1961.06.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 124η

Τρίτη 6 Ἰουνίου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.26′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Ράλλης καὶ Χασὰν Γιουσούφ, ζητοῦν δίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης οἱ βουλευταὶ κ.κ. Φ. Πιτούλης, Σ. Καρασάββας καὶ Γ. Πλατῆς, ζητοῦν μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Μερκούρης ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινεν τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§10Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Παπανδρέου, Η. Τσιριμῶκος, Σ. Μαρκεζίνης, Η. Ἠλιοῦ, Ν. Ἰντζές, Ε. Ζαννῆς, Φ. Πιτούλης, Α. Ταλιαδοῦρος, Λ. Μπουρνιᾶς, Κ. Ράλλης, Μ. Κύρκος, Δ. Λεονάρδος, Θ. Παπαπαναγιώτου, Κ. Πεταλωτῆς, Α. Γεροκωστόπουλος, Γ. Μπακατσέλος, Ν. Παπαδημητρίου, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Α. Μίχας, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 127 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ προσθήκης μεταβατικῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Ζαννῆς, Φ. Ζαΐμης καὶ Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος, Ε. Κοθρῆς, Κ. Μαρῆς, Φ. Πιτούλης, Θ. Δεσύλλας καὶ Π. Πολυχρονίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Μητσοτάκης, Ι. Τούμπας, Ι. Ζίγδης, Φ. Ζαΐμης, Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας, Ν. Ζορμπᾶς καὶ Ε. Ἀρβανιτάκις, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Ξενοδοχειάρης, Ι. Προκοπίδης, Γ. Σαμαρᾶς, Α. Ἀηδονᾶς, Α. Θεοδοσιάδης, Γ. Βολουδάκης, Ι. Λαυρεντίδης, Ι. Παπαρτεμίου, Θ. Δούκας, Ε. Κοθρῆς καὶ Π. Πολυχρονίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας».

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ βαθυτάτην λύπην ἀγγέλλω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὸν θάνατον τοῦ παλαιοῦ πολιτικοῦ, τοῦ ἀειμνήστου Ἰωάννου Θεοτόκη. Γόνος παλαιᾶς πολιτικῆς οἰκογενείας, ἐξελέγη ἐπανειλημμένως βουλευτὴς καὶ ἐχρημάτισεν Ὑπουργός, Ἀρχηγὸς Κόμματος, Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως, Πρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ Πρόεδρος Βουλῆς, ἡ δὲ ὅλη μακρὰ πολιτικὴ σταδιοδρομία του ὑπῆρξε λαμπρά. Παρακαλῶ ὅπως, εἰς μνήμην τοῦ ἐκλιπόντος, τηρήσωμεν ἑνὸς λεπτοῦ σιγήν. (Ἐγείρονται πάντες οἱ κ.κ. βουλευταὶ καὶ τηρεῖται ἑνὸς λεπτοῦ σιγή). Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ θάνατος τοῦ Ἰωάννου Θεοτόκη θλίβει βαθύτατα τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Κόμμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου αὕτη στηρίζεται. Ὁ Ἰωάννης Θεοτόκης, γόνος οἰκογενείας, ἡ ὁποία ὑπηρέτησε τὴν Πατρίδα ἐπὶ μακρὰς δεκαετίας, υἱὸς πολιτικοῦ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος εἰς μίαν μεταβατικὴν περίοδον τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, ἤσκησε μὲ σοβαρὸν αἴσθημα εὐθύνης τὰ καθήκοντα τοῦ ἡγέτου καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἀδελφὸς πολιτικοῦ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος, ἄσχετα ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τοποθέτησιν καὶ ἱστορικὴν κρίσιν ἑκάστου ἐξ ὑμῶν, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ὑπηρέτησε μέχρι τοῦ ἐκτελεστικοῦ ἀποσπάσματος, τὴν Πατρίδα, ἀφιέρωσε καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος τὰς δυνάμεις του εἰς τὸν τόπον, εἰς τὴν χώραν καὶ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἡ παράδοσις τοῦ οἴκου του ἦτο παράδοσις καὶ ἐθνική, ἀλλὰ καὶ Κοινοβουλευτική. Καὶ ὁ Ἰωάννης Θεοτόκης, ἐκπληρώσας τὰ καθήκοντα, τὰ ὑψηλά, τὰ ὁποῖα ἐμνημονεύσατε, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, τὰ καθήκοντα Ἀρχηγοῦ Κόμματος, Ἀντιπροέδρου Κυβερνήσεως, Προέδρου Βουλῆς, Προέδρου Κυβερνήσεως, ἀπέσπασε τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὅλων· καὶ πέραν τῆς αἰθούσης αὐτῆς, εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ὡς ἀνὴρ βαθυτάτης ἀνιδιοτελείας εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του, ἀλλὰ —ἂς προσθέσω καὶ τοῦτο— ὡς ἀνὴρ ἐξαίρετος ἀντικειμενικός. Ἐπεδίωξεν εἰς τὴν πολιτικήν του σταδιοδρομίαν τὴν ἀντικειμενικότητα, τὴν ἀμεροληψίαν, καὶ εἰς περιόδους αἱ ὁποῖαι ἦσαν κρίσιμοι, κατώρθωσε νὰ καταστῇ ὑπόδειγμα ἀμεροληψίας, ἀνωτερότητος ἤθους καὶ ὑπόδειγμα ἀκεραίου χαρακτῆρος. Παρακαλοῦμεν, ὅπως διαβιβάσητε, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, ἐκ μέρους ὅλων τῶν μελῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. τὰ συλλυπητήρια εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἐκλιπόντος καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν ἀγαπητὸν καὶ ἐκλεκτὸν συνάδελφόν μας, τὸν κ. Σπῦρον Θεοτόκην, ὁ ὁποῖος, συνεχίζων τὴν παράδοσιν τῆς οἰκογενείας του, τιμᾶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τῆς ὁποίας μετέχει.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§14Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ ἰδέαι εἶναι δυνατὸν νὰ χωρίζουν τὰς πολιτικὰς παρατάξεις. Δὲν παύομεν, συμμετέχοντες εἰς τὸ πένθος διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ διακεκριμένου πολιτικοῦ ἀνδρὸς καὶ θέλομεν νὰ ὑπογραμμίσωμεν, ὅτι πράγματι, καίτοι ἀνήκων καὶ ἐκ καταγωγῆς εἰς ἄκρως συντηρητικὴν παράταξιν, ὑπῆρξεν εἷς Κοινοβουλευτικὸς ἀνὴρ διωχθεὶς ἐπὶ δικτατορίας καὶ ὅτι ἐπεστέγασε τὴν πολιτικήν του σταδιοδρομίαν, ἀναδεχθεὶς τὴν Προεδρείαν τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ἐχούσης τὴν ἀποστολὴν νὰ διεξαγάγῃ ἐκλογάς, μῆνας μόλις ὀλίγον μετὰ τὴν κατασίγασιν ἑνὸς ἐμφυλίου δράματος καὶ εἴθε τὸ παράδειγμα ἐκείνου νὰ καθοδηγήσῃ τὰς σημερινὰς σκέψεις, ὅτι εἰς τὰ κοχλάζοντα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πάθη ἐκ τοῦ φανατισμένου ἀγῶνος ἀντιπαρέταξεν, ἐπὶ τῷ τέλει τῆς εἰρηνεύσεως τοῦ τόπου, ἕνα νόμον δίκαιον καὶ μίαν διεξαγωγὴν ἐκλογῶν, ὅσον ἦτο δυνατόν, κατὰ τὰς περιστάσεις ἐκείνας, ὅσον ἦτο δυνατὸν συμβάλλουσαν εἰς τὴν γαλήνευσιν καὶ εἰς τὴν δημοκρατικὴν ἐξέλιξιν τῆς χώρας. Δὲν θέλω νὰ κάμω ἀντιπαραβολάς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι θλιβερὸν τὸ ἄγγελμα τοῦ θανάτου τοῦ Ἰωάννου Θεοτόκη. Συνήθως, οἱ ἀγῶνες οἱ πολιτικοὶ χωρίζουν τοὺς ἀνθρώπους. Αὐτὸ δὲν ἔχει συμβῆ μὲ τὸν ἀείμνηστον Ἰωάννην Θεοτόκην. Γενικὸς ἦτο ὁ σεβασμός, τὸν ὁποῖον ἐνέπνεεν. Ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὑπῆρξεν ὑπόδειγμα καὶ ἠσθάνετο τὸ Σῶμα, ὅτι ἦτο Πρόεδρος ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Καὶ ὡς Πρόεδρος τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε δίκαιος ἀπέναντι ὅλων τῶν Κομμάτων. Οὐδέποτε ἐνεφάνισεν ἑαυτόν, ὡς ἐκπρόσωπον μιᾶς μερίδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκεν. Ἡ εὐπρέπειά του ἀποτελεῖ παράδειγμα πρὸς μίμησιν εἰς τὰ πολιτικὰ Κόμματα. Ἀποδίδοντες τὴν δικαίαν τιμὴν εἰς τὴν ἀνωτερότητα ἤθους, ἡ ὁποία τὸν ἐχαρακτήριζε, ἐκφράζομεν τὴν λύπην μας διὰ τὴν ἀπώλειάν του καὶ συμμετέχομεν εἰς τὴν βαθεῖαν θλίψιν τῆς οἰκογενείας του.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§18Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ θάνατος τοῦ ἀειμνήστου Ἰωάννου Θεοτόκη, ἀποτελεῖ ἓν πένθος δι’ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ὁ Ἰωάννης Θεοτόκης, συνεχίζων μίαν πολιτικὴν παράδοσιν τῆς οἰκογενείας του, ὑπῆρξεν ὑπόδειγμα ἑνὸς εὐπατρίδου μὲ τὴν καλλιτέραν καὶ γενικωτέραν σημασίαν τῆς λέξεως, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν Κοινοβουλευτικήν μας ζωὴν ἔδωσε τὸν τόνον ἀνωτερότητος, ἀντικειμενικότητος καὶ μιᾶς, πράγματι, εὐρωπαϊκῆς Κοινοβουλευτικῆς πνοῆς. Συμμετέχομεν εἰς τὸ πένθος τῆς οἰκογενείας του διὰ τὴν ἀπώλειαν, ἡ ὁποῖα ἀποτελεῖ ἀπώλειαν δι’ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον, καὶ ἀποτίομεν φόρον τιμῆς εἰς τὸν μεταστάντα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§20Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, συμμετέχει ὁλοψύχως εἰς τὸ εἰλικρινὲς καὶ βαρὺ πένθος ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, διὰ τὸ θλιβερὸν ἄγγελμα τοῦ θανάτου τοῦ Ἰωάννου Θεοτόκη. Καὶ προσωπικῶς ἐνθυμοῦμαι πάντοτε, ὁσάκις εὑρέθημεν μαζὶ εἰς κοινοὺς ἀγῶνας, τὸ ἐξαίρετον ἦθος τοῦ ἀνδρὸς καὶ τὴν ἀποφασιστικότητα μὲ τὴν ὁποίαν ἐγνώριζε νὰ μάχεται. Οἱ Προοδευτικοὶ δὲν θὰ λησμονήσουν τὸν ἐξαίρετον πολιτικόν, τὸν λαμπρὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, τὸν ἔντιμον Πρωθυπουργὸν καὶ ἐπὶ πλέον τὸν ἐξαίρετον κύριον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Γαληνός, ἔχει τὸν λόγον.

§22Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις συμμερίζεται τὴν γενικὴν θλίψιν διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐπιλέκτου ἀνδρὸς Ἰωάννου Θεοτόκη καὶ παρακαλεῖ δι’ ὑμῶν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐκφρασθοῦν τὰ συλλυπητήρια πρὸς τὴν οἰκογένειαν καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν υἱόν του.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, κ. Σ. Βενιζέλος, ἔχει τὸν λόγον.

§24Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἐκτιμήσω τὰς μεγάλας ἀρετὰς τοῦ Ἰωάννου Θεοτόκη, ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του, τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καί, ὁμολογουμένως, ὅπως ὅλα τὰ Κόμματα ἀνεγνώρισαν, ἡ στάσις του, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς πρώτης 4ετίας, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ὑπῆρξεν ἀνεπίληπτος. Ἀλλὰ καὶ ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διεξήγαγε τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950 ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐτήρησε στάσιν παραδειγματικήν, ποὺ ἐτίμησε τὸν ἄνδρα. Ἐκφράζω τὴν βαθυτάτην μου θλίψιν διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐκλιπόντος ἐκλεκτοῦ Ἕλληνος.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§26Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς βουλευτὴς Κερκύρας, ἐκφράζω τὴν βαθυτάτην θλῖψιν μου διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ πρεσβυτέρου τῶν πολιτικῶν τῆς νήσου μας. Ταὐτοχρόνως, ὅμως, ἐκφράζω καὶ τὴν ὑπερηφάνειάν μου, διότι ὁ Ἰωάννης Θεοτόκης ἐτίμησε ὅλα τὰ ἀξιώματα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐπέρασε, τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία τοῦ ἀνέθεσε καὶ ὑπῆρξε ἄξιος, τόσον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Κερκύρας, ὅσον τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ συμμεθέξωμεν ὅλοι εἰς τὸ βαρὺ πένθος τῆς Κερκύρας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πρίφτης, ἔχει τὸν λόγον.

§28Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία συμμετέσχε εἰς τὸ πένθος διὰ τὸν θάνατον τοῦ Ἰωάννου Θεοτόκη, ἀποδεικνύει καὶ τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν πρὸς τὸ πρόσωπόν του ἔτρεφεν ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος, δι’ ὅλας τὰς ἀρετὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀνεγνώρισαν ὅλοι, ὅτι ἐκοσμεῖτο. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὁ Ἰωάννης Θεοτόκης εἰς τὴν πολιτικήν του σταδιοδρομίαν ὑπῆρξε ἀληθῶς ἕνας εὐπατρίδης καὶ ἔδωσε πολλὰ ἄξια μιμήσεως παραδείγματα διεξαγωγῆς ἀγώνων καὶ χειρισμοῦ ὑπευθύνων ἀξιωμάτων. Ὡς βουλευτὴς Κερκύρας, νομίζω, ὅτι εἶχα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τονίσω καὶ ἐγὼ καὶ νὰ διαδηλώσω, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς πολιτικῆς μας τοποθετήσεως, συμμετέχομεν εἰλικρινῶς εἰς τὸ πένθος διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐκλεκτοῦ πολιτικοῦ ἀνδρός.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Δεσύλλας, ἔχει τὸν λόγον.

§30Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκφράζω καὶ ἐγὼ τὴν βαθυτάτην θλῖψιν μου, διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐκλεκτοῦ πολιτικοῦ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος ἐτίμησεν τὴν Κέρκυραν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Πρίφτης.

§32Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, ἡ σημερινὴ ἡμέρα ἔπρεπε νὰ διατεθῇ διὰ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Τὸ Προεδρεῖον ἐπεκτεῖνον σιωπηρῶς τὴν συμφωνίαν, ἡ ὁποία ἔγινε διὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα, καὶ χωρὶς ἔστω καὶ τυπικῶς νὰ προειδοποιήσῃ τὰ Κόμματα, ὅτι οὕτως ἀντιλαμβάνεται τὰ πράγματα, ἐκυκλοφόρησεν Ἡμερησίαν Διάταξιν σχετικὴν μὲ τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐὰν ἠρωτώμην θὰ συμφωνοῦσα καὶ ἐγώ. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε, τοὐλάχιστον διὰ τὴν τάξιν νὰ ἐρωτηθοῦν τὰ Κόμματα. Πέραν αὐτοῦ, ὅμως, ἐν τῷ μεταξύ, καὶ μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν συμφωνίαν τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος, ἐξερράγη ἕνα πελώριον θέμα, Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, τὸ θέμα τὸ σχετικὸν μὲ τὴν παραίτησιν τοῦ ἐν Βόννῃ Πρεσβευτοῦ. Ἐπειδή, ὡς διαδίδεται, πρόκειται νὰ σταματήσουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς συντόμως, θὰ ἠθέλαμεν ἀπὸ τώρα νὰ παρακαλέσωμεν τὸ Προεδρεῖον, νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον τὸ θέμα πρόκειται νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον συζητήσεως ἐντὸς τῆς Βουλῆς, πρὸ τοῦ τερματισμοῦ τῶν ἐργασιῶν. Νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ, εἴτε ὡς θέμα πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, εἴτε τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν ὡς θέμα Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου νὰ ἀσχολήσῃ τὴν Βουλὴν ὀλίγην ὥραν, ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅσον χρειάζεται τὸ πελώριον αὐτὸ θέμα. Νομίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον παρῆλθεν ἡ μοιραία ἡμερομηνία τῆς 7ης Ἰουνίου, ὁπότε ἠπειλεῖτο ὁ τερματισμὸς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ διαθέσωμεν μίαν ἡμέραν Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου διὰ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐξερράγη διὰ τῆς παραιτήσεως τοῦ Πρεσβευτοῦ μας ἐν Βόννῃ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συνεννοηθῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω αὔριον.

§34Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπειδὴ συνέβη ἐπὶ τοῦ θέματος νὰ ἔχω λάβει δημοσίαν θέσιν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ κατὰ τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου νὰ παρεμβληθῇ συζήτησις οἱουδήποτε ἄλλου θέματος. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δὲν προβαίνω σήμερον εἰς πρότασιν. Ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν Τύπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι λήγοντος τοῦ θέματος τῆς ψηφίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, θεωρῶ αὐτονόητον, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ αἰφνιδιασμὸς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ θὰ δοθῇ εὐκαιρία συζητήσεως τοῦ θέματος.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πρίφτης, ἔχει τὸν λόγον. Κύριοι βουλευταὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω ἀπόψε νὰ μὴ παρατηρηθῇ τὸ χθεσινὸν θέαμα τῆς ἐλλείψεως ἀπαρτίας. Νὰ παραμείνωμεν ἀπόψε καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον 1 καὶ νὰ εἰσέλθωμεν καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 2.

§36Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω καὶ τοῦτο, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ μείνῃ σύμφωνος, ἐκτὸς τῶν ποσοστῶν, ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τῆς βʹ κατανομῆς. Αὐτὸ τὸ θέμα δὲν συναρτᾶται ἀπαραιτήτως μὲ περιεχόμενον τοῦ 1ου ἄρθρου. Ἑπομένως, ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ καθ’ ἑαυτὸ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἄλλαι ἐγγυήσεις, μολύβια καὶ χρώματα, ὅλα αὐτὰ νὰ ἀποτελέσουν συνολικὸν ἄρθρον.

§37Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρῆτε. Τὸ ἄρθρον 1 νομοθετικῶς συνδέεται ἀμεσώτατα μὲ τὸ θέμα τῆς βʹ κατανομῆς. Τροποποιεῖ τὰς ἀντιστοίχους διατάξεις, τὰς ἰσχύουσας, ὡς τὸ ἴδιον ἄρθρον μέσα εἰς τὸ ὁποῖον περιέχεται καὶ τὸ θέμα τῆς βʹ κατανομῆς. Δὲν γνωρίζω διατὶ καταλήγετε εἰς αὐτὴν τὴν τρόπον τινὰ δευτέραν συμφωνίαν, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν ἔπειτα. Ἡμεῖς, τοὐλάχιστον, θὰ θέσωμεν ζήτημα ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς βʹ κατανομῆς εἰς τὸ ἄρθρον 1.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἔχῃ τὰς γνώμας του. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην ἠδύνατο νὰ εἶναι αὐτοτελὲς ἄρθρον.

§39Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτό, κ. Πρόεδρε, ἤθελα νὰ προτείνω, εἰς τὸ ὁποῖον μὲ ἐπρόλαβεν ὁ κ. Παπανδρέου. Θέλω, ὅμως, νὰ προσθέσω, ὅτι ἀποτελεῖ θέμα δικονομίας τῆς συζητήσεως καὶ συμφωνίας. Ἄλλως τε, καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1951, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ δευτέραν κατανομὴ ἀπετέλει ἰδιαίτερον ἄρθρον, διακεκριμένον ἀπὸ τὰ ποσοστά.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, μὴ εἰσερχόμενος εἰς τὴν οὐσίαν, ὅτι εἶναι ἓν ἄρθρον. Νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§41Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐν ὄψει τῆς τακτικῆς διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως καὶ τῆς σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ θέμα, πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν ἰδιαιτέρως.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§43Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου ἐκλογικοῦ νόμου, τὸ γενικὸν αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκδηλωθὲν πολλάκις διὰ δηλώσεων τῶν Ἀρχηγῶν ὅλων τῶν πτερύγων, ἀλλὰ καὶ ἐπανειλημμένως διὰ τοῦ τύπου, ἦτο ὅτι ἔπρεπε...

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν διακοπήν, κ. Πρίφτη, ἡ ὁποία δὲν ἀφορᾷ σᾶς. Γνωρίζετε πόσον σέβομαι τοὺς ρήτορας. Κύριοι βουλευταί, θὰ παρακαλέσω, πρῶτον, νὰ κάμετε ἡσυχίαν. Καί, δεύτερον, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι σήμερον θὰ ἔχωμεν ψηφοφορίαν συνεδριάζοντες μέχρι τῆς 12ης ἢ μέχρι τῆς μιᾶς. Κάμνω δέ καὶ μίαν παράκλησιν πρὸς ὅλα τὰ Κόμματα, νὰ μὴ ἔχωμεν ἐνστάσεις ἀπαρτίας καὶ εἰ δυνατὸν νὰ εἶναι παρόντες οἱ κ. βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἴπομεν περὶ λήξεως τῆς Συνόδου τὴν 6–7 Ἰουνίου. Δὲν ἠμπορῶ τώρα νὰ εἴπω τὴν 16ην ἢ 17ην Ἰουνίου. Κάμνω μίαν δήλωσιν ἐν προκειμένῳ. Προχωρῆστε, κ. Πρίφτη.

§45Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κ. βουλευταί, ὅτι τὸ αἴτημα πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ἦτο, ὅτι ἐπιζητεῖται ἕνα τίμιον καὶ ἀδιάβλητον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἀδικῇ κανένα, ὅπως ἐπανειλημμένως ἐτονίσθη. Καὶ ἀκριβῶς, πέριξ αὐτῶν τῶν τριῶν μικρῶν φράσεων τοῦ τιμίου καὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ συστήματος, τοῦ νὰ μὴ ἀδικῇ κανένα περιστρέφεται ὅλη ἡ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησις τοῦ ὑπὸ ψήφισιν ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ περιστρέφεται ἡ συζήτησις εἰς τὸ ἄρθρον 1. Διότι τὸ ἄρθρον 1, εἶναι ὁ οὐσιαστικὸς, ὁ κύριος κορμὸς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν ἐπιζητεῖ ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλη ἡ μακρὰ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ τὰ ἀντεπιχειρήματα τῶν κ. ἐκπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως, δὲν κατώρθωσαν νὰ ἀνατρέψουν μίαν βασικὴν διαπίστωσιν. Ὅτι ὁ ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογικὸς νόμος, δὲν εἶναι εἰς τὴν οὐσίαν καὶ εἰς τὰ κύρια χαρακτηριστικώτερα σημεῖα, παρὰ μόνον ἐπανάληψις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958, τοῦ τόσον καταδικασθέντος ὁμοθύμως ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι παρὰ μόνον ἐπανάληψις τοῦ νόμου αὐτοῦ μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἔχει ἀρτηθῆ μὲ ὀλίγην σάλτσαν διατάξεων τοῦ νόμου τοῦ 1951. Ἀκριβῶς, ὅπως ζαχαρώνεται τὸ κινίνον διὰ νὰ γίνῃ περισσότερον εὔληπτον. Ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἐχαρακτηρίσθη μακρά, ἔχει προκαλέσει, ἴσως, καὶ τὴν ἀδημονίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀπεδείχθη, ὅτι ἦτο ἀναγκαία, διότι ἔφερε πλήρως εἰς φῶς ὅλα τὰ τεχνάσματα, καὶ ὅλας τὰς παγίδας, αἱ ὁποῖαι ὑποκρύπτονται εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1958. Ἀλλὰ καὶ ἀκόμη καὶ κάτι περισσότερον. Ὑπεχρέωσεν τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβοῦν εἰς σαφῆ ὁμολογίαν τοῦ τὶ ἐννοοῦμεν μὲ τὸν ὅρον «ἐνισχυμένη ἀναλογική», ὅπως τὴν ἀντιμετωπίζουν ἐν τῷ παρόντι σχεδίῳ νόμου, καὶ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ἰσχύσουν ἐκεῖνοι οἱ ὑποκριτικοὶ ὁρισμοὶ ποὺ ἐδίδοντο διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1958. Μὲ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως, κ. συνάδελφοι, ἀνεγνωρίσθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ πλέον, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἑδρῶν τῆς πρώτης κατανομῆς ἔπρεπε νὰ γίνῃ τελικῶς δεκτὸν τὸ περίφημον «σὺν 1». Ὁ κ. Ράλλης, ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὴν εἰσήγησίν του, αὐτὸ τὸ περίφημον σὺν 1, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ὀρθόδοξος ἐφαρμογὴ τῆς ἀναλογικῆς, ὅπως ὑπεστήριξα καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διὰ νὰ διευρύνῃ ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερον τὰ ὅρια τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς ποὺ ἐπιτυγχάνεται μὲ τὴν πρώτην κατανομήν, τὸ εἶχεν χαρακτηρίσει, ὡς αὐθαίρετον καὶ ὡς ἄδικον. Καὶ μάλιστα εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν εἶχε στηριχθῆ κατὰ μίαν παρέμβασιν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τούτοις τὸ «σὺν ἕνα» τὸ δῆθεν αὐτὸ αὐθαίρετον καὶ ἄδικον αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν πραγμάτων ἠναγκάσθη τελικῶς νὰ τὸ κάμῃ ἀποδεκτόν. Καὶ ἀπεδείχθη προσέτι, ὅτι ἡ παραδοχὴ αὐτὴ τοῦ «σὺν ἕνα», κατ’ οὐδὲν πρόκειται νὰ μεταβάλῃ τοὺς βασικοὺς σκοποὺς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἐὰν δὲν συμπληρωθῇ διὰ τοῦ ὀρθοδόξου τρόπου κατανομῆς τῶν ἑδρῶν τῆς βʹ κατανομῆς μεταξὺ τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα καλύπτοντα τὸ ποσοστὸν εἰσόδου των εἰς αὐτήν, δικαιοῦνται νὰ ἐπιζητήσουν τὴν ἀναλογικὴν κατανομὴν τῶν ἀδιαθέτων ἑδρῶν, βάσει τῶν ἀδιαθέτων καθ’ ἕκαστον Κόμμα ὑπολοίπων. Πέραν τῆς ἀρχῆς αὐτῆς εἶναι ἀκατανόητος πᾶσα θεμελίωσις διατάξεως, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ὑφαρπαγὴν ἑδρῶν τοῦ πρώτου Κόμματος εἰς βάρος ἄλλων Κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ καὶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν ἀριθμῶν καὶ νὰ ἀντλήσω ἐπιχειρήματα ἐξ αὐτῶν, διότι τοῦτο ἔπραξαν πρὸ ἐμοῦ ἄλλοι ὁμιλήσαντες ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι. Πρέπει, ὅμως, νὰ τονίσω, ὅτι μὲ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958, ἡ σχέσις, ὁ λόγος τῶν ψήφων μεταξὺ Ε.Δ.Α. καὶ Ε.Ρ.Ε., ἦτο 1 πρὸς 1.55, ἐνῷ ἀντιθέτως, ὁ λόγος τῶν ἑδρῶν μεταξὺ Ε.Δ.Α. καὶ Ε.Ρ.Ε. ἦτο 1 πρὸς 2. Δι’ αὐτὸ ἐνῷ ἡ Ε. Ρ.Ε. λαβοῦσα τὸ 41% τῶν ψήφων κατώρθωσε νὰ προσμετρήσῃ 57% τῶν ἑδρῶν, ἡ Ε.Δ.Α. μὲ 24,6% τῶν ψήφων ἔλαβε τὸ 26.33% τῶν ἑδρῶν. Ἐὰν δὲ εἰσήρχετο καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν βʹ κατανομήν, τὸ ὁποῖον ἔλαβε καὶ αὐτὸ τὸ 20%, εἶναι βέβαιον, ὅτι τόσον ἡ Ε.Δ.Α., ὅσον καὶ αὐτὸ θὰ ἐλάμβανον μίαν ἕδραν ὀλιγωτέραν τῶν ὅσων θὰ ἐλάμβανον, ἐὰν ἴσχυεν ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ παράταξίς μας θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ σὺν ἕνα. Ἐὰν δὲ τελικῶς, ὅπως εἶναι βέβαιον ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία δὲν δεχθῇ τὴν δικαίαν αὐτὴν πρότασίν μας, τότε τοὐλάχιστον νὰ γίνῃ δεκτόν ὅ,τι ἀναφέρεται εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1951, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται ἡ χρησιμοποίησις τῶν ψήφων δύο φορὰς ὑπὸ τῶν Κομμάτων ὡς συμβαίνει μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958. Ὡς εἶναι ἡ κατανομὴ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1951, εἶναι ἡ δικαιοτέρα, διότι δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸ πρῶτον Κόμμα νὰ σφετερισθῇ ψήφους καὶ ἕδρας ἄλλων Κομμάτων τῆς βʹ κατανομῆς καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι τὰ εἰσελθόντα εἰς τὴν βʹ κατανομὴν Κόμματα κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951, ἔλαβον ἀριθμὸν ἑδρῶν ἀντιστοιχοῦντα περίπου ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ τῶν ψήφων ποὺ ἔλαβον. Κύριοι συνάδελφοι, δημιουργεῖται, ὅμως, ἀκόμη καὶ ἕνα πρόβλημα διὰ τὴν βʹ κατανομήν, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ νόμος τοῦ 1951 ὑπῆρξε προβλεπτικός. Δηλαδὴ δὲν ἀπέκλειε τὴν συμμετοχὴν ἄλλων Κομμάτων, ἐφ’ ὅσον μόνον ἕνα Κόμμα συνεκέντρωνε τὸ ποσοστὸν εἰσόδου, ἐμειοῦντο συμμέτρως τὰ ποσοστὰ συμμετοχῆς τῶν Κομμάτων μέχρι συμπληρώσεως τριῶν. Ἐπὶ πλέον, μὲ τὴν ἀναγκαστικὴν συμμετοχὴν τρίτου Κόμματος καθίσταται ἀναγκαία ἡ δημιουργία καὶ τρίτης κατανομῆς πέραν τῶν ὁρίων τοῦ νόμου τοῦ 1958. Ἐπιμένω, κ. βουλευταί, ὡς ἔσχατον σημεῖον εἰς τὴν βʹ κατανομὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1951, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι εἰς χρόνον ἀνύποπτον, ὁ νόμος αὐτός, καίτοι δὲν εἶναι ὁ ὀρθόδοξος νόμος τῶν ὑπολοίπων, λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του καὶ αὐτά, ἀλλὰ ὄχι μόνον αὐτά. Ἀφαιρεῖ τὰς ἕδρας τῆς αʹ κατανομῆς. Καὶ εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν ἐφαρμόζει τὴν διαδικασίαν τῆς αʹ κατανομῆς. Ἑπομένως τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὴν βʹ κατανομὴν Κόμματα διατελοῦν ὑπὸ ἴσους ὅρους. Καὶ διανέμονται τὰς ἀδιαθέτους ἕδρας καὶ τῶν μὴ εἰσελθόντων Κομμάτων, ὄχι ὅμως καὶ τὸ πρῶτον Κόμμα, ἕδρας τῶν συνεταίρων τῆς βʹ κατανομῆς, ὅπως τὸ 1958. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν ποσοστοῦ ἐπὶ τῶν Συνασπισμῶν Κομμάτων, ἡ κυβερνητικὴ ἄποψις εἶναι αὐθαίρετος. Δὲν εἶναι πλέον ἡ σύμπτωσις προγραμματικῶν ἀρχῶν, οὔτε ἡ ἐκτίμησις τῆς ἱστορικῆς καὶ ἐθνικῆς ἀναγκαιότητος, ἀλλὰ ὁ νόμος ποὺ θέτει τὰ ὅρια διὰ τὴν πραγματοποίησίν του. Ἡ Ἐ.Δ.Α. ἐπ’ αὐτοῦ καθώρισε τὴν θέσιν της. Δὲν εἶναι τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα θὰ τῆς προσδιορίσουν τὴν ἀναγκαιότητα συνασπισμοῦ, ἀλλὰ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, κατὰ τὴν χθεσινὴν ὁμιλίαν του ὁ συνάδελφος κ. Μπριλλάκης, καθώρισε σαφῶς τὴν θέσιν τοῦ Κόμματός μας. Ἐπιθυμῶ, ὅμως, καὶ ἐγὼ νὰ τονίσω, ὅτι ἐπέμβασις τοῦ νόμου εἰς τὸν καθορισμὸν ποσοστῶν διὰ τοὺς Συνδυασμοὺς δικαιολογεῖ, ὄχι μόνον τὰς ὑποψίας, ἀλλὰ ὁδηγεῖ εἰς διαπιστώσεις, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σκοποὺς τοῦ παρόντος ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι πέραν τῶν διαρκῶν παραινέσεων, ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς πρὸς τὸ Κέντρον, διὰ νὰ τὸ καταστήσουν Δημόνικον, πέραν τῆς συλλογῆς τῶν κοστουμιῶν, τὰ ὁποῖα προσέφερε πρὸς τὸ Κέντρον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ σκοπὸς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου κατέστη διαφανής. Δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν κατακερματισμὸν τῶν δυνάμεων τοῦ Κέντρου μὲ ἀπώτερον σκοπόν, μετεκλογικῶς ἡ Ε.Ρ.Ε. νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν πολιτικῶν ἑλιγμῶν, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν «τσόντα», ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν παραμονὴν της εἰς τὴν ἐξουσίαν, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁπωσδήποτε δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὸν λόγον αὐτόν, εἶναι ἀναγκαῖον πέραν τῆς καταπολεμήσεως τῶν παγιδευτικῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, πέραν τῆς συνεχίσεως ἐντόνου ἀγῶνος διὰ τὴν ἀποσκοράκισιν τῶν τεχνασμάτων πρέπει, σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἀποσαφηνίσουν ὄχι μόνον τὴν προεκλογικήν των θέσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν μετεκλογικήν των τοιαύτην, τόσον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅσον καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τοῦ ὁποίου θὰ διεκδικήσουν τὴν ψῆφον. Εἰδικώτερον ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ὅρου περὶ αὐτοτελῶν Κομμάτων, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον δημιουργεῖ συγχύσεις σκοπίμους. Ὑπάρχει, κατὰ τὸ δοκοῦν ἑκάστοτε, μίαν ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις κρίνει συμφέρουσαν. Εἰς τὸν νόμον τοῦ 1958 εἶχε δοθῆ ἡ ἔννοια τοῦ Κόμματος καὶ ὥριζεν, ὅτι διὰ νὰ χαρακτηρισθῇ ἕνας ὀργανισμὸς ὡς Κόμμα αὐτοτελές, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ κατέλθει δύο φορὰς εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 84. Ἀκόμη καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατέστη σαφές, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἔχει ἀναγνωρίσει ὡς Κόμματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον 10 βουλευτὰς καὶ ἄνω. Αὐτὴν τὴν γραμμὴν ὁ Κανονισμὸς καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἐτήρησεν ἀπαρεγκλίτως. Πολλάκις εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ἐδόθη ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Μπαλτατζῆν ὡς Ἀρχηγὸν Κόμματος, διότι δὲν εἶχε 10 βουλευτάς, ἀλλὰ μόνον 6. Ἐν τούτοις διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐπιχειρεῖται ἕνας νέος προσδιορισμὸς τοῦ Κόμματος σύμφωνα μὲ τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς περιστάσεις τῆς στιγμῆς. Ὑπάρχει ἡ παράγραφος, ἡ ἀφορῶσα Ἀρχηγοὺς Κομμάτων, τῶν ὁποίων ἡ συμμετοχὴ εἰς ἄλλους συνδυασμούς, δὲν προσδίδει ἔννοιαν συνασπισμοῦ. Ὑπάρχει ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι, ἐὰν τὸ ⅓ τῶν βουλευτῶν ἑνὸς Κόμματος συμμετάσχῃ εἰς συνδυασμοὺς ἄλλου Κόμματος θὰ θεωρηθῇ ὡς συνασπισμός. Μὲ τὰς διατάξεις αὐτὰς θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον: Ἡ συμμετοχὴ τοῦ κ. Μαρκεζίνη εἰς συνδυασμὸν ἄλλου Κόμματος δὲν θὰ τὸ καθιστᾷ Συνασπισμόν. Ἡ συμμετοχὴ ὅμως τοῦ κ. Λεονάρδου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ ⅓ τῆς ἤδη δυνάμεως τοῦ κ. Μαρκεζίνη, θὰ ἐπιφέρῃ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἐπίσης, ἡ συμμετοχὴ 8 βουλευτῶν ἑνὸς Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔχει 25 βουλευτὰς εἰς ἄλλον συνδυασμὸν δὲν θεωρεῖται συνασπισμός, ἡ συμμετοχή, ὅμως, ἑνὸς βουλευτοῦ Κόμματος 3 βουλευτῶν, εἶναι ἀντίθετος! Καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν αὐταὶ αἱ ἀπόψεις νὰ γίνουν ἀποδεκταί; Ἀλλὰ καὶ ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀνέπτυξε προχθὲς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν συνασπισμῶν, δὲν ἀποτελεῖ, παρὰ ἐπιβεβαίωσιν τοῦ ἀδιεξόδου εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις. Πρὸ ὀλίγου χρόνου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κροτῶν καὶ νεφεληγερέτης εἶχε χαρακτηρίσει τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν ὡς ὑποκατάστατον τῆς Ε.Δ.Α. Χθὲς τὸ βράδυ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προήγαγε τὸν κ. Τσιριμῶκον καὶ ἔπαυσε νὰ τὸν θεωρῇ ὑποκατάστημα. Σωστὸς τραγέλαφος! Ἕνα ἄλλο θέμα, κ. συνάδελφοι, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ παραμείνῃ ἀπαρατήρητον, εἶναι τὸ θέμα τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ἡ θεμελιώδης διαφορὰ μεταξὺ πλειοψηφικοῦ καὶ ἀναλογικῆς συνίσταται εἰς τὸ ὅτι στενεύουν αἱ περιφέρειαι, ὅταν ἔχωμεν πλειοψηφικὸν σύστημα πρὸς περιστολὴν τῶν ἀδικιῶν, ἐνῷ, ἀντιθέτως, εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εὐρύνονται πρὸς ἀποφυγὴν τῶν πολλῶν ὑπολοίπων καὶ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν ἀναλογικὴν νὰ ἔχωμεν περιφερείας μιᾶς καὶ δύο ἑδρῶν ἢ καὶ τριῶν. Τὸ 1951 αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι ἦσαν 41, ἐπίσης αἱ περιφέρειαι αὐταὶ διετηρήθησαν καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956 καίτοι τὸ σύστημα εἶχε βάσιν τὸ πλειοψηφικόν. Ἐν τούτοις, τὸ 1958 αἱ περιφέρειαι μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς ηὐξήθησαν εἰς 56, δηλαδὴ ὡρίσθη ὡς ἐκλογικὴ περιφέρεια ὁ νομός. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἱκανοποιῇ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι ἔχομεν μόνιμον ἀριθμὸν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ θέμα. Τὸ θέμα συνίσταται εἰς τί ἐπιβάλλεται διὰ τὴν δικαιοτέραν διενέργειαν ἐκλογῶν. Κύριοι συνάδελφοι, πολὺς λόγος ἐγένετο διὰ τὰ ποσοστά. Ἡμεῖς θεωροῦμεν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ὡς τὸ μόνον ἀνόθευτον ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ αὐτὸ ὑπεστηρίξαμεν. Ἐπὶ πλέον ἐτονίσαμεν, ὅτι διὰ τὴν Ε.Δ.Α. δὲν εἶναι τὰ ποσοστὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ τῆς καθορίσουν τὰς τυχὸν συνεργασίας, τὰς ὁποίας θὰ πραγματοποιήσῃ, διότι εἰς αὐτὰς ὁδηγὸν ἔχει τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Καὶ ἡ θέσις αὐτὴ τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι σαφής. Ἐδέχθη, ὅμως, διὰ τὰ μεμονωμένα Κόμματα τὰ ποσοστὰ 10%, 14%, διὰ τοὺς συνασπισμοὺς δύο Κομμάτων καὶ 17% διὰ τοὺς συνασπισμοὺς πλειόνων Κομμάτων, κατὰ τροπολογίαν ὑποβληθεῖσαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐπιμένομεν ἐπὶ τῆς τροπολογίας, ὡς μίνιμουμ, χωρὶς τοῦτο νὰ ἀποτελῇ ἐκδήλωσιν δυσχερείας τοῦ Κόμματός μας διὰ τὴν σύμπυξιν συνασπισμῶν. Πέραν αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων, ὑπάρχει καὶ ἄλλη σειρὰ διασφαλιστικῶν μέτρων διὰ τὴν ἀνόθευτον ἐκδήλωσιν ὅταν θὰ διεξαχθῇ συζήτησις μεταξὺ τοῦ 1ου καὶ 2ου ἄρθρου. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιπαρέλθω εἶναι, ὅτι τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου ἐπανειλημμένως διεκήρυξαν σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ἐπιδιώκουν τὴν ἀλλαγήν, ὡς μόνον τρόπον σωτηρίας τοῦ τόπου καὶ ὡς μέσον ἐξόδου ἐκ τῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας, τὴν ὁποίαν καταγγέλλουν. Ἐὰν εἰλικρινῶς πιστεύουν στὴν ἱστορικὴ αὐτὴ ἐπιταγή, ποὺ ἀπορρέει ἀπὸ ὀρθὴν ἐκτίμησιν τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος, ἐὰν ἀκόμη πιστεύουν, ὅτι ἡ ὅλη δομὴ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου εἶναι γεμάτη τριβόλους παγίδας καὶ τεχνάσματα διὰ τὴν ματαίωσιν τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τότε πρέπει καὶ μπορεῖ νὰ ἀναγνωρίσουν, ὅτι πάνω ἀπὸ τὸν παγιδευτικὸν νόμον ποὺ συζητοῦμεν, ὑπάρχει ἡ SU-PREMA LEX, ὄχι σὰν ἀπειλὴ διὰ νὰ προκαλέσῃ παζαρεύματα μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ὡς ἐκδήλωσις πίστεως πρὸς τὸ πραγματικὸν ἐθνικὸν συμφέρον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης ἔχει τὸν λόγον.

§47Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Εἶναι ἀνθρώπινον, κ. συνάδελφοι, ἀλλὰ καὶ σύνηθες εἰς τὸν τόπον μας ὁ ἡττηθεὶς νὰ προσπαθῇ νὰ ἐφεύρῃ δικαιολογίας, μὲ τὰς ὁποίας θὰ ἠμπορέσῃ ἴσως νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἧτταν του καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956 καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 εὐθὺς μετὰ τὰ ἀποτελέσματα, ἐπετέθησαν λαύρως ἐναντίον τῶν ἐκλογικῶν νόμων τοῦ 1956 καὶ τοῦ 1958, κατηγοροῦντα τοὺς νόμους ἐκείνους, ὡς νόμους ἀδίκους, ὡς νόμους ἀνεντίμους, χωρὶς νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν των, ὅτι τὸν νόμον τοῦ 1958 τοὐλάχιστον τὸν εἶχον εἰσηγηθῆ καὶ τὸν εἶχον συντάξει αὐτὰ ταῦτα τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Καὶ ἡ ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται. Πάλιν ἔχομεν ἐπίκρισιν ἐναντίον τοῦ ἤδη κατατεθειμένου νόμου. Μία μόνον εἶναι ἡ πρωτοτυπία, ὅτι ἐνῷ ἐκείνη ἡ ἐπίθεσις ἐγένετο μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἤδη ἡ ἐπίθεσις γίνεται ἐκ τῶν προτέρων. Φαίνεται, ὅτι τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου ἔπαυσαν πλέον νὰ ἔχουν αὐταπάτας. Ὑπάρχει ὅμως καὶ μία ἄλλη πρωτοτυπία, κ. συνάδελφοι, ὅτι αἱ ἐπιθέσεις ἐναντίον τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου εἶναι ὄχι μόνον ἄδικοι καὶ σαθραί, ἀλλὰ καὶ ἀλληλοσυγκρουόμεναι. Οὐδέποτε ἠκούσθησαν τόσον ἀλληλοσυγκρουόμενα ἐπιχειρήματα ἐναντίον ἑνὸς οἱουδήποτε νομοσχεδίου. Κατηγορεῖται τὸ νομοσχέδιον, πρῶτον, ὡς πολωτικόν, διότι μὲ τὸ ὑψηλὸν ποσοστόν, τὸ ὁποῖον εἰσάγει, ἀναγκαστικῶς μᾶς ἄγει εἰς συνεργασίαν μὲ τὴν Ε.Δ.Α. Πρωτίστως ἀπαντῶμεν, ὅτι τὸ ἐὰν θὰ συνεργασθοῦν Κόμματά τινα τοῦ Κέντρου ἢ καὶ ὅλα τὰ Κόμματα μὲ τὴν Ε.Δ.Α. ἢ ὄχι, αὐτὸ δὲν εἶναι θέμα ἰδικόν μας.

§48Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Τότε διατί τὸ ἀναφέρετε.

§49Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Διότι, τὸ ἀναφέρατε σεῖς, διὰ νὰ τονίσω πόσον ἀπαράδεκτον καὶ ἀνέντιμον εἶναι αὐτὸ ποὺ κάμνετε, τὸ νὰ ἀπειλῆτε δηλ., ὅτι θὰ συνεργασθῆτε μὲ τὴν ΕΔΑ. Βεβαίως δὲν εἶναι ἀνέντιμος ἡ συνεργασία μὲ οἱονδήποτε Κόμμα. Οἱονδήποτε Κόμμα εἴτε τοῦ Κέντρου, εἴτε τῆς Δεξιᾶς δύνανται νὰ συνεργασθοῦν μεταξύ των καὶ δὲν ἔχουν νὰ δώσουν σὲ κανένα λόγον τῆς πράξεώς των αὐτῆς, πλὴν εἰς τὴν συνείδησίν των καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὅταν, ὅμως, λέγετε, ὅτι εἶναι ἀνέντιμος ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν, διότι σᾶς ἀναγκάζει νὰ συνεργασθῆτε μὲ τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν μὲ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι ἐθνικῶς παραδεκτὸν νὰ συνεργασθῶμεν, τότε ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι τοὐλάχιστον ἀήθης πολιτικῶς. Ἡ κατηγορία, ὅτι ὁ νόμος εἶναι πολωτικὸς διετυπώθη ἐκ μέρους τῆς πλειονότητος τῶν ἀγορητῶν τοῦ Κέντρου, ἀλλὰ οἱ ἴδιοι ἀγορηταὶ ὑποστηρίζουν, ἐν συνεχείᾳ, ὅτι ὁ νόμος ἀποκλείει τὴν συνεργασίαν. Ἡ δευτέρα αἰτίασις κατὰ τοῦ νόμου ἀφορᾷ τὸ σὺν 1. Ἐπειδὴ πάλαι ποτὲ εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ἐπεκράτησε τὸ σύστημα τῆς ἐξησθενημένης ἀναλογικῆς, ἠκούσαμεν τὸν ἑξάψαλμον, διότι δὲν προσετέθη τὸ σὺν ἕνα. Ἀλλά, εὐθὺς ὡς παρεχωρήθη, τότε ἠκούσαμεν πάλιν, ὅτι κακῶς τὸ ἐχορήγησεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐρωτᾶται: Τί θέλετε, τέλος πάντων, θέλετε σὺν ἕνα ἢ ὄχι; Τρίτη αἰτίασις εἶναι τὸ 17%. Δύο Κόμματα τοῦ Κέντρου ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ἐκτὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι βέβαια, ὅτι αὐτὰ θὰ καλύψουν τὸ 17%. Καὶ παρὰ ταῦτα διαμαρτύρονται δι’ οἱονδήποτε ἄλλο Κόμμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ πάρῃ τὸ 17%· φαίνεται, ὅτι παρῆλθε πολὺς χρόνος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου ἀπειργάζοντο τὸν ἀφανισμὸν τῶν ἄλλων Κομμάτων. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἀνέφερε τὰ ἀποτελέσματα ὅλων τῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μὲ ἁπλῆν ἢ ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Καὶ εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, πλὴν μιᾶς, τὸ 10% συνεκέντρωσαν δύο ἢ τρία Κόμματα, εἰς μίαν δὲ μόνον 4. Ἑπομένως, εἴτε 17, εἴτε 15, εἴτε 10% εἶναι τὸ ποσοστὸν τί σᾶς ἐνδιαφέρει, ἀφοῦ, βάσει τῆς πραγματικότητος δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ 4ον Κόμμα; Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅταν παραχωρῇ ἡ Κυβέρνησις τὸ 15%, ἐπιτίθεσθε, ὅτι δίδεται ὡς παγὶς μὲ τὸν σκοπὸν νὰ γίνῃ «ἀλληλοφάγωμα» τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου. Ἡ ἰδία ἐπίκρισις ἐπακολουθεῖ, ὅταν υἱοθετῇ ἡ Κυβέρνησις τὴν διάταξιν, ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ εἰσέλθῃ καὶ τρίτον Κόμμα εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ὅτι γίνεται διὰ νὰ ἀλληλοφαγωθοῦν τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Ἐπὶ τέλους, τί εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον θέλετε;

§50Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἴσην μεταχείρισιν.

§51Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Μὰ ὁ νόμος δὲν λέγει, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ βγάλῃ ὑποχρεωτικῶς τόσους βουλευτάς, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πῇ, ὅτι ὁπωσδήποτε τὴν δευτέραν θέσιν θὰ καταλάβουν τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, διότι δυστυχῶς μόνον τοιαύτη διάταξις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς σώσῃ. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Μὲ οἱονδήποτε σύστημα ἀναλογικῆς ὑπάρχουν τρεῖς κεχωρισμέναι κατανομαί. Ἡ πρώτη κατανομὴ γίνεται διὰ τῆς διαιρέσεως τῶν ψήφων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν σὺν ἕνα. Εἰς τὴν βʹ κατανομήν, προκειμένης ἁπλῆς ἀναλογικῆς, λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰ ὑπόλοιπα. Δὲν ὑπάρχει πλέον ἄδικον σύστημα ἀπὸ αὐτό, διότι ἐκεῖ τὸ πᾶν ἤρτηται ἐκ τῆς τύχης. Καὶ ἐὰν ἕνα Κόμμα ἔχῃ μεγάλα ὑπόλοιπα, θὰ πάρῃ πολὺ περισσοτέρας ἕδρας ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ κερδίσῃ ἕδρας μὲ τὴν πρώτην κατανομήν, διότι τὸ ἐκλογικὸν μέτρον διὰ τὴν βʹ κατανομὴν εἶναι πολὺ μικρότερον. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε πόσον ὀρθὴ εἶναι ἡ παρατήρησίς μου, σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα. Τὸ 1950 διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Εἰς τὴν περιφέρειαν Τρικάλων, ἔλαβον οἱ Φιλελεύθεροι 6.955 ψήφους, δηλαδὴ τὸ 12% καὶ ἐξελέγη ἕνας βουλευτὴς ἀπὸ τὴν αʹ κατανομὴν μὲ περίσσευμα 1.272 ψήφους. Τὸ Κόμμα τοῦ Ζέρβα 5.984, δηλαδὴ τὸ 10,5% καὶ ἐξελέγη ἕνας βουλευτὴς μὲ περίσσευμα 291. Τὸ Κόμμα τοῦ Γ. Παπανδρέου συνεκέντρωσε 5.590 ψήφους, δηλαδὴ τὸ 9,82% ὑπολειφθὲν ἀπὸ τὴν βάσιν κατὰ 200 ψήφους καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ δὲν ἐξελέγη οὐδεὶς βουλευτὴς ἐκ τῆς αʹ κατανομῆς. Ἐπειδὴ ὅμως συνέβη εἰς ὁλόκληρον τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου νὰ κερδίσῃ μίαν ἕδραν, εἰσῆλθεν εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ὅπου τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ἦτο πολὺ μικρότερον καὶ μὲ 5.500 ἐκέρδισε 2 ἕδρας, ἀφῆκε καὶ ὑπόλοιπον, ἐνῷ οἱ Φιλελεύθεροι μὲ 9.000 ἐκέρδισαν μόνον 1. Νομίζετε, λοιπόν, ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα εἶναι δίκαιον;

§52Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος μᾶς ἠρώτησε τί θέλομεν. Τοῦ ἀπαντῶμεν: Θέλομεν ἴσην μεταχείρισιν. Ἐὰν κανένα Κόμμα δὲν συγκεντρώσῃ τὸ 50% τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ, νὰ μὴ δύναται νὰ κάμῃ Κυβέρνησιν.

§53Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ποῖος σᾶς ἐξουσιοδότησε νὰ ὁμιλῆτε ἐκ μέρους τοῦ 59%; Ἔχετε ἐξουσιοδότησιν τῆς Ε.Δ.Α.; Νομίζω ὄχι. Τότε παύσατε νὰ ὁμιλῆτε. Ἐξ ἴσου ὅμως ἄδικον εἶναι καὶ τὸ σύστημα τοῦ 1951, τὸ ἐρειδόμενον εἰς τὴν εἰσφοράν, διότι, Κόμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβεν ἕδρας εἰς τὴν αʹ κατανομήν, δὲν συνεισφέρει τίποτε, ἐνῷ Κόμματα λαβόντα ἕδρας εἰς τὴν αʹ κατανομὴν μετέχουν καὶ λαμβάνουν ἕδρας καὶ ἐκ τῆς βʹ κατανομῆς. Τοῦτο καὶ μόνον τελείως ἀντίθετον μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς εἰσφορᾶς, καταδεικνύει τὸ ἄδικον τοῦ συστήματος. Νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ 1958 εἶναι ἁπλούστερον, ἀλλὰ καὶ δικαιότερον. Τὸ πρῶτον Κόμμα, ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐπῆρε 10%, τὸ δεύτερον 20% καὶ τὸ τρίτον 40%, θὰ λάβουν τὰς ἕδρας ποὺ τοὺς ἀνήκουν ἐκ τῆς αʹ κατανομῆς, ὅπως τὴν θελήσατε. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν θὰ μετάσχουν ταύτης τὸ 70% τῶν ἐκλογέων, ὅπερ θὰ μοιρασθῇ τὸ σύνολον τῶν κενῶν ἑδρῶν καὶ ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τῶν μετεχόντων τῆς βʹ κατανομῆς Κομμάτων, θὰ λάβωσι τὸ αʹ τὰ 10)70, τὸ βʹ τὰ 20)70 καὶ τὸ γʹ τὰ 40)70 τῶν κενῶν ἑδρῶν. Τί πλέον δίκαιον καὶ ἠθικόν; Ἠκούσθη, ὅμως, καὶ ἓν ἄλλο ἐπιχείρημα, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, διὰ νὰ γίνῃ μία ἀπογραφὴ τῶν ἐκλογικῶν δυνάμεων ἑκάστου Κόμματος. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς μήπως δὲν ἐγένετο ἀπογραφή, ποὺ ἐφάνη ποία ἡ δύναμις τῆς Δεξιᾶς, ὅπως μᾶς ἀποκαλεῖτε, τοῦ Κέντρου καὶ τῆς Ἀριστερᾶς, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ κάθε Ἀρχηγὸς νὰ μετρήσῃ τοὺς ὀπαδούς του. Νομίζω, ὅμως, ὅτι αὐτὰ δὲν ἐνδιαφέρουν τὸν λαόν. Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλομεν νὰ ὁμιλήσωμεν μὲ ὠμότητα. Ἡ φιλοδοξία εἶναι, ἀναμφισβητήτως, κἄτι τὸ εὐγενές. Θὰ ἔλεγα, μάλιστα, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς προσόν, ἀλλὰ προϋπόθεσιν διὰ κάθε πολιτευόμενον, ὅταν, ὅμως, αὕτη ἀναπτύσσεται τόσον ὑπερμέτρως, ἤτοι ἕκαστος νὰ θεωρῇ ἑαυτὸν ἱκανὸν μόνον διὰ Πρωθυπουργόν, τότε πλέον καταντᾷ πληγὴ διὰ τὸν τόπον. Ὁμιλῶν κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος, εἶχον εἴπει: «Κύριοι συνάδελφοι, τὸν χῶρον τοῦ 41% καλύπτει ἕνα Κόμμα μὲ ἕνα ἀρχηγόν· τὸν χῶρον τοῦ 25% ἐπίσης ἕνα Κόμμα μὲ ἕνα ἀρχηγόν. Τὸν χῶρον τοῦ 34% καλύπτουν ἡ Δ.Ε., τὸ Κ.Φ., τὸ Κ.Δ.Φ., τὸ Ἀγροτικόν, ἡ Ε.Π.Ε.Κ., τὸ Προοδευτικόν, τὸ Λαϊκὸν Κοινωνικόν, τὸ Λαϊκόν, ἡ Κ. Ε.Α. Ἔχομεν 9 Κόμματα μὲ 9 Ἀρχηγούς· καὶ 10 τῆς ὁμάδος τῶν 10, σύνολον 19. Θὰ ὁμολογηθῇ, κ. βουλευταί, ὅτι 19 ἀρχηγοὶ διὰ τὸ 34% εἶναι κἄπως πολλοί, 1,7% ἀναλογεῖ εἰς ἕκαστον. Ἀντιλαμβάνεσθε, ὅθεν, ὅτι δὲν πταίει ὁ νόμος, ἀλλὰ αἱ φιλοδοξίαι σας. Παραμερίσατέ τας καὶ ἡ βʹ θέσις σᾶς ἀνήκει. Δικαίωμά σας δὲ νὰ διεκδικήσητε καὶ τὴν αʹ μὲ οἱονδήποτε σύστημα, ἀρκεῖ νὰ κερδίσητε τὴν ἐκτίμησιν τοῦ λαοῦ. Διότι τὸ καλλίτερον σύστημα εἶναι νὰ ἔχῃ τις μὲ τὸ μέρος του τὸν λαόν. Καὶ ἴσως εἶναι τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον διαφέρομεν». Καὶ ἔκτοτε ἡ κατάστασις δὲν ἤλλαξεν ἁπλῶς· ἀρχίσατε νὰ διαφωνῆτε περὶ τῶν αἰτημάτων σας, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ συνεννόησις καὶ εἶναι ἀδύνατος, διότι εἰς διαφορετικὸν ἀποβλέπομεν σκοπόν. Ἕκαστον Κόμμα ὄφειλε ν’ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ τόπου καὶ δικαιοῦται νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κομματικοῦ συμφέροντός του, τὸν ὁποῖον, ἐν πολλοῖς, κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τῶν Κομμάτων, συμπίπτει μὲ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Σεῖς, ὅμως, ἐνῷ εἴχατε τὸν νόμον τοῦ 1958, μὲ τὸν ὁποῖον ἠδύνασθε νὰ διεκδικήσητε τὴν βʹ θέσιν, ἐνῷ προτείνατε καὶ ἀργότερον σᾶς ἀντεπροτάθη τὸ σύστημα τῶν συγγενῶν Κομμάτων, σεῖς ἀπορρίψατε, διότι σκοπός σας ἦτο ὄχι πῶς θὰ ἐξυπηρετήσητε τὸν τόπον, ἢ τὸ κομματικὸν συμφέρον σας, ἀλλὰ ἡ ἄρνησις. Ἀπορρίψατε τὰ συγγενῆ Κόμματα, ἂν καὶ ἦτο βέβαιον, ὅτι, ἔτι τὸ Κέντρον θὰ ἐκέρδιζε 130 ἕδρας τοὐλάχιστον, διὰ νὰ μὴ πάρῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. 170, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ὁ Καραμανλῆς αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν, καὶ προετιμήσατε νὰ βγάλῃ ἡ Ε.Δ.Α. 100 ἴσως καὶ 110 βουλευτάς, ἂς περιορισθῇ τὸ Κέντρον εἰς 30 τὸ πολὺ βουλευτάς, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρξῃ πιθανότης νὰ συνεργασθῇ μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. ἕνας ἀπὸ τὸ Κέντρον. Κατ’ αὐτόν, ὅμως, τὸν τρόπον, ἐθυσιάσατε τὸ ἐθνικὸν καὶ κομματικόν σας συμφέρον εἰς τὴν ὑπουργοποίησιν 2–3 στελεχῶν σας, ἀξιόλογον κατὰ τὰ ἄλλα, καὶ ἐπαίξατε συγχρόνως καὶ τὸ παιχνίδι τῆς Ε.Δ.Α., τῆς ὁποίας ἐπιδίωξις εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, διότι, μὲ αὐτήν, διὰ πάντα ἀντίπαλον τῆς Ε.Ρ.Ε., δημιουργεῖται ἡ ψυχολογία τῆς χαμένης ψήφου διὰ τὸ Κόμμα τοῦ Κέντρου καὶ τῆς κερδισμένης διὰ τὴν Ε.Δ.Α. Λυποῦμαι, εἰλικρινῶς, δι’ ὅσα τόσον ὠμὰ εἶπον. Βεβαιωθῆτε, ὅμως, ὅτι λέγονται ἀπὸ πραγματικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἀλήθειαν καὶ ἂν θέλετε νὰ μὲ πιστέψητε καὶ διὰ τὸ Κέντρον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§55Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου εἰσῆλθεν ἀπὸ προχθὲς εἰς τὴν κρίσιμον φάσιν της. Ἐπικειμένης τῆς ψηφίσεως τῶν ἄρθρων, προσήκει ἑνὶ ἑκάστῳ ἐξ ἡμῶν, νὰ ἀναλάβωμεν τὰς ἰδίας εὐθύνας, προκειμένου νὰ προικίσωμεν τὴν χώραν μὲ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὅλοι θεωροῦν ὡς τὸν σπουδαιότερον νόμον μετὰ τὸ Σύνταγμα. Κατὰ τὴν πρώτην ὁμιλίαν μου, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ὑπεστήριξα, ὅτι σκοπὸς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου πρέπει νὰ εἶναι, ὄχι ἁπλῶς νὰ ἐξασφαλίζῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ διευκολύνῃ τὴν γνησίαν καὶ ταυτοχρόνως τὴν ἀνεπηρέαστον ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ. Νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν ἰδίων του διατάξεων, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐξησφάλιζε τὴν ἀνεπηρέαστον ἐκδήλωσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος, ἀλλὰ καὶ θὰ ἀπέβλεπεν εἰς τὸν ἐπηρεασμὸν αὐτοῦ, ἕνας τοιοῦτος νόμος δὲν εἶναι νόμος δημοκρατικός, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς δημοκρατικὴ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ εἰσηγεῖτο ἕνα παρόμοιον νόμον, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἡ πλειοψηφία ἡ ὁποία θὰ ἐψήφιζε παρόμοιον νόμον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς πλειοψηφία δημοκρατική. Ἐν τούτοις, ὁ σκοπὸς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἶναι ἀκριβῶς ἀντίθετος, εἶναι δηλαδὴ σκοπός, ἀποβλέπων εἰς τὸ νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ νὰ ἐπηρεάσῃ βαθύτατα τὴν ἐκδήλωσιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Δὲν εἶναι ἰσχυρισμὸς ἰδικός μου αὐτός, κ. βουλευταί, εἶναι ἀναγνώρισις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Χθὲς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς εἶπεν, ὅτι κατεσκευάσαμεν ἕνα νόμον, κατεσκευάσαμεν ἕνα σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ πρὸς τριπλῆν κατεύθυνσιν. Πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, πρῶτον, τῆς Ε.Ρ.Ε....

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα.

§57Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δεύτερον, πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς Ἀριστερᾶς καὶ φυσικὰ ὁ ἐπηρεασμὸς πρὸς τὰς δύο πρώτας κατευθύνσεις θὰ εἶναι ἐπηρεασμὸς εὔνους, ὁ ἐπηρεασμὸς δὲ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς Ἀριστερᾶς θὰ εἶναι ὁ ἐπηρεασμὸς ὁ δυσμενής...

§58Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§59Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἤμην βέβαιος, ὅτι θὰ μὲ διακόπτατε.

§60Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Δὲν εἴχατε ἀντιληφθῆ, ὅταν ἀνεφέρθητε εἰς τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ὅτι εἶχον εἰσέλθει εἰς τὴν αἴθουσαν.

§61Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ ἀνέμενον καὶ ἔλαβον ἐκ τῶν προτέρων τὰ μέτρα μου καὶ ἴσως καταστῆ περιττὴ ἡ διακοπή σας. Εἶπεν χθὲς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου: «Μὰ ἐπὶ τέλους, τί θέλετε; Ἐκάμαμεν ἕνα σχέδιον νόμου κομμένο καὶ ραμένο εἰς τὰ μέτρα σας. Σᾶς κατεσκευάσαμε τρία κοστούμια, ἐντελῶς λονδρέζικιας ἀρτιότητος».

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ὡμίλησα περὶ Λονδίνου;

§63Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἄλλο, ἐὰν αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος πράγματι συμβαίνει ἐκ τοῦ νόμου. Δὲν ὑποθέτω καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσω, διότι δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μὲ ὅλην τὴν μεγαλοψυχίαν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε καὶ μὲ ὅλην τὴν καλὴν καρδίαν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε, δὲν ὑποθέτω, ὅτι αὐτὴν τὴν γενναιοδωρίαν πρὸς τὸ Κέντρον τὴν ἔκαμε ἀναλώμασι τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει.

§64Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἀναλώμασι τίνος;

§65Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, παρ’ ὅλην τὴν μεγαλοψυχίαν, τὴν ὁποίαν εὐχαρίστως θὰ τοῦ ἀναγνωρίσω καὶ τὴν καλὴν καρδίαν, τὴν ὁποίαν εὐχαρίστως θ’ ἀναγνωρίσω, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ θυσιάζῃ τὰ συμφέροντα τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει. Ἢ πιστεύει καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι πιστεύει, ὅτι διὰ τῆς Ε.Ρ.Ε. ὑπηρετοῦνται τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ ἑπομένως δὲν δικαιοῦται τὰ συμφέροντα τῆς Ε. Ρ.Ε. νὰ τὰ θυσιάσῃ, ἢ δὲν τὸ πιστεύει. Ἀλλὰ τὸ δεύτερον, ἐγὼ δὲν τὸ δέχομαι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, ὅταν εἰς τὴν ἀποστροφήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου εἶπεν, αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία, διασφαλίζοντες τὰ ἰδικά μας συμφέροντα διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, φροντίζομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὰ ἰδικά σας. Ἀλλὰ τὰ ἰδικά σας καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κέντρου ἀναλώμασι τίνος τὰ διασφαλίζετε; Ἀναλώμασι τῆς ἄλλης παρατάξεως. Νὰ διατί, εἶπον, ὅτι ἐτόνισεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς — καὶ εἶναι ἀναγνώρισις ἐκ τῆς ἰδίας τῆς Κυβερνήσεως — σκοπεῖ νὰ ἀσκήσῃ τριπλοῦν ἐπηρεασμόν. Ἐπηρεασμὸν ἀσφαλῶς ὑπὲρ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τῆς Ε.Ρ.Ε., ἄλλο τί θὰ γίνῃ καὶ περὶ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω περαιτέρω, κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐπηρεασμὸν ὑπὲρ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου καὶ εἰς βάρος τῆς Ἀριστερᾶς.

§66Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Γνωρίζω, ὅτι σᾶς ἀρέσουν αἱ διακοπαί, διότι παρατείνουν τὴν ἐπὶ τοῦ βήματος παρουσίαν σας. Χρησιμοποιεῖτε, ὡς γνωστόν, τὰς διακοπὰς ὡς ἀφορμὴν διὰ νὰ παρατείνετε τὸν λόγον σας. Δὲν εἴχατε ἀντιληφθῆ, καὶ πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσητε, ὅτι εἶχον εἰσέλθει εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ μὴ ἀντιληφθεὶς τοῦτο, εἴπατε, ὅτι ὁ κύριος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατεσκεύασε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου πρῶτον ὑπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς Ε.Ρ.Ε., δεύτερον, τρίτον. Θὰ παρεκάλουν οἱονδήποτε τῶν κυρίων, εἴτε τῆς Κυβερνώσης παρατάξεως, εἴτε τῶν ἄλλων Κομμάτων, νὰ βεβαιώσῃ τὴν δήλωσίν σας. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον κατεθέσαμεν καὶ τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν ὑπηρετεῖ τὰ συμφέροντα οἱουδήποτε Κόμματος καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶπον, ὅτι ὑπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐφροντίσαμεν διὰ τοῦ νόμου, χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας καὶ οὐχὶ ὑπὸ μορφὴν παραχωρήσεων, νὰ δώσωμεν εἰς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου τρεῖς δυνατότητας. Ἔκαμα χρῆσιν μιᾶς ἐκφράσεως, ἡ ὁποία ἐνδεχομένως δὲν ἦτο ἀπολύτως κοινοβουλευτικὴ καὶ ὡμίλησα περὶ κοστουμιῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, οὐχὶ περὶ λονδρέζικων, ὅπως εἴπατε, ἀλλὰ περὶ Ἑλληνικῶν κοστουμιῶν. Ἔκαμα, λοιπόν, χρῆσιν αὐτῆς τῆς ἐκφράσεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀπολύτως κοινοβουλευτική, μολονότι δὲν εἶναι καὶ εὐθέως ἀντικοινοβουλευτική. Ὡμίλησα περὶ τριῶν δυνατοτήτων, τὰς ὁποίας, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅπως διεμορφώθη τώρα ἐξασφαλίζει ἡ Κυβέρνησις, χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας, εἰς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Εἰς τὰς ἐφημερίδας δὲν ἔχει διατυπωθῆ ὀρθῶς ἡ τριπλῆ αὐτὴ δυνατότης ὅπως τὴν ἀνέπτυξα. Αἱ δυνατότητες αἱ τρεῖς εἶναι αἱ ἀκόλουθοι: Τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, γνωρίζω, ὅτι ἐνδιαφέρεσθε πολὺ διὰ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, δι’ αὐτὸ ἐπεξηγῶ τὸ πρᾶγμα, εἶναι δυνατὸν νὰ κατέλθουν σχηματίζοντα ἑνιαῖον Κόμμα, ὁπότε ἠμποροῦν νὰ λάβουν καὶ 25% καὶ 30%. Λέγω τοῦτο, βασιζόμενος ἐπὶ τῶν δεδομένων τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958. Δεύτερον, εἶναι δυνατὸν νὰ συνασπισθοῦν δύο ἐκ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, τὰ ἰσχυρότερα, καὶ νὰ διεκδικήσουν τὸ 20% καὶ ὀφείλουν νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ διεκδικήσουν ἐπιτυχῶς. Καὶ τρίτον ἔχουν τὴν δυνατότητα, ἐὰν αἰσθάνωνται — αὐτὴ ἡ δυνατότης δὲν ἔχει διατυπωθῆ ὀρθῶς εἰς τὰς ἐφημερίδας — ἐὰν αἰσθάνωνται ἑαυτὰ ἐπαρκῶς ἰσχυρὰ νὰ κατέλθουν χωριστά, διεκδικοῦντα ἕκαστον τὸ 15%, δεδομένου, ὅτι ἐμειώσαμεν τὸ ποσοστὸν τῶν ἑνιαίων Κομμάτων ἀπὸ 17% εἰς 15%. Τὸ δὲ 15% εἰσέρχεται δύο φορὰς εἰς τὸ 30%. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 ἔλαβον ἄνω τοῦ 30%. Ἑπομένως εἶναι δυνατὸν νὰ διεκδικήσουν καὶ αὐτό. Αὐταὶ εἶναι αἱ τρεῖς δυνατότητες. Δὲν ὡμίλησα λοιπόν, περὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. Βεβαίως, ἐπειδὴ θέλω νὰ εἶμαι πάντοτε εἰλικρινὴς καὶ θέλω κατὰ τρόπον ἀνοικτὸν ν’ ἀναπτύσσω τὰς σκέψεις μου, χωρὶς νὰ ἀποκρύπτω τίποτε, ὡμίλησα περὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς δὲν ὡμίλησα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ἡλιοῦ, ὅτι διὰ τῆς διατηρήσεως τοῦ 30% διὰ πλείονα τῶν δύο κομμάτων θὰ καταπολεμηθῇ. Ὡμίλησα περὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν. Ὅτι δὲν δικαιοῦται ἤ, μᾶλλον, δὲν δικαιούμεθα ἡμεῖς νὰ κάμωμεν νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ τῆς δίδῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα, νὰ χρησιμοποιῇ ὑποκαταστήματα πλαστά. Ἡ ΕΔΑ νὰ ἔλθῃ ὡς ΕΔΑ, ἀλλ’ ὄχι νὰ κατασκευάζῃ πλαστὰ ὑποκαταστήματα. Θέλει νὰ συνεργασθῇ μὲ ἄλλα κόμματα ἢ θέλουν ἄλλα κόμματα νὰ συνεργασθοῦν μαζί της; Ἂς τὸ πράξουν. Νὰ εἶναι ὅμως πραγματικὰ κόμματα τὰ ἄλλα κόμματα, νὰ μὴ εἶναι δῆθεν κόμματα, τὰ ὁποῖα ἡ ἰδία κατεσκεύασεν. Αὐτὸ εἶπον, τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὅτι μέσα σας, ἔστω καὶ ἂν δὲν τὸ ὁμολογήσετε ρητῶς καὶ δημοσίᾳ, θὰ τὸ ἀναγνωρίσητε ὡς ὀρθόν, ὡς παλαιὸς κοινοβουλευτικός.

§67Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεβλήθητε εἰς τὸν κόπον νὰ μὲ διακόψητε καὶ νὰ εἴπητε αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπατε, χωρὶς ὅμως νὰ κατορθώσητε νὰ ἀντικρούσητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπεστήριξα. Ἐγὼ εἶπον τοῦτο. Εἴπατε χθές, δὲν ἤμην, δυστυχῶς, ἐδῶ διὰ νὰ σᾶς ἀκούσω, ἀλλ’ εἶναι γραμμένον εἰς τὰ πρακτικά: «Ἐκάμαμεν ἕνα νόμον κομμένον καὶ ραμμένον εἰς τὰ μέτρα σας, ὅπως κοινῶς λέγεται».

§68Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι τῆς Ε.Ρ.Ε.

§69Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν εἶπον διὰ τὴν Ε.Ρ.Ε. Εἶπον ὅτι, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, εἴπετε: «Ἐκάμαμεν ἕνα νόμον κομμένον καὶ ραμμένον εἰς τὰ μέτρα σας. Σᾶς κατεσκευάσαμεν τρία κοστούμια. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἐκλέξητε ποῖον ἐκ τῶν τριῶν κοστουμιῶν σᾶς ἀρέσει καλύτερον». Καὶ λέγω ἐγώ: Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπητε σεῖς, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ νομοσχέδιον δὲν πρόκειται ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα τῆς Ε.Ρ.Ε.; Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπητε, αὐτὸ νοεῖται. Ὅταν ὅμως λέγετε, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, ὅτι κατεσκευάσαμεν κλπ. αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, δὲν νομίζω, ὅτι λέγετέ τι διάφορον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑποστηρίζετε, ὅτι φρονεῖτε σεῖς ἄλλο τί εἰς τὴν πραγματικότητα φρονεῖτε, ὅτι θὰ γίνῃ— δηλαδὴ λέγετε, ὅτι φρονεῖτε, διότι τί κατὰ φρένα καὶ θυμὸν ἔχετε δὲν εἶμαι προικισμένος μὲ τὴν δύναμιν ἐκείνην ποὺ ἀπαιτεῖται διὰ νὰ τὸ διαγνώσω, ἀλλ’ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι φρονεῖτε ἄγει εὐθέως εἰς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι τριπλοῦς εἶναι ὁ ἐπηρεασμὸς τοῦ νόμου, ἐπηρεασμὸς πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν συμφερόντων τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐπηρεασμὸς πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν συμφερόντων τοῦ Κέντρου καὶ ἐπηρεασμὸς πρὸς τὴν πλευράν, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, τῆς συρρικνώσεως τῶν δυνάμεων τῆς ἀριστερᾶς, ὄχι ἐκ τῆς ἐλευθέρας λειτουργίας καὶ τῆς ἐλευθέρας ἁμίλλης καὶ τοῦ ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ τῶν πολιτικῶν κομμάτων μεταξύ των, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐπιταγῆς τοῦ νόμου. Καὶ ἕνας τέτοιος νόμος εἶπον, κ. Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι νόμος δημοκρατικός. Καὶ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰσηγεῖται ἕνα τέτοιον νόμον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι Κυβέρνησις δημοκρατική. Καὶ μία πλειοψηφία, ἡ ὁποία ψηφίζει ἕνα τέτοιον νόμον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πλειοψηφία δημοκρατική.

§70Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἤθελα νὰ διευκρινίσητε, εἰς ποῖον σημεῖον τοῦ νόμου;

§71Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Διότι διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, ὡς σεῖς ὁ ἴδιος εἴπατε χθές, σκοπεῖτε νὰ ἀσκήσητε μίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς λαϊκῆς ψυχολογίας, ἐπὶ τῆς ἐκλογικῆς ψυχολογίας, ὥστε νὰ διευκολύνετε κατὰ ἕνα τρόπον.....

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς τί ψηφίζει. Ἐὰν ἡ Ε.Δ.Α. πιστεύῃ, ὅτι πρέπει ὁ λαὸς νὰ μὴ γνωρίζῃ τί ψηφίζει καὶ νὰ ὑπάρχουν προθῆκαι πλασταί, τότε αὐτό, κατ’ ἐμέ, εἶναι ἄξιον καταπολεμήσεως καὶ ὁ νόμος πρέπει νὰ τὸ ἀποκλείῃ —πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ τὸ ἀποκλείσῃ. Ὡς ΕΔΑ ἂς προσπαθήσῃ νὰ ἀγωνισθῇ καὶ νὰ ἀγωνισθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἐναντίον της, ἡμεῖς μὲν προσπαθοῦντες νὰ περιορίσωμεν τὴν δύναμίν της, ἐκείνη δὲ προσπαθοῦσα νὰ τὴν ἐπαυξήσῃ, ἀλλ’ ὡς ΕΔΑ, ὄχι χρησιμοποιοῦσα πλαστὰ ὑποκαταστήματα, πλαστὲς βιτρίνες. Ὁ νόμος δὲν ἔχει οὔτε μισὴν διάταξιν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς περιορίζουσα τὰς δυνατότητας τῆς ΕΔΑ πρὸς ἄσκησιν τῆς οἱασδήποτε πολιτικῆς δραστηριότητός της. Ὁ νόμος, μάλιστα, ὡς ἔχει, ἐφόσον τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου δὲν ἐδέχθησαν τὸ σύστημα τῶν συγγενῶν κομμάτων, δίδει εἰς τὴν ΕΔΑ τὰ αὐτὰ δικαιώματα καὶ τὰς αὐτὰς δυνατότητας ἀναπτύξεως, τὰς ὁποίας δίδει εἰς τὸ κυβερνῶν κόμμα καὶ τὸ Κέντρον. Θὰ ἤθελα, λοιπόν, νὰ μοῦ εὕρητε, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐκτοξεύετε τοιαύτας κατηγορίας, νὰ μοῦ εὕρητε καὶ μισὴν διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὸν σκοπὸν περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, μολονότι ὁ σκοπὸς εἶναι καλός, ἀλλὰ δὲν τὸν ἔχει.

§73Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν μεγάλον λογαριασμὸν μεταξύ μας. Καὶ σᾶς προειδοποιῶ ἀπὸ τώρα διότι θὰ κουρασθῆτε ἕως ὅτου φθάσετε εἰς τὸ τέλος. Δι’ αὐτὸ σᾶς προειδοποιῶ.

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ κακὸν εἶναι, ὅτι κουράζονται οἱ κ.κ. συνάδελφοι ἀπὸ τὸν μεταξύ μας διάλογον, ἄλλως ἡμεῖς θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ τὸν συνεχίσωμεν.

§75Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ἀπὸ τὴν δευτερολογίαν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀνῃρέθη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα. Ἄλλο εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἐὰν ἡ ΕΔΑ θὰ κατέλθῃ μόνη ἢ ὡς Συνασπισμὸς καὶ ἐὰν ὁ Συνασπισμὸς θὰ εἶναι τοιοῦτος ἢ τοιοῦτος, αὐτὸ εἶναι θέμα τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιληφθῶ ἐν συνεχείᾳ. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι ......

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ μὴ σᾶς διακόπτω εἶναι νὰ ἀναχωρήσω ἀπὸ τὴν αἴθουσαν, διότι εἶσθε πειρασμός. Θὰ ἐπιστρέψω ὅμως ἀμέσως.

§77Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀπηυθύνθησαν ἰδιαιτέρως πρὸς τὴν παράταξιν τοῦ Κέντρου, ἀνέλαβεν οὕτως εἰπεῖν τὴν κηδεμονίαν τοῦ Κέντρου.

§78Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Πολλοὺς προστάτας ἀπέκτησε τὸ Κέντρον. Διατὶ τόσον ἐνδιαφέρον;

§79Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ἐπειδή, ἀγαπητὸς συνάδελφος ἐρωτᾷ καὶ ἐμὲ διατὶ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὸ Κέντρον, τοῦ δίδω τὴν ἀπάντησιν, διὰ νὰ μὴ τὸν ἀφήσω εἰς τὴν ἀπορίαν του. Διότι καὶ ἐγὼ ἀνήκω εἰς τὸ Κέντρον. Διότι κατέχω —τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως καὶ ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας νὰ τὸ ἐπαναλάβω καὶ τώρα— κατέχω ὡς ἄτομον, ὡς ἀνεξάρτητος βουλευτής, μίαν ἀκραίαν θέσιν εἰς τὸ Κέντρον, εἰς τὴν Ἀριστερὰν τοῦ Κέντρου. Εἶμαι τοποθετημένος εἰς τὴν ἀριστερὰν τοῦ Κέντρου καὶ εἶναι πολὺ φυσικόν, ἀνήκων εἰς τὴν ἀριστερὰν τοῦ Κέντρου, νὰ ἔχω εἰδικώτερον ἐνδιαφέρον δι’ ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὸν χῶρον τοῦ Κέντρου. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λοιπόν, ἀνέλαβε μονονουχὶ τὴν κηδεμόνευσιν τοῦ Κέντρου. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τοῦ τί τὸ Κέντρον σκέπτεται ἔναντι αὐτῆς τῆς κηδεμονίας τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πράγματι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πράγματι ἀκριβῆ, ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία δημιουργεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 1, ἐὰν τὸ ἄρθρον 1 ἤθελε ψηφισθῆ ὅπως τελικῶς διεμορφώθη καὶ μετὰ τὴν τελευταίαν ὑποχώρησιν; Δὲν τὸ γνωρίζω. Καὶ νομίζω, ἀντιθέτως, ὅτι ὑπάρχει πλήρης ἀντίθεσις εἰς τὰς φιλοκεντρικάς, ἂς τὸ εἴπω ἔτσι, διακηρύξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν σκοπῶν, τῶν ἀληθῶν εἰς τὰς ὁποίας ἀποβλέπει διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἐνθυμεῖσθε, κ. συνάδελφοι, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν ὁμιλίαν μου, κατὰ τὴν δευτερολογίαν μου, ἀπηύθυνα τὸ ἑξῆς ἐρώτημα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἕνα Κόμμα τοῦ Κέντρου συμπράξῃ μὲ τὴν Δεξιάν, ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ὁ Συνασπισμὸς αὐτὸς θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βʹ κατανομήν; Καὶ ἀπήντησα: Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ σώφρων ἄνθρωπος καὶ ἀκραίου δακτύλου ἁψάμενος τῶν ἐκλογικῶν πραγμάτων, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀπαντήσῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία. Καὶ εἶπον κατόπιν. Ἐὰν ἕνα Κόμμα τοῦ Κέντρου συμπράξῃ μὲ τὴν Ἀριστεράν, ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ Συνασπισμὸς αὐτὸς θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βʹ κατανομήν; Καὶ ἀπήντησα πάλιν. Οὐδεμία ἀμφιβολία δὲν ὑπάρχει, διότι καὶ μὲ τὰ δεδομένα τοῦ 1958, ἐὰν ἀναχθῶμεν, ὅτι ἡ Ε. Δ.Α. συνεκέντρωσεν 24% καὶ αὐτὸ τὸ Κόμμα τοῦ Κέντρου, ἐὰν πρόκειται νὰ εἶναι καὶ τὸ ἀσθενέστερον, βεβαίως, θὰ προσθέσω 1%, ποὺ δὲν πρόκειται περὶ 1%, διότι ἦτο 24 καὶ κἄτι, θὰ προσθέσω, δηλαδή, μόνον τὸ 0,25%. Καὶ θὰ ἴδητε διατὶ τὰ εἶπον αὐτά. Καὶ τότε διακόπτων ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ εἶπε. Τὸ πρῶτον σκέλος τοῦ συλλογισμοῦ σας εἶναι ἀτράντακτον. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου σκέλους δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ἀμφιβολίαι. Ἀλλὰ σήμερον δὲν εὑρισκόμεθα πλέον ἐνώπιον τοῦ 25%. Σήμερον εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τοῦ 20%. Θέτω, λοιπόν, καὶ πάλιν τὸ ἐρώτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι δυνατὸν ὁ Συνασπισμὸς ἑνὸς Κόμματος τοῦ Κέντρου, ἔστω τοῦ μικροτέρου, μὲ τὴν Ἀριστεράν, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βʹ κατανομήν; Δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἀπάντησις ἀπὸ τὸ ὅτι, ὅσον ἀκλόνητον εἶναι τὸ πρῶτον σκέλος τοῦ συλλογισμοῦ, ἄλλον τόσον ἀκλόνητον εἶναι τὸ δεύτερον σκέλος. Συνεπῶς, ἡ διατήρησις τῶν ποσοστῶν 15% διὰ τὰ αὐτοτελῆ Κόμματα, 20% διὰ τὸν συνασπισμὸν δύο Κομμάτων, 30% διὰ τὸν συνασπισμὸν πέραν τῶν δύο Κομμάτων, δὲν τίθενται διὰ νὰ ματαιώσουν τὴν συνεργασίαν ἑνὸς Κόμματος τοῦ Κέντρου μὲ τὴν Ἀριστεράν. Τίθενται, διὰ νὰ ματαιώσουν τὴν μεταξὺ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου συνεργασίαν. Καὶ ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ ἀκλόνητον συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον οὐδεμία ρητορικὴ ἱκανότης εἶναι δυνατὸν νὰ κλονίσῃ καὶ τὸ ὁποῖον συνάγεται ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ διάταξις αὐτὴ θὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν συνεργασίαν ἑνὸς Κόμματος τοῦ Κέντρου μὲ τὴν Ἀριστερὰν ἢ δύο Κομμάτων τοῦ Κέντρου μὲ τὴν Ἀριστεράν, δὲν θὰ ἔθετε τὰ ποσοστὰ αὐτά. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἰσέλθω εἰς τὸν δαίδαλον τῶν ἰδικῶν της σκέψεων τὶ θὰ ἔκαμεν, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔθετε τὰ ποσοστὰ αὐτά. Διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν, κ. συνάδελφοι, ὅτι δύο Κόμματα τοῦ Κέντρου ἀποφασίζουν νὰ συνεργασθοῦν μὲ τὴν Ἀριστεράν, τότε τὸ ποσοστὸν 30% εἰς ἐμὲ ἀπηχεῖ, ὡς ἐὰν ὑπῆρχεν ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔρριπτεν εἰς τὸ ρεῦμα τοῦ Νιαγάρα ἕνα κυτίον πυρείων, ἵνα δι’ αὐτοῦ ἀνακόψῃ τὸ ρεῦμα. Τόσην ἀξίαν ἔχει τὸ 30% εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δύο Κόμματα τοῦ Κέντρου θὰ ἀπεφάσιζον νὰ συνεργασθοῦν μὲ τὴν Ἀριστεράν, ὄχι 30%, ὄχι 40%, ὄχι 50%, ὄχι 60%. 80% θὰ ἔπαιρνεν ὁ συνασπισμὸς αὐτός. Ἰδού, λοιπόν, κατὰ τρόπον ἀκλόνητον, ἀποδεδειγμένον, ὅτι τὰ ποσοστὰ δὲν τίθενται ὑπὲρ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, τίθενται, ἀκριβῶς, διὰ νὰ στραγγαλίσουν τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Εἶναι, ὡς εἶπον καὶ προχθές, ἡ μεταξωτὴ κλωστὴ μὲ τὴν ὁποίαν περισφίγγουν τὸν τράχηλον τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, διὰ νὰ τὰ καταδικάσουν εἰς τὸν ἐξ ἀσφυξίας θάνατον.

§80Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἀκαταμάχητα, ἀναμφισβητήτως, τὰ ἐπιχειρήματά σας καὶ ὀρθῶς τοποθετεῖτε τὸ θέμα. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἡ ἀρχὴ τοῦ τρίτου Κόμματος, τῆς ὁποίας σκοπὸς εἶναι, νὰ διαλυθῇ τὸ Κέντρον. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ διαλυθῇ τὸ Κέντρον.

§81Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐδῶ, λοιπόν, κ. βουλευταί, ὑπάρχει πλήρης ἡ ἀπόδειξις. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐμφανίζεται, ὅτι τάχα διακόπτεται ἀπὸ τοσαύτην καὶ τοιαύτην Κομματικὴν ἀνιδιοτέλειαν, ὥστε νὰ χρησιμοποιῇ τὴν πλειοψηφίαν της, διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου. Ἐνῷ ὁ σκοπὸς εἶναι ἕνας καὶ μόνον, πῶς θὰ καταστῇ ἀδύνατον εἰς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, ὄχι νὰ συγκεντρώσουν περὶ αὐτὰ νέας δυνάμεις, ἀλλὰ πῶς θὰ καταστῇ ἀδύνατον νὰ συγκεντρώσουν καὶ τὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας πρὸ τοῦ νόμου αὐτοῦ διέθετον. Καὶ ἰδοὺ διατί. Ποσοστὸν διὰ τὰ αὐτοτελῆ Κόμματα 15%. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῇ τὸ ποσοστὸν αὐτό; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ τὸ ἀπαραίτητον ψυχολογικὸν κλῖμα, ὅτι τὸ Κόμμα τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἀναμφισβητήτως θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 15%, ἢ ὅτι ἡ Κ.Ε.Α. ἀναμφισβητήτως θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 15%, ἢ ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν ἀναμφισβητήτως θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 15%, διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἡ ψυχολογία τῆς χαμένης ψήφου. Ἡ ἀντίθετος ψυχολογία θὰ δημιουργηθῇ. Πῶς νὰ τὸ πιάσῃ τὸ 15% ἕνα μεμονωμένον Κόμμα τοῦ Κέντρου, ὅταν ὅλα μαζὶ τὸ 1958 εἶχαν συγκεντρώσει 32%; Πῶς νὰ τὸ πιάσῃ τὸ 15%; Δὲν τὸ πιάνει. Πάει χαμένη ἡ ψῆφος μου. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον τίθεται τὸ 15%. Παρόμοιος εἶναι ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον τίθεται τὸ 20% διὰ τὸν συνασπισμὸν δύο Κομμάτων καὶ ἀκόμη περισσότερον τὸ 30% διὰ τοὺς συνασπισμοὺς τῶν τριῶν Κομμάτων καὶ ἄνω. Ἑπομένως, ἂς μὴ ἐμφανίζῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ πράγματα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἀλλὰ ἐγὼ πιστεύω καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς πολιτευόμενος, ἀνήκων εἰς τὴν ἀκραίαν πλευρὰν τοῦ Κέντρου, ὅτι τὸ Κέντρον ἔχει ἀρκετὴν ὑπερηφάνειαν, διὰ νὰ ἀπορρίψῃ μετὰ τῆς ὀφειλομένης ἀγανακτήσεως αὐτὴν τὴν κηδεμόνευσίν του ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε. Τὸ Κέντρον δὲν ἠμπορεῖ νὰ δέχεται αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς —δὲν γίνεται πλέον χρῆσις τοῦ ὅρου «παραχωρήσεως»— τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐκ τῆς ἐρεύνης τάχα τοῦ «ἐθνικοῦ συμφέροντος» ἀνέκυψαν. Τὸ Κέντρον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δέχεται αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἔναντί του. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ Κέντρον διέρχεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὀξυτάτην κρίσιν. Καὶ περὶ τῆς κρίσεως αὐτῆς τοῦ Κέντρου καὶ περὶ ἐκείνων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα τὸ Κέντρον ὀφείλει νὰ λάβῃ, διὰ νὰ ὑπερπηδήσῃ τὴν κρίσιν, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐξάρτησίν του καὶ τὴν συγκέντρωσιν μεγάλων λαϊκῶν δυνάμεων εἰς τὰς τάξεις του, θὰ ὁμιλήσω εὐθὺς κατωτέρω. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὡς ἕνας στρατιώτης τοῦ Κέντρου, ἀποκρούω τὴν κηδεμονίαν αὐτὴν μὲ ὅλην τὴν ὀφειλομένην ἀγανάκτησιν καὶ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου καὶ δὲν δέχομαι αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν κηδεμονίαν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂν πράγματι κινῆται, ὡς λέγει, ἀπὸ μόνης τῆς σκέψεως τῆς προασπίσεως τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ κάμῃ, εἶναι νὰ καθιερώσῃ διὰ νόμου τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἢ ἔστω τὴν ηὐξημένην μὲ 10%. Εἶπον καὶ προχθές, στρεφόμενος πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: Εἴπατε, ὅτι μὲ τὰς πρώτας τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἐξήγγειλεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἔχει πλησιάσει τόσον πολύ, ὥστε σχεδὸν νὰ ἐφάπτεται τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Καὶ ἠρώτησα. Διατί, ἂν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι ἡ πεποίθησίς σας ἡ ἐσωτέρα, διατὶ δέχεσθε τοὺς καταιονισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐκπέμπονται ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης καὶ διὰ τοῦ τύπου διατὶ δέχεσθε νὰ τελεῖτε ὑπὸ τὴν βαρυτάτην κατηγορίαν, ὅτι εἶσθε ψηφοκλόποι, ὅτι ἀποβλέπετε νὰ κλέψετε τὰς ψήφους τῶν ἄλλων Κομμάτων, ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν παραχωρήσεων προσηγγίσατε τόσον πολὺ εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν; Καὶ ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἐρώτημα σήμερον, ὅταν ἡ προσέγγισις, πλέον, ἔγινεν ἀκόμη μεγαλυτέρα, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι τὴν ἰδικήν μου, διὰ τῆς μειώσεως τοῦ ποσοστοῦ διὰ τὸν συνασπισμὸν ἀπὸ 25% εἰς 20%. Διατί; Καὶ μόνον τὸ γεγονὸς αὐτό, εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσῃ βασίμως τὴν σκέψιν εἰς πάντα ἀμερόληπτον καὶ ἀντικειμενικὸν κριτὴν τῶν πραγμάτων, ὅτι ὑπὸ τὴν ἀθώαν αὐτὴν τυχαίαν διατύπωσιν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου κρύπτεται, πράγματι, ἡ πρόθεσις νὰ καταληστευθοῦν αἱ ψῆφοι τῶν ξένων Κομμάτων, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ πλειοψηφία τῆς Ε.Ρ.Ε. Αὐτό, κ. συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι εἶναι τόσον πρόδηλον, ὥστε θὰ ἠδίκουν τὴν ἰδικήν σας ἀντίληψιν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐπιμείνω ἐπ’ αὐτοῦ. Ἁπλῆ ἀναλογική, ἢ ἀναλογικὴ μὲ 10%. Ὥστε ὅλα τὰ Κόμματα ν’ ἀποδυθοῦν μὲ πᾶσαν ἐλευθερίαν καὶ ἰσοτιμίαν εἰς τὰς ἐκλογάς. Τὴν ἐλευθερίαν. Ποίαν ἐλευθερίαν; Τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λαοῦ νὰ κρίνῃ περὶ τῶν Κομμάτων ἀνεπηρέαστος ἀπὸ τὴν ἀγωνίαν τῆς χαμένης ψήφου, διότι πράγματι, ἀγωνία καθίσταται ἡ πεποίθησις, ἡ διαμορφουμένη εἰς τὸν πολίτην, ὅτι ἡ ψῆφος του, διδομένη κατ’ αὐτὸν ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον, εἶναι ψῆφος χαμένη. Καὶ τὸ λέγομεν αὐτὸ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι τὸ 1958 συνεπράξαμεν μὲ τὴν Ε.Δ.Α. Τὸ λέγομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ὠφελούμεθα. Δὲν ἀνήκει εἰς ἐμὲ νὰ ἀναλάβω τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἀπόψεων τῆς Ε.Δ.Α. Ἀλλ’ ὡς τίμιος ἄνθρωπος εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι πρώτην φορὰν εἰς τὴν μακράν μου σταδιοδρομίαν βλέπω Κόμμα, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ: «μὲ ἐξυπηρετεῖ τὸ νομοσχέδιον, μοῦ δίδει πριμοδότησιν, ἀλλὰ δὲν τὴν θέλω. Θέλω, ἁπλῶς, νὰ κάμετε ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν τιμίαν συμμετοχὴν ὅλων τῶν Κομμάτων». Καὶ παρακαλῶ ἂς μοῦ εἴπῃ ὅστις ἐξ ὑμῶν ἔχει τὴν ἰδικήν μου, τοὐλάχιστον, ἡλικίαν, ἂν ὑπῆρξε ποτὲ Κόμμα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τὸ ὁποῖον νὰ μετεχειρίσθην αὐτὴν τὴν γλῶσσαν ἀπέναντι τῶν ἀντιπάλων του.

§82Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Κύρκο, γνωρίζετε ποῖαι εἶναι αἱ προθέσεις, ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς τακτικῆς, τῆς Ε.Δ.Α., ἢ ἐὰν δὲν γνωρίζετε τὰς προθέσεις αὐτῆς, μολονότι συνειργάσθητε μὲ τὴν Ε.Δ.Α., θὰ σᾶς τὰς εἴπω ἐγώ. Δύο εἶναι οἱ δρόμοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ ἐξελισσομένην τὴν πολιτικήν μας ζωὴν ἡ Ε.Δ.Α., ἐφ’ ὅσον ὁ τρίτος, ἡ διὰ τῆς βίας κατάργησις τοῦ δημοκρατικοῦ καθεστῶτος, ἀπεκλείσθη, μετὰ τὴν ἀποτυχοῦσαν προσπάθειαν τοῦ 1946–1950. Ὁ ἕνας δρόμος εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἡ ὁποία, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἔχει τὰ πλεονεκτήματά της καὶ δὲν εἶμαι ἐγώ, δογματικῶς, ἐναντίον της, ἀλλά, κατὰ τὰς περιστάσεις πρέπει νὰ κρίνεται ἂν εἶναι συμφέρουσα πρὸς τὸ Ἔθνος ἢ ὄχι. Ἡ μία ὁδὸς εἶναι, λοιπόν, ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ἡ ὁποία διασπᾶ τὰς δυνάμεις. Καὶ μολονότι ἡ Ε.Δ.Α. θὰ εἰσήρχετο εἰς τὴν Βουλὴν μὲ ὀλιγωτέρας ἕδρας ἀπὸ ὅσας ἔλαβε, βάσει τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἐν τούτοις, προτιμᾶ τὰς ὀλιγωτέρας ἐν τῇ Βουλῇ ἕδρας, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ ἔχῃ γίνει κατακερματισμὸς τῶν ἄλλων Κομμάτων, καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ κἄποια σταθερὰ διακυβέρνησις τῆς χώρας. Ἐλπίζει οὕτω ἡ Ε.Δ.Α., ὅτι ἐκ τῆς ἀσταθείας αὐτῆς καὶ τῶν συνεπειῶν, τῶν δυσμενῶν διὰ τὴν χώραν, τῆς ἀσταθείας θὰ προκύψουν ὠφελήματα ὑπὲρ αὐτῆς. Ἡ δευτέρα ὁδός, τὴν ὁποίαν θέλει, εἶναι τὸ λαϊκὸν μέτωπον. Ἡ ὑποστήριξις τῆς ἀναλογικῆς δὲν ἀποτελεῖ δογματικὴν θέσιν τῆς Ε.Δ.Α. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς ὀνομάσω δογματικὰς τὰς περὶ ἀναλογικῆς πεποιθήσεις της, διότι αἱ πεποιθήσεις της εἶναι θεμελιωδῶς ἀντίθετοι πρὸς τὸν τύπον τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας, εἰς τὸν ὁποῖον πιστεύομεν ἡμεῖς. Σύστημα ἐκλογικὸν ἀναλογικῆς, δὲν ὑπάρχει εἰς χώρας μὴ δημοκρατικάς. Ἄρα, ἡ θέσις τῆς Ε.Δ.Α. ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς δὲν εἶναι δογματική, ἀλλὰ στηρίζεται ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος, ἐπὶ τῆς τακτικῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία ὁδός, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ. Ἡ τακτικὴ εἶναι ἑνιαία, ἀλλὰ αὐτὴ εἶναι ἡ μία φάσις τῆς τακτικῆς της. Πέραν τῆς ἀναλογικῆς ἐπιθυμεῖ ἡ Ε.Δ.Α. ἐνδομύχως μίαν ἐνισχυμένην τοιαύτης μορφῆς, δηλαδή, μὲ τόσον ὑψηλὰ ποσοστὰ δευτέρας κατανομῆς, ὥστε νὰ καθίσταται εὔκολος ὁ σχηματισμὸς λαϊκοῦ μετώπου. Ἄρα, φθάνει καὶ μέχρι τοῦ πλειοψηφικοῦ. Θὰ ἐκραύγαζεν ἐναντίον τοῦ πλειοψηφικοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ. Ἐν τούτοις, θὰ τὸ ἐπεθύμει. Ἀλλὰ τὸ ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἡμεῖς τὸ πλειοψηφικὸν καὶ δι’ αὐτὸ τὸ θεσπίζομεν διὰ τὰς μεθεπομένας ἐκλογάς. Τὸ ἐπιθυμεῖ ἡ Ε.Δ.Α. πλανωμένη καὶ τὴν πλάνην της, ἐλπίζω, νὰ τὴν καταδείξῃ ἡ στάσις τῶν ἄλλων ἐθνικῶν Κομμάτων κατὰ τὴν κρίσιμον στιγμὴν μελλοντικῶν ἐκλογῶν μὲ πλειοψηφικόν.

§83Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ κατὰ πόσον μὲν σεῖς ἐπιθυμεῖτε, πράγματι, τὸ πλειοψηφικόν, ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ γνωρίζω. Ἡ καρδιά σας τὸ ξέρει, ἂν ἐπιθυμῆτε τὸ πλειοψηφικόν. Ἀλλὰ διατὶ θέλετε νὰ ἀνατάμετε τὴν ψυχολογίαν τῆς Ε. Δ.Α., διὰ νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι θέλει καὶ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν 15 συνεδριάσεις τώρα ἡ Ε.Δ.Α., ἀγωνίζεται ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς, τῆς ἁπλουστάτης ἀναλογικῆς; Μοῦ ἀπαντᾶτε ὑπάρχει πονηρία. Διατὶ ζητᾶ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν; Ξέρετε, διὰ νὰ διασπασθοῦν αἱ πολιτικαὶ δυνάμεις τῆς ἐθνικῆς παρατάξεως. Διότι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ διασπείρει τὰς πολιτικὰς δυνάμεις. Ἀλλὰ σεῖς, κ. Πρόεδρε, ὑπὸ ἁπλουστάτην ἀναλογικὴν τὸ 1946 δὲν ἐφηρμόσατε αὐτὰς τὰς θεωρίας ὑπέρ ὑμῶν. Εἶσθε τότε Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, ἑνὸς Κόμματος, τὸ ὁποῖον εἶχε μίαν λαμπρὰν ἱστορίαν, διότι διεξηγάγετε εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς δημοκρατίας καὶ ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος σᾶς ἐτίμησε. Καὶ εἴχατε ἀκόμη προσθέτους τίτλους ἀγώνων, ὅταν ἔγιναν αἱ πρῶται ἐκλογαὶ τοῦ 1946. Τὸν ἀγῶνα σας ἐναντίον τῆς δικτατορίας. Καὶ ὅμως, δὲν ἐξωθήθητε ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι μιὰ καὶ διασπῶνται αἱ δυνάμεις, τὶ φυσικώτερον νὰ συγκεντρώσω καὶ ἐγὼ ἕνα μέρος τῶν δυνάμεων αὐτῶν; Δὲν ἐξωθήθητε ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, διὰ νὰ κατέλθητε μόνος, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Κόμματός σας. Καὶ ἐζητήσατε συμμάχους. Καὶ ὀρθῶς ἐπράξατε. Καὶ ἐκάνατε τὸν συνασπισμὸν τῆς ΕΠΕ, μὲ τὸν ἀρχηγὸν τότε τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων καὶ νῦν ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Βενιζέλον καὶ τὸν νῦν ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, καὶ τότε ἀρχηγὸν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, τὸν κ. Παπανδρέου. Τρεῖς ἐκ τῶν μεγαλυτέρων προσωπικοτήτων, τὰς ὁποίας ἐκείνην τὴν στιγμήν, ἀλλὰ καὶ σήμερον, διαθέτει ὁ τόπος μας. Διατί, λοιπόν, τὴν θεωρίαν αὐτὴν τῆς ἐξανεμίσεως, ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς τῶν πολιτικῶν δυνάμεων, διατὶ τὴν θεωρίαν αὑτήν, δὲν τὴν ἐφαρμόζατε τότε, διὰ νὰ ἀντλήσητε, ἐσεῖς προσωπικῶς, τὸ ὄφελος τὸ πολιτικόν, τὸ ὄφελος τὸ Κομματικόν, εἰς τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦσθε νὰ ἀποβλέπετε; Διότι ἐγνωρίζατε ἄριστα, ὅτι ἡ ἀναλογική, ὄχι μόνον δὲν διασπᾷ τὰς πολιτικὰς δυνάμεις, ἀλλὰ ἡ ἀναλογικὴ συγκεντροῖ τὰς πολιτικὰς δυνάμεις. Εἶναι δυσχερέστατον ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς νὰ δημιουργηθῇ νέον Κόμμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἀποβλέψῃ μετά τινος ἐλπίδος εἰς τὴν συγκέντρωσιν ψήφων ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ λαοῦ. Δυσχερέστατον. Μόνον ἐκεῖνα τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν ἀγώνων των ἀφ’ ἑνός, διὰ τῶν ἀρχῶν των ἀφ’ ἑτέρου, ἔχουν δημιουργήσει πάγια ρεύματα ἐντὸς τοῦ λαοῦ, μόνον ἐκεῖνα τὰ Κόμματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέπουν εἰς τὴν συγκέντρωσιν μεγάλων ἢ μικρῶν ἢ μεγαλυτέρων πολιτικῶν δυνάμεων. Δὲν εἶναι ἑπομένως, κ. Πρόεδρε καὶ Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀγαπητὲ φίλε, δὲν εἶναι αὐτὸ ἐπιχείρημα ἐναντίον τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ, ἡ διασπορὰ τῶν δυνάμεων τῆς ἐθνικόφρονος, ὡς τὴν ἀποκαλεῖτε, παρατάξεως, πρᾶγμα ἀδύνατον, καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ διασπορά, θὰ σᾶς ἀπαντήσω μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ συνάδελφός σας, ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν εἰς ἐμὲ καὶ πάλιν ὁμιλοῦντα ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ ὑπεραμυνόμενον τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. «Ὑπολογίζετε, μοὶ εἶπεν, εἰς τὴν διάσπασιν τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων καὶ δι’ αὐτὸ θέλετε τὴν ἀναλογικήν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ἀπὸ τώρα. Ὅτι αἱ ἐθνικαὶ δυνάμεις, ὅταν εὑρεθοῦν ἐνώπιον τοιαύτης καταστάσεως, ἔχουν τὸν πατριωτισμόν, ὁ ὁποῖος χρειάζεται, διὰ νὰ συσπειρωθοῦν καὶ νὰ δώσουν εἰς τὸν τόπον τὴν Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην». Διατί, λοιπόν, ἐρωτῶ, καὶ θέλω νὰ ἔχω ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτοῦ, διατὶ διστάζετε, διατὶ ἀρνεῖσθε τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν;

§84Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὅταν ἐρωτᾶτε ἐπιτακτικῶς, κ. συνάδελφε, δὲν θὰ ἀπαντήσω.

§85Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν θέλω, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀπάντησιν δι’ ἐμέ. Τὴν θέλω διὰ τὸν λαόν. Διότι ἐδῶ δὲν ὁμιλοῦμεν μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἀλλήλων. Ὁμιλοῦμεν πρὸς τὸν λαόν. Διατί, λοιπόν, διὰ τὸν ἀβέβαιον, κατ’ ἐμέ, ἀνύπαρκτον, φόβον τῆς διασπάσεως τῶν πολιτικῶν δυνάμεων ἐπιχειρεῖτε νὰ κάμετε ἕνα ἐκλογικὸν νομοσχέδιον τοῦ τύπου τοῦ ἄρθρου 1, ἐνῷ ἔχετε εἰς τὰς χεῖρας σας τὸ ὅπλον διὰ τοῦ ὁποίου ἐὰν ὁ κίνδυνος τῆς διασπάσεως ἤθελε τυχὸν πραγματοποιηθῆ, ὁ καθ’ ὑμᾶς ὑπαρκτός, ὁ κατ’ ἐμὲ ἀνύπαρκτος, ὁ διὰ ὅλης τῆς ἱστορικῆς περιόδου διὰ τῆς ὁποίας ἴσχυσεν ἡ ἀναλογική, ἀποδεικνυόμενος ἀνύπαρκτος, ἐὰν ὁ κίνδυνος αὐτὸς ἐνεφανίζετο, ἔχετε τὸ ὅπλον εἰς χεῖρας νὰ ἀποκαταστήσητε τὴν συνεργασίαν σας καὶ νὰ δώσετε εἰς τὸν τόπον τὴν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας, κατὰ τὴν ὑμετέραν ἀντίληψιν, ἔχει ἀνάγκην; Δὲν ἐξηγεῖται, λοιπόν, ἄλλως, εἰ μὴ μόνον μὲ τὴν ἄποψιν τῆς καταπλεονεκτήσεως ἔναντι τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ ἰσχυρῶν Κυβερνήσεων θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις. Κυβέρνησις ἰσχυρά, κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν, εἶναι ἐκείνη μόνον ἡ ὁποία ἀπορρέει ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ. Καὶ ὄχι μόνον ἀπορρέει ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ διὰ τῶν ἔργων της διατηρεῖ τὴν πλειοψηφίαν καὶ στηρίζεται ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας. Τότε ἡ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις εἶναι εὐλογία τοῦ Θεοῦ διὰ τὸν τόπον. Κυβέρνησις, ὅμως, ἀπορρέουσα ἐκ τῆς μειοψηφίας τοῦ λαοῦ καὶ συνεπῶς διὰ δακτυλουργιῶν, διὰ λαθροχειριῶν, ἀποκτήσασα τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν, τοιαύτη Κυβέρνησις, ὄχι μόνον δὲν εἶναι εὐκταία δι’ ἕνα τόπον, ἀλλὰ εἶναι κατάρα. Καὶ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι θέλει αὐτὴν τὴν κατάρα, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἀπὸ τοῦ 1956 μέχρι σήμερον, νὰ τὴν διαιωνίσῃ. Εἶναι χρέος μας, καὶ εἶναι καθῆκον μας, νὰ τὸ καταγγείλωμεν εἰς τὸν λαόν, καὶ νὰ τὸ καταστήσωμεν κοινὴν συνείδησιν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, καὶ τοῦ συμπαθοῦντος σήμερον πρὸς τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ συμπαθοῦντος πρὸς τὸ Κέντρον. Τὴν κατάραν αὐτήν, τῆς ὑπάρξεως μιᾶς Κυβερνήσεως ἀπορρεούσης ἐκ τῆς μειοψηφίας, στηριζομένης ἐπὶ τῆς μειοψηφίας, τὴν κατάραν αὐτὴν ἀποσκοπεῖ νὰ διατηρήσῃ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἐφθάσαμεν, κ. συνάδελφοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὄχι νὰ ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν Κυβέρνησιν Κοινοβουλευτικήν, ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν καθεστώς. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι Κυβέρνησις Κοινοβουλευτική. Εἶναι καθεστώς. Καὶ τούτου τοῦ πράγματος πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν βαθεῖαν συνείδησιν καὶ εἰς τὸ Κέντρον καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸν λαόν. Καὶ ἐδῶ, κ. συνάδελφοι, ἔρχομαι εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Κέντρου. Πράγματι, τὸ Κέντρον διέρχεται κρίσιν. Ἀλλὰ τὴν κρίσιν αὐτὴν ὀφείλει νὰ τὴν ὑπερπηδήσῃ, ὄχι ἁπλῶς χάριν αὐτοῦ, ἀλλὰ χάριν τοῦ Ἔθνους καὶ χάριν τοῦ λαοῦ. Εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ὁ κ. Παπανδρέου. «Ἐὰν τὸ Κέντρον ἐκλείψῃ, μετρημέναι εἶναι αἱ ἡμέραι τῆς Δημοκρατίας». Θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ συμφωνήσωμεν πρὸς τὴν διακήρυξιν αὐτήν. Ἀλλὰ ἐρωτῶμεν, πῶς δὲν θὰ ἐκλείψῃ τὸ Κέντρον; Τὶ τρόπος ὑπάρχει, ὥστε τὸ Κέντρον, ὄχι μόνον νὰ διατηρηθῇ νὰ διατηρήσῃ τὰς δυνάμεις του καὶ ὅταν λέγω Κέντρον, δὲν ἐννοῶ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου συνησπισμένα, ἢ ἡνωμένα εἰς ἕνα Κόμμα. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς θεωρίας τοῦ ἑνὸς Κόμματος καὶ τοῦ ἑνὸς ἡγέτου. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς θεωρίας αὐτῆς. Τὰ Κόμματα ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν διάφοροι ἀπόψεις καὶ ἀντιλήψεις, εἶναι δικαίωμα καὶ καθῆκον τοῦ λαοῦ νὰ τὰ δημιουργῇ, νὰ τὰ στηρίζῃ, νὰ τὰ ἀναδεικνύῃ ἢ νὰ τὰ καθαιρῇ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ αὐτῶν. Ὁμιλῶ περὶ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, ὡς ἐκπροσωπούντων τὴν ἰδέαν τοῦ Κέντρου, τὰς ἀρχὰς τοῦ Κέντρου. Τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, λοιπόν, πῶς θὰ διατηρηθοῦν. Θὰ διατηρηθοῦν ἐλέῳ Κυβερνήσεως;

§86Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐλέῳ Θεοῦ.

§87Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ κατ’ ἐφαρμογὴν ὅσων ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγεν προχθὲς διὰ τὸ κοστούμι εἰς τὸν ἐπίλεκτον ράπτην, ποὺ κατώρθωσε νὰ κόψῃ, νὰ ράψῃ ἡ Κυβέρνησις; Τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου θὰ διατηρηθοῦν μόνον, ὅταν ἀσκήσουν πράγματι ἐκείνην τὴν πολιτικήν, χάρις εἰς τὴν ὁποίαν καὶ τὰς ὑπαρχούσας δυνάμεις θὰ διατηρήσουν, ἀλλὰ καὶ νέας λαϊκὰς δυνάμεις θὰ συγκεντρώσουν περὶ αὐτά. Τὸ θέμα, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ὅπως τὸ τοποθετοῦμεν ἡμεῖς, εἶναι θέμα πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου θὰ ἀκολουθήσουν, πολιτικῆς ἡ ὁποία θὰ συγκλονίσῃ τὰς δυνάμεις τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς προόδου, θὰ φέρῃ τὰς δυνάμεις αὐτὰς πυκνὰς εἰς τὴν παράταξιν τοῦ Κέντρου......

§88Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Διατὶ δὲ συμβάλλετε σεῖς;

§89Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Προσπαθῶ νὰ συμβάλω.

§90Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁμιλεῖτε μὲ τόσον ἐνθουσιασμόν, ποὺ θὰ πρέπει νὰ συμβάλετε.

§91Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Πῶς ὅμως νὰ συμβάλω, ὅταν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐνεργῆται δολοφονικὴ ἐπίθεσις ἐναντίον ἑνὸς βουλευτοῦ καὶ τὸ θέμα ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν ἐγείρεται εἷς ἐκ τῶν ἐκπροσωπούντων τὸ Κέντρον, νὰ ἀναλάβῃ τὴν σημαίαν τῆς Δημοκρατίας καὶ νὰ ὁμιλήσῃ καὶ νὰ στιγματίσῃ τὴν πρᾶξιν αὐτήν, ἀλλὰ κατέχεται ἀπὸ τὸ δέος τῆς Ε.Δ.Α.; Ἦταν βουλευτὴς τῆς Ε.Δ.Α. ὁ καθ’ οὗ ἡ ἀπόπειρα, πῶς νὰ διαμαρτυρηθῶ ὅταν κινδυνεύω νὰ μὲ χαρακτηρίσουν καὶ ἐμέ, ὅτι εἶμαι ΕΔΑΪΤΗΣ;» Ὅταν λοιπὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πολιτεύεται τὸ Κέντρον, πῶς θέλετε νὰ συγκεντρώσῃ τὰς δυνάμεις τῆς προόδου καὶ τῆς Δημοκρατίας; Ὅταν ἔρχεται ὁ συνάδελφος κ. Μερκούρης καὶ καταθέτει ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ὑπάρχουν 149 καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις Δικαστηρίων ἐναντίον ὀργάνων τῆς Ἀσφαλείας, ὀργάνων τῆς Δημοσίας Τάξεως, ὅπως ἀποκαλοῦνται, διὰ βασανιστήρια τὰ ὁποῖα ἐνήργησαν εἰς βάρος πολιτῶν ἐντὸς τῶν Ἀστυνομικῶν Τμημάτων, καὶ δὲν ἀκούεται ἀπὸ τὴν πλευρὰν τοῦ Κέντρου μία φωνὴ προασπίσεως τοῦ δικαίου τῶν πολιτῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐβασανίσθησαν, πῶς θέλετε, κ. συνάδελφοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ Κέντρον, πῶς θέλετε νὰ συγκεντρωθοῦν περὶ ὑμᾶς αἱ δυνάμεις τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς προόδου; Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω ἀκόμη. Ἐγράφη εἰς μίαν τῶν πλέον ἐγκύρων ἐφημερίδων τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι τὸ ¼ τοῦ λαοῦ, ποὺ ἐψήφισε τὸ 1958 τὴν Ε.Δ.Α., ἐνδεχομένως σήμερον τὸ ⅓, καὶ ἐνδεχομένως αὔριον τὸ ½, τὸ ὁποῖον θὰ ἐψήφιζε τὴν Ε.Δ.Α., δὲν πρέπει νὰ λαμβάνεται καθόλου ὑπ’ ὄψιν καὶ πρέπει τὰ δημόσια πράγματα νὰ διευθετοῦνται μεταξὺ τῶν ὑπολοίπων; Καὶ ἐνῷ αὐτὸ ἐγράφη καὶ ἐνῷ αὐτὸ ἀποτελεῖ κήρυγμα ἀντεθνικόν, ὄχι πλέον ἀντιδημοκρατικόν, δὲν ἠγέρθη μία φωνὴ στιγματισμοῦ καὶ καταδίκης τῶν λεχθέντων ἀπὸ τὴν ἔγκυρον αὐτὴν ἐφημερίδα καὶ σιωπηρῶς τὸ Κέντρον ἀπεδέχθη τὸν χαρακτηρισμὸν καὶ σιωπηρῶς τὸ Κέντρον ἀπεδέχθη, ὅτι ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν οἰκογένειαν πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ¼, ἐνδεχομένως τὸ ⅓, ἐνδεχομένως τὰ ⅖. Ἐάν, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, οὕτω πολιτεύεται τὸ Κέντρον, πῶς θέλετε νὰ ὑπάρξουν δυνάμεις Δημοκρατικαὶ καὶ τῆς προόδου νὰ συγκεντρωθοῦν περὶ αὐτό; Διότι ἐπὶ τίνων δυνάμεων θὰ στηριχθῇ τὸ Κέντρον; Ἐπὶ τῶν σκοτεινῶν δυνάμεων τῆς κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς ἀντιδράσεως θὰ στηριχθῇ τὸ Κέντρον; Ἢ ἐπὶ τῶν δυνάμεων τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς προόδου; Ἐὰν ἐπὶ τῶν πρώτων πρόκειται νὰ στηριχθῇ, τότε ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς ἀντιδράσεως; Βεβαίως, λοιπόν, δὲν πρόκειται νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῶν δυνάμεων αὐτῶν.

§92Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὑπάρχουν ἀνεξάντλητοι δυνάμεις δημοκρατικαί..... (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος).

§93Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τέλους συζητοῦμεν ἐκλογικὸν νόμον, τὶ τὸ θέλετε τὸ Κέντρον;

§94Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. ... αἱ ὁποῖαι ἀκολουθοῦν τὸ Κέντρον. Προστασίαν δὲν δεχόμεθα.

§95Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσετε.

§97Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ζορμπᾶ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ εἴπητε τὶ εἴπατε διότι δὲν ἤκουσα.

§98Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἀνελάβατε πρὸ πολλῆς ὥρας τὴν προστασίαν τοῦ Κέντρου καὶ λέγετε, ποῖαι δυνάμεις θὰ ἀκολουθήσουν τὸ Κέντρον, ὅταν οὕτω πολιτεύεται. Σᾶς λέγω, λοιπόν, ὅτι ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπάρχουν φιλελεύθεραι δημοκρατικαὶ προοδευτικαὶ δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι τὸ ἀκολουθοῦν καὶ θὰ συσπειρωθοῦν πέριξ τοῦ Κέντρου καὶ θὰ τὸ κάμουν ὥστε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ μὴ εἶναι ὁ πτωχὸς συγγενής, ἀλλὰ νὰ εἶναι μία Κυβέρνησις ἐλευθέρα. Εἰς αὐτὰς τὰς δυνάμεις ἀπευθύνεται τὸ Κέντρον καὶ αὐτὰς θὰ συσπειρώσῃ καὶ θὰ κατευθύνῃ. Σεῖς λοιπὸν θὰ περιορισθῆτε νὰ ἐπηρεάζετε τὰς δυνάμεις ποὺ σᾶς ἀκολουθοῦν καὶ τὸ Κέντρον θὰ εὕρῃ τὸν δρόμον του καὶ θὰ ὀρθοποδήσῃ καὶ θὰ παίξῃ τὸν ἱστορικὸν ρόλον ποὺ τοῦ ἔχει τάξει ἡ ἱστορία. (Χειροκροτήματα).

§99Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀγαπητὲ κύριε, ἐκ Χίου, συνάδελφε, σᾶς παρεκάλεσα νὰ ἐπαναλάβετε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴπατε, διότι δὲν τὰ εἶχον ἀκούσει συνεπείᾳ τῶν κωδωνοκρουσιῶν. Καὶ αὐτὸ μαρτυρεῖ τὴν καλὴν πίστιν μὲ τὴν ὁποίαν ἐννοῶ νὰ διεξαγάγω τὴν συζήτησιν. Ἄλλως θὰ ἐπωφελούμην τοῦ κώδωνος, δὲν θὰ ἤκουον τίποτε καὶ θὰ ἐπροχώρουν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἀκριβῶς περὶ τῶν δυνάμεων αὐτῶν, διὰ τὰς ὁποίας εἴπατε προηγουμένως ὡμίλουν καὶ ἀκριβῶς θέλω νὰ ἐπισημάνω τὸ καθῆκον, τὸ χρέος τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸ Κέντρον τὸ Δημοκρατικόν, νὰ ἀποβλέψῃ πρὸς τὰς δυνάμεις αὐτάς, τὴν ἀκένωτον αὐτὴν δεξαμενὴν τῶν δυνάμεων τῆς δημοκρατίας καὶ τῆς προόδου, ἡ ὁποία ὅμως, διότι ἀκριβῶς συντίθεται ἀπὸ δυνάμεις τῆς Δημοκρατίας, ἀπὸ δυνάμεις τῆς προόδου, ἐννοεῖ νὰ βλέπῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἡγοῦνται, νὰ κρατοῦν ὑψηλὰ τὴν σημαίαν τῆς Δημοκρατίας καὶ νὰ μὴ ἀνέχωνται οὔτε μυῖγα εἰς τὸ σπαθί των. Σεῖς ὅμως κατεπίετε ὁλοκλήρους καμήλους καὶ δὲν ἠκούσθη ἀπὸ τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἡ φωνή, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀκούεται ἀνὰ πᾶσαν προσβολὴν τῶν δημοκρατικῶν καὶ συνταγματικῶν θεσμῶν.

§100Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπιτρέπεται;

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. Ζορμπᾶ.

§102Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω, προκειμένου τοὐλάχιστον περὶ ἐμοῦ, νὰ ἀφήσετε τὸν τόνον μὲ τὸν ὁποῖον ἀρχίσατε, τὸν τόνον τὸν βίαιον, διότι αὐτὸ μαρτυρεῖ, ὅτι καὶ σεῖς ὁ ἴδιος ἀκόμη δὲν ἔχετε συνειδητοποιήσει τί σημαίνει δημοκρατικὸς ἀγωνιστής. Ἡ βιαιότης εἰς τὰς συζητήσεις ἀνήκει εἰς ἄλλους καὶ ὄχι εἰς σᾶς, ποὺ θέλετε νὰ εἶσθε στρατιώτης τῆς Δημοκρατίας.

§103Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, εἴπατε, ὅτι κατεπίομεν καμήλους καὶ τὸ εἴπετε ἀπευθυνόμενος πρὸς ἐμέ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ 10ετίαν ποὺ διακονῶ δὲν κατέπιον καμμίαν κάμηλον ἀλλὰ ἐργάζομαι διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λαοῦ μὲ ὅσην δύναμιν ἔχω, καὶ τὴν δημοκρατικὴν ἔκφρασιν τοῦ λαοῦ τὴν ἐκφράζω κατὰ συνείδησιν καὶ ἐντίμως καὶ εὐθέως, οὐδεμίαν κάμηλον κατεπίομεν καὶ δὲν μονοπωλοῦμεν ἡμεῖς τὴν δημοκρατικὴν ἰδέαν ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖ ποὺ μᾶς ἐτοποθέτησεν ὁ λαὸς τὸν ὑπηρετοῦμεν μὲ σθένος, μὲ συνέπειαν καὶ ἀρχήν. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω.

§104Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ὁμιλῶ προσωπικῶς, δι’ ὑμᾶς. Ἐγὼ ὁμιλῶ πάντοτε ἀπροσώπως, ἐγὼ ὁμιλῶ γενικῶς ἐπὶ τῶν πραγμάτων τὰ ὁποῖα συνθέτουν τὸ Κέντρον. Καὶ βεβαίως εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀναγνωρίσω τὰς προσωπικὰς ὑπηρεσίας καὶ τοὺς ἀγῶνας τοὺς ὁποίους ἔχει διεξαγάγει πολὺς κόσμος ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς τὸ Κέντρον ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας καὶ ὑπὲρ τῆς προόδου.

§105Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἶσθε παλαιὸς κοινοβουλευτικὸς καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἰδιότητα ἀπευθυνόμενος ζητεῖτε τὴν γνώμην μου, νομίζω, ὅτι θὰ συνομολογήσετε μαζί μου—ἀνοίγω μίαν παρένθεσιν, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶ ἐκ μέρους τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, ἰδιαιτέρως ἓν ἐξ αὐτῶν κατέθεσεν ὡς τίτλον «Δημοκρατικὸν Κέντρον»,— ἀλλὰ τοὐλάχιστον διὰ τὴν παράταξίν μου θὰ συμμερισθῆτε, ὅτι ὕστερα ἀπὸ τὰς παραινέσεις πρὸς Δημόνικον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ κατὰ τὸν τρόπον ποὺ νομίζει ἡ Κυβέρνησις τὸ Κέντρον τὴν κατάστασιν, αἱ ἰδικαί σας παραινέσεις εἶναι περιτταί. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἀπὸ μέρους σας διατυποῦνται παραινέσεις μὲ κακὴν πίστιν ἢ δολίαν πρόθεσιν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον σεῖς ὡς παλαιὸς κοινοβουλευτικὸς ἂν ἀναπολήσετε, ὅτι ἐδῶ τὸ Κέντρον καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην Βουλὴν ὑπεστήριξεν ἐπανειλημμένως θέσεις δημοκρατικάς, θέσεις αἱ ὁποῖαι τὸ ἔθεσαν εἰς ὀξυτάτην ἀντίθεσιν μὲ τὴν παράταξιν ἐκείνην καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν δικαιολογοῦν ἀπὸ μέρους σας τὴν χρησιμοποίησιν τῆς φράσεως, ὅτι καταπίομεν καμήλους. Ἀλλὰ ἐὰν διὰ τῆς ἐκφράσεως αὐτῆς νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀναγκάσετε νὰ συνυπογράψωμεν ἐν λευκῷ ὅλας τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἡ ἄκρα ἀριστερὰ ὑποβάλλει, τότε ἀσφαλῶς διαφωνοῦμεν βασικῶς μαζί σας καὶ δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν οὐδὲ ἐπὶ στιγμὴν δῆθεν ἔπαινον ἀπὸ τὴν πλευρὰν τὴν ἰδικήν σας ἢ τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Εἴμεθα Κέντρον, ἀντιπροσωπεύομεν ὡρισμένας μεσαίας δυνάμεις, ἀντιτιθέμεθα καὶ πρὸς τὴν ἄκραν ἀριστερὰν καὶ πρὸς τὴν ἄκραν δεξιὰν καὶ θὰ δώσωμεν καὶ πάλιν τὴν μάχην τῆς Δημοκρατίας.

§106Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε ἐκ Μεσσηνίας καὶ κοινοβουλευτικὲ ἐκπρόσωπε τῆς Κινήσεως Ἐθνικῆς Ἀναδημιουργίας, δὲν ἤθελα νὰ δώσω παραινέσεις εἰς κανένα. Δὲν εἶμαι μόνον παλαιὸς κοινοβουλευτικός, ὅπως εἴπατε. Εἶμαι παλαιὸς ἀγωνιστὴς τῆς Δημοκρατίας. Εἶμαι 40 ἔτη πρωτοπόρος ἀγωνιστὴς τῆς Δημοκρατίας. Καὶ τὸ θέμα Δημοκρατία φλογίζει τὴν ψυχήν μου καὶ μὲ συγκινεῖ βαθύτατα. Δὲν ἐζήτησε κανεὶς ἀπὸ σᾶς, δὲν ἐζήτησα ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ ὑπογράψετε ὁτιδήποτε τὸ ὁποῖον θὰ προέρχεται ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς ἀριστερᾶς. Ἐζήτησα καὶ ζητῶ καὶ θὰ ζητῶ ὅσον μοῦ ἀπομένει πνοή, ἀπὸ σᾶς τοὺς κεντρώους νὰ ἔχετε σεῖς τὴν πρωτοβουλίαν τῶν ἀγώνων διὰ τὴν Δημοκρατίαν καὶ πᾶσαν παραβίασιν τοῦ Συντάγματος καὶ πᾶσαν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ Δημοκρατικοῦ πολιτεύματος καὶ πᾶσαν καταπάτησιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, πρῶτοι σεῖς νὰ τὴν καταγγείλετε, νὰ τὴν στιγματίζετε, νὰ ἀγωνίζεσθε διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ. Δὲν τὸ κάνετε καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ πόνος, ὁ βαθὺς πόνος ἑνὸς πράγματι ἀγωνιστοῦ τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις.

§107Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Αὐτὴ ἡ πίστις σας πρὸς τὴν Δημοκρατίαν σᾶς ὥρισε νὰ περιοδεύετε τὰ Κόμματα ἀπὸ τῆς ἄκρας δεξιᾶς μέχρι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς;

§108Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μοῦ εἴπετε προηγουμένως, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε ἐκ Μεσσηνίας, εἴμεθα Κέντρον, εἴμεθα ὁ πολιτικὸς ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν μεσαίων στρωμάτων.

§109Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Δὲν ἀπαντήσατε εἰς τὸ ἐρώτημά μας.

§110Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ὄχι μόνον τῶν μεσαίων ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων στρωμάτων. Ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου, κ. συνάδελφε, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ Κέντρον τότε μόνον δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὅταν ἔχει πλήρη ἐλευθερίαν κινήσεων καὶ πρὸς τὰ δεξιὰ καὶ πρὸς τὰ ἀριστερά. Ὅταν τὸ Κέντρον ἀπεμπολῇ ἐξ ἰδίων τὴν ἐλευθερίαν αὐτὴν τῶν κινήσεων καὶ διακηρύττει, ὅτι πᾶσα συνεργασία μὲ τὴν ἀριστερὰν ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἀντεθνικήν, αὐτὴ ἡ διακήρυξις καταδικάζει, κ. συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, τὸ Κέντρον νὰ εἶναι πάντοτε οὐραγὸς τῆς δεξιᾶς καὶ νὰ βλέπῃ καθημερινῶς συρρικνουμένας τὰς δυνάμεις του. Ἐνατενίσατε, στρέψατε τὴν μνήμην σας ὀπίσω 10–12 χρόνια, διὰ νὰ ἰδῆτε ποῖαι ἦσαν αἱ δυνάμεις τοῦ Κέντρου τότε καὶ ποῖαι ἦσαν αἱ δυνάμεις τῆς Δεξιᾶς, μολονότι ἡ Δεξιὰ ἐπωφελήθη τοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Καὶ θὰ ἐβλέπατε, ὅτι οὐχὶ πρὸ μακροῦ τὸ Κέντρον, διὰ τῶν ἰδίων καὶ μόνον δυνάμεων, μὲ τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα εἰσήρχετο ἐντὸς τῆς αἰθούσης ὡς πλειοψηφία καὶ ἐσχημάτιζεν αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν. Τί ἐμεσολάβησεν ἔκτοτε; Διατὶ δὲν διερωτᾶσθε; Τί ἐμεσολάβησεν ὥστε αἱ δυνάμεις τοῦ Κέντρου νὰ συρρικνωθοῦν ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε νὰ δοθῇ ἡ πλειοψηφία εἰς τὴν Ἄκραν Δεξιάν; Διὰ νὰ ἐμφανίζεται — δὲν θέλω νὰ μεταχειρίζωμαι βαρείας ἐκφράσεις— ἡ Ἄκρα Δεξιὰ ἐνώπιον ἡμῶν ὡς κηδεμὼν τοῦ Κέντρου;

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, τελειώνετε, ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 καὶ κάνετε πολιτικὴν συζήτησιν.

§112Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ λέγει αὐτὸ ὁ Κανονισμός; Ἰδέας ἀναπτύσσομεν ἐδῶ, κ. Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 1 εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἐπιβάλλει νὰ λεχθοῦν αὐτά, τὸ ἄρθρον 1 ὁρίζει τὰ ποσοστά.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν ὡμιλεῖτε περὶ θεμάτων ἀσχέτων μὲ τὸ ἄρθρον 1.

§114Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Λέγω λοιπόν, ὅτι αὐτὴν τὴν ἔντιμον κριτικήν, αὐτὴν τὴν αὐτοκριτικὴν ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὅσοι ἀνήκομεν εἰς τὸ Κέντρον, εἴτε ἀνήκομεν εἰς τὴν ἀριστερὰν τοῦ Κέντρου, εἴτε εἰς τὴν Δεξιὰν τοῦ Κέντρου, εἴτε εἰς τὸ κέντρον τοῦ Κέντρου, αὐτὴν τὴν αὐτοκριτικὴν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ἐξαντλήσωμεν μέχρι τῶν ἀκροτάτων ὁρίων, διὰ νὰ ἀναζητήσωμεν καὶ ἀνεύρωμεν τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν ὥστε τὸ Κέντρον νὰ εὑρίσκεται σήμερον εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν. Ἐὰν δὲν τοὺς ἀναζητήσωμεν, ἐὰν δὲν τοὺς εὕρωμεν, καὶ ἐὰν δὲν τοὺς ἐξουδετερώσωμεν, ματαία εἶναι ἡ ἐλπίς, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσωμεν μεγαλυτέρας δυνάμεις ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας συνεκεντρώσαμεν τὸ 1958. Καὶ πέραν τούτου, ὄχι μόνον φοβοῦμαι, κ. συνάδελφοι, ἀλλὰ φοβοῦμαι πολύ, ὅτι μὲ αὐτὸν τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἐμφανιζόμενοι ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων καὶ μὲ τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε, θὰ ὑποστῆτε συντριπτικὴν ἐκλογικὴν ἧτταν, καὶ ἰδού διατί: Ἐνώπιον ἡμῶν ὁ λαὸς θέτει τὸ ἐρώτημα. Ζητεῖτε τὴν ψῆφον μου; Μάλιστα. Θὰ σᾶς τὴν δώσω. Τί θὰ κάμετε αὔριον ὅταν θὰ εἰσέλθετε, ὡς ἐκπρόσωποί μου εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς; Θὰ συνεργασθῆτε μὲ τὴν Δεξιὰν διὰ νὰ σχηματίσετε Κυβέρνησιν; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τίς ὁ λόγος νὰ σᾶς ψηφίσω; Θέλετε νὰ μὲ σύρετε πρὸς τὴν Δεξιάν; Καὶ μήπως δὲν γνωρίζω ἐγὼ τὸν δρόμον, ὥστε νὰ πάω μόνος μου εἰς τὴν Δεξιὰν ἐὰν θέλω; Διὰ ποῖον λόγον θὰ μὲ ὁδηγήσετε σεῖς εἰς τὴν Δεξιάν; Ἰδοὺ τὸ μέγα δίλημμα, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρίσκεσθε. Ἰδοὺ τὸ στυγνὸν ἐρώτημα τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς τεθῇ ἀπὸ ὅλους τοὺς ψηφοφόρους καὶ ἀπέναντι τοῦ ὁποίου ὀφείλετε νὰ λάβητε θέσιν. Ἰδοὺ διατὶ σᾶς εἶπα προηγουμένως, ὅτι τὸ Κέντρον, ὅταν ἐξ ἰδίων ἀπεμπολεῖ τὴν ἐλευθερίαν τῶν κινήσεων καὶ πρὸς τὰ δεξιὰ καὶ πρὸς τὰ ἀριστερά, γίνεται δοῦλον τῆς παρατάξεως ἐκείνης, τῆς ὁποίας τὴν ἀντίθετον παράταξιν ἀπηρνήθη. Ὅπως θὰ εἶσθε δοῦλοι τῆς ἀριστερᾶς εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζετε ὡς ἀντεθνικὴν πρᾶξιν τὴν συνεργασίαν σας μὲ τὴν δεξιάν, ἔτσι εἶσθε δοῦλος τῆς δεξιᾶς ὅταν χαρακτηρίζετε ὡς ἀντεθνικὴν πρᾶξιν τὴν συνεργασίαν σας μὲ τὴν ἀριστεράν, ἐπιβαλλομένην ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας καὶ ὡρισμένας πολιτικὰς περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται εἰς τὸν τόπον. Τὸ εἶπα καὶ ἄλλοτε καὶ θὰ τὸ ἐπαναλάβω καὶ τώρα. Ἡ δεξιά, μίαν ἐλπίδα σωτηρίας ἔχει, τὴν διάσπασιν τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων καὶ ἐν ὅσῳ βλέπει τὴν διάσπασιν αὐτήν, τόσον χαιρετᾷ καὶ τόσον ἐπενδύεται τὴν ἀλωπεκὴν διὰ νὰ παραστήσῃ τὸν φίλον τοῦ Κέντρου, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ εἶναι δυνατόν, εἴτε προεκλογικῶς, εἴτε μετεκλογικῶς, νὰ ἀποσπάσῃ μίαν μερίδα τοῦ Κέντρου, διὰ νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ ὅταν θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν συνεργασίαν ὅλων τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων, τότε δι’ ἐμέ, δὲν ὑφίσταται σκιὰ ἀμφιβολίας περὶ τοῦ ἀποτελέσματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέλθῃ, ὄχι κατὰ τὰς ἐκλογάς, πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Κύριοι, κατὰ τὰς στατιστικάς, ἡ ΕΔΑ συνεκέντρωσε τὸ 1951 τὸ 10%, τὸ 1958 τὸ 10% ἔγινε 25%, δηλαδὴ αὔξησις 150%. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω, αὐτὸ τὸ 15% τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδας ψήφων, πῶς εὑρέθη εἰς τὰς κάλπας τῆς ΕΔΑ; Τί εἶναι αὐταὶ αἱ ἑκατοντάδες χιλιάδες ψήφων, αἱ ὁποῖαι συγκροτοῦν τὸ πλεόνασμα τοῦ 15%; Εἰσέβαλον μήπως ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν, ὅπως ἐλέχθη ὅτι τώρα συγκεντρώνονται οἱ πρόσφυγες ἐκεῖ ἔνοπλοι διὰ νὰ εἰσβάλουν καὶ νὰ προκαλέσουν ἀναταραχὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα; Εἰσέβαλον μήπως ἀπὸ τὴν Ἀλβανίαν, εἰσέβαλον μήπως ἀπὸ τὴν Γιουγκοσλαβίαν; Ἢ χρησιμοποιήσαντες διαστημόπλοια ἀγνώστου μεγέθους κατῆλθον ἀπὸ τὸν Ἄρην ἢ τὴν Ἀφροδίτην; Αὐταὶ αἱ ἑκατοντάδες χιλιάδες ψηφοφόροι, τὸ πλεόνασμα πόθεν προῆλθεν; Σᾶς ἐρωτῶ. Θὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν βεβαίως. Εἶναι ἐθνικόφρονες ψηφοφόροι, οἱ ὁποῖοι ἐψήφιζον προηγουμένως τὴν ΕΡΕ, οἱ ὁποῖοι ἐψήφιζον προηγουμένως τὸ Κέντρον καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνθουσιάσθησαν τόσον ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ ΕΡΕ, ὥστε νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν γραμμήν της καὶ νὰ προσέλθουν νὰ ἐνισχύσουν, ποίους; Τὴν παρ’ ἡμῖν καθ’ ἑκάστην καταγγελλομένην ὡς ἀντεθνικὴν παράταξιν. Καὶ ἐὰν ἐντὸς 7ετίας αἱ δυνάμεις τῆς ΕΔΑ ηὐξήθησαν κατὰ 150%, ποῖος σᾶς λέγει ὅτι ἄλλαι ἑκατοντάδες χιλιάδες ἐθνικοφρόνων ψηφοφόρων δὲν θὰ ἐγκαταλείψουν τὰς τάξεις τῆς ἐθνικοφροσύνης καὶ θὰ προσέλθουν νὰ πυκνώσουν τὰς «ἀντεθνικὰς» τάξεις τῆς ΕΔΑ; Ἀλλὰ ἐάν, κύριοι, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ συμπέρασμά μου, διαθέτοντες τὸ Κράτος, διαθέτοντες τὸν τύπον καὶ τὰ μέσα διαφωτίσεως, διαθέτοντες τὴν Ἐκκλησίαν, τὰ Πανεπιστήμια καὶ τὰ σχολεῖα, ἐὰν διαθέτοντες ὅλα αὐτά, κατωρθώσατε νὰ πείσητε ἑκατοντάδας χιλιάδας ἐθνικοφρόνων νὰ γίνουν «ἀντεθνικοὶ» καὶ νὰ πυκνώσουν τὰς τάξεις τῆς ΕΔΑ, ποῖον μισθὸν ἔχετε; Ποῖον ἔργον ἐπιτελεῖτε; Ἰδοὺ τὸ στυγνὸν ἐρωτηματικόν, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀπευθύνω. Σᾶς εἶπε προχθὲς ὁ συνάδελφος κ. Ἠλιόπουλος: Πάρετε τὰς μεγάλας πόλεις τοῦ Κράτους. Εἴδατε τί ἔχει συγκεντρώσει ἡ ΕΔΑ εἰς αὐτάς. Παντοῦ συγκεντρώνει τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἢ τοὐλάχιστον δὲν ἀφίσταται οὐσιωδῶς τῆς πλειοψηφίας. Σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοῦ εἴπητε: Ὅταν πολῖται τῶν πόλεων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνέτως φθάνει τὸ κήρυγμα τὸ ἰδικόν σας διὰ τοῦ τύπου, διὰ τοῦ ραδιοφώνου καὶ δι’ ὅλων τῶν μέσων, ὅταν αὐτοὶ προσέρχωνται καὶ ψηφίζουν τὴν ΕΔΑ, περὶ ποίας ἐθνικοφροσύνης ἰδικῆς σας, τολμᾶτε νὰ ὁμιλῆτε καὶ περὶ ποίας ἀντεθνικότητος τῆς παρατάξεως ἐκείνης τολμᾶτε νὰ ὁμιλῆτε; (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, κύριε Κύρκο.

§116Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μὴ μοῦ τὸ ἐπιβάλλετε, κύριε Πρόεδρε, διότι ἀπὸ ἀντίδρασιν θὰ κρατήσω τὸ βῆμα ἄλλον τόσον χρόνον. Νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸν Κανονισμόν. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κρούετε τὸν κώδωνα, ἐνῷ εἶμαι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο ὥρας ὁμιλεῖτε καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τελειώσητε. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τελειώσητε.

§118Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μὲ παρακαλεῖτε. Θὰ ὁμιλήσω 62 ὥρας.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ὁμιλεῖτε δύο ὥρας.

§120Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τί θέλετε νὰ κάμω; Τί συζήτησιν νὰ κάμω;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συνεχίσητε μέχρι τὸ πρωΐ.

§122Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θέλω νὰ γνωρίζετε ποῖα εἶναι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα σᾶς δίδει ὁ Κανονισμός.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ γνωρίζω καὶ δὲν ἔχω δυστυχῶς δικαίωμα νὰ σᾶς ἐπαναφέρω εἰς τὴν τάξιν, διότι κάμνετε κατάχρησιν.

§124Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν ἔχετε ἀκούσει ὅτι ἕνας Γερουσιαστής, εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ὡμίλει ἐπὶ 5 συνεχεῖς ἡμέρας;

§125Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι τὸ Κέντρον εἶναι δημοκρατικόν, θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀποφεύγῃ τὰς παρεμβάσεις ἐπὶ θέματος, εἰς τὸ ὁποῖον, βέβαια, ὅλοι διαφωνοῦμεν, δεδομένου ὅτι ὁ ρήτωρ δὲν κάμνει κατάχρησιν. Μόνον ἐὰν ἐξέρχεται τοῦ θέματος, δικαιοῦται καὶ ἔχει καθῆκον τὸ Προεδρεῖον νὰ παρεμβαίνῃ.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος δὲν ἔχει ἐξέλθει τοῦ θέματος;

§127Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τοῦ συστήσητε νὰ μὴ ἐξέρχεται τοῦ θέματος.

§128Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Πρῶτον, δὲν ἔχω ἐξέλθει τοῦ θέματος καί, δεύτερον, ἐὰν ἐξηρχόμην τοῦ θέματος, εἴχατε δικαίωμα νὰ μοῦ εἴπητε νὰ ἐπανέλθω. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μὲ διακόπτετε συνεχῶς, κτυπῶντας τοὺς κώδωνας. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ μίαν Βουλήν, ἡ ὁποία λειτουργεῖ δημοκρατικὰ καὶ δὲν δύνασθε εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος εἶμαι παλαιότερος, νὰ κάμετε αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι εἶσθε παλαιότερος, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω τὴν σύστασιν, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ κάμητε κατάχρησιν τοῦ βήματος.

§130Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς ἔδωσα ὀξείαν ἀπάντησιν, ὑπεραμυνόμενος τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἔλεγα λοιπόν, κύριοι, ὅτι ὁ συνάδελφος Ἀθηνῶν κ. Ἠλιόπουλος, εἰς τὴν τελευταίαν ὁμιλίαν του, παρέθεσε τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ψήφων τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ ΕΔΑ τὸ 1958 εἰς τὰς μεγάλας πόλεις. Ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς βγαίνει τὸ ἀδιάσειστον συμπέρασμα, ὅτι εἰς ἄλλας μὲν πόλεις ἡ ΕΔΑ συνεκέντρωσε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, εἰς ἄλλας δὲ συνεκέντρωσε τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον μὴ ἀφιστάμενον οὐσιωδῶς τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας. Καὶ ἔθεσε τότε τὸ ἐρώτημα ὁ κ. Ἠλιόπουλος: Ἐφ’ ὅσον αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, δὲν ἐρευνᾶτε νὰ εὕρητε τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους συμβαίνει; Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐδόθη καμμία ἀπάντησις, ἀλλὰ παρετήρησα ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μόλις διετυπώθη ἡ ἐρώτησις ἔσπευσε νὰ ἀποχωρήσῃ τῆς αἰθούσης, διὰ νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν του ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ἀκούσει τὴν ἐρώτησιν καὶ τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους εἶχε καταθέτει ὁ κ. συνάδελφος καὶ δὲν ἦτο συνεπῶς προητοιμασμένος νὰ δώσῃ ἀπάντησιν. Ἐν τούτοις, οἱ πίνακες αὐτοὶ ἀξίζουν νὰ μελετηθοῦν καὶ ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς δεξιᾶς καὶ ἀπὸ τὴν πλευρὰν τοῦ Κέντρου, διότι εἶναι πράγματι διδακτικοί, καὶ ἐφ’ ὅσον πιστεύεται ὅτι τὸ Κέντρον ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ ἐθνικὴν ἀποστολήν, τοῦτο κατ’ ἐξοχὴν ὀφείλει νὰ τοὺς μελετήσῃ καὶ νὰ συναγάγῃ τὰ προσήκοντα συμπεράσματα. Δι’ ἐμὲ τὸ συμπέρασμα εἶναι ἕνα καὶ μόνον. Ὅτι τὸ νὰ ἰσχυρίζεται κανεὶς ὅτι ἡ παράταξις τοῦ 25% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ 1958, ἀγνώστου ὕψους σήμερον, ὅτι ἡ παράταξις τῶν δύο ἑκατομμυρίων πολιτῶν εἶναι παράταξις ἀντεθνική, εἶναι ἐγκληματικόν. Διερχόμεθα μίαν περίοδον ποὺ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς ἔργον ἀνασυγκροτήσεως τοῦ τόπου, διὰ τοῦ συντονισμοῦ ὅλων τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαιρῶμεν ἀπὸ τὸν κορμὸν τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων τὸ ¼, τὸ ⅓ ἐνδεχομένως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλῶμεν, τὸ ⅓ τὸ ὁποῖον περικλείει τὰς πλέον ζωντανὰς δυνάμεις τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους. Καὶ ὅταν τὸ Κέντρον θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ καταλήγω, θὰ εὕρῃ τὴν ὁδὸν ἡ ὁποία θὰ τὸ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἀνύψωσιν τῶν δυνάμεών του εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε καὶ αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν νὰ δύναται νὰ σχηματίσῃ. Καὶ ἡ ὁδὸς εἶναι μία καὶ μόνη. Ἡ πραγματοποίησις τῆς συνεργασίας ὅλων τῶν Δημοκρατικῶν δυνάμεων. Ἡ ἀπὸ κοινοῦ μὲ ὅλας τὰς δημοκρατικὰς δυνάμεις ἀντιπαράταξις, πρὸς τὰς σκοτεινὰς δυνάμεις τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς ἀντιδράσεως. Ἄμεσον ἀποτέλεσμα τῆς ἀντιπαρατάξεως αὐτῆς θὰ εἶναι ἡ συντριβὴ τῶν δυνάμεων τοῦ σκότους ἀπὸ τὰς δυνάμεις τῆς προόδου, καὶ τότε τὸ Κέντρον θὰ δύναται ἀζημίως δι’ αὐτό, ἀζημίως διὰ τὸ τόπον ἢ μᾶλλον ἐπωφελῶς καὶ δι’ αὐτὸ καὶ διὰ τὸν τόπον, νὰ ἀπολάβῃ τὴν πλήρη ἀνεξαρτησίαν.

§131Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συζητοῦμεν τὰ ἄρθρα τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ συζήτησις θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι βραχυτέρα τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Πέραν αὐτοῦ, ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἀπόφασιν καὶ περιωρίσθη ὁ χρόνος τῆς ἀγορεύσεως εἰς τὸ ¼ τῆς ὥρας.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Βουλή, ἀφεώρα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἤδη, συζητοῦμεν τὰ ἄρθρα καὶ προκειμένου περὶ τῆς συζητήσεως τῶν ἄρθρων, οὐδεμία ἀπόφασις ἐλήφθη περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου ἀγορεύσεων.

§133Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἰσχύει καὶ διὰ τὰ ἄρθρα, καὶ δὲν ἀνήκει εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Προεδρείου νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν παράτασιν τῶν ἀγορεύσεων.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς ἀπήντησα, ὅτι ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐλήφθη, ἀφεώρα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ὁ κ. Α. Ζάκκας, ἔχει τὸν λόγον.

§135Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, αὐτὸ τὸ περίφημον ἄρθρον 1 τοῦ κρισιμωτάτου νομοσχεδίου περὶ ἐκλογικοῦ νόμου βεβαίως εἶναι τὸ πλέον οὐσιῶδες, εἶναι ἐκ τῶν πλέον ἀντισυνταγματικῶν, εἶναι τὸ πλέον πονηρόν, εἶναι τὸ πλέον διαρπαστικόν, προσπαθεῖ νὰ κατασκευάσῃ τὴν λείαν καὶ συγχρόνως τὴν πλεονεκτικὴν διανομὴν αὐτῆς ὑπὲρ ὡρισμένων καὶ νὰ καταπνίξῃ ἕνα μέγα μέρος τῶν ψήφων τῶν ἄλλων κομμάτων. Καθῆκον μας, λοιπόν, εἶναι καὶ ὅλας αὐτὰς τὰς ἡμέρας, ποὺ συζητοῦμεν, αὐτὴ ἡ προσπάθεια καταβάλλεται ἀπὸ ἕνα μέγα μέρος τῆς Βουλῆς, νὰ περιορισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἡ λεία, ἡ πρὸς διανομὴν λεία καὶ νὰ γίνῃ ὁ νόμος κατὰ τὸ δυνατὸν δικαιότερος. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, κατεψήφισα τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ εἶμαι καὶ ἐναντίον τοῦ ἄρθρου 1. Διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ φαντασθῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ψῆφος οἱουδήποτε, ὅταν ἔρχεται νὰ ψηφίσῃ ἐκλογικὸν νόμον, τοῦ ὁποίου αἱ διατάξεις ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν πολὺ σφοδρὰν μὲ τὸ Σύνταγμα. Ἐλέχθη ἐδῶ ἀπὸ καιροῦ, ὅτι ὑπάρχει τὸ προηγούμενον τοῦ νόμου τοῦ 1951 περὶ ἀναλογικῆς. Ὁ νόμος ἐκεῖνος εἶχε ψηφισθῆ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἴσχυε τὸ Σύνταγμα τὸ ἰσχῦον, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1952. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρχεν ἀσάφεια συνταγματική, διότι πολλὰ εἶχον συμβῆ διάφορα πράγματα καὶ δὲν ἤξευρε κανεὶς ἐπακριβῶς, τί περίπου ἴσχυεν, ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως. Τώρα, μετὰ τὰς σαφεῖς διατάξεις τῶν ἄρθρων 66, 68 καὶ 69 τοῦ νέου Συντάγματος, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ θεσπίζεται νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ δεσμεύῃ τὴν ψῆφον τοῦ ἐκλογέως καὶ ὁ ἐκλογεὺς νὰ ψηφίζῃ τὸ Α κόμμα καὶ ἀντ’ αὐτοῦ νὰ βγαίνῃ ὁ ὑποψήφιος τοῦ Β κόμματος. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἡ πρώτη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔκαμεν ἀπαρχὴν τῆς διαστροφῆς τῆς ψήφου τῶν ἐκλογέων, μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Συντάγματος τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1952, εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία ἐφήρμοσεν ἀφ’ ἑνὸς τὸν νόμον τοῦ 1955, τὸν τριφασικόν, ὅπως ἀπεκλήθη πολὺ ὀρθῶς καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸν νόμον τῆς ἐπηυξημένης ἀναλογικῆς τοῦ 1958. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅπως εἶπον, μὲ τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, ὅτι θὰ ψηφίσῃ ὁ ἐκλογεὺς κατὰ τὸν Α τρόπον καὶ θὰ βγαίνῃ ἄλλος ἐκλεκτός. Παρὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ τὸ ἐδέχθη, ἐδέχθη νὰ διαπράξῃ αὐτὴν τὴν ἀντισυνταγματικότητα, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις ἦτο ἀντίθετος. Τὸ βάρος, ἑπομένως, ἐπιπίπτει ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν διέθετεν εἰς τὴν Βουλὴν ἢ μᾶλλον ἐπὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Καθῆκον, λοιπόν, ὅλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀντιτιθέμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἶναι, πῶς θὰ περιστείλωμεν τὰ κακά του, πῶς αὐτὴ ἡ ἀντισυνταγματικότης θὰ γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρα, πῶς θὰ προσεγγίσωμεν περισσότερον πρὸς τὴν δυνατότητα περιορισμοῦ τῆς διανεμητέας λείας, ἡ ὁποία προβλέπεται ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Καὶ τὸ ἄρθρον 1 εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὸ πῶς θὰ σχηματισθῇ ἡ λεία αὐτή. Ἐγὼ εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὰ ποσοστά. Δὲν συμμερίζομαι τὰ ποσοστὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπροτάθησαν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὸ 10%, τὸ 14%, τὸ 17%. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν κατ’ ἐμὲ νὰ εἶναι ἀνεκτόν, κατὰ κἄποιον τρόπον θὰ ἦτο νὰ μὴ μετέχῃ τῆς δευτέρας κατανομῆς Κόμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβεν ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομήν, τοὐλάχιστον, πέντε ἕδρας. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα περιορισθῇ ἐκεῖ, ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως ἡ ζημία δὲν θὰ εἶναι μεγάλη καὶ θὰ διευκολύνῃ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὴν συγκράτησιν τῶν δυνάμεων καὶ τὴν ψῆφον τῶν ἐκλογέων. Τὸ νὰ θέλωμεν νὰ ὁρίζωμεν ὑψηλὰ ποσοστὰ διὰ τὸν αʹ ἢ βʹ λόγον, εἴτε διότι ἡ ΕΔΑ δὲν πρέπει νὰ ὠφεληθῇ, εἴτε διότι ἡ ΕΡΕ δὲν πρέπει νὰ κερδίσῃ, εἴτε δὲν πρέπει νὰ σχηματισθῇ τὸ Κέντρον, αὐτὰ δὲν εἶναι μέσα θεμιτά, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἕνα καθῆκον ἔχει, νὰ δώσῃ εἰς τὸν ἐκλογέα ἕνα σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ τὴν ψῆφον του ὅπου αὐτὸς θέλει, κατὰ κυρίαρχον γνώμην. Αὐτὴν τὴν κυρίαρχον γνώμην τοῦ ἐκλογέως, δὲν ἔχει κανεὶς δικαίωμα νὰ τὴν μεταβάλῃ. Πῶς ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸ 1958 καὶ ἐπιδιώκει σώνει καὶ καλὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου τῶν 35% ἢ τῶν 40% τῶν ἐκλογέων. Διότι ἐκεῖ θὰ κατέληγεν ἐὰν καθιεροῦντο τὰ ποσοστά, τὰ ὁποῖα ἐλέχθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἰσχύσουν μέχρι προχθές. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συζητῶμεν τὸ αʹ κόμμα καὶ τὸ βʹ κόμμα καὶ νὰ τὸ βαθμολογῶμεν ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικοφροσύνης. Ὑπάρχει μία παγία παράδοσις ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος νὰ μᾶς λέγῃ, ὅτι ἡ ἀριστερὰ πτέρυξ εἶναι ἀντεθνικὴ καὶ οἱ μόνοι ἐθνικόφρονες εἶναι ἡ δεξιὰ πτέρυξ καὶ τὸ Κέντρον δὲν τὸ διέψευσε καὶ νὰ τῆς εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶσθε μόνον σεῖς ἐθνικόφρονες καὶ ὅτι ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς εἶναι ἰσότιμα εἰς τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὴν ἐθνικοφροσύνην. Μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ ἔλθῃ νὰ κρίνῃ καὶ νὰ βαθμολογήσῃ τὴν ἐθνικοφροσύνην καὶ τὴν προσήλωσιν εἰς τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη τοῦ οἱουδήποτε Κόμματος; Πόθεν ἀρύεται αὐτοὺς τοὺς τίτλους καὶ ἠμπορεῖ νὰ κάμνῃ τὸν κριτήν; Δὲν νομίζω, ὅτι κανεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ, ἰδίως ὅταν πρόκειται περὶ ἑνὸς κόμματος ὅπως ἡ ΕΔΑ, ἡ ὁποία ἐπιμένει εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν παγίως καὶ ἀκλονήτως. Οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναζητῇ πονηροὺς λόγους, διότι τὸ ὑποστηριζόμενον σύστημα τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι ἀδιάβλητον, εἶναι ἄψογον καὶ εἰς οὐδένα δίδει ἀφορμὴν δι’ ὑπονοίας. Λοιπὸν μὲ τὸ μέτρον τοῦ 1958 ἡ ΕΔΑ ὠφελήθη μόνον 5 ἕδρας, τὰς ὁποίας καὶ δὲν ἐχρειάζετο. Κατεπολέμησεν ὅμως καὶ τότε τὸ μέτρον καὶ τὸ καταπολεμᾷ καὶ σήμερον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὅμως κατέθετεν ἕνα τίμιον ἐκλογικὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐξεδηλοῦτο ἡ ἐλευθέρα θέλησις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ποῖον θέλει νὰ τὸν κυβερνήσῃ καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ ἦτο ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, οὐδεὶς βεβαίως θὰ ἐτόλμα νὰ συκοφαντήσῃ τὴν Κυβέρνησιν διότι προέβη εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ τιμίου αὐτοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ὅτι ὅμως προβαίνει εἰς τὴν κατάθεσιν πολυπλόκων καὶ περιπεπλεγμένων συστημάτων ἀγνοοῦσα τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν κυρίαρχον θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τότε δικαίως τὸ σύστημα αὐτὸ δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀνήθικον, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, διότι ἀγνοεῖ τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν θέλησιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ καὶ ὁδηγεῖ αὐτὸν κατ’ ἐπιταγὴν εἰς τὰς ἐκλογὰς διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κομματικὸν συμφέρον τῆς κυβερνώσης παρατάξεως. Εἶναι τὸ θέμα τῆς κατανομῆς τῶν ὑπολοίπων ἑδρῶν. Πῶς ὅμως θὰ διανεμηθοῦν τὰ ὑπόλοιπα αὐτὰ μεταξὺ τῶν κομμάτων; Ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ διπλῆ χρῆσις ψήφων εἰς τὴν αʹ καὶ τὴν βʹ κατανομήν ἀπὸ τὸ πρῶτον κόμμα; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἔρχεται ὁ νομοθέτης καὶ καθορίζει πῶς θὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ ὑπόλοιπα αὐτὰ κατὰ τὸ ἰδικόν του συμφέρον. Ἐὰν πράγματι θέλωμεν νὰ κάμωμεν ἔντιμον μέτρον, ὀφείλομεν νὰ ὑπολογίσωμεν τοὺς ψήφους ὅλων τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν διὰ νὰ μὴ ἀδικηθῇ οὐδεὶς καὶ νὰ μὴ παραβιασθῇ ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ. Ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ προδικάσῃ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ συνδυασμοῦ δύο ἢ τριῶν κομμάτων καὶ νὰ καθορίσῃ ποσοστὰ διὰ τοῦ νόμου; Εἶναι ἀπαράδεκτον, κ. βουλευταί, διὰ τοῦ νόμου νὰ κατασκευάζωμεν βουλευτὰς καὶ νὰ ἀγνοοῦμεν τὴν θέλησιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ δῆθεν κυβερνητικὴ πλειοψηφία τῶν 45 βουλευτῶν τῆς κυβερνώσης παρατάξεως νὰ ἐπιβάλλουν ἕνα νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου κατασκευάζωνται βουλευταί. Παρῆλθε πλέον ἡ ἐποχὴ ἐκείνη ποὺ οἱ φεουδάρχαι καὶ οἱ αὐτοκράτορες καθώριζον ποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐκλεγοῦν διὰ νὰ ἐκπροσωπήσουν τὸν λαόν. Μόνον ὁ λαὸς ἐκλέγει ἐκείνους τοὺς ὁποίους θέλει νὰ τὸν διοικήσουν καὶ ὄχι μία πλαστὴ πλειοψηφία. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ θεσπίσωμεν ἕνα ἐλάχιστον ὅριον εἰσόδου τῶν κομμάτων εἰς τὴν βʹ κατανομὴν ἕνα περίπου 5%. Αὐτὸ εἶναι τὸ τίμιον ἀποτέλεσμα τῆς λαϊκῆς πλειοψηφίας καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἕνα μέρος τῶν βουλευτῶν θὰ ἐκλέγεται ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ ἕνα ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἡμεῖς μὴ ἀποδεχόμενοι τὰ ποσοστὰ θὰ καταψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον 1.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§137Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ συζητούμενον ἄρθρον νομίζω, ὅτι παρέχει ἔδαφος νὰ διατυπωθῇ μία γενικὴ παρατήρησις, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ εἶχε τὴν θέσιν της ἄλλως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς μόνον. Τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν μὲ πρωτοβουλίαν τῆς κυβερνώσης παρατάξεως εἶναι σαφές, ὅτι ἀντιστρατεύονται βασικῶς εἰς τὸν ἀντιπροσωπευτικὸν θεσμόν, εἰς τὸν θεσμὸν αὐτὸν ποὺ ἀποτελεῖ τὴν οὐσίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, εἰς τὸν θεσμὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν ἐκπροσώπησιν τὴν ἀνάλογον εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῶν ἰσχυροτέρων λαϊκῶν πολιτικῶν τάσεων. Ποῖα εἶναι τὰ προβαλλόμενα ἑκάστοτε ἐπιχειρήματα ἀπὸ τοὺς ὑπερμάχους αὐτῶν τῶν συστημάτων ποὺ ἀντιστρατεύονται εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ κρατοῦντος παρ’ ἡμῖν πολιτεύματος. Ἐπικαλοῦνται, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν ἰσχύει καὶ εἰς ἄλλας χώρας δημοκρατουμένας. Ὑπενθυμίζω κἄτι ποὺ καὶ ἄλλοτε εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἰσχύει τὸ πλειοψηφικὸν εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, ἀλλὰ ἰσχύει τὸ μονοεδρικόν, τὸ πολυεδρικὸν ἀποτελεῖ ἐπινόησιν ἑλληνικὴν καὶ νοθεύει εὐθέως τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ. Τὰ συστήματα ποὺ ἐπενοήθησαν κατὰ τὰς τρεῖς τελευταίας ἐκλογὰς ἔχουν τὸ αὐτὸ κοινὸν γνώρισμα μὲ τὸ πλειοψηφικόν. Νοθεύουν τὴν γνησίαν ἔκφρασιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος, ἐμφανίζουν μίαν πλαστὴν εἰκόνα τοῦ συσχετισμοῦ τῶν πολιτικῶν δυνάμεων ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Εἶναι ἀκριβές, ὅτι καὶ εἰς τὸ παρελθὸν διενηργήθησαν ἐκλογαὶ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ καταβάλλονται προσπάθειαι νὰ ἐμφανισθῇ ἡ Κυβέρνησις ὡς προτείνουσα σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐνῷ ἄλλοτε ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ σημερινὴ ὡς Κυβέρνησις εἶχε προτείνει, σήμερον συναντᾷ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀντίδρασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν ἀποδοχὴν αὐτοῦ τοῦ συστήματος. Ὅμως, ἐλέχθησαν ἱκανὰ ἐπιχειρήματα καὶ θὰ τὰ ἐπαναλάβω ἐν συνόψει διὰ νὰ γίνῃ συνείδησις ποία κολοσσιαία διαφορὰ χωρίζει τὸ σημερινὸν σύστημα ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951. Τότε, κ. βουλευταί, ὑπῆρχε πράγματι ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ηὐνοοῦντο ὅλα τὰ κόμματα ποὺ εἰσήρχοντο εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ὅλα τὰ κόμματα ποὺ παρουσίαζον ἕνα μίνιμουμ πολιτικῶν δυνάμεων καὶ πολιτικῆς ἐπιρροῆς εἰς τὸν λαόν. Σήμερον μὲ τὸ κατατεθειμένον καὶ συζητούμενον ἐκλογικὸν σύστημα καθιεροῦται, ἡ ἐνισχυμένη τοῦ ἑνὸς κόμματος, τοῦ πρώτου κόμματος. Ἀπεδείχθη κατὰ τρόπον μαθηματικόν, ὅτι τὸ δεύτερον καὶ τρίτον κόμμα εἰσερχόμενα εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν συμβαίνει νὰ ἀποκομίζουν ἕδρας ὀλιγωτέρας ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἀπεκόμιζον ἀπὸ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Καὶ ἐρωτᾶται εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπαίζωμεν τὸν ἑλληνικὸν λαόν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαπατῶμεν ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους ὁμιλοῦντες περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἤγουν περὶ ἐνισχύσεως τῶν ἰσχυροτέρων κομμάτων ὅταν δι’ αὐτῆς ἐπιχειρῆται ἡ καταλήστευσις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων ὅλων τῶν ἄλλων κομμάτων, ἀπὸ τὸ πρῶτον κόμμα; Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐφρόντισεν ὁ συντάκτης τοῦ ἁμαρτωλοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου πρὶν ἢ φθάσῃ εἰς τὸ νὰ συνθέσῃ τὴν μέθοδον, διὰ τῆς ὁποίας μὲ ψήφους ἀντικυβερνητικὰς θὰ ἐκλέγωνται βουλευταὶ κυβερνητικοί, ἐφρόντισε νὰ ἐμπλουτίσῃ τὸ ἁμαρτωλὸν ταμεῖον τῆς δευτέρας κατανομῆς πολὺ πλέον παρὰ ὅ,τι ἡ ἐνισχυμένη τοῦ 1951. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν συμβαίνει εἰς τὴν χώραν μας νὰ ἐφαρμόζεται σύστημα ἀναλογικῆς κατὰ τὸ ὁποῖον διχοτομοῦνται περιφέρειαι ἐκλογικαί, αἱ ὁποῖαι ἀνέκαθεν προπολεμικῶς καὶ μεταπολεμικῶς ἦσαν ἡνωμέναι, ἑνιαῖαι ἐκλογικαὶ περιφέρειαι. Διὰ πρώτην φορὰν ἐπιχειρεῖται νὰ καταλυθῇ θεμελιώδης νόμος τῆς ἀναλογικῆς, σύμφωνα μὲ τὸν ὁποῖον ἡ εὐρεῖα περιφέρεια μόνον προσιδιάζει πρὸς τὸ ἀναλογικὸν ἐκλογικὸν σύστημα. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιταχθῇ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἐπεχειρήθη ἡ παραβίασις αὐτῆς τῆς θεμελιώδους ἀρχῆς μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958. Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ὅτι ὑπάρχει ὄχι πλέον ἀνατροπὴ παγίου καθεστῶτος ὑφισταμένου προπολεμικῶς καὶ μεταπολεμικῶς, καθεστῶτος σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖον εἴτε ἁπλῆ εἴτε ἐνισχυμένη ἀναλογική, ὑπάρχει, καθιεροῦται ἡ εὐρεῖα περιφέρεια, ὁ Νομός, ἀλλὰ σύμφωνα μὲ τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τὴν ὑφισταμένην ἐν ἔτει 1936, ἀλλὰ ὑπάρχει παραχώρησις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ ἰδικόν της ἐκλογικὸν νόμον. Πράγματι, μὲ τὸν τριφασικὸν νόμον, ὡς προσφυῶς ἐλέχθη ὁ νόμος ἐκεῖνος τοῦ 1956 μὲ τὸν ὁποῖον ἐνεκαινίασε τὴν πολιτικήν της σταδιοδρομίαν ἡ Κυβερνῶσα παράταξις, ὁ νόμος ἐκεῖνος προέβλεπεν εἴς τινας περιφερείας τὸ ἀναλογικὸν ἐκλογικὸν σύστημα καὶ καθιέρωνε, παρακολουθῶν τὴν παγίαν παράδοσιν, τοὺς Νομοὺς ὡς οὗτοι ὑφίσταντο προπολεμικῶς. Τὸ πρῶτον, ἐπιχειρεῖται ἡ παραβίασις τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ἐν ἔτει 1958. Ἀλλά, κ. βουλευταί, εἶχεν ἐπίγνωσιν καὶ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν παρὰ μόνον λεκτικὴν μὲ τὸ ἀναλογικὸν ἐκλογικὸν σύστημα. Ἐπρόκειτο, ὁμολογουμένως καὶ ἀποδεδειγμένως, περὶ δικομματικοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, κατ’ ἀκολουθίαν, ὄχι περὶ ἀναλογικοῦ καὶ κατὰ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ὀρθῶς καὶ συνεπῶς, θὰ ἔλεγον, ἐχώρησεν εἰς τὴν διχοτόμησιν δέκα ὁλοκλήρων Νομῶν. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, μὲ ποίαν δικαιολογίαν ὑπαναχωρεῖ ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1956 καὶ ἀπὸ μίαν παγίαν παράδοσιν ποὺ εἶχε καθιερώσει ἡ Βουλὴ αὐτὴ καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ὅλων τῶν παρατάξεων ποὺ εἰσηγήθησαν τὸ ἀναλογικὸν ἐκλογικὸν σύστημα διὰ νὰ χωρήσῃ εἰς τὴν διχοτόμησιν περιφερειῶν καθιερωμένων ὡς ἑνιαίων, ὅταν ἡ διχοτόμησις εἶναι ἀσυμβίβαστος μὲ τὴν ὑφὴν τοῦ ἀναλογικοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος; Κύριοι βουλευταί, τὸ μυστικὸν ἔχει ὡς ἀκολούθως. Ἡ διχοτόμησις τῶν δέκα αὐτῶν Νομῶν σημαίνει δώδεκα ἕδρας ἀφαιρουμένας ἀπὸ τὴν πρώτην καὶ εἰσερχομένας εἰς τὸ ἁμαρτωλὸν ταμεῖον τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἀλλά, ἆραγε, ἠρκέσθη μόνον εἰς αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὸ νὰ ἐμπλουτίσῃ τὴν δευτέραν κατανομὴν μὲ αὐτὰς τὰς ἕδρας, τὰς ὁποίας ἠγνόει τὸ σύστημα τὸ ἀναλογικὸν τοῦ 1951; Ὄχι. Πέραν τοῦ λῃστρικοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ κατανομή, ὡς προεῖπον, τῶν ἑδρῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς, δῆθεν διὰ τῆς ἐνισχυμένης καὶ πράγματι διὰ τῆς καταπλεονεκτήσεως τοῦ πρώτου Κόμματος μόνον, συμβαίνει νὰ εἰσπράττῃ καὶ ἕνα δῶρον, τὸ δῶρον τῆς τρίτης λεγομένης κατανομῆς. Εἶναι ἡ μία ἕδρα ποὺ ἀπομένει κατὰ Ἐφετεῖον καὶ ἡ ὁποία διατάσσει ὁ νόμος, ἐναντίον τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων νὰ τὴν λάβῃ τὸ πρῶτον Κόμμα, ἄλλες ἐννέα ἕδρες ποὺ δωρίζονται. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κ. βουλευταί, φθάνομεν εἰς ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1951. Τὶ χρείαν ἔχομεν νὰ ἀσχοληθῶμεν περὶ τῶν ποσοστῶν, ὅταν μὲ αὐτὰς τὰς διατάξεις ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἐκ τῶν προτέρων φροντίσει νὰ μεταφέρῃ ἕδρας ποὺ ὁ λαὸς ἔδωσε εἰς αὐτὴν τὴν πτέρυγα νὰ τὰς μεταφέρῃ εἰς ἐκείνην; Ἀλλὰ τοιουτοτρόπως, κ. βουλευταί, παραβιάζεται εὐθέως ἡ θεμελιώδης ἀρχὴ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ δικαίου, ἡ ἀρχὴ τῆς ἴσης δυνάμεως τῆς ψήφου τῶν ἐκλογέων. Ἔχομεν πικρὰν πεῖραν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, ἀντιπροσωπεύει 45.000 ψήφους, ἐνῷ κάθε κυβερνητικὸς βουλευτὴς ἀντιπροσωπεύει μόνον 8–9.000 ψήφους. Ποῦ εἶναι ἡ ἐκλογικὴ δικαιοσύνη, ἡ Δημοκρατία, ἡ ἴση δύναμις τῆς ψήφου τῶν ἐκλογέων;

§138Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως. Εἴπατε μὲ 45.000 ψήφους.

§139Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἰς τὴν Π.Α.Δ.Ε., εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετέχω ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἐκ τῶν 40 ὑποψηφίων αὐτοῦ, ἐξελέγην μόνον ἐγώ, τοῦθ’ ὅπερ συνέβη καὶ μὲ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν.

§140Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ. Τὸ 1950 ἡμεῖς ἐλάβομεν 100.000 ψήφους καὶ δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, παρὰ μόνον ἕξ. Δὲν εἶναι, συνεπῶς, ὀρθὸν νὰ ἐπικαλῆσθε τοιαῦτα πράγματα, διὰ νὰ ἀποδείξητε ἐκτροπὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τὰς καθιερωμένας ἀρχάς, τὰς ὁποίας ἅπαντες σεβόμεθα.

§141Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τελείως διάφορον τὸ σύστημα τοῦ 1958 ἀπὸ τὸ σύστημα τοῦ 1950, τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1958 καὶ τὸ τερατῶδες ποσοστὸν 40% τῶν Συνασπισμῶν Κομμάτων, ἐδημιουργήθη ἡ ψυχολογία τῆς χαμένης ψήφου καὶ ἔτσι δὲν ἐχάσαμεν μόνον ἕδρας, ἐχάσαμεν καὶ τὸ ἥμισυ τῶν ψήφων. Ἐάν, κ. βουλευταί, προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου ὡς ἔχει, θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι συνεργοῦμεν εἰς παραβίασιν καὶ κατάλυσιν τῆς οὐσίας τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ Δημοκρατικοῦ Πολιτεύματος. Εἶδον, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς βʹ κατανομῆς, νὰ ἔχουν διατυπωθῆ τροπολογίαι τινὲς ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου. Θὰ πρέπει, ὅθεν ἡ Κυβέρνησις νὰ διατυπώσῃ εὐθὺς ἀμέσως τὰς ἀπόψεις της ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν θὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος νὰ μετατρέπῃ ψήφους, οἱ ὁποῖοι δίδονται ἐναντίον της εἰς κυβερνητικὰς βουλευτικὰς ἕδρας διὰ τῆς λεηλατήσεως τῶν ψήφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Θὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἀναξιοπρέπειαν. Μεταχειρίζομαι, κ. βουλευταί, τὴν λέξιν αὐτήν, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην νὰ παρακάθηνται βουλευταὶ λαβόντες 700 ἢ 800 ψήφους καὶ νὰ ἔχουν ἀποτύχει βουλευταὶ μὲ 10 καὶ 12.000 ψήφους. Ζητῶ, ἐξ’ ἄλλου, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δηλώσῃ ἐὰν θὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀπαράδεκτον διαίρεσιν ὡρισμένων περιφερειῶν. Καὶ ἔρχομαι, τώρα, κ. βουλευταί, εἰς μίαν ἄλλην διάταξιν τοῦ ἄρθρου τούτου, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, καταργεῖται διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1958, κατὰ τὴν ὁποίαν καθιεροῦτο τεκμήριον Συνασπισμοῦ Κομμάτων, ἐὰν εἰς ἕνα Κόμμα μετεῖχεν ἀρχηγὸς ἑτέρου Κόμματος. Ἴσως, θὰ ἰσχυρισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἐπρόλαβε μὴ ἐκδηλωθεῖσαν ἐπιθυμίαν ὡρισμένων Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκλεγοῦν ὡς βουλευταὶ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, διατηροῦντες τὴν ἰδιότητά των αὐτήν, καίτοι οἱ φίλοι πολιτευταί των θὰ ἔχουν προσχωρήσει εἰς ἄλλο Κόμμα. Ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἰσχυρισμὸς φαρισαϊκὸς πράγματι, ὅπως καὶ ἐκεῖνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνδιαφέρεται δῆθεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν συνένωσιν τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, διὰ νὰ ὑπάρξῃ διάδοχος κατάστασις καὶ νὰ δοθῇ οὕτω ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὴν πολυετῆ ἄσκησιν τῶν ὑψηλῶν καθηκόντων του καὶ νὰ ξεκουρασθῇ, διότι ἐπιδίωξις πραγματικὰ τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν ἐνίων Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἁπλῶς εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ καθεστῶτος τῶν πολλῶν Ἀρχηγῶν εἰς τὸν χῶρον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τῆς συντηρήσεως τοῦ τίτλου καὶ ἐκείνων, οἵτινες προδήλως στεροῦνται σοβαροῦ λαϊκοῦ ἐρείσματος.

§142Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ἀπορῶ πῶς σᾶς ἔχει καταλάβει αὐτὴ ἡ μανία τῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου καὶ πῶς ἡ κεκτημένη ταχύτης τῆς γλώσσης καὶ τῆς σκέψεως σᾶς ὡδήγησε μέχρι τοῦ σημείου νὰ θεωρήσητε καὶ ὡς διαβλητὴν καὶ σατανικὴν καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν, μίαν διάταξιν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐθέσπισε, ἢ μᾶλλον προτείνει εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως θεσπισθῇ διὰ λόγους στοιχειώδους ἁβροφροσύνης, ἔναντι τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Τὸ πρᾶγμα εἶναι φανερὸν καὶ ἔπρεπε νὰ τὸ γνωρίζετε. Λόγοι στοιχειώδους ἁβροφροσύνης πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος τὸ μὲν Κόμμα του παρεχώρησεν εἰς τὸν στρατηγὸν Γρίβαν, ὁ δὲ ἴδιος παρέμεινε ἔξω τῆς Κ.Ε.Α., λόγοι στοιχειώδους ἁβροφροσύνης ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλουν καὶ εἰς ὑμᾶς νὰ μὴ θίξετε κἂν τὸ θέμα. Καὶ ὅμως, ὁμιλεῖτε περὶ διαβολικῆς σκέψεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἂς κρίνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποῖα εἶναι ἡ κρίσις σας περὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§143Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Γνωρίζετε καλῶς, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ὡς εἶναι διατυπωμένη, δὲν ἀφορᾷ κυρίως καὶ μόνον τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἄλλως τε, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ συνεργασθῇ εἰς ἄλλο Κόμμα διὰ νὰ ἐκλεγῇ βουλευτής. Εἶναι διάταξις γενικῆς ἐφαρμογῆς, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἄλλον σκοπόν, τοὐλάχιστον ἔντιμον, παρὰ μόνον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸ ὀλίγου.

§144Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Λυποῦμαι, λυποῦμαι.

§145Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Γνωρίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως νὰ ὁδηγήσητε εἰς τὴν διάλυσιν τῶν Κομμάτων, διότι ἐνθαρρύνετε τοὺς Ἀρχηγοὺς νὰ στείλουν τοὺς ὀπαδούς των εἰς ἄλλους συνδυασμοὺς καὶ αὐτοὶ νὰ διατηρήσουν τὸ ἀρχηγικὸν ἀξίωμα;

§146Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι πάντως προσωπική σας ἡ γνώμη αὐτή.

§147Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, κ. Πρόεδρε. Προβάλλεται, κ. βουλευταί, καὶ ἀποκλειστικῶς θὰ ἔλεγον ὡς ἐπιχείρημα, διὰ τὴν θέσπισιν τῶν διατάξεων αὐτῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐκδήλως νοθεύεται ἡ εἰκὼν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, προβάλλεται τὸ μέγα ἐπιχείρημα τῆς Κυβερνητικῆς σταθερότητος. Βεβαίως, ἀποτελεῖ προνόμιον διὰ μίαν χώραν ἡ ὕπαρξις σταθερᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἀποτελεῖ νόσον, νόσον σοβαρὰν διὰ μίαν δημοκρατουμένην χώραν, ὅταν ἡ σύνθεσις τοῦ Κοινοβουλίου της ἐνθαρρύνῃ καὶ ἐπιβάλλῃ συχνὰ κυβερνητικὰς ἐναλλαγάς. Καὶ ἔγινε προσπάθεια, κ. βουλευταί, καὶ γίνεται, νὰ ἀναζητηθοῦν ἀπὸ τὰ σκονισμένα ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ καὶ ἀναλόγων ἀρχείων ἄλλων δημοκρατουμένων χωρῶν, παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ μειοψηφία συμβαίνει νὰ κυβερνᾶ. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις κάμνει ἕνα μικρὸν λάθος. Ἐκεῖ μέν, ποὺ καὶ σπανίως ἐνεφανίσθη εἰς τὸ παρελθὸν τὸ φαινόμενον αὐτό, ἀποτελεῖ μίαν ἁπλῆν συγκυρίαν τοῦ συσχετισμοῦ τῶν ἐκλογικῶν δυνάμεων. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐδῶ ἐν ψυχρῷ μελετᾶται ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον μία φθίνουσα μειοψηφία ἐν τῇ κυβερνήσει σταθερῶς, θὰ διατηρήσῃ τὴν ἐξουσίαν. Δὲν ἐπιδιώκομεν μὲ τὸν νόμον σταθερὰν Κυβέρνησιν. Ἐπιδιώκομεν ἐν ψυχρῷ σταθερὰν διατήρησιν εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ κυβερνῶντος Κόμματος, παρὰ τὴν φθίνουσαν ἐπιρροήν του ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ τεραστία διαφορά. Ποῖος ἔχει ἀμφιβολίαν, ὅτι ἀποτελεῖ εὐλογίαν διὰ μίαν Δημοκρατίαν νὰ ἔχῃ σταθερότητα κυβερνητικήν; Ἀλλὰ ἀποτελεῖ ἄρνησιν τῆς δημοκρατίας, ὅταν μελετῶνται ἀπὸ τῆς ἑπομένης ἑκάστης τῶν ἐκλογῶν, τὰ ἐκλογικὰ τεχνάσματα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν τὴν φυσικὴν φθορὰν μιᾶς Κυβερνήσεως νὰ ἀναπληρώσῃ διάταξις νόμου, ἡ ὁποία κατατείνει σταθερῶς νὰ διατηρήσῃ ἕνα Κόμμα εἰς τὴν ἐξουσίαν παρὰ τὴν φθίνουσαν μοιραίαν ἐπιρροὴν του ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος. Εἶναι ἀνάγκη, κ. βουλευταί, νὰ ὑπάρξῃ ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνητικῆς μία διάθεσις εἰλικρινοῦς ἐξηγήσεως μὲ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν λαόν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπῃ σαφῶς ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐπιθυμεῖ καὶ ἐπιδιώκει παρ’ οἱανδήποτε φθοράν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἀσκοῦσα ἐπὶ δύο τετραετίας περίπου τὴν ἐξουσίαν, νὰ διατηρηθῇ εἰς αὐτὴν ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ. Νὰ εἴπῃ ἀπροκαλύπτως, ὅτι ἐθνικοὶ λόγοι, μὲ τοὺς ὁποίους ταυτίζει τοὺς ἰδικούς της κομματικοὺς λόγους, ἐπιβάλλουν τὴν κατάλυσιν τῆς Δημοκρατίας καὶ τὴν διατήρησιν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἑνὸς Κόμματος ποὺ ἔχασε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ. Ἀλλά, κ. βουλευταί, αὐτὸς ὁ ἀμείλικτος, ὁ ἀδυσώπητος νόμος τῆς δημοκρατικῆς ἐναλλαγῆς τῶν Κομμάτων εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ λειτουργήσῃ εἰς τὴν χώραν αὐτὴν κατὰ τὴν ἐπικειμένην ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν. Οἱαδήποτε τεχνάσματα, κατὰ τὰ ὁποῖα, εἰς πεῖσμα τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐκλογικῆς, εἰς πεῖσμα τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ νὰ ἐμφανίζεται ἡ μειοψηφία δῆθεν ὡς ἰδική μας εἰς τὴν Βουλήν, οἱαδήποτε τεχνάσματα, εἶναι ἀδύνατον νὰ κατισχύσουν τῆς καθέτου πτώσεως, τὴν ὁποίαν ἐσημείωσεν ἡ ἐπιρροὴ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐπὶ τῶν ἐκλογέων κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν. Ματαιοπονεῖτε ἐὰν νομίζετε, ὅτι διατηροῦντες αὐτὰ τὰ τεχνάσματα θὰ κρατηθῆτε εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἐπίσης ὑπάρχει ἕνα ὅριον, ὅριον δυνάμεων ἐκλογικόν, ποὺ ἐπιτρέπει νὰ λειτουργήσουν ὑπὲρ ὑμῶν τὰ τεχνάσματα αὐτά. Ὅταν τὸ ὅριον αὐτὸ ὑποχωρήσῃ, τότε πλέον τὰ τεχνάσματα αὐτὰ θὰ λειτουργήσουν ἐναντίον σας. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἤγγικεν ἡ ὥρα τῆς κρίσεως καὶ αὐτὴν τὴν κρίσιν δὲν θὰ τὴν ἀποφύγῃ σήμερον ἡ Κυβέρνησις. Θὰ φύγετε ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν καὶ θὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§149Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσητε τὴν πρότασιν.

§150Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὸ τέταρτον, δύο ρήτορες ὑπάρχουν ἀκόμη καὶ συνεπῶς, δὲν συντρέχει λόγος νὰ ὑποβάλωμεν τοιαύτην πρότασιν.

§151ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Διὰ τὰ ἄλλα ἄρθρα;

§152Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Διὰ τὰ ἄλλα ἄρθρα ναί, ἀλλὰ διὰ τοῦτο ὄχι.

§153Η. ΗΛΙΟΥ. Διὰ τὰ ἄλλα ἄρθρα πρὶν γίνῃ μία ἀρχικὴ ἐξήγησις, ἀνάπτυξις, θεσπίζεται ἀπὸ τώρα τὸ τέταρτον; Νὰ σηκωθοῦμε νὰ φύγουμε καὶ νὰ κάνετε ὅπως θέλετε τὸν νόμον.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔθεσε τὸ Προεδρεῖον ζήτημα τετάρτου. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου πρότασιν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀνεκοίνωσα. Συνεπῶς, δὲν ἐτέθη ζήτημα.

§155Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Εἶπον, ὅτι δύο ρήτορες ἀπομένουν. Ἑπομένως, δὲν ἀξίζει νὰ ὑποβληθῇ τοιαύτη πρότασις.

§156Η. ΗΛΙΟΥ. Τὴν πλειοψηφίαν τὴν ἔχετε καὶ τὸν νόμον ἠμπορεῖτε νὰ τὸν ψηφίσητε μόνοι σας καὶ ἄνευ οἱασδήποτε συζητήσεως. Ἐὰν θέλετε προχωρήσατε. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ εἴπω τοῦτο ἐξ ὀνόματος τῆς Ε.Δ.Α. Θέλω νὰ συνοψίσω, χωρὶς νὰ προχωρήσω εἰς πολιτικὴν ἀνάπτυξιν, διότι πολλὰ ἐλέχθησαν, νὰ συνοψίσω ἐπὶ τοῦ καθαρῶς νομικοῦ θέματος, ποῖαι εἶναι αἱ προτάσεις μας ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 1. Πρῶτον, ζητοῦμεν νὰ ἐπανέλθουν αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι, αἱ ἰσχύουσαι ἕως καὶ τὸ 1956. Τὸ 1958 ἐνῷ ἐφηρμόσθη ἡ ἀναλογική, ἀντιθέτως πρὸς τὸ 1956 κατετμήθησαν αἱ περιφέρειαι. Ἐδημιουργήθησαν δύο περιφέρειαι δύο ἑδρῶν καὶ 11 περιφέρειαι, ἢ περισσότεραι τῶν 11, τριῶν ἑδρῶν. Σήμερον μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τῆς ὁποίας τὴν ἐκπλήρωσιν ἡμεῖς δὲν θεωροῦμεν πιθανὴν καὶ θέλομεν νὰ κατοχυρωθῶμεν διὰ τοῦ νόμου, μὲ τὴν ὑπόσχεσιν ἐφαρμογῆς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961, θὰ εἶναι πολὺ περισσότεραι αἱ περιφέρειαι αἱ ἐκλέγουσαι δύο ἕως τρεῖς μόνον βουλευτάς. Θὰ γίνουν δύο αἱ περιφέρειαι αἱ ἐκλέγουσαι ἕνα μόνον βουλευτὴν καί, ἑπομένως, ἀνεπίδεκτοι ἐφαρμογῆς τῆς ἀναλογικῆς, διότι τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ψήφων θὰ παραμείνῃ ὡς ὑπόλοιπα, δεδομένης τῆς κατατμήσεως τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Ἑπομένως, σύμφωνα καὶ μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὅλοι οἱ θεωρητικοὶ καὶ ὅλοι οἱ πολιτικῶς ἐφαρμόσαντες τὴν ἀναλογικὴν διδάσκουν καὶ εἰδικῶς ὁ Σαρίπολος, ὁ κλασσικὸς τῆς ἀναλογικῆς καὶ ὁ Παπαναστασίου, εἰς τὸ σύγγραμμά του τὸ Πολιτικόν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπιστημονικὸν περὶ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἀναλογικῆς ἀντιπροσωπεύσεως ὑποστηρίζουν, ὅτι ἐνῷ σύμφωνα πρὸς τὸ πλειοψηφικὸν καὶ δικαιότερον εἶναι νὰ σμικρύνωνται αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι, εἰς τὴν ἀναλογικήν, πρέπει νὰ εἶναι μεγάλαι, ὥστε νὰ εἶναι δεκτικαὶ ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς τοῦ ἐπιμερισμοῦ εἰς πλείονας κομματικὰς δυνάμεις, ἀνίσως κατανεμομένας. Ἑπομένως, ἡ πρώτη μας πρότασις εἶναι νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας τοῦ νόμου τοῦ 1956. Τοῦ 1951 ἐὰν θέλετε τὸ ἴδιον εἶναι. Ἀλλὰ ἀπὸ τὸ 1951 –1952 ἱδρύθησαν καὶ ἄλλοι Νομοὶ καὶ δι’ αὐτὸ νομίζομεν, ὅτι ἀκριβεστέρα εἶναι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. 1956. Ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν διὰ κόμματα, συνασπισμοὺς δύο κομμάτων καὶ συνασπισμοὺς πλειόνων τῶν δύο κομμάτων δὲν ἐνδιαφερόμεθα ὡς κόμμα. Δὲν μᾶς θίγουν αἱ διατάξεις. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ὅμως εἰς βάρος τίνος θὰ γίνῃ ἡ καταπλεονέκτησις. Μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ μὴ γίνῃ καταπλεονέκτησις εἰς βάρος οὐδενός. Μᾶς ἐνδιαφέρει ὁ κάθε ἕνας νὰ πάρῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς τοῦ δίδει, Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἐμμένοντες εἰς τὴν ἀπαρασάλευτον προγραμματικήν μας ἀρχὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἐπροτείναμεν ἐν τούτοις βλέποντες, ὅτι καὶ ὅλα τὰ ἄλλα κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ διεφώνουν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἐπροτείναμεν τὴν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ποσοστὰ θὰ εἶναι 10% διὰ κόμματα, 14% διὰ συνασπισμοὺς δύο κομμάτων καὶ 17% προκειμένου περὶ συνασπισμοῦ ἄνω τῶν δύο κομμάτων. Ἡ τροπολογία μας αὐτὴ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἔγινε δεκτὴ ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Τὸ τρίτον σημεῖον. Βέβαια ἡ νομοτεχνικὴ εἶναι μία ὑπόθεσις ὀλίγον ἐπιτρέπουσα νὰ ἰσχυρισθῇ κανεὶς καὶ τοῦτο καὶ τὸ ἀντίθετόν του, βέβαια ὑπάρχει μία πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου νὰ ἀφεθῇ κατὰ μέρος καὶ νὰ συζητηθῇ ὡς ἰδιαίτερον ἄρθρον ὁ τρόπος τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἡμεῖς, νομίζομεν, ὅτι συνδέεται κατὰ κἄποιον τρόπον ὀργανικὰ μὲ τὸ ὑπόλοιπον περιεχόμενον τοῦ πρώτου ἄρθρου. Καὶ συνδέεται ὀργανικὰ μὲ τὸ ὑπόλοιπον περιεχόμενον τοῦ πρώτου ἄρθρου, διότι προσετέθη τὸ σὺν ἕνα. Ποία εἶναι ἡ δικαιολογικὴ βάσις τοῦ σὺν ἕνα; Διότι ἡ πρώτη κατανομὴ ἀντανακλᾷ ἀπολύτως καὶ τὴν κομματικὴν καὶ τὴν περὶ προτιμήσεως προσώπων βούλησιν ἑκάστου ἐκλογέως, μὲ τὸ σὺν ἕνα ἐπεδιώχθη ὥστε ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότεραι ψῆφοι νὰ διατεθοῦν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Ὑπόλοιπα μοιραίως θὰ ὑπάρχουν, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν μικρότερα τὰ ὑπόλοιπα τὰ ὁποῖα θὰ πᾶνε εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ θὰ παροχετευθοῦν προκειμένου περὶ ἁπλῆς ἀναλογικῆς πάλιν εἰς τὰ κόμματα ποὺ ἐδόθησαν, ἀλλὰ ἐνδεχομένως εἰς ἄλλα πρόσωπα καὶ προκειμένου περὶ τῆς ἐνισχυμένης καὶ εἰς ἄλλα πρόσωπα καὶ εἰς ἄλλα κόμματα. Ἡ μέριμνα αὐτὴ ἐπιδιωχθεῖσα διὰ τοῦ σὺν ἕνα σύγκειται εἰς τοῦτο: Περισσότεραι ψῆφοι νὰ διατεθοῦν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Αὐτὸ νομίζομεν, ὅτι εἶναι δημοκρατικὸν καὶ ὀρθὸν ἐφ’ ὅσον συσχετίζεται μὲ τὴν ἰδέαν τὴν συνταγματικῶς μὴ δυναμένην νὰ παραβιασθῇ, μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν διατίθενται τὰ μὴ χρησιμοποιηθέντα ὑπόλοιπα κατὰ τὴν πρώτην κατανομὴν ἐκείνων τῶν κομμάτων ποὺ ἐδικαιώθησαν νὰ μετάσχουν τῆς δευτέρας κατανομῆς προκειμένου περὶ τοῦ συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἐὰν ὅμως ἀφ’ ἑνὸς διὰ τοῦ σὺν ἕνα διατίθεται μεγαλύτερος ἀριθμὸς ψήφων εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν διατηρηθῇ τὸ ἀντισυνταγματικὸν καὶ πιστεύω ἀνίσχυρον σύστημα τοῦ 1958 τοῦ ἐκ νέου συνυπολογισμοῦ τῶν ψήφων, αἱ ὁποῖαι ὑπελογίσθησαν κατὰ τὴν πρώτην κατανομήν, παύει νὰ εἶναι πλεονέκτημα, διότι εὐχεραίνει ἐπὶ μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ ψήφων νὰ γίνῃ διπλῆ χρησιμοποίησις. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 ὑπῆρξεν ἡ γνωστὴ ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ ποῖον ἀπὸ τὰ δύο κόμματα, τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκφράζω τὰς ἀπόψεις ἢ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐδικαιοῦτο νὰ μετάσχῃ τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἐδημιουργήθη σειρὰ δικῶν εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον. Καὶ τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἦτο τὸ προέχον, δὲν ἐπέτρεψε νὰ ἀχθῇ πέραν τούτου καὶ τὸ ζήτημα τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς τῆς δευτέρας κατανομῆς ἐνώπιον τοῦ Ἐκλογοδικείου. Πιστεύω ὅμως, ὅτι ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν διατύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ νόμου τοῦ 1958, τὸ θέμα θὰ ἀχθῇ. Καὶ οἰκοδομεῖ ἐπὶ τῆς ἄμμου ἡ Κυβέρνησις πιστεύουσα, ὅτι παρὰ τὴν ρητὴν διάταξιν ἡ ὁποία εἰς τὸ παλαιότερον μὲν Σύνταγμα ὡμίλει περὶ καθολικῆς, ἀμέσου, μυστικῆς καὶ ἴσης (ἦτο τὸ τέταρτον προσόν), ψήφου, τώρα δὲ δὲν λέγει τὸ «ἴσης» ὄχι διότι τὸ θεωρεῖ ὡς ἐπιτρεπτὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄνισος ψῆφος, ἀλλὰ διότι θεωρεῖ, ὅτι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος περὶ ἰσότητος τῶν πολιτῶν ἐνώπιον τῶν νόμων καλύπτει καὶ τὴν ἰσότητα τῆς ψήφου. Εἶναι ἀδύνατον ἕνα δικαστήριον συνταγματικὸν ὡς τὸ δικαστήριον περὶ ἐκδικάσεως τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν νὰ δεχθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ψηφοφόροι τῶν ὁποίων αἱ ψῆφοι ἅπαξ ἐχρησιμοποιήθησαν κατὰ τὴν πρώτην κατανομὴν πρὸς ἀνάδειξιν βουλευτῶν, θὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐκ νέου πρὸς ἀνάδειξιν βουλευτῶν δευτέρας κατανομῆς. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ συνταγματικὸν καὶ τὸ ἠθικὸν καὶ τὸ πολιτικῶς τίμιον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιώκεται αἱ ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι γίνονται περισσότεραι τώρα, διότι ἔδωσαν περισσοτέρας ἕδρας διὰ τοῦ σὺν ἕνα, αἱ ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν, νὰ εἶναι ψῆφοι διπλαῖ ὑπὲρ τῶν κομμάτων τῶν μετεχόντων τῆς δευτέρας κατανομῆς. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, θὰ τολμοῦσα νὰ εἴπω εἰς τὸν μονόλογόν του, διότι ὕστερα ἀπέφυγε τὸν ἀντίλογον καὶ ἀπεμακρύνθη, εἶπε, θέλων νὰ δικαιολογήσῃ αὐτὴν τὴν διπλῆν χρῆσιν τῶν ψήφων καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν: Πῶς τὸ θέλετε, κύριοι; Τὰ ὑπόλοιπα ἠμπορεῖ νὰ εἶναι τυχαῖα. Ἠμπορεῖ ἕνα μεγάλον κόμμα νὰ ἔχῃ μικρὸν ὑπόλοιπον. Ἀκριβῶς τὸ ὅτι ἕνα μεγάλο κόμμα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ μικρὸν ὑπόλοιπον, δὲν εἶναι καθόλου τυχαῖον, ἀλλὰ ἀποδεικνύεται κατὰ μαθηματικὴν ἀναγκαιότητα, ὅτι τὰς ἄλλας ψήφους τῶν πλειόνων, τῶν ὑπολοίπων, τὰς ἐχρησιμοποίησεν ἤδη πρὸς ἀνάδειξιν βουλευτῶν ἐκ πρώτης κατανομῆς. Ἡ ἰδέα τῆς ἐνισχυμένης, εἶναι ἰδέα ὅπου, ἀφοῦ εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν πάρουν ὅλα τὰ κόμματα σύμφωνα μὲ τὰς ψήφους ποὺ ἔχουν, εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τὰ μεγαλύτερα κόμματα θὰ εὐνοηθοῦν. Ἀλλ’ ὅτι καὶ μεταξὺ τῶν μεγαλυτέρων κομμάτων θὰ ὑπάρξῃ ἀνισότης ὅρων καὶ καταπλεονέκτησις, εἶναι κἄτι τι ποὺ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἰδέαν, τῆς δευτέρας κατανομῆς. Εἶπε, βέβαια, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐν τούτῳ ἀποδεικνύεται, ἐλέγχεται ἀμέσως τὸ ἐπιχείρημά του ὡς ἄτοπον, εἶπεν, ὅτι, τί τὰ θέλετε, ἐὰν τὸ πρῶτον κόμμα πάρῃ 40, τὸ ἄλλο 25 καὶ τὸ ἄλλο 20, ὡς εἶναι τὰ δεδομένα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958, ἔχομεν 85%, ὁπότε τί μένει; 15%. Ἀπὸ τὸ 15% θὰ βγάλουν τὰ ἄλλα κόμματα κἄτι τι, ἐκ πρώτης κατανομῆς μένουν, 7, 8, 10 τοῖς ἑκατόν. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται; Διὰ τὸ 7% πρόκειται; Δι’ αὐτὸ γίνεται ὁ καυγᾶς; Αὐτὸ εἶναι ποὺ θὰ δοθῇ πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν μεγαλυτέρων κομμάτων; Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει δίκαιον. Δὲν ἔχει δὲ δίκαιον κατὰ τοῦτο. Ὅτι μὲ τὰ δεδομένα τοῦ 1958, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἐπαναληφθοῦν, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ὑπολογισμός, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἄλλος συσχετισμὸς δυνάμεων.....

§157Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νὰ μείνουν οἱ ἀριθμοὶ καὶ νὰ εἶναι ἄλλοι οἱ ἀποδέκται.

§158Η. ΗΛΙΟΥ. Θέλετε καὶ αὐτό; Ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ κατὰ Νομούς, κατὰ περιφερείας, ἀνεξαρτήτως τῆς γενικῆς εὐχῆς ποὺ διετύπωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, εἶναι δυνατὸν κατὰ νομούς, κατὰ μείζονας περιφερείας νὰ ὑπάρξουν ἀλλοῖα ὑπόλοιπα, ἀλλοῖα ἀθροίσματα καὶ ἑπομένως νὰ μὴ περισσεύσουν μόνον 62 ἕδραι, ἀλλὰ πολὺ περισσότεραι. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 περίσσευσαν πολὺ περισσότερα. Λοιπόν, ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, μὲ τὰ δεδομένα τοῦ 1958 βλέπομεν, ὅτι ἔχομεν 22% καὶ ὄχι 15%, διότι αἱ 62 ἕδραι εἶναι 21%.

§159Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα. Προφανῶς παρενοήσατε. Εἶπον, ὅτι ἐπὶ τοῦ συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς ἐφαρμόζομεν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Ἐὰν λοιπόν, προχωρήσωμεν διὰ τοῦ συστήματος 1951 εἰς τὴν καθιέρωσιν τῆς ἁπλῆς ἐπίσης ἀναλογικῆς καὶ εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν δὲν θὰ πρόκειται περὶ ἐνισχυμένης. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν διεπίστωσα, ὅτι μὲ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 καὶ ἂν ὑπολογίσωμεν καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μετέχον τῆς δευτέρας κατανομῆς, τότε ἔχομεν τὴν δύναμιν τῆς ΕΡΕ περίπου 40%, τῆς ΕΔΑ 25%, καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων 20%, ἤτοι 85% ἐν συνόλῳ. Συνεπῶς, εἶπον, μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1951, ἔχομεν τὸ 85% τὸ ὁποῖον θέλει κατανεμηθῆ κατὰ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπόλοιπον 15%, κατά τι ποσοστὸν ἔχει χρησιμοποιηθῆ ἤδη εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ συνεπῶς ἀπομένει ἕνα 5% περίπου πρὸς ἐνίσχυσιν τριῶν κομμάτων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Θὰ πρόκειται, λοιπόν, περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς;

§160Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, βλέπετε, ὅτι δὲν παρηρμήνευσα ὅσα εἴπατε. Τὰ ἐπεβεβαιώσατε, καὶ ἁπλῶς εἰς τὸν ἀριθμὸν λέγετε, ὅτι δὲν ἐννοούσατε, ὅτι θὰ μείνουν 40 ἕδραι, διότι θὰ μείνουν καὶ τὰ ὑπόλοιπα. Αὐτὸ ἠθέλησα νὰ καταστήσω σαφὲς διὰ τῶν ἀριθμῶν. Ἄλλη τροπολογία τὴν ὁποίαν προτείνομεν, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἄρθρον 1 εἶναι ἐκείνη ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν ἀκόλουθον παράγραφον: «Ἂν δύο μόνον κόμματα...... ..... (ἀναγινώσκει)...............». Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου αὐτοῦ ἔχει νὰ παρατηρήσῃ κανεὶς δύο νομοτεχνικὰς ἀτελείας. Ἡ πρώτη εἶναι αὐτή: «Ἂν δύο μόνον κόμματα». Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι ἓν μόνον κόμμα ἢ συνασπισμός; Ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάρχουν δύο συνασπισμοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ πάρουν ἀπὸ 19,5%, ἢ συνασπισμοὶ τριῶν κομμάτων ποὺ θὰ πάρουν 20,5%; Δὲν προβλέπεται τὶ θὰ γίνῃ ἂν εἶναι ἕνα μόνον κόμμα ἢ συνασπισμός; Λέγετε δύο μόνον κόμματα. Τὸ θεωρεῖτε ὡς δεδομένον. Καὶ ἐγὼ τὸ θεωρῶ ὡς δεδομένον, ἀλλ’ ὁ νόμος προσδιορίζει κἄτι ἐξ ἀντικειμένου. Πρέπει νὰ τὸ καλύψωμεν αὐτό. Τὸ δεύτερον εἶναι, ὅτι «ἀποκλειομένων τῶν συνασπισμῶν». Αὐτὴν τὴν διάταξιν τὴν εἶχεν εἰσαγάγει τὸ νομοσχέδιον τοῦ 1958. Τότε τὴν κατεπολεμήσαμεν καὶ μάλιστα ἐν τῇ πολεμικῇ τῇ ὀξείᾳ, ἡ ὁποία ἐγένετο τότε, θέλω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι μετεῖχον καὶ τῆς προηγουμένης Βουλῆς, ὅτι τὴν εἶχα χαρακτηρίσει ὡς διάταξιν τύπου Δελαπατρίδη, ἐφ’ ὅσον τότε προεβλέπετο ποσοστὸν 40 καὶ 35%. Φέρω τὸ παράδειγμα, ὅτι δύο συνασπισμοὶ ἠμποροῦν νὰ πάρουν ἀπὸ 34%, 68% καὶ ἀποκλείονται. Παίρνει τὸ ἕνα κόμμα, τὸ κυβερνῶν, 35% καὶ τὸ ἄλλο κόμμα, τελείως ἀπίθανον, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἔμεινεν ἐκτὸς συνασπισμοῦ —τότε εἶχα εἴπει τὸ κόμμα τοῦ Δελαπατρίδη, ἓν ἀπίθανον κόμμα— ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ μετάσχῃ.

§161Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀλλὰ μετέχον τότε τοῦ Δελαπατρίδη θὰ μετάσχῃ εἰς τὸ κενόν. Θὰ παραμείνῃ Δελαπατρίδης.

§162Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ συνασπισμὸς τοῦ 34% ὅμως δὲν μετέχει.

§163Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ θεωρία ἔχει καλῶς, ἡ πρᾶξις εἶναι ἀδύνατος.

§164Η. ΗΛΙΟΥ. Τὸ 34% δὲν μετέχει. Καὶ ποῖος τὸ ἐπωφελεῖται; Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς διατάξεις ποὺ δημιουργοῦν πολιτικὰ ἄτοπα. Ἕνας συνασπισμὸς παίρνει 1.200.000 ψήφους, ἀλλὰ δὲν πραγματοποιεῖ τὸ 30%. Καὶ ἑπομένως ἔρχεται ἕνα μεμονωμένον κόμμα μὲ 10% καὶ παίρνει 220.000 ψήφους. Εἶναι ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς ἀπαράδεκτος ἡ δημιουργία μιᾶς καταστάσεως ἀνωμάλου. Ἑπομένως ὅπως καὶ τὸ 1958 ὁμοία πρόθεσις ὑπάρχουσα εἰς τὸ νομοσχέδιον παρεμερίσθη καὶ προτείνομεν τὴν διάταξιν τοῦ νόμου τοῦ 1951, ἔχουσαν οὕτω: «...... (ἀναγινώσκει)......». Εἶναι αὐτολεξὶ ἡ διάταξις τῆς ἐνισχυμένης τοῦ 1951. Τελευταία πρότασίς μας εἶναι αὐτή, ὅτι εἰς ὅλας τὰς σχέσεις ἡ ἔννομος κοινωνία στηρίζεται εἰς δύο πόλους ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς ἀποκαλεῖται ἀσφάλεια τοῦ δικαίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν καὶ αἱ ἐπιπτώσεις τῶν ἐκλογῶν νὰ μείνουν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν καὶ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Ἤδη ἐκάμαμεν μέγα κακὸν παραπέμποντες εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν καὶ ὑποχρεώνοντάς την νὰ ἐκφέρῃ πολιτικὴν κρίσιν. Δὲν πρέπει αὐτὸ νὰ διαιωνισθῇ. Τὸ τί ἀποτελεῖ καὶ τί δὲν ἀποτελεῖ συνασπισμόν, πρέπει νὰ ξεκαθαρισθῇ διὰ διατάξεων σαφῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς προτάσεις ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅπως τὰ μὴ ἔχοντα ἀριθμὸν 10 βουλευτῶν κόμματα ἢ ὁμάδες μὴ θεωρηθοῦν κόμματα κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, ὑπεσχέθη νὰ τὰ μελετήσῃ, δὲν τὸ ἀπέκρουσε. Χθὲς ἠκούσαμεν μίαν θεωρίαν τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ κίνδυνον ἐκ τῆς Ε.Δ.Α. κλπ., ἡ ὁποία ὅμως πιστεύω, ὅτι λογικῶς ὁδηγεῖ εἰς συμπεράσματα ἀντίθετα ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξε, διότι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δίδων καὶ χαρακτηρισμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω, ἀλλὰ οἱ ὁποῖοι καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἀποφεύγωνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρὸς ἀποφυγὴν καὶ ἀντιχαρακτηρισμόν, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἡ ΕΔΑ ὄχι διότι πρόκειται νὰ συνασπισθῇ μὲ ἄλλα κόμματα, αὐτὴ ἡ ἰδία ἱδρύει ἢ θὰ ἱδρύσῃ πλαστὰ σχήματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός της καὶ αὐτὸ θέλω νὰ ἀποτρέψω, ἐπιμένει εἰς τὸ 30%. Ἀλλὰ ἂν περὶ τούτου πρόκειται τότε δὲν ἀποτρέπει τὸν συνασπισμὸν διότι ὁμολογεῖ, ὅτι πρόκειται περὶ σαρκὸς ἐκ τῆς σαρκός της, πράγματα ἀπαράδεκτα, ἀκατανόητα καὶ τὰ ὁποῖα εἰς ὅλην τὴν ρωσικὴν σαλάτα, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει καταλήξει, ὅτι δηλαδὴ ὁ ἀρχηγὸς κόμματος μετέχων δὲν δίδει εἰς συνδυασμοὺς ἄλλων κομμάτων τὴν ἰδιότητα τοῦ συνασπισμοῦ, ἀλλ’ ἐνδεχομένως —δὲν εἶδα νὰ κυκλοφορήσῃ ἡ ἔντυπος ἡ ἀναγγελθεῖσα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τροπολογία. Ἐνδεχομένως ὁ εἷς ἐκ τῶν βουλευτῶν ἑνὸς τριμελοῦς κόμματος μετέχει οἱουδήποτε συνασπισμοῦ, διότι ἀποτελεῖ τὸ ἓν τρίτον τοῦ κόμματος. Ὅσον καὶ ἂν ὑποτιμᾷ κανεὶς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ τριμελοῦς κόμματος, ἢ θέλει νὰ τὸν πειράξῃ νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ βαρὺ τὸ νὰ λέγῃ, ὅτι ἕνας ὀπαδός του ἔχει μεγαλύτερον βάρος πρὸς συγκρότησιν συνασπισμοῦ παρὰ ὁ ἀρχηγός. Ἑπομένως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι πρέπει νὰ ξεκαθαρίσωμεν τί εἶναι καὶ τί δὲν εἶναι συνασπισμὸς σαφῶς, ἔχομεν τὴν πρότασιν τοῦ νὰ θεωρῆται συνασπισμὸς κάθε συνεργασία κομμάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τοῦ ἐκλογικοῦ, ἢ διότι δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὴν παραδοχὴν τροπολογίας ἄλλων συναδέλφων, εἰς χρόνον πέραν τῆς δημοσιεύσεως ἔχουν δηλωθῆ καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦνται ἀπὸ 10 τοὐλάχιστον βουλευτάς, δηλαδὴ εἶναι κόμματα οἷα ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἀναγνωρίζει πρὸς λειτουργίαν τῶν κανόνων περὶ ἀρχηγῶν κομμάτων, περὶ ὁμιλίας ὅταν ζητηθῇ τοῦτο ὑπὸ τοῦ κόμματος κλπ. Αἱ προτάσεις αὐταὶ νομίζομεν, ὅτι κατὰ κἄποιον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιώσουν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἐξ ὑπαρχῆς, ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ καὶ τῆς ἀλληλουχίας ὅλων τῶν ἄρθρων ἔγινεν ἐπίτηδες διὰ νὰ νοθεύσῃ τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Ὁπωσδήποτε εἶναι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν προέρχονται ἀπὸ καμμίαν ἰδιαιτέραν, ἀπὸ καμμίαν κομματικὴν ἰδιοτέλειαν, ἀλλὰ ἀποβλέπουν εἰς τὸ νὰ ὑπάρξῃ ἕνας νόμος ἄξιος πρὸς πολιτικὰ ἤθη δημοκρατικοῦ Κοινοβουλίου καὶ ὄχι νόμος ἁρπαγῆς καὶ λεηλασίας ψήφων, νόμος ἀναδείξεως βουλευτῶν, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καταψηφίζονται ἀπὸ τὸν λαόν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§166Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε.

§167Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτοῦ ὁμιλήσῃ ὁ ρήτωρ θὰ ἤθελα, ἐπειδὴ ὑπάρχουν τροπολογίαι καὶ ἀπὸ τὴν παράταξιν τὴν ἰδικήν μας καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀπὸ μεμονωμένους βουλευτάς, νὰ προτείνω μίαν μεθόδευσιν τῆς συζητήσεως. Νομίζω, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ρητόρων ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Καὶ ἔπειτα νὰ συζητηθοῦν μία–μία αἱ διάφοροι τροπολογίαι. Διότι τὸ ἄρθρον 1 εἶναι ἡ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου καὶ μέσα εἰς αὐτὸ ἐφάπτονται τὰ θέματα τῶν ποσοστῶν, τὰ θέματα τοῦ τρόπου κατανομῆς, τὰ θέματα τοῦ σὺν ἕνα κλπ., δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία ψηφοφορία. Θὰ πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ παρ’ ἡμῶν νὰ γίνῃ εἰδικὴ ψηφοφορία δι’ ἑκάστην τροπολογίαν. Νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ τελειώσῃ ὁ κατάλογος τῶν ρητόρων, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον καὶ ἔπειτα νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν διὰ νὰ γίνῃ δυνατὴ καὶ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ ἑκάστης τροπολογίας. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὁ ἀγορητής, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ συζητήσῃ κατ’ ἄρθρον τεκμαίρεται, ὅτι ἔχει ὑπ’ ὄψει του νὰ ἀναπτύξῃ τροπολογίαν. Συνεπῶς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τώρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 διὰ μίαν ἑκάστην τροπολογίαν.

§169Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε πῶς θὰ τεθοῦν εἰς ψηφοφορίαν αἱ τροπολογίαι.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτάσει τοῦ ἐνδιαφερομένου.

§171Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ γίνῃ συζήτησις πρὸ ἑκάστης ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας; Τότε εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα καταλήγομεν. Ἐγὼ θέλω μίαν ἐξήγησιν μὲ τὸ Προεδρεῖον, διὰ νὰ ἴδωμεν τί θὰ γίνῃ.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε, κύριε συνάδελφε, θὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις ἐπ’ ἄπειρον.

§173Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τεθοῦν εἰς ψηφοφορίαν χωρὶς νὰ γίνῃ ἀνάπτυξις τῶν τροπολογιῶν; Ἐγὼ πάντως ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω τὰς τροπολογίας.

§174Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Νομίζομεν καὶ ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρέπει ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν νὰ γίνῃ συζήτησις ἢ τοὐλάχιστον ἐπὶ τῶν οὐσιαστικωτέρων. Καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς ἰδικῆς μου παραιτήσεως, καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς παρατάξεώς μας, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς θὰ ἐγγραφοῦν διὰ νὰ κερδηθῇ χρόνος, ὁ ὁποῖος θὰ διατεθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν βασικῶν τροπολογιῶν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, αἱ τροπολογίαι ἔχουν ὑποβληθῆ, ἔχουν συζητηθῆ καὶ ἔχουν ἀναπτυχθῆ. Ἦλθεν ἡ ὥρα τῶν ἀποφάσεων πλέον. Ἐὰν ἔχῃ κανεὶς μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία τυχὸν δὲν ἀνεπτύχθη, δύναται νὰ τὴν προτείνῃ. Λοιπόν, θὰ κηρύξωμεν πρῶτον τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 περαιωμένην διὰ νὰ τελειώνωμεν καὶ κατόπιν θὰ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τροπολογίας δι’ ἀναστάσεως, εἴτε καὶ δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ἐὰν τοῦτο ζητηθῇ καὶ θὰ τὰς ἐγκρίνωμεν ἢ θὰ τὰς ἀπορρίψωμεν, τελικῶς δὲ θὰ εἶναι τὸ ἄρθρον ψηφισμένον. Ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀγορεύσῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου διὰ νὰ κηρύξωμεν πλέον περαιωμένην τὴν συζήτησιν;

§176Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὁ λόγος, κ. Πρόεδρε, διὰ τὸν ὁποῖον ἐνεγράφην ἐγὼ εἶναι διὰ νὰ ἀναπτύξω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν κατεθέσαμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Κατ’ ἀκολουθίαν πρέπει νὰ ἀποφασίσετε ποίαν διαδικασίαν θὰ τηρήσητε.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναπτύξητε τὴν τροπολογίαν σας καὶ θὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις. Μετὰ θὰ ἀρχίσῃ πλέον ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν καὶ τελικῶς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου. Ἐὰν ἔχετε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, ἡ ὁποία τυχὸν δὲν ἀνεπτύχθη δύνασθε νὰ τὴν ἀναπτύξητε.

§178Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἠμπορῶ λοιπόν, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ἔχετε μίαν τροπολογίαν. Θὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§180Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 1 παράγραφος 3, περιλαμβάνει τὴν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας τροποποιεῖται ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1958. Εἰς τὴν παράγραφον 6 τοῦ ἄρθρ. 132 γίνεται δεκτόν, ὅπως τὰ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου δηλωθέντα εἰς τὴν Βουλὴν Κόμματα θεωροῦνται ὡς αὐτοτελῆ, ἀποκλειομένης τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 6, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτῶν ὡς συνασπισμοῦ Κομμάτων. Τὸ ἐδάφιον 6 τὸ ὁποῖον τροποποιεῖται διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, περιλαμβάνει καὶ ἄλλας διατάξεις, κ. Πρόεδρε, αἱ ὁποῖαι δὲν καταργοῦνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Καὶ πλὴν τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, διὰ τοὺς ὁποίους δέχεται, ὅτι ἡ συμμετοχή των δὲν ἀποτελεῖ συνασπισμόν, ὑπάρχει ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ὁμαδικὴν συμμετοχὴν εἰς συνδυασμὸν ὅλων τῶν ὑποψηφίων κομμάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν Κανονισμὸν θεωροῦνται ὡς αὐτοτελῆ κόμματα.

§181Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καταργεῖται.

§182Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὄχι. Ἡ τροπολογία μας ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 132, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν συμμετοχὴν ὁμαδικῶς ὑποψηφίων εἰς συνδυασμὸν Κόμματος. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ζητοῦμεν ἐπίσης νὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις τῶν παραγράφων 4 καὶ 5 τοῦ ἰδίου ἄρθρου, ἡ ἀφορῶσα τὸν τρόπον κατανομῆς τῶν ἑδρῶν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Τὸ θέμα ἔχει ἀναπτυχθῆ ἐπαρκῶς. Ὁ τρόπος τῆς κατανομῆς ὡς ἔχει συντελεῖ εἰς τὴν ψηφοκλοπήν....

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ἴδει τὴν τροπολογίαν ποὺ ἔχει ὑποβάλει ἡ ΕΔΑ; Εἶναι, νομίζω, ἡ αὐτὴ καὶ λέγει: «..... ....... (ἀναγινώσκει)...........».

§184Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὑπάρχει καὶ παρομοία τροπολογία τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ὑποβληθῆ καὶ ζητηθῆ πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Σᾶς τὸ λέγω διὰ νὰ συνεννοούμεθα.

§186Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Πέραν αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχει τροπολογία ἀφορῶσα τὴν τελευταίαν διάταξιν τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 1 ἐν σχέσει μὲ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ νὰ θεωρηθῇ ὡς αὐτοτελὲς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον προῆλθεν ἀπὸ συγχώνευσιν ἄλλων Κομμάτων. Αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ τεθῇ συγκεκριμένη προθεσμία καὶ τοῦτο, διότι αἱ συγχωνεύσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται κατ’ ἐπιταγήν, ἀλλὰ ἀπαιτοῦν μακρότερον χρονικὸν διάστημα. Δεύτερον, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τεθῇ προθεσμία. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ μορφοποιηθοῦν αἱ ρευσταὶ μᾶζαι τοῦ Κέντρου, τί ἔχει νὰ ζημιωθῇ ἐὰν γίνῃ ἀργότερον ἀκόμη καὶ μέχρι τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν; Ἡμεῖς ἐν πάσῃ περιπτώσει ζητοῦμεν μίαν συγκεκριμένην προθεσμίαν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰς τροπολογίας. Ἡ πρώτη τροπολογία εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τῆς ΕΔΑ. Εἶναι ἡ ἰδία καὶ νομίζω, ὅτι ἀντιμετωπίζει ἀπολύτως καὶ τὸ θέμα τῆς τροπολογίας τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Συνεπῶς δὲν χρειάζεται δευτέρα ἀπόφασις.

§188ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. (Τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Μάλιστα, μάλιστα.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἔχει οὕτω: «Μετὰ τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὡς ἄνω σχεδίου νόμου προστίθεται νέα παράγραφος ὑπ’ ἀριθ. 3, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «..... (ἀναγινώσκει)..............». Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν λέγουσι ναί, οἱ μὴ ἀποδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ὑπάρχει, ἐπίσης, καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κέντρου, ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν.

§190Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπολύτως τὸ ἴδιον αἱ δύο τροπολογίαι. Ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε τελευταία προβλέπει, πλὴν τοῦ τρόπου τῆς δευτέρας κατανομῆς καὶ τὴν κατάργησιν τῶν παραγράφων 6 καὶ 7, αἱ ὁποῖαι ρυθμίζουν τὰ τῶν Συνασπισμῶν Κομμάτων, πότε, δηλαδή, θεωροῦνται Συνασπισμοί.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀπωτέρα, ἀλλὰ λύει καὶ τὸ θέμα αὐτό.

§192Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λύει τὸ θέμα τῆς δευτέρας κατανομῆς, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς καταργήσεως τῶν παραγράφων 6 καὶ 7 θὰ γίνῃ δευτέρα ψηφοφορία.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιλαμβάνεται καὶ αὐτό.

§194Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν περιλαμβάνεται. Ἀλλὰ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ γίνουν δύο ψηφοφορίαι.

§195Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη τροπολογία, ὑπογεγραμμένη ἀπὸ διαφόρους βουλευτὰς τοῦ Κέντρου καὶ ἀνεξαρτήτους. Ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ τῆς τροπολογίας τῆς Ε. Δ.Α., ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει τοῦ Σώματος καὶ αὐτὴ ἡ τροπολογία.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον μία ψηφοφορία λύει τὸ θέμα οὐσιαστικῶς, ἤδη, ἐφ’ ὅσον ἡ τροπολογία εἶναι ἀπωτέρα, θὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία πρῶτον ἐπ’ αὐτῆς. Καλοῦνται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ. κ. Χ. Γραμματίδης καὶ Μ. Κανιάρης. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως, εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα:)

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα:)

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 185. Εἶπον ΝΑΙ 63 καὶ ὄχι 122. Συνεπῶς, ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχουν καὶ πολλαὶ ἄλλαι τροπολογίαι. Παρακαλῶ ὅπως ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ δι’ ἀναστάσεως.

§198ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσάγεται εἰς ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Μ. Κύρκου κλπ.

§200Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα πρόθυμοι, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν κόπωσιν τῆς Βουλῆς νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς μίαν ψηφοφορίαν δι’ ἀναστάσεως. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μᾶς ἐμποδίζει νὰ ἐκφράσωμεν τὴν λύπην μας διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζει τὰς τροπολογίας ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἠκούσαμεν οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Παρὰ ταῦτα ὅμως, παρ’ ὅλον, ὅτι διαμαρτυρόμεθα, παρ’ ὅλην αὐτὴν τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως, δεχόμεθα νὰ παραιτηθῶμεν τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ παράγραφος 3..... (ἀναγινώσκει).........................». Δηλαδὴ ἀφορᾷ τὴν δευτέραν κατανομήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κ.κ. Κωστοπούλου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι, συνεπῶς, ἡ τροπολογία δὲν ἔγινε δεκτή. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 3 τῶν κ.κ. Κωστοπούλου κλπ., παρακαλοῦν ὅπως ἡ τροπολογία διὰ τὰ αὐτοτελῆ Κόμματα τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§202Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἴμεθα πρόθυμοι δι’ ἀναστάσεως νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι σταυρόλεξον, πέστε κἄτι, τί λέγει;

§203Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί εἶναι αὐτὸ ποὺ θέτετε εἰς ψηφοφορίαν; Πῶς καλεῖτε νὰ ψηφίσωμεν;

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς τροπολογίας τῶν κ.κ. Ζαΐμη, Ζανῆ καὶ Ζορμπᾶ, ἡ ὁποία λέγει: «Τὰ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου............... ...... (ἀναγινώσκει)................................». Ὅσοι παραδέχονται, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι, συνεπῶς, ἡ τροπολογία δὲν ἔγινε δεκτή. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 4 τροπολογία τῶν κ.κ. Ἠλιοῦ, Ἠλιοπούλου, Πρίφτη, Ἐφραιμίδη, ἡ ὁποία λέγει: «Εἰς ἣν περίπτωσιν ὀλιγώτερα τῶν 3 κομμάτων ἢ συνασπισμῶν λάβουν.... ....... (ἀναγινώσκει)............................». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι, συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 5 τῶν κ.κ. Ἠλιοῦ, Ἠλιοπούλου, ἡ ὁποία λέγει: «Συνασπισμοὶ συνεργαζομένων Κομμάτων ἀποτελεῖ μόνον ἡ ἑνιαία ἐμφάνισις.........(ἀναγινώσκει)...». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι. Συνεπῶς, ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 6 καὶ 7 εἶναι συναφεῖς. «Τὸ ἄρθρον 133 τοῦ ἀπὸ 10–12 Ἀπριλίου Ν.Δ. περὶ βουλευτῶν ............ ............(ἀναγινώσκει)................». Οἱ παραδεχόμενοι, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι. Συνεπῶς, ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 8 τροπολογία τοῦ κ. Ἡλιοῦ: «Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Β.Δ. 14.11.58, ἀντικαθίσταται ................ ................(ἀναγινώσκει)................».

§205Η. ΗΛΙΟΥ. Ὡς πρὸς τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι. Συνεπῶς, ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 9 τῶν κ.κ. Ἡλιοῦ, Δεσποτοπούλου, Μπριλλάκη, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὰ ποσοστὰ 17, 25, 30 καὶ τὰ ὁποῖα τροποποιοῦνται ἀντιστοίχως εἰς 10, 14 καὶ 17. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι. Συνεπῶς, ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 10 τοῦ κ. Μπακοπούλου: «............ ................(ἀναγινώσκει)................». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι. Συνεπῶς, ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 11 τροπολογία τοῦ κ. Φ. Πιτούλη: «Αἱ Κοινότητες......(ἀναγινώσκει)................».

§207Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 1, εἶναι ἴδιον ἄρθρον καὶ θὰ συζητηθῇ εἰς τὸ τέλος.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος, μένει ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§209Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός, πῶς ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον.

§210Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀνεφέρθη τὸ 20%. Ἐγένετο χθὲς σαφὴς δήλωσις ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι κατόπιν προτάσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἰδικώτερον τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων προσεφέρετο ἡ τροπολογία αὐτή. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐδήλωσεν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν δέχεται, ἀλλὰ θεωρεῖ καὶ ἀπαράδεκτον τὴν προσφορὰν αὐτήν. Κατόπιν τούτου ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ ἐπιμείνῃ διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου τὸ ποσοστὸν παραμένει τὸ ἴδιον. (Χειροκροτήματα).

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν, ἐὰν θέλετε νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως, δεδομένου καὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς προηγουμένης ψηφοφορίας.

§212Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον, δὲν ἐπιμένει εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. (Χειροκροτήματα).

§213ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Καλοῦνται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ.κ. Χ. Γραμματίδης καὶ Μ. Κανιάρης. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα).

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς, προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 188. Εἶπον ΝΑΙ 125 καὶ ΟΧΙ 63. Συνεπῶς, τὸ ἄρθρον 1 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§216ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 1.10′ π.μ.)