τοῦτο παρ’ ἡμῖν, νὰ ἀμύνεται καὶ ἀποτελεῖ στοιχειώδη ἄμυναν ἐναντίον μιᾶς προπαγάνδας, ἡ ὁποία γίνεται κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν καθιερωμένην τάξιν, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸν νόμον 509 καὶ γίνεται ἐλεύθερα παρ’ ἡμῖν μόνον καὶ μόνον, διότι εἰς τὴν Χώραν μας εἶναι τόσον βαθειὰ ἐρριζωμένη ἡ ἰδέα τοῦ ἐλευθέρου ἐλέγχου καὶ τοῦ ἐλευθέρου πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς).

§203Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν ὡμίλουν μοῦ εἶπε, τὶ προτιμᾶτε νὰ ἀπαντήσω διακόπτων ἢ ὅταν τελειώσετε; Τοῦ εἶπον νὰ τελειώσω. Ὑπέθεσα, ὅτι θὰ ἀπήντα εἰς ὅσα ὑπεστήριξα. Φοβοῦμαι, ὅτι πέραν τῆς γενικῆς τοποθετήσεως τοῦ θέματος, τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀπάντησις αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι θὰ συνεβάλλομεν εἰς τὴν μετάθεσιν τοῦ θέματος, δὲν ἔδωσε καμμίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν συγκεκριμένων ποὺ ἐθέσαμεν. Πέραν αὐτοῦ, ἐὰν, κ. Ὑπουργέ, ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν προπαγάνδαν σας, σεῖς ἔχετε πολὺ περισσότερα μέσα πρὸς τοῦτο ἀπ’ ὅ,τι διαθέτει ἡ Ἀριστερά. Τὸ θέμα εἶναι, ἐὰν ἀποδίδουν, ἐὰν «πιάνουν» στὸ λαὸ αὐτὰ ποὺ ὑποστηρίζετε. Ἐὰν τώρα καὶ ἡ δική σας πνευματικὴ παραγωγὴ ἐξυπηρετεῖ τὸ καθεστὼς ποὺ ὑπηρετεῖτε, εἶναι ὁλοφάνερον καὶ δὲν πρόκειται ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ἀναλύσωμε τὸ θέμα αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐκεῖνο ποὺ ἤθελα νὰ τονίσω τώρα, εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν ἀπήντησεν εἰς ὅ,τι εἶπα. Δὲν ἀπήντησεν εἰς τὸ ἐὰν ὁ κατάλογος τῶν βιβλίων, ὁ ὁποῖος περιλαβάνεται εἰς τὴν ἐγκύκλιον αὐτήν, εἶναι τῆς ἐγκρίσεως τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐὰν καλῶς ἔκαμεν ἡ ΑΣΔΑΝ κοινοποιοῦσα τὸν μαυροπίνακα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἰσχυρισμὸν περὶ μεμονωμένης περιπτώσεως, μὴ διακινδυνεύετε τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν, διότι θὰ διαψευσθῆτε. Δεδομένου, ὅτι ὑπάρχουν τώρα πολλαὶ περιπτώσεις. Τὸ θέμα εἶναι ἐὰν σεῖς ὡς Κυβέρνησις ἐγκρίνετε τὴν ἀπαγόρευσιν εἰς τοὺς στρατιώτας μιᾶς σειρᾶς βιβλίων αὐτοῦ τοῦ περιεχομένου καὶ διατί.

§204Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Πράγματι, λυποῦμαι, οὔτε καὶ ἐγὼ ἐπερίμενα αὐτὴν τὴν συζήτησιν, λυποῦμαι, διότι ἔθιξα ἕνα γενικώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ, ὅτι χρήζει μεγαλυτέρας συζητήσεως καὶ πιθανὸν θὰ πρέπει νὰ παρασκευασθῆτε διὰ νὰ ἑτοιμάσητε τὴν ἀπάντησίν σας. Τὸ ἔκαμα, χωρὶς νὰ σκεφθῶ, ὅτι σᾶς δημιουργῶ οἱανδήποτε δυσχέρειαν. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον. Τὸ δεύτερον εἶναι, ὅτι ἡ πρώτη μου φράσις ἀπαντᾶ εἰς αὐτό. Ἀκριβῶς. ὡμίλησα διὰ τὴν ἐγκύκλιον τῆς ΑΣΔΑΝ. Διὰ τὰς ἄλλας μοῦ εἴπατε, ὅτι δὲν εἶναι μεμονωμένη περίπτωσις, ὅτι εἶναι καὶ ἄλλαι περιπτώσεις, ἐγὼ γνωρίζω μίαν μεμονωμένην περίπτωσιν καὶ συνεπῶς, διὰ τὴν ἐγκύκλιον τῆς ΑΣΔΑΝ, θὰ ὡμίλουν, δι’ αὐτὴν γίνεται συζήτησις μόνον. Ἐνώπιον αὐτῆς τῆς ἀτμοσφαίρας, τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθην νὰ περιγράψω, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι μία ἀνωτάτη στρατιωτικὴ ἀρχὴ βλέπουσα μίαν διαφήμισιν βιβλίων εἰς τὴν «Αὐγὴ» ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι τὰ βιβλία αὐτὰ διαφημίζονται ἀπὸ τὴν «Αὐγὴν», χωρὶς νὰ ἐκφέρῃ ἀπ’ αὐτοῦ οὐδεμίαν λέξιν.

§205Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Καλῶς ἐκάματε, ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὸ νὰ μᾶς τὸ πῆτε καθαρά.

§206Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Αὐτὸ ἔκαμεν ἁπλῶς διὰ νὰ εἰδοποιήσῃ. Ἐφ’ ὅσον ἔκαμε μίαν ἁπλῆν εἰδοποίησιν δὲν δύναμαι νὰ τὴν μεμφθῶ.

§207Κ. ΣΩΤΗΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σωτηρίου εἶσθε ἐγγεγραμμένος καὶ θὰ ὁμιλήσητε μὲ τὴν σειράν σας.

§209Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ παρὰ μόνον μισὸ λεπτό. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ κ. Σωτηρίου ἐπιμένει νὰ ὁμιλήσῃ, πολλοὶ δὲ βουλευταὶ διαμαρτύρονται).

§210Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηγήσατε εἰς τί παρεβιάσθη ὁ Κανονισμός.

§212Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὅταν, κ. Πρόεδρε, ὁμιλῇ εἷς Ὑπουργὸς καὶ ἀπευθύνεται πρὸς ἕνα συνάδελφον, ὁ συνάδελφος αὐτὸς ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ὁ κ. Τσάτσος, πρὸ ὀλίγου, κάμνων μίαν ἀκαδημαϊκὴν ἀνάπτυξιν ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐγκυκλίου, ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Μπριλλάκης, ἀπετάθη πρὸς τὸν κ. Σωτηρίου. Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι ὁ κ. Σωτηρίου δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸν λόγον διὰ νὰ ἀπαντήσῃ δι’ ὀλίγων εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμός, κ. συνάδελφε, ἄλλα ἐπιτάσσει. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, τὸν ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ τηρήσω ὁπωσδήποτε, ὁ κ. Σωτηρίου θὰ ὁμιλήσῃ εἰς τὴν σειρὰν ποὺ εἶναι ἐγγεγραμμένος.

§214Α. ΛΙΑΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Νομίζω, ὅτι συνεφωνήθη ὅπως πᾶς ὁ ἀτακτῶν καὶ μὴ σεβόμενος τὸν Κανονισμόν, ἀνακαλῆται εἰς τὴν τάξιν.

§215Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐπειδή, κ. Πρόεδρε, ἐπικαλεῖσθε τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸν ἐπικαλοῦνται καὶ οἱ κ. συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁ κ. Μπριλλάκης ἀνεφέρθη εἰς μίαν ὡρισμένην ἐγκύκλιον. Ἀπαντῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸν κ. Μπριλλάκην, ἀντὶ νὰ περιορισθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἐγκυκλίου μὲ τὴν ἀνοχὴν τοῦ Προεδρείου καὶ τὴν ἰδικήν μας εὐχαρίστησιν ἐὰν θέλετε, ἐπεξετάθη εἰς θέματα γενικώτερα. Καὶ ἀνεφέρθη εἰς τὴν παράταξίν μας καὶ ἀπέδωσεν εἰς ἡμᾶς καὶ προθέσεις καὶ ἰδέας καὶ ἀπόψεις. Ἐφ’ ὅσον, κ. Πρόεδρε, ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ αὐτὴ ἡ ἐπέκτασις καὶ ἀπεδόθησαν εἰς τὴν παράταξίν μας ὡρισμέναι σκέψεις, νομίζω, ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ τάξις, ἐπιβάλλουν νὰ δοθῇ καὶ εἰς ἕνα ἐξ ἡμῶν ὁ λόγος διὰ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§216Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν καὶ ἐγὼ ὅπως, ἐὰν ὁ Κανονισμὸς τὸ ἐπιτρέπῃ, δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Σωτηρίου νὰ εἴπῃ δι’ ὀλίγων, ὅτι ἔχει νὰ εἴπῃ ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, κατὰ τὸν Κανονισμόν, νὰ δώσω τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Σωτηρίου.

§218Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Φρονῶ, ὅτι εἶναι ἡ σειρά μου νὰ ὁμιλήσω.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μητσοτάκη, νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ σειρὰ τοῦ κ. Μπουρνιᾶ νὰ ὁμιλήσῃ.

§220Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε καλῶς, ὅτι, κατὰ τὸν Κανονισμόν, τὸν ὁμιλοῦντα διαδέχεται πάντοτε ὁ ἀντιλέγων. Ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἔχω σειρὰν νὰ ὁμιλήσω.

§221Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι εἶναι ζήτημα ἀρχῆς καὶ πρέπει νὰ ρυθμισθῇ. Ἤμουν ἐγγεγραμμένος μετὰ τὸν κ. Βρανόπουλον, ἀλλὰ ἐκλήθη ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ὁ ὁποῖος παρεχώρησε τὴν θέσιν του εἰς τὸν κ. Τούμπαν καὶ σήμερον ὡμίλησεν ὁ κ. Ράλλης. Πότε παρεχώρησα ἐγὼ τὴν θέσιν μου;

§222Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἐθίγη τὸ θέμα, πρέπει νὰ διευκρινισθῇ. Ὁ κ. Ράλλης ὡμίλησεν εἰς τὴν σειρὰν τοῦ κ. Μπουρνιᾶ καὶ νομίζω, ὅτι τὸ θέμα δι’ ἐμὲ ἔληξε. Κατὰ τὰ λοιπά, εἶναι οἰκογενειακὴ ὑπόθεσις τῆς

Ε.Ρ.Ε.

Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἐπαρκῶς ἔχει προχωρήσει καὶ πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα διὰ τὴν διατύπωσιν τῆς παραγράφου, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὰς ἐγγυήσεις διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ἡ Κυβέρνησις διευκρινίσῃ τὰς ἀπόψεις της, κατόπιν τῆς συμπτώσεως τῶν ἀπόψεων ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς πρὸς τὰς ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ δοθοῦν διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Ὁ συνάδελφος κ. Μαῦρος, ἐξ ὀνόματος τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκομεν, ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ ἰδική μας τροπολογία καλύπτεται ἀπὸ τὰς τροπολογίας τῶν δύο ἑτέρων Κομμάτων. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Προεδρίας νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν, ἢ ἄλλως θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν τὸ ταχύτερον, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ περαιτέρω συζήτησις. Ἡ τροπολογία αὐτή, πρὸς τὴν ὁποίαν κατὰ βάσιν συμφωνῶ, ὑπεβλήθη μὲ τὴν γενικὴν σκέψιν, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἀδιάβλητος ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ καὶ ὅτι καὶ ὁ στρατιώτης θὰ πρέπει νὰ ψηφίζῃ ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ψηφίζει πᾶς πολίτης, χωρὶς νὰ συνοδεύεται εἰς ἰδιαίτερα στρατιωτικὰ τμήματα καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἡ δυνατότης ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ ἐρευνηθῇ τί ἐψήφισεν ὁ στρατιώτης καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἔχωμεν κατάργησιν τῆς μυστικότητος τῆς ψηφοφορίας. Εἰς τὰς τροπολογίας τῶν δύο Κομμάτων, αἱ ὁποῖαι καλύπτουν τὴν τροπολογίαν τοῦ κόμματός μας θὰ κάμω μόνον μίαν προσθήκην. Ὁ ἰσχύων νόμος τοῦ 1958 προβλέπει, ὅτι ὅσοι ὑπηρετοῦν εἰς τὸν τόπον ὅπου εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἢ ἔχουν ἐκλογικὸν βιβλιάριον δὲν θὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὰς καταστάσεις καὶ θὰ ψηφίσουν ὡς ἁπλοῖ πολῖται. Τοῦτο ἔχει σημασίαν, διότι ἕνα μεγάλο ποσοστὸν τῆς κατηγορίας αὐτῆς, ὅπως εἶναι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι κατὰ μέγιστον ποσοστὸν ἔχουν ἐκλογικὸν βιβλιάριον. Εἶναι ἐπίσης οἱ ἄνδρες τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ ἰδίως τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, οἱ ὁποῖοι κατὰ δήλωσιν τοῦ κ. Βρανοπούλου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἔχουν ἐκλογικὰ βιβλιάρια κατὰ ποσοστὸν 90%. Διότι ἐνετάλησαν ἀπὸ τὴν προϊσταμένην των ἀρχὴν νὰ ἀποκτήσουν βιβλιάριον καὶ διότι περίπου ὅλοι, πλὴν ἐλαχίστων, οἱ ὁποῖοι προσφάτως μὲν κατετάγησαν εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ἔχουν τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται κατὰ τὸν νόμον διὰ νὰ ἀποκτήσουν βιβλιάρια. Κατὰ συνέπειαν, ὀρθῶς πράττων ὁ νόμος τοῦ 1958, ἤδη προσδιώρισεν, ὅτι δὲν ψηφίζουν αὐτὸν κατὰ τὴν ἔκτακτον διαδικασίαν, ἀλλὰ ὡς κοινοὶ πολῖται. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐδέχετο, ὅπως εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς ὑπάρξῃ κατοχύρωσις, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν διπλοψηφίαν. Ὁ νόμος τοῦ 1958 ὁρίζει ὡς πρώτην κατοχύρωσιν ὑπεύθυνον δήλωσιν. Εἶναι ἤδη μία σοβαρὰ κατοχύρωσις ἡ ὑπεύθυνος δήλωσις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ὑπογράψῃ ὁ καθένας, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσκήσῃ τὰ ἐκλογικά του δικαιώματα, ὡς πολίτης, εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπηρετεῖ, διὰ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τοὺς καταλόγους. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ ποινικὰς κυρώσεις, διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὑπεύθυνος δήλωσις ἢ δὲν θὰ ἐδίδετο ἢ θὰ ἐδίδετο ἐσφαλμένη. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διευκρινισθῇ, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη, ὅτι, ὅταν ὁ νόμος λέγῃ «τόπον, ὅπου ὑπηρετεῖ», ἐννοεῖ φυσικὰ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλη ἡ ἔννοια τοῦ νόμου. Πέραν τούτου, θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς εἰς τοῦτο νὰ ἀντιπροσωπεύω ἄποψιν τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω —νομίζω, ὅτι εἶναι ἕνα θέμα, ποὺ θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συζητήσωμεν καλοπίστως— ὅπως ὑπάρξουν περισσότεραι κατοχυρώσεις διὰ τὴν ἀποφυγὴν διπλοψηφίας. Ἐγὼ πρῶτος ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν, ὅτι, διὰ νὰ ὁλοκληρωθοῦν αἱ ἐγγυήσεις, πρέπει τὰ πρόσωπα τῆς κατηγορίας αὐτῆς, νὰ ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, ὅπου δηλαδὴ ὑπηρετοῦν καὶ ὅπου ψηφίζουν. Τοῦτο ἔχει ἕνα βασικὸν ἀντίλογον. Ἔχει τὸν ἀντίλογον, ὅτι τὰ πρόσωπα τῆς κατηγορίας αὐτῆς καὶ εἰδικώτερον οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις εἶναι ἀνίσως κατανεμημένοι ἀνὰ τὴν ἐπικράτειαν, ἰδιαίτατα εἰς τὰς μικρὰς ἀκριτικάς, ἀραιοκατωκημένας περιφερείας, περιφερείας, αἱ ὁποῖαι κατὰ σύμπτωσιν ἔχουν καὶ τὸ μικρότερον ἐκλογικὸν μέτρον, ὡς εἶναι πλεῖσται τῶν μεθοριακῶν περιφερειῶν. Ἐκεῖ ἀσφαλῶς ὑπάρχουν, κατὰ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν ἄνδρες τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Καὶ φυσικὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Διότι αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀμύνης τῆς χώρας καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δύναται νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη εἰς δευτέραν μοῖραν ἔναντι ἄλλης ἐκλογικῆς σκοπιμότητος. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν δημιουργεῖται ἡ πιθανότης, ἡ παρουσία εἰς μεγάλον ἀριθμὸν αὐτῶν τῶν προσώπων εἰς μίαν μικρὰν ἐκλογικὴν περιφέρειαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσῃ—δὲν λέγω πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν—πρὸς κἄποιαν κατεύθυνσιν, ἀλλοίαν ἀπὸ ἐκείνην πρὸς τὴν ὁποίαν θὰ ἐστρέφετο ἡ προτίμησις τῶν ἐκλογέων. Ὁ διαπρεπὴς τέως συνάδελφος καὶ ἐκλεκτὸς νομομαθής, κ. Βαμβέτσος, εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ διατυπώσῃ ἀπὸ τῶν στηλῶν πρωϊνῆς ἐφημερίδος μίαν ἄποψιν καθαρῶς θεωρητικήν, ἔξω ἀπὸ οἱανδήποτε πολιτικὴν σκοπιμότητα. Πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν αὐτὸ τὸ μειονέκτημα, τὸ ὑπάρχον ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν βάσιν τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς ἐγὼ προέτεινα, νὰ βελτιωθῇ; Αὐτὸ τὸ μειονέκτημα ἀκριβῶς τείνει νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀναφέρω ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ, μετὰ τὸ πρῶτον τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐγγυήσεις καὶ περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὁμιλῶ. Θὰ παρεκάλουν, χωρὶς νὰ τὸ εἰσηγοῦμαι, διότι δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα ἐξ ὀνόματος τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, νὰ τὸ εἰσηγηθῶ, διότι τοιαύτην ἀπόφασιν δὲν ἔχει λάβει τὸ Κόμμα μου, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν τὸ θέμα τοὐλάχιστον νὰ μελετηθῇ, ὥστε ἐνδεχομένως, μετὰ τὴν πρώτην ψήφισιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, νὰ ὑπάρξῃ συμφωνία ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ τοῦ ἄρθρου, ὡς τελικῶς θὰ ψηφισθῇ εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω, ὡς πρὸς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Δὲν ἔχω τὴν πρόθεσιν νὰ εἰσέλθω εἰς οὐδεμίαν πολιτικὴν συζήτησιν. Ἤκουσα μὲ πολὺ προσοχὴν τὸν συνάδελφον, κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν θεωρητικήν του ἀνάπτυξιν, πρωτύτερα, καὶ παρηκολούθησα φυσικὰ καὶ ὅλην τὴν συζήτησιν γύρω ἀπὸ τὸ θέμα τοῦ κ. Καρδαμάκη τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. Ἡ ἰδική μου προσωπικὴ πεποίθησις εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ καλὰ καὶ σώνει νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ τὰς πλέον ἀχαρίστους ὑποθέσεις, διότι ξεκινᾷ ἀπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ποτὲ ἄδικον, ὅτι ὅλα πρέπει νὰ γίνωνται καλὰ εἰς αὐτὸν τὸν εὐλογημένον τόπον. Δὲν συμφωνῶ, κύριοι συνάδελφοι. Καὶ ὁ κ. Καρδαμάκης, ἀσχέτως, ἐὰν πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ ἀμέσως, ὡς ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται, ἢ ὄχι, βέβαιον εἶναι, ὅτι ἀπευθύνας τὴν ἐγκύκλιον διέπραξε βαρὺ σφάλμα, καὶ ἡ ἐγκύκλιος ἦτο ἕνα βαρύτατον ἀστόχημα. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς θεωρητικὰς συζητήσεις, οὔτε νὰ ἀπασχοληθῶ μὲ τὰ γενικώτερα θεωρητικὰ καὶ πνευματικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Τσάτσος ἀνέφερεν. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω μόνον τὸ ἑξῆς ἁπλοῦν. Βεβαίως, ἡ ἰδική μας κοσμοθεωρία ξεκινᾷ ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι εἶναι ἐλευθέρα καὶ δὲν ὑποτάσσεται οὔτε εἰς τὴν βίαν, οὔτε εἰς οὐδὲν ντελικτίβο. Ἀλλά, ἐὰν ξεκινήσετε ἀπὸ τὴν βάσιν αὐτήν, κύριε Ὑπουργέ, θὰ ὁμολογήσετε, ὅτι σφάλμα καθ’ ἑαυτὸ ὑπῆρξεν ἡ ἐγκύκλιος καὶ δεύτερον θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ἀφοῦ ἐπαινεῖτε τόσον πολὺ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, διὰ τὴν ἐπιμελῆ προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ διότι κατορθώνει δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν ἐκδοτικῶν οἴκων νὰ δέχεται ὑλικὸν πνευματικόν, ὑλικὸν ὑπὸ οἱονδήποτε τύπον πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι τοὐλάχιστον ὑποτιμητικὸν διὰ τὸ ἐπίσημον Ἑλληνικὸν Κράτος, τὸ ὁποῖον διαθέτει πολὺ περισσότερα μέσα, νὰ φθάνῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαγορεύσῃ ὡρισμένα βιβλία νὰ ἀναγνωσθοῦν ὑπὸ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι τὰ διαφημίζει ἡ «Αὐγή». Θὰ ἀνέμενε κανείς, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι τὸ σημερινὸν Κράτος καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θὰ εἶχεν ἄλλους τρόπους νὰ διαπιστώσῃ ποῖον βιβλίον πρέπει ἢ δὲν πρέπει ὁ Ἕλλην φαντάρος νὰ διαβάσῃ ἀπὸ τὴν στιγμήν, ποὺ θὰ ἀπεφάσιζε νὰ παρέμβῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ δεχθῇ κατὰ βάσιν σωστόν. Ἀλλὰ ἂς τὸν παραδεχθῶμεν διὰ τὴν εἰκόνα τῆς συζητήσεως. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιμένῃ νὰ διαβάσῃ ὁ κ. στρατηγὸς ἢ δὲν ἠξεύρω ποῖος τὴν «Αὐγήν», διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀφοῦ τὸ διαφημίζει ἡ «Αὐγὴ» θὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἀντεθνικόν. Διότι αὐτὸ σημαίνει ἐγκύκλιος καὶ νὰ μὴ ..... (δὲν ἠκούσθη). Ἔτσι ἐφθάσαμεν, κύριε Ὑπουργέ, ἀσχέτως οἱασδήποτε θεωρητικῆς τοποθετήσεως καὶ θεωρητικῆς βάσεως εἰς τὸ νὰ καγχάσῃ τὸ Πανελλήνιον ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῆς τῆς ἐγκυκλίου, εἰς τὰ γράμματα πρὸς τὸν Ραχήλ, τὰ ἀπώτερα τοῦ φίλου μου, κ. Καραβία πρὸς Παλαμᾶ ἢ τὸ βιβλίον τοῦ ... (δὲν ἠκούσθη)... ποὺ ἀναφέρεται εἰς τὸ κάλλος τῆς τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ οὐδεμίαν ἔννοιαν καὶ οὐδεμίαν κοσμοθεωρίαν νὰ εἶναι ἀπηγορευμένα. Καλὸν θὰ ἦτο καὶ θὰ τὸ ἀνέμενε κανείς, νὰ τὸ ἀκούσῃ ἀγωνιωδῶς, νὰ ἐβλέπαμεν ἕνα Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀνήρχετο εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἔλεγεν: «Ἔκαμα λάθος». Μὴ ἐννοεῖτε καλὰ καὶ σώνει νὰ ὑποστηρίζετε, ὅτι ὅλα εἶναι καλὰ καὶ νὰ θεωρῆτε —μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν ἔκφρασιν— τόσον ἀφελῆ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὥστε νὰ καταπιῇ οἱανδήποτε θεωρητικὴν ἢ καταπληκτικὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν τοῦ φουρνίζομεν ἐδῶ μέσα. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Θὰ ἤθελον, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, νὰ εἴπω δύο λόγια διὰ τὴν ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ διάταξιν. Πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπογραφήν. Λυποῦμαι, διότι δὲν βλέπω παρόντα τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τοποθετήσω εἰς τὸ παρελθόν, ὅταν ὡμίλησα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τὸ θέμα καὶ θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι οἱ παριστάμενοι Ὑπουργοί, ἀσχέτως ἐὰν ἀπουσιάζῃ ὁ καθ’ ἑαυτὸ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσουν μίαν ἀπάντησιν. Ἀσχέτως τοῦ ἐὰν πιστεύῃ κανεὶς ἢ ὄχι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ὄντως νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961, τὸ ἐὰν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961, ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ἡ ἐπεξεργασία τοῦ ὑλικοῦ τῆς ἀπογραφῆς. Ἀγωνιζόμεθα ἡμεῖς, οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπὶ ἕνα μῆνα τώρα νὰ πάρωμεν πληροφορίας, πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐπεξεργασία τοῦ ὑλικοῦ καὶ λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω, ὅτι ἀκόμη δὲν μᾶς ἐδόθησαν σχετικαὶ πληροφορίαι. Δὲν εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρᾶγμα περίπλοκον, οὔτε εἶναι δυσχερὲς νὰ βγάλῃ κανεὶς τὰ συμπεράσματά του. Τὸ ἀπογραφικὸν ὑλικὸν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστῇ —ἂν θέλετε νὰ χρησιμοποιήσω αὐτὴν τὴν φρασεολογίαν— σύνθετον ἐπεξεργασίαν. Εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξετε εἰς ἀποτελέσματα, ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμὸν εἰς τρεῖς μῆνας ἢ 2 μῆνας καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξετε εἰς τρία χρόνια. Ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961. Εὔλογος ὁ λόγος, πιστευτός, ἂν θέλετε. Ἀλλὰ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ κάμῃ τὴν ἐπεξεργασίαν; Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, ἀκόμη καὶ σήμερον εἰς τὴν παροῦσαν φάσιν τῆς συζητήσεως, νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ κάμῃ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ ὑλικοῦ αὐτοῦ, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ κρίνωμεν τὰς ὑποσχέσεις της, τὴν βαρύτητα καὶ τὴν ἀξίαν. Εἰς ὅλας τὰς μέχρι σήμερον ἐνεργηθείσας ἀπογραφάς, ὁ νόμιμος πληθυσμὸς ἐξήχθη ἀπὸ τὰς δηλώσεις τῶν ἀπογραφέντων. Ἐφέτος, ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ πλήρη ἔλεγχον τῆς δηλώσεως τῆς δημοτικότητος καὶ νὰ συγκρίνῃ μὲ τὰ δημοτολόγια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν γίνει ἢ θελήσῃ νὰ κάμῃ δειγματοληπτικὴν ἀπογραφήν, τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἐκλογαὶ μὲ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961. Ἐὰν θελήσῃ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη εἰς ὅλας τὰς προηγουμένας ἀπογραφάς, θὰ ἔχωμεν ταχέως τὰ ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ διατί νὰ μὴ ξεκαθαρισθῇ ποία θὰ εἶναι ἡ ἐπεξεργασία τοῦ ὑλικοῦ, ὁπότε εἶναι εὔκολον πλέον κᾶθε ἕνας νὰ βγάλῃ τὰ συμπεράσματά του; Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ δώσῃ μίαν θετικὴν ἀπάντησιν. Τέλος, ὡς πρὸς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων καὶ τὴν ἐπιβολὴν κυρώσεων εἰς τοὺς μὴ ἐγγραφομένους καὶ εἰς τοὺς μὴ ἀσκοῦντας τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος. Πρέπει νὰ ἀποκτήσουν συνείδησιν οἱ Ἕλληνες πολῖται, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίζουν. (Χειροκροτήματα).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§224Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θέμα μου εἶναι ἡ ἀνάπτυξις τροπολογίας, διὰ τῆς ὁποίας παρέχεται ἐκλογικὸν δικαίωμα εἰς τοὺς Ἕλληνας ναυτικούς. Ἀλλὰ προηγουμένως, νομίζω, ὅτι ἔχω χρέος νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ψήφου τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ὅπως ἐπίσης καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς γνωστῆς ἐγκυκλίου τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ., τὸ ὁποῖον, ἀτυχῶς, ἐπανεφέρθη ἀπόψε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν συμβιβασμῶν καὶ τῆς ἀνοχῆς ὅπου ζῶμεν, νομίζω, ὅτι ὑπῆρξε πρᾶξις ἀληθοῦς ἡγέτου καὶ γενναία ἡ ἔκδοσις τῆς ἐγκυκλίου, τὴν ὁποίαν ἀνέφεραν οἱ συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Πρέπει νὰ ἐπαινοῦμεν τὴν γενναιότητα, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ὁ κ. Καρδαμάκης, θεωρήσας χρέος καὶ καθῆκον του νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν, γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι τιμᾷ καὶ ὡς πρὸς τὴν γενναιότητα καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν. Εἰς τὸν κ. Παπανδρέου ὀφείλεται ὁ ἐπιγραμματικὸς χαρακτηρισμός, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ εἶναι ἡ μόνη ἀληθὴς καὶ πραγματικὴ ἀριστοκρατία τῆς χώρας μας. Αὐτὸ καὶ μόνον δικαιολογεῖ τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Καρδαμάκη, ὁ ὁποῖος ἐθεώρησε καθῆκον του νὰ ὑπερασπισθῇ τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς, ὅταν ἐλέχθησαν ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα μὲ τὰς ἐξηγήσεις, αἵτινες ἐδόθησαν, εὐτυχῶς, δὲν ἦσαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὅλοι ἐθεωρήσαμεν καὶ ἐπροκάλεσαν τὰς διαμαρτυρίας ὄχι μόνον τῶν συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως τοῦ κ. Ἀθανασιάδη–Νόβα καὶ τοῦ κ. Δερδεμέζη. Αὐτὰς τὰς ἀπόψεις καὶ προσωπικάς μου γνώμας εἶχον νὰ ἀναπτύξω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσε διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ οἱανδήποτε τροπολογίαν, ἥτις θὰ παρῆχε πλήρη ἐγγύησιν ὡς πρὸς τὸ ἀδιάβλητον τῆς ψηφοφορίας. Συνεπὴς ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὰς δηλώσεις της αὐτάς, προέβη εἰς τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 2, παρέχουσα οὕτω αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ζητοῦν εὐρυτέρας ἐγγυήσεις. Ἡ Ε.Δ.Α. παρέμεινεν εἰς τὸ αὐτὸ νεκρὸν σημεῖον, ὅπου εὑρέθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Ἀντιθέτως τὸ Κόμμα τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀμέσως καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας διὰ τοῦ κ. Μητσοτάκη προέβη εἰς ὡρισμένας δηλώσεις διὰ τῶν ὁποίων ὑπεδεικνύετο ἐνδεικτικῶς ἡ παροχὴ ὡρισμένων ἐγγυήσεων, ἐνῷ τὸ κόμμα τῆς ΕΔΑ οὐδεμίαν τροπολογίαν τοὐλάχιστον μέχρι τῆς χθὲς προέτεινεν. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τοὐλάχιστον ὅταν ὡμίλησεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματος, δὲν μᾶς εἶπε τίποτε καὶ δὲν προέτεινε τίποτε.

§225Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προετείναμεν τροπολογίαν, κύριε συνάδελφε.

§226Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὴν γνωρίζω, ἀλλὰ προλέγω —καὶ εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ— ὅτι δὲν ἔχετε ἀποστῆ ἀπὸ τῆς ἀρχικῆς τοποθετήσεως ἐν σχέσει μὲ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ καὶ ὅτι ἡ τροπολογία σας γίνεται πρὸς τὸ θεαθῆναι. Ὅταν ὡμίλησε προχθὲς ὁ κ. Ἠλιοῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, δὲν μᾶς εἶπε τίποτε, δὲν μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς προτείνομεν αὐτὸ καὶ αὐτό.

§227Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Εἶπεν, ὅτι θὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν εἰς τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως.

§228Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ναί, ἀλλὰ ὅταν δὲν ὑποβάλλει τίποτε ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματος, μᾶς κάμνει νὰ θεωροῦμεν ὑπόπτους αὐτὰς τὰς δηλώσεις. Εὔχομαι νὰ ψηφίσετε καὶ σεῖς τὸ ἄρθρον 2. Εὔχομαι νὰ ὑπάρξῃ συμφωνία ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν. Ἀλλὰ προλέγω, ὅτι ὅπως εἶναι σχῆμα λόγου τὸ ὅτι θέλετε τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, ἔτσι νομίζω, ὅτι καὶ ἡ τροπολογία σας δὲν τείνει εἰς τὸ νὰ συμφωνήσωμεν ἐπὶ κἄποιας ἀσφαλοῦς ἐγγυήσεως διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ ἁπλῶς γίνεται πρὸς τὸ θεαθῆναι. Ἐπαναλαμβάνω, εὔχομαι νὰ καταλήξωμεν εἰς συμφωνίαν ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ νὰ ἴδωμεν τὴν Ε.Δ.Α. νὰ ψηφίζῃ. Ἔχω ζωηρὰς ἐπιφυλάξεις.

§229Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν εἴδατε; Τὴν ἐμελετήσατε; Πῶς σᾶς φαίνεται;

§230Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μοῦ δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι θὰ ἐπεθύμει περισσότερον ἡ ΕΔΑ, ἡ ὁποία ἔχει μίαν τελευταίαν παράγραφον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύνολον τῶν ψήφων καὶ τὴν κατανομὴν εἰς τὰς διαφόρους περιφερείας, θὰ ἐπεθύμει κἄτι ἄλλο ποὺ ἐφαρμόζεται εἰς ἄλλας ξένας χώρας, θὰ ἐπεθύμει, λέγω, ἡ ΕΔΑ τὴν τροπολογίαν τὴν ἑξῆς: Ψηφίζει ὁ στρατός, ἀλλὰ αἱ ψῆφοι του κατανέμονται εἰς ὅλα τὰ κόμματα, ἀναλόγως τῆς δυνάμεως ἑκάστου κόμματος. Αὐτὸ θὰ ἤθελεν ἡ Ε.Δ.Α. Κύριοι συνάδελφοι, προχωρῶ καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα μου: Τὸ θέμα τῆς ψήφου τῶν ναυτικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ 1950 ἠγωνιζόμην εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διὰ νὰ δοθῇ ἡ ψῆφος εἰς τοὺς Ἕλληνας ναυτικούς. Ἀπὸ τότε ἐφαίνετο, ὅτι θὰ εἴχομεν αὐτὰ τὰ λαμπρὰ ἀποτελέσματα, διὰ τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ τὰ ὁποῖα ὅλα ὀφείλονται εἰς τὸν παράγοντα ναύτης, εἰς τὸν παράγοντα ἐργάτης, εἰς τὸν ἔμψυχον παράγοντα τοῦ πλοίου. Ὑπάρχει ἔντονον παράπονον, ὑπάρχει διαμαρτυρία, ἐπαναλαμβάνω. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς κἄθε ἐκλογικὸν νόμον καὶ ἡ διαμαρτυρία αὐτὴ εἶναι εὔλογος καὶ ὀφείλομεν νὰ τὴν ἱκανοποιήσωμεν καὶ ὄχι νὰ εἴπωμεν διὰ τὰς τεχνικὰς δυσχερείας ἢ διὰ τὸ συνταγματικὸν κώλυμμα δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ψηφίσετε. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς ἔχωμεν διαρκῶς μὲ τὴν ὑπόσχεσιν μὲ τὸ κατ’ ἀρχὴν δεκτὸν καὶ κατόπιν νὰ ψηφίζεται ὁ νόμος καὶ νὰ μένῃ ἡ ὑπόσχεσις διὰ τὸν μελλοντικὸν νόμον. Αὐτὰ ποὺ σᾶς λέγω τὰ ἔζησα καὶ διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθὸν θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς τελευταίας Βουλῆς τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος ἐκεῖνος τὶ εἶπον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶντες εἰς τὴν τροπολογίαν μου, ἡ ὁποία ἦτο ὁμοία, ἐπὶ λέξει, τῆς σημερινῆς: «Συνεδρίασις τῆς 22.3.58.

§231Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ θέμα εἶναι πράγματι σοβαρὸν καὶ ἄξιον μελέτης, ἀνταποκρίνεται δὲ εἰς τὴν γενικὴν ἐπιθυμίαν ἡ ἀνεύρεσις τρόπου δι’ ὅλους τοὺς ἀπόντας νὰ ψηφίσουν μὲ πλήρεις ἐγγυήσεις ἐλευθερίας γνώμης. Ἀλλ’ εἶναι προφανές, ὅτι ἡ μελέτη αὐτὴ δὲν ὑπάρχει καὶ εἶναι ἀδύνατον προχείρως νὰ καταλήξωμεν σήμερον εἰς ἀπόφασιν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως.

§232Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀκριβῶς ὁμοίαν παράκλησιν ἤθελε νὰ ὑποβάλῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι συμπαθέστατον τὸ αἴτημα τῶν ναυτεργατῶν, τῶν ναυτιλλομένων ἐν γένει, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῶσιν εἰς ἥσσονα μοίραν καὶ ἄλλα μέλη τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος. Καὶ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ψηφίσεως τῶν στρατιωτῶν. Αὐτοὶ δὲν ἀσκοῦν βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα. Ὑπηρετοῦν τὴν πατρίδα. Καὶ ἐν τούτοις αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας ὑπηρετοῦν, μᾶς ἐμποδίζουν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσουν. Τὸ αὐτὸ ἐγένετο καὶ διὰ τοὺς Δ.Υ. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ ἡ διασφάλισις τοῦ ἐλέγχου αὐτῆς τῆς ψηφοφορίας εἶναι δυσχερὴς καὶ ἐπὶ πλέον ἡ καθυστέρησις τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων βεβαιοτάτη. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ νέα προεργασία, ἡ ὁποία νὰ ἀναφέρεται δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς κλάδους τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, νὰ μὴ εἰσαχθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ πρὸς ψήφισιν». Αὐτὸ λέγεται, κύριοι συνάδελφοι, στερεοτύπως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐπειδὴ ἔχω πεῖραν αὐτοῦ τοῦ θέματος παρεκάλεσα, καίτοι δὲν ἤμην μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἐσωτερικῶν, παρεκάλεσα νὰ ἀντικαταστήσω ἕνα συνάδελφον, ὥστε ἐγκαίρως αὐτὴν τὴν φορὰν νὰ δώσω τὴν τροπολογίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ τὴν μελετήσῃ. Καὶ τὴν ἔδωσα, πράγματι, καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι αὐτὴν τὴν φορὰν πρέπει νὰ καταλήξωμεν κἄπου. Κύριοι βουλευταί, δὲν διεκδικῶ τὸ ἀλάθητον. Θὰ σᾶς εἴπω ποῦ στηρίζω τὴν τροπολογίαν καὶ συνταγματικῶς καὶ νομικῶς. Ἤκουσα, ὅτι ἔχει ἄλλην τροπολογίαν ὁ κ. Ράλλης. Εὔχομαι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἔχῃ ἄλλην. Κἄπου πρέπει νὰ καταλήξωμεν. Ἄν θέλετε καὶ μᾶς παίρνει ὁ χρόνος, νὰ κάμωμεν καὶ μίαν Ἐπιτροπὴν Διακομματικήν. Δὲν ἀποβλέπει κανεὶς εἰς ὄφελος κομματικόν, οὔτε εἰς ὄφελος τυπικόν. Θέλομεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν αὐτὸ τὸ αἴτημα τῆς τάξεως τῶν ναυτεργατῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον εἶναι πολυπληθεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐφέτος εἶχον ἕνα πανναυτικὸν συνέδριον εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἤκουσα τὸν κ. Μπριλλάκην νὰ λέγῃ, ὅτι τἄχα οἱ ἐφοπλισταὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς ἐπηρεάσουν μέσα εἰς τὰ καράβια, κατὰ τὴν ἰδικήν των ἐπιθυμίαν καὶ τοῦτο ἐπανέλαβε καὶ ὁ κ. Ζορμπᾶς. Τὸ ἴδιον πρᾶγμα ἐγράφη πρό τινος εἰς μίαν ἀντιπολιτευομένην ἐφημερίδα μὲ βαρεῖς χαρακτηρισμούς. Ἀλλ’ ἡ μὲν ἐφημερὶς ἔχει τὰ ἐλαφρυντικά της, διότι δὲν γνωρίζει πόσον ὑπερήφανοι καὶ πόσον ἄξιοι καὶ πόσον ἀνώτεροι εἶναι οἱ Ἕλληνες ναυτικοί. Ἀπορῶ, ὅμως, πῶς αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζουν οἱ κ.κ. Μπριλλάκης καὶ Ζορμπᾶς. Κύριοι βουλευταί, βεβαιῶ, διότι τοὺς γνωρίζω ἀπὸ κοντά, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη ἐπρόκειτο νὰ στερηθοῦν τῆς ἐργασίας των, οὐδέποτε θὰ ἐδέχοντο νὰ ψηφίσουν καθ’ ὑπόδειξιν ἢ κατ’ ἐπιταγήν, ἀλλ’ οἱ Ἕλληνες ναυτικοὶ σήμερον εἶναι περιζήτητοι. Σήμερον καὶ ἀνέκαθεν, ἀλλὰ σήμερον περισσότερον οἱ πλοιοκτῆται ἔχουν ἀνάγκην τῶν ναυτικῶν καὶ ὄχι οἱ ναυτικοὶ τοὺς πλοιοκτήτας. Ὑπάρχουν εἰδικότητες ποὺ εἰς τὰ πλοῖα δὲν ὑπάρχουν. Καὶ ἀναζητοῦνται ὅλοι οἱ διπλωματοῦχοι διὰ νὰ συμπληρώσουν τὴν σύνθεσιν τῶν πλοίων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ὑβρίζωμεν, λέγοντες, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσουν κατ’ ἐπιταγὴν τῶν πλοιοκτητῶν; Ἰδοὺ διατί ὑπεστήριξα, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐκτὸς παντὸς κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ, πρέπει νὰ ἐπιμένω εἰς αὐτὸ τὸ θέμα. Καὶ τώρα θὰ σᾶς ἀναπτύξω τὴν τροπολογίαν. Δύο εἶναι οἱ τρόποι κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ ὁ ἐν πλῷ ναυτικός. Εἴτε τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας, τὴν Κυριακήν, ὁπότε θὰ εἴμεθα συνεπέστεροι καὶ πρὸς τὴν συνταγματικὴν ἐπιταγὴν τοῦ ἄρθρου 66 ποὺ θέλει καὶ καθιερώνει τὸ ταὐτόχρονον τῆς ψηφοφορίας, μέσα εἰς τὸ πλοῖον μὲ Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν συγκροτουμένην ἀπὸ ἀξιωματικοὺς καὶ μέλη τοῦ πληρώματος καὶ τὸν πλοίαρχον ἀσκοῦντα οἱονεὶ καθήκοντα δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ἀπὸ τὸν Ἐμπορικὸν νόμον ὁρίζεται, διότι ὅπως γνωρίζετε, ἔχει ηὐξημένας δικαιοδοσίας, ἢ λοιπὸν αὐτὸ τὸ σύστημα, ἢ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνω διὰ τῆς τροπολογίας μου. Δηλαδή, τὴν ψηφοφορίαν διὰ ἀλληλογραφίας. Τὸ πρῶτον σύστημα ἔχει τὴν ἀρετὴν, ὅτι εἶναι πλησιέστερον πρὸς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ ἔχει τὸ μέγα ἐλάττωμα, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τῶν ψηφοδελτίων ἐν συνεχείᾳ, καὶ τοῦ πρακτικοῦ τῆς ψηφοφορίας, εἶναι δυνατὸν νὰ καθυστερήσῃ. Καὶ θὰ καθυστερήσῃ, ἐνδεχομένως, λόγῳ τῶν ἀποστάσεων, ὁπότε θὰ καθυστερήσῃ καὶ ἡ ἀνακήρυξις τῶν ἐπιτυχόντων βουλευτῶν. Ἰδοὺ ὁ τεχνικὸς λόγος, ὁ ὁποῖος ἐμποδίζει τὸν ἁπλοῦν δρόμον, πλὴν ἐὰν τροποποιήσωμεν τὴν διάταξιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἀρκεσθῶμεν ἀντὶ τῆς αὐτουσίας ἀποστολῆς τῶν ψηφοδελτίων καὶ τοῦ πρακτικοῦ τῆς ψηφοφορίας, νὰ μεταδοθῇ τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τοῦ ἀσυρμάτου. Ἀλλὰ καὶ ἡ πρότασις αὐτὴ ἐνέχει, ὡς γνωστὸν κινδύνους, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ, παρὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν ἐπιτυχόντων βουλευτῶν, πολλὰ θέματα. Τὶ ἀπομένει, λοιπόν; Ἀπομένει νὰ ἐξετάσωμεν τὴν τροπολογίαν τῆς διὰ ἀλληλογραφίας ψηφοφορίας. Καινοτομία, τολμηρὰ πρᾶξις, κἄτι τὸ νέον, κἄτι τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ ἐκλογικόν μας δίκαιον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐμελέτησα τὸ ἐκλογικὸν δίκαιον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν ναυτικῶν, πολλῶν χωρῶν, τὸ Ἀγγλικόν, τὸ Ἀμερικανικόν, τὸ Γαλλικόν. Ἐκεῖ, ἄλλα μὲν δέχονται τὴν ψηφοφορίαν διὰ πληρεξουσίου —πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποκλείει τὸ ἐκλογικόν μας δίκαιον, τὸ ὁποῖον θέλει τὸ προσωπικὸν τῆς ψηφοφορίας— ἄλλα δέ, διὰ τῆς ἐκ τῶν προτέρων ἀποστολῆς τοῦ ψηφοδελτίου, αὐτὸ δηλαδὴ τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς προτείνομεν. Τώρα εἶναι Συνταγματικῶς ἀπολύτως στερεωμένη ἡ πρότασις αὐτή; Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, ὅτι δύο θέματα γεννῶνται. Τὸ πρῶτον θέμα εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅτι τὸ Σύνταγμά μας ἀπαιτεῖ εἰς τὸ ἄρθρον 66, ὅπως αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ διατάσσωνται καὶ ἐνεργοῦνται ταὐτοχρόνως καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν. Καὶ ἐρωτᾶται: Αὐτὴ ἡ Συνταγματικὴ διάταξις εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν πρότασίν μας, ἂν στέλλωνται τὰ ψηφοδέλτια ἐκ τῶν προτέρων εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι παρέχει ἐγγυήσεις, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν οἱανδήποτε ἄλλην ἐγγύησιν. Μὴ συζητοῦμεν τὸ θέμα τῶν ἐγγυήσεων, ἀλλὰ τὸ θέμα τὸ νομοθετικόν. Ἐφ’ ὅσον ἀποστέλλωνται εἰς τὸν Πρόεδρον Πρωτοδικῶν ἐκ τῶν προτέρων, ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἐλέγχει εἰς τὰ μητρῷα τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος, ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχεται ὁ ἐκλογεύς, ἐὰν οὗτος ἔχῃ πράγματι τὰ προσόντα τοῦ ἐκλογέως. Ὅταν, λοιπόν, γίνῃ αὐτὸ ἀπὸ τὸν δικαστικὸν αὐτὸν μὲ τὰς ἐγγυήσεις τῆς δικαιοσύνης, ὅλα τὰ ψηφοδέλτια, τὰ κλειστὰ ἐντὸς φακέλλων, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς μετὰ τὸν ἔλεγχον τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν παραδίδονται τὴν ἡμέραν, τὴν Κυριακὴν τῆς ψηφοφορίας, εἰς τὰ διὰ τοὺς ναυτικοὺς καθορισθέντα ἐκλογικὰ τμήματα, καὶ ἡ διαλογὴ των γίνεται τὸ βράδυ μαζὶ μὲ τὰ λοιπὰ ψηφοδέλτια, ὁπότε πληροῦται ἡ συνταγματικὴ αὐτὴ διάταξις. Διότι καὶ οἱ ναυτικοὶ ψηφίζουν τὴν Κυριακὴν καὶ ἡ διαλογὴ τῶν ψηφοδελτίων γίνεται τὴν Κυριακήν. Βεβαίως, κ. συνάδελφοι, τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, ἡ ὀρθόδοξος ἄποψις εἶναι τὸ ταὐτόχρονον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀνατολῆς καὶ τῆς δύσεως. Καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ ταὐτοχρόνου, ὅπως γνωρίζομεν, εἶναι διάταξις, ἡ ὁποία ἔχει μίαν ἱστορίαν. Ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ Ὄθωνος ἐγένετο ἡ ψηφοφορία διαδοχικῶς. Ἡ Κυβέρνησις ἐδιάλεγε τὰς περιφερείας ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας εἶχεν ἰσχύν, εἶχε δύναμιν, καὶ καθώριζε νὰ γίνωνται πρῶτον αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖ, ὥστε νὰ ἐπηρεάζωνται αἱ ἐκλογαὶ τῶν λοιπῶν περιφερειῶν. Λέγω, λοιπόν, ἀφοῦ αὐτὴ εἶναι ἡ ράτσιο τῆς διατάξεως —καὶ ἀναφέρεται εἰς τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Σγουρίτσα— ποῖος ὁ λόγος νὰ σταθῶμεν εἰς τὸ γράμμα τῆς διατάξεως καὶ νὰ ἐμποδίσωμεν τοὺς ναυτικούς, τῶν ὁποίων τὸ ψηφοδέλτιον θὰ ἀνοιχθῇ τὴν Κυριακήν; Ἰδοὺ διατὶ λέγω, μὴ κοπτώμεθα διὰ συνταγματικὴν ἀπολυτότητα, διότι κάνομεν ἀδικίαν. Συνεπῶς, κ. συνάδελφοι, ἐὰν ἐπιθυμῶμεν πράγματι τὴν ψῆφον ἀπ’ ὅλας τὰς πτέρυγας, δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν ὅλα τὰ πλοῖα, καὶ ὅλοι οἱ ἐν πλῷ ναυτικοὶ θὰ προφθάσουν νὰ ψηφίσουν, ὥστε μέχρι τῆς ἡμερομηνίας ποὺ θὰ ὁρισθῇ, τρεῖς ἢ πέντε ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, νὰ ἔχουν φθάσει τὰ ψηφοδέλτιά των. Καὶ εἰς ὅλα τὰ δίκαια ποὺ ἐπιτρέπεται ἡ ἐκ τῶν προτέρων ἢ ἡ διὰ ἀλληλογραφίας ψηφοφορία, ὁρίζεται αὐστηρῶς χρόνος. Ὅσα ψηφοδέλτια ἔλθουν μετὰ τὸν χρόνον ποὺ ὁρίζεται εἰς τὰ ἐκλογικὰ αὐτὰ δίκαια, δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, διότι δὲν δύναται νὰ ἀναβάλλεται ἡ ἀνακήρυξις τῶν ἐπιτυχόντων. Ἰδοὺ διατὶ λέγω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ καινοτομήσωμεν, νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν πεπατημένην, δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τοὺς Ἕλληνας ναυτικούς. Καὶ ἂς μὴ λησμονοῦμεν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ναυτικοὶ δὲν εἶναι πέντε καὶ δέκα χιλιάδες. Ὑπερέβησαν τὰς 60–70 χιλιάδας, ἐκ τῶν ὁποίων ἄνω τῶν 50 χιλιάδων εὑρίσκονται εἰς τὰ χίλια τόσα πλοῖα. Διότι ἡ σύνθεσις εἶναι 35 κἄθε πλοῖον. Συνεπῶς, ἐὰν θέλωμεν αὐτοὺς τοὺς ἐργάτας, τοὺς καλοὺς τῆς χώρας, αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι, ὅπως γνωρίζομεν, μὲ σκληρὰν πάλην μὲ τὸ κῦμα στέλλουν τὸ συνάλλαγμα καὶ βοηθοῦν τοὺς ἀδήλους πόρους τῆς χώρας, ἐὰν θέλωμεν νὰ τοὺς ἐξισώσωμεν πολιτικῶς, ἐὰν θέλωμεν νὰ τοὺς ἱκανοποιήσωμεν εἰς τὸ ἱερὸν αὐτὸ αἴτημα, τώρα ποὺ ἱκανοποιοῦμεν καὶ τοὺς στρατιωτικοὺς —ἀκούσατε τὶ ἔλεγεν ὁ Πρόεδρος τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως «Ἐπὶ τέλους δὲν τὸ ἔχουν καὶ ἄλλαι κατηγορίαι, οἱ στρατιωτικοὶ καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι»— τώρα εἶναι ἡ εὐκαιρία ποὺ δίδομεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὰς ἄλλας κατηγορίας Ἑλλήνων πολιτῶν, τώρα εἶναι εὐκαιρία νὰ δώσωμεν καὶ εἰς τοὺς Ἕλληνας ναυτικοὺς τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὴν προσωπικήν μου πεῖραν ᾐσθάνθη ἐντροπήν, διότι ἤκουσα τὸ παράπονόν των. Τὸ πρωΐ τῆς Κυριακῆς, ὅπως καὶ κἄθε Σάββατον φεύγουν ἀπὸ τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς ὅλα τὰ ἀκτοπλοϊκὰ πλοῖα. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ποὺ ζοῦν ἐδῶ, ὄχι ἐκεῖνοι ποὺ ποντοποροῦν, ἔρχονται τὸ πρωΐ τῆς Κυριακῆς, μοῦ ἔλεγον: Διατὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πᾶμε εἰς ἕνα τμῆμα νὰ ψηφίσωμεν; Τὸ ἴδιον ποὺ συνέβαινεν καὶ μὲ τὰς ἄλλας κατηγορίας, μὲ τοὺς Δημοσίους Ὑπαλλήλους, στρατιωτικοὺς κλπ. Καὶ τοῦτο, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ὁ τελευταῖος ἀγράμματος πολίτης ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Ἰδοὺ διατὶ ἐπιβάλλεται καὶ δικαιολογεῖται νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον καὶ εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ἀλλὰ νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον καὶ εἰς τοὺς ναυτικούς. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Χριστογεῶργος, ἔχει τὸν λόγον.

§234Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συνεδρίασις αὔριον, νὰ συνεχίσωμεν. Ἐάν, ὅμως, πρόκειται νὰ ἔχωμεν αὔριον συνεδρίασιν, νὰ διακόψωμεν.

§235Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὅπως εἶπον, πάντοτε δι’ ἐμὲ ἀποτελεῖ πειρασμὸν ὁ κ. Κύρκος. Ἀκριβῶς, ἐπειδὴ ἔχομεν αὔριον συνεδρίασιν πρέπει νὰ ἔχωμεν κεκτημένην ταχύτητα. Θὰ συνεδριάσωμεν, λοιπόν, ἕως τὰς 3–4 τὸ πρωΐ, διὰ νὰ συνεδριάσωμεν καὶ εἰς τὰς 11. Αὐτὸ θὰ διατηρήσῃ φρέσκην τὴν σκέψιν μας.

§236Μ. ΧΡΙΣΤΟΓΕΩΡΓΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ ἀναφερθῶ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ εἰς μίαν τροπολογίαν συναδέλφων τῆς πλειοψηφίας, 50 περίπου, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν εἰδικὸν τρόπον ψηφοφορίας διὰ τὸν στρατὸν καὶ εἰδικὸν τρόπον καταχωρίσεως τῶν ψηφοδελτίων. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ συνάδελφοι πιστεύουν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐπηρεασμὸς εἰς τὸν στρατόν. Δέχονται, δηλαδή, ὅτι ὁ στρατὸς θὰ ψηφίσῃ ὑπὸ ἐπηρεασμὸν καὶ δι’ αὐτὸ ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῶν σταυρῶν ζητοῦν εἰδικὸν τρόπον καταχωρίσεως.

§237Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος. Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι ξένοι ἐκλογεῖς εἰς τὴν περιφέρειαν ποὺ θὰ ψηφίσουν θὰ καθωρίζουν τὸν σταυρὸν προτιμήσεως ἐντὸς τοῦ Κόμματος.

§238Μ. ΧΡΙΣΤΟΓΕΩΡΓΟΣ. Εἶναι ἐνδεχόμενον, ὅμως, νὰ μὴ βάλῃ ὁ στρατιώτης κἂν σταυρό, διότι δὲν γνωρίζει τοὺς ὑποψηφίους.

§239Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σωστὸ αὐτό.

§240Μ. ΧΡΙΣΤΟΓΕΩΡΓΟΣ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τῆς ἐκτάκτου ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Καὶ ἄλλοι συνάδελφοι τὸ ὑπεστήριξαν. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἔχομεν ἀνάγκην ἀνασυντάξεως τῶν καταλόγων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν φέρ’ εἰπεῖν, εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν τὰ Ἰωάννινα, ἐπὶ 107.000 ἐγγεγραμμένων εἰς τοὺς καταλόγους, νὰ ψηφίζουν 67.000. Ὀφείλεται αὐτὸ εἰς ἀποχήν; Ὄχι. Ἀλλὰ ὀφείλεται εἰς τὴν μὴ ἀναθεώρησιν καὶ ἀνασύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἡ διάταξις, ὅμως, αὐτὴ δὲν εἶναι ἄσχετος καὶ μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐγγραφῆς τῶν ἑτεροδημοτῶν εἰς τοὺς καταλόγους. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καμμία ἀναθεώρησις ἢ ἀνασύνταξις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἐὰν δὲν λυθῇ τὸ θέμα τῶν ἑτεροδημοτῶν. Ἐνῷ δηλ. εἰς τὰς περιφερείας ποὺ ἐγκατεστάθησαν οἱ ἑτεροδημόται, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ γίνουν δημόται τοῦ Δήμου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγκατεστάθησαν, δὲν ἔχουν μόνον τὸ δικαίωμα τῆς ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Πέραν τούτου τὸ θέμα ἔχει σχέσιν καὶ μὲ τὴν διάταξιν τῶν ποινῶν. Αἱ θεσπιζόμεναι διατάξεις ἐπιβάλλουν στέρησιν ἱκανότητος, ὅπως τύχουν ἐπαγγελματικῆς ἀδείας, αὐτοκινήτου, διαβατηρίου κλπ. Εἶναι διατάξεις δρακόντιοι καὶ θὰ ταλαιπωρήσουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις. Νὰ ἐπιβάλωμεν ποινάς, ἀφοῦ πρῶτον ἐξασφαλίσωμεν δυνατότητα ἐγγραφῆς καὶ ψήφου καὶ μόνον ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν αὐτὴν ὁ νόμος νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ ψηφίσουν, δὲν τὸ πράττουν. Πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἕν ἄλλο θέμα. Εἶναι τὸ θέμα τοῦ ἀπορρήτου τῆς ψηφοφορίας. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος περιέχει αὐστηρὰς ποινὰς «..... (ἀναγινώσκει) .....». Καὶ ἐρωτᾶται ἡ Κυβέρνησις, ποῖα μέτρα ἔχει λάβει διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἀπορρήτου τῆς ψήφου τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν; Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἔγγραφον σταθμάρχου Χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε κατάλογον ψηφισάντων τὴν Ε. Δ.Α. Καὶ ἀντὶ νὰ τιμωρηθῇ τὸ ἐκδόσαν τὸ ἔγγραφον ἀστυνομικὸν ὄργανον, ἐζητήθη ἡ τιμωρία τοῦ ἀποκαλύψαντος τὸ ἔγγραφον αὐτό. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν παρίσταται εἰς τὴν αἴθουσαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ γεγονὸς τῆς ἀπαγορεύσεως εἰς τοὺς βουλευτὰς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν Ε.Δ.Α. ἐπίσκεψιν τῶν χωρίων τῆς ἐπιτηρουμένης ζώνης τῆς Ἠπείρου. Ἡ διαταγὴ αὐτὴ τῆς ἀπαγορεύσεως εἶχεν ἐκδοθῆ ἐπὶ δικτατορίας Μεταξᾶ, ἀλλὰ οὐδέποτε ἐφηρμόσθη. Εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν, ἡ ὁποία θεωρεῖται ὑπανάπτυκτος κυκλοφοροῦν ξένοι πολῖται διαφόρων ἐθνικοτήτων, Ἰταλοί, Γερμανοί, Ὁλλανδοὶ κλπ., μὲ τὸ αἰτιολογικὸν τῆς ἐκτελέσεως πειραμάτων. Ἐπίσης τὴν περιοχὴν Ζίτσης Ἰωαννίνων ἐπισκέπτονται τουρίσται διαφόρων ἐθνικοτήτων καὶ μόνον εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ε.Δ.Α. ἀπαγορεύεται ἡ ἐπίσκεψις.

§241Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Ἀκριβῶς, κ. Πρόεδρε, ἀπόψε ἐζητήθη ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας τῶν συνδέλφων κ.κ. Ἀντώνογλου καὶ Κεραμιτσιόγλου, διότι ἐπεσκέφθησαν τὴν ἐπιτηρουμένην ζώνην τῆς περιοχῆς Ἕβρου. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, εἰς σχετικὴν ἐρώτησίν μας ἀφορῶσαν ζητήματα τῆς περιοχῆς Κάτω Νευροκοπίου, Δράμας, ἡ Κοινότης ἀπαντῶσα κατόπιν διαταγῆς, εἰς τὸ ἐρώτημά μας κοινοποιεῖ τὴν ἀπάντησίν της εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 3236)ΓΕΑ καὶ εἰς τὴν Διοίκησιν Χωροφυλακῆς Δράμας.

§242Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, εἶναι ἀποφάσεις ἐπιβεβλημέναι ἀπὸ σώματα ἐνδιαφερόμενα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας. Δὲν ἀφοροῦν τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ δὲ Κυβέρνησις, ὅταν κἄποτε σᾶς ἠρώτησε δι’ ἐμοῦ ἐὰν ἀποδοκιμάζετε τὸν συμμοριτοπόλεμον, προεκάλεσε θύελλαν.

§243Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ συνεχισθῇ ἡ ἀσχημία ἡ χθεσινή;

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ δοθῇ ὀξύτης εἰς τὴν συζήτησιν. Καλὰ διεξάγεται μέχρι τώρα.

§245Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Ἀπορῶ καὶ πάλιν διατὶ ταράττεσθε ὅταν σᾶς θέτω αὐτὸ τὸ ἐρώτημα.

§246Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Διότι εἶναι ἀπρεπὲς καὶ ἀπαράδεκτον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τῆς Βουλῆς νὰ διατυπώνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐρωτήματα αὐτοῦ τοῦ εἴδους. Αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα τὰ ὑπέβαλλον καὶ οἱ Ἄγγλοι εἰς τὴν Κύπρον, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐθυσιάσατε.

§247Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Ἀφῆστε τὸν ἀγαπητὸν κ. Ἐφραιμίδην νὰ μοῦ δίδῃ μαθήματα εὐπρεπείας. Εἶναι τόσον εὐπρεπής, ὥστε ἐγὼ τὸ δέχομαι. Θέλω νὰ μοῦ εἴπῃ τὸ ἑξῆς: Ἐγὼ σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, καὶ σᾶς λέγω καὶ τώρα, ἐὰν εἴχατε κάνει μερικὰς τοιαύτας ὑποχωρήσεις, αἱ ὑπηρεσίαι ἀσφαλείας, ποὺ ἔχομεν ἐμπιστευθῆ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, θὰ σᾶς ἐπέτρεπον αὐτὴν τὴν ἐπικοινωνίαν. Ἀλλὰ βλέπετε δὲν ἀποδοκιμάζετε τὸν συμμοριτοπόλεμον. Τὶ σᾶς πταίει, λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις;

§248Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀνέχεται αὐτὸ ἡ Βουλὴ διὰ μίαν χώραν, ποὺ θέλομεν νὰ παρουσιάζεται ὡς Δημοκρατική, νὰ θέτῃ ἐρωτήματα ἕνας Ὑπουργὸς εἰς ἕνα βουλευτὴν ἐὰν ἀποδοκιμάζῃ αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο;

§249Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Ἂτοπον εἶναι αὐτό;

§250Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν πρέπει νὰ μᾶς φαίνεται περίεργον διατὶ σύρονται κατὰ δεκάδας καὶ ἑκατοντάδας Ἕλληνες πολῖται εἰς τὰ ἀστυνομικὰ τμήματα καὶ ἐρωτῶνται ἐὰν ἀποδοκιμάζουν αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θέτῃ αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα εἰς βουλευτάς. Φαίνεται, ὅτι ἔχει πάρει μαθήματα ἀπὸ τὸν συνάδελφον καὶ φίλον του κ. Μεντερές.

§251Μ. ΧΡΙΣΤΟΓΕΩΡΓΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι ἕνα, καὶ παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ. Διατὶ μᾶς ἀπαγορεύεται νὰ ἐπισκεπτώμεθα τὰ χωρία αὐτά; Διότι, πρὶν γίνω βουλευτής, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν περίοδον τὴν προεκλογικήν, μοῦ ἐδόθη ἐπανειλημμένως ἄδεια καὶ ἐπεσκέφθην τὰ χωρία αὐτά; Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ ἐνοχλεῖται ἀπὸ τὴν ἐκεῖ παρουσίαν μας;

§252Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἐπίσκεψίς σας ἐνοχλεῖ τὰς ὑπηρεσίας ἀσφαλείας. Ἐμὲ δὲν μὲ ἐνοχλεῖ. Ἄλλως τε πλησιάζει ὁ χρόνος καὶ θὰ ἀναμετρηθῶμεν καὶ πάλιν.

§253Μ. ΧΡΙΣΤΟΓΕΩΡΓΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ θέσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ κακὸν αὐτό.

§254Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρ. Βουλῆς). Ἐπειδὴ ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἐπανειλημμένως παρεκάλεσε τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ θέσιν, θὰ ἤθελον νὰ τοῦ δώσω τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων καὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα. Ἔχει βεβαίως ἁρμοδιότητα καὶ καθῆκον νὰ μεριμνᾷ, ὥστε νὰ μὴ ὑφίστανται μειώσεις ὅλοι οἱ βουλευταὶ —ἀνεξαρτήτως παρατάξεων— δὲν ἔχει, ὅμως, τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ ὅπως ὡρισμένοι νόμοι ποὺ ἰσχύουν δι’ ὅλους τοὺς πολίτας δὲν ἐφαρμόζονται μόνον διὰ τοὺς βουλευτάς. Ὅταν μοὶ παρεπονέθητε διὰ τὸ συγκεκριμένον θέμα, ἐκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀσφαλείας εἰς τὸ γραφεῖον μου καὶ τοῦ ἐζήτησα ἐξηγήσεις. Μοὶ ἀπήντησεν, ὅμως, ὅτι πρόκειται περὶ ἰσχύοντος νόμου ἐφαρμοζομένου δι’ ὅλους τοὺς πολίτας, ἀδιακρίτως καὶ ὅτι, ὡς εἶναι φυσικόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις μόνον διὰ τοὺς κ.κ. βουλευτάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐκλογῶν, ἔχω νὰ σᾶς ἀπαντήσω τοῦτο: Ὅταν θὰ γίνουν ἐκλογαί, οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ εἶναι βουλευτὴς πλέον. Συνεπῶς, θὰ εἴμεθα ὅλοι εἰς τὴν αὐτὴν μοίραν. Δὲν βλέπω κατόπιν τούτου ποῖον εἶναι τὸ PRIVILEGIUM ODIOSUM ποὺ θὰ ἔχετε ὡς τέως βουλευτής. Ἐάν, κ. συνάδελφε, ἔχετε ἄλλοτε παράπονον ἢ πρότασιν, γνωρίζετε, ὅτι τὸ γραφεῖόν μου εἶναι πάντοτε ἀνοικτὸν καὶ δύνασθε νὰ ἔλθετε, νὰ σᾶς δεχθῶ καὶ νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται περὶ θέματος σχέσιν ἔχοντος μὲ τὰς ἐκλογὰς καὶ πάλιν θὰ σᾶς δεχθῶ καὶ θὰ ἀκούσω τὰς ἀπόψεις σας.

§255Μ. ΧΡΙΣΤΟΓΕΩΡΓΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐπεκαλέσθη τὸ γεγονός, ὅτι ὑπάρχει σχετικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ρυθμίζει τὰ θέματα αὐτά. Ὁ νόμος αὐτὸς εἶχεν ἐκδοθῆ ἐπὶ δικτατορίας Μεταξᾶ, δηλαδή, κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπῆρχε Βουλή. Κατὰ τὴν περίοδον 1946–47 εἶχεν ἐκδοθῆ ἐγκύκλιος ἡ ὁποία ἔλεγεν, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν εἶχε ἰσχὺν προκειμένου διὰ τοὺς βουλευτάς, καὶ ἴσχυσε μέχρι τοῦ ἔτους 1958. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1958 καὶ ἐντεῦθεν ἰσχύει ὁ ἀπαγορευτικὸς αὐτὸς νόμος, μὲ ἀποτέλεσμα, ἐὰν οἱ βουλευταὶ φθάσουν ἔστω καὶ εἰς ἀπόστασιν τριῶν χιλιομέτρων ἀπὸ τὴν πόλιν τῶν Ἰωαννίνων, νὰ ζητῆται ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ἀρχὰς ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας των καὶ νὰ παραπέμπωνται οὗτοι εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή; Λυποῦμαι πολύ, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἔλαβε τοιαύτην θέσιν ἔναντι τοῦ σοβαρωτάτου αὐτοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ λαοῦ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν βουλευτικῶν των καθηκόντων. Εἶναι μέτρον ἀνελεύθερον, ἀντιδημοκρατικόν, καὶ ἀντισυνταγματικόν. Λυποῦμαι, πολὺ διότι, τόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅσον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καλύπτουν αὐτὰς τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντικοινοβουλευτικαί.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§257Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀπογραφῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφίζειν εἰς τὴν στρατευομένην νεολαίαν, οὐδεὶς τὸ ἠμφισβήτησεν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζητήθη εἶναι νὰ δοθοῦν ἐγγυήσεις, ὥστε ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ νὰ εἶναι ἀδιάβλητος καὶ τοὐλάχιστον εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἰδικόν μου, ὄχι μὲ τὸν τρόπον ποὺ θὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός, ἀλλὰ διὰ τῆς μὴ ἀναμίξεως αὐτοῦ εἰς τὴν πολιτικήν. Τὸ πρόβλημα τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, δὲν ἐτέθη μόνον σήμερον, ἀλλά, ἐγένοντο καὶ παλαιότερον συζητήσεις, μεταξὺ τῶν δύο μεγάλων Κομμάτων τοῦ Λαϊκοῦ καὶ τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀπεφάσισαν νὰ μὴ δοθῇ ψῆφος εἰς τὴν στρατευομένην νεολαίαν διὰ νὰ μὴ εἰσέλθῃ ὁ στρατὸς εἰς τὴν πολιτικὴν πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τῆς Χώρας. Δι’ αὐτό, δὲν ἔχομεν ψῆφον τοῦ στρατοῦ προπολεμικῶς. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ὅμως, ἔχομεν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρξεν εὐτυχής. Τόσον δὲν ὑπῆρξεν εὐτυχής, ὥστε αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔδωσε τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ εἰς τὸ 1956, ἔρχεται τὸ 1958 καὶ τὴν ἀφαιρεῖ. Ἠσθάνθη, δηλαδή, ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις τὸ ἄτοπον τῆς ἀναμίξεως τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν τὸ εἶπον εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, δηλαδή, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ὑπῆρχε μεγάλη διαφορὰ ἀριθμοῦ Ἐνόπλων Δυνάμεων, ὥστε νὰ δικαιολογῇ σήμερον τὴν ψῆφον τους. Ἀλλὰ ἂς προχωρήσωμεν καὶ ἂς δεχθῶμεν, ὅτι μὲ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας θὰ προσπαθήσωμεν ὅλοι νὰ θεωρήσωμεν, ἱκανὰς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἰδίᾳ —διότι ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἀνήγγειλε τὰς νέας τροπολογίας τοῦ νόμου ἐδήλωσεν,— βεβαίως, δὲν ἐμπῆκεν εἰς τὰς λεπτομερείας, ὅτι θὰ δώσῃ τὰς ἐγγυήσεις ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ προτείνῃ διαφόρους τρόπους, ὥστε νὰ κατοχυρωθῇ πλήρως τὸ ἀδιάβλητον τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, δὲν θὰ ἐπηρεασθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐμεσολάβησαν δύο γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν ἀπαρατήρητα, τοὐλάχιστον ἀπὸ ἐμὲ, καίτοι ἔχει γίνει μία εὐρεῖα συζήτησις καὶ ἐδημιούργησεν, ἴσως καὶ ὀξύτητα. Ἐγὼ θὰ ἀντιμετωπίσω τὸ θέμα ἄνευ ὀξύτητος, διότι ἀπὸ χαρακτῆρος, δὲν θέλω νὰ ὀξύνω τὴν κατάστασιν, δὲν εἶναι δυνατόν, ὅμως, νὰ ἀγνοήσω τὰ δύο αὐτὰ γεγονότα. Εἶμαι εὐτυχὴς ποὺ παρίσταται ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι θὰ ἀναφέρω μερικὰ γεγονότα πῶς αἱ Κυβερνήσεις αἱ σεβόμεναι τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ ἐνήργησαν, ὅταν ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ ἔπιπτον εἰς ἕνα παράπτωμα ἐλάχιστον, ἴσως, ἀλλὰ ὅσον εἶσαι εἰς ἀνώτατον βαθμόν, τόσον πρέπει νὰ εἶσαι ἀδιάβλητος, πῶς ἀντεμετώπισαν λέγω αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι τὰ παραπτώματα τῶν ἀνωτάτων αὐτῶν ἀξιωματικῶν. Κύριοι, θὰ πᾶμε ὀλίγον παλαιά, ἀλλὰ νομίζω, καὶ θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ὑπενθυμίσω τὰ γεγονότα αὐτά. Τὸ 1915 προτοῦ κἂν ἐπέλθῃ ἡ ρῆξις μεταξὺ τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος, ὄχι μόνον τύποις Ἀρχιστράτηγος, ἀλλὰ καὶ οὐσίᾳ Ἀρχιστράτηγος, συνεφώνησε μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἀντικατέστησεν καὶ ἐπέβαλεν 20ήμερον αὐστηρὰν φυλάκισιν εἰς τὸν τότε Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου Βίκτωρα Δούσμανην, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐπιτελάρχης τῶν δύο νικηφόρων πολέμων καὶ ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ ἐκλεκτοὺς καὶ προσωπικοὺς φίλους τοῦ Βασιλέως Ἀρχιστρατήγου. Καὶ ξέρετε διατί; Διότι ὁ Βίκτωρ Δούσμανης, ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ἀπηύθυνε μίαν ἐπιστολὴν πρὸς ἕνα φίλον του ἀπόστρατον ἀντισυνταγματάρχην Μπασδέκην, ὁ ὁποῖος κακῶς κατ’ ἐμὲ παρέδωσε τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ περιεῖχε πολιτικὰς σκέψεις. Καὶ ἐκυκλοφόρησαν τότε αἱ «Ἀθῆναι» τοῦ Πὼπ εἰς τὰς 7 τὸ πρωΐ καὶ τὸ Διάταγμα τῆς ἀντικαταστάσεως καὶ ἡ ἐπιβολὴ τῆς φυλακίσεως 20 ἡμερῶν εἶχον ἤδη κοινοποιηθῆ εἰς τὸν στρατηγὸν Δούσμανην μέχρι τῆς μεσημβρίας. Θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω καὶ ἄλλα παραδείγματα πρόσφατα ἀκόμη. Τὸ 1935 ὁ στρατηγὸς Παναγιωτάκος ὑποπίπτει εἰς ἕνα σφάλμα, τὸ ὁποῖον εἶναι περίπου τὸ ἴδιον σφάλμα ποὺ ἔκανεν ὁ νῦν Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου —διότι ἐκτὸς τῆς ἐγκυκλίου κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ὑπέπεσε καὶ εἰς σφάλμα πειθαρχικὸν— εἰς κἄποιαν περίπτωσιν ἔκανε κἄτι μετακινήσεις, ἀναφερθεὶς ἐπὶ τῶν μετακινήσεων αὐτῶν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὅταν ἐδόθησαν ἐξηγήσεις ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως Παναγῆν Τσαλδάρην, ὁ στρατηγὸς Παναγιωτάκος ἀντικατεστάθη ἀπὸ τὴν Διοίκησιν τοῦ Σώματος Στρατοῦ. Σήμερον, διὰ νὰ μποῦμε εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ἐγκυκλίου τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἄτοπον καὶ ἀπαράδεκτον ἐγὼ προσωπικῶς, μὲ ποῖον δικαίωμα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πῶς δὲν ἀπηυθύνθη ἱεραρχικῶς πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Καὶ ἐὰν ἤθελε νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἠμποροῦσε νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν προϊστάμενον Ὑπουργὸν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἰδοὺ ἕνα παράπτωμα πειθαρχικόν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς ἕνα Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου ἐκτὸς τῆς βάσεως τῆς ἐγκυκλίου, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θεωρῶ ἀπαράδεκτον. Ἀλλὰ ἔρχεται ἐν συνεχείᾳ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἡ περίφημος αὐτὴ ἐγκύκλιος τῶν βιβλίων, καὶ λυποῦμαι ποὺ δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν θαυμασίαν ἀγόρευσιν, εἶναι καὶ Ἀκαδημαϊκός, ἀλλὰ δὲν ἀπήντησε πράγματι εἰς τὴν οὐσίαν τῶν ἐρωτημάτων, τὰ ὁποῖα τοῦ ἐτέθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγώ. Ὁ Ρενὼ ἐὰν διαβάζεται εἰς τὸ στράτευμα κινδυνεύει ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος, ἢ ὁ Παλαμᾶς ἢ ὁ Ρήγας Φεραῖος; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκανε μίαν διακοπὴν καὶ εἶπεν, ναὶ μὲν δὲν ἀπαγορεύεται ὁ Ρήγας Φεραῖος, ἀλλὰ ὁ πρόλογος καὶ ὁ ἐπίλογος τοῦ βιβλίου. Ἀλλὰ δὲν ἀνέφερε τὰ βιβλία ποὺ ἀναφέρει ἡ διαταγή, ἀλλὰ ἀνέφερε τὰ βιβλία, Καραϊσκάκην, Κανάρην κλπ. Ἐπαναλαμβάνω, καὶ χαίρω πάρα πολύ, ποὺ εἶναι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁμιλῶ πλέον ἐκτὸς τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν πνευματικὸν ἄνθρωπον, πράγματι, τὰ βιβλία αὐτά, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι βιβλία ποὺ πρέπει νὰ ἀπαγορευθοῦν;

§258Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν ὁ κ. Τσάτσος.

§259Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. Τσάτσος δὲν ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν, ἔδωσε μίαν ἀπάντησιν θεωρητικὴν περὶ κομμουνισμοῦ καὶ ὑλισμοῦ κλπ., δὲν ἔδωσε ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησιν ποὺ ὁ κ. Μπριλλάκης ἔθεσε καὶ ἐγὼ θέτω. Ἐὰν διαστρέφῃ τὴν ἱστορίαν, εἴμεθα σύμφωνοι νὰ καταδικάσῃ οἱονδήποτε βιβλίον διαστρέφει τὴν ἱστορίαν, ἀλλὰ δὲν θεωρῶ ἱκανὸν οἱονδήποτε στρατηγόν, οἱονδήποτε συνταγματάρχην νὰ κρίνῃ ἕνα ἔργον λογοτεχνικῶς ἢ ἱστορικῶς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔκανε μίαν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ λογογράφους, ἱστορικούς, Ἀκαδημαϊκοὺς καὶ ἤρχετο αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐχαρακτήριζε τὸ Α ἢ Β βιβλίον ὡς ἀπαράδεκτον ἢ ὡς διαστρέβλωσιν τῆς ἱστορίας, τότε οὐδεὶς θὰ ἦτο ἱκανὸς νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ, ἀλλὰ νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι ὁ Α συνταγματάρχης ἢ ὁ Α ὑποστράτηγος εἶναι ἱκανὸς νὰ κρίνῃ τὸν Ρενὼ ἢ τὸν Παλαμᾶ; Λυποῦμαι πάρα πολύ, κύριοι, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἴσως, εἶναι πολὺ ὀλίγοι ἱκανοὶ νὰ κρίνουν τὰ βιβλία αὐτά. Καὶ εἰς τὰ δύο αὐτὰ ἐρωτήματα ἤμην, δυστυχῶς, ἀπόψε ἄτυχος, διότι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε δὲν εἶναι εἰς τὸν οἶστρον του, εἴτε εἶναι πολὺ κουρασμένος, δὲν μὲ ἐτίμησε μὲ μίαν ἀπάντησιν.

§260Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θεωρῶ, ὅτι ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Τσάτσου δοθεῖσα ἀπάντησις εἶναι ἐπαρκεστάτη. Ἑπομένως, δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη.

§261Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει καὶ τὸ πρῶτον. Εἶναι τὸ πειθαρχικὸν παράπτωμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου.

§262Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ κάμνετε σύγχυσιν μεταξὺ τῶν δύο προσώπων. Ἡ ἐγκύκλιος εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ., ἡ ἀναφορὰ δέ, ἡ πρὸς ἐμὲ ἀπευθυνθεῖσα, ὑπεγράφη ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Ε.Θ.Α.

§263Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Ε.Θ.Α. ὑπέπεσεν εἰς τὸ πειθαρχικὸν αὐτὸ σφάλμα. Τὸ δέχεσθε;

§264Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν τὸ δέχομαι, διότι ἁπλούστατα, ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀναπληρωτὴς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι προϊστάμενος ὅλων τῶν Ὑπουργείων, εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ ἀναφορὰν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Ε.Θ.Α. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ ἐξετάζεται, εἶναι τοῦτο: Ἐὰν ἐν γνώσει τοῦ ἀμέσου προϊσταμένου του ἢ ὄχι ἔγινεν ἡ ἀναφορά, δηλαδὴ τοῦ Ὑφυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄμεσος προϊστάμενός του. Ἡ ἀναφορὰ ἐγένετο ἐν γνώσει τοῦ ἀμέσου προϊσταμένου, διότι, βεβαίως, δὲν εἶναι ὀρθὸν καί, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο ἔχετε δίκαιον, νὰ ὑπερπηδᾷ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τὸν ἄμεσον προϊστάμενόν του καὶ νὰ ἀπευθύνεται εἰς τὸν ἔτι ἀνώτερον, ὅπως συνέβη εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀειμνήστου Παναγῆ Τσαλδάρη, τὴν ὁποίαν ἐμνημονεύσατε καὶ καθ’ ἣν ἠγνόησεν ὁ στρατηγὸς τὸν Ὑπουργόν του καὶ ἀπηυθύνθη εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, δικαιοῦται ὁ στρατηγὸς νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐν γνώσει τοῦ Ὑπουργοῦ. Δικαιοῦται μάλιστα νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἢ τὸν Ἀντιπρόεδρον, χωρὶς νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὸν Ὑπουργόν, τὶ θὰ εἴπῃ, ἀρκεῖ νὰ ζητήσῃ διὰ τὸν Ὑπουργὸν νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς λέγω, λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἡ ἀναφορὰ ἔγινεν ἐν ἀπολύτῳ τάξει, σύμφωνα μὲ τὴν παράδοσιν. Ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἐκάματε καὶ ἡ ὁποία ἔχει, βεβαίως, φαινομενικὴν, κάποιαν βάσιν, ἐγένετο καὶ ἀπὸ ἀπογευματινὴν ἐφημερίδα χθές. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη, ἡ τοποθέτησις, διότι καὶ ἡ ἀπογευματινὴ ἐφημερὶς καὶ σεῖς ἔπρεπε νὰ ἐρωτήσετε: Ἡ ἀναφορὰ ἔγινε ἐν γνώσει ἢ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἀμέσως προϊσταμένου; Καὶ δεύτερον, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δώσει εἰς τὸν ἀναπληρωτήν του, τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, σχετικὴν δικαιοδοσίαν; Ναὶ ἢ ὄχι; Καὶ ἐὰν σᾶς ἀπήντων ὄχι, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπετε ὅτι κακῶς ἔπραξεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.

ΕΘ. Α.

§265Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρῶτον, οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἤξευρεν, ὅτι ὑπῆρχε τοιαύτη ἐντολὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ ἀπευθύνωνται ἀπ’ εὐθείας...

§266Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ὄχι ἐντολή, μὴ τροποποιεῖτε τὰς φράσεις μου. Πάντως, σᾶς δηλῶ, ὅτι ἐγένετο τύποις, ἀπολύτως κανονικὴ ἡ ἀναφορά.

§267Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δηλαδή, κ. Ἀντιπρόεδρε, διεβιβάσθη ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν Ὑφυπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης σᾶς τὴν διεβίβασε;

§268Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Βεβαίως.

§269Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν τὸ εἴπατε ὅταν ἀγορεύσατε καὶ εἴπατε, ὅτι ἀπηυθύνθη πρὸς ἐμὲ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀπογραφῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἐδέχθη, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ θὰ γίνουν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληροφορηθῇ τὸ Σῶμα καὶ ἡ κοινὴ γνώμη πόσον χρονικὸν διάστημα θὰ χρειασθῇ διὰ νὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς ἀπογραφῆς; Ὑπάρχει, ἐπίσης, καὶ τὸ θέμα τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα κατεδικάσθησαν ὑπὸ τῆς δικαιοσύνης, διότι ἐβιαιοπράγησαν ἐπὶ πολιτῶν ἐντὸς τῶν ἀστυνομικῶν καταστημάτων καὶ μολονότι κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν εἶχον εἰς χεῖρας μου σωρείαν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων, ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ παρέπεμψεν εἰς τὸν κ. Ἀστυνομικὸν Διευθυντήν. Ὑπάρχουν αἱ καταδικαστικαὶ αὐταὶ ἀποφάσεις εἰς σημαντικὸν ἀριθμὸν κατὰ ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ ὅμως οὐδέποτε ἐδημοσιεύθη μία ἀνακοίνωσις τοῦ Ὑπουργείου Ἀσφαλείας περὶ ἐπιβολῆς πειθαρχικῶν ποινῶν κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν αὐτῶν ὀργάνων. Ἐὰν ἔχωμεν, λοιπόν, ὑπ’ ὄψει τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς τὰς δικαστικάς, ὅπως καὶ τὰς καταγγελίας συναδέλφων βουλευτῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμαν διὰ τὴν συνοριακὴν παραμεθόριον, ἐξάγεται τὸ συμπέρασμα, ὅτι καθίσταται ἀδύνατον νὰ διεξαχθοῦν ἐκλογαὶ ἀδιάβλητοι ὑπὸ τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τῶν ναυτικῶν, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ὑπάρχει τρόπος, διότι τυχὸν ψηφοφορία θὰ παρεβίαζε τὰ ὅσα ὁρίζει ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκδίδεται βάσει τοῦ Συντάγματος. Τερματίζων, κ. συνάδελφοι, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Δ.Α., ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατοχύρωσιν τῆς στρατιωτικῆς ψήφου καὶ τὴν ὁποίαν πρότασιν, εὐχαρίστως ἤκουσα, ὅτι ἀπεδέχθη καὶ τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα πλὴν τῆς τελευταίας παραγράφου.

§270ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λάθος κάνετε εἰς τὴν σειράν, κ. Μερκούρη. Δὲν ἀπεδέχθημεν ἡμεῖς τὴν τροπολογίαν τῆς Ε.Δ.Α., διότι ἡμεῖς πρῶτοι εἴχομεν ὑποβάλει τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§271Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Μπακόπουλε, ἐγὼ παρεσύρθην ἀπ’ ὅ,τι εἶπον προηγουμένως ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς τόσον ὁ κ. Μαῦρος, ὅσον καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης. Δὲν ἐξετάζω τὴν σειρὰν τῆς προτεραιότητος, ἀλλὰ κρίνων ὡς ὀρθὴν τὴν πρότασιν, τὴν ἀποδέχομαι. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ὅλοι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ καταστήσωμεν ἀδιάβλητον τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον πρὸ τῶν ἐκλογῶν, νὰ προβῇ εἰς τὴν δήλωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961 διὰ νὰ καταστῇ ἐνήμερος ἡ κοινὴ γνώμη, ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940 ἢ καὶ μὲ τὴν ἡμιτελῆ ἀκόμη ἀπογραφὴν τοῦ 1951. Εὔχομαι, τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνυψωθῇ ἀπὸ τὸ κομματικόν της συμφέρον καί, ἐν συνεννοήσει μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νὰ ψηφίσωμεν ἕνα ἐκλογικὸν νομοσχέδιον ἀδιάβλητον, τὸ ὁποῖον θὰ κατοχυρώσῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Οἰκονομίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§273Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ συζητούμενον σχέδιον, νόμου, περιλαμβάνεται διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ στρατιωτικοὶ ἐν γένει ψηφίζουν εἰς τὴν ἕδραν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπηρετοῦν καὶ ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας αὐτῆς, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀσκοῦν τὰ στρατιωτικά των καθήκοντα. Καὶ ὄχι μόνον ψηφίζουν, ἀλλὰ καθορίζουν καὶ τὴν σειρὰν ἐπιτυχίας τῶν ὑποψηφίων, τοὺς ὁποίους οὐδὲ κἂν γνωρίζουν, διὰ σταυροῦ προτιμήσεως. Τὸ τελευταῖον τοῦτο εἶναι ἄτοπον. Καὶ εἶναι ἄτοπον διότι, εἰς περιφερείας, ὅπου ὑπάρχουν χιλιάδες στρατιωτῶν, εἶναι ἐνδεχόμενον, ἀγνοοῦντες τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ψηφίζουν, διὰ τοῦ σταυροῦ προτιμήσεώς των, νὰ προωθήσωσι ὑποψηφίους βουλευτὰς ἐν πλήρει ἀντιθέσει πρὸς τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ λαοῦ τῆς περιφερείας, ὅστις γνωρίζει καλῶς τοὺς ὑποψηφίους, ἔχει ἤδη κρίνει κατὰ διάφορον τρόπον καὶ πλέον ἐπιτυχῆ, τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας του. Πέραν τούτου, θὰ μεταβληθοῦν τὰ στρατιωτικὰ καταστήματα εἰς κέντρα ψηφοθηρίας καὶ συναλλαγῆς μὲ τὴν εἰσροὴν τῶν πολιτικῶν εἰς τοὺς στρατῶνας πρὸς ἐπηρεασμὸν τῶν στρατιωτικῶν. Εἶναι, συνεπῶς, ὀρθὸν καὶ ἐπιβαλλόμενον νὰ ἀποφύγωμεν τὰ ἄτοπα ταῦτα. Πρὸς τοῦτο, προτείνω τὴν ἀκόλουθον τροπολογίαν: «Ὁ στρατιώτης, εἰσερχόμενος εἰς τὸ στρατιωτικὸν τμῆμα, λαμβάνει παρὰ τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς φάκελλον, ἐφ’ οὗ εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ λέξις «στρατιωτικὸν» δι’ ἐρυθρᾶς μελάνης ἐντὸς τοῦ ὁποίου θέτει τὸ ψηφοδέλτιον τῆς προτιμήσεώς του ἄνευ σταυρῶν. Οἱ τυχὸν σημειωθησόμενοι σταυροὶ θεωροῦνται μὴ ὑπάρχοντες. Οὕτω οἱ στρατιῶται ψηφίζουν τὸ Κόμμα τῆς προτιμήσεώς των, ἀλλὰ δὲν ὑπεισέρχονται καὶ εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς σειρᾶς τῶν ὑποψηφίων τῆς περιφερείας, τοὺς ὁποίους ἀγνοοῦν». Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία, κ. Ὑπουργέ, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψα μετὰ πολλῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ παρακαλῶ ὅπως δεχθῆτε αὐτήν.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τσιάρας ἔχει τὸν λόγον.

§275Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις προσπαθεῖ διὰ τῶν ἐκλογικῶν νόμων τοῦ 1956, τοῦ 1958 καὶ τὸν σημερινὸν ψηφιζόμενον τοῦ 1961 καὶ καταβάλλει προσπαθείας νὰ ἐξεύρῃ τρόπους διὰ νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Διὰ νὰ τὸ ἐπιτύχῃ αὐτὸ εἶναι ἀποφασισμένη νὰ μὴ ἐγκαταλείψῃ ὡρισμένας θέσεις της. Μὲ αὐτὴν τὴν κομματικὴν ἐξυπηρέτησιν ἐψήφισε τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1956, νόμον πράγματι παράδοξον καὶ περίεργον. Μὲ τὰς ἰδίας σκέψεις ἐψήφισε τὸν περισσότερον παράδοξον ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1958. Καὶ τὸ πρᾶγμα συνεχίζεται. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. μὲ ἔτι μικροτέραν μειοψηφίαν εἰς τὸν λαόν, προσπαθεῖ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νόμου, νὰ ἐπιτύχῃ πλειοψηφίαν ἑδρῶν εἰς τὴν Βουλήν. Πέντε εἶναι τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς, παρὰ τὰς προσπαθείας μας, διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ μείνῃ ἀμετακίνητη. Πλὴν αὐτῶν τῶν θέσεων τὰ ἄλλα πιθανὸν τὰ ἐπουσιώδη νὰ τὰ παζαρεύσῃ. Τὸ ἓν ἐκ τῶν πέντε αὐτῶν σημείων εἶναι: α) Ὁ τρόπος κατανομῆς τῶν ἑδρῶν τῆς βʹ κατανομῆς. Εἴδατε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1, πόσον πείσμων ἐφάνη ἡ Κυβέρνησις. Ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομὴν ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπωφεληθῇ, χωρὶς κανὲν πρὸς τοῦτο δικαίωμα 50–60 ἕδρας. Τὸ ἴδιον θὰ ἐμφανίσῃ καὶ μὲ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Εἶναι τὸ δεύτερον σημεῖον αὐτὸ ποὺ τὴν ἐνδιαφέρει. Ἡ ἰδική μας κοινοβουλευτικὴ ὁμάς, κ. βουλευταί, ἐν ἀντιθέσει μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα, ὑποστηρίζει, ὅτι ὁ στρατὸς δὲν πρέπει νὰ ψηφίζῃ. Ἐὰν ὁ στρατὸς ἔπρεπε νὰ ψηφίζῃ, τοῦτο θὰ ἐγένετο καὶ παλαιότερα. Ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως ὅμως τοῦ Ἔθνους, μέσα σὲ 140 χρόνια, ὁ στρατὸς ἐψήφισε μόνον τρεῖς φορὰς καὶ εἰς τὰς τρεῖς αὐτὰς περιπτώσεις θὰ πρέπει νὰ αἰσθανώμεθα ὅλοι ἐντροπὴν διὰ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ψήφου. Πολιτικὴ καὶ στρατὸς εἶναι δύο πράγματα ἐντελῶς ἀσυμβίβαστα. Ἐὰν ἀγαπῶμεν τὸν στρατὸν θὰ πρέπει νὰ τὸν κρατήσωμεν ὅλοι μακρὰν τῆς πολιτικῆς, ὁ στρατός, κ. συνάδελφοι, πρέπει νὰ εἶναι ἐθνικὸς καὶ ἀκομμάτιστος. Διαφορετικὰ εἰσάγομεν τὸ Κόμμα εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὸν καθιστῶμεν αὐτὸν ὄργανον τοῦ Κόμματος. Ὅλαι αἱ μέχρι σήμερον Κυβερνήσεις ποὺ ἠθέλησαν νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατὸς μετενόησαν. Ἤκουσα, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 2, ὅτι θὰ δοθοῦν ἐγγυήσεις διὰ τὸ ἀνεπηρέαστον τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Ὅσαι ἐγγυήσεις, ὅμως, καὶ ἂν δοθοῦν, ὁ στρατὸς δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσῃ ἐλεύθερα. Αὐτὸ ἔγινε καὶ τὸ 1916. Ἡ πειθαρχία κάτω ἀπὸ τὴν ὁποίαν διαβιοῖ ὁ στρατὸς καὶ ἡ ψυχοσύνθεσις τοῦ στρατευμένου δὲν εἶναι δυνατὸν οὗτος νὰ σκέπτεται ἐλεύθερα. Ἐὰν παρακολουθήσετε, κ. συνάδελφοι, τὸ ραδιόφωνον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων θὰ πεισθῆτε, ὅτι εἰς βάρος τῶν πολιτικῶν Κομμάτων, ὡρισμένων, μάλιστα, γίνεται μία ἀπαράδεκτος μεταχείρισις. Τὸ ραδιόφωνον δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, ἀπὸ τοῦ νὰ πολιτικολογῇ διαρκῶς εἰς βάρος τῆς Ε.Δ.Α., τῆς Ν.Α.Κ. καὶ τῆς Δ.Ε. Κύριοι βουλευταί, ἀφῆστε τὸν στρατὸν ἥσυχον. Θὰ ἐντρέπεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας ἂν θὰ προχωρήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον. Εἶναι καιρὸς ἡ Κυβέρνησις νὰ λησμονήσῃ ὀλίγον τὸ κομματικόν της συμφέρον. Εἶναι ἀνάγκη ὁ στρατὸς νὰ παραμείνῃ ἐθνικός. Εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ δοθοῦν ὡρισμέναι ἐγγυήσεις διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἀνεπηρέαστον τοῦ στρατοῦ, ὅτι θὰ ψηφίζουν οἱ στρατιῶται εἰς πολιτικὰ τμήματα καὶ ὅτι θὰ ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου ὅπου ὑπηρετοῦν. Τότε, ὅμως, κ. βουλευταί, εἶναι δυνατὸν δύο τινὰ νὰ συμβοῦν: Ἐὰν ψηφίσῃ τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιοχῆς ὅπου ὑπηρετεῖ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλοιωθῇ τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα τῆς περιοχῆς ἢ τῆς περιφερείας. Ἐὰν πάλιν ψηφίσουν τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου ἀπὸ τὸν ὁποῖον καὶ κατάγονται, τότε δὲν διασφαλίζεται τὸ μυστικὸν τῆς ψηφοφορίας. Ὅπως καὶ νὰ γίνῃ, κ. βουλευταί, ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ εἶναι θέμα ἀκανθῶδες καὶ ἐπικίνδυνον. Τὴν μόνην ὑπηρεσίαν ποὺ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν στρατὸν εἶναι νὰ μὴ τὸν ἀναμίξῃ εἰς τὴν πολιτικήν. Προτείνομεν, ὅθεν, ὅπως διαγραφῇ στὸ ἄρθρον 1 ἡ παράγραφος 2. Τρίτον σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θὰ παραμείνῃ, ἐπίσης, ἀμετακίνητος, εἶναι τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν ἀπογραφήν. Εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ μὲ βάσιν τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961. Ἀλλά, κ. βουλευταί, καὶ ἂν αἱ ἐκλογαὶ γίνουν τὸν Μάϊον τοῦ 1962, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εὕρῃ καὶ πάλιν τρόπους νὰ μὴ ἔχουν δημοσιευθῆ μέχρι τότε τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961. Ἴσως, μάλιστα, ἡ Κυβέρνησις πιεζομένη ἐκ τῆς ἀπογραφῆς, νὰ ἀναγκασθῇ νὰ κάμῃ τὰς ἐκλογὰς πολὺ συντομώτερον τῆς λήξεως τῆς θητείας της. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε, πράγματι νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961, θὰ ἔθετε ρητὴν διάταξιν εἰς τὸν νόμον καὶ θὰ διέλυεν οὕτω τὰς ἀνησυχίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐφ’ ὅσον, μάλιστα, εἶναι δυνατὸν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς νὰ δημοσιευθοῦν ἐντὸς ἑνὸς μηνός. Ὁμιλοῦμεν περαιτέρω, κ. βουλευταί, διὰ τὴν ὑποχρέωσιν τῶν πολιτῶν νὰ ψηφίζουν ὅπως καὶ τὴν ὑποχρέωσίν των νὰ ἐγγράφωνται εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ φαρισαϊσμὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δὲν τακτοποιηθῇ τὸ θέμα τῶν ἑτεροδημοτῶν. Ὅταν ἐμποδίζωμεν ἑκατοντάδας χιλιάδας πολιτῶν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῆς πρωτευούσης, ὅπου ἡ κατοικία των, πῶς ἰσχυριζόμεθα, σοβαρῶς, ὅτι πρέπει οἱ πολῖται ὑποχρεωτικῶς νὰ ψηφίζουν; Ἐφ’ ὅσον δὲ πέραν αὐτῶν δὲν ἔχουν τὰ οἰκονομικὰ μέσα νὰ μεταβοῦν εἰς τοὺς τόπους τῆς καταγωγῆς των διὰ νὰ ψηφίσουν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ πᾶνε εἰς τὴν ἰδιαιτέραν των πατρίδα; Εἶναι πράγματα λογικὰ αὐτά; Ἂς σκεφθῇ, τέλος πάντων, ἡ Κυβέρνησις τὰς εὐθύνας της καὶ ἂς ἐγκαταλείψῃ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κομματικῶν της συμφερόντων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν εἰς τὴν χώραν τίμιον ἐκλογικὸν νόμον καὶ ὄχι νόμον, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὁποίου, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐντρέπεται ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀντιληφθῇ, ἐπὶ τέλους, ὅτι χάρις εἰς τὴν ἄστοχον πολιτικήν της ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ τὴν καταψηφίσῃ καὶ ἂς μὴ ἀγωνίζεται νὰ κρατηθῇ ἀνωμάλως εἰς τὴν ἐξουσίαν. Θὰ πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἡ μειοψηφία νὰ κυβερνᾷ τὴν πλειοψηφίαν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἀνάγκην ἑνὸς τιμίου ἐκλογικοῦ νόμου.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Αὐγερόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§277Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα ἐξηντλήθη καὶ θὰ εἴπω ὀλίγα διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος πρέπει νὰ παρέχῃ ἐχέγγυα καὶ ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἐλευθέραν ἄσκησιν τοῦ κυριαρχικοῦ δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Δὲν θὰ πρέπει νὰ παρέχῃ προνόμια εἰς ὡρισμένον Κόμμα. Τὸ καλύτερον σύστημα εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν μὲ σφαιρίδιον. Κατόπιν ἔρχεται ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ τέλος ἡ ἐλαφρῶς ἐνισχυμένη ἀναλογική. Ἡ ἀναλογικὴ ὅμως μὲ σταυροὺς δημιουργεῖ ἐνίοτε προστριβὰς μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων τοῦ αὐτοῦ Κόμματος. Ὁ στρατὸς καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀποτελοῦν τμῆμα τοῦ κυριάρχου λαοῦ καὶ οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ τοὺς ἀποκλείσῃ ἀπὸ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ των δικαιώματος. Διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ ἐλέχθησαν πολλά. Ἐφ’ ὅσον θὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός, πρέπει νὰ ὑπάρχουν ὡρισμέναι ἐγγυήσεις. Πρὸς τοῦτο ἔχει ὑποβληθῆ σχετικὴ τροπολογία, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ὅπως ὁ στρατὸς καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἐφ’ ὅσον ἔχουν ἐκλογικὸν δικαίωμα, ψηφίζουν μὲ τὸ δελτίον τῆς ταὐτότητός των, τὸ ὁποῖον θὰ σφραγίζεται καὶ ἀπὸ ψηφοδέλτιον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀναγράφωνται ὅλα τὰ Κόμματα, θὰ διαγράφῃ ὅλα καὶ θὰ ἀφήνῃ μόνον τὸ Κόμμα τῆς προτιμήσεώς του. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου παρέχονται καὶ ἐγγυήσεις καὶ θὰ διαφυλάξωμεν τὸν στρατὸν εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§279Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις περὶ τὸ δεύτερον ἄρθρον ἔφθασε εἰς τὸ τέλος της καὶ εἰς ἐμὲ ἔλαχε ὁ κλῆρος νὰ τὴν ἐπισφραγίσω. Τέσσαρα, ὡς ὀρθῶς παρετηρήθη, θέματα ἐγείρει τὸ ἄρθρον 2, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατόν, ὡς ἐλέχθη, ἄλλως τε, νὰ ἀποτελέσουν καὶ τέσσαρα ἄρθρα καὶ τέσσαρα νομοσχέδια. Θὰ φροντίσω νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου ὅσο τὸ δυνατὸν συντομώτερον, τοῦτο μὲν διὰ νὰ ἐμπέσω εἰς τὴν ἀπόφασιν, τὴν ληφθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Σώματος, καὶ νὰ μὴ τὴν παραβιάσω, τοῦτο δὲ διὰ νὰ παράσχω ἱκανοποίησιν εἰς πολλοὺς ἐκ τῶν ἀγαπητῶν μου φίλων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ εἶναι καὶ τοῦ τετάρτου βραχύτερος ὁ λόγος μου. Πρῶτον θέμα, εἶναι τὸ θέμα τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Κατὰ τὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου συζήτησιν παρετήρησα, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, περὶ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων κλπ., δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, διότι ὁ ὑφιστάμενος νόμος, τὸ ἄρθρον 149 προβλέπει περὶ αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ εἰδικῆς διαδικασίας ἀσκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος ἀπὸ τοὺς ἄνδρας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τοὺς ἄλλους, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Ἐδῶ, κ. συνάδελφοι, συμβαίνει κἄτι τὸ περίεργον. Τὸ 1956 εἰσήχθησαν αἱ ἤδη ἀνακαλούμεναι ἐν ἰσχύϊ διατάξεις. Τὸ 1958 κατηργήθησαν καὶ ἤδη πρόκειται νὰ τὰς ἐπαναφέρωμεν. Ἠκούσθησαν συγκινητικοὶ λόγοι περὶ τῆς ψήφου τῶν στρατευμένων παιδιῶν τοῦ λαοῦ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ Ἕλληνες πολῖται, οἱ προασπίζοντες τὴν ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους νὰ μὴ ψηφίσουν καὶ πολλὰ ἄλλα. Διερωτῶμαι: Διατί τὸ 1958 αὐτὸ τὸ συγκινητικὸν ἐνδιαφέρον δὲν ἐξεδηλώθη, καὶ διατί ἐπανερχόμεθα, σήμερον; Εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ φυσικόν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν εἴς τινα τῶν προηγηθεισῶν συνεδριάσεων, ὅτι τοῦτο ἀποτελοῦσε ἀντικείμενον συμβιβασμοῦ.

§280Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἴδιος.

§281Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀκόμη καλύτερον, ὅτι ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον συμβιβασμοῦ. Ἀλλά, ἢ πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς συγκινεῖ τόσον βαθειὰ καὶ περὶ τοῦ ὁποίου αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην νὰ κατοχυρωθῇ, καὶ τότε δὲν χωρεῖ συμβιβασμός, ἢ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ καὶ ἑκάστοτε ὑποκρινόμεθα ἁπλῶς, ὅτι ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὰ στρατευμένα παιδιὰ τοῦ Λαοῦ, ἐνῷ πράγματι ἐνδιαφερόμεθα διὰ νὰ κατοχυρώσωμεν τὰ ἴδια ἡμῶν κομματικὰ συμφέροντα καὶ νομίζω, ὅτι τοῦτο συμβαίνει εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Τὸ 1956 ἡ Ε.Ρ.Ε., μὴ ἔχουσα παρελθόν, μὴ ἔχουσα ἱστορίαν, μὴ γνωρίζουσα τί θὰ συμβῇ μὲ τὰς ἐκλογάς, εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐξασφαλίσῃ, ἐπιτρέψατέ μου τὴν λαϊκὴν ἔκφρασιν, «μιὰ μαγιὰ» καὶ τὴν μαγιὰ τὴν εὑρῆκεν εἰς τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951, ὡς πρὸς τοὺς ψηφοφόρους τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, τὸ γνωρίζομεν καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητῶμεν περὶ αὐτοῦ. Ὑπομιμνήσκω ἁπλῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου κ. Παπανδρέου, ὅτι δηλαδὴ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος τῷ ἀπεκάλυψεν, ὅτι εἰς τὸ τμῆμα του ὅλα γενικῶς τὰ ψηφοδέλτια εὑρέθησαν ὑπὲρ τῆς ΕΡΕ! Καὶ κατόπιν τούτου ἔρριψαν εἰς τὴν κάλπην μερικὰ ἄλλων κομμάτων, ἀφαιρέσαντες ἀντίστοιχον ἀριθμὸν ψηφοδελτίων, διὰ νὰ φανῇ ἀδιάβλητος ἡ ψηφοφορία! Τὸ 1958, βεβαίως, εἶχε καὶ πάλιν ἀνάγκην, ἀλλὰ ἐξησφάλισε σύμμαχον, διὰ τοῦ ὁποίου κατέστη δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπέτυχε τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διὰ τῆς συμπαραστάσεως τῶν συμμάχων, ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ ὁ λόγος τῆς ψήφου τῶν στρατιωτῶν κλπ., δι’ ὃ καὶ τὸ συγκινητικὸν ἐνδιαφέρον τοῦ 1956, τὸ ὁποῖον ἐξίχθη μέχρι τοῦ σημείου νὰ μὴ ὑπάρχῃ μάκτρον διὰ νὰ συγκρατήσῃ τοὺς κρουνοὺς τῶν δακρύων τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ διεδέχθη παγερὰ ψυχρότης. Διατί; Διότι μεταξὺ ἑαυτῶν καὶ ἀλλήλων, ἀπὸ κοινοῦ συμφέροντος κινούμενοι, οἱ συμπράξαντες κατέστρωσαν τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Λέγει τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον, ὅτι ὑπῆρξεν ἀντικείμενον ἐκβιασμοῦ ἡ συγκατάθεσίς του. Ἀλλὰ ὑφιστάμενον τὸν ἐκβιασμόν, ἤσκησε καὶ ἐκεῖνο κἄποιον ἐκβιασμὸν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἀντάλλαγμα τῆς καταργήσεως τῶν περὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ διατάξεων. Τὸ 1961 ἀνακύπτει καὶ πάλιν τὸ αὐτὸ συγκινητικὸν ἐνδιαφέρον. Κύριοι συνάδελφοι, διατὶ θέλομεν νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας; Οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένη, λέγει τὸ Εὐαγγέλιον. Καὶ ἐδῶ, πόλις ἐπάνω ὄρους κειμένη, εἴμεθα. Πῶς θέλετε νὰ κρυπτώμεθα; Θέλετε νὰ ἔχετε τὸν στρατὸν καὶ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας νὰ ψηφίσουν, διότι ὑπολογίζετε ὅτι ἕνα μέρος τῆς δυνάμεως τῆς λαϊκῆς, τὴν ὁποίαν διεθέτατε τὸ 1958, δὲν τὴν διαθέτετε σήμερον καὶ θέλετε νὰ ἐπιτύχητε ποιάν τινα ἀναπλήρωσιν αὐτῆς τῆς λαϊκῆς δυνάμεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ μυστικόν. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν συνάδελφον κ. Μπριλλάκην, ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξεν ἄλλους λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ διάταξις δὲν ἴσχυσε τὸ 1958 καὶ καλούμεθα νὰ τὴν ἐπαναφέρωμεν σήμερον. Ὁ λόγος εἶναι αὐτός, τὸν ὁποῖον σᾶς ἐξέθεσα. Ἂς ἀφήσωμεν ἥσυχον τὸν στρατὸν καὶ ἂς μὴ ἐπιχειρήσωμεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸν στρατὸν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἰδίων μας κομματικῶν συμφερόντων. Ἂς διαγράψωμεν τὴν διάταξιν αὐτήν, μὲ ἐξ ἴσου ἤρεμον τὴν καρδίαν, ὅπως τὴν διεγράψαμεν τὸ 1958 καὶ ἂς προχωρήσωμεν πράγματι μὲ μίαν ἁπλῆν, ἀδιάβλητον ἀναλογικήν. Οἱασδήποτε ἐγγυήσεις καὶ ἐὰν βάλετε, ὅταν ὑπάρχουν Καρδαμάκηδες εἰς τὸν στρατὸν καὶ Μέραρχοι, ὅπως ὁ Μέραρχος τῶν Σερρῶν, καὶ ὅταν ὑπάρχῃ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι σήμερον ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἢ ἄλλος τις ἀνάλογος περὶ αὐτόν, εἶναι περιττόν. Δὲν θὰ πιστεύσῃ κανείς, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ στρατὸς νὰ ψηφίσῃ κατὰ τρόπον ἐλεύθερον. Ταῦτα προκειμένου περὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Προκειμένου περὶ τῆς ἀπογραφῆς, δὲν θὰ εἴπω τίποτε, διότι τὰ πάντα ἐλέχθησαν καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπανέρχεταί τις ἐπ’ αὐτοῦ. Μόνη ἀπογραφή, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἰσχύσῃ, εἶναι ἡ τοῦ 1961 καὶ πληθυσμὸς ὁ πραγματικός, τοῦ ὁποίου ἐδόθησαν ἤδη τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα. Διαφωνῶ, ἐπίσης, ριζικῶς, ὡς πρὸς τὴν διάταξιν καθ’ ἣν πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται κυρώσεις εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν πρόκειται νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Ἡ ἄσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος ἀποτελεῖ πρᾶξιν πολιτικήν. Ἡ μὴ ἄσκησις, εἶναι ἐπίσης πρᾶξις πολιτική. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταναγκάσῃ τὸν πολίτην ἐάν, ἐλευθέρως κρίνων, θεωρῇ ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν; Ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν καταναγκάσῃ; Ὅταν ἕνα κόμμα κηρύσσῃ ἀποχὴν καὶ ὑπάρχουν 10, 50, 100, 200.000 ψηφοφόροι οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὸ Κόμμα καὶ δὲν δέχονται νὰ ψηφίσουν καὶ δὲν μετέχουν τῆς ψηφοφορίας, τὶ θὰ κάμετε; Θὰ κινήσετε τοὺς Εἰσαγγελεῖς ἐναντίον τῶν 200.00 αὐτῶν καὶ θὰ τοὺς ἀρνηθῆτε τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκτήσουν διαβατήριον ἢ νὰ ἀσκήσουν οἱοδήποτε ἐπάγγελμα; Πῶς εἶναι δυνατὸν......

§282Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε;

§283Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Παραχωρῶ τὸ μὴ χορηγηθὲν εἰς ἐμὲ δικαίωμα διακοπῆς, εἰς τὸν κ. Μπαμπάκον.

§284Μ. ΚΥΡΚΟΣ. .... δὲν γίνεται δὲ διάκρισις εἰς τὸν νόμον, ὅτι, ἐὰν ἡ ἀποχὴ ἀπὸ τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος προέρχεται ἐκ πολιτικῆς ἀποφάσεως ἑνὸς Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται, ὅτι ἀνήκει ὁ μὴ ψηφίζων, τότε δὲν συνεπάγεται τὰς κυρώσεις τὰς προβλεπομένας ἀπὸ τὸν νόμον. Αἱ κυρώσεις ὑφίστανται, εἴτε Κόμμα τι λάβῃ ἀπόφασιν ἀποχῆς, εἴτε δὲν λάβει. Προχθὲς ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς Κ.Ε.Α., σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ θέλετε νὰ ψηφίσετε τὸν νόμον, ἡμεῖς, βεβαίως, δὲν θὰ συνεργασθῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν, ἂς σκεφθῶμεν δέ, τὶ θὰ πράξωμεν. Ἐάν, λοιπόν, ἡ Κ.Ε.Α. —δὲν τὸ λέγω, ὅτι θὰ τὸ κάμῃ— ἐὰν ἡ Κ.Ε.Α. ἀποφασίσῃ νὰ μὴ μετάσχῃ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀκολουθήσουν τὴν Κ.Ε.Α. 200.000 ψηφοφόροι, τὶ θὰ κάμετε;

§285Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ διακοπὴ τὴν ὁποίαν ἐπιχειρῶ, ταὐτίζεται κατὰ τὸ περιεχόμενον, πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε τὴν ἔμπνευσιν νὰ σᾶς ἀπευθύνῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον καὶ εὐχαριστῶ διὰ τὴν παραχώρησιν. Ἀλλὰ ἡ ἀπορία σας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιβολὴν τῶν κυρώσεων, δύναται νὰ λυθῇ κατὰ τρόπον ἄριστον, ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἀθηναϊκὴν Δημοκρατίαν, ὅπου οἱ διαδρασισελίται, ὡς ἀπεκαλοῦντο οἱ ἀρνούμενοι νὰ ἀσκήσωσι τὸ ἐκλογικὸν των δικαίωμα, ἐτύπτοντο διὰ μεμελατωμένου σχοινίου καὶ διὰ προστίμου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§286Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὡς εὐφυολόγημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε, ἔχει μίαν ἀξίαν, ἀλλά, δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ ἀπάντησιν, μάλιστα προκειμένου, περὶ τῆς χώρας τῆς ἰδικῆς μας εἰς τὴν ὁποίαν τὸ σύστημα τῆς ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν ἀποχῆς ὡς μέσον πολιτικῆς ἐκδηλώσεως, ἐφηρμόσθη πολλάκις καὶ τόσον ἡ παράταξις, ἡ ἐκ κληρονομίας ἂς εἴπωμεν, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος παράταξις τῆς πλειοψηφίας τὸ ἤσκησεν, ὅσον καὶ ἡ παράταξις τοῦ Κέντρου. Τὸ 1923 ἀπέσχε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Τὸ 1935 ἀπέσχε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Ἐὰν εἴχομεν τοιαύτην διάταξιν εἰς τὸν νόμον, τὶ θὰ ἐγένετο παρακαλῶ, οἱ ἡμίσεις τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἀνῆκον τὸ 1923 εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ οἱ ἕτεροι ἡμίσεις, οἱ ὁποῖοι ἀνῆκον τὸ 1935 εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων; Εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ συζητῶμεν περὶ τοιαύτης διατάξεως; Καὶ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, αὐτὴ ἡ διάταξις εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι ἄλλος εἶναι ἄρρωστος, διότι ἄλλος λείπει κλπ. Καὶ θέλετε νὰ καταταλαιπωρῆτε καὶ νὰ βασανίζετε τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος ἐξ ἀντικειμενικῶν λόγων, πλὴν τοῦ πολιτικοῦ, δὲν κατώρθωσε νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐκλογικόν του δικαίωμα; Ἐγώ, κ. συνάδελφοι, εἶμαι ἀντίθετος καὶ συμπεραίνων, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ὁλότελα ἡ διάταξις περὶ ψήφου τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ ἀφήσωμεν ἥσυχα τὰ στρατευμένα παιδιὰ τοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα ἐνθυμούμεθα μόνον ὅταν ἔχωμεν σκοπὸν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν δι’ αὐτῶν τὰ ἰδικά μας Κομματικὰ συμφέροντα. Ὅθεν παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεοδοσιάδης, ἔχει τὸν λόγον.

§288Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου καὶ ὁ συνάδελφος κ. Οἰκονομίδης, καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὑπογραφῆ ὑπὸ πλειάδος βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ δώσῃ ἰδιαιτέραν προσοχήν. Κακῶς διετυπώθη ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσουν οἱ στρατιωτικοί. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας νὰ εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν συμπολιτῶν. Ἐφ’ ὅσον οἱ στρατιωτικοί, δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι μόνιμοι κάτοικοι τῆς περιοχῆς μας, θὰ ψηφίσουν πρόσωπα καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ρυθμίζουν τὴν σειρὰν προτιμήσεως τῶν ὑποψηφίων. Ἑτέρα τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπογράφω μετὰ τοῦ κ. Ζαρντινίδη, προβλέπει, ὅπως ἰσχύσῃ ἡ μονοσταυρία εἰς περιφερείας ἐκλεγούσας μέχρι 13 βουλευτάς, καὶ τοῦτο, διότι ἂν γίνουν αἱ ἐκλογαὶ μὲ βάσιν τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961, ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης θὰ ἐκλέξῃ πλέον τῶν 10 βουλευτῶν. Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἔχει οὕτω: Εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὡς ἄνω σχεδίου νόμου προστίθεται παράγραφος 6 ἔχουσα οὕτω: «Εἰς τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 109 τοῦ Β. Δ. 10)12 Ἀπριλίου «περὶ κωδικοποιήσεως τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων νομοθεσίας περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν» ἡ λέξις «δέκα» ἀντικαθίσταται ὑπὸ τῶν λέξεων «δέκα τρεῖς», ἡ δὲ λέξις «ἕνδεκα» ἀντικαθίσταται ὑπὸ τῶν λέξεων «δέκα τέσσαρες».

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§290Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις εἶχε δηλώσει ἀπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι εἰς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ θὰ ὑπάρξουν ὅλαι αἱ ἀπαραίτητοι ἐγγυήσεις, ὥστε ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ νὰ καταστῇ ἀπολύτως ἀδιάβλητος. Καὶ ἐν συνεχείᾳ τοῦ σχεδίου νόμου διετύπωσεν μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία καὶ διενεμήθη ἤδη πρὸ ἡμερῶν. Τὸ περιεχόμενον τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἀναμορφοῦται καὶ συμπληροῦται ἤδη εἰς τρόπον, ὥστε νὰ προσαρμόζεται περίπου πρὸς τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὑποστηρίζουν κατὰ τὰς συζητήσεις ὅλα τὰ Κόμματα, ὅπως ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὰς σχετικὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἕκαστον τούτων. Θὰ ἤθελον νὰ ἀναγνώσω τὴν τροπολογίαν, διὰ νὰ τὴν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὸ Σῶμα κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας. Βεβαίως, θὰ διανεμηθῇ τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἕτοιμον καὶ ἀπόψε, ἀλλὰ ἐνδέχεται οἱ κ. συνάδελφοι, νὰ μὴ εἶναι ὅλοι παρόντες. Τὸ Προεδρεῖον ἀνέλαβεν, ἐπίσης, ὅπως ἀποσταλῇ αὔριον τὴν πρωΐαν ἡ τροπολογία αὐτή. Ἐπιθυμῶ, ἐπίσης, νὰ τὴν ἀναγνώσω, διὰ νὰ καταχωρηθῇ καὶ εἰς τὰ πρακτικά. Ἡ τροπολογία αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐπαναφέρονται ἐν ἰσχύϊ αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 30 (πλὴν τῶν παρ. 2, 3, 4, 5, 6 καὶ 7), τῶν παραγράφων 1, 3 καὶ 5 τοῦ ἄρθρου 33, τοῦ ἄρθρου 34, τῶν παραγράφων 1, 2, 3, 4 καὶ τοῦ ἐδαφ. 1 τῆς παραγράφου 5 τοῦ ἄρθρου 36, καὶ τῶν ἄρθρων 37 καὶ 39 τοῦ νόμου 3457)55, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ψῆφον τῶν στρατιωτικῶν ἐν γένει καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων». Ἡ ψηφοφορία τῶν ὡς ἄνω ἐκλογέων ἐνεργεῖται εἰς τὰ κοινὰ ἐκλογικὰ τμήματα, ἐφ’ ὅσον δὲ τὰ ὑπάρχοντα τοιαῦτα κρίνονται ἀνεπαρκῆ, συνιστῶνται νέα, καθοριζόμενα δι’ ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 51 τῆς κωδικοποιημένης ἐκλογικῆς νομοθεσίας. Εἰς τὰ τμήματα ταῦτα κατανέμονται οἱ ἐκλογεῖς τῆς περιφερείας, πολῖται, στρατιωτικοὶ ἐν γένει καὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀπαγορευομένης τῆς δημιουργίας εἰδικῶν στρατιωτικῶν τμημάτων. Οἱ κατὰ τ’ ἀνωτέρω ἐκλογεῖς ψηφίζουν ἐν ᾧ τόπῳ ὑπηρετοῦν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας, τοὺς συνδυασμοὺς ἢ μεμονωμένους ὑποψηφίους τῆς ἐκλογικῆς ταύτης περιφερείας. Ἡ κατανομὴ τῶν κατὰ τ’ ἀνωτέρω ἐκλογέων εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα γίνεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου, βάσει τοῦ αὔξοντος ἀριθμοῦ ἐγγραφῆς των εἰς τὰς εἰδικὰς καταστάσεις περὶ ὧν κατωτέρω: 3. Ἑκάστη Μονὰς ἢ Ὑπηρεσία παρ’ ᾗ ὑπηρετοῦν οἱ ἀνωτέρω ἐκλογεῖς, ὀφείλει νὰ καταρτίσῃ κατάστασιν εἰς διπλοῦν τῶν παρ’ αὐτῇ ὑπηρετούντων ἐκλογέων τῆς κατηγορίας ταύτης κατ’ αὔξοντα ἀριθμόν, περιλαμβάνουσαν τὸ ὀνοματεπώνυμον, ὄνομα πατρὸς καὶ μητρός, τὸ ὀνοματεπώνυμον τοῦ συζύγου, προκειμένου περὶ ἐγγάμων γυναικῶν, τὸ ἔτος γεννήσεως, τὸν Δῆμον ἢ Κοινότητα εἰς τὸ μητρῷον ἀρρένων ἢ εἰς τὸ γενικὸν μητρῷον δημοτῶν, τῶν ὁποίων φέρεται ἐγγεγραμμένος μετὰ μνείας τοῦ Νομοῦ εἰς ὃν ὑπάγεται ὁ Δῆμος ἢ ἡ Κοινότης καὶ τέλος τὸν βαθμὸν ἐν τῇ Ὑπηρεσίᾳ καὶ τὴν κατηγορίαν (μόνιμος, ἔκτακτος, ἔφεδρος, κληρωτός, ἐπὶ συμβάσει κλπ.). Αἱ καταστάσεις αὗται συντάσσονται ὑπ’ εὐθύνην τῶν διοικητῶν ἢ τῶν προϊσταμένων ἑκάστης Μονάδος ἢ Ὑπηρεσίας, ὑπογράφονται ὑπὸ τούτων, προκειμένου δὲ περὶ στρατιωτικῶν θεωροῦνται αὗται ὑπὸ τοῦ ἀμέσως προϊσταμένου βαθμοφόρου καὶ διαβιβάζονται ἐντὸς 10 ἡμερῶν τὸ βραδύτερον, ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν, εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν τῆς οἰκείας ἐκλογικῆς περιφερείας. Ὁ Πρόεδρος Πρωτοδικῶν ἐλέγχει τὴν βάσει τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος κατάρτισιν τῶν καταστάσεων τούτων καὶ τὴν ὕπαρξιν ἐκλογικοῦ δικαιώματος, δι’ ἕκαστον τῶν ἐν αὐταῖς ἐγγεγραμμένων βάσει τῆς ἀναφερομένης ἡλικίας των, ἐπικυροῖ τὰς καταστάσεις ταύτας, μετὰ τὴν διαγραφὴν τῶν μὴ πληρούντων τὰς ὡς ἄνω προϋποθέσεις. Αἱ καταστάσεις αὗται ἀποτελοῦν παραρτήματα τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τῆς οἰκείας ἐκλογικῆς περιφερείας. Τὸ ἓν ἀντίτυπον τῶν καταστάσεων τούτων διαβιβάζεται ὑπὸ τοῦ Προέδρου Πρωτοδικῶν ἐντὸς 6 ἡμερῶν εἰς τὸν Νομάρχην τῆς περιφερείας, ὅστις μεριμνᾷ διὰ τὴν ἔγκαιρον ἐκτύπωσιν ἢ δακτυλογράφησιν αὐτῶν καὶ τὴν ἀποστολὴν ἑνὸς ἀντιτύπου εἰς τὸ οἰκεῖον ἐκλογικὸν τμῆμα, ὁμοῦ μετὰ τῶν τακτικῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. 4. Οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἐκλογεῖς προσέρχονται ἀτομικῶς καὶ οὐχὶ συντεταγμένοι ἢ ὑφ’ οἱανδήποτε συνοδείαν εἰς τὸ οἰκεῖον ἐκλογικὸν τμῆμα καὶ ψηφίζουν βάσει τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τὰς ὡς ἄνω ἐκλογικὰς καταστάσεις ἐπὶ τῇ ἐπιδείξει τοῦ ἀστυνομικοῦ δελτίου ταὐτότητος, προκειμένου δὲ περὶ στρατιωτικῶν τοῦ ἀτομικοῦ των βιβλιαρίου ἢ ἐν ἐλλείψει τούτου τῆς στρατιωτικῆς των ταὐτότητος. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἢ ὁ διευθύνων τὰ ἔργα ταύτης, βεβαιοῖ ἐνυπογράφως ἐπὶ τῆς ταὐτότητος, ὅτι ἐψήφισεν ὁ ἐκλογεὺς καὶ σφραγίζει ταύτην. Προκειμένου περὶ νέων ταὐτοτήτων (ἐντὸς ζελατίνης) ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς προβαίνει εἰς τὴν διάτρησιν ταύτης, κατὰ τὰ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καθορισθησόμενα. Οἱ ἀνωτέρω ψηφίζουν διὰ κοινῶν ψηφοδελτίων, λαμβάνοντες παρὰ τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἰδικὸν φάκελλον, ἐφ’ οὗ εἶναι ἀναγεγραμμέναι αἱ λέξεις «Στρατιωτικῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων κλπ.», οἱ φάκελλοι οὗτοι ρίπτονται ἐντὸς κοινῆς δι’ ὅλους τοὺς ψηφοφόρους κάλπης, ὑπὸ δὲ τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς τηρεῖται ἴδιον πρωτόκολλον ψηφοφορίας. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἐφαρμόζονται ἀναλόγως αἱ διατάξεις τῶν ἐπαναφερομένων ἐν ἰσχύϊ ὡς ἄνω ἄρθρων. Διὰ τὴν ἀποσφράγισιν καὶ διαλογὴν τῶν ψηφοδελτίων τούτων κατὰ Πρωτοδικεῖον, ἐπιτρέπεται ἡ ὑπὸ τοῦ οἰκείου Προέδρου Πρωτοδικῶν σύστασις πλειόνων Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, μὴ ἀπαιτουμένης δημοσιεύσεως διὰ τοῦ Τύπου τῆς ἡμέρας καὶ ὥρας ἐνάρξεως τῆς ἀποσφραγίσεως.

§291Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Σταυρὸν θὰ θέτει;

§292Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχει δικαίωμα σταυροῦ. Αἱ τελευταῖαι διατάξεις τῶν ἄρθρων 178, 179 καὶ 180 προβλέπουν τὴν ἀποσφράγισιν τοῦ συνόλου τῶν στρατιωτικῶν ψηφοδελτίων, ὄχι εἰς τὰ τμήματα, ὅπου θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, ἀλλὰ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον, ὅπου θὰ συγκεντρωθοῦν ὅλοι οἱ εἰδικοὶ φάκελλοι τῶν στρατιωτικῶν, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ οἱοσδήποτε κίνδυνος παραβιάσεως τοῦ μυστικοῦ τῆς ψηφοφορίας. Τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα, καταθέτω, διὰ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ Πρακτικά. Ἐπίσης ἔχω νὰ προσθέσω, ὅτι ἀπὸ τὴν ἤδη διανεμηθεῖσαν τροπολογίαν ἰσχύει, βεβαίως, ἡ παράγραφος ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν ἀπογραφήν, ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «Ἐὰν μέχρι τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν δὲν συνετελέσθη κατὰ τὰς νομίμους διατάξεις ἡ δημοσίευσις τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς τοῦ πληθυσμοῦ, ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοτῶν δι’ ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν, λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἔτους 1951, ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοτῶν, κυρούμενα διὰ τοῦ παρόντος πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, πλὴν τῶν, διὰ τῆς παραγράφου 5 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 2228)1952, ἐξαιρουμένων περιφερειῶν καθορισθησομένων εἰδικώτερον διὰ Β. Δ)τος καὶ δι’ ἃς θέλουσιν ἰσχύσει τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τῆς ἀπογραφῆς 1940.

§293Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐπιθυμῶ μίαν διευκρίνησιν. Ἡ παράγραφος 3, κ. Ὑπουργέ, τῆς τροπολογίας ἔχει ὡς ἑξῆς: «Οἱ κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἐκλογεῖς ψηφίζουν ἐν ᾧ τόπῳ ὑπηρετοῦν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας, τοὺς συνδυασμοὺς ἢ μεμονωμένως ὑποψηφίους τῆς ἐκλογικῆς ταύτης περιφερείας». Κατὰ τὴν γνώμην σας, αὐτὴ ἡ διατύπωσις καλύπτει τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν τῶν 49 βουλευτῶν;

§294Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐν συνδυασμῷ καὶ μὲ τὰς ὑπολοίπους.

§295Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Τὸ καλύπτει ἡ παράγραφος 5;

§296Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἀγορητῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἀναβάλλεται διὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§298ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30 μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 2.25 π.μ.)