1961.06.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 123η

Δευτέρα 5 Ἰουνίου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.25′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσιν τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Εὐαγγελίδης ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρίσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Δεσποτόπουλος ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βολουδάκης μοῦ ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν: Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Ἰουνίου 1961 Πρὸς Τὸν Ἐξοχώτατον Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Σεβαστέ μοι Κε Πρόεδρε, Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς δὲν ἠδυνήθην νὰ παραστῶ καὶ νὰ ψηφίσω διὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, λόγῳ σοβαρᾶς ἀδιαθεσίας μου, ἐκ δηλητηριάσεως, τὸ ὁποῖον ἤθελον ὑπερψηφίσει, ἐφ’ ὅσον θὰ καθίστατο δυνατὴ ἡ παρουσία μου.

Μετὰ σεβασμοῦ

Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ

Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς.

§8Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας, τῆς διεπούσης τὴν Ὑπηρεσίαν Ἀρχαιοτήτων καὶ Ἀναστηλώσεως καὶ τὸ Ταμεῖον Ἀπαλλοτριώσεως Ἀρχαιολογικῶν χώρων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Οἰκονομίδης, Α. Σχινᾶς, Α. Θεοδοσιάδης, Β. Παπαρρηγόπουλος, Ν. Λαμπρινάκος, Κ. Κορόζος, Π. Σταυρόπουλος, Β. Βασιλικός, Π. Καλλιγκάτσης, Α. Παυλόπουλος, Δ. Χατζηδημητρίου, Σ. Μαυρουκάκης, Α. Παπαχρήστου, Δ. Κόπανος, Γ. Ἀνδρεάδης, Ν. Γ. Βαρβιτσιώτης, Ι. Λύρας, Π. Ξενοδοχειάρης, Γ. Βιτούλιας, Α. Λιάκος, Φετᾶ Ὀγλοῦ Ὀσμὰν Νουρῆ, Σ. Ἀλιπράντης, Π. Λιαροῦτσος, Ν. Ρηγόπουλος, Γ. Οἰκονομόπουλος, Χ. Σιανίδης, Α. Φράγκος, Χ. Τσορλίνης, Θ. Δούκας, Π. Πινάτσης, Ν. Ζαρντινίδης, Π. Τσακιρίδης, Κ. Γιαννούσης, Β. Βύζας, Γ. Κακαγιάννης, Μ. Μυριδάκης, Δ. Λαντζούνης, Χ. Πιπιλῆς, Κ. Βενέτης, Α. Λαδᾶς, Δ. Μπαμπάκος, Γ. Βολουδάκης, Γ. Σαμαρᾶς, Ι. Σπηλιόπουλος, Θ. Δοδόπουλος, Ὀσμὰν Οὐστουνέρ, Κ. Μανιαδάκης καὶ Χ. Γκαργκάνας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Σ. Ἠλιόπουλος, Α. Κακογιάννης, Α. Μπριλλάκης, Ι. Γαβριηλίδης καὶ Κ. Δεσποτόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γιαννόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Κορόζος, Π. Σταυρόπουλος, Σ. Ἀλιπράντης, Α. Ταλιαδοῦρος, Ι. Σπηλιόπουλος καὶ Σ. Πολυζωγόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ν. Σάκκουλα, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν παρὰ τῆς Διευθύνσεως Στρατολογίας τοῦ Γ.Ε.Σ. ἀπόρριψιν αἰτήσεως παρατάσεως τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως εἰς τὸν Στρατὸν τοῦ Χρ. Καπέλλου. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας Βʹ Κατηγορίας, αἰτουμένων τὴν ἐπέκτασιν τῶν διατάξεων τοῦ Ν.Δ. 3913)58 (ΦΕΚ 194) καὶ εἰς αὐτοὺς προσαρμοζομένων τούτων ἀναλόγως. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐξωραϊστικοῦ καὶ Καλλωπιστικοῦ Συλλόγου τῶν συνοικιῶν διαμαρτυρομένου, διὰ τὴν παρὰ τοῦ Κράτους ἐγκατάλειψιν τῆς ἐν λόγῳ περιοχῆς ἀπὸ ἀπόψεως ὑπονόμων, πλημμελοῦς φωτισμοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἀ)φῶν Μαργαρίτη, διαμαρτυρομένων, δι’ ἀπόπειραν ἀκυρώσεως ἀποφάσεως Ὑπουργοῦ Συγκοινωνιῶν, βάσει τῆς ὁποίας ἐχορηγήθη ἄδεια ἀνοικοδομήσεως ἐπὶ οἰκοπέδου μεταξὺ τῶν ὁδῶν Εὐτυχίας καὶ Φλωρίνης κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἰδιοκτητῶν Συντηρητικῶν Αὐτοκινήτων Ταξί, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν θέσπισιν μειωμένου τιμολογίου εἰς τὰ ἐφ’ ἑξῆς ἀντικαθιστάμενα αὐτοκίνητα ταξὶ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὑφαντουργῶν, Βιοτεχνῶν καὶ Μικροβιομηχάνων Νέας Ἰωνίας καὶ πέριξ, αἰτουμένου τὴν μετάθεσιν τοῦ Φ.Κ.Ε. ἐπὶ τῆς πρώτης ὕλης. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὑπαλλήλων Συνταξιούχων καὶ Ἀναπήρων Καταστημάτων Ἐμπορικῶν, παραρτημάτων Πατρῶν, Βόλου, Καλαμῶν, αἰτουμένου ἔγκρισιν τοῦ τροποποιηθέντος κανονισμοῦ παροχῶν τοῦ Ἐπικουρικοῦ του Ταμείου. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Γ. Μπακατσέλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προσωπικοῦ ὑποκαταστημάτων Ἐθνοτραπέζης Θεσσαλονίκης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ παρὰ τοῦ διοικητοῦ κ. Ζολώτα ἐφαρμογὴν τοῦ Ν. 3662)1957. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπῆς Ἐθελοντῶν Νεοπολεμιστῶν, αἰτουμένης ὅπως συμπεριληφθῇ εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον περὶ πολεμιστῶν διάταξις, σκοποῦσα τὴν προστασίαν τῶν μελῶν αὐτῆς. Οἱ βουλευταὶ Ἠλείας κ.κ. Σ. Στεφανόπουλος καὶ Ν. Κοντογιαννόπουλος καταθέτουσι τηλεγραφικὰς διαμαρτυρίας τῶν Ἑνώσεων Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Πύργου, Ἀμαλιάδος, Κρεσταίνων, Γαστούνης καὶ Λεχαινῶν διαμαρτυρομένων καὶ ἀξιούντων ὅπως διενεργηθῇ ὁλοκληρωτικὴ συγκέντρωσις σίτου ὑπὸ ΚΥΔΕΠ καὶ Συνεταιριστικῶν Ὀργανώσεων παραγωγῶν, καθορισθῇ ὡς βασικὴ τιμὴ ἀσφαλείας 3,50 δραχμὰς κατὰ κιλὸν καὶ γίνουν ἐξ ὁλοκλήρου ἀποδεκτὰ αἰτήματα καὶ ἀποφάσεις ΠΑΣΕΓΕΣ 5ης τρέχοντος. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐπιτροπῆς γηγενῶν παραπηγματούχων συνοικισμοῦ Δουργουτίου, αἰτουμένης τὴν στεγαστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν μελῶν της. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Θ. Δεσύλλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἰδιοκτητῶν Φορτηγῶν Αὐτοκινήτων Κερκύρας, διαμαρτυρομένων δι’ ἄνισον μεταχείρισιν φορτηγῶν αὐτοκινήτων νησιωτικῆς ἔναντι τοιούτων ἠπειρωτικῆς Ἑλλάδος καὶ αἰτούντων ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 108786)17.1.1956 διαταγῆς κ. Ὑφυπουργοῦ Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ἀπαγορευούσης μεταφορὰν ἕδρας αὐτοκινήτων των δημοσίας χρήσεως εἰς ἠπειρωτικὴν Ἑλλάδα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§10Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις, ἀποδεχομένη αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἰδικώτερον τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀποφασίζει τὸν ὑποβιβασμὸν τοῦ ποσοστοῦ συνασπισμοῦ δύο Κομμάτων ἀπὸ 25%, εἰς 20%, παρέχουσα οὕτω καὶ πρόσθετον δυνατότητα ἀξιοποιήσεως τῶν δυνάμεων τοῦ Κέντρου. Κατόπιν τούτου, ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐκτιμῶσα τὴν ὅλην κατανόησιν, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἀποφασίσῃ νὰ συμβάλῃ θετικῶς εἰς τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§11Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαριστῶ θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν παραχώρησιν, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσεν, πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλήν. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι ἡ παραχώρησις αὕτη δὲν ἀνταποκρίνεται καθόλου πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ αἰτήματος, τὸ ὁποῖον διετύπωσα. (Θόρυβος ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἡσυχία.

§13Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ αἴτημα, τῆς συνενώσεως τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, δεδομένου, ὅτι μόνον οὕτω θὰ τακτοποιηθῇ ἡ πολιτικὴ ὁμαλότης εἰς τὴν χώραν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις τὸ θεωρεῖ ὡς μίαν παραχώρησιν, θὰ παρακαλέσω νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ γενομένη ἡ παραχώρησις αὕτη, δοθέντος, ὅτι ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ εἰσέλθωμεν ποσῶς εἰς διαπραγματεύσεις καὶ νὰ ζητήσωμεν παραχωρήσεις. Ἐγὼ ἐζήτησα κἄτι τὸ συγκεκριμένον. Δὲν ἐδόθη ὑπὸ τὴν μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὸ ἐζήτησα. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτούς, προσωπικῶς, δὲν ἀποδέχομαι τὴν παραχώρησιν τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἐνισχύομαι, κ. Πρόεδρε, ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ 1951, ὅταν ἐψηφίσθη, διὰ πρώτην φοράν, ὁ νόμος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τότε τὰ ποσοστὰ ἦσαν 17% καὶ 20%. Τὰ ποσοστὰ 25% καὶ τὸ 30%, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται σήμερον, ἀποτελοῦν οὐσιαστικῶς φραγμὸν ἐναντίον κάθε ἑνώσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Συνεπῶς δι’ ἐμὲ δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν ἡ παραχώρησις, τὴν ὁποίαν κάμει σήμερον ἡ Κυβέρνησις.

§14Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὑπεδέχθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις, ὄχι ὑπὸ τὴν μορφὴν παραχωρήσεως, ὅπως ἐτόνισα καὶ πρὸ ἡμερῶν, ἀλλὰ κατόπιν ἐκτιμήσεως τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, ἐκτιμήσεως, πάντως, τῶν συμφερόντων τῆς χώρας ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς δυνατότητας ἐξελίξεως τοῦ Κέντρου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μείωσις τῶν ποσοστῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς διὰ τὰ συνεργαζόμενα, διὰ τὰ δύο συνεργαζόμενα Κόμματα, εἰς τὸ 20%, δημιουργεῖ μίαν πρόσθετον δυνατότητα ἐξελίξεως καὶ ἐπιτυχοῦς ἐξελίξεως τοῦ ἀγῶνος τοῦ Κέντρου. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἔχῃ σήμερον, μὲ τὰς τροποποιήσεις αὐτὰς τοῦ ποσοστοῦ τῶν δύο συνεργαζομένων Κομμάτων, ἔχει τὸ Κέντρον τρεῖς πιθανότητας ἐξελίξεως καὶ ἐπιτυχοῦς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος. Ἔχει τὴν πιθανότητα τῆς πλήρους συγχωνεύσεως Κομμάτων, τὴν δυνατότητα νὰ διεκδικήσῃ καὶ τὴν θέσιν τοῦ δευτέρου Κόμματος ἐν τῇ Βουλῇ.

§15ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Τοῦ πρώτου, διατί τοῦ δευτέρου; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἄνευ διακοπῶν.

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.) Θεωρητικῶς καὶ τὴν πρώτην. Ἔχει, ἐπίσης, τὸ Κέντρον, τὴν δευτέραν ὁδὸν ἐκλογικῆς ἐμφανίσεως, τῆς συνεργασίας δύο Κομμάτων. Ἐὰν τὰ δύο αὐτὰ Κόμματα εἶναι ἐπαρκῶς ἰσχυρά, εἶναι βεβαία ἡ ὑπέρβασις τοῦ 20%, ἐὰν δὲν ἦτο βεβαία ἡ ἐπίτευξις τοῦ 25%. Καὶ ἔχει τὸ Κέντρον, τέλος, τὴν πιθανότητα, ἐὰν ἡ ἰσχύς του εἶναι μεγαλυτέρα, νὰ διεκδικήσῃ ὄχι ὡς ἡνωμένη Ἀντιπολίτευσις τοῦ Κέντρου, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν μορφὴν χωριστῶν Κομμάτων, τὸ 15% διὰ δύο τοὐλάχιστον Κόμματα. Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προέτεινεν εἰς τὴν Βουλήν, μετὰ τὴν τροποποίησιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἀνταπόκρισιν εἰς τὸ αἴτημα, ὄχι μόνον τοῦ κ. Βενιζέλου, ἀλλὰ καὶ ἄλλων ἐκ τῶν ἡγετῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζει, ἐκτιμῶσα τὸ συμφέρον τῆς χώρας, ἕνα νόμον εἰς τὰ μέτρα τῆς ἐθνικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καί, ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω, χαριτολογῶν, τὴν φράσιν, ὅτι κατεσκεύασε ἐπάνω εἰς τὰ μέτρα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τρεῖς ἐνδυμασίας, τρία κοστούμια, δηλαδὴ ἀνοίγει τρεῖς ὁδούς. Ὑπάρχει ἡ ὁδὸς τῆς συγχωνεύσεως, ὑπάρχει ἡ ὁδὸς τῆς συνεργασίας καὶ τοῦ συνδυασμοῦ μὲ 20%, διὰ δύο μόνον Κόμματα καὶ ὑπάρχει καὶ ἡ ὁδὸς τῆς καθόδου, τῆς ἀνεξαρτήτου καθόδου, ἑκάστου Κόμματος τοῦ Κέντρου, μὲ τὴν πιθανότητα τῆς ὑπὸ δύο Κομμάτων ἐπιτεύξεως τοῦ ποσοστοῦ τῶν 15%. Καὶ ὑπάρχει, βεβαίως, ἐν ὑστάτῃ ἀνάγκῃ, ἐὰν τὸ Κέντρον δὲν ἀνταποκριθῇ εἰς καμμίαν ἐκ τῶν τριῶν αὐτῶν δυνατοτήτων, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατότητες οὐσιώδεις, ὑπάρχει ἡ περίπτωσις ἓν ἐκ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου νὰ ἔλθῃ ὁπωσδήποτε μὲ οἱοδήποτε ποσοστὸν ὡς τρίτον. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε μετὰ τόσης εὐκολίας νὰ ἀποκρουσθῇ ἡ τελευταία πρότασις ἢ μᾶλλον ἡ τελευταία τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν, ἀνταποκριθεῖσα εἰς πρότασιν καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἄλλων ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Κέντρου.

§18Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ποίων ἄλλων Κομμάτων;

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἢ ὁ ἴδιος, ἢ διὰ τῶν εἰσηγητῶν τοῦ Κόμματός του ἐζήτησε τὴν μείωσιν τῶν ποσοστῶν τῆς συνεργασίας τῶν Κομμάτων.

§20Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Μὲ συγχωρῆτε ποὺ σᾶς διέκοψα. Ἀλλά, σᾶς διέκοψα, διότι ἤθελα ἀκριβῶς νὰ διευκρινισθῇ, ὅτι μεταξὺ τῶν Κομμάτων ὑπάρχει καὶ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, τὸ ὁποῖον ἐμμένει πάντοτε εἰς τὸ ὅτι ἐνδιαφέρουσα θὰ ἦτο ἡ μείωσις τῶν ποσοστῶν τῆς αὐτοτελοῦς καθόδου τῶν Κομμάτων, δηλαδὴ ἀπὸ 15 εἰς 10 ἢ ἔστω 12%.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Βεβαίως, κύριοι, εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὁ ὁποῖος δὲν ἐξήγησε πλήρως διατὶ ἀπορρίπτει, διατὶ δὲν ἀποδέχεται τὴν τροποποίησιν αὐτήν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐσκέφθη, ὅτι ἡ τροποποίησις θὰ ἔδει νὰ εἶναι πληρεστέρα καὶ νὰ ἐπιτρέπῃ, ὄχι μόνον εἰς δύο Κόμματα, ὅταν ἐπιτύχουν, ἀλλὰ καὶ εἰς πλείονα Κόμματα, ἂν ἐπιτύχουν τὸ 20%, νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐνῷ ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ὡς πρὸς τὰ πλείονα Κόμματα πρέπει νὰ διατηρηθῇ τὸ ποσοστὸν τῶν 30%. Θὰ ἐξηγήσω κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀνοικτόν, εἰλικρινῆ, τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ περιωρισθῇ εἰς ὑποβιβασμὸν τοῦ ποσοστοῦ τῶν δύο συνεργαζομένων Κομμάτων. Κύριοι, αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω, δὲν ἀφορᾷ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, ἀφορᾷ τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Ἔχει ἐγκαινιασθῆ ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἐκ μέρους ὡρισμένης πλευρᾶς, τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἡ τακτικὴ τῆς δημιουργίας πλαστῶν ὑποκαταστάτων, τὰ ὁποῖα δίδουν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τὸν τόνον τῆς ἀνειλικρινείας. Κατασκευάζει, ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, ἕνα Κόμμα φέρ’ εἰπεῖν, Ἀγροτικόν, κατασκευάζει ἢ ἠμπορεῖ νὰ κατασκευάσῃ αὔριον ἕνα Κόμμα δῆθεν τῶν Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἠμπορεῖ νὰ κατασκευάσῃ καὶ ἕνα τρίτον καὶ ἕνα τέταρτον. Πρόκειται περὶ σαρκῶν ἐκ τῆς σαρκὸς της. Καὶ ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀνειλικρινείας, ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, διὰ νὰ προσελκύσῃ ἢ μᾶλλον διὰ νὰ ἐξαπατήσῃ τοὺς ἐκλογεῖς. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ἀσχέτως τῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει γενικώτερον ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, ὅτι ἓν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβραβεύῃ τὴν τακτικὴν τοῦ ψεύδους καὶ τῆς ἀνειλικρινείας. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ὅσοι ἀπαρτίζουν Κόμματα, πρέπει νὰ μὴ λαμβάνουν τὸ χρῖσμα τοῦ Κόμματος ἀπὸ ἓν ἄλλο μεγαλύτερον κόμμα, τὸ ὁποῖον τοὺς χρειάζεται ὡς οὐραγοὺς. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος, καθ’ ὃ δημοκρατικὸς θεσμός, νὰ εἶναι συνδεδεμένος μὲ τὴν ἐλευθέραν κίνησιν τῶν σκέψεων καὶ τῶν διαθέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ δὲν νομίζομεν, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα — εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ συμμερισθοῦν τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τοῦ Κέντρου — ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀνοίξωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸν δρόμον ἐλεύθερον εἰς τὴν ἀνειλικρίνειαν καὶ τὸ ψεῦδος. Ἡ Ε.Δ.Α. ἀποτελεῖ ἑνιαῖον Κόμμα. Ἐν ἀρχῇ κατῆλθε, δῆθεν, ὡς συνασπισμὸς Κομμάτων — τὸ θέμα ἐλύθη, ὡς γνωρίζετε, νομικῶς —, εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μετὰ τὴν εἴσοδόν της εἰς τὴν Βουλὴν ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς ὡρισμένους κυρίους νὰ ἀπαρτίσουν ἕνα Κόμμα. Καὶ ἐνῷ ὑπῆρχε Κόμμα Ἀγροτικόν, ἐνόμισεν, ἀκολουθοῦσα τακτικήν, ἡ ὁποία εἶχε καὶ πρὸ τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου ἀκολουθηθῆ, ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβάλῃ καὶ μίαν νέαν βιτρίναν, μίαν νέαν προθήκην, τὴν προθήκην ἑνὸς νέου, δῆθεν, Ἀγροτικοῦ Κόμματος, ἐνῷ καὶ αὐτὸ εἶναι Ε.Δ.Α. — καὶ αὐτὸ εἶναι, κατὰ βάθος, κομμουνιστικὸν κόμμα. Καὶ αὔριον ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν μειώσωμεν τὸ ποσοστὸν τοῦ 30% εἰς 20% διὰ πλείονα Κόμματα, νὰ χρησιμοποιήσῃ, νὰ προβάλῃ πλείονας τοιαύτας προθήκας πρὸς προσέλκυσιν πελατείας — πελατείας, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ὡς ἀπαρτιζομένων ἀπὸ Ἕλληνας, νὰ σεβασθῶμεν καὶ νὰ τὴν προφυλάξωμεν ἀπὸ τὸν κίνδυνον τῆς παγιδεύσεως. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον, μολονότι θὰ ἦτο κατ’ ἀρχὴν διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ μειώσῃ τὸ ποσοστὸν καὶ τῶν πλειόνων συνεργαζομένων Κομμάτων εἰς 20%, δὲν δικαιοῦται νὰ τὸ πράξῃ. Δὲν δικαιοῦται νὰ τὸ πράξῃ πρὸς ὑποστήριξιν καὶ προάσπισιν τοῦ συμφέροντος τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ πρὸς προάσπισιν τῆς σοβαρότητος τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς δὲν ἀνεμίχθημεν εἰς τὴν τελευταίαν διαπραγμάτευσιν. Τὰς ἀπόψεις μας ἔχομεν ἐκθέσει ἀπὸ τοῦ βήματος καί, ὅπως ὀρθῶς ὑπέμνησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν ὑποστηρίξει μείωσιν ποσοστοῦ καὶ διὰ τὰ αὐτοτελῆ Κόμματα καὶ διὰ τοὺς συνασπισμούς. Τὰς ἀπόψεις αὐτὰς ἐξακολουθῶμεν νὰ ὑποστηρίζωμεν.

§23Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, ὅτι ὅταν ὡμίλησα δι’ ὀλίγων, ηὐχαρίστησα τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἐδέχθη. Ἐξ ἄλλου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ὅταν προέτεινα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡρισμένας βελτιώσεις τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἔπραξα, διότι, δυστυχῶς, δὲν παριστάμην κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἐδικαιούμην, τελικῶς νὰ προβῶ εἰς ἕνα διάβημα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον θὰ ἦτο πράγματι διατεθειμένη νὰ κάμῃ μίαν περαιτέρω τροποποίησιν, ἡ ὁποία θὰ διηυκόλυνε τὴν συνεργασίαν τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, ὅπως τοσάκις ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐπιθυμεῖ. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ εἰσέλθω εἰς παζαρεύματα. Διότι, ὅταν ἐζήτησα τὸ 20% διὰ τὰ πλείονα Κόμματα, ἄλλαι ἦσαν αἱ ἀπόψεις αἱ ἰδικαί μου, τὰς ὁποίας ἴσως δὲν ἐξήγησα ἐπαρκῶς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ αὐτό, ἴσως, δὲν τὰς ἀπεδέχθη. Λυποῦμαι, διότι, τοιουτοτρόπως, ἀπορρίπτεται κἄτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδημιούργει προϋποθέσεις μιᾶς σοβαρωτέρας πολιτικῆς εἰς τὴν χώραν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσου ζήλου μᾶς ἀνέπτυξε ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δεχθῇ ἢ νὰ ἀπορρίψῃ ὡρισμένας τροποποιήσεις, ἀλλὰ τὸ ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου δικαιούμεθα νὰ πιστεύωμεν, ὅτι τὸ γνωρίζομεν καλύτερον ἡμεῖς ἀπ’ ὅ,τι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§24Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι, βεβαίως παραδέχομαι καὶ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ παραδεχθῶ αὐτό, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐτόνισεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ Κυβέρνησις ἄλλως τε δὲν ἐξετάζει τὸ πρόβλημα, ἀπὸ πλευρᾶς συμφέροντος τοῦ Κέντρου. Τὸ ἐξετάζει, ἀπὸ πλευρᾶς συμφέροντος τῆς χώρας. Καὶ αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἐδέχθη ἢ μᾶλλον τὰς ὁποίας προτείνει, ἀφοῦ ἤκουσε τὰς ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐμφανίζονται ὡς παραχωρήσεις, ἀλλὰ ἐμφανίζονται ὡς ἐπιβαλλόμεναι ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος. Πάντως, τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐζητήθη ἡ μείωσις τῶν ποσοστῶν τῶν συνεργαζομένων κομμάτων εἴτε δύο, εἴτε πλειόνων μόνον ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον, ἐπεβεβαιώθη ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ὁ ὁποῖος ἐθεώρησεν ὡς χρήσιμον καὶ τὴν μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ. Αὐτὸ ἰδιαιτέρως τὸ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις καὶ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους ὅλων τῶν κομμάτων, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1, μὲ τὴν ἐλπίδα —αὐτὴ εἶναι ἐλπίς, τὴν ὁποίαν τρέφει ἡ Κυβέρνησις— ὅτι, κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, θὰ διαπιστωθῇ πόσον τὸ ἤδη τελειωτικῶς διαμορφωθὲν νομοσχέδιον εἶναι χρήσιμον διὰ τὸν τόπον, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν γενικήν, εἴτε χρησιμεύει εἰδικώτερον εἰς τὸ Κέντρον, εἴτε ὄχι. Βεβαίως, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὑπὸ μορφὴν μιᾶς ἐλαφρᾶς σατίρας, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἐπιτετραμμένη ἐν τῇ Βουλῇ, διότι δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα πάντοτε πολὺ βαρεῖς εἰς τὰς διατυπώσεις μας, νὰ εἴπω, ὅτι γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις τί θὰ ἐπεθύμει ἡ Ἀντιπολίτευσις. Θὰ ἐπεθύμει νὰ δεχθῶμεν μίαν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ὁσασδήποτε ψήφους καὶ ἐὰν λάβῃ ἡ ΕΡΕ καὶ ἐὰν λάβῃ ἀκόμη 55 καὶ 60 τοῖς ἑκατόν, δὲν θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα πλειοψηφίας ἐν τῇ Βουλῇ. Τοιαύτην ὅμως διάταξιν, ἀποκλείουσαν νομοθετικῶς εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. τὸ ἐνδεχόμενον πλειοψηφίας ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν τὴν δεχόμεθα, ἀλλὰ δὲν θὰ τὴν ἐδέχετο οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§25Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον τὴν τελευταίαν παράγραφον τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρ’ ὅλον ὅτι, ὡς ἐδήλωσε καὶ ὁ ἴδιος, πρόκειται περὶ ἁπλοῦ χαριτολογήματος. Διότι ἡμεῖς πάντοτε διεκηρύξαμεν, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ τῆς ἀμφισβητήσῃ, ὅτι δικαιοῦται νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον, θὰ τὸ δεχθῶμεν ἀδιαμαρτυρήτως, ὡς τὸ ἐπράξαμεν ἄλλως τε καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως ἀειμνήστου Παπάγου. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις τοὐλάχιστον, κατὰ τὰς δύο τελευταίας ἐκλογὰς καὶ ἴσως κατὰ τὰς προσεχεῖς, μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα, νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἐπιδιώκει καὶ πάλιν νὰ μεταβάλῃ μίαν μειοψηφίαν ψήφων εἰς πλειοψηφίαν ἑδρῶν. Βεβαίως εἰς ἄλλας χώρας συνέβη αὐτὸ τὸ φαινόμενον, ὡς ἐπὶ παραδείγματι καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ἀλλὰ τοῦτο συνέβη συμπτωματικῶς. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνεται κανὼν αὐτὸ καὶ νὰ προγραμματίζεται μάλιστα διὰ νόμου. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§26Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ἠθέλησα, νὰ λάβω τὸν λόγον, ὕστερα ἀπὸ τὴν πρώτην παρέμβασιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μολονότι ἔθεσεν ἐκεῖνα τὰ περίεργα, περὶ κατασκευῆς ἐκλογικοῦ νόμου, περὶ μέτρων, περὶ κοστουμιῶν κλπ. κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι, κατὰ τὴν ἄποψίν μας, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐμφανίζεται αὐτὸ τὸ κατασκεύασμα, πράγματι, τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἠθέλησα ἐπίσης νὰ λάβω τὸν λόγον ἀμέσως, δὲν ὑπῆρχεν οὐδεὶς λόγος, νὰ λάβω τὸν λόγον ἀμέσως, διότι καὶ ἐξετέθησαν κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε συζήτησιν καὶ πρόκειται νὰ ἐκτεθοῦν ἐν συνεχείᾳ, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα περὶ ψεύδους καὶ ἀπάτης εἶπεν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωρῶ, ὅτι πρέπει νὰ ξεσκεπασθῇ ἐπὶ τέλους, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπῆρε τὴν μορφὴν τἄχα σατίρας καὶ χαριτολογήματος. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ζητεῖ νὰ κατασκευασθῇ νόμος εἰς τοιοῦτον μέτρον, ὥστε καὶ ἐὰν πλειοψηφῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν μειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ζητεῖ νὰ μὴ κατασκευασθῇ νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ προσδιορίζῃ τὸν ὑπὸ ἀνίσους ὅρους πολιτικὸν ἀνταγωνισμὸν καὶ λέγομεν καὶ ἀπεδείξαμεν καὶ ἀποδεικνύομεν, ὅτι ἀκριβῶς αὐτὸς ὁ συζητούμενος ἐκλογικὸς νόμος περιέχει διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι τὸ ἀντίστροφον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε χιουμοριστικῶς νὰ εἴπῃ. Περιέχει διατάξεις, αἱ ὁποῖαι λέγουν, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. πρέπει ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν μειοψηφῇ νὰ καταλάβῃ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρόθεσίς σας καὶ τίποτε ἄλλο.

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, νὰ μὴ παρεξηγήσῃ τὴν τελευταίαν στροφὴν τοῦ λόγου μου. Ἐγὼ ὁ ἴδιος εἶπον, ὅτι ἦτο σατιρική. Καὶ ἄλλως τε εἶναι φυσικόν, εἶναι αὐτονόητον ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἐπιθυμῇ νὰ μὴ ἔχωμεν πλειοψηφίαν. Ἐχρησιμοποίησα δὲ τὴν ὑπερβολήν, ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη θὰ εἴχαμεν πλειοψηφίαν λαοῦ ἄνω τοῦ 50%, θὰ ἐπεθύμει νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι φυσικὸν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως λειτουργίας τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος ἀπολύτως εὔλογον, νὰ ἐπιθυμῇ νὰ λάβῃ τὴν πρώτην θέσιν καὶ ἑπομένως νὰ ἴδῃ ἐκχωρουμένην τὴν πρώτην θέσιν εἰς ἐκείνην. Αὐτό, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ λέγω μὲ τὰς συμβατικὰς αὐτὰς λέξεις, ἐνόμισα προηγουμένως, ὅτι ἐδικαιούμην νὰ τὸ εἴπω, χρησιμοποιῶν ἕνα χαριτολόγημα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ λοιπόν, ὁ κ. Βενιζέλος, νὰ τὸν παρακαλέσω, νὰ μὴ θεωρήσῃ τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ὡς παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ θίξῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν γενικῶς.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Θὰ παρακαλέσω, κύριοι βουλευταί, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὡμίλησαν ἤδη ἐπὶ τῆς ἀρχῆς περὶ τοὺς 15 βουλευταί, καὶ ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἦτο, σχεδὸν εἰπεῖν, συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ γίνουν πλέον νέαι ἀγορεύσεις, διότι καταπονεῖται τὸ Σῶμα καὶ βαδίζομεν εἰς τὸ ἄπειρον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Θὰ λάβῃ τώρα τὸν λόγον ὁ κ. Τσιριμῶκος. Βεβαίως ὁ κ. Τσιριμῶκος ἔχει ὑπὲρ αὐτοῦ τὸ «ἀσθενὴς καὶ ὁδοιπόρος ἁμαρτίαν οὐκ ἔχει», καὶ ἑπομένως, ἐὰν παραβιάσῃ κατά τι τὸν Κανονισμόν, δὲν θὰ ἁμαρτήσῃ.

§29Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ ἐξασφάλισίς σας εἶναι αὐτή: Διότι εἶμαι ἀσθενὴς καὶ κατ’ ἀνάγκην δὲν θὰ παραβιάσω τὸν Κανονισμόν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχόμεθα καὶ ἀσθενὴς νὰ μὴ ἦσθε καὶ τὸν Κανονισμὸν νὰ μὴ παραβιάζετε.

§31Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν θὰ τὸν παραβιάσω. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ θέματα ἀρχῆς. Κύριοι βουλευταί, ἐκ μέρους τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν ἔχω νὰ παρουσιάσω αἴτημα. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἀφορᾶ τὴν μάχην διὰ τὴν ἐξουσίαν. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει οὐδενὸς εἴδους εὐγένεια ἢ παραχώρησις, ἡ ὁποία ἰσχύει ἐν προκειμένῳ. Ἐὰν δίδεται ἡ ἐντύπωσις πολλὰς φοράς, ὅτι περὶ αἰτημάτων πρόκειται, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποχωρεῖ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι κακὴ ἡ ἐντύπωσις. Ἡ Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον τὸ Κόμμα, τὸ ἐν τῇ Κυβερνήσει, διότι ὁ ἐκλογικὸς νόμος τὸ Κόμμα, τὸ ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἀφορᾶ καὶ ὄχι τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ἐν τῇ Κυβερνήσει Κόμμα ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ μὴ παραχωρήσῃ οὐδὲν δικαίωμά του, διότι ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει δικαίωμα καὶ καθῆκον, νὰ ἀξιώσῃ νὰ τῆς δοθῇ ὁ τρόπος νὰ ἀγωνισθῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν στίβον ἐπὶ ἴσοις ὅροις μὲ τὸ Κόμμα τὸ σήμερον ἐν τῇ Κυβερνήσει, τὸ διαθέτον τὴν πλειοψηφίαν. Καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δέχεται εἰς ὡρισμένας ἰδικάς μας παρατηρήσεις νὰ ὑποχωρῇ, εἶναι, διότι ἀντιλαμβάνεται κατὰ βάσιν, ὅτι ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ διαφόρων γνωμῶν. Πρόκειται περὶ ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὸν τρόπον τῆς μάχης. Πρόκειται περὶ ἑνὸς νόμου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν χωρεῖ οὔτε ἀπὸ μέρους μας ὑποχώρησις, διὰ νὰ δώσωμεν πλεονέκτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ γνωρίζει πολὺ καλά, ὅτι ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ δώσῃ εἰς ὅλον τὸν κόσμον τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρόκειται πράγματι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, νὰ λειτουργήσῃ δημοκρατία καὶ ἐπὶ ἴσοις ὅροις νὰ ἀγωνίζωνται τὰ Κόμματα διὰ τὴν ἐξουσίαν, τὸ μέλλον εἶναι ζοφερόν, ἀπὸ ἀπόψεως ὁμαλότητος. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι κατ’ ἐξοχὴν θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάζεται ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ὁμαλότητος, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὸν ἄλλον τὸ πλεονέκτημα ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος τοῦ δίδει τὴν ἐξουσίαν, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, διατυπώνω τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ ποσοστά. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ἄρθρον 1 εὑρισκόμεθα πρὸ 3 θεμάτων. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ θέμα τοῦ ποσοστοῦ βάσει τοῦ ὁποίου εἰσέρχεται εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τὸ μεμονωμένον Κόμμα. Τὸ κόμμα μου εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς καὶ ὑποστηρίζει ἐξ ἀρχῆς τὴν μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ μέχρι 10%, ὡς ὑπεστήριξε καὶ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, καθὼς καὶ τὰ ἄλλα κόμματα τελικῶς, ἔστω καὶ ἐὰν εἰς τὴν ἀρχήν, τινὰ ἐξ αὐτῶν εἶπον, ὅτι τὸ 17% ἦτο ἱκανοποιητικὸν δι’ αὐτά. Ἑπομένως, δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν. Περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι τὸ 10%, πᾶν ἄλλο εἶναι μικρὸν ποσοστὸν ἢ χαρακτηρίζει μικρὰ Κόμματα. Ἀντιθέτως, εἶναι, ἤδη, μέγα ποσοστὸν καὶ μακάρι, ὅλα τὰ Κόμματα νὰ ἠδύναντο νὰ εἴπουν, ὅτι ἔχουν ἐξασφαλίσει διὰ νὰ ξεκινήσουν, τὸ 10%. Ἀλλὰ ἐνῷ, προκειμένου περὶ τοῦ ποσοστοῦ τῶν Κομμάτων συζητοῦμεν περὶ 10%–15%, ἔκαμε δὲ ἡ Κυβέρνησις δεκτὴν τὴν εἴσοδον εἰς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐλάμβανεν οὔτε κἂν τὸ 10%, ἐν τούτοις προκειμένου περὶ συνασπισμῶν Κομμάτων ἰσχύει, πλήρης, παραλογισμός. Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ποσοστοῦ συνασπισμῶν εἶναι διατάξεις κείμεναι ἐκτὸς τοῦ πνεύματος οἱουδήποτε ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἴσχυσεν ποτὲ εἰς οἱονδήποτε μέρος τοῦ Κόσμου. Μὲ ἁπλῆν ἀναλογικὴν, οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἄλλος συντελεστής, διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν βʹ κατανομήν, διὰ τοὺς συνασπισμούς, καὶ ἄλλος διὰ τὰ αὐτοτελῆ Κόμματα. Καὶ εἰς τὸ πλειοψηφικὸν ὅπου τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα λαμβάνει τὸ σύνολον τῶν ἑδρῶν μιᾶς περιφερείας, δὲν ὑπάρχει διαφορετικὸς συντελεστὴς μεταξὺ ἑνὸς Κόμματος καὶ Συνασπισμοῦ Κημμάτων. Μόνον εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν ἐπῆλθε διαφοροποίησις, ἡ ὁποία ἦτο τόσον μικρά, ὥστε δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ γίνεται συζήτησις. Διότι τὸ 17% διὰ τὰ αὐτοτελῆ κόμματα ἔγινε 20% διὰ τοὺς Συνασπισμοὺς (προσετέθη δηλαδή, μόνον ἕνα 3%) καὶ οὕτω ἐδίδετο εὐχέρεια συνεργασίας τῶν μικρῶν Κομμάτων μὲ οἱαδήποτε ἄλλα κόμματα. Εἰς οὐδὲν μέρος τῆς γῆς, καθ’ ὅσον ἐγὼ τουλάχιστον γνωρίζω, δὲν ὑπάρχει ποσοστὸν συνασπισμοῦ διαφορετικὸν ἀπὸ ἐκεῖνο τῶν αὐτοτελῶν Κομμάτων. Διατί; Διότι ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία τῶν Κομμάτων, εἴτε νὰ συνεργάζωνται μεταξύ των, εἴτε ὄχι. Διότι ὄντως τοῦτο εἶναι ἰδικός των λογαριασμός. Καὶ εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν, ὡς εἶπον, δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ συνεργάζωνται καὶ νὰ κατέρχωνται εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ ἕνα κοινὸν πρόγραμμα. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1950, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου εἶχεν ἀναλύσει, πῶς εὑρισκόμεθα εἰς περίοδον συνεργασίας τῶν Κομμάτων. Ὁμιλοῦμεν περὶ Δυτικῆς Δημοκρατίας καὶ ὄχι μόνον, ὁ Κυβερνητικὸς τύπος, ἀλλά, δυστυχῶς, ὁλόκληρος ὁ τύπος, καὶ ἡμεῖς, τὰ Κόμματα, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ πληροφορήσωμεν τὸν λαόν, ὅτι τὰ 95% τῶν χωρῶν εἰς Δυτικὴν Εὐρώπην, ὅπου ἰσχύει ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογή, κυβερνῶνται ἀπὸ Κυβερνήσεις συνεργασίας. Τότε τὰ Κόμματα κατέρχονται εἰς τὰς ἐκλογὰς ὡς ξεχωριστὰ Κόμματα, εἴτε ὡς συνησπισμένα, αἱ Κυβερνήσεις εἰς τὰς χώρας αὐτὰς εἶναι Κυβερνήσεις συνεργασίας. Αὐτὸ τὸ κλῖμα ὑπάρχει παντοῦ, πλὴν τῆς Ἀγγλίας, ὅπου ἰσχύει τὸ πλειοψηφικόν. Ὅλοι δεχόμεθα, ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ ἐκ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς νὰ προκύψῃ ἐν ἀνάγκῃ Κυβέρνησις συνεργασίας. Τὶ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι, λοιπόν, φοβερόν; Μήπως τυχόν, Κόμματά τινα, ἀντὶ νὰ συνεργασθοῦν ὅταν τελειώσουν αἱ ἐκλογαί, ἐν ὄψει τῆς ἐξουσίας, συνεργασθοῦν κατὰ τὰς ἐκλογάς, ἐκθέτοντα εἰς τὸν λαόν, ἐκ προοιμίου, ἕνα κοινὸν πρόγραμμα, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ σχηματισθῇ εἷς συνασπισμὸς Κομμάτων; Κύριοι βουλευταί, γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει μία ἐντύπωσις διὰ τὰς συγκρούσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν, μεταξὺ τῶν ἡγετῶν τοῦ Κέντρου καὶ ὅτι αὐταὶ συνετέλουν εἰς τὸ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ὑπάρξῃ συνεργασία ἐν συνασπισμῷ. Θὰ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι αἱ συγκρούσεις αὐταὶ ἔγιναν ἐν ἑνιαίῳ Κόμματι καὶ ὄχι ἐν συνασπισμῷ. Τὰ ἐθνικὰ Κόμματα δύνανται νὰ διασπῶνται ἐξ ἴσου καὶ ἐν συνασπισμῷ. Ἀντιθέτως, οἱ συνασπισμοὶ ἠμποροῦν νὰ στηρίζωνται εἰς ἕνα πρόγραμμα, εἰς συγκεκριμένα αἰτήματα καὶ νὰ εἶναι εἰλικρινέστατοι, ἐφ’ ὅσον αἱ δυνάμεις, τὰς ὁποίας ἐκπροσωποῦν τὰ Κόμματα εἰς τὸν συνασπισμὸν ἔχουν ἀποφασίσει εἰλικρινῆ συνεργασίαν. Τὸ ἐὰν τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου θέλουν νὰ συνεργασθοῦν ἢ ὄχι, εἶναι ἄλλο θέμα. Εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ αὐτὰ καὶ τὴν κοινὴν γνώμην. Ἐὰν ἡ κοινὴ γνώμη καὶ αὐτὰ τὰ ἴδια δέχονται, ἢ ὄχι νὰ συνασπισθοῦν, εἶναι ἰδικός των λογαριασμός. Ὁ νόμος, ὅμως, κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ ἔλθῃ νὰ ἐμποδίσῃ τὰ κόμματα νὰ συνασπίζωνται, καθ’ ἣν ὥραν ἐπιτρέπει εἰς Ἕλληνας πολίτας νὰ ἱδρύουν Κόμματα καὶ νὰ κατέρχωνται εἰς τὰς ἐκλογάς; Αὐτὸ νομίζω, εἶναι παράλογον καὶ ἔξω τῆς λογικῆς οἱουδήποτε ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ μειώνει τὸ ποσοστὸν διὰ τὰ δύο Κόμματα. Δηλαδή, ἐὰν εἶναι δύο τὰ Κόμματα ἢ τρία, μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν θὰ ὑπάρχῃ μία διαφορὰ 5%. Ἐὰν ὑπάρχῃ δυνατότης εἰς τὸ τρίτον Κόμμα νὰ ἔχῃ 15%–30%, τότε δὲν θὰ ἐγένετο λόγος περὶ συνασπισμοῦ, διότι τοῦτο θὰ ἦτο δύναμις, ἥτις θὰ ἠδύνατο μόνη νὰ διεκδικήσῃ τὴν θέσιν της. Πέραν τούτου, δεχόμεθα, ὅτι ὑπάρχουν 4 Κόμματα εἰς τὸ Κέντρον, ἕκαστον τῶν ὁποίων δύναται νὰ διεκδικήσῃ 15%. Ἀλλὰ ποῖος ἀποκλείει εἰς αὐτὰ τὴν σκέψιν, ὅτι ἐνώπιον ἑνὸς Κόμματος ἑνιαίου, τῆς Ε.Ρ.Ε., θὰ ἔπρεπε, ἐνδεχομένως, τὸ Κέντρον νὰ ἐμφανισθῇ ἑνιαῖον; Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν εἰς τὰ Κόμματα, ὅτι δὲν δεχόμεθα νὰ κατέλθετε συνασπισμένα; Ὄχι, κ. συνάδελφοι. Σᾶς ἐπιβάλλω —λέγει ἡ Κυβέρνησις— τὴν μορφὴν ὑπὸ τὴν ὁποίαν θὰ κατέλθετε εἰς τὰς ἐκλογάς. Θὰ ἑνωθῆτε εἰς ἑνιαία Κόμματα, εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε ὄχι. Αὐτὴ εἶναι ἡ παραχώρησις τὴν ὁποίαν σᾶς κάμω. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς κάμω ἄλλην παραχώρησιν. Παραλογίζεται, ὅμως, ὁ νόμος, ὅταν λέγῃ, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύναται νὰ συνασπισθῇ, τὸ Κέντρον, εἴτε θέλει, εἴτε δὲν θέλει νὰ συνασπισθῇ. Ἑπομένως, ἡ διάταξις τοῦ νόμου περὶ συνασπισμοῦ τῶν Κομμάτων, εἶναι ἀπαράδεκτος. Τώρα, κ. συνάδελφοι, θὰ ἔλθω εἰς τὴν δικαιολογίαν. Ἡ δικαιολογία, ἡ ὁποία ἐδόθη ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ποία εἶναι; Ὅτι ἐγὼ θὰ ἐδεχόμην καὶ αὐτό, ἀλλὰ θὰ διεκινδύνευον τὴν Ε.Δ.Α., τὸ ψεῦδος κ.ο.κ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἤμην παρὼν εἰς τὴν ὅλην συζήτησιν, ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι ἐν μεγάλῳ μέτρῳ δυσηρεστήθην, διότι ἐτέθη τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὄχι ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν πραγματικότητα ἀπὸ περιωπῆς, ἀλλὰ συγκεκριμένη, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἱστορίας τοῦ Κέντρου, τῆς Ε.Δ.Α., τοῦ ἑνός, τοῦ ἄλλου πράγματος, ὅπερ ἀπαράδεκτον, νομίζω, προκειμένου περὶ συζητήσεως ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀφορᾷ ὅλα τὰ Κόμματα ἐξ ἴσου καὶ ἀπὸ κἄποιας περιωπῆς. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν πραγματικότητα. Ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος δὲν θίγεται ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτὴν εἶναι ἡ Ε.Δ.Α. Βεβαίως, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι τὸ Κέντρον ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ δυνατότητας νὰ φθάσῃ τὸ 50% εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Πάντως, οἱ νόμοι γίνονται βάσει ὡρισμένων δεδομένων ἐκ τῶν παρελθουσῶν ἐκλογῶν. Ἡ Ε.Δ.Α., λοιπόν, εἰς τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς κατώρθωσε, μαζὶ μὲ ἐλαχίστους ἀνεξαρτήτους, νὰ συγκεντρώσῃ 24 καὶ κἄτι ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι δι’ οἱονδήποτε Κόμμα τοῦ Κέντρου ἡ συνεργασία μὲ τὴν Ε.Δ.Α. παρέχει ἐκ τῶν δεδομένων τούτων, τὴν βεβαιότητα πλήρους ἐπιτυχίας. Λέγει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἀσκήσῃ ἡ Ε.Δ.Α. ψεῦδος καὶ ἀπάτην. Καὶ δὲν τὴν ἀσκεῖ δι’ ἑνὸς Κόμματος; Ἔχει ἀνάγκην νὰ κάμῃ δύο Κόμματα, διὰ νὰ πάῃ εἰς τὰ 30%; Φτιάχνει τὸ ἕνα καὶ ἀσκεῖ καὶ τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀπάτην. 20% θέλετε; 20% ἐπῆρεν ἡ Ε.Δ.Α. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ κάτω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι τὴν Ε.Δ.Α. ζημιώνομεν διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ 20% μόνον εἰς δύο Κόμματα; Ὀφείλω νὰ δηλώσω τοῦτο: Τὸ ἐδήλωσα καὶ πρίν, τὸ δηλώνω καὶ τώρα. Ἂν ἀπεδεικνύετο μαθηματικῶς, ὅτι μόνον ἡ Ε.Δ.Α. ἐζημιοῦτο, προσωπικῶς ἐγὼ θὰ κατεψήφιζα τὴν διάταξιν, διότι πιστεύω, ὅτι πολιτικῶς δύναται νὰ ἀσκηθῇ ὁ ἀγὼν ἐναντίον τῶν Κομμάτων —τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου— ἀλλά, ὅτι οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι γίνονται εἰδικῶς διὰ νὰ κτυπήσουν τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο Κόμμα, τελικῶς τὰ ὠφελοῦν. Καὶ εἶναι τοῦτο ἀπαράδεκτον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι Κοινοβουλευτικόν, δημοκρατικὸν πολίτευμα θέλομεν, ὅταν κατασκευάζωμεν ἐκλογικὸν νόμον, διὰ νὰ ζημιώσωμεν τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον. Ἀλλὰ καὶ ὁ σκοπὸς αὐτός, ποὺ χρησιμεύει πάντοτε ὡς πρόσχημα δι’ οἱανδήποτε ἀντιδημοκρατικὴν πρᾶξιν, ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν ἐπιτυγχάνει. Τὰ μόνα ποὺ περιορίζονται, ἐν τῇ συνεργασίᾳ των εἶναι τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Ἀντιθέτως, ἡ Ε.Δ.Α. ἔχει πλήρη ἐλευθερίαν κινήσεων. Διότι ξεκινᾶ ἀπὸ μίαν βάσιν ποὺ κανεὶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τῆς ἀρνηθῇ. Ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ ὁ τελευταῖος παραλογισμός. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀκόμη καὶ βάσει αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀποφασίζουν ὅλα τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου νὰ συγχωνευθοῦν. Οὔτε αὐτὸ τὸ ἠμποροῦν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις. «Αὐτοτελῆ Κόμματα θεωροῦνται τὰ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου δηλωθέντα εἰς τὴν Βουλὴν Κόμματα». Ἂν ἐπέλθῃ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου συγχώνευσις θὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον κατὰ πόσον εἶναι ἢ δὲν εἶναι εἰλικρινής. Καὶ καλούμεθα νὰ δεχθῶμεν τοῦτο ἡμεῖς! Ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος! Νὰ δεχθῶμεν, ὅτι μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, δηλαδή, τὴν ἑπομένην τῆς ψηφίσεως, πρὶν ἀκόμη κἂν τερματισθῇ ἡ μάχη διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, τὰ ὑπάρχοντα Κόμματα εἶναι αὐτοτελῆ. Πᾶσα ἄλλη ἀνακατάταξις, συγχώνευσις ἢ ὅ,τι δήποτε ἄλλο γίνῃ ἀργότερον, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὕποπτον καὶ θὰ ἐξετάζεται ἀπὸ τὸ Δικαστήριον. Κατὰ πόσον τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισαν, φερ’ εἰπεῖν, τὴν συγχώνευσιν, τὴν ἀπεφάσισαν εἰλικρινῶς ἢ τὴν ἀπεφάσισαν ὑπόπτως. Καὶ πρέπει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὰς δικαστικὰς ἀρχάς. Κύριοι βουλευταί, εἰς ἣν περίπτωσιν ὑπάρχουν ἄνθρωποι ποὺ θέλουν νὰ περιγράψουν τὸν νόμον, εἶναι πιὸ εὔκολον εἰς τὰς ἀποφάσεις των. Εἰς τὰς ἀποφάσεις των εἶναι δυσκολώτεροι ἐκεῖνοι ποὺ δὲν θέλουν νὰ περιγράψουν τὸν νόμον, ποὺ θέλουν νὰ ἀποφασίσουν μίαν πολιτικὴν πρᾶξιν. Ἡ συγχώνευσις τῶν Κομμάτων εἶναι μία πολιτικὴ πρᾶξις, ποὺ ἔχει ἀνάγκην συζητήσεως τῶν στελεχῶν, τῶν ἡγεσιῶν, τοῦ προγράμματος, τῶν πάντων, διὰ νὰ μὴ εἶναι συγχώνευσις τοῦ ποδαριοῦ, ἀλλὰ ν’ ἀνταποκρίνεται εἰς μίαν πραγματικὴν ἀνάγκην, ἔστω καὶ ἐπιβαλλομένην ἀπὸ ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος, ἐπὶ τέλους, ὁδηγεῖ εἰς συγχώνευσιν συγγενῶν Κομμάτων. Εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ εἴπητε εἰς τὰ Κόμματα, νὰ εἴπητε εἰς ὅσους δὲν διέπονται ἀπὸ τὴν νοοτροπίαν «τοῦ ποδαριοῦ» καὶ δὲν ἠμποροῦν ἀπὸ τὴν μίαν ὥραν εἰς τὴν ἄλλην, πρὶν δημοσιευθῇ ὁ νόμος, νὰ συγχωνευθοῦν, νὰ τοὺς εἴπητε: «Εἶσθε ὕποπτοι, θὰ ἐξετασθῆτε ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον κατὰ πόσον ἐκάματε εἰλικρινῆ πρᾶξιν. Μόνον ὅσοι μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου ἐκάματε αὐτὴν τὴν δουλειάν, θεωρεῖσθε εἰλικρινεῖς». Νομίζω, ὅτι τὰ ὅσα εἶπον ἀποδεικνύουν, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 1 βασικὸς παραλογισμός, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖται μέχρι τῶν ἄκρων. Ὁ παραλογισμὸς εἶναι, ὅτι μειώνει τὴν δυνατότητα τῶν Κομμάτων νὰ συνασπίζωνται, ἐνῷ ἡ ἐλευθερία τοῦ συνασπισμοῦ εἶναι συνέπεια τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν, νὰ ἱδρύουν κόμματα. Καθ’ ὃν τρόπον ἔχουν δικαίωμα νὰ τὰ ἱδρύουν, ἔχουν δικαίωμα νὰ τὰ συνασπίζουν. Αὐτὸς ὁ παραλογισμὸς ὁδηγεῖ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα, καὶ εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον, κατὰ τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὅλοι ὕποπτοι —ἂν αὔριον, βάσει τοῦ νόμου ποὺ θὰ ψηφισθῇ, συγχωνευθῶμεν εἰς ἑνιαῖον Κόμμα— ὅτι θέλομεν νὰ περιγράψωμεν τὸν νόμον. Βεβαίως, πᾶσα πρᾶξις περιγραφῆς θὰ εἶναι νόμιμος καὶ δικαία, ἂν ψηφισθῇ, ὡς ἔχει, ὁ νόμος αὐτός. Ἀλλ’ ἐγώ, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ἔξω τῆς ὑπερηφανείας τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τὸ νὰ σκεφθῶμεν πῶς θὰ περιγράψωμεν ἕνα νόμον. Εἶναι καλλίτερον νὰ σκεφθῶμεν πῶς θὰ ψηφίσωμεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ δίδῃ εἰς ὅλους ἴσας εὐκολίας καὶ ἴσας δυνατότητας νὰ καταλάβουν τὴν ἐξουσίαν. Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὸ γνωρίζει, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ ἂν ἀκόμη ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν νὰ φανῶμεν ἐνδοτικοί, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι εἴτε διὰ λόγους ὑπερηφανείας, εἴτε διὰ λόγους ὁμοφωνίας, θέλομεν νὰ ἀμβλύνωμεν τὸν ἀγῶνα μας διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, δὲν εἶναι ἐνδοτικὸς ὁ λαὸς καὶ δὲν εἶναι ἐνδοτικὴ ἡ κοινὴ γνώμη, πρὸς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀπευθυνόμεθα, ἡ ὁποία θέλει αὐτὴν τὴν φορὰν νὰ ψηφισθῇ, ὁπωσδήποτε, νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου, ἂν μὲν ἡ Ε.Ρ.Ε. πάρῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ κυβερνήσῃ, ἂν δὲ δὲν πάρῃ τὴν πλειοψηφίαν, νὰ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν της εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θ’ ἀπελάμβανε τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὅπως πάντοτε, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὑπῆρξε σαφὴς καὶ τὰ ἐπιχειρήματά του εἶχον μίαν πλήρη συνέχειαν καὶ συνοχήν, ἀλλὰ ἐξεκίνησεν ἀπὸ μίαν ἐσφαλμένην κατ’ ἐμὲ ἀρχήν. Ἐξεκίνησεν ἀπὸ τὴν ἐσφαλμένην ἀρχὴν τὴν ἀκόλουθον. Συνέκρινε τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἀφ’ ἑνὸς μέν, μὲ τὸ πλειοψηφικόν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ὅταν θεσπίσῃς τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι φυσικόν, εἶναι αὐτονόητον, ὅτι δὲν ἠμπορῇς νὰ κάμῃς διάκρισιν μεταξὺ τοῦ ἑνιαίου Κόμματος ἢ τῶν δύο Κομμάτων, ἢ τῶν πολλῶν Κομμάτων τῶν συνεργαζομένων. Εἶναι αὐτονόητον αὐτό, διότι ἄλλως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν καταλαμβάνον ὅλας τὰς ἕδρας τῆς Βουλῆς ἕνα Κόμμα ἑνιαῖον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε 20% καὶ τοῦτο μόνον καὶ μόνον ἐπειδὴ θὰ ἦτο ἑνιαῖον. Ἑπομένως εἶναι ἀπολύτως συνδεδεμένη ἡ ἔννοια τῆς ἰσότητος μεταχειρίσεως ἑνιαίων Κομμάτων καὶ συνασπισμῶν πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν ἀναλογικήν. Ἡ ἀναλογική, κατ’ ἀρχήν, ἀφ’ ἑαυτῆς, δὲν ὁδηγεῖ πρὸς συνασπισμούς, γίνονται, βεβαίως, καὶ συνασπισμοί. Ἐγένετο τὸ 1946 ὁ συνασπισμὸς τῆς ΕΠΕ. Ἀλλὰ κατ’ ἀρχὴν δὲν ὁδηγεῖ πρὸς συνασπισμούς. Ἡ τάσις τῆς ἀναλογικῆς εἶναι τάσις ἀντισυγκεντρωτική, εἶναι τάσις πρὸς ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα Κόμματα. Εἶναι μέσα εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀναλογικῆς ἡ μείωσις τῆς πιθανότητος τῆς συγκεντρώσεως συνασπισμοῦ Κομμάτων εἰς τὸ ἐλάχιστον. Προκειμένου περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει οὕτω. Εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν ὑπάρχει ἡ τάσις καὶ τῆς συγκροτήσεως συνασπισμῶν. Ἡ συγκρότησις συνασπισμῶν κατ’ ἀρχὴν δὲν ἐγγυᾶται —καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὡμίλησε καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὁ κ. Τσιριμῶκος, δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψίν του— δὲν ἐγγυᾶται ἑνότητα. Δὲν λέγω, ὅτι ἐγγυᾶται πάντοτε ἑνότητα καὶ ἕνα ἑνιαῖον Κόμμα. Ἡ περίπτωσις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀποτελεῖ, βεβαίως, παράδειγμα, ὅτι ἐγγυᾶται ἑνότητα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν σημαίνει, ὅτι ἐξ ὁρισμοῦ τὸ ἑνιαῖον Κόμμα παραμένει ἑνιαῖον, ὅ,τι καὶ ἂν συμβῇ, ὅταν συμβοῦν σεισμοί. Ὄχι, βεβαίως. Δὲν χρειάζονται μάλιστα σεισμοὶ καὶ καταποντισμοὶ διὰ νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις διασπάσεως τῆς ἑνότητος ἑνὸς ἑνιαίου Κόμματος, εἴτε ἐν Ἑλλάδι, εἴτε εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι κατ’ ἀρχὴν βεβαιότερον, ὅτι θὰ μείνῃ ἑνιαῖον τὸ ἑνιαῖον Κόμμα, παρὰ ὅτι θὰ μείνῃ ἡνωμένη ἡ μὴ ἑνιαία παράταξις. Διότι ἡ μὴ ἑνιαία παράταξις, ὁ συνασπισμὸς Κομμάτων, ἔχει ἐκλογικὴν σκοπιμότητα. Δὲν ἔχει σχεδὸν ποτὲ πράγματι τὸν σκοπὸν μέσα της ἡ ἐκλογικὴ παράταξις νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν. Διότι τὰ δυναμικώτερα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς ἑνὸς συνασπισμοῦ, μιᾶς παρατάξεως Κομμάτων, εἶναι φυσικὸν νὰ θέλουν, νὰ θέλῃ ἕκαστον δι’ ἑαυτὸ νὰ ἀσκήσῃ ἐξουσίαν, νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀποκλειστικὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας. Ὑπάρχει, λοιπόν, ὁπωσδήποτε, ἐξ ὁρισμοῦ εἰς τοὺς συνασπισμοὺς Κομμάτων τοὺς προεκλογικούς, ἡ συνάρτισις τῆς ἐννοίας τοῦ συνασπισμοῦ, ἡ ὀργανική, ἡ ἄμεσος, μὲ τὴν ἐκλογικὴν σκοπιμότητα. Καὶ ἔμμεσος μόνον εἶναι ὁ συνδυασμὸς τῆς ἐννοίας τῶν προεκλογικῶν συνασπισμῶν μὲ τὴν προοπτικὴν διακυβερνήσεως τῆς Χώρας. Ὅταν, λοιπόν, εἰσάγωμεν ἕνα σύστημα ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τὶ εἶναι, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς καὶ πολιτικῆς, ὀρθόν; Εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐνισχύωμεν τὴν διάσπασιν τῶν δυνάμεων, ἢ νὰ παρέχωμεν εὐκαιρίαν καὶ νὰ ἀσκῶμεν διὰ τοῦ νόμου μίαν παιδαγωγικὴν πίεσιν, μίαν ἠθικὴν βίαν, διὰ νὰ συνεννοοῦνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι χωρίζονται μόνον καὶ μόνον ἐκ λόγων προσωπικῶν φιλοδοξιῶν καὶ οὐχὶ ἰδεολογικῶν, οὐσιωδῶν ἰδεολογικῶν διαφορῶν. Ἐὰν εἶναι οὐσιώδεις αἱ ἰδεολογικαὶ διαφοραί, τότε δὲν τίθεται ζήτημα. Μολονότι καὶ ὅταν εἶναι οὐσιώδεις αἱ ἰδεολογικαὶ διαφοραί, εἴδομεν νὰ συγκροτοῦνται —καὶ ἔχομεν τὴν περίπτωσιν τοῦ 1951— μέτωπα προεκλογικὰ καί, μάλιστα, μὲ τὴν διακήρυξιν κοινοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος, τοῦ προγράμματος ὡς πρὸς τὴν μετεκλογικὴν περίοδον. Αὐτή, ὅμως, εἶναι ἡ εἰδικὴ περίπτωσις, ἡ ὁποία δὲν θὰ ὑπῆρχεν εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ κόσμου ἄνευ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Δὲν ἦτο νοητὸν εἰς τὴν δημοκρατίαν νὰ συνεννοοῦνται Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν βασικὰς διαφορὰς ἀρχῶν. Φερ’ εἰπεῖν εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, τῆς ἱστορίας τῶν Κοινοβουλίων, τῆς ἱστορίας τῶν δημοκρατικῶς διενεργουμένων ἐκλογῶν, δὲν ἡνώθη ἕνα μοναρχικὸν Κόμμα, ἕνα ἄκρως μοναρχικὸν Κόμμα, μὲ ἕνα ἄκρως δημοκρατικόν, ἢ καὶ ἕνα μετρίως δημοκρατικόν. Μόνον ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰσῆλθεν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν, εἰς τὴν δημοκρατίαν, ὡς παράγων ἀντιδημοκρατικός, —διότι ἀποβλέπει εἰς ἄλλου εἴδους δημοκρατίαν ἔστω— ὡς παράγων ἀντιδημοκρατικὸς κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν, τὴν βασιζομένην ἐπὶ τῆς παραδόσεως αἰώνων μόνον ἀφ’ ἧς εἰσῆλθε τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἰς τὴν δημοκρατίαν —καὶ εἰσῆλθε διὰ νὰ τὴν ἀνατρέψῃ— ἐδημιουργήθη ἡ περίεργος αὐτὴ κατάστασις. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ εἰδικώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐθίξατε, κ. Τσιριμῶκο. Δὲν εἶπον, ὅτι πρόκειται νὰ καταπολεμήσωμεν τὴν Ε.Δ.Α., ἀποκλείοντες εἰς αὐτὴν τὴν πιθανότητα νὰ συνασπισθῇ μὲ ὑποκαταστήματα Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ ἰδία θὰ ἱδρύσῃ. Δὲν εἶπον, ὅτι τὴν καταπολεμοῦμεν μὲ τὸν τρόπον αὐτόν. Εἶπον, ὅτι περιορίζομεν εἰς τὸ ἐλάχιστον μίαν ἀνειλικρίνειαν καὶ ἕνα ψεῦδος, χάριν τοῦ κύρους τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ἀσχέτως τοῦ ἐὰν τοῦτο ὠφελῇ ἢ βλάπτῃ τὴν Ε. Δ.Α., θεωροῦμεν ἀνάγκην νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ πιθανότης αὐτή. Γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι Κόμματα ἱδρύονται, ἔστω καὶ ἐπὶ τῇ βάσει προσωπικῶν φιλοδοξιῶν, αἱ ὁποῖαι χωρίζουν ἀνθρώπους, ἔχοντας τὰς αὐτὰς ἀντιλήψεις. Καὶ αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὸ Κέντρον τὴν στιγμὴν αὐτήν, συνέβη δὲ καὶ εἰς τοὺς κόλπους μας πρὸ ἐτῶν. Δὲν ἐγνώρισεν, ὅμως, ἡ ἱστορία τοῦ κόσμου πρὸ τοῦ κομμουνισμοῦ, περίπτωσιν Κόμματος, τὸ ὁποῖον νὰ δίδῃ ἐντολὴν εἰς ὡρισμένα μέλη του νὰ ἱδρύουν Κομματίδια. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ. Εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν Δημοκαρτίαν, εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν ἠθικὴν τάξιν, εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ὁ νόμος αὐτός, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, νὰ ὑποβοηθῇ τὴν ἀνηθικότητα, τὴν ἀνειλικρίνειαν καὶ τὸ ψεῦδος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἀμέσως νὰ παρατηρήσω, ὅτι αὐτό, δὲν ἀφορᾷ ὑμᾶς. Σεῖς εἴχατε προϊστορίαν. Εἴχατε προϊστορίαν ὡς Ε. Λ.Δ., καὶ μετὰ ταῦτα ὡς Κόμμα, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἶχεν ἰδιαιτέραν μορφήν, καὶ εἶχεν μάλιστα —καὶ ἦτο γνωστόν, ὅτι εἶχε—καὶ ὅταν ἀκόμη συνηργάζετο μὲ τὸ Κ.Κ.Ε. κατὰ τὴν κατοχήν. Δὲν ὑπῆρξε περίπτωσις ποτὲ κανεὶς μεταξὺ ἡμῶν, ἢ μεταξὺ τῶν ἀπαρτιζόντων τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ ἐσκέφθη, ὅτι σᾶς ἐτοποθέτησεν ἡ Ε.Δ.Α. ἐπὶ κεφαλῆς Κόμματος. Ὄχι. Εἶναι ἡ μοναδικὴ περίπτωσις, ἡ ἰδική σας καὶ τοῦ ἀειμνήστου Σβώλου, καθ’ ἣν δὲν συνέβη τοῦτο... Ἄλλη περίπτωσις, ὅμως, δὲν ὑπάρχει. Αἱ ἄλλαι περιπτώσεις εἶναι ἀντίθετοι. Γνωρίζουν ὅλοι κάλλιστα, ὅτι λαμβάνουν ἐντολὴν ὡρισμένα μέλη τῆς Ε.Δ.Α., εἴτε τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, εἴτε τῆς εὐρυτέρας συντροφιᾶς του, λαμβάνουν ἐντολὴν νὰ ἱδρύσουν Κόμματα. Γνωρίζομεν κάλλιστα, ὅτι τὰ Κόμματα ἱδρύονται, εἴτε ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι κινοῦν τοὺς πολίτας εἰς τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς Κόμματος, εἴτε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προσωπικῆς φιλοδοξίας ὡρισμένων ἡγετικῶν τύπων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ κυβερνήσουν τὴν χώραν, καὶ οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι ἐὰν θὰ ἀναλάβουν τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, τὰ πράγματα, τὰ πολιτικά καὶ τὰ ἐθνικά, θὰ πᾶνε καλλίτερα. Ὅλα αὐτὰ τὰ γνωρίζομεν καὶ εἶναι θεμιτά. Τὸ ἄλλο, ὅμως, τὸ ὁποῖον συμβαίνει μὲ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, τὸ ἐμάθαμεν μόνον ἀφ’ ἧς εἰσῆλθε τὸ κομμουνιστικὸν Κόμμα εἰς τὴν Δημοκρατίαν, καὶ βεβαίως, ὄχι διὰ νὰ τὴν τονώσῃ, ὄχι διὰ νὰ τὴν στηρίξῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ τὴν πολεμήσῃ καὶ νὰ τὴν καταργήσῃ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι ἀξιότιμε, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, οἱ ὁποῖοι θεμελιώνουν ἰδεολογικῶς τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰδικώτερον τὸ ἄρθρον 1, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνατρέπουν τὸν ἰσχυρισμόν σας, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον διέπεται ἀπὸ παραλογισμόν. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον, δὲν εἶναι παραλογισμοί, ὅπως καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε σεῖς δὲν εἶναι μὲν παραλογισμοί, εἶναι ὅμως ἐσφαλμένοι συλλογισμοί. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσητε, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅτι καὶ αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι παραλογισμοί, ἡμεῖς μάλιστα πιστεύομεν, ὅτι εἶναι παραλογισμοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἄμεσον συνάρτησιν μὲ αὐτὸ τοῦτο τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ μὲ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§33Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει λόγος μακρᾶς ἀπαντήσεως. Παραμένουν τὰ ἐπιχειρήματά μου. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, ὄχι ὡς αἴτημα, ἀλλὰ ὡς σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι, ὅτι ναὶ μὲν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 θὰ ἐξακολουθήσῃ, θὰ παρακαλοῦσα ὅμως ἰδιαιτέρως, νὰ χρησιμοποιηθῇ ὁ χρόνος, διὰ τὴν μελέτην τῶν παρατηρήσεων ἐπὶ τῆς οὐσίας ποὺ ἔκαμον, καὶ ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου, ἡ ὁποία ἐξουδετερώνει πᾶσαν προσπάθειαν βελτιώσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐμποδίζει καὶ τὰς ἐξελίξεις, αἱ ὁποῖαι, βάσει τοῦ νόμου, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν, μετὰ τὴν δημοσίευσίν του. Ἂν χρειασθῇ, ὅμως, θὰ λάβω ἐκ νέου τὸν λόγον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ι. Ζίγδης. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι βουλευταί, ἀφοῦ σήμερον εἶναι ἡ 12η συνεδρίασις καὶ ἐπειδὴ ἐξηντλήθη τὸ θέμα, ἐξηντλήθημεν δὲ καὶ ἡμεῖς, νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἀπόψε, ἔστω καὶ ἀργά, ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, τοὺς κ.κ. ἀγορητάς, χωρὶς αὐτὸ νὰ ἀφορᾷ εἰδικῶς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος, νὰ εἶναι σύντομοι κατὰ τὸ δυνατόν, διὰ νὰ ψηφίσωμεν ἀπόψε ὅπως εἶπον τὸ 1ον ἄρθρον. Ἓν ἄρθρον εἶναι. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώνωμεν κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτὴν μὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο!

§35Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἂς μὴ θεωρηθῇ ὡς παραδοξολογία ἡ πρώτη μου παρατήρησις. Ἡ σοβαρωτέρα ἔκθεσις τῶν κυβερνητικῶν ἀπόψεων ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, περιέχεται εἰς τὸ χαριτολόγημα τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου. Ἀντιλαμβανομένη ἡ Κυβέρνησις τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὡς μέθοδον στραγγαλισμοῦ τῶν ψήφων τῶν ἀντιπάλων της, νομίζει, ὅτι καὶ οἱ ἀντίπαλοί της κατέχονται ἀπὸ τὴν ἰδίαν ἀντίληψιν. Δὲν ἀντελήφθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πέραν τῆς ψηφοκλοπῆς, ὑπάρχει καὶ ἄλλο θέμα, κἄπως οὐσιαστικώτερον, κατὰ τὴν συζήτησιν ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ διὰ νὰ τὴν ἀπαλλάξω, ὡς καὶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον, ἀπὸ τὴν ψευδαίσθησιν αὐτήν, τοὺς πληροφορῶ, ὅτι ὅλη ἡ κριτικὴ ἡ ὁποία ἠσκήθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ μόνη ἀξίωσις, ἡ ὁποία διετυπώθη ἀπὸ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, εἶναι ἡ ψήφισις τιμίου καὶ ἀντιπολωτικοῦ νόμου. Τίποτε περισσότερον. Εἶναι πράγματι ἀνίκανος ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιληφθῇ τὰ στοιχειώδη αὐτὰ πράγματα; Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν νέαν «παραχώρησιν» τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰ ποσοστὰ τῶν συνασπισμῶν δύο κομμάτων. Εἶναι μία ἄλλη ἐπίδειξις τῆς ἀνικανότητος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τὸ «κόπτειν καὶ ράπτειν» εἰς τὰ μέτρα της, ἡ ὁποία δὲν ἐχρειάζετο. Φοβοῦμαι ἄλλως τε, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἐπιμονὴ εἰς τὴν συνεχῆ τοιαύτην ἐπίδειξιν, καταβιβάζει τὸ ἐπίπεδον τῶν συζητήσεων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἰς ἐκεῖνο τῶν συζητήσεων μεταξὺ ζωεμπόρων. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν διάθεσιν νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Τὰ ἐκ τῆς ἤδη γενομένης διερευνήσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου 1 ὡς καὶ τῶν ἐπ’ αὐτοῦ κυβερνητικῶν τροπολογιῶν πορίσματα εἶναι τόσον σαφῆ, ὥστε οὐδεμία ρητορικὴ ἢ ἄλλη προσπάθεια νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ συγκαλύψῃ ἢ νὰ τὰ διαστρεβλώσῃ. Εἰς τὴν ἀμείλικτον γλῶσσαν τῶν ἀριθμῶν συνοψίζονται ὡς ἀκολούθως, μὲ βάσιν τὰ δεδομένα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958. Ε.Ρ.Ε. ἕδραι 158, Ε.Δ.Α. ἕδραι 67, Γʹ Κόμμα ἕδραι 56, μὴ μετέχοντα βʹ κατανομῆς Κόμματα 19. Ἡ Ε.Ρ.Ε. ἑπομένως ἐξασφαλίζει τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Δεδομένου ὅμως, ὅτι αἱ ἕδραι τοῦ Γʹ Κόμματος προκύπτουν ἐκ τῶν ψήφων τοῦ Κόμματος Φιλελευθέρων τοῦ 1958 (20%), αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθοῦν σήμερον, ἕπεται, ὅτι τὸ Γʹ Κόμμα θὰ λάβῃ πολὺ ὀλιγωτέρας τῶν ὡς ἄνω ἑδρῶν. Τότε τὸ μὲν τρίτον Κόμμα δὲν θὰ πάρῃ 56 ἕδρας, ἀλλὰ κἄτι μεταξὺ 25 καὶ 35, ἀντιστοίχως δὲ θὰ αὐξηθῇ ἡ δύναμις τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῆς Ε.Δ.Α. καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς ΕΡΕ θὰ εἶναι ἀσφαλῶς ἀνωτέρα τῶν 170 ἑδρῶν. Ἔτσι διὰ τοῦ νέου νόμου ἡ Κυβέρνησις ἐπέτυχεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν, ἀφ’ ἑτέρου τὴν πόλωσιν, διότι ἡ ΕΔΑ θὰ ἔλθῃ πολὺ περισσότερον ἐνισχυμένη ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον καὶ τρίτον θὰ ἔλθῃ καὶ κἄποιον ἀτυχὲς κόμμα τῆς Κεντρώας Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς ἰσχνὸς συγγενής, ἐδῶ μέσα νὰ τὸ ἐπιδεικνύῃ διὰ νὰ πείσῃ τοὺς ἀφελεῖς, ὅτι δὲν ὑπάρχει πόλωσις, ἐπειδὴ ὑπάρχουν καὶ πέντε βουλευταὶ τοῦ Κέντρου. Κύριοι, ἡ σημασία τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου δὲν εἶναι μόνον ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον μεταφράζει τὰς δοθείσας εἰς τὰ Κόμματα ψήφους εἰς ἕδρας Κοινοβουλευτικάς, ἀλλὰ ἡ μεγαλυτέρα του σημασία ἔγκειται εἰς τὴν ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν χορήγησιν τῶν ψήφων εἰς τὰ διάφορα κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀμφισβητοῦν τὴν νίκην. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἕκαστος νόμος ἔχει τὴν ἰδικήν του ψυχολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἀποφασιστικὴ καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἡ ψυχολογία, ἡ ὁποία θὰ δημιουργηθῇ εἶναι ψυχολογία θανάσιμος διὰ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, θὰ εἶναι ψυχολογία ἐνισχυτικὴ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῆς Ε.Δ.Α. Τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου θὰ χάσουν τὰς ψήφους καὶ τὸ 15% εἶναι ἀμφίβολον ἂν θὰ τὸ πάρουν. Ὁπότε βεβαίως ἡ πόλωσις θὰ ἔλθῃ ἐν ὅλῃ της τῇ μεγαλοπρεπείᾳ ὡς πραγματικὰ θαυμάσιον ἐπίτευγμα τῆς σοφίας τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιδίωξις τοῦ ἄρθρου 1 καὶ εἶναι ματαία οἱαδήποτε προσπάθεια, εἴτε διὰ ρητορικῆς, εἴτε διὰ σοφιστίας νὰ συσκοτισθῇ ἢ ἐμφανισθῇ ὑπὸ ἄλλην ἔννοιαν. Κύριοι, τὶ κάμνει τὸ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρον 1; Τὸ ἄρθρον 1 ἐπαναφέρει τὸ σύστημα τοῦ 1958. Εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1958 μὲ ἕνα περίβλημα Ἰησουϊτικὸν διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ ἀσφαλέστερον, κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς τὸ ἀποτέλεσμα ὑπὲρ τῆς Ε.Ρ.Ε. τοῦ 1958. Εἶναι αὐτούσιος ὁ νόμος τοῦ 1958, ἐφ’ ὅσον διατηρεῖται τὸ ἴδιον σύστημα βʹ κατανομῆς καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ συσχετισμὸς τῶν ποσοστῶν συμμετοχῆς εἰς τὴν βʹ κατανομὴν τοῦ αὐτοτελοῦς κόμματος καὶ τῶν Συνασπισμῶν εἶναι ὁ ἴδιος. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν θὰ συμβῇ κἄτι τὸ χειρότερον, διότι μὲ τὸν παλαιὸν θὰ εἴχομεν 25, 40 ἐνῷ σήμερον ἔχομεν 15, 30, δηλαδὴ ὁ Συνασπισμὸς χρειάζεται διπλασίας ψήφους τοῦ αὐτοτελοῦς Κόμματος, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1958 δὲν ἐχρειάζετο νὰ φθάσωμεν μέχρις αὐτῆς τῆς ὑπερβολῆς. Κύριοι, ὁ νόμος τοῦ 1958 καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἀποτελοῦν παραλλαγὴν τῶν συστημάτων τοῦ πρώτου Κόμματος, τῶν ὁποίων τὸ πρότυπον καὶ τὸ εἰλικρινέστερον παράδειγμα ἦτο ὁ νόμος τοῦ Μουσσολίνι, ὁ ὁποῖος ἔδιδεν ὁλόκληρον τὴν δευτέραν κατανομὴν εἰς τὸ πρῶτον Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔπαιρνε τὸ 35%. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ δώσῃ ὁλόκληρον τὴν δευτέραν κατανομὴν εἰς τὸ πρῶτον Κόμμα, διὰ νὰ μὴ προκαλέσῃ τὴν ἐξέγερσιν τοῦ παντός, δίδει τὸ 70% ἢ 80%, δηλαδὴ δὲν εἶναι Γιάννης εἶναι Γιαννάκης. Δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς ἐν προκειμένῳ, ἔχομεν μπροστά μας νόμον Μουσολίνειον. Ἡ ἀρχικὴ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 1 καὶ αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, ἔχουν τὸν ἑξῆς σκοπόν. Πῶς νὰ παραπλανήσουν τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου ὅλα μαζὶ ἢ καθ’ ἕνα χωριστά, διὰ νὰ παίξουν τὸν ρόλον τοῦ καμικάζι, τὸν ρόλον τοῦ ἐθελουσίως θυσιαζομένου διὰ τὴν δόξαν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τὴν διατήρησίν της εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς ἐρετικῆς Κυβερνήσεως. Διότι ὅλαι αἱ διατάξεις ἀποτελοῦν δολώματα παραπλανητικά, χωρὶς νὰ ἀποτελοῦν οὐδεμίαν παραχώρησιν οὐσίας καὶ τείνουν εἰς τὸ νὰ ἱκανοποιήσουν τὴν μίαν καὶ μόνην ἀπαίτησιν τῆς Κυβερνήσεως, πῶς τὴν μειοψηφίαν της θὰ τὴν κάμῃ πλειοψηφίαν. Οὕτως ἡ... «παραχώρησις» —ἐντὸς εἰσαγωγικῶν αὐταὶ αἱ «παραχωρήσεις»— τοῦ σὺν 1, ἐφ’ ὅσον διατηρεῖται τὸ σύστημα τῆς βʹ κατανομῆς τοῦ 1958 καὶ ἐφ’ ὅσον διατηροῦνται αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι τοῦ νόμου τοῦ 1956 εἰς οὐδὲν οὐσιαστικὸν καταλήγουν ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιδοτήσεως καὶ πριμοδοτήσεως τῶν κυβερνητικῶν ψήφων. Αἱ ὀλίγαι ἕδραι τῆς πρώτης κατανομῆς, αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, εἶναι δολώματα, διὰ νὰ τὰ παραπλανήσουν, νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ὑπὸ τὰς συνθήκας καὶ ὑπὸ τὰς τύχας, τὰς ὁποίας τοὺς ἐπιφυλάσσει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ μείωσις τοῦ ποσοστοῦ τῆς βʹ κατανομῆς εἰς 15% καὶ ἡ διάταξις περὶ τρίτου κόμματος εἰσερχομένου εἰς τὴν βʹ κατανομὴν ἀποτελοῦν ἕν ἄλλο σύμπλεγμα δολωμάτων, διὰ νὰ παρασύρουν κἄποιο ἀφελὲς κόμμα νὰ ἀντιμετωπίσῃ μόνον τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Τρίτον κόμμα, ὑπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ, δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν, οὔτε ὡς τσόντα θὰ μπορῇ νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§36Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἕνα κόμμα εἰσέλθῃ εἰς τὴν βʹ κατανομὴν μὲ ὀλιγώτερον ἀπὸ 15% ποσοστόν, μπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπετε, πόσας ἕδρας θὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Ἄνω τῶν 2–3 οὐδέποτε.

§37Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶναι τόσον θλιβερὰ ἡ τύχη τοῦ τρίτου κόμματος, ὥστε πραγματικῶς εἶναι τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς εἰρωνείας πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην.

§38Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ρήτωρ δὲν ἐπιτρέπει διακοπάς.

§40Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀπαράδεκτον ..... (δὲν ἠκούσθη). (Κωδωνοκρουσίαι).

§41Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Κύριοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν σύστημα μουσολίνειον, σύστημα ἑνὸς κόμματος καὶ ὄχι σύστημα ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, δὲν ὑπάρχει ἔννοια συμμετοχῆς εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, παρὰ μόνον ἂν ἀμφισβητῆται ἡ πρώτη θέσις. Ἐὰν πᾶτε, ὡς πρῶτον κόμμα καὶ ὡς δεύτερον, τότε θὰ γίνετε κομπάρσοι. Δὲν ἔχετε κανένα λόγον νὰ συμμετάσχετε εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Καὶ διὰ νὰ μὴ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀποτελεσματικὴ συμμετοχὴ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα τῶν κομμάτων τοῦ Κέντρου, διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἔβαλεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, τὴν ἀκατανόητον καὶ πρωτοφανῆ περὶ ποσοστῶν τῶν Συνασπισμῶν. Οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχει ἡ διάταξις αὐτή, ὅπως ἐξήγησε καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅπως ἐξήγησαν καὶ ἄλλοι προλαλήσαντες, ἡ διάταξις τοῦ 30% διὰ τὴν συνεργασίαν εἰμὴ νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν συνεργασίαν τῶν κομμάτων. Κόπτεται, τάχα, ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τάχα, τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου δὲν θέλουν νὰ ἑνοποιηθοῦν καὶ διὰ θετικῆς διατάξεως καθιστᾷ ἀνέφικτον τὴν μόνην μορφὴν συνεννοήσεως, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὴ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, δηλαδὴ τὴν μορφὴν τοῦ Συνασπισμοῦ. Κύριοι, δυνάμεθα νὰ συμπεράνωμεν. Ὁ νόμος τοῦ 1958 ἀπεδείχθη, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων του, ἀνέντιμος καὶ πολωτικός. Ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων του ἐδημιουργήθη ἡ ἀγανάκτησις τῆς κοινῆς γνώμης καὶ διεμορφώθησαν τὰ σήματα ἐθνικοῦ κινδύνου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων εἶχε προκύψει τὸ αἴτημα, τὸ ταχύτερον νὰ ψηφισθῇ νόμος ἔντιμος καὶ ἀντιπολωτικός. Καὶ πῶς ἀπαντᾷ ἡ Κυβέρνησις; Μᾶς ἐπιστρέφει τὸν νόμον τοῦ 1958 περιβεβλημένον μὲ ἀριθμοὺς ἀσταθεῖς καὶ παραπλανητικοὺς πέπλους καὶ τὸν βαπτίζει τὸν νόμον τοῦ 1958 ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι: Σεῖς ἐζητήσατε τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Τέλος πάντων, δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητήσῃ κανεὶς μαζὶ σας; Ξεύρετε τί θέλετε; Ἐζητήσατε ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Σᾶς τὴν ἐδώσαμεν καὶ τώρα φωνάζετε. Ὥστε ἐζητούσαμεν ὅλα τὰ κόμματα, τὸν νόμον τοῦ 1958 καὶ τὸ ἐλέγαμε καὶ μετεχειριζόμεθα ὅλας αὐτὰς τὰς περιπλοκὰς τῶν ἐκφράσεων καὶ τῶν καταγγελιῶν; Τί ἄλλο ἐκάμαμεν, διότι τὰ ἀποκαλυπτήρια τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ γίνουν κατὰ τρόπον ὠμόν. Εὑρεθεῖσα πρὸ τοῦ γενικοῦ αἰτήματος τιμίου καὶ ἀντιπολωτικοῦ νόμου, ἐπέστρεψεν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1958, τὸν ἀνέντιμον καὶ τὸν πολωτικόν, διὰ νὰ τὸν ἐμφανίσῃ ὑπὸ τὸ ψευδώνυμον τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὡς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας καὶ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ζητᾷ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ πολιτικὰ χρονικὰ μιᾶς χώρας, μία τοιαύτη πολιτικὴ ἀγυρτεία. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ἀ. Καμβύσης).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἔκφρασις αὐτή, κ. Ζίγδη.

§43Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ δίλημμα, τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ξεφύγῃ εἶναι ἁπλῶς ἐὰν θέλῃ τιμίας ἐκλογάς, νὰ ἀφήσῃ τὰς πονηρίας τοῦ νόμου τοῦ 1958 καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σύστημα τῆς βʹ κατανομῆς τοῦ 1951. Τότε δὲν τίθεται ζήτημα συνεννοήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ ἀντιπολιτευτικὸν νόμον, τότε θὰ πρέπει νὰ κατεβάσῃ τὰ ποσοστὰ τῆς συνεργασίας εἰς τὸ 20%. Διότι μόνον ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν αὐτὴν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ δευτέρα παράταξις, ἡ ὁποία νὰ τῆς ἀμφισβητήσῃ τὴν πρώτην θέσιν. Ἢ τὸ ἕνα θὰ διαλέξῃ ἢ τὸ ἄλλο. Δὲν δύναται νὰ ἰσχυρίζεται ἀνακριβείας καὶ ἰδιοτελῆ πράγματα. Καὶ πρὸς τὰς δύο κατευθύνσεις ὅπως εἶναι σήμερον ὁ νόμος διὰ τὰ κόμματα τοῦ κέντρου, εἶναι νόμος ποὺ τοὺς ζητᾷ νὰ θυσιασθοῦν διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς παραμονῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ ἑδώλια εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκεται καὶ τὴν διαιώνισιν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ὡς τῆς μόνης καὶ ἀποφασιστικῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι εἰλικρινής. Ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἡ πόλωσις ἐξυπηρετεῖ τὸ γενικὸν συμφέρον, ἂς τὸ εἴπῃ καθαρά, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἡ πόλωσις εἶναι κίνδυνος διὰ τὸ Ἔθνος, τότε νὰ ἀντιληφθῇ τὰς εὐθύνας της καὶ νὰ ἀποσύρῃ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ τεχνάσματα καὶ τὰς παγίδας, αἱ ὁποῖαι μόνον ἀφελεῖς ἀνθρώπους δύνανται νὰ παραπλανήσουν. Κύριοι, ἐὰν ὁ νόμος μείνῃ, φοβοῦμαι πολύ, ὅτι θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὴν μυχίαν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἴδωμεν δύο μόνον παρατάξεις, δημιουργουμένας εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Διότι ὅταν εἰς τὰ κόμματα τίθεται τὸ δίλημμα ἢ νὰ ἀποθάνουν ἢ νὰ ἀποζήσουν ἔστω καὶ μὲ μίαν συνεργασίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιθυμοῦν, εἶναι πολὺ σπάνιον τὰ κόμματα νὰ ἀποφασίσουν νὰ αὐτοκτονήσουν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω καὶ κἄτι ἄλλο. Ἐὰν τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου θελήσουν νὰ παίξουν τὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἐπιφυλάσσει, ὁ λαὸς δὲν θὰ τὰ ἀκολουθήσῃ. Ὑπάρχει ἕνα μεγάλο ποσοστὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ τὴν παραμονὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὡς τὴν μεγαλυτέραν συμφορὰν ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς συμφορᾶς αὐτῆς μοιραίως μόνος του ἀπὸ τὰ κάτω, θὰ δημιουργήσῃ τοὺς Συνασπισμοὺς καὶ τὰς Ἑνώσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἀντίληψίν του, θὰ εἶναι μικροτέρου κινδύνου ἀπὸ τὴν διαιώνισιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐξουσίαν. Κύριοι, ἡ κατάστασις εἶναι τόσον ὠμὴ ποὺ πράγματι ὑποβιβάζεται τὸ ἐπίπεδον τῆς συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἐπιδιδώμεθα εἰς τὰ σοφίσματα τῶν ρητόρων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ λαός μας παρακολουθεῖ καὶ κρίνει, ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἔχασε πᾶσαν σχέσιν μὲ τὴν λογικὴν καὶ ὅτι μοιάζει σὰν κἄτι συναθροίσεις μεσαιωνικάς, κατὰ τὰς ὁποίας ἐνῷ ὁ ἐχθρὸς ἦτο ἐπὶ θύραις, οἱ σοφοὶ καὶ οἱ ἡγέται τοῦ Ἔθνους, συνεζήτουν διὰ τὰς θεολογικὰς διαφοράς. Κύριοι, ἐπειδὴ πολὺ κατάχρησις ἐγένετο περὶ Δημοκρατίας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νομίζω, ὅτι θὰ ἤξιζε νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, μία περικοπὴ ἀπὸ τὸν ὁρισμόν, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ὁ Περικλῆς διὰ τὴν Δημοκρατίαν εἰς τὸν Ἐπιτάφιόν του: «Τὸ πολίτευμα ἡμῶν................ .............. (ἀναγινώσκει)................». Βάσις τῆς Δημοκρατίας, οὐχὶ διὰ τῆς εὐνοίας νὰ ἀναδεικνύωνται, ἀλλὰ διὰ τῆς ἱκανότητός των. Καὶ τελειώνει ὡς ἑξῆς: «Θὰ...... (ἀναγινώσκει).................». Κύριοι εἶναι ἄγραφος νόμος, βασικὸς τῆς Δημοκρατίας, ἡ πλειοψηφία νὰ μὴ μεταβάλλεται εἰς τυραννίδα ἐναντίον τῆς μειοψηφίας. Βέβαια θὰ διοικῇ καὶ θὰ ἐλέγχῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ οὐδέποτε ἡ πλειοψηφία εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τυραννίς. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἄγραφος νόμος τῆς Δημοκρατίας, τὸ μόνον θεμέλιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠμπορεῖ νὰ διατηρηθῇ. Ἂς προσέξῃ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία διὰ τὸ κῦρος τοῦ κοινοῦ ὀνείδους, ποὺ θὰ τῆς ἐπιβληθῇ ἀμείλικτος ἐὰν καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν παραβλέψῃ τὸν ἄγραφον ἀλλὰ θεμελιώδη νόμον, ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ κόμματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπεράνω τοῦ συμφέροντος τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπριλλάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§45Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τῶν δῆθεν παραχωρήσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμε κατὰ στάδια, διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰς πολλὰς παγίδας, τὰ πολλὰ δολώματα, ποὺ εἶχεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὄχι μόνον δὲν ἔδειξεν, ὅτι ἀλλάζει ἀπὸ τὰς ἀρχικάς της ἐπιδιώξεις, ἀλλὰ καθ’ ἡμέραν καὶ περισσότερον ἐπιβεβαιώνει τὴν ἐμμονήν της εἰς τὰς ἐπιδιώξεις της αὐτάς, δηλαδὴ εἰς τὸ πῶς δὲν θὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ δίκαια αἰτήματα ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς ὑπάρξεως τιμίου δημοκρατικοῦ καὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τῆς ἐξασφαλίσεως στοιχειώδους ἐλευθερίας συνθηκῶν, διὰ νὰ διεξαχθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Ἡ ἀποψινὴ νέα δῆθεν παραχώρησις ἐπιβεβαιώνει ἀπολύτως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν βασικήν της ἐπιδίωξιν, νὰ παραμείνῃ δηλαδή, ἐν πάσῃ περιπτώσει, καίτοι εἶναι μειοψηφία, εἶναι διατεθειμένη ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ προσθέσῃ νέας παγίδας καὶ νέα δολώματα. Ὑπῆρξε χαρακτηριστικὴ ἡ ὁμιλία ἡ σχετικὴ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ἐπιδιώξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἦτο καλαμπούρι, δὲν ἦτο χαριτολόγημα, δὲν ἦτο σάτιρα, ἦτο κυνικὴ διακήρυξις μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὑπῆρξε διακήρυξις ἀντίστροφη, ὅτι, δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὠμά, χωρὶς κανένα πρόσχημα διακηρύσσει ὅτι καὶ 55% νὰ εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ 60% νὰ εἶναι καὶ 65% νὰ εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω νὰ ἐπιτύχῃ ὅπως ἡ μειοψηφία θὰ ξαναγίνῃ πλειοψηφία καὶ τὸ 55% θὰ γίνῃ μειοψηφία, ἐνῷ εἶναι μεγάλη πλειοψηφία εἰς τὸν λαόν. Φυσικὰ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἀποροῦμεν διὰ τὴν στάσιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι οὔτε εἴχομεν, οὔτε ἔχομεν αὐταπάτας, οὔτε πρόκειται διὰ παρακλήσεων καὶ διὰ ἐπικλήσεως εἰς τὴν καλήν της διάθεσιν νὰ δεχθῇ ὅπως διευκολύνῃ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα, νὰ δεχθῇ ὅπως ὑπάρξουν ἴσοι ὅροι πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ἄλλοι ἴσως νὰ ἔτρεφον τοιαύτας αὐταπάτας, ἀπὸ τὴν πλευράν μας οὔτε ὑπῆρξαν, οὔτε ὑπάρχουν, οὔτε θὰ ὑπάρχουν. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, καθορίζον τὰς προϋποθέσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ἕνα κόμμα ἢ ἕνας συνασπισμὸς εἰσέρχεται εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ τὸν τρόπον τῆς δευτέρας κατανομῆς, ἀποτελεῖ οὐσιαστικὰ τὴν βάσιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβῃ κανεὶς ὅτι συζητοῦμεν ἐκλογικὸν νόμον, διότι πρόκειται, ὡς ἐτόνισα καὶ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, περὶ ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος ἔχει πάρει διατάξεις ἀπὸ τέσσαρα ἕως πέντε ἐκλογικὰ συστήματα διὰ νὰ ράψῃ κουστούμι ὄχι εἰς τὸ Κέντρον, ἀλλὰ διὰ νὰ ράψῃ κουστούμια εἰς τὴν κυβερνῶσαν παράταξιν. Ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ στατιστικῶν καὶ νομοτεχνικῶν ἐπιχειρημάτων καὶ διὰ πολιτικῶν ἐπιχειρημάτων προσεπάθησε νὰ ἀποκρούσῃ τὰς ἀντιδράσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως σχετικῶς μὲ τὸ ὅτι ὁ νόμος ἦτο καὶ παραμένει δόλιος, ὅτι τίθεται εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς συνεχῶς μειουμένης μειοψηφίας. Μεταξὺ τῶν πολιτικῶν ἐπιχειρημάτων, ἀρχίζω ἀπὸ αὐτά, εἶχε προταχθῆ τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἰδανικὰ ἐκλογικὰ συστήματα, ὅτι ὅλα ἔχουν τὰ μειονεκτήματά τους καὶ τὰ πλεονεκτήματά τους, ὅτι σωστὸν ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν συγκεκριμένον ἀριθμὸν τῶν δυνάμεων, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ ἐθνικοὺς σκοπούς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δίδει ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν. Εἶναι κανεὶς σὲ δύσκολον θέσιν νὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ ἀποκρούσῃ αὐτὰ τὰ προσκόμματα ποὺ προβάλλει ἡ Κυβέρνησις σὲ πολιτικὴν βάσιν, ὅταν ἠκούσθησαν τὰ ὅσα ἠκούσθησαν ἀπόψε ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπόψε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀδυναμίαν του νὰ ἀποκρούσῃ τὰ ἀποκαλυπτικὰ ἐπιχειρήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπροχώρησε περαιτέρω εἰς τὸν κατήφορον, ἔφθασεν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος νὰ διακηρύξῃ ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος κατασκευάζεται. Ὁμολογοῦμεν, ὅτι τοιαύτην κυνικὴν καὶ ὠμὴν διακήρυξιν τοὐλάχιστον διὰ τὰ προσχήματα δὲν ἐπεριμέναμεν, ὅτι θὰ γίνῃ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος. Μέχρι τοῦδε εἴχομεν συνηθίσει εἰς τὰς παρασκηνιακὰς διαπραγματεύσεις καὶ συμφωνίας πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, ὅτι θὰ φθάσῃ ὅμως ἡ Κυβέρνησις νὰ διακηρύσσῃ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος ὅτι κατασκευάζει ἐκλογικὸν νόμον δῆθεν εἰς τὰ μέτρα τοῦ Κέντρου καὶ διὰ νὰ κτυπηθῇ ἡ ἀριστερά, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα πρόκειται διὰ κατασκευὴν κουστουμιῶν διὰ τὴν κυβερνῶσαν παράταξιν, ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι πρωτοφανὲς καὶ διὰ τὰ ἑλληνικὰ καὶ διὰ τὰ διεθνῆ δεδομένα. Εἶναι ἔνδειξις ἀδυναμίας καὶ ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα τηροῦν ὡρισμένα προσχήματα, δὲν εἶναι πλέον ἱκανὰ νὰ καλύψουν τοὺς δολίους σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτησεν εἴτε ἁπλῆν ἀναλογικήν, εἴτε ἐνισχυμένην ἐλαφρῶς, πλησιάζουσαν πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἡ Κυβέρνησις, παζαρεύοντας καὶ κατὰ στάδια κάμνοντας ὡρισμένας διορθώσεις, φθάνει εἰς μίαν βάσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀλλόκοτος. Κατ’ ἀρχὴν διὰ τὴν πρώτην κατανομήν, ἰσχύει ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ τὸ σὺν 1, διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν 15% διὰ ἕνα κόμμα, 20% διὰ δύο, 30% διὰ περισσότερα. Ὁ νόμος τοῦ 1951, μὲ τὸν ὁποῖον ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι παρομοιάζει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, δὲν ἔχει καμμίαν ἀπὸ τὰς διατάξεις αὐτάς, οὔτε ὡς πρὸς τὰ ποσοστά, οὔτε ὡς πρὸς τὰς κατανομάς, οὔτε ὡς πρὸς τοὺς συνασπισμούς. Ἐπομένως, πρόκειται περὶ κατασκευάσματος ἀνταποκρινομένου εἰς τὰ σημερινὰ πολιτικὰ δεδομένα μὲ ἐκτίμησιν τοῦ σημερινοῦ συσχετισμοῦ τῶν δυνάμεων εἰς τοιαύτην βάσιν, ὥστε ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ δῆθεν παραχωρήσεων νὰ ἀπομακρύνῃ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς εὐρυτέρας συνεργασίας καὶ νὰ τὰ ἀναγάγῃ εἰς ρόλον φτωχοῦ συγγενοῦς. Χαρακτηριστικῶς, ὁ κ. Ζίγδης προηγουμένως ὡμίλησε περὶ κομπάρσου. Εἶναι ἡ πλέον ἐπιγραμματικὴ ἔννοια τοῦ ρόλου τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τάσσει πρὸς τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἡ ΕΔΑ διεκήρυξεν, ὅτι αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας θὰ ὑποστηρίξῃ σχετικῶς μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, δὲν πρόκειται νὰ ἐκκινήσῃ ἀπὸ στενὰ κομματικὰ συμφέροντα. Τὰ ποσοστὰ καὶ διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, εἴτε αὐτοτελῶς, εἴτε ὄχι, δὲν ἀφοροῦν τὴν Ε.Δ.Α. Ἐπομένως τὰ ὅσα ἡ Ε.Δ.Α. ὑποστηρίζει, τὰ ὑποστηρίζει εἰς τὴν βάσιν τῆς δικαίας καὶ δημοκρατικῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, νὰ ὑπάρχουν δηλαδὴ ἴσοι ὅροι πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Ἐρωτᾶται καὶ ἡ βάσις τοῦ 15% μὲ τὸν σημερινὸν συσχετισμὸν τῶν δυνάμεων καὶ ἡ βάσις τῶν ποσοστῶν διὰ τοὺς συνασπισμοὺς ἐξασφαλίζει ἴσους ὅρους πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ; Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποτιμᾷ τὴν νοημοσύνην τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐὰν ἰσχυρίζεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Διὰ νὰ ἀποκρούσῃ ἄποψιν περὶ ποσοστοῦ διὰ τοὺς συνασπισμοὺς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατέφυγεν εἰς τὰ ὀλιγώτερον ἀστεῖα, διὰ νὰ μὴ χαρακτηρίσω βαρύτερον, ἐπιχειρήματα. Εἶπε, δηλαδή, ὅτι θὰ εἶχεν διάθεσιν νὰ δεχθῇ τὸ 20% διὰ πλείονα Κόμματα, ἀλλὰ φοβεῖται, ὅτι διὰ τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ θὰ διευκολυνθῇ ἡ Ε.Δ.Α. εἰς τεχνάσματα κλπ. Κατ’ ἀρχήν, κ. βουλευταί, περὶ τεχνασμάτων καὶ ψεύδους τὰ ἐπιστρέφομεν πρὸς τὴν Κυβερνῶσαν παράταξιν, διότι εἰς τὰ πέντε χρόνια ποὺ κυβερνᾷ, ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι διεκδικεῖ τὴν μονοπώλησιν. Δὲν ἀφορᾷ τὴν παράταξίν μας. Δεύτερον, εἶναι ἀστεῖον τὸ ἐπιχείρημα, δεδομένου, ὅτι ὡς ἔχουν τὰ πράγματα σήμερον δὲν εἶναι τὰ ποσοστὰ τοῦ 20% καὶ τοῦ 30%, τὰ ὁποῖα θὰ καθορίσουν τὴν πολιτικὴν τῆς Ε.Δ.Α., ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνεργασίαν. Ἡ Ε.Δ.Α. εἶναι ὑπὲρ τῆς συνεργασίας, ἐμμένει εἰς τὴν συνεργασίαν, ἀνεξαρτήτως ποσοστῶν. Δέν ὑπάρχει ποσοστὸν ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἐφεύρῃ ἡ Κυβέρνησις, τὸ ὁποῖον νὰ ἐμποδίσῃ, εἴτε στενωτέρας, εἴτε εὐρυτέρας συνεργασίας μὲ τὴν Ε.Δ.Α. ἀρκεῖ αἱ συνεργασίαι αὐταὶ νὰ τεθοῦν ἐπὶ βάσεων, αἱ ὁποῖαι πραγματικὰ ἐξυπηρετοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Οὔτε εἶναι ἡ Ε.Δ.Α. ἐκείνη, ἡ ὁποία διὰ δῆθεν Κομμάτων, ὅπως ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, θὰ προσπαθήσῃ ἀντὶ τοῦ 20 νὰ πάῃ εἰς τὸ 30%. Ἢ τὰ Κόμματα αὐτὰ εἶναι πραγματικά, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις ψεύδεται ἢ τὰ Κόμματα αὐτὰ εἶναι τεχνητά, ὁπότε ἡ Ε.Δ.Α. θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀνόητη διὰ νὰ διακινδυνεύσῃ μὲ τὴν προσθήκην ἀνυπάρκτου Κόμματος νὰ φθάσῃ εἰς τὸ 20% ἢ εἰς τὸ 30%. Ἂς τὰ ἀφήσῃ αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἂς εἴπῃ καθαρά, ὅτι ἐγὼ θέλω πάσῃ θυσίᾳ νὰ ξαναγίνω Κυβέρνησις, εἴτε ἔχω 37%, εἴτε 35%. Δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τῶν συνασπισμῶν, ποὺ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι ποὺ παζαρέψαμε ποσοστά. Ἐμεῖς ἐθέσαμεν μίαν βάσιν, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἀποροῦμεν, πῶς Κόμματα τῶν ὁποίων οἱ βουλευταὶ ἐψήφισαν ὑπὲρ αὐτῆς τῆς βάσεως, ἔρχονται τώρα καὶ ὑποστηρίζουν ἄλλα. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι τὰ ποσοστὰ εἶναι μεγάλα. Καὶ νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι εἶναι προτιμότερον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς συνασπισμούς, νὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς ἐκ τῶν προτέρων ποῖοι συνεργάζονται, παρὰ νὰ κατέρχωνται Κόμματα εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ προγράμματα ἀντίθετα πρὸς τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ πραγματοποιοῦν συνεργασίαν. Εἶναι ἀνέντιμον αὐτὸ ποὺ πάει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὁ λαὸς κρίνει τὴν πολιτικὴν παράταξιν, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται, εἴτε ὡς ἑνιαῖον Κόμμα, εἴτε ὡς συνασπισμὸς Κομμάτων. Δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ καθορίσῃ ἐὰν μία πολιτικὴ παράταξις θὰ κατέλθῃ ὑπὸ τὴν Α ἢ Β μορφήν. Ἡ βάσις τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν καὶ ἡ ὁποία ἐψηφίσθη ἀπὸ ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι 10%, 14% καὶ 17%. Κάθε ἄλλη προσπάθεια εἶναι καταδικασμένη εἰς ἀποτυχίαν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐμμένῃ εἰς τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἔθεσε σχετικῶς μὲ τὰ ποσοστὰ αὐτά. Ἔρχομαι τώρα, εἰς τὸ θέμα τῶν ἄλλων μεταβολῶν, τὸ σὺν 1 διὰ τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ τῆς εἰσόδου τοῦ τρίτου Κόμματος εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν διατήρησιν τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ 1958 εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν παρουσιάσαμεν ὡρισμένα στοιχεῖα. Θὰ τὰ ἐπαναλάβω. Ἀπὸ τὰς 42 ποὺ μειώνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς, ἡ Ε.Ρ.Ε. παίρνει τὰς 23. Ὑπολογίζει ἐν συνεχείᾳ, ὅτι θὰ μετατεθοῦν ὡρισμέναι ἕδραι ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α. πρὸς τὸ Κέντρον, καὶ ταῦτα μὲ βάσιν τὰ δεδομένα τοῦ 1958, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ὁ λαὸς θὰ ἀνατρέψῃ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ εἴσοδος τοῦ τρίτου Κόμματος εἰς τὴν βʹ κατανομὴν δὲν μεταβάλλει τὰ ἀποτελέσματα μὲ βάσιν τὰ δεδομένα τοῦ 1958. Ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ σημειωθῇ εἶναι, ὅτι συνδυασμὸς τοῦ σὺν 1 μὲ τὴν δευτέραν κατανομὴν κατὰ τὸν μηχανισμὸν τοῦ 1958 εἶναι ἀπαράδεκτος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράξῃ ἕνα Κόμμα τὸ μάξιμουμ τῶν ἑδρῶν του ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ εἰς τὴν βʹ κατανομὴν νὰ μὴ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν τὸ δεδομένον αὐτό, ἀλλὰ νὰ ἰσχύσῃ ἡ κατανομὴ τοῦ 1958, διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὴν μερίδα τοῦ λέοντος. Ἐὰν ἰσχύσῃ ὁ νόμος τοῦ 1958 θὰ ἔχωμεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα. «..... (ἀναγινώσκει) .....». Ἐὰν ἰσχύσῃ ὁ νόμος τοῦ 1951, θὰ ἔχωμεν τὰ ἑξῆς: «..... (ἀναγινώσκει) .....». Ἡ μεγάλη αὐτὴ διαφορὰ τῶν 22 ἑδρῶν ἀρκεῖ. Δὲν χρειάζεται ἄλλη σκέψις διὰ νὰ ἀποδείξω τὸν δόλον τῆς καθιερώσεως τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ὀφείλω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ θίξω ἕνα ζήτημα ἠθικῆς τάξεως τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ἀνεκοίνωσεν τὰς πρώτας γενναιοδωρίας τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν εἴπει τὰ ἑξῆς: «....... (ἀναγινώσκει) .....». Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔκαμεν ἁπλῶς λάθος εἰς τοὺς ἀριθμούς, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέδωσεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ εἶναι ἀνθρώπινον νὰ γίνωνται λάθη, δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν, ὅμως, οἱ ἀριθμοί, μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ βάσις τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀποκρούων τὰ δῆθεν ὑποθετικὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἔδωσεν ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἔκαμε λάθος εἰς τοὺς ἀριθμούς. Σύμφωνοι. Ἀλλὰ δὲν ἐδικαιοῦτο ἀφ’ ἧς οἱ πραγματικοὶ ἀριθμοὶ ἀποδεικνύονται ἀντίθετοι, νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν βάσιν αὐτήν. Εἶναι πολιτικῶς ἀπαράδεκτον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατηγορεῖ τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἐπικαλοῦνται αὐθαιρέτους ἀριθμούς, νὰ ἐπικαλῆται ὁ ἴδιος τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 ὡς ἀνταποκρινόμενα εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς οἱ ἀριθμοὶ ἀποδεικνύονται ἀνακριβεῖς νὰ ἐγκαταλείπεται ἡ βάσις αὐτὴ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ λέγουν, ὅτι εἶναι αὐθαίρετον νὰ πᾶμε εἰς τὸ 1958, ἀλλὰ δὲν θὰ πᾶμε καὶ εἰς τὸ 1951. Εἶναι πρωτάκουστον πολιτικῶς εἰς 2 ἡμέρας, ὑπεύθυνος ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαψεύδεται ἀπὸ τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἔθεσε. Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ὑπῆρχε κανεὶς ἄλλος λόγος καθιερώσεως τοῦ συστήματος τῆς δευτέρας κατανομῆς τοῦ 1951, θὰ ἀρκοῦσεν τὸ γεγονὸς αὐτό, ὅτι δηλαδή, ὁ Πρωθυπουργὸς μιᾶς χώρας ἐξετέθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπῆγε νὰ στηρίξῃ μίαν ἄποψιν πολιτικὴν εἰς ὡρισμένους ἀριθμούς. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς, ὅμως, οἱ πραγματικοὶ ἀριθμοὶ ἀποδεικνύουν τὸ ἀντίθετον ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ὑπεστήριξε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῇ διὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ προτεινομένου συστήματος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχεται τὴν ἑπομένην ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἰσχυρίζεται κατὰ κἄποιον τρόπον δημοκρατικόν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται λάθη εἰς τοὺς ἀριθμοὺς καὶ νὰ μεταθέτῃ εἰς τὴν πολιτικὴν βάσιν καὶ νὰ ἀντιστρέφῃ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπικαλεῖται ἀποτελέσματα μὴ πραγματικά, ἐν ὅσῳ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε κατηγορήσει τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι προσπαθεῖ νὰ ξεφύγῃ ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958. Ἐπὶ αὐτοῦ ἔχει δημιουργηθῆ ἕνα θέμα πολιτικῆς τάξεως ποὺ ἀφορᾷ τὸν ἴδιον τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περάσῃ ἀπαρατήρητον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν μεταθέσεως ὡρισμένων πραγμάτων, ὑπερασπιζόμενος ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, διὰ τὸν ὁποῖον ἔχει τὴν κυρίαν εὐθύνην, δὲν εἶναι δυνατόν, ὅμως, ἐνώπιον μιᾶς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἤκουσε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἑπομένην νὰ λέγῃ ἐντελῶς ἀντίθετα πράγματα, νὰ γίνωνται αὐτά. Καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπιμένω, ἐὰν ὑπῆρχε στοιχειώδης πολιτικὴ εὐαισθησία εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν, θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθῇ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν κατανομὴν τὸ σύστημα τοῦ 1951.

§46Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ Ε.Δ.Α. ἀκολουθεῖ κατὰ τὰς συζητήσεις τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου καὶ συνεχίζει διὰ τῆς σημερινῆς ἀγορεύσεώς σας, μίαν τακτικὴν ἀπροκαλύπτου δημοκοπίας. Ἂν ἀναγνώσητε τὰ πρακτικὰ τῶν 10 συνεδριάσεων, θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ Κόμμα σας δὲν συνεζήτησε κἂν περὶ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ περὶ ὅλων τῶν ἀσχέτων πραγμάτων καὶ θεμάτων, πλὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ ἀσυστόλως ἐδημοκόπησεν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐθίξατε, εἶναι συναφὲς πρὸς τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἀνεγνωρίσατε, ὅτι εἶναι ἀνθρώπινον νὰ συμβῇ λάθος καὶ μάλιστα εἰς τοὺς ἀριθμούς, εἴπατε, ὅμως, ὅτι αὐτὸ δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀλλαγὴν τῆς ἀρχῆς, καὶ τῆς βάσεως. Ἡ ἀρχὴ καὶ ἡ βάσις κατὰ ὅσα τοὐλάχιστον ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι μία, ὅτι ἡ δευτέρα κατανομὴ τοῦ 1958 εἶναι δικαιοτέρα ἐκείνης τοῦ νόμου τῆς ἐνισχυμένης τοῦ 1951, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ καὶ βάσις, τὰς ὁποίας ἔθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπικουρικῶς ἀνέφερεν ἕνα παράδειγμα ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμητικῶν δεδομένων, καθαρῶς ὑπηρεσιακῆς προελεύσεως, τὸ ὁποῖον μὴ ὀρθῶς ἐστηρίχθη εἰς ὑποθετικὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 καὶ μὴ ὀρθῶς ἐπίσης ὑπελόγισε καὶ τὰς ἕδρας τῆς τρίτης κατανομῆς. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένετο μακρὰ συζήτησις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ διὰ νὰ διαπιστωθῇ τελικῶς βάσει τῶν δεδομένων, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἠμφισβητήθησαν, ὅτι ὑπῆρξεν ὀρθὸς καὶ ὁ ἐπικουρικὸς συλλογισμὸς τοῦ κ. Προέδρου, ὅτι μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων δευτέρας κατανομῆς, δὲν ὑφίσταται ἀξιόλογος διαφορά. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ εἰσέλθωμεν ἐκ νέου εἰς διαλογικὴν ἀπὸ τοῦ βήματος συζήτησιν ἐπὶ ἀριθμῶν, ὅταν ὅμως, παρουσιάζεσθε καὶ ὑποστηρίζετε σοβαρῶς, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ 20–25 ἑδρῶν μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων, πρέπει νὰ σᾶς πῶ, ὄχι μόνον, ὅτι εἶσθε ἐκτὸς πραγματικότητος, ἀλλὰ δὲν σοβαρολογεῖτε κἄν. Σᾶς ἔφερα τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1951 προσηρμοσμένα καὶ μὲ δύο Κόμματα καὶ μὲ τρία Κόμματα, ὅπως καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958, καὶ διεπιστώθη, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι ἐλαχίστων ἑδρῶν. Σεῖς τὶ κάνετε; Παραιτεῖσθε τῆς βάσεως τὴν ὁποίαν ἔθεσε— καὶ ὀρθῶς— ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπανέρχεσθε εἰς ἕνα λάθος, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζετε ὡς θεμιτὸν καὶ δυνατὸν διὰ νὰ θεμελιώσετε ἐπ’ αὐτοῦ καὶ μόνον τὰς ἀπόψεις σας περὶ τοῦ δικαιοτέρου συστήματος. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ ἐπανέρχεσθε κατ’ αὐτὸν τὸν ἀτυχῆ τρόπον ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη πλήρως ἐκκαθαρισθῆ.

§47Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, ἐφ’ ὅσον σεῖς εἶσθε ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου καὶ ἀσφαλῶς τὸν ἔχετε μελετήσει κατὰ βάθος καὶ πλάτος, νὰ σᾶς θέσω ἕνα ἁπλοῦν ἐρώτημα: Ἐὰν ἕνα Κόμμα λάβῃ 17% εἰσέρχεται εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, κατὰ συνέπειαν δικαιοῦται ἐπὶ πλέον νὰ λάβῃ καὶ τὴν πριμοδότησιν ἡ ὁποία, ἐνδεχομένως, θὰ ὑπάρχῃ ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα τῶν ἄλλων Κομμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἰσέλθουν. Σᾶς ἐρωτῶ: Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ Κόμμα αὐτὸ εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν θὰ πάρῃ 30 ἕδρας, θὰ πάρῃ τὰς 21 ἕδρας ποὺ τοῦ ἀνήκουν δικαιωματικῶς εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν ἢ ὄχι;

§48Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ποίας 21;

§49Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὲ 17% ἕνα Κόμμα καὶ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν τὸ Κόμμα αὐτὸ θὰ ἔπαιρνε 51 ἕδρας.

§50Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Ὁ κ. Παπανδρέου ἀνέφερεν —ἀπουσιάζατε κ. Πρόεδρε— παραδείγματα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951, τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν συγκλονιστικά.

§51Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἕνα Κόμμα, τὸ ὁποῖον παίρνει 17% τῶν ψήφων μὲ ὑπόθεσιν, ὅτι παίρνει 10% εἰς ὅλα τὰ Ἐφετεῖα, εἰσέρχεται εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, θὰ πάρῃ καὶ τὰς 21 ἕδρας τὰς ὁποίας δικαιοῦται, καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἐπῆρεν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν.

§52Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, δὲν πρέπει νὰ τὰς πάρῃ.

§53Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὶ εἴδους ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ εἶναι αὐτή;

§54Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Πρῶτον, δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ ἀναλογικῆς, ἀλλὰ περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἡ πρότασις ἡ ὁποία γίνεται μεταφράζεται ὡς ἀκολούθως: Εἰς μὲν τὴν πρώτην κατανομὴν νὰ ἰσχύῃ ἁπλῆ ἀναλογικὴ — καὶ πράγματι ἰσχύει ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ μὲ τὰ δύο συστήματα— εἰς δὲ τὴν δευτέραν κατανομὴν κατὰ τὸ σύστημα τοῦ 1951 νὰ ἰσχύῃ ὁμοίως ἡ ἁπλῆ ἀναλογική! Τότε περὶ ποίας ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς ὁμιλοῦμεν; Βεβαίως, δὲν θὰ πάρῃ 21 ἕδρας τὸ Κόμμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπαραδειγματίσθητε, ἐὰν θέλωμεν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἐάν, ὅμως, ἔχετε ἐν νῷ ἀναλογικὴν τῆς Βαϊμάρης, τότε πρέπει νὰ πάρῃ καὶ τὰς 21 ἕδρας.

§55Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐνισχυμένη μὲ τὸν ἰδικόν σας τρόπον. Διότι τὸ σύστημα τοῦ 1951 ἔδιδε εἰς τὰ Κόμματα τὸ δικαίωμα νὰ μετάσχουν βάσει τῶν ποσοστῶν των εἰς τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ νὰ πάρουν ἕνα μερίδιον ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα τῶν ἄλλων Κομμάτων. Ἑπομένως εἶναι ἐντελῶς διάφορον σύστημα, σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχει αὐτὴν τὴν διαφορὰν ἀπὸ τὸ σύστημα τοῦ 1951, ὅτι τὸ μὲν σύστημα τοῦ 1951 —ἤμην Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος— ἀπέβλεπεν εἰς τὴν μείωσιν τῶν πολλῶν Κομμάτων, αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς ἐνισχυμένης τότε, ἐνῷ μὲ τὸ σύστημα τὸ δικό σας, προσπαθεῖτε νὰ ἐπιβάλλετε μονοκομματικὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, κ. Ὑπουργέ, ἡμεῖς ἔχομεν ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν συνεπείας βαρείας διὰ τὸν τόπον. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον νὰ συνεχίζεται ἕνα καθεστώς, τῆς μεταβολῆς τῆς μειοψηφίας εἰς πλειοψηφίαν. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς, κ. Ὑπουργέ, ἔχομεν ἀντιρρήσεις, καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας μοῦ ἐδώσατε, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν, ὅτι τὸ σύστημά σας δὲν εἶναι πραγματικὰ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ δι’ ἕνα Κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ θὰ πάρῃ ὀλιγωτέρας ἕδρας ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἔπαιρνε μὲ τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς.

§56Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ποῖον σύστημα δευτέρας κατανομῆς ἐπροτείνατε τὸ 1951; Ἐπροτείνατε τὸ σύστημα τοῦ 1958 καὶ σᾶς θέτω ὑπ’ ὄψιν σας τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατεθέσατε. Εἰς τὴν παράγραφον 7 τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νομοσχεδίου τῆς 9ης Ἰουλίου 1951, προτείνετε, ἀκριβῶς, τὴν κατανομὴν τοῦ 1958: «Αἱ μετὰ τὴν πρώτην κατανομὴν ἀδιάθετοι ἕδραι κατανέμονται μεταξὺ τῶν συμμετεχόντων εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν Κομμάτων καὶ Συνασπισμῶν, κατ’ ἀναλογίαν τοῦ ποσοστοῦ τῶν ψήφων, ὅπερ συνεκέντρωσε ἑκάτερον τούτων εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν». Αὐτὴ εἶναι ἡ δευτέρα κατανομὴ τοῦ νόμου σας.

§57Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει μεταγενεστέρως καὶ Διάταγμα.

§58Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις, αὐτὴ ἦτο ἡ ἄποψις τοῦ κυβερνῶντος Κόμματος, ὅταν κατέθετε τὸ νομοσχέδιον.

§59Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προφανῶς, ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι τόσον ἀμελέτητος εἰς τὰ θέματα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὁ νόμος τοῦ 1951 ὑπῆρξεν ἀπολύτως σαφὴς εἰς τὴν διατύπωσιν. Τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη καὶ τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη, ὅπως εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω, ἀπὸ Ὑπηρεσιακὸν Ὑπουργόν, τὸν κ. Κιουσόπουλον, ἐφήρμοσεν ἁπλῶς τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ὁ νόμος τοῦ 1951 ἐπέβαλε. Καὶ ὁ νόμος τοῦ 1951, κ. Ὑπουργέ, τὸ γνωρίζετε καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ, ἢ πάντως ὀφείλετε νὰ τὸ γνωρίζετε, ἔθετε ἐπὶ ἴσοις ὅροις ὅλα τὰ Κόμματα τῆς δευτέρας κατανομῆς. Κατὰ συνέπειαν, εἶναι τοὐλάχιστον περίεργον νὰ ἰσχυρίζεσθε τοιαῦτα πράγματα. Ἐάν, ὅμως, νομίζετε, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου, ἐπαναφέρατε τὴν Διάταξιν τοῦ 1951 καὶ τὰ βρίσκομε. Διατὶ δὲν τὰ ἐπαναφέρετε;

§60Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι εὐχερὲς νὰ ἀποφύγετε τὴν ἀπάντησιν, ὁσηνδήποτε ρητορίαν καὶ ἐὰν ἀναπτύξητε. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, σαφῶς καὶ ἀφήσατε τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη μεταγενεστέρως. Ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἔφερε διὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ πρὶν κατατεθῇ, ὑποτίθεται, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ἁρμόδιοι κυβερνητικοὶ παράγοντες ἐξετίμησαν μεταξὺ ἄλλων καὶ τὸν τρόπον τῆς δευτέρας κατανομῆς. Λέγω, ὅτι τὸ κατατεθὲν αὐτὸ νομοσχέδιον προέβλεπε τρόπον δευτέρας κατανομῆς μαθηματικῶς ὅμοιον μὲ ἐκεῖνον τοῦ 1958, διατὶ τὸν ἐθεώρησεν δικαιότερον καὶ ὀρθότερον. Καὶ σᾶς λέγω, αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ ἀπαντᾶτε τί ἔκανε τὸ Διάταγμα;

§61Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ νόμου ὡς ἐψηφίσθη καὶ ἴσχυσε;

§62Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, μετὰ ταῦτα ἐτροποποιήθη εἰς τὴν Βουλὴν.......

§63Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλη ὑπόθεσις.

§64Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Συνεπῶς, τὸ κυβερνῶν τότε Κόμμα, εἶχε αὐτὴν τὴν ἄποψιν περὶ τοῦ ὀρθοῦ καὶ δικαίου τρόπου τῆς δευτέρας κατανομῆς καὶ αὐτὸν ἐπρότεινε πρὸς τὸ Σῶμα.

§65Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω περὶ ποίου νόμου ὁμιλεῖτε.

§66Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶσθε περισσότερον προσεκτικὸς καὶ παρεσκευασμένος, ὅταν ἀποφασίζετε νὰ μὲ διακόψητε.

§67Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ζαΐμης, ὁ ὁποῖος εἶναι, ὑποθέτω, ὁ αὐθεντικὸς ἑρμηνευτὴς τοῦ νόμου ἐκείνου, σᾶς ἀπήντησε διὰ μακρῶν, πῶς κατώρθωσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τὸ σύστημα τῆς δευτέρας κατανομῆς. Αὐτὰ ποὺ λέγετε, δὲν τὰ γνωρίζω καὶ δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν. Νομίζω, ὅτι Κυβέρνησις προεδρευομένη ἀπὸ τὸν κ. Βενιζέλον ἐψήφισε τὸν νόμον καὶ αὐτὸν τὸν νόμον ζητοῦμεν, διότι τὸν θεωροῦμεν δίκαιον.

§68Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν σᾶς ἠρώτησα τὶ ζητεῖτε. Τὸ ἠκούσαμεν κατὰ κόρον τὶ ζητεῖτε. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς τότε Κυβερνήσεως, κ. Βενιζέλος, ἐπρότεινε πρὸς τὸ Σῶμα τρόπον δευτέρας κατανομῆς ὅμοιον μὲ ἐκεῖνον τοῦ 1958, διότι προφανῶς, τὸν ἐθεώρει ὀρθότερον. Καὶ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ αὐτοῦ συστήματος συνέπραξεν ὁλόκληρον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ 1958. Ὅταν, λοιπόν, τὸ 1951 προτείνετε ὡς Κυβέρνησις σεῖς τὸ σημερινὸν σύστημα δευτέρας κατανομῆς καὶ ὅταν τὸ 1958 τὸ ἐψηφίζετε καὶ τὸ καθιερώνετε, ἔχετε σήμερον τὸ δικαίωμα νὰ τὸ διαβάλλετε καὶ νὰ τὸ κατασυκοφαντῆτε;

§69Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἡ διακοπὴ προῆλθεν ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς ὅσα εἶπα ἐν σχέσει μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ ἀρχὴν ἐπιστρέφομεν τὰ περὶ δημοκοπίας. Ἡ Ε.Δ.Α. συζητουμένου τοῦ κρισίμου θέματος τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἔχει καθῆκον νὰ ἀποκαλύψῃ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὰς γενικωτέρας ἐπιδιώξεις τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ ἀποτελεῖ θέμα πολιτικόν. Ὀφείλομεν, δηλαδή, νὰ ἀποκαλύψωμεν λεπτομερῶς, διὰ ποῖον λόγον ἡ Κυβέρνησις ἐπιχειρεῖ διὰ τρίτην φορὰν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησιν τῆς μειοψηφίας, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ. Νὰ ἀποκαλύψωμεν διατὶ τρέμει τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, τὴν ἐπὶ ἴσοις ὅροις ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε δύο τινά. Πρῶτον, ὅτι ἡ μέθοδος διὰ τὴν βʹ κατανομὴν τοῦ 1958 εἶναι δικαιοτέρα τῆς μεθόδου τοῦ 1951 καὶ δεύτερον, ὅτι αἱ δύο μέθοδοι δὲν ἀπέχουν οὐσιωδῶς ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα. Ὑπεστήριξε δὲ ἐπὶ πλέον, ὅτι αἱ ἀντίθετοι ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αἱ βασιζόμεναι ἐπὶ αὐθαιρέτων ἀριθμητικῶν δεδομένων καὶ ὄχι ἐπὶ τῶν δεδομένων τοῦ 1958, ὁδηγοῦν εἰς ἐσφαλμένα συμπεράσματα. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ἐστηρίχθη εἰς λανθασμένους ἀριθμοὺς καὶ ἑπομένως, ἀφ’ ἧς στιγμῆς οἱ πραγματικοὶ ἀριθμοί, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐκλογικὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ, εἶναι διάφοροι καὶ ἀνατρέπουν τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη, ὀφείλει νὰ δεχθῇ τὴν βάσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ὄχι δι’ Ὑπουργοῦ νὰ ἐπιχειρῇ νὰ μεταθέσῃ τὸ πρόβλημα. Ἀπορῶ, πῶς δὲν ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ὑφίσταται πολιτικὸν θέμα, κ. Ὑπουργέ. Ἡ διαφορὰ ποὺ προκύπτει εἶναι 22 ἕδραι καὶ ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι πρόκειται περὶ ἀποφασιστικῆς διαφορᾶς, διότι κρίνεται δι’ αὐτῶν ποῖος θὰ εἶναι Κυβέρνησις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ παραδειγματισθῇ ἀπὸ τὸ τὶ ἔγινε τελικῶς τὸ 1951, ὅτε ὡς ἰσχυρίζεται εἶχεν ἀρχικῶς ἐπιχειρηθῆ ἡ καθιέρωσις τῆς βάσεως τοῦ 1958, τότε διὰ ποῖον λόγον δὲν δέχεται καὶ τώρα τὸ σύστημα αὐτὸ τοῦ 1951; Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ αἰτήματα τῆς μειώσεως τῶν ποσοστῶν διὰ τὰ μεμονωμένα Κόμματα καὶ διὰ τοὺς συνασπισμοὺς καὶ ἡ μέθοδος τοῦ 1951 διὰ τὴν βʹ κατανομὴν παραμένουν εἰς τὸ ἀκέραιον. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν ἐπιθυμῶ νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τὸ θέμα τῆς μορφῆς τῶν συνασπισμῶν. Τίθεται τὸ ἐρώτημα ποῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ σχῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ θεωρῆται Συνασπισμός. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν μὴ διευκρίνησιν τοῦ θέματος, ἐνῷ ὑπάρχει ὁ εὐθὺς δρόμος τῆς σαφοῦς διατυπώσεως.

§70Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπιφυλλάσσομαι νὰ ἀντιμετωπίσω τὸ θέμα διὰ σχετικῆς τροπολογίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν περιλαμβάνεται τὸ ἓν τρίτον τῶν ἐν τῇ Βουλῇ βουλευτῶν ἑνὸς Κόμματος, τότε θὰ θεωρῆται Συνασπισμός.

§71Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνα Κόμμα μὲ τρεῖς βουλευτάς;

§72Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Φροντίσατε νὰ κάμετε συνασπισμὸν μὲ περισσοτέρους. Ὄχι μὲ τρεῖς.

§73Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ ἀριθμὸς 1, 2 καὶ 3 ἀφορᾷ ἄλλους. Δὲν ἀφορᾷ ἡμᾶς. Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι δὲν μᾶς ἀφορᾷ καθόλου. Ἀλλὰ πρέπει, τοὐλάχιστον, νὰ εἴμεθα σοβαροὶ ὅταν νομοθετοῦμεν.

§74Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός;

§75Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ καταθέσῃ τροπολογίαν, ἡ ὁποία θὰ λέγῃ, ὅτι ἐὰν περιληφθοῦν εἰς τὸν συνδυασμὸν τὸ ⅓ τῶν βουλευτῶν ἑνὸς Κόμματος, δὲν κατάλαβα καλά, τὸ ⅓ ἢ ἄνω τοῦ ⅓.....

§76Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν τὸ καταλάβατε καὶ σπεύδετε νὰ τὸ διαβάλετε;

§77Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὑπάρχει τὸ πρόβλημα, ποῖον εἶναι Κόμμα καὶ ποῖον δὲν εἶναι διὰ νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ σύμπραξίς του μὲ ἄλλα ὡς Συνασπισμός. Διότι, χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω κανένα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὑπάρχουν Κόμματα μὲ ἀξιολόγους ἀρχηγοὺς ἢ μὴ ἀξιολόγους ἀρχηγούς, τὰ ὁποῖα ἔχουν δύναμιν ἑνός, δύο ἢ τριῶν βουλευτῶν. Δὲν ἠξεύρω π.χ. ἐὰν ὁ κ. Ζορμπᾶς διατηρῇ τὸν τίτλον τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Ε.Π.Ε.Κ.......

§78Η. ΗΛΙΟΥ. Ἄς πάρωμεν ἓν ὑπαρκτὸν παράδειγμα. Ἔχομεν τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν. Ἐὰν συνεργασθῇ μὲ ἄλλο Κόμμα, ὁ ἀρχηγός του, δὲν θὰ ἔχωμεν Συνασπισμόν. Ἐάν, ὅμως, συνεργασθῇ ἕνας ἐκ τῶν ἄλλων δύο βουλευτῶν τοῦ Κόμματος, δηλαδὴ τὸ ⅓ τῆς δυνάμεως τοῦ Κόμματος, τότε ἔχωμεν «Συνασπισμόν». Παραλογισμός, δηλαδή.

§79Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κάμετε ὅ,τι θέλετε. Κάμετε, ὅμως, σαφῆ καὶ στοιχειωδῶς λογικὸν τὸν νόμον σας.

§80Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡμεῖς θὰ κάμωμεν ἔντιμον διάταξιν καὶ θὰ ἀποκλείσωμεν δι’ αὐτῆς εὐθέως τὰς μεθόδους καταστρατηγήσεως τῆς διατάξεως περὶ συνασπισμῶν. Ὅποιος θέλει νὰ κάμῃ συνασπισμοὺς θὰ προχωρῇ εὐθέως εἰς αὐτὸν καὶ δὲν θὰ ἐνεργῇ εἰς βάρος ἄλλων Κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ κάμουν εὐθέως συνασπισμὸν ἀποδεχόμενα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις του. Τὸ νὰ ὑπάρχουν εὐφυεῖς καὶ μὴ εὐφυεῖς ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ καὶ ὁ ἕνας νὰ καταστρατηγῇ τὴν διάταξιν καὶ ὁ ἄλλος νὰ τὴν ἐφαρμόζῃ, δὲν θὰ τὸ ἐπιτρέψῃ τὸ νομοσχέδιον.

§81Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι δὲν μᾶς ἀφορᾷ εἰδικῶς τὸ θέμα ποὺ ἔθιξα. Σᾶς διαβεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὑπάρχει τὸ θέμα συνεργασίας, ἐφ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α., τίποτε δὲν εἶναι ἱκανὸ νὰ τὴν ἐμποδίσῃ. Καὶ πάρα πάνω ἀπὸ 30% ἐὰν κάμετε τὸ ποσοστόν, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐμποδίσετε τὴν συνεργασίαν, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐθνικὴ καὶ πολιτικὴ ἀνάγκη. Ἀλλὰ διὰ τὴν σαφήνειαν τοῦ νομοσχεδίου ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ καθιερώσετε διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ ξεκαθαρίζῃ σαφῶς στὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ τὸν λαόν, περὶ τοῦ τί πρέπει νὰ κάμῃ καὶ ὄχι νὰ περιμένῃ τὴν κρίσιν τοῦ Ἐκλογοδικείου μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ ὑπάρχουσα τροπολογία, ἡ ὁποία ἔχει κατατεθῆ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει λόγον νὰ μὴ τὴν δεχθῇ. Ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο θέμα σχετικῶς μὲ τοὺς Συνασπισμούς. Τὸ τὶ θὰ γίνῃ, δηλαδή, σχετικῶς μὲ τὰ τρία Κόμματα τῆς βʹ κατανομῆς. Εἶναι δυνατὸν θεωρητικῶς ἡ δευτέρα παράταξις νὰ εἶναι Συνασπισμὸς ἢ καὶ ἡ τρίτη νὰ εἶναι Συνασπισμός. Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις, ἢ εἰς τὴν μίαν νὰ μὴ συγκεντρωθῇ τὸ ἀπαιτούμενον ποσοστὸν ἀπὸ τὸν νόμον. Τότε εἰσέρχεται ὡς τρίτον τὸ αὐτοτελὲς Κόμμα μὲ οἱονδήποτε ποσοστὸν καὶ ἐὰν ἔχῃ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Συνασπισμὸς δύο Κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ πάρουν 19,5% καὶ νὰ μὴ εἰσέλθουν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ νὰ εἰσέλθῃ ἕνα Κόμμα μὲ 6%. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνῃ κανείς, ὅτι αὐτὸ εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν στοιχειώδη ἀρχὴν τῆς ἐκπροσωπήσεως τούτων. Ὑπάρχει σχετικὴ τροπολογία, ἡ ὁποία καθορίζει μίαν βάσιν.

§82Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Μόνον ἰδική σας ἢ εἶναι καὶ τῶν ἄλλων Κομμάτων;

§83Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κατετέθη χθὲς ἀπὸ βουλευτὰς τῆς

Ε.Δ.Α.

§84Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διότι ἡ προηγουμένη εἴπατε, ὅτι εἶναι καὶ τῶν ἄλλων Κομμάτων.

§85Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἡ τελευταία κατετέθη χθὲς ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α. Γενικώτερον ἤθελα νὰ τονίσω μερικὰ πράγματα σχετικῶς μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Ἡ Κυβέρνησις ὑποστηρίζει, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ σύστημα εἶναι ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ αὐτὸ σημαίνει ἐνίσχυσιν τοῦ πρώτου Κόμματος.

§86Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀναλογικῶς, ὅλων τῶν Κομμάτων ποὺ μετέχουν τῆς βʹ κατανομῆς.

§87Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ «ἀναλογικῶς», κ. Ὑπουργέ, πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν. Ἐγὼ ὑποστηρίζω καὶ νομίζω, ὅτι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, λέγεται ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι καθορίζει ποσοστά, κριτήριον εἰσόδου εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Ἀποκλείει δὲ ἐκεῖνα τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβον τὰ καθοριζόμενα ποσοστά. Εἰς τὴν ἐνισχυμένην δὲν ὑπάρχει κριτήριον διὰ τὴν αʹ καὶ ὑπάρχει κριτήριον διὰ τὴν βʹ κατανομήν. Τὸ πῶς τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὴν βʹ κατανομὴν Κόμματα θὰ ἐνισχυθοῦν ἀπὸ τὶς ἀδιάθετες ἕδρες τῆς βʹ κατανομῆς, δὲν θὰ τὸ καθορίσῃ αὐθαιρέτως ὁ νόμος διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ μόνον ἕνα Κόμμα.

§88Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Μπριλλάκη, εἴπατε, ὅτι χαρακτηριστικὸν τῆς ἐνισχυμένης εἶναι ὅτι ὁρίζει ποσοστὸν διὰ νὰ μποῦν ὡρισμένα μόνον Κόμματα εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Νὰ κάμουν τὶ εἰς τὴν βʹ κατανομήν; Νὰ κυττάξῃ τὰ ἕνα τὸ ἄλλο;

§89Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀποκλείει τὸ σύστημα ἀπὸ τὴν βʹ κατανομήν, ὡρισμένα Κόμματα. Αἱ ἕδραι τῆς βʹ κατανομῆς κατανέμονται ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τῶν εἰσερχομένων εἰς αὐτὴν Κομμάτων. Αἱ ἕδραι τῆς βʹ κατανομῆς ἀντὶ νὰ κατανεμηθοῦν μεταξὺ 5–6 Κομμάτων, κατανέμονται μεταξὺ τριῶν Κομμάτων.

§90Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σεῖς ἐπήρατε 25% περίπου τὸ 1958 καὶ ἐπήρατε τὴν ἀναλογίαν τοῦ 25%. Ἡμεῖς ἐπήραμεν 41% καὶ ἐπήραμεν τὴν ἀναλογίαν τοῦ 41%. Πῶς, ἀποτολμᾶτε νὰ παραμορφώνετε σήμερον τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν; τὶ μᾶς λέγετε; Εἰς τὴν αʹ κατανομὴν θὰ ἰσχύῃ, βεβαίως, ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Δευτέρα κατανομή, βάσει ἀποτελεσμάτων 1958, ἔλαβον: ἡ Ε.Ρ.Ε. 41%, ἡ Ε.Δ.Α. 24% καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων 20%, σύνολον 85%. Ὡς πρὸς τὸ 85% νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐπίσης τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Θὰ μείνῃ, λοιπόν, τὸ 15% τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα μετέσχον τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ, τὸ 10% τὰ Κόμματα τὸ ἀξιοποίησαν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Ἄρα, ἀπομένει 5% διὰ νὰ διανείμωμεν τρία Κόμματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική σας ἐνισχυμένη.

§91Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, προσπαθεῖτε νὰ ἐκμηδενίσετε τὴν σημασίαν τῆς βʹ κατανομῆς. Ἀλλὰ τότε, διατὶ ἐπιμένετε εἰς αὐτὸν τὸν τρόπον τῆς βʹ κατανομῆς; Διὰ νὰ πάρουν μόνον ψιχία τὰ μικρότερα Κόμματα, ἐκ τῶν εἰσερχομένων εἰς τὴν βʹ κατανομήν; Διατὶ αὐτὴ ἡ «τσιγκουνιά»;

§92Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διότι, ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τὸ ἰδικόν σας, καταλήγομεν ἐκεῖ ποὺ σᾶς εἶπα. Ἐὰν τὸ 1958 ἔμπαιναν τρία Κόμματα εἰς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ θέλατε νὰ ἐνισχύσητε τὰ ἰσχυρότερα, τὰ ἐνισχύσατε κατ’ ἀναλογίαν τῆς δυνάμεως ἑκάστου, τότε. Ἐὰν ἔχῃ πάρει 40%, θὰ πάρῃ 40%, ἐὰν τὸ ἄλλο ἔχῃ 25% θὰ πάρῃ 25%. Ὑπάρχει δικαιότερον σύστημα;

§93Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσον δίκαιον, ὥστε ἀπορῶ, πῶς δὲν τὸ εἶχον ἀνακαλύψει ἕως τώρα.

§94Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ εἴχατε ἀνακαλύψει σεῖς, ὅταν μετείχατε τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βενιζέλου, ἡ ὁποία καὶ τὸ προέτεινε τὸ 1951.

§95Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Θὰ φέρω ἕνα παράδειγμα, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὰ πράγματα δὲν εἶναι τόσον ἁπλᾶ καὶ ἀσήμαντα, ὅπως τὰ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Μὲ βάσιν τὴν δυσμενῆ διὰ τὴν Ε.Ρ.Ε. περίπτωσιν ποὺ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπῆρεν 20%, ἐνῷ τώρα δὲν ἠξεύρομεν τὶ θὰ γίνῃ, ἐφ’ ὅσον εἶναι χωρισμένον εἰς δύο, μένουν κατ’ ἀρχὴν 62 ἕδραι ἀδιάθετοι διὰ τὴν βʹ κατανομήν. Ἐὰν ἐφαρμόσητε τὸ σύστημα τοῦ 1958, θὰ πάρῃ, ἀπὸ τὰς 62 αὐτὰς ἕδρας, τὰς 35 ἡ Ε.Ρ.Ε.

§96Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διατί;

§97Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. 122 ἀπὸ τὴν αʹ κατανομήν. 27 ἀπὸ τὴν καθ’ ἑαυτὸ βʹ κατανομὴν καὶ 8 ἀπὸ τὰς ἀδιαθέτους τῶν μειζόνων περιφερειῶν.

§98Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ πάρῃ τὴν ἀναλογίαν τοῦ 40% τῶν 62 ἑδρῶν. Οὔτε μία πάρα πάνω.

§99Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Παίρνει, ὅμως, ὄχι τὸ 40%, ἀλλὰ τὸ 57% τῶν 62 ἑδρῶν. Δηλαδή, 35 ἕδρας. Διότι, ὅταν λέγωμεν, ὅτι ἰσχύει ὁ μηχανισμὸς τῆς βʹ κατανομῆς τοῦ 1958 περιλαμβάνονται καὶ αἱ ἀδιάθετοι ἕδραι τῶν μειζόνων περιφερειῶν. Ἑπομένως, λαμβάνομεν τὸ σύνολον, ποὺ εἶναι 35 ἕδραι.

§100Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ μοῦ εἴπητε, τί παίρνουν τὰ κόμματα εἰς τὴν βʹ κατανομήν.

§101Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. 43 ἡ Ε.Ρ.Ε.

§102Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν θέλετε, νὰ μοῦ ἀπαντήσετε. Δὲν σᾶς πιέζω. Διότι ἐπικαλεῖσθε λογαριασμούς, τοὺς ὁποίους ἔχετε ἐνώπιόν σας. Ἐρωτῶ: Μὲ τὴν βʹ κατανομὴν τοῦ 1958 καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1958 καὶ μὲ πρόβλεψιν, ὅτι μετέχει καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τί παίρνει ἡ ΕΡΕ, τί ἡ ΕΔΑ καὶ τί τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων.

§103Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἡ ΕΡΕ 35, ἡ ΕΔΑ 14 καὶ τὸ

Κ.Φ. 13.

§104Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀφήσατε τὰς 8. Θέλω νὰ μοῦ ἀπαντήσητε διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν.

§105Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐν συνόλῳ σᾶς λέγω.

§106Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τότε δὲν μοῦ ἀπαντᾶτε διὰ τὴν Βʹ κατανομήν. Καὶ τοῦτο ἂς χαρακτηρίσῃ τὴν ἀξίαν καὶ τὴν ποιότητα τῶν λογαριασμῶν, τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖσθε.

§107Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1958, ὁμιλεῖ πουθενὰ περὶ Γʹ κατανομῆς; Διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἀναφέρει; Διὰ νὰ προκαλέσῃ σύγχυσιν;

§108Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Λέγει, ὅτι αἱ τυχὸν ἀπομένουσαι ἕδραι κατανέμονται ὡς ἑξῆς: Σᾶς κάμνω τὴν ἀνάλυσιν. Ε.Ρ.Ε.: 27 ἕδραι μὲ τὴν πρώτην δόσιν καὶ 8 μὲ τὴν δευτέραν δόσιν. Ε.Δ.Α.: 14 ἕδρας σύνολον. 12 μὲ τὴν πρώτην δόσιν καὶ 2 μὲ τὴν δευτέραν. Κόμμα Φιλελευθέρων: 13 ἕδρας σύνολον. 10 μὲ τὴν πρώτην δόσιν καὶ 3 μὲ τὴν δευτέραν δόσιν. Δηλαδὴ σύνολον 13 + 14 + 35 = 62. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀδιάθετοι ἕδραι τῆς Βʹ κατανομῆς.

§109Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ σταματήσωμεν εἰς αὐτό. Τὰ κόμματα παίρνουν ἐπακριβῶς τὴν ἀναλογίαν των. Ὅταν ἔλθετε εἰς τὴν Γʹ κατανομήν, θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§110Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ 35 εἰς τὸ 62 εἶναι τὸ 62%.

§111Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἶναι τακτικὴ συγχύσεως αὐτή, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖτε.

§112Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Καθορίζεται δι’ ἑνιαίας διατάξεως, ἡ ὁποία ἔχει δύο σκέλη. Λέγει τὶ θὰ γίνῃ εἰς τὴν πρώτην καὶ τί εἰς τὴν δευτέραν δόσιν.

§113Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ ὅτι εἰς μίαν παράγραφον ὑπάρχουν 2 ἢ 22 διατάξεις εἶναι νομοτεχνικῶς ἄνευ ἀξίας. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι εἰς ἑκάστην ἐφετειακὴν περιφέρειαν παραμένῃ μία μόνον ἕδρα, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ τὴν πάρῃ ἕνα κόμμα. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ κατανεμηθῇ ὁ ἀπομένων βουλευτὴς τοῦ Ἐφετείου εἰς τὰ δύο. Καὶ τὸ 1958 εἶχε προτείνει ἡ Κυβέρνησις, τὴν μονὴν αὐτὴν ἕδραν κατὰ Ἐφετεῖον νὰ τὴν πάρῃ ὅποιον κόμμα ἔλθῃ ἰσχυρότερον, εἴτε λέγεται ΕΡΕ, εἴτε Κόμμα Φιλελευθέρων, εἴτε ΕΔΑ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶπεν ὄχι καὶ διὰ τροπολογίας του ἐζήτησε τὴν ἕδραν αὐτὴν νὰ τὴν λάβῃ τὸ ἰσχυρότερον εἰς ἕκαστον Ἐφετεῖον Κόμμα. Καὶ εἰς ἕκαστον Ἐφετεῖον ἀνεδείχθη ἰσχυρότερον τὸ κόμμα τῆς ΕΡΕ. Καὶ οὕτως ἔλαβε τὰς ἕδρας τῆς γʹ κατανομῆς, τὰς ὁποίας ἠθελημένως συγχέετε.

§114Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Αἱ 9 ἕδραι τῆς βʹ δόσεως τῆς βʹ κατανομῆς, γίνονται τώρα 13 διὰ τὰς μείζονας περιφερείας. Ἀπὸ τὰς ἕδρας αὐτὰς τὰς 8 τὰς παίρνει ἡ ΕΡΕ, τὰς 2 ἡ ΕΔΑ καὶ τὰς 3 οἱ Φιλελεύθεροι «... (ἀναγινώσκει στοιχεῖα) ...». Δηλαδή, ὅταν εἰς τὸ 41% ἀναλογοῦν 123 ἕδραι καὶ παίρνει ἡ ΕΡΕ 136 βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1951, ἐνῷ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν τοῦ νόμου τοῦ 1958 ὅταν ἀπὸ 123 ἕδρας ποὺ ἀναλογοῦν εἰς τὴν ΕΡΕ παίρνῃ 158, ἔχομεν ἡμεῖς ἢ σεῖς δίκαιον; Κύριοι βουλευταί, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ποὺ ἐπιμένομεν εἰς τὰς ἐπὶ μέρους διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ εἶπα προηγουμένως καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω διὰ μίαν ἀκόμη φοράν. Τὴν Ε.Δ.Α. δὲν τὴν ἀπασχολοῦν τὰ ποσοστά. Ἀντικειμενικῶς μόνον κρίνουσα τὰ πράγματα βάσει δημοκρατικῶν ἀρχῶν, ὑποστηρίζει τὰ ὅσα σχετικῶς ὑποστηρίζει. Κύριοι βουλευταί, εἶναι πλέον πασιφανὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει εἰς πολιτικὴν ἀντιλαϊκήν, ἀντίθετον μὲ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἐπιχειρεῖ νὰ ἀσκήσῃ διὰ τῆς νοθείας καὶ βίας, ὁδηγοῦσα τὴν χώραν εἰς ἀνωμαλίαν. Ὁ λαὸς εἰς τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν του ἔχει συνειδητοποιήσει, ὅτι ἡ ΕΡΕ ἀσκοῦσα αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ἔχει καταστῆ μέγας κίνδυνος. Ἐπὶ πλέον γεγονὸς εἶναι ἕνα: Ὅτι ἐπιδίωξις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ δοθῇ εἰς τὸ κέντρον ὁ ρόλος τοῦ πτωχοῦ συγγενοῦς, τοῦ κομπάρσου, ποὺ θὰ βοηθῇ τὴν ΕΡΕ εἰς τὸ ἔργον της. Ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ πλέον ἐμφανίζεται ὡς δίδουσα ἐλεημοσύνην εἰς τὸ Κέντρον. Ὅλα αὐτὰ ἐπισημαίνονται ἀπὸ τὸ Κέντρον, τὸ ὁποῖον δὲν βγάζει ὅμως τὰ ἀνάλογα συμπεράσματα. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Κέντρον νὰ ἔχῃ ταλαντεύσεις, ἀφ’ ἧς στιγμῆς κάμνει αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τῆς ἐπιτρέπῃ νὰ γίνεται ὁ τιμητὴς τοῦ Κέντρου. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ—θὰ πρέπει νὰ τὸ ποῦμε καθαρὰ— ἔπταισε καὶ πταίει τὸ Κέντρον μὲ τὶς ἀσάφειες, τὶς ταλαντεύσεις του καὶ τὸν ἀμέτωπον ἀγῶνα ποὺ ἐπιχειρεῖ νὰ κάνῃ. Καὶ πρέπει νὰ ἴδῃ, ὅτι τοῦτο τὸ ἐκθέτει εἰς τὸν λαόν, καὶ εἶναι δυσάρεστον νὰ γίνεται τοῦτο διὰ μίαν δημοκρατικὴν μερίδα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πρὸς ὄφελος τῆς ΕΡΕ. Δὲν ἐνδιαφέρουν τὸν λαὸν τὰ ποσοστὰ ποὺ θὰ πάρῃ τὸ κάθε κόμμα τοῦ Κέντρου αὐτοτελῶς ἢ συνασπισμοῦ μὲ ἄλλα κόμματα τοῦ Κέντρου. Αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ λαοῦ εἶναι μεγαλύτεραι. Ὁ λαὸς ἀγωνίζεται διὰ τὴν νίκην, διὰ τὴν ἀλλαγήν. Ὁ λαὸς θέλει συνεργασίαν. Δὲν πιάνουν πλέον τὰ ἀντικομμουνιστικὰ τροπάρια ποὺ ἐξαπολύει κἄθε τόσον ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιζητεῖ νὰ κρατῇ διεσπασμένας τὰς δημοκρατικὰς πολιτικὰς δυνάμεις, νὰ εἶναι τὸ Κέντρον ἀδύνατον. Ἡ Κυβέρνησις τρέμει διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν, ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἑνωθῇ. Δι’ αὐτὸ φροντίζει μὲ κἄθε τρόπον νὰ ἐφεύρῃ μεθόδους καλπονοθευτικάς, ἀλλὰ καὶ νὰ καταπολεμῇ τὴν δημοκρατικὴν συνεργασίαν διὰ νὰ κρατηθῇ εἰς τὴν ἀρχήν. Αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε κατανοήσει σαφῶς τὸ Κέντρον, ἡ ἡγεσία του. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε νοιώσει τὸν παλμὸ τοῦ λαοῦ ποὺ ἔχει συνειδητοποιήσει, ὅτι μία εἶναι ἡ ὁδὸς διὰ τὴν νίκην: Ἡ συνεργασία ὅλων τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων. Ὁ λαὸς ἀγωνίζεται, ὥστε ἡ πλειοψηφία νὰ γίνῃ καὶ πλειοψηφία ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ γίνῃ Κυβέρνησις ποὺ θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀλλαγήν. Τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔχουν διαφορές. Ὅμως ὀφείλουν νὰ καθορίσουν μὲ βάσιν τὰ λαϊκὰ καὶ ἐθνικὰ συμφέροντα, ποῖος εἶναι σήμερα ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἀντίπαλός τους. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1 κίνδυνος διὰ τὸν τόπον. Ἐφ’ ὅσον πιστεύουν ὅτι αὐτὸς εἶναι ἡ ΕΡΕ καὶ ἡ πολιτική της, ὅπως πιστεύουν οἱ ὀπαδοί τους, ἔχουν χρέος νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς ταλαντεύσεις καὶ κἄθε ἰδέαν διμετώπου ἀγῶνος. Ἡ ΕΔΑ ἔχει σχετικὴν σαφῆ θέσιν. Τοιαύτην θέσιν πρέπει νὰ καθορίσουν καὶ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου. Μόνον ἔτσι μποροῦν νὰ ἐπιβιώσουν καὶ νὰ πάρουν τὴν ἐξουσίαν. Ἄλλως θὰ δίνουν τὴν δυνατότητα στὴν ΕΡΕ νὰ κρατᾷ τὴν ἀρχὴν καὶ νὰ τοὺς τάσσῃ ρόλον φτωχοῦ συγγενοῦς. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλομεν νὰ τονίσωμεν, ὅτι ὑπάρχει ὅλος ὁ καιρὸς διὰ ν’ ἀνατραποῦν τὰ κυβερνητικὰ ἀντιδημοκρατικὰ σχέδια. Ἀρκεῖ ἡ Κεντρώα ἀντιπολίτευσις νὰ ἴδῃ ποία εἶναι ἡ πραγματικότης. Ὑπάρχουν ὅλαι αἱ προϋποθέσεις νὰ νικήσουν αἱ δημοκρατικαὶ δυνάμεις. Ἀρκεῖ νὰ ἑνωθοῦν, ὅπως ἐπιτάσσει ὁ λαός. Δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα καὶ γενικώτερον τὸν ἀγῶνα γιὰ τὴν ἀλλαγὴν ἡ μέχρι τώρα τακτικὴ τῆς ἡγεσίας τῶν κομμάτων τοῦ Κέντρου. Ἄν τὰ κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως χαράξουν κοινὴν τακτικὴν εἰς ὅλα τὰ στάδια τοῦ ἀγῶνος, τότε ὁσαδήποτε μέτρα καὶ ἂν λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ μεγίστη πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ τὴν συντρίψῃ ἐκλογικῶς καὶ πολιτικῶς διὰ ν’ ἀνοίξῃ ὁ δρόμος πρὸς τὴν ἀλλαγήν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Πιτούλης, ἔχει τὸν λόγον.

§116Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ μίαν παρέμβασίν του πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιδιώκει νὰ ψηφισθῇ νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι εἰς τὰ μέτρα τοῦ Κέντρου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρακολουθήσω τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς σκέψεις του. Ἄς ἴδωμεν ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτησε νὰ ψηφισθῇ ἐκλογικὸς νόμος εἰς τὰ μέτρα της. Ἡ Κυβέρνησις κατήρτισε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατετέθη, μὲ τὰ γνωστὰ ποσοστὰ 17% διὰ τὰ μεμονωμένα κόμματα, 25% διὰ τὸν συνασπισμὸν δύο κομμάτων καὶ 30% διὰ τὸν συνασπισμὸν πλειόνων κομμάτων. Καὶ ἤχθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκτιμῶσα τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Δὲν παρῆλθον ὀλίγα 24ωρα καὶ πάλιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτιμῶν τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, ἐμείωσε τὰ ποσοστά. Καὶ δὲν παρῆλθον 3 εἰσέτι 24ωρα καὶ διὰ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νέα ἐπανεκτίμησις τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, νέα μείωσις τῶν ποσοστῶν. Καὶ διερωτᾶται κανείς, ἂν δικαιούμεθα νὰ πιστεύωμεν ὡς ἐπιπολαίαν τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν τολμῶ νὰ ἀδικήσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι τόσον ἐπιπόλαια ἐκτιμᾶ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον.

§117Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ ἀπαντήσω, κύριε Πιτούλη; Ἐπειδὴ διερωτᾶσθε καὶ διηρωτήθητε μάλιστα κατ’ ἐπανάληψιν, μὲ ὑπεχρεώσατε εἰς ἀπάντησιν.

§118Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Ὁρίστε, κύριε Ὑπουργέ.

§119Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Γνωρίζετε καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πρὶν προχωρήσῃ εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ νόμου, ἐζήτησε καὶ τὰς ἀπόψεις τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὡρισμένα ἐκ τῶν κομμάτων, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε, ἐπρότεινον ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν μὲ ποσοστὸν 17%. Ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἐδέχθη τὸ ποσοστὸν τοῦ 17% καὶ δὲν ἐδέχθη, βεβαίως, μόνον τὸν τρόπον τῆς βʹ κατανομῆς τοῦ 1951. Καθ’ ὅλας τὰς λοιπὰς διατάξεις διατηρεῖται βασικῶς ὁ νόμος τοῦ 1951, ὁ ὁποῖος καὶ ψῆφον τοῦ Στρατοῦ προβλέπει καὶ καθιέρωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς. Ἀφοῦ, λοιπόν, κατέθεσε τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅπου εὑρέθη ἐνώπιον ὀψίμων ἀμφιβολιῶν σας, ἐπὶ τοῦ ἂν θὰ συγκεντρώσητε τὸ 17%. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό. Διετυπώσατε ἀμφιβολίας καὶ ἐπὶ τοῦ 15%. Κατόπιν τούτων, ἡ Κυβέρνησις ἐκτιμῶσα τὴν γενικωτέραν κατάστασιν τοῦ ἐθνικοῦ χώρου, ἰδίᾳ ἀπὸ ἀπόψεως Κέντρου, τὸ ὁποῖον ἀναντιρρήτως ἀποτελεῖ τμῆμα τῆς ἐθνικῆς μας πολιτικῆς ζωῆς ἐνόμισεν, ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπανεξετάσῃ τὰς νεωτέρας τοῦ Κέντρου ἀπόψεις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ ἀναπροσαρμόσῃ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τρόπον ἐπιεικέστερον καὶ ἀσφαλέστερον. Διατὶ αὐτό, τὸ ὁποῖον προεκλήθη ἀπὸ ἰδικάς σας μεταγενεστέρως διαπιστώσεις καὶ ὁμολογίας, τὸ θεωρεῖτε ὡς μίαν περίεργον καὶ οἱονεὶ ἀπαράδεκτον μεταβολὴν τῶν κυβερνητικῶν ἀπόψεων; Ὅταν τὸ Κέντρον ὑπεδείκνυε τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν καὶ προέτεινεν ἢ ἀπεδέχετο τὸ 17%, ὑποθέτω, ὅτι ἔκαμεν ὡρισμένας ἐκτιμήσεις. Μετὰ πέντε ἡμέρας ἦλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ νὰ ἐκφράσῃ δεινὰς ἀμφιβολίας περὶ τῶν ἐκλογικῶν δυνατοτήτων του. Διατί, λοιπόν, σεῖς εἰδικώτερον, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὑπαναχωρῆτε, νὰ προκαλῆτε διὰ τῆς ὑπαναχωρήσεώς σας τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἀρχικῶν κυβερνητικῶν ἀπόψεων καὶ νὰ διερωτᾶσθε ἐν τέλει ὑποκριτικῶς, πῶς καὶ διατὶ ἡ Κυβέρνησις μετέβαλεν ἀπόψεις; Αὐτὸ τὸ ἐρώτημα λογικώτερον θὰ ἦτο νὰ τὸ ἀπευθύνατε πρὸς τὸ Κόμμα σας.

§120Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπάντησις αὐτὴ διὰ τὰς μεταμορφώσεις, περὶ τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος. Διότι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν, δῆθεν, τῆς ἀπεκάλυψεν ἡ κεντρῶα ἀντιπολίτευσις. Ἀλλὰ περαιτέρω, ἐὰν ἀπεδέχετο τὴν ἐκτίμησιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διατὶ δὲν τὴν υἱοθετεῖ ὁλοκληρωμένην;

§121Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐτόνισεν, ὅτι σὺν τῇ ἐκτιμήσει τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ὑπῆρξε καὶ ἐκτίμησις τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ βεβαιώνετε αὐτό, κύριε Ὑπουργέ;

§122Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως τὸ εἶπα καὶ τὸ ἐτόνισα.

§123Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριε Ὑπουργέ, εὑρίσκεσθε εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν, ὅτι κατέστη ἀδύνατος ὁ διάλογος μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως.

§124Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ ὅτι ὑπῆρξε δόσις κοινῆς πίστεως, ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν τελευταίαν σας ἀκόμη παρέμβασιν. Μὲ ἐρωτᾶτε ἄν, σὺν τῇ ἐκτιμήσει τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ὑπῆρξε καὶ κἄποια ἐκτίμησις τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀναμφισβητήτως, ναί, καὶ τὸ ἐτόνισα κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν. Δὲν ἐχαρακτήρισα ἄλλωστε, ποτέ, ὡς παραχωρήσεις καὶ ὡς δωρεὰς πρὸς τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου τὰς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου —ἀσχέτως τοῦ ἂν τὰ ὑποβοηθῇ. Ὑπεστήριξα ὅμως, ὅτι ἡ μεταβολὴ τῶν Κυβερνητικῶν ἀπόψεων καὶ ἡ ἐπιεικεστέρα τοῦ νομοσχεδίου διατύπωσις προεκλήθη ἀπὸ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου καὶ ἐξήγησα σαφῶς διατί. Διότι τὸ Κέντρον ὡμίλησε, κατ’ ἀρχήν, περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς μὲ ποσοστὸν 17%. Κατόπιν διετύπωσεν ἀμφιβολίας ἂν πρόκειται εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν νὰ μποῦν μὲ τὸ 17% καὶ κόμματα τοῦ Κέντρου. Ἐν συνεχείᾳ καὶ μειουμένων ἀκόμη τῶν ποσοστῶν εἰς 15% ἀμφέβαλεν ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμμετάσχῃ καὶ τρίτον κόμμα τοῦ Κέντρου εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῶν τῶν ἀπόψεων τοῦ Κέντρου ἀποφασίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑποβιβάσῃ τὸ ποσοστὸν ἀπὸ 17% εἰς 15%, δεύτερον μειώνει τὰς ἕδρας, τὰς προβλεπομένας διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν εἰς τὸ ἥμισυ διὰ τῆς προσθήκης τοῦ σὺν 1, τρίτον καθιεροῖ εἴσοδον τρίτου κόμματος, ἀδιακρίτως ποσοστοῦ, τὰ ὁποῖα θὰ συγκεντρώσῃ. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, αἱ τρεῖς αὐταὶ μεταρρυθμίσεις ἀφοροῦν μήπως τὴν Ε.Ρ.Ε.; Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἀφοροῦν οὔτε καὶ τὴν Ε.Δ.Α. Ἀπευθύνονται πρὸς τὸν ἰδικόν σας χῶρον καὶ ὀφείλονται εἰς ἰδικάς σας διαπιστώσεις καὶ ἀνάγκας. Καὶ παρὰ ταῦτα, τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, τὰ ὁποῖα τὰς προεκάλεσαν, ἦλθον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν κατεψήφισαν, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ ψηφίσουν τὴν ἀρχὴν καὶ νὰ διαφωνήσουν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν εἰς ἄλλα θέματα, ὅπως π.χ. εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, εἰς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ κλπ. Δὲν εἶχον ὅμως δικαίωμα, ὅπως διεμορφώθη τὸ νομοσχέδιον, νὰ τὸ καταψηφίσουν εἰς τὴν ἀρχήν.

§125Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τελευταῖον δὲν ἀφορᾷ τὸ Κόμμα, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἑρμηνεύω τὰς ἀπόψεις, τὸ ὁποῖον ἐδήλωσε τὴν πλήρη διαφωνίαν του.

§126Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἐδηλώσατε, ἀλλὰ θὰ πρέπει καὶ νὰ τὸ δικαιολογήσητε.

§127Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι αἱ τροπολογίαι σας ἐνισχύουν τὰς παγίδας τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου.

§128Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε κοινοβουλευτικὲ ἐκπρόσωπε τῆς Κ.Ε.Α., εἶναι δυνατὸν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μὲ τὴν ἐλευθερίαν ποὺ ὑπάρχει νὰ χρησιμοποιῆται οἱαδήποτε λέξις καὶ οἱοσδήποτε χαρακτηρισμός. Ἀλλ’ ὅ,τι χρησιμοποιεῖται ἀνευθύνως, δὲν εἶναι εἰς βάρος ἐκείνου, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπευθύνεται. Λέγετε, ὅτι ἀποτελεῖ παγίδα; Ποῖον; Τὸ ὅτι ἐμειώθη τὸ ποσοστὸν ἀπὸ 17%, τὸ ὁποῖον σεῖς εἴχατε προτείνει εἰς 15%; Δεύτερον, τὸ ὅτι μειοῦνται αἱ ἕδραι, αἱ ὁποῖαι διανέμονται εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ ὅτι εἰσέρχεται καὶ τρίτον κόμμα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἀνεξαρτήτως ποσοστοῦ. Αὐτὰ δὲν ἀφοροῦν τὸ κόμμα σας;

§129Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω τοῦτο: Ἀσφαλῶς δὲν μᾶς συμφέρει, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὶς μὲ προκαλέσατε θὰ σᾶς ἀπαντήσω τοῦτο. Ὅτι ὅλαι αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν δεκταὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἔγιναν, διότι τὴν συμφέρουν καὶ διότι οὐδὲν τῆς ἀφαιροῦν, ὄχι διότι ἔγιναν ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§130Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, παρ’ ὅλας τὰς διακοπάς, θὰ ἐπιμείνω καὶ θὰ συνεχίσω ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ ἐσταμάτησα. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι διερωτᾶται κανεὶς ἐὰν τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ ἐκτίμησις τοῦ Ἐθνικοῦ συμφέροντος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ διάφορος ἐπανεκτίμησις ἐγένετο ὑπὲρ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου. Τοῦτο ὅμως δὲν λέγει τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν ἐπιπολαιότητα μὲ τὴν ὁποίαν ἐξετιμήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον. Ἐὰν πράγματι, ἡ Κυβέρνησις ἐξετίμα τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον, ἔπρεπε ἐξ ὑπαρχῆς νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετεῖτο τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Διὰ νὰ μὴ πράξῃ ὅμως τοῦτο ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐπρυτάνευσεν ἡ σκέψις τοῦ κομματικοῦ καὶ μόνον συμφέροντος. Καὶ ἐὰν ὑπῆρξαν ὑποχωρήσεις τῆς Κυβερνήσεως, αὗται ἐγένοντο ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Κοινῆς γνώμης κατὰ τοῦ καλπονοθευτικοῦ νομοσχεδίου της. Καὶ προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς ὑποχωρήσεις της κλιμακωτὰ ἐλπίζουσα νὰ κλιμακώσῃ καὶ τοὺς συμμάχους εἰς τὴν καλπονόθευσιν. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ δευτέρα κατανομὴ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου εἶναι δικαιοτέρα ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομὴν τοῦ νόμου τοῦ 1951. Ἀλλὰ ἀκριβῶς, δὲν εἶναι ἡ ἰδία. Δὲν νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ κανεὶς περισσότερον ἐπὶ τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις μᾶς λέγει, ὅτι ἡ δευτέρα κατανομὴ ἐξυπηρετεῖ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ ἄποψις αὐτὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μπορεῖ νὰ τὸν ἱκανοποιῇ ἀλλὰ εἶμαι ἐπίσης ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ κάμνει διπλῆν χρῆσιν τῶν ψήφων τοῦ ἑνὸς Κόμματος. Ἀλλὰ ἐνῷ διὰ τὸ ἕνα Κόμμα, τὸ μικρότερον, τὸ δεύτερον ἢ τὸ τρίτον εἶναι ἐνδεχόμενον, οἱ ψῆφοι τῆς πρώτης κατανομῆς νὰ μὴ ἀξιοποιήθησαν διὰ μιᾶς ἕδρας —εἶναι ψῆφοι παρθένοι, ἂς τὰς εἴπωμεν— αἱ ψῆφοι τοῦ πρώτου Κόμματος αἱ ἀξιοποιηθεῖσαι εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ λαβοῦσαι ἕδραν εἰσέρχονται καὶ ἀναμιγνύονται μὲ τὰς παρθένους ψήφους τῶν Κομμάτων τῶν μὴ λαβόντων ἕδραν εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ ἔχουν τὴν αὐτὴν βαρύτητα. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἁπλούστατον τὸ πρᾶγμα καὶ τίμιον καὶ ἔντιμον καὶ νομικῶς καὶ συνταγματικῶς δίκαιον. Ἀνάλογος ἐνίσχυσις τῶν εἰσερχομένων εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν κομμάτων σημαίνει, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συνόλου τῶν ψήφων θὰ λαμβάνουν ἀναλόγους ἕδρας, ἐὰν ὑπολογισθοῦν καὶ αἱ ἕδραι τῆς πρώτης κατανομῆς. Δὲν εἶναι δυνατόν, τὰς μὲν ἕδρας τῆς πρώτης κατανομῆς νὰ τὰς λαμβάνετε, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ψήφων τὰς ὁποίας ἔλαβε τὸ Κόμμα, καὶ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, νὰ μὴ ὑπολογίζετε καὶ τὰς ἕδρας αὐτάς. Εἶναι δυνατὸν νὰ βάλετε καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τοὺς ἀριθμούς. Ἐκεῖνον ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποβάλλετε ἀπὸ τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι, ὅτι τὰς αὐτὰς ψήφους ἐπιχειρεῖτε διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου νὰ τὰς ἀξιοποιήσητε δίς, καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἐνῷ φυσικώτερον θὰ ἦτο αἱ ἀξιοποιηθεῖσαι ψῆφοι, εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν νὰ ἀντιστοιχοῦν εἰς τὰς ἕδρας αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Ἀλλὰ διερωτᾶται κανείς: Ἐφ’ ὅσον τόσον σοβαρῶς ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν συνεχείᾳ καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ διαφορὰ εἰς τὴν ὁποίαν ἄγουν τὰ διάφορα συστήματα τῆς δευτέρας κατανομῆς εἶναι ἀσήμαντος, διατὶ τότε δὲν υἱοθετεῖτε τὴν τοῦ συστήματος τοῦ 1951, ἡ ὁποία λόγῳ τοῦ ἀπομεμακρυσμένου χρόνου εἶναι ἀδιάβλητος, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ διάστασις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ; Δὲν νομίζω, ὅτι μὲ τόσην ἀφέλειαν ἀντιμετωπίζει τὸ θέμα ἡ Κυβέρνησις, ὥστε νὰ μὴ ἀντιλαμβάνεται τὸ μέγεθος τῆς διαφορᾶς τῶν δύο συστημάτων. Τὸ διατὶ δέ, δὲν υἱοθετεῖ τὴν δευτέραν κατανομὴν τοῦ 1951 τὸ εἴπομεν. Ὄντως εἶναι μεγάλη ἡ διαφορά, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Κυβέρνησις δὲν υἱοθετεῖ τὴν δευτέραν κατανομὴν τοῦ 1951. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἀπόρροια συζητήσεων μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία τὸν ἐζήτησε. Καί, ὅτι —μᾶς τὸ ἐπαναλαμβάνει εἰς πᾶσαν περίπτωσιν— ὑπανεχώρησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, διότι συνεφώνησε περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ ἤδη διαφωνεῖ. Τὸ θέμα, κ. συνάδελφοι, ἀντιμετωπίζεται ἀπὸ λογικῆς, ἀπὸ τὸν κοινὸν νοῦν, κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν. Ἐφ’ ὅσον ἀπέστη τῆς συμφωνίας, ἢ ἀπέστη τῆς προτάσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τί φυσικώτερον νὰ ἀχθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς υἱοθέτησιν ἐκλογικοῦ συστήματος δυναμένου νὰ ἐξυπηρετήσῃ κατὰ τὴν πεποίθησίν της τὸ ἐθνικὸν συμφέρον καλλίτερον παντὸς ἄλλου; Ποία ἐν προκειμένῳ ἡ πεποίθησις τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος; Αὐτή, καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν περιλαμβάνεται καὶ εἰς θετικὴν διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦται τὸ πλειοψηφικὸν διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστηρίχθη, καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ ἄλλους ὁμιλητάς, ὅτι τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἐπιβάλλει, καὶ ἡ Κυβέρνησις προτιμᾷ, τὸ πλειοψηφικόν. Διερωτῶμαι ἤδη: Ἐφ’ ὅσον δέσμευσις —θὰ πρέπει νὰ λέγωμεν τὰ πράγματα μὲ τὴν πραγματικήν των ὀνομασίαν — ὡς πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Κυβέρνησις ἀπέστη τῆς προτάσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ὑπάρχει —ἡ πρότασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἦτο ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ τοῦ 1951. Δὲν ὑποστηρίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν ὑπάρχουν πανουργίαι καὶ εἰς τὴν ἐνισχυμένην τοῦ 1951. Λέγω μόνον τοῦτο: Ὅτι καθιερώθησαν διὰ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου αἱ πανουργίαι τοῦ 1951 καὶ ἰσχύουσι σήμερον. Ἐὰν δέ ἐπανεφέρατε τὸ σύστημα τοῦ νόμου 1951, αἱ διατάξεις αὐτοῦ δὲν θὰ ἦσαν διαβληταὶ καθ’ ὃν τρόπον εἶναι αἱ διατάξεις τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Διότι θὰ ἦσαν παλαιότεραι καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἐκόπησαν καὶ ἐρράφησαν εἰς τὰ μέτρα, εἴτε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς, εἴτε τῆς Κεντρώας Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἀπέστη τῆς προτάσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τί φυσικώτερον ἦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀχθῇ πλέον εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, καὶ νὰ ὑποβάλῃ πρὸς ψήφισιν τὸ σύστημα τὸ ἐξυπηρετοῦν, κατὰ τὴν πεποίθησίν της, τὸ ἐθνικὸν συμφέρον; Ποῖον εἶναι τὸ σύστημα αὐτό; Εἶναι τὸ πλειοψηφικόν. Διότι ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἡ Κυβέρνησις ὑπεστήριξεν, ὅτι εἶναι τὸ πλειοψηφικόν. Καὶ διερωτῶμαι καὶ πάλιν: Διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐκτιμήσει τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, καθ’ ὃν τρόπον τὸ ἐκτιμᾷ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, δὲν ἤχθη εἰς τὸ σύστημα τὸ ἐξυπηρετοῦν τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν καὶ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον; Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ εἴπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤχθη εἰς τὸ σύστημα αὐτό. Τὸν ἀντιλαμβάνεσθε, κ. συνάδελφοι. Ἀλλὰ δι’ ὅσους τυχὸν δὲν τὸν ἀντιλαμβάνονται εἶναι, ὅτι καὶ τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικόν, δὲν ἐξυπηρετεῖ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, τὰ κομματικὰ συμφέροντα τῆς Ε.Ρ.Ε. Δὲν ἐξασφαλίζει τὴν παραμονὴν τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Καὶ δι’ αὐτό, εἰς πεῖσμα τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, καὶ εἰς πεῖσμα τῆς προτιμήσεώς της, πρὸς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ἤχθη εἰς τὸ σύστημα περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν. Καὶ τὸ σύστημα ποὺ συζητοῦμεν, κ. συνάδελφοι, εἶναι τὸ σύστημα τοῦ 1958 —περὶ τοῦ ὁποίου ὅλαι αἱ μερίδες τῆς αἰθούσης ταύτης ἀμέσως καὶ σαφῶς ἀνεγνώρισαν τὸν καλπονοθευτικόν του χαρακτῆρα— μὲ μίαν μόνον παραλλαγήν, τὴν παραλλαγὴν δῆθεν τοῦ 17% ἀντὶ τοῦ 20%. Μά, κ. συνάδελφοι, σοβαρῶς νομίζομεν, καὶ ἐὰν ὑπάρχουν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τινὲς νομίζοντες τοῦτο θὰ ἤρκει νὰ τοὺς ὑπομνήσω τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχουν πολλοί, κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι ἐκ τῶν ποσοστῶν τοῦ νομοσχεδίου δύνανται νὰ προσδιορίσουν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν ὑπάρχουν συνάδελφοι πιστεύοντες τοῦτο θὰ ὑπέμνησκον εἰς αὐτοὺς τὸ πάθημα τοῦ Κέντρου τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958. Διότι τότε, ἐν ὄψει ἀποτελεσμάτων, οἷα διελήφθησαν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἐψήφισαν τὸν νόμον ἐκεῖνον. Ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν ἀντίθετα. Λέγω, λοιπόν, ὅτι τὸ πλέον ἀσήμαντον πρᾶγμα εἰς ἕνα ἐκλογικὸν νόμον εἶναι τὸ ποσοστὸν τῆς εἰσόδου ἢ τῆς μὴ εἰσόδου εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἐκεῖνο ποὺ εἶναι σημαντικόν, καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ φέρῃ τὴν σφραγῖδα τῆς νομιμότητος, εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἐκτιμήσεως τῆς ψήφου τῶν πολιτῶν καὶ ὄχι πόσους ψήφους λαμβάνει ἕκαστον κόμμα. Διότι, κ. Ὑπουργέ, τὸ πόσους ψήφους θὰ λάβῃ ἕκαστον κόμμα, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς ὅλους. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος καὶ θὰ ψηφίσῃ. Ἀλλὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν νοθεύσητε μὲ τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον. Καὶ τοῦτο ἐπιχειρεῖτε κατὰ τρόπον κατάφωρον. Νὰ νοθεύσητε τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ, καὶ δι’ ἄλλους νὰ εἶναι ψῆφοι ὑποτελείας, καὶ δι’ ἄλλους ψῆφοι κυρίαρχου. Διότι εἰς τοῦτο ἀντιστοιχεῖ τὸ σύστημα τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι θεωρῶ ἀσήμαντον τὸ θέμα τῶν ποσοστῶν. Διότι πιστεύω, ὅτι ὁ λαὸς θὰ καθορίσῃ τὸ ποσοστὸν ἑκάστου Κόμματος. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι ὡς τὰ καθορίζει τὸ νομοσχέδιον, μὲ ἀπασχολοῦν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως, ὅτι δὲν εὐνοοῦν τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος, διότι δημιουργοῦν τὸ κλῖμα τῆς χαμένης ψήφου ἢ τῆς πολώσεως. Ὑπῆρξεν ὀλέθριον ψυχολογικὸν σφάλμα νὰ συζητοῦμεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης περὶ ποσοστῶν. Τὸ θέμα μένει θέμα ἐντίμου ἐκλογικοῦ νόμου καὶ διὰ τὰ ποσοστὰ ἀδιαφορῶ προσωπικῶς, ὅπως ἀδιαφορῶ καὶ διὰ τὴν προσωπικήν μου τύχην. Διότι, ἐὰν ἀγώμεθα εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν πραγμάτων ἐν ὄψει τῶν προσωπικῶν μας συμφερόντων, δὲν ἐξυπηρετοῦμεν οὔτε τὸ Ἔθνος, οὔτε τοὺς ἐντολεῖς μας. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς λαμβάνει τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἑπομένως ὀρθῶς εἶναι καὶ ὁ φορεὺς τῆς ἐξουσίας. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι καὶ ὁ φορεὺς τῆς ἀληθείας. Καὶ ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ ἐρευνᾶται δι’ ὅλους τοὺς νόμους, πρὸ πάντων ὅμως διὰ τὸν νόμον τὸν ἐκλογικόν. Δὲν ἀρκεῖ ἡ δύναμις τῆς πλειοψηφίας διὰ νὰ ἑρμηνεύσῃ ὅπως θέλει ἕνα νόμον, ἀλλὰ πρέπει ὁ νόμος νὰ συνᾴδῃ πρὸς τὴν περὶ δικαίου συνείδησιν τοῦ Ἔθνους. Καὶ διὰ νὰ καταλήξω, θέλω νὰ τονίσω, ὅτι κριτὴς τῶν διαφορῶν μας δὲν πρόκειται νὰ εἶναι οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ Ἀντιπολίτευσις. Κριτὴς τῶν διαφορῶν μας θὰ εἶναι τὸ Ἑλληνικὸν Σύνταγμα καὶ ἡ περὶ δικαίου συνείδησις τοῦ λαοῦ, ἥτις ἐν προκειμένῳ συμπίπτει μαζί μας καὶ ὄχι μὲ τὴν Κυβέρνησιν.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Σακαλῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§132Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι συνεφωνήσαμεν νὰ ἔχωμεν μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν. Ἐὰν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου περιωρίζετο εἰς λόγους καὶ δὲν εἶχεν ἐμπλακῆ εἰς ἀριθμούς, θὰ ἦτο ὀλιγώτερον κοπιώδης καὶ περισσότερον διαφωτιστική. Πάντως ὑπεχρεώθημεν νὰ συζητοῦμεν ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμῶν καὶ ὑπεστήριξα, κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀπὸ θέσεως ἰσχύος, μᾶς διετίμησεν ὡς κόμματα καὶ ἐδέχθη, ὅτι ἐὰν ἕνα κόμμα δὲν συγκεντρώσῃ τὸ 15%, δὲν εἶναι ἰσότιμον πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ τὸ συγκεντρώσουν. Ὡσὰν μία μερὶς 200 ἢ 400 χιλιάδων ψηφοφόρων οὐδὲν νὰ ἀντιπροσωπεύῃ. Εἶπα, ἐπίσης, ὅτι θὰ ἔπρεπε, ὡς ἰσχυρὸν κόμμα ἡ Ε.Ρ.Ε., νὰ διαγράψῃ τὰ ἀσφάλιστρα τῆς ὑποτελείας ποὺ μᾶς ἔθεσε καὶ νὰ καταργήσῃ τὰς διατάξεις περὶ συνασπισμῶν, διότι τὸ θέμα τῆς δευτέρας κατανομῆς ἅπτεται ἀπολύτως τῶν Συνασπισμῶν. Τὸ δὲ ἀποτέλεσμά της θὰ διαμορφωθῇ κυρίως ἐκ τῆς συμμετοχῆς ἢ μὴ αὐτῶν. Ἀπήντησε τότε ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν εἰσέρχεται καὶ τρίτον κόμμα καὶ τὸν ἠρώτησα μήπως τοῦ διέφυγε καὶ ἤθελε νὰ εἴπῃ εἰσέρχεται καὶ τρίτον ψηφοδέλτιον. Ἐν συνεχείᾳ ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑποστηρίξας, ὅτι αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις, ὑπῆρξαν αἰτήματα τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποῖος ὑπεστήριξε τὰς τροπολογίας, διότι δι’ οἱονδήποτε τὰ πράγματα ἁπλοποιοῦνται, ὅταν γνωρίζῃ τὰς τέσσαρας πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἕνας Συνασπισμός, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 20%, εἶναι δυνατὸν νὰ παραγκωνίζεται καὶ ἀντ’ αὐτοῦ νὰ εἰσέρχεται εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν ὡς τρίτον κόμμα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιθανῶς θὰ λάβῃ 10% καὶ 5%; Τὶ λέγει ἡ Κυβέρνησις, κ. βουλευταί; Ὅτι ἐὰν ὁ συνδυασμὸς κομμάτων δὲν λάβῃ τὸ 25 ἢ 30% δὲν θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ἀλλὰ θὰ εἰσέλθῃ ὁπωσδήποτε τὸ τρίτον κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ 15, 10 ἢ 8% διὰ νὰ μὴ εἴπω καὶ 3% ἀκόμη, ὡς ἐλέχθη. Εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι καὶ τὸ τρίτον κόμμα θὰ πάρῃ μερίδιον ὁπωσδήποτε εἰς τὴν βʹ κατανομήν; Ἢ μήπως ἡ Κυβέρνησις θέτει τὴν διάταξιν αὐτὴν διὰ νὰ μὴ εἰσέλθῃ τελικῶς οὔτε τὸ τρίτον κόμμα, ἀλλὰ οὔτε καὶ ὁ συνδυασμὸς δύο ἢ τριῶν κομμάτων. Καὶ ἐξηγοῦμαι διὰ ποίους λόγους. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ πρῶτον κόμμα, λαμβάνει 50.000 ψήφους, τὸ δεύτερον κόμμα 40.000 ψήφους καὶ ἔχει ἀποκλεισθῆ τῆς βʹ κατανομῆς τέταρτον ψηφοδέλτιον, ἤτοι Συνασπισμός, ὅστις ἔλαβε 30.000 ψήφους, ὅταν θὰ γίνῃ ἡ πρώτη κατανομὴ μὲ ἐκλογικὸν μέτρον 11.000 ψήφων, τὸ τρίτον καὶ τελευταῖον κόμμα, δὲν θὰ εἰσέλθῃ ποτὲ εἰς τὴν βʹ κατανομήν, διότι τὸ ἐκλογικὸν μέτρον μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1958 θὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερον ἀπὸ ἐκεῖνο τῆς πρώτης κατανομῆς, δηλαδή, τῶν 11.000 ψήφων, τὸ δὲ τρίτον κόμμα θὰ ἐξακολουθῇ νὰ διεκδικῇ ἕδραν μὲ μόνον 10.000 ψήφους. Ἀντιθέτως μὲ τὰς 10.000 αὐτὰς ψήφους τὸ τρίτον κόμμα δυνάμει τῶν διατάξεων τῆς βʹ κατανομῆς τοῦ νόμου τοῦ 1951 ἀσφαλῶς, θὰ λαμβάνῃ μίαν ἕδραν. Ἰδοὺ τὸ ὕποπτον τῆς διατάξεως καὶ ἡ μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῆς βʹ κατανομῆς τοῦ 1958 ἀπὸ τῆς τοῦ 1951 καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ δικαιολογία τῆς φανερᾶς σιωπῆς καὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ φιλοδοξοῦντος νὰ καταλάβῃ τὴν τρίτην θέσιν Κόμματος, περὶ μὴ εἰσόδου ὁπωσδήποτε εἰς τὴν βʹ κατανομὴν ἢ κόμματος ἢ Συνασπισμοῦ. Τὰ μικρὰ ἀρχικὰ σύνολα χάνονται μέσα εἰς τὰ ἀσυγκρίτως μεγαλύτερα ἐκλογικὰ μέτρα ποὺ προκύπτουν ἀπὸ τὴν βʹ κατανομὴν τοῦ 1958. Εἶναι, συνεπῶς, μία διάταξις, ἡ ὁποία τίθεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὴν κυβερνῶσαν παράταξιν καὶ νὰ ἀποκλείσῃ καὶ τὸν Συνασπισμὸν καὶ τὸ τρίτον κόμμα τῆς βʹ κατανομῆς. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐκ τούτου νὰ ἀναμετρήσῃ τὰς τεραστίας εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει ἔναντι τοῦ λαοῦ διὰ τὴν ἄνισον μεταχείρισιν καὶ τὰ ἀπαράδεκτα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐμφανισθοῦν κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἐπιμένω, συνεπῶς, ἐπὶ τῆς ἀπόψεώς μου, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα καὶ κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ ἀνέμενον, ὅτι θὰ ἐτύγχανον ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἢ τοὐλάχιστον ἀντίκρουσιν τῶν ἰσχυρισμῶν μου ὡς πρὸς τὸ ἂν εἰσέρχεται τρίτον κόμμα ἢ Συνασπισμὸς εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Θεωρῶ ὅμως ὑποχρέωσίν μου νὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ νὰ ἀναπτύξω καὶ πάλιν τὸ σοβαρὸν αὐτὸ θέμα, ὅταν παρίστανται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ μοῦ δώσουν μίαν ἀπάντησιν. Πάντως, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ἀπολύτως μὲ τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον κ. Πιτούλην, ὅτι οἱ ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν θὰ ἀνατραποῦν ἀπολύτως μέσα ἀπὸ τὰς ἐκλογικὰς κάλπας. (Χειροκροτήματα).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§134Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τῶν ἀριθμῶν, νομίζω, ὅτι ἔχει ἐξαντληθῆ, διότι οἱ ἀριθμοὶ ἀπέδειξαν μὲ ἀκρίβειαν τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ ἀποκτήσῃ βουλευτικὰς ἕδρας ἀπὸ ψήφους ἄλλων κομμάτων, προξενοῦσα ἀλλοίωσιν τῆς λαϊκῆς κυριάρχου θελήσεως. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1956 καὶ ἐντεῦθεν ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις ἠσχολήθη εἰς τὴν κατασκευὴν ἐκλογικῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπέβαινον πάντοτε ἐπωφελεῖς ὑπὲρ αὐτῆς. Ἔχομεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1956. Καὶ ὅταν ἠσθάνθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπέστη μείωσιν τῆς δυνάμεώς της μεταξὺ τῆς λαϊκῆς μάζης, τότε ἐφευρίσκει καὶ κατασκευάζει τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1958 διὰ νὰ λάβῃ τὸ 41% καὶ νὰ μεταβληθῇ ἀπὸ μειοψηφία τῆς λαϊκῆς θελήσεως εἰς πλειοψηφίαν βουλευτικήν. Σήμερον καὶ πάλιν ἡ Κυβέρνησις ἀντιλαμβανομένη, ὅτι ὑπέστη ἔτι μεγαλυτέραν μείωσιν τῆς τοῦ 1958 εἰς τὰ στρώματα τοῦ λαοῦ, λόγῳ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐμεσολάβησαν, ἐφευρίσκει καὶ ἐπιδιώκει τὴν ψήφισιν, ἑνὸς περιέργου συνθετικοῦ νόμου καὶ προσπαθεῖ διὰ διαφόρων ἀλχημιῶν νὰ ἐξασφαλίσῃ παρὰ τὴν λαϊκὴν μειοψηφίαν, πλειοψηφίαν βουλευτικῶν ἑδρῶν, διὰ νὰ κυβερνήσῃ καὶ πάλιν τὸν τόπον αὐτόν, μολονότι δὲν θὰ ἐκπροσωπῇ τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Κύριοι συνάδελφοι, προηγουμένως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ ἀρχικὴ σκέψις του ὑπῆρξε νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1958 ὅ,τι εἶχεν ἐφαρμοσθῆ καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1951, προκειμένου δὲ διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν. Τοῦτο ὅμως εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές, διότι κατὰ τὸ 1951, ὡς θὰ ἐνθυμῆται ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, συνειργάσθημεν ἀπὸ κοινοῦ διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου 1951 καὶ ὅτι οὐδέποτε ἐσκέφθημεν νὰ θέσωμεν τοιαύτας διατάξεις.

§135Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεκαλέσθη τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον καὶ ἀνέγνωσε καὶ τὸ ὁποῖον, δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἀλλὰ εἶναι ταυτόσημον μὲ τοῦ 1958. Αὐτὸ ἐπεκαλέσθη. Ὅταν ἡμεῖς ἐκάμαμεν τὰς διαπραγματεύσεις, ἐκάμαμεν τὸ σύστημα τῆς δευτέρας κατανομῆς, τὸ ὁποῖον ὑπαινίσσεσθε σεῖς. Ἀλλά, ἄλλο κείμενον ἐπεκαλέσθη, δὲν εἶναι τὸ ἰδικόν μας ποὺ ἐπεκαλέσθη καὶ ἀνέγνωσεν ὁ κ. Μακρῆς. Ὑπάρχει νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατόπιν ἐτροποποιήθη.

§136Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι τὸ κατατεθὲν τὸ 1951 ἢ ἄλλο κείμενον;

§137Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ κατατεθέν.

§138Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν κ. Μακρῆ— καὶ λυποῦμαι ποὺ ἀπουσιάζει— ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς δώσῃ νὰ τὸ ἴδωμεν. Τὸ φυλάττει ὁ κ. Μακρῆς. Ὑπεσχέθη νὰ τὸ καταθέσῃ. Ἐπιφυλασσόμεθα νὰ τὸ ἴδωμεν διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν.

§139Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, καὶ ἐγὼ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τοιοῦτον σχέδιον νόμου δὲν ὑπάρχει, διότι ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἦτο συνεργασία ἐκ τοῦ πορίσματος τῆς ὁποίας θὰ κατελήγομεν καὶ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§140Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν διαφορετικὴν γνώμην διὰ τὸ ζήτημα τῆς βʹ κατανομῆς καὶ θὰ φέρωμεν σχετικὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι ἡ τελικὴ διατύπωσις τοῦ νόμου τοῦ 1951 ἐγένετο κατόπιν τροπολογίας τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βενιζέλου καί, κατὰ συνέπειαν, πολλὰ μέλη τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἔχουν καὶ αὐτὰ τὴν εὐθύνην των διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ 1951, ἀνεξαρτήτως ἐὰν σήμερον ἀρνοῦνται τὰς εὐθύνας των αὐτάς.

§141Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Βεβαίως, κ. συνάδελφε, πολλὰ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ τῶν στελεχῶν τῆς Ε. Ρ.Ε. εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπρωτοστάτησαν διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ 1951. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ ἐγὼ εἶναι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον, βεβαίως, διὰ τῆς πλειοψηφίας της θὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑποδείξεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, κυρίως ἐκ τοῦ Κέντρου, καὶ νὰ μελετήσῃ ἰδιαιτέρως τὴν διάταξιν ἐκείνην διὰ τῆς ὁποίας καλεῖ τελεσιγραφικῶς τὰ Κόμματα, ὅπως ἑνωθοῦν καὶ ἐμφανισθοῦν, ὡς ἑνιαῖον Κόμμα ἐντὸς 8 ἡμερῶν πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου. Εἶναι, νομίζω, ἐντελῶς ἀπαράδεκτον καὶ πλησιάζει τὰ ὅρια τῆς ἀνηθικότητος νὰ λέγωμεν εἰς Κόμματα μὲ ἱστορίαν 50 ἐτῶν, ὅπως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, νὰ συγχωνευθῆτε ἐντὸς 4 ἡμερῶν μὲ ἄλλα Κόμματα τοῦ Κέντρου, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ ἀποτελοῦν σάρκα ἐκ τοῦ ἱστορικοῦ αὐτοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Νομίζω, εἰλικρινῶς, ὅτι ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα αὐτὸ μὲ μεγαλυτέραν ἠθικότητα.

§142Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κατὰ τὴν κρίσιν σας, μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου ἀποκλείει τὸ κατατεθὲν νομοσχέδιον τὸν συνασπισμὸν ἢ τὴν συγχώνευσιν;

§143Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀποκλείει.

§144Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἢ θέτει ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ἀρείου Πάγου; Αὐτὴ εἶναι μεγάλη διαφορά. Διότι ἐὰν ἡ συγχώνευσις εἶναι πραγματικὴ... (δὲν ἠκούσθη). Διαβᾶστε τὸ κείμενον.

§145Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δώσατε μίαν προθεσμίαν, διὰ νὰ γίνῃ καθ’ ὅλους τοὺς τύπους.

§146Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. «Τὰ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως .... ..... (ἀναγινώσκει) .....».

§147Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, δὲν ὑπάρχει καμμία κρίσις τοῦ Δικαστηρίου ὡς προβλέπεται ἐκ τοῦ νόμου τοῦ 1958. Μετὰ τὴν προθεσμίαν αὐτὴν καὶ συγχώνευσις καὶ συνεργασία καὶ τὰ πάντα ἐπιτρέπονται, ἀλλά, βεβαίως, τελοῦν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ὡς πρὸς τὴν εἰλικρίνειαν αὐτῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα.

§148Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὸ ἀδέκαστον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Ἄλλο λέγω ἐγὼ στοιχεῖον μὴ ἠθικόν. Ὁ παρὼν νόμος δυνατὸν νὰ δημοσιευθῇ πολὺ συντόμως καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν τελεσιγραφικῶς νὰ καλοῦνται Κόμματα νὰ συγχωνευθοῦν καὶ μάλιστα Κόμματα μὲ ἀρχὰς καὶ ἱστορίαν πολλῶν ἐτῶν. Τουλάχιστον θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ μία προθεσμία τριῶν μηνῶν.

§149Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑπῆρξε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ μία οὐσιώδης διαφορὰ ἀντιλήψεων, ὅσον ἀφορᾷ τὸν παρόντα ἐκλογικὸν νόμον. Διὰ νὰ ἀντιληφθῶμεν αὐτὸ καλλίτερον θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὶ κατήγγειλε καὶ τὶ ἐζήτησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ὁλόκληρη. Τὶ κατήγγειλεν ἡ Ἀντιπολίτευσις; Κατήγγειλεν, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1958 ὑπῆρξε νόμος δόλιος, νόμος ἀντιδημοκρατικὸς ὁ ὁποῖος ἐπαγίδευσε τὰς ψήφους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὴν μειοψηφίαν αὐτοῦ τὴν ἐνεφάνισεν ὡς πλειοψηφίαν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Καὶ πέραν αὐτοῦ ἐζήτησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅπως ἀντὶ τοῦ καλπονοθευτικοῦ νόμου τοῦ 1958, δοθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἕνας ἐκλογικὸς νόμος τίμιος, ποὺ νὰ ἐκφράζῃ πράγματι τὴν γνησίαν του ἐπιθυμίαν καὶ προτίμησιν εἰς τὰ Κόμματα ποὺ αὐτὸς ἐπιθυμεῖ νὰ τὸν ἐκπροσωπήσουν.

§150Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἐδήλωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ὁ κ. συνάδελφος......

§151Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Καὶ ἐδῶ λάθος κάμνετε, κ. συνάδελφε.

§152Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, τέλος πάντων, ποῦ νὰ εὕρωμεν ἄκρην ποῖος ἀνήκει καὶ ποῖος δὲν ἀνήκει. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου προσέθεσεν: «Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προχωρήσῃ εἰς ἐφαρμογὴν πολωτικοῦ συστήματος, πλειοψηφικοῦ ἢ συγγενῶν Κομμάτων οἱασδήποτε μορφῆς, τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον εἶναι ἀποφασισμένον νὰ ἀντιδράσῃ δι’ ὅλων τῶν μέσων, ἀποτεινόμενον καὶ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν λαόν. Ἐνώπιον τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τίθενται δύο ἐνδεχόμενα, εὐρυτέρας συνεργασίας τοῦ ἀντιπολιτευομένου κόσμου, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἢ ἀποχὴ ἀπὸ τὰς ἐκλογάς». Εἶναι ἀπειλὴ αὐτή, κύριοι. Τὸ δὲ πλειοψηφικόν, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου ἠρνήθη νὰ τὸ συζητήσῃ τὸν Μάρτιον τοῦ 1961 ποὺ τὸν ἐκάλεσε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν Βουλὴν γνωρίζετε τὶ εἶπεν, ἢ πλειοψηφικόν, ἢ ἀναλογική, ἢ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Λοιπόν, προσέφερε τίμιον ἐκλογικὸν νόμον ἡ Κυβέρνησις, τὸ εἴπατε ὑμεῖς ὅλοι οἱ ἄλλοι τοῦ Κέντρου, τὸν δὲ τίμιον αὐτὸν ἐκλογικὸν νόμον τὸν ἀρνεῖσθε ἀπειλοῦντες συμμετοχὴν μὲ τὴν Ἀριστεράν. Τοῦτο, ὅμως, εἶναι κακὸν καὶ θεωρεῖται ἀντεθνικὸν καὶ ἐν τούτοις τὸ ἀπειλεῖτε, ὅταν ἐπιβάλλομεν τὸν νόμον τοῦ πλειοψηφικοῦ ποὺ εἶναι τίμιος ἐκλογικὸς νόμος. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀνακολουθία εἶναι σαφής, σαφεστάτη ἄνευ προηγουμένου.

§153Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, αὐτὸ δὲν εἶναι διακοπή, εἶναι ἀγόρευσις. Θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ μὴ δεχθῶ διακοπάς.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμά σας εἶναι, νὰ μὴ δέχεσθε διακοπάς.

§155Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Διότι ἐὰν ἐπεριμένατε ὀλίγον, κ. Βουρδουμπᾶ, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι αὐτὰ ποὺ εἴπατε σεῖς θὰ τὰ ἔλεγα ἐγὼ καὶ ὀρθῶς τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον διέγραψε τὴν πορείαν αὐτήν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, κ. βουλευταί, ἔκαμε μίαν συγκεκριμένην πρότασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν κατόπιν τῆς καταγγελίας της διὰ τὸν δόλιον νόμον τοῦ 1958, ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἕνα τίμιον ἐκλογικὸν νόμον. Καθώρισεν ὡς τίμια ἐκλογικὰ συστήματα ἔπειτα ἀπὸ μίαν πλουσίαν πεῖραν ποὺ ἔχει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὴν μακρὰν παράδοσιν τῆς πολιτικῆς του ἐλευθέρας ζωῆς τρία συστήματα, τὸ πλειοψηφικόν, τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1951. Ὅταν, ὅμως, λέγωμεν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθῶμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν τὶ ἐννοοῦμεν ἡμεῖς ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951. Πρῶτον, δὲν ἐννοοῦμεν σύστημα ἐκλογικὸν διὰ τοῦ ὁποίου νὰ παραμορφώνεται ἡ θέλησις τοῦ κυριάρχου Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἡ μειοψηφία αὐτοῦ νὰ ἐμφανίζεται διὰ τῶν νόμων ὡς πλειοψηφία εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ μάλιστα πλειοψηφία μονοκομματική. Διότι τότε δὲν πρόκειται περὶ τιμίου ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀλλὰ περὶ καθαρᾶς ἐκλογικῆς ἀπάτης. Ἐλαφρῶς ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν ἐννοοῦμεν ἡμεῖς, τοὐλάχιστον τὸ σύστημα ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον, ὅταν ἓν Κόμμα λαμβάνῃ μίαν ἰσοψηφίαν ἢ πολὺ ἐλαφρὰν πλειοψηφίαν, ἤτοι 150 ἢ 155 ἕδρας νὰ λάβῃ διὰ τῆς ἐνισχυμένης 5–10 ἕδρας πέραν ἐκείνων ποὺ ἔλαβε διὰ νὰ κυβερνήσῃ μὲ κἄποιαν σταθερότητα καὶ ἄνεσιν Κοινοβουλευτικήν, τὸν τύπον. Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον ὅταν ἓν Κόμμα ποὺ ἔλαβε 120 ἕδρας εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ δίδονται διὰ τοῦ νόμου ἄλλαι 50 ἢ 60 καὶ τοιουτοτρόπως ἡ μειοψηφία τοῦ λαοῦ μετατρέπεται διὰ τεχνασμάτων εἰς Κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι ἀνώμαλον καὶ διὰ τὸ Κόμμα μας ἀπορριπτέον. Ἀντί, λοιπόν, τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον ποὺ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐστηλίτευσε, τὸν νόμον τοῦ 1958. Ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ καταθέσῃ ἕνα τίμιον ἐκλογικὸν νόμον ὡς θὰ ὤφειλεν, ἐπαναλαμβάνει τὸ τέχνασμα τοῦ 1958 μὲ μίαν διακριτικὴν πολιτικότητα, πρῶτον, διὰ νὰ διαιωνίσῃ τὴν παραμονήν της εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ δεύτερον, διὰ τῶν δῆθεν παραχωρήσεων νὰ ἐπιτύχῃ τὴν διάσπασιν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Λέγει ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὸν συνάδελφον κ. Βουρδουμπᾶν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἠπείλησεν, ὅτι θὰ ἑνωθῇ, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐψήφιζεν ὡς ἐκλογικὸν νόμον τὸ πλειοψηφικόν. Μὰ θὰ ἦτο ἀνόητον τὸ Κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐὰν ἐθεσπίζετο τὸ πλειοψηφικόν, δὲν θὰ ἐπεδίωκε τὴν συσπείρωσίν του μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα Δημοκρατικὰ Κόμματα, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν συσπείρωσιν τῶν ἀντιδραστικῶν δυνάμεων εἰς τὸ Κόμμα τῆς Δεξιᾶς ποὺ εἶναι ἡ Ε.Ρ.Ε. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἐφαρμόζεται εἰς ἕνα τόπον ὡς ἐκλογικὸν σύστημα τὸ πλειοψηφικόν, τότε ἀναγκαστικῶς δημιουργοῦνται δύο παρατάξεις, δύο κόσμοι, οἱ ὁποῖοι πολιτικὰ συγκρούονται. Εἰς τὸν τόπον μας, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἐδημιουργοῦντο δύο παρατάξεις. Αἱ δημοκρατικαὶ προοδευτικαὶ δυνάμεις ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ αἱ συντηρητικαὶ ὀπισθοδρομικαὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο. Κατὰ συνέπειαν, εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ ἐκεῖ θὰ καταλήξωμεν. Δι’ ἐμένα δὲν εἶναι κατηγορία νὰ ἰσχυρίζεται ἕνα Κόμμα, ὅτι ἐὰν θεσπισθῇ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ὅταν μάλιστα αὐτὸ πιστεύῃ εἰς τὴν ἀναλογικήν, θὰ κάμω συνασπισμὸν μὲ ἄλλα Κόμματα. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν θὰ τολμήσῃ ποτὲ νὰ ἐπιβάλλῃ τὸ πλειοψηφικόν, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι θὰ γίνουν αὐταὶ αἱ παρατάξεις. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ καίρια σημεῖα, ὅπου τὴν συμφέρουν ἐκλογικῶς, δὲν ὑπεχώρησεν, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον, ἀπὸ τὰς προθέσεις της ποὺ παραμένουν νὰ ἔχῃ δηλ. μὲ μικρότερον ἀκόμη ποσοστὸν ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ ἔλαβε, τὸ 41% τοῦ 1958, νὰ ἔχῃ πλειοψηφίαν βουλευτῶν, εἰ δυνατὸν καὶ μεγαλυτέραν. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου δὲν θὰ πέσουν εἰς τὴν παγίδα τῆς Κυβερνήσεως. Πιστεύω, ἀκόμη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ διασπάσῃ τὴν ἑνότητα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι κἄθε Κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ θελήσῃ νὰ διευκολύνῃ στὸ δρόμο της τὰ σχέδια τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸ Κόμμα αὐτὸ θὰ καταπολεμηθῇ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ψηφίζει τὰ Κόμματα αὐτὰ ὡς ἀντικυβερνητικά. Ἑπομένως, ἀρνηθεῖσα ἡ Κυβέρνησις τὴν ψήφισιν ἐκλογικοῦ νόμου τιμίου ποὺ ἐζήτησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, προσπαθεῖ νὰ μεταφέρῃ τὴν συζήτησιν, εἰς τὴν λεπτομερειακὴν περὶ ποσοστῶν συζήτησιν καὶ νὰ ἐμφανισθῇ μάλιστα, ὅτι κάμνει παραχωρήσεις, πρὸς τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τίμιον ἐκλογικὸν νόμον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ εἰς τὸ νὰ ἐπαναλάβῃ τὰ τεχνάσματα ποὺ ἄρχισε νὰ ἐφαρμόζῃ ἀπὸ τὸ 1956 καὶ τὸ 1958, ἂς εἶναι βεβαία, ὅτι διαφωνοῦμεν μαζί της ριζικῶς καὶ ἀπὸ τὰς ἰδικάς της μεθόδους καὶ ἀντιλήψεις, μᾶς χωρίζει μέγα χάσμα. Κύριοι βουλευταί, ἀχίλλειος πτέρνα διὰ τὴν Κυβέρνησιν παραμένει ὁ τρόπος διανομῆς τῶν ἑδρῶν, ἐκ τῆς βʹ κατανομῆς. Ἡμεῖς, ἐπαναλαμβάνω, ἐζητήσαμεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν κατανομήν, τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1951. Ἡ Κυβέρνησις, ἀντιθέτως, ἐπιμένει εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ 1958. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἔχει τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπιμένει, ὅμως, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου νὰ ὑποκλέψῃ καὶ πάλιν, ὡς ἔπραξεν τὸ 1958, τὴν ψῆφον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐνῷ ἡμεῖς ἐπιμένομεν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐκλογικὸς μηχανισμός, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθουν ἐδῶ μέσα ἐκεῖνοι ποὺ θὰ εἶναι καὶ οἱ ἐκλεκτοί του. Ἑπομένως, ἡ διαφωνία Κυβερνήσεως καὶ ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μέχρι τῆς στιγμῆς ὑφίσταται εἰς τὸ ἀκέραιον. Ἄλλα ἐπίμαχα θέματα ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μας ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ, καὶ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡμεῖς διαφωνοῦμεν ριζικῶς ἐπιφυλλασσόμενοι νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι καὶ δι’ αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει νὰ νοθεύσῃ τὴν προτίμησιν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἐκείνων ποὺ θὰ ψηφίσουν. Κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰ τεχνάσματά της καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν θέσπισιν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ὥστε κἄθε Κόμμα ποὺ ἐκπροσωπεῖ ἕνα τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μικρὸν ἢ μεγάλο νὰ ἐκπροσωπῆται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀναλόγως τῆς πραγματικῆς του δυνάμεως. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι τεχνάσματα, ποὺ δὲν βοηθοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἀναδείξῃ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ὁ ἴδιος ἔχει ἐμπιστοσύνην. Περαίνων, κ. συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀποτελοῦμεν κατασκεύασμα τῆς Ε.Δ.Α. Ἀτυχῶς, ἀπουσίαζα ἀπὸ τὴν αἴθουσαν, ὅταν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε τὴν τιμὴν ν’ ἀσχοληθῇ καὶ μὲ τὸ Κόμμα μας. Ἐλπίζω, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων ἄρθρων, ἀφοῦ λάβω γνῶσιν πρῶτα ἐπακριβῶς τῶν λεχθέντων ὑπ’ αὐτοῦ ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν, θὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀποδείξω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔχομεν ὀργανικὴν σχέσιν τινὰ μὲ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Δ.Α., ἀλλὰ καὶ ὅτι ἡμεῖς ὡς Ἀγροτικὸν Κόμμα προϋπήρχομεν καὶ μάλιστα ἀπὸ τοῦ 1928. Προϋπήρχομεν, ὑπάρχομεν καὶ θὰ ὑπάρχωμεν, ὡς ἀναγκαῖον Κόμμα, διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ ἰδιαίτερα διὰ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, τὰ συμφέροντα τῆς ὁποίας τόσον πολὺ κακοποιοῦνται ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ἐπίσης θὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξω διατὶ εἰς ὡρισμένα θέματα συμφωνοῦμεν καὶ συνεργαζόμεθα μὲ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Δ.Α. Σήμερον θὰ ἤθελα νὰ βεβαιώσω τὸ Σῶμα, ὅτι καὶ ὅταν προπολεμικῶς εἴχομεν ὡρισμένας καταστατικὰς διατάξεις, στρεφομένας καὶ κατὰ τῆς Ἀριστερᾶς, ὅταν ἐνεφανίσθη ὁ φασισμὸς εἰς τὴν Εὐρώπην, δὲν ἐδιστάσαμεν νὰ κάμωμεν σωστὴν διάγνωσιν τοῦ κινδύνου καὶ συνεστήσαμεν μαζὶ μὲ τὴν Ἀριστερὰν τὸ ἀντιφασιστικὸν μέτωπον. Αἱ προβλέψεις μας ἐκεῖναι ἐδικαιώθησαν ἀπολύτως ἀπὸ τὰς καταστροφὰς τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁλόκληρος ἡ ἀνθρωπότης ἀπὸ τὰ τέρατα τοῦ φασισμοῦ. Ἑπομένως, ἔχομεν μίαν πεῖραν μεγαλυτέραν ἀπὸ τότε, καὶ τὰς καταστατικὰς ἐκείνας ἐπιφυλάξεις μας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνεργασίαν μας μὲ τὴν Ἀριστεράν, τὰς ἀνεθεωρήσαμεν ἔκτοτε. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλα τὰ Κόμματα ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἶναι Κόμματα νόμιμα, εἶναι Κόμματα ἐθνικά. Ἑπομένως, ὅλα τὰ Κόμματα ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς δύνανται ἀβιάστως νὰ ἐπιτυγχάνουν τὰς συνεργασίας των, ἀναλόγως καὶ τῆς προαγωγῆς τῶν κομματικῶν των συμφερόντων. Δικαιοῦται ἕκαστον Κόμμα νὰ συνεργάζεται ἐλευθέρως μὲ οἱονδήποτε Κόμμα πιστεύει, ὅτι ἔχει συμφέρον μὲ τὴν συνεργασίαν καὶ νὰ μὴ καθορίσῃ τὰς συνεργασίας του ἀπὸ τὰς ἐπιθυμίας ἢ τὸ συμφέρον της ἡ Κυβέρνησις. Οἱ διαχωρισμοὶ τοὺς ὁποίους θέλει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις μεταξὺ τῶν νομίμως λειτουργούντων Κομμάτων εἰς ἐθνικὰ καὶ μὴ ἐθνικὰ, εἶναι τεχνάσματα, τὰ ὁποῖα ἀντιλαμβάνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, μόνος ἁρμόδιος νὰ κρίνῃ καὶ νὰ δώσῃ καὶ τὴν δέουσαν ἀπάντησιν πρὸς ὅλους. Κύριοι βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει ἤδη τὶ εἶναι αὐτὸς ὁ νόμος καὶ τὶ ἐπιδεικώκει ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ψήφισίν του. Τελειώνοντας, θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ καθορίσῃ ποῖα εἶναι καὶ πρέπει νὰ θεωροῦνται αὐτοτελῆ Κόμματα, διότι αἱ θεωρίαι τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ δὲν μᾶς εὑρίσκουν συμφώνους. Κόμματα αὐτοτελῆ εἶναι ἐκεῖνα ποὺ ἀναγνωρίζει ἡ Βουλὴ μόνον. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ καταψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον 1.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ὑπεβλήθη ἔνστασις ἐλλείψεως ἀπαρτίας, ὑπογραφομένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν.

§157Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον, διότι φέρω μίαν εὐθύνην γενικῶς διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν Ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Θέλω νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀποσύρετε αὐτὴν τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Ἄλλως τε καὶ αἱ συζητήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμον καὶ αἱ συνομιλίαι τὰς ὁποίας διεξήγαγον μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, τοὐλάχιστον, δὲν ἄγουν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι θὰ καταλήγωμεν εἰς ἐνστάσεις ἀπαρτίας διὰ κωλυσιεργίαν. Ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω περὶ τούτου. Νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1 καὶ νὰ τερματισθῇ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, αὔριον δὲ θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία διὰ τὴν ἀποδοχήν του. Ἡ ὥρα εἶναι ἀκόμη 11.30′. Δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ ἐργασίαι νὰ παραταθοῦν περισσότερον τῆς ἑβδομάδος αὐτῆς. Θέλετε νὰ γίνῃ νόμος τὸ νομοσχέδιον; Θέλετε νὰ ψηφισθῇ ἢ ὄχι; Σᾶς παρακαλῶ, νὰ ἀποσύρετε τὴν ἔνστασιν. Ἔχετε καιρόν. Καὶ ἐὰν θέλετε τινὲς ἐξ ὑμῶν νὰ κάμετε προβολήν, τὴν κάμνετε εἰς τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3. Σᾶς ὑπόσχομαι, ὅτι δὲν θὰ διεξαχθῇ σήμερον ἡ ψηφοφορία διὰ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ ἄρθρου 1, ἀλλὰ νὰ προχωρήσωμεν νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεσθε νὰ ἀποσύρετε τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας, κατόπιν τῆς παρακλήσεως τοῦ κ. Προέδρου;

§159Ε. ΡΗΓΑΣ. Ἡμεῖς θὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον;

§160Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Εἶχον συνομιλίας μὲ ὅλους τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων καὶ μὲ τοὺς ἰδικούς σας. Εἶπον, ὅτι ἀντελήφθην, ὅτι δὲν θέλουν νὰ γίνῃ κωλυσιεργία. Διατί, λοιπόν, ὑποβάλλετε τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας;

§161Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ ἔννοια τῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας, δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς κωλυσιεργίας, ἀλλά, διότι θὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι εἶναι δυσάρεστον νὰ ὁμιλῇ τις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 πρὸ κενῶν ἑδωλίων.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, ἡ πλειοψηφία εἶναι τριπλασία τῆς μειοψηφίας. Θέλετε νὰ φέρωμεν 100;

§163Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κάνετε λάθος, ὅταν ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας, ὑπῆρχον ἐλάχιστοι βουλευταί. Ἐάν, ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς ὑποβληθείσης ἐνστάσεως προσῆλθον, εἶναι ἄλλο θέμα αὐτό.

§164Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε Κύρκο, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, τὸ θέμα ἔχει ἐξαντληθῆ. Καὶ ἔχει ἐξαντλήσει τοὺς ἀκροατὰς βουλευτάς. Εἶναι φυσικόν, λοιπόν, συντελούσης καὶ τῆς θερμοκρασίας καὶ τοῦ ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἀνιαρὸν πλέον, δι’ ὡρισμένους τῶν συναδέλφων, οὗτοι νὰ μεταβαίνουν εἰς τὸ καφενεῖον. Μόλις ὑποβάλεται ἔνστασις ἀπαρτίας, εἰσέρχονται. Τοῦτο γίνεται εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς τοῦ κόσμου. Εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς δὲν ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς ἀπαρτίας. Μὴ ἐπιμένετε. Παρακαλῶ νὰ συνεχίσωμεν καὶ νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος.

§165Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν ἔγινεν, ὅμως, εἰς τὴν ἰδικήν μας Βουλήν. Εἶναι χειρίστη συνήθεια αὐτό. Διότι, ὅπως ἐνθυμοῦμαι καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε καὶ σεῖς, ὅτι ἡ Βουλὴ συνεδρίαζε μέχρι τῆς 6ης πρωϊνῆς καὶ ἦτο παρὼν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ συζήτησις.

§166Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Σᾶς παρακαλῶ διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν νὰ ἀποσύρετε τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Ἐὰν θέλετε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, δὲν θὰ εἶναι ἐποικοδομητικὸν διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς ἀριθμὸς διὰ νὰ συνεχίσωμεν.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῆς παρακλήσεως τοῦ κ. Προέδρου, ἀποσύρετε τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας;

§168Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς τὰς κατευθύνει ἡ πλειοψηφία. Ὅταν ὑπεβλήθη ἡ ἔνστασις ἀπαρτίας ὑπῆρχαν ἐλάχιστοι, καὶ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγομεν ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ νομοσχεδίου, τὰ λέγομεν διὰ τὴν πτέρυγα ἐκείνην. Δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ζητῆτε νὰ ἀποσύρωμεν τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ἀπεχώρουν οἱ βουλευταὶ τῆς παρατάξεώς σας, θὰ εἴχομεν ἀπαρτίαν. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Καλοῦνται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ.κ. Γ. Βολουδάκης καὶ Κ. Τσιγάρας. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου)

(Περατωθείσης τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου διεπιστώθη ἡ ἔλλειψις ἀπαρτίας, καθόσον εὑρέθησαν παρόντες 62 βουλευταί).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἐλλείψει ἀπαρτίας, διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.20′ π.μ.)