1961.06.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 122α

Παρασκευὴ 2 Ἰουνίου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματ.). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας, ὁμιλῶν, εἶπον, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον νὰ ἐμφανίζεται ὡς ἀποτέλεσμα παραχωρήσεων, ἢ κομματικῶν παραχωρήσεων, ἐγράφη δὲ κοινωνικῶν παραχωρήσεων, ἀντὶ κομματικῶν παραχωρήσεων.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τόσον ἐξόφθαλμον, ὥστε ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε τὴν διόρθωσιν. Καὶ οἱ τυπογράφοι εἶναι ἄνθρωποι, δὲν εἶναι ρομπότ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς διωρθώθησαν, ὑπὸ τοῦ κ. Π. Πολυχρονίδη. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Χατζηδημητρίου ζητεῖ δίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης ἡ βουλευτὶς κ. Ε. Μπενᾶ, ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§9Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Δ. Μακρῆς (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν), καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Θεοδοσιάδης καὶ Ν. Ζαρντινίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἡλιοῦ, Γ. Πρίφτης, Σ. Ἡλιόπουλος, Ν. Καθαροσπόρης, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἡλιοῦ, Σ. Ἡλιόπουλος, Γ. Πρίφτης, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Ε. Πρωϊμάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἡλιοῦ, Σ. Ἡλιόπουλος, Ε. Πρωϊμάκης, Α. Μπριλλάκης, Ι. Εὐαγγελίδης καὶ Α. Λασκαρίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἡλιοῦ, Γ. Πρίφτης, Σ. Ἡλιόπουλος, Ι. Εὐαγγελίδης, Α. Κακογιάννης καὶ Σ. Καρασάββας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἡλιοῦ, Κ. Δεσποτόπουλος, Α. Μπριλλάκης, Ι. Εὐαγγελίδης, Σ. Ἡλιόπουλος, Μ. Σβώλου καὶ Γ. Σπηλιόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Πιτούλης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 135005)31.5.1961 ἀποφάσεώς του παρέτεινε τὴν ἰσχὺν ἐγγυήσεως Δημοσίου πρὸς Ε.Ε.Τ.Ε. διὰ χορηγηθὲν οἰκονομικὸν δάνειον δραχμ. 700.000 εἰς Οἰκοδομικὸν Συν) σμὸν Τραυματιῶν Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 124444)26.5.61 ἀποφάσεώς του παρέτεινε τὴν παρεσχημένην ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῆς Κ.Σ. Ο.Σ. πρὸς συγκέντρωσιν σταφίδος ἐσοδείας 1959–60. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν περιοίκων τῆς ὁδοῦ Δράκου–Ἀθηνῶν, αἰτουμένων, ὅπως συμπεριληφθῇ ἡ ἐν λόγῳ ὁδὸς εἰς τὴν ἐγκεκριμένην δημοπράτησιν τοῦ ποσοῦ τῶν 8.500.000 τῆς περιφερειακῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Φιλοππάπου. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σ. Θεοτόκης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ριγγλάδων–Κερκύρας, αἰτουμένων τὴν παροχὴν στεγαστικοῦ δανείου δι’ ἐπισκευὴν τῶν ἐκ σεισμοῦ ὑποστασῶν βλάβας οἰκιῶν των. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Π. Ροδίτη καὶ Ε. Βέρρου, τέως ἐργατοτεχνιτῶν τῶν ΣΠΑΠ, αἰτουμένων ὅπως τύχωσι τῆς ὑπὸ τοῦ Ι.Κ.Α. παρεχομένης συντάξεως γήρατος. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Τυπογράφων καὶ Μισθωτῶν Γραφικῶν Τεχνῶν, αἰτουμένου τὴν περισυλλογὴν καὶ τὴν διασφάλισιν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου διὰ τῆς γενικῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ, τὴν ἐξίσωσιν τῆς εἰσφορᾶς τῶν ἐργοδοτῶν πρὸς τὰς εἰσφορὰς τῶν ἐργαζομένων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου ὁδηγῶν καὶ εἰσπρακτόρων λεωφορείων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, αἰτουμένων βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν μελῶν των κατὰ 20%, τοὐλάχιστον κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Θυρίου Αἰτωλοακαρνανίας, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἐπέκτασις τῆς καπνοκαλλιεργείας. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐθνικοῦ Ἐξωραϊστικοῦ Συλλόγου ἀποκατασταθέντων ἀστῶν προσφύγων Βεΐκου–Περισσοῦ, αἰτουμένου ἀναστολὴν τῶν δόσεων τῶν στεγαστικῶν δανείων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου τῶν ἐν Πειραιεῖ καὶ Ἀθήναις Σαλαμινίων «ὁ Ἅγιος Μηνᾶς», αἰτουμένου τὴν πλήρη διοικητικὴν καὶ ἐκλογικὴν ὑπαγωγὴν τῆς νήσου Σαλαμῖνος εἰς τὴν περιφέρειαν Πειραιῶς. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑποκαταστημάτων Ἐθνικῆς Τραπέζης Καλαμάτας, Κυπαρισσίας καὶ Φιλιατρῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν ὑπὸ τοῦ Διοικητοῦ Τραπέζης Ἑλλάδος τοῦ νόμου 3662)1957, προβλέποντος τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Συντάξεως Ὑπαλλήλων Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑποκαταστήματος Ἐθνικῆς Τραπέζης Κερκύρας, αἰτουμένου παρὰ τῶν Ὑπουργῶν Ἐμπορίου, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας, ὅπως ἐνδιαφερθοῦν διὰ τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 36662)57 «περὶ ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου Συντάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Μερλόπουλος καὶ Α. Κολαμπᾶς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συν)σμῶν Μεσσήνης, αἰτουμένης ὁλοκληρωτικὴν συγκέντρωσιν σίτου. Ὁ Προοδευτικὸς καὶ Ἐξωραϊστικὸς Σύλλογος Ἐργατικῶν Κατοικιῶν Χαλκίδος, ἀποδοκιμάζει ἐκδηλωθὲν διὰ κατατεθείσης ἐπερωτήσεως ἐνδιαφέρον βουλευτῶν Ε.Δ.Α. ὑπὲρ τοῦ ἐν λόγῳ Συλλόγου. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν Μεσσήνης, αἰτούσης ὁλοκληρωτικὴν συγκέντρωσιν σίτου καὶ καθορισμὸν τιμῆς συγκεντρώσεως κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Γιαχνῆς, Σ. Ἡλιόπουλος καὶ Ι. Εὐαγγελίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Κονιαστῶν Ἀθηνῶν, αἰτουμένου ἀποτελεσματικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος τῆς ἀνεργίας, διὰ προγραμματισμοῦ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἔργων πρὸς ἀπορρόφησιν τῶν ἀνέργων, περιοδικὴν ἐπιδότησιν τῶν ἀνέργων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δωδεκανήσου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κηδεμόνων μονίμων ὑποκελευστῶν Βʹ Μηχανικῶν, ἐχόντων ὑποχρέωσιν πενταετοῦς θητείας, καὶ αἰτουμένων τὸν σεβασμὸν τῶν κατὰ τὴν διακήρυξιν ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Καπνίσης, Ν. Καθαροσπόρης, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Μ. Σβώλου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων φυλακῶν Χαλκίδος, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν συμπεριφορὰν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων πρὸς τοὺς συγγενεῖς των τὴν 12.5.1961, ὅτε μετέβαινον εἰς τὸ πολιτικὸν γραφεῖον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, πρὸς ἐπίδοσιν ὑπομνήματος διὰ τὴν ἀποφυλάκισιν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων καὶ ἐξορίστων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Ἀθανασιάδης καὶ Α. Καλλιδόπουλος καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Αἰγάλεω, διαμαρτυρομένων διὰ σύλληψιν Ν. Κυριαζοπούλου καὶ αἰτουμένου τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Θ. Παπαπαναγιώτου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Νομοῦ Δράμας, διαμαρτυρομένης διὰ ληφθείσας ἀποφάσεις Ἀγροτικοῦ Συλλόγου Λαρίσης, σχετικῶς μὲ τὴν συγκέντρωσιν σίτου. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Θ. Παπαπαναγιώτου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως θυμάτων ἀμάχου πληθυσμοῦ Νομοῦ Δράμας, αἰτουμένης ὅπως συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποζημιώσεως καὶ τὰ θύματα τῶν Βουλγαρικῶν Στρατευμάτων Κατοχῆς, ἐγκατασταθέντων ὑπὸ τῶν Γερμανῶν. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως ἰδιοκτητῶν γεωργικῶν μηχανημάτων Βορ. Ἑλλάδος, αἰτουμένης ἄμεσον ἀναθεώρησιν τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ σίτου, χορήγησιν ἐνυποθήκων δανείων κλπ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Κύριοι βουλευταί, πρὶν προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ὀφείλω νὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὰς ἑξῆς ἐπιστολὰς καὶ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἀπεστάλησαν ἐκ μέρους κ.κ. βουλευτῶν. Τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαληγούρα. «Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινίσω τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αἱ σημεριναὶ πολιτικαὶ συνθῆκαι ἐπιβάλλουν τὴν καθιέρωσιν τοῦ συστήματος τῶν συγγενῶν Κομμάτων ἢ τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἐνδεχομένως μὲ διπλάσιον ἀριθμὸν ὑποψηφίων καὶ σταυρὸν προτιμήσεως. Δυστυχῶς, ἡ καθιέρωσις ἑκατέρου τῶν συστημάτων τούτων προσέκρουσεν εἰς τὴν ἀντίθετον γνώμην τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν βλέπω, κατὰ συνέπειαν, βάσει ποίου ἄλλου συστήματος πλὴν τῆς ἐνισχυμένης, θὰ ἠδύνατο νὰ διεξαχθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί, δοθέντος, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅλοι συνεφωνήσαμεν πλέον εἰς τὴν κατάργησιν τῆς «ὑπερενισχυμένης» τοῦ 1958, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ καθιέρωσις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, οὔτε ἐθνικῶς σκόπιμος εἶναι, οὔτε καὶ ἐπισήμως ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐπιφυλασσόμενος νὰ προβῶ εἰς παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν ἄρθρων, ἂν τοῦτο χρειασθῇ.

Μετὰ τιμῆς

Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ».

Τοῦ βουλευτοῦ κ. Καλαντζάκου. «Ὁ κάτωθι ὑπογεγραμμένος βουλευτὴς Μεσσηνίας Ἀριστείδης Καλαντζάκος, νοσηλευόμενος εἰς τὸ Νοσηλευτικὸν Ἵδρυμα, δηλῶ διὰ τῆς παρούσης μου, ὅτι ὡς ἐκ τῆς ἀσθενείας μου μὴ δυνάμενος νὰ προσέλθω εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, τάσσομαι ὑπὲρ τῆς κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχῆς του. Α. Καλαντζάκος». Τοῦ κ. Ν. Σπεντζάρη. «Λόγῳ θανάτου συγγενοῦς μου, εὑρίσκομαι εἰς Βαρθολομιό, μὴ δυνάμενος νὰ παρευρεθῶ εἰς συνεδρίασιν στὰς 2. 6.1961. Ψηφίζω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Νικόλαος Σπεντζάρης». Τέλος, τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Κασιμάτη. «Κωλυόμενος παραστῶ σημερινὴν συνεδρίασιν Βουλῆς, παρακαλῶ θεωρηθῶ ψηφίζων κατ’ ἀρχὴν νομοσχέδιον τροποποιήσεως ἐκλογικῆς νομοθεσίας. Γρηγ. Κασιμάτης». Κύριοι βουλευταί, προχωροῦμεν εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, λέγουσι ΝΑΙ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ, λέγουσι ΟΧΙ. Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ.κ. Σ. Εὐστρατιάδης καὶ Α. Κακογιάννης. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τῶν κ. κ. βουλευτῶν, ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα).

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψεν τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 250. Εἶπον ΝΑΙ 155 καὶ ΟΧΙ 95. Συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Κύριοι βουλευταί, ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν αὔριον τὴν πρωΐαν.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παράκλησιν ὑποβάλλω, ἄλλως νὰ μὴ συζητοῦμεν. Ὁ Πρόεδρος θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὁρίσῃ μίαν συνεδρίασιν, ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐμποδίζει, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ κάμω τοιαύτην χρῆσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἐκερδίζετο μία ἡμέρα, ἡ δὲ ἐργασία κατὰ τὴν ἡμέραν εἶναι ἀποδοτικωτέρα. Προτιμᾶτε νὰ ξενυκτήσωμεν Δευτέραν καὶ Τρίτην;

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Προτιμότερον, κ. Πρόεδρε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀπορρίπτεται. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ νὰ μὴ καπνίζητε ἐντὸς τῆς αἰθούσης, αὐτὸ δὲν γίνεται εἰς κανένα Κοινοβούλιον τοῦ κόσμου. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμὸν καὶ βάσει τοῦ ἄρθρου 22 θὰ καλῆται ὁ βουλευτὴς εἰς τὸ βῆμα νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ θὰ δημοσιεύεται εἰς τὰς ἐφημερίδας ἡ παρατήρησις. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἄρθρον 1ον, ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς (ἀπών), ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι θὰ ἔδει κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων νὰ μὴ ἀνέρχεσθε εἰς τὸ βῆμα, ἀλλὰ νὰ ὁμιλῆτε ἀπὸ τῆς θέσεώς σας. Εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, οἱ βουλευταὶ ὁμιλοῦν ἀπὸ τῆς θέσεώς των.

§16Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἄρθρον 1 περιλαμβάνει τὴν διάταξιν περὶ ποσοστῶν διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν βʹ. κατανομὴν τῶν Κομμάτων καὶ Συνασπισμῶν. Ὅταν κατετέθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ὥριζεν ὡς ποσοστὰ συμμετοχῆς εἰς τὴν βʹ κατανομὴν 17% διὰ τὰ μεμονωμένα Κόμματα, 25% διὰ τὸν Συνασπισμὸν δύο Κομμάτων καὶ 30% διὰ τὸν Συνασπισμὸν περισσοτέρων τῶν δύο Κομμάτων. Τὸ πρόβλημα τῶν ποσοστῶν εἶναι συνυφασμένον μὲ τὴν φύσιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἀλλ’ εἰσήγετο ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, τοιοῦτον πρόβλημα δὲν θὰ ὑφίστατο. Τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ τὸ σύστημα τῶν ποσοστῶν τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν πρέπει νὰ ἔχουν κἄποιαν λογικήν. Διότι, ἐὰν δὲν ἔχουν λογικὴν δὲν ἔχουν σημασίαν καὶ δὲν ἔχουν ἔννοιαν καθιερώσεως. Σκοπὸς τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς εἶναι νὰ διευκολύνῃ τὴν ἀντιπροσώπευσιν εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὅλων τῶν ροπῶν καὶ τῶν τάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται εἰς τὴν πολιτικὴν σύνθεσιν τοῦ λαοῦ, συγχρόνως, διὰ τῆς ἐννοίας τῆς ἐνισχύσεως, θέλει νὰ διευκολύνῃ τὴν συγκρότησιν κατὰ τὸ δυνατὸν μονοκομματικῆς ὁμοιογενοῦς Κυβερνήσεως ἢ Κυβερνήσεως δύο τὸ πολὺ Κομμάτων. Ὅταν τὸ 1951 τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καθιερώθη, ὑπὸ δικομματικῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ἐφεύρεσις ὄχι μόνον ἑνὸς Κόμματος, ἀλλὰ πολλῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν εἶχον νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ὄχι νὰ ἀλληλοεξοντωθοῦν. Ἔχει, λοιπόν, τὸ σύστημα τῶν ποσοστῶν τὴν λογικήν του. Ὁ ἑκάστοτε νομοθέτης, ὁ ὁποῖος εἰσηγεῖται τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, κατόπιν μελέτης, ὑπολογίζει τὴν δύναμιν τῶν Κομμάτων, τὴν ψυχολογίαν τῶν λαϊκῶν ρευμάτων καὶ καθορίζει τὰ ποσοστὰ συμμετοχῆς εἰς τὴν βʹ κατανομὴν διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν σκοπῶν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ τοῦ 1951 καθώριζεν ὡρισμένα ποσοστά. Ἡ ἐνισχυμένη τὸ 1958 καθιέρωσεν ἄλλα ποσοστά, ἤτοι 25% διὰ τὰ μεμονωμένα Κόμματα, 35% διὰ τὸν Συνασπισμὸν δύο Κομμάτων καὶ 40% διὰ τὸν Συνασπισμὸν τῶν περισσοτέρων τῶν δύο Κομμάτων. Τὰ ποσοστὰ αὐτὰ καθώρισεν ὁ νομοθέτης τοῦ 1958, διότι οὕτω ἐνόμιζεν, ὅτι ἀνταπεκρίνετο εἰς τὰς πολιτικὰς ἀνάγκας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ τοὺς σκοποὺς τοῦ συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ὁ συντάκτης τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν κατάθεσίν του εἰς τὴν Βουλήν, φαίνεται, ὅτι ἐμελέτησε τὴν πολιτικὴν κατάστασιν τῆς χώρας καὶ ἐνόμισεν, ὅτι αἱ συνθῆκαι αὐτῆς μετεβλήθησαν ἤδη ἀπὸ τοῦ 1958 καὶ ἔπρεπε νὰ καθιερωθοῦν διάφορα ποσοστὰ ἀπ’ ὅ,τι εἶχε καθορίσει ὁ νόμος τοῦ 1958. Καθώρισεν οὕτω 17% διὰ τὰ μεμονωμένα Κόμματα, 25% διὰ τοὺς Συνασπισμοὺς δύο Κομμάτων καὶ 30% διὰ τοὺς Συνασπισμοὺς περισσοτέρων τῶν δύο Κομμάτων. Αὐτό, μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου εἶχε μίαν λογικήν. Αἰφνιδίως διαρκούσης τῆς συζητήσεως, ἡ Κυβέρνησις ἤλλαξε γνώμην καὶ ἐμείωσε τὸ ποσοστὸν ὡς πρὸς τὰ μεμονωμένα μόνον Κόμματα. Αὐτὴ ἡ μείωσις τοῦ ποσοστοῦ ὡς πρὸς τὸ ἕνα μόνον σκέλος εἶναι αὐθαίρετος, καὶ δὲν ἐννοῶ ποῖον σκοπὸν ἐπιδιώκει. Ἐὰν ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν τροποποίησιν αὐτὴν νὰ ἐνισχύσῃ ἕνα εἰδικῶς Κόμμα, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ πλανηθῇ, ὅπως ἐπλανήθησαν οἱ συντάκται τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τὸ 1958. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις κατόπιν νεωτέρων σκέψεων ἀντελήφθη, ὅτι τὸ σύστημα τῶν ποσοστῶν διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν πρέπει νὰ ἀλλάξῃ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ πρέπει νὰ ἀλλάξῃ γενικῶς καὶ ὡς πρὸς τὰ μεμονωμένα Κόμματα καὶ ὡς πρὸς τοὺς συνασπισμοὺς τῶν Κομμάτων. Ἄλλως δὲν ὑπάρχει δικαιολογία καὶ διὰ τὴν τροποποίησιν ὡς πρὸς τὰ μεμονωμένα Κόμματα μόνον, ἀναλογικὴ καὶ ὀφείλει νὰ ἀφήσῃ τὰ ποσοστὰ ὅπως τὰ εἰσήγαγε κατὰ τὴν κατεύθυνσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν διὰ τῆς μειώσεως τοῦ ποσοστοῦ κατὰ 2% τῶν μεμονωμένων Κομμάτων θέλῃ νὰ διευκολύνῃ τὴν συγκρότησιν δύο ἐθνικῶν δυνάμεων πέραν τῆς Ε.Δ.Α., πλανᾶται, διότι ἡ διάταξις αὕτη δὲν διευκολύνει τὴν συγκέντρωσιν, ἀλλὰ τὴν διασπορὰν τῶν κεντρώων δυνάμεων. Σήμερον, ἐπίμονον αἴτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι ἡ συγκρότησις ἰσχυρᾶς παρατάξεως τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου διὰ νὰ ἀγωνίζωνται εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον καὶ νὰ ἐναλλάσσωνται εἰς τὴν ἐξουσίαν δύο ἐθνικαὶ δυνάμεις διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ Δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκῃ τὸν σκοπὸν αὐτὸν καὶ ἐὰν ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου κατευθύνεται πρὸς αὐτόν, τότε ἢ πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ποσοστὸν τοῦ 17%, ὥστε νὰ ὑποχρεώσῃ ἐκ τοῦ νόμου πλέον τὰ Κόμματα εἰς τὴν δημιουργίαν μιᾶς ἰσχυρᾶς δυνάμεως τοῦ Κέντρου, ἢ ἐὰν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐφικτὸν καὶ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ τῶν μεμονωμένων Κομμάτων τῆς βʹ κατανομῆς, τότε θὰ πρέπει νὰ βοηθήσῃ καὶ τοὺς συνασπισμούς, μειώνουσα ἀναλόγως καὶ τὰ ποσοστὰ τούτων ἀναλόγως. Αἴτημα τῆς ἐποχῆς καὶ ἐπιταγὴ ἱστορικὴ σήμερον εἶναι νὰ συγκροτηθῇ ὁπωσδήποτε ἰσχυρὰ πολιτικὴ δύναμις τοῦ Κέντρου, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ διεκδικήσῃ τὴν νίκην καὶ νὰ ἠμπορέσῃ καὶ αὐτὴ νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον. Ἐάν, ἀντιθέτως, ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐφαρμόζῃ τὰ τεχνάσματα ποὺ ἐφαρμόζει διὰ νὰ παραμένῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ δοθῇ ἄλλη εὐκαιρία. Ἐὰν λοιπόν, θέλωμεν νὰ ἔχωμεν λογικὴν εἰς τοὺς ἀριθμούς, τότε ἢ πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἀρχικὴν διατύπωσιν τῶν ἀριθμῶν, διότι πιστεύω, ὅτι θὰ προηγήθῃ ἐπ’ αὐτῶν κἄποια μελέτη τῆς πολιτικῆς μας καταστάσεως, ἢ θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἀνάλογος μείωσις καὶ τῶν ποσοστῶν τῶν συνασπισμῶν. Ὡς πρὸς τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 1, ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὁρίζει ἡ παράγραφος αὕτη: «Τὰ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου δηλωθέντα εἰς τὴν Βουλὴν Κόμματα θεωροῦνται ὡς αὐτοτελῆ...». Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ ἀκριβὴς ἔννοια τῆς διατάξεως εἶναι, ὅτι τὰ σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ Κόμματα θὰ θεωρηθοῦν αὐτοτελῆ καὶ ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν ἡ διάταξις, ὅτι ἔρχεται νὰ παρεμποδίσῃ τὴν μελλοντικὴν ἀνασύνταξιν τῶν Κομμάτων τούτων. Εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν ἀποδίδομεν στενωτάτην ἑρμηνείαν καὶ ὑπὸ τὴν ἔνοιαν αὐτὴν δεχόμεθα νὰ τὴν ψηφίσωμεν. Ὡς πρὸς τὴν εἰσαγομένην διὰ τῆς τροπολογίας διάταξιν ὅπως καὶ τρίτον Κόμμα εἰσέρχεται εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο: Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς νομίζῃ, ὅτι θὰ ἐνσπείρῃ ζιζάνια εἰς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, διὰ νὰ ἀνταγωνισθοῦν καὶ ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀπαιτουμένη ἕνωσις τῶν κεντρικῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων, τὴν πληροφορῶ, ὅτι πλανᾶται. Διότι ὁ λαὸς θὰ πιέσῃ καὶ θὰ συνενώσῃ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου διὰ νὰ καταλάβουν μίαν κυρίαρχον θέσιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ νὰ Κυβερνήσουν. Κατὰ συνέπειαν, ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν μᾶς ἐνοχλεῖ. Ἁπλῶς τὴν ἐπισημαίνομεν καὶ ὁ λαὸς θὰ δώσῃ τὴν μάχην σύμφωνα μὲ τὰς πεποιθήσεις του. Οἱαδήποτε προσπάθεια ἢ διάταξις νόμου, ἡ δυνάμεων, διὰ νὰ εἰσπράξουν κέρδη, ἡ Δεξιὰ ἢ ἡ Ἀριστερά, ὁποία ἐπιδιώκει νὰ διασπάσῃ τὴν ἑνότητα τῶν κεντρώων δὲν δύναται νὰ εὕρῃ ἀπήχησιν εἰς τὸν λαόν. Ἡ κάθε παράταξις θὰ ἐμφανισθῇ μόνη της ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἀγωνισθῇ διὰ τὴν νίκην. Καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ Κέντρου ἔχουν ὅλην τὴν δύναμιν πρὸς τοῦτο. Μὲ τὴν Ἄκραν Δεξιὰν τὰς χωρίζουν πραγματικαὶ διαφοραὶ εἰς τὸν τομέα τῶν κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν πολιτικῶν. Μὲ τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν τὰς χωρίζουν ἐπίσης βαθύταται ἰδεολογικαὶ διαφοραί. Ἡ Ἄκρα Δεξιὰ εὐρύνει τὸ φράγμα τῆς πείνας τοῦ λαοῦ. Ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ στενεύει τὰ ὅρια τῆς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ. Αἱ ἐλεύθεραι δημοκρατικαὶ δυνάμεις τοῦ Κέντρου μάχονται καὶ διὰ τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ φράγματος τῆς πείνας τοῦ λαοῦ καὶ διὰ τὴν διεύρυνσιν τῆς ἐλευθερίας του. Αἱ δυνάμεις τοῦ Κέντρου ἐκυβέρνησαν κατὰ τὸ παρελθὸν τὴν χώραν καὶ πιστεύω, ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ κυβερνήσουν καὶ πάλιν τὸν τόπον. Τὰ τεχνάσματα τῆς Κυβερνήσεως νομίζω, ὅτι δὲν θὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ παρασύρουν εἰς πλάνας τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Πλανᾶται ἡ Κυβέρνησις. Τὴν προειδοποιοῦμεν, ὅτι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ παρουσιασθῇ καὶ πάλιν μία ἔκπληξις δι’ αὐτὴν ἡ ἔκπληξις τοῦ θριάμβου τῶν δυνάμεων τοῦ Κέντρου ποὺ θέλουν νὰ κυβερνήσουν τὴν χώραν μὲ τὴν ἀληθῆ σημαίαν τῆς δημοκρατίας διὰ νὰ ἐπιβάλουν τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην, τὴν ἰσοπολιτείαν καὶ ἐλευθερίαν. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1, ὡς διατυποῦνται, κατατείνουν εἰς ἄλλους σκοπούς, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν σκοπὸν τῆς πολώσεως τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ δώσῃ τὴν δέουσαν ἀπάντησιν εἰς τοὺς ὑπούλους αὐτοὺς σκοπούς. Θὰ περιβάλῃ διὰ τῆς ἀπεριορίστου ἐμπιστοσύνης του τὰς πραγματικὰς δημοκρατικὰς δυνάμεις τοῦ Κέντρου, ποὺ θὰ θριαμβεύσουν κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ αὐτὴ θὰ εἶναι διὰ τὰς ἄκρας δυνάμεις ἡ ἔκπληξις ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου. (Χειροκροτήματα).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§18Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ τὴν βασικωτέραν, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν διάταξιν αὐτοῦ, διότι, βάσει τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ κανονίζονται αἱ προϋποθέσεις, μὲ τὰς ὁποίας θὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ καὶ βάσει τῶν ὁποίων θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ συμμετοχὴ τῶν Κομμάτων εἰς μίαν δευτέραν κατανομήν. Εἶναι, δηλαδή, ἡ βασικὴ διάταξις, ἡ ὁποία καθορίζει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαί. Μὲ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις καθιερώνει τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν.

§19Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν θέλετε νὰ πείσετε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλέσατέ τον νὰ σᾶς προσέχῃ.

§20Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προσέχει, βεβαίως, ἔχει τὴν ἱκανότητα αὐτήν.

§21Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αἱ ἀπόψεις μου εἶναι γνωσταί, ἀλλὰ πάντως σᾶς προσέχω.

§22Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἄρθρον 1 τροποποιεῖ τὸν νόμον τοῦ 1958 μόνον ὅσον ἀφορᾶ τὸ ποσοστὸν εἰσόδου εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ὁ νόμος τοῦ 1958 ἐπεκρίθη δριμύτατα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, παρὰ τὴν διατυπωθεῖσαν ὑπ’ αὐτῆς ἄποψιν, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς αὐτὸς νόμος καλῶς ἔχει, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀντιστῇ εἰς τὴν ἠθικὴν πίεσιν τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία εἶχεν ἀντιληφθῆ, ὅτι μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958 ἐξελέγη Βουλή, ἡ ὁποία δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν κοινὴν γνώμην, σύμφωνα μὲ τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν τῶν πολιτικῶν Κομμάτων τῆς χώρας. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ Κυβέρνησις δεχομένη τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958, ἔστω καὶ ὡς μεταβατικὴν μεταβολήν, ἐφ’ ὅσον ὡς ὁριστικὴν μεταβολὴν δὲν δέχεται τὸν νόμον τοῦ 1958, ἀποδέχεται κατ’ ἀκολουθίαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθοῦν εἰς τὸ μέλλον ἐκλογαὶ μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1958, διότι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ διενέργεια ἐκλογῆς μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, ἐνῷ δέχεται ἀπαράδεκτον τὴν ἐπανάληψιν τοῦ ἐκλογικοῦ τεχνάσματος τοῦ 1958, προσπαθεῖ, στρέφουσα τὴν προσοχὴν τῆς κοινῆς γνώμης, μόνον εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ποσοστοῦ ὡς τὴν πλέον ἐντυπωσιακήν, προσπαθεῖ διὰ τῶν διατάξεων τῶν μεταγενεστέρων ἄρθρων νὰ καλύψῃ τὸ τυχὸν κενόν, τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ ἐκ τῶν ἀδυναμιῶν τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίστανται καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ τῆς ἐπιτρέψουν νὰ εἶναι καὶ πάλιν τὸ πρῶτον Κόμμα καὶ νὰ ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν μέλλουσαν Βουλήν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πράγματι, σύμφωνα μὲ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπιθυμίαν της καὶ διὰ δηλώσεως τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἤθελε πράγματι νὰ διευκολύνῃ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ ἤθελε πράγματι νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἑνοποίησις τῶν Κεντρώων δυνάμεων, ὤφειλε νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἐφαρμόσῃ ποσοστὸν συμμετοχῆς εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τὸ δυνατὸν μικρότερον ποσοστὸν καὶ ὡς τοιοῦτον, ἀναμφιβόλως, ὀρθῶς ὑπεστηρίχθη, ὅτι θὰ ἦτο τὸ ποσοστὸν 10% δι’ ἕκαστον Κόμμα. Ἀλλὰ πλέον αὐτοῦ εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις τὴν μείωσιν τῶν ποσοστῶν τῶν συνασπισμῶν. Κατὰ ποίαν λογικήν, κ. συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν τὴν εἰλικρίνειαν τῆς Κυβερνητικῆς δηλώσεως, ὅτι θέλει νὰ διευκολύνῃ τὴν ἕνωσιν τῶν κεντρώων Κομμάτων, ὅταν καθορίζῃ ἀπαγορευτικὰ ποσοστὰ διὰ τὴν συμμετοχὴν τῶν συνασπισμῶν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Καθορίζει ποσοστὸν 25% διὰ τὰ δύο Κόμματα καὶ 30% διὰ τὰ ὑπόλοιπα, πέραν τῶν τριῶν Κομμάτων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὰς περασμένας ἐκλογὰς τὸ σύνολον τῶν κεντρώων Κομμάτων ἔλαβε ποσοστὸν 30%. Πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον, ὕστερα ἀπὸ μίαν περίοδον κρίσεως διὰ τὰ κεντρῷα Κόμματα, κρίσεως ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διὰ παντὸς μέσου ἐφρόντισε νὰ ἐνισχύσῃ μὲ τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν τῆς παρέχει ἡ ἐξουσία τὴν πόλωσιν καὶ διαίρεσιν τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι εἶναι εὔκολον σήμερον εἰς τὰ Κόμματα αὐτὰ νὰ συγκεντρώσουν ἕνα τόσο μεγάλον ποσοστόν, ὅταν δὲν ὑπάρξουν καὶ αἱ ὑπόλοιποι προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ διασφαλίσουν μίαν ἐλευθέραν καὶ ἀδιάβλητον ἐκλογήν. Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ κοινὸν αἴσθημα, δίδει μὲ τὸ ἄρθρον αὐτὸ μίαν μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ εἰσόδου εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἀλλὰ συγχρόνως διατηρεῖ ἀπαγορευτικὸν ποσοστὸν διὰ τοὺς συνασπισμοὺς καὶ παραλλήλως ἔρχονται, αἱ διατάξεις τῶν ἑπομένων ἄρθρων, αἱ ὁποῖαι δίδουν τὴν δυνατότητα νὰ ἐπανέλθῃ πάλιν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον εἰς τὴν ψηφοκλοπήν, ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958. Δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ, ὅτι πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν πλέον δυσμενῆ περίπτωσιν πρέπει νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς αὐτὴν τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Δὲν θεωρεῖται τοῦτο πολιτική, ἡ ὁποία διευκολύνει τὴν ὁμαλὴν πολιτικὴν ζωὴν εἰς τὴν χώραν, πολιτική, ἡ ὁποία διευκολύνει, τὴν ὁμαλὴ πολιτικὴν ζωὴν εἰς τὴν χώραν εἰς κρισίμους στιγμάς, ὅταν μάλιστα διαπιστώνεται, ὅτι ὑπάρχει μία μεγάλη ρευστότης εἰς τὰς κεντρώας μάζας καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις διακηρύσσῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ συνεργασία μεταξὺ τῶν κεντρώων Κομμάτων καὶ τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Δὲν δέχεται τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διότι γνωρίζει, ὅτι μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις πλειοψηφίαν, οὔτε τότε ἡ ψηφοκλοπὴ νὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν. Ἀφοῦ δὲν δέχεται τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καθιερώνει τὰ ἀπαγορευτικὰ ποσοστὰ διὰ τοὺς Συνασπισμούς, ὥστε τὰ Κόμματα νὰ μὴ δύνανται νὰ πάρουν τὰ ποσοστὰ αὐτὰ καὶ μὴ περιλαμβάνοντα ὁλόκληρα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὰ ἀπαγορευτικὰ αὐτὰ ποσοστὰ ἐνισχύουν τὴν ψηφοκλοπὴν μὲ τὰς διατάξεις περὶ ψήφου τοῦ στρατοῦ καὶ περὶ δευτέρας κατανομῆς, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει μέσα τὸ νομοσχέδιον. Διαφωνοῦμεν πρὸς τὸ ἄρθρον αὐτό, καὶ καταγγέλλομεν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐπιμένει εἰς τὴν διατήρησιν τῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας, καταχρωμένη τῆς Κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας τὴν ὁποίαν διαθέτει. Αἱ παραινέσεις της πρὸς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, δὲν εἶναι εἰλικρινεῖς, διότι ἐὰν ἦσαν εἰλικρινεῖς, θὰ ἔπρεπε νὰ συνοδεύωνται καὶ ἀπὸ ἔργα. Αἱ μᾶζαι δὲν ἑνοποιοῦνται κατ’ ἐπιταγὴν ἐκ τῶν ἄνω, ἀλλὰ ἑνοποιοῦνται μόναι των ἐκ τῶν κάτω, ὅταν συνειδητοποιήσουν τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Μεταπολεμικῶς ὁ πολιτικὸς βίος δὲν εἰσῆλθεν ἀμέσως εἰς τὴν ὁμαλότητα καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἦτο εὔκολος ἡ ἱεράρχησις τῶν ἡγετικῶν πολιτικῶν στελεχῶν μέχρι σήμερον, διότι δὲν ἐμεσολάβησε τὸ ἀναγκαῖον χρονικὸν διάστημα, κοινοβουλευτικῶν ἀγώνων καὶ δημοσίας δράσεως. Ἐὰν δὲν ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐπιβληθῇ ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ καὶ νὰ γίνῃ Πρωθυπουργὸς τὸ 1955, σήμερον τὸ μέγιστον μέρος τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν θὰ τὸν ἀνεγνώριζεν ὡς τὸν μόνον κατάλληλον Πρωθυπουργὸν ἐκ τῆς παρατάξεώς του. Τὸ πρᾶγμα διὰ τὰ κεντρῶα Κόμματα παρουσιάζει μεγαλυτέρας δυσκολίας καὶ ἀπαιτοῦνται μακρόχρονοι πολιτικοὶ ἀγῶνες καὶ δημοσία δρᾶσις διὰ νὰ λάβουν τὰ πολιτικὰ σχήματα ποὺ τὴν ἐκπροσωποῦν τὴν ὁριστικήν των μορφήν. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ δοθῇ ὀρθὴ λύσις εἰς τὸ πολιτικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας, νὰ διασφαλίσῃ μὲ κἄθε μέσον τὴν ἐλευθέραν καὶ ἀβίαστον ἐκδήλωσιν τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει διὰ παντὸς τρόπου νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἔστω καὶ ὡς ἐλαχίστη ἐκλογικὴ μειοψηφία καὶ τοῦτο εἶναι προφανὲς ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα τὸν νόμον αὐτὸν καὶ θέτουσα τὸν κρατικὸν μηχανισμὸν καὶ τὸν οἰκονομικὸν τοιοῦτον, ὅπως καὶ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, τῆς ὁποίας κατόπιν τῶν ὅσων κατηγγέλθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν παρὰ τοῦ συναδέλφου κ. Ἀρβανιτάκι, δυνάμεθα νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὸ ἀδιάβλητον, ἐπιμένει, καίτοι ἐκλογικὴ μειοψηφία νὰ γίνῃ καὶ πάλιν πλειοψηφία Κοινοβουλευτικὴ καὶ νὰ διευθύνῃ τὸν τόπον αὐτόν. Ἡ διατήρησις τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα, κ. βουλευταί, νὰ συνεχισθῇ ἡ πολιτικὴ ἀνωμαλία εἰς τὸν τόπον καὶ νὰ νοθευθῇ καὶ πάλιν τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν. Ἐπιθυμία τοῦ λαοῦ εἶναι κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς νὰ προέλθῃ μία Κυβέρνησις ἐκπροσωποῦσα αὐτὸν κατὰ μεγίστην πλειοψηφίαν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ δώσῃ λύσεις εἰς τὰ φλέγοντα ζητήματα καὶ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ πραγματικὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κατὰ συνέπειαν, δὲν δικαιολογεῖται νὰ συνεχίζεται ἡ πολιτικὴ ἀνωμαλία. Ὑπάρχουν ὅλαι αἱ δυνατότητες νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ἕνα ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον διὰ τῆς ψηφίσεως ἑνὸς δικαίου καὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῇ ὁ κυρίαρχος λαὸς νὰ ἐκφράσῃ ἀνεπηρέαστα τὴν θέλησίν του. Ὑπάρχει ἀκόμη καιρός, κ. βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ τὰς σκέψεις της, ἀποδεχόμενη τὰς δικαίας προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατέθεσε τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας καθίσταται δυνατὴ ἡ εἴσοδος καὶ τρίτου Κόμματος εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ἀποκλειομένου, ὅμως, τοῦ συνασπισμοῦ Κομμάτων. Τοῦτο, ὅμως, εἶναι ἄδικον καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἀποβλέπει εἰς κἄποιον ἄλλον σκοπὸν καὶ ὄχι ὅπως λέγει νὰ ἐνισχύσῃ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Φαντασθῆτε νὰ λάβῃ ἕνα Κόμμα 5% καὶ ἕνας συνασπισμὸς 18% καὶ νὰ ἔχῃ τὸ Κόμμα εὐνοϊκωτέραν μεταχείρισιν. Τὸ νομοσχέδιον ἐπίσης ἀναφέρει, ὅτι μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ παρόντος νόμου δύναται νὰ γίνῃ συγχώνευσις Κομμάτων, εἰς ἑνιαῖον Κόμμα καὶ νὰ μὴ θεωρῆται τοῦτο συνασπισμός. Ἐρωτᾶται, ἡ συγχώνευσις αὐτὴ πῶς θὰ κριθῇ, βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1958, δηλαδή, θὰ ὑπάρξῃ κρίσις τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ ὄχι, ὁπότε αὐτοδικαίως βάσει τοῦ νέου νόμου, θὰ ἀναγνωρίζεται ὡς ἑνιαῖον Κόμμα.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Κοθρῆ, ὅσον ἀφορᾶ τὸ πρῶτον θέμα, δὲν ἔχω νὰ δώσω καμμίαν ἀπάντησιν. Ἐπανειλημμένως ἔλαβε θέσιν ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις καὶ εἶπε διατὶ θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν διάταξιν περὶ τρίτου Κόμματος. Οὐδεμία ἰδιαιτέρα σκοπιμότης εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν, δηλαδή, ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ὑπαινίσσεσθε. Καὶ βεβαίως, δὲν ὁμιλεῖ ἡ διάταξις περὶ συνασπισμοῦ, διότι πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς μεμονωμένα Κόμματα νὰ ἀναπτύξουν τὴν δραστηριότητά των. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ δεύτερον θέμα, τὸ θέμα δηλαδή, ποῖον εἶναι Κόμμα καὶ ποῖον δὲν εἶναι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸ θέσητε. Εἶναι αὐτονόητον. Προκειμένου περὶ ἐκλογῶν δὲν λαμβάνεται ποτὲ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔννοια τοῦ Κόμματος ὅπως τὴν ὁρίζει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔννοια τοῦ Κόμματος, ὅπως δημιουργεῖται ἡ ἔννοια αὐτὴ εἰς τὴν ἔξω τῆς Βουλῆς πολιτικὴν πραγματικότητα. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατατεθῇ δήλωσις εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον περὶ ἱδρύσεως ἑνὸς Κόμματος, τὸ Κόμμα ὑπάρχει ὡς ἐκλογικὸς ὀργανισμός. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν τρίτην παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, τὴν σχετικὴν μὲ τὰς συγχωνεύσεις, ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν περιλαμβάνει τὸ σχέδιον τοῦ νόμου, διὰ τῆς ὁποίας αἱ συγχωνεύσεις εἶναι δυναταὶ μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δημοσιευθῇ ὁ νόμος. Δηλαδὴ δύναται νὰ γίνουν συγχωνεύσεις καὶ μετὰ ταύτην, ἀλλὰ τότε θὰ κριθῇ ἂν ἀποτελῇ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος Κόμμα, ἑνιαῖον Κόμμα ἢ συνασπισμόν.

§24Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Θὰ κριθῇ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1956, δηλαδή, ἀπὸ τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι ἦτο ὀρθὸν νὰ θεωρῆται αὐτοδικαίως ἑνιαῖον Κόμμα, ἐφ’ ὅσον μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου κατατεθῇ δήλωσίς της, ὅτι ἀποτελεῖ ἑνιαῖον Κόμμα.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Καὶ ἂν ἀκόμη χρειάζεται ἡ ἀναγνώρισις ἐκ μέρους τοῦ Ἀρείου Πάγου, θὰ εἶναι τυπικὴ ἡ ἀναγνώρισις, διότι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ρητή: Ὅτι οἱαδήποτε συγχώνευσις ἡ ὁποία θὰ γίνῃ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, θεωρεῖται ὡς συγχώνευσις ἡ ὁποία νομιμοποιεῖ τὰ συγχωνευόμενα πρόσωπα ἢ Κόμματα εἰς ἑνιαῖον Κόμμα.

§26Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι, διότι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ, ὄχι βεβαίως ἐμέ, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι ἡ ἀπάντησις αὕτη ἀποτελεῖ ἀντίθεσιν καὶ ἀντίφασιν πρὸς τὴν ἐξαγγελίαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπιθυμεῖ διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς νὰ εὐνοηθοῦν κυρίως τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Ἀντιθέτως, ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ ἄρθρου 1 ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ μὴ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν ἑνοποίησιν τῆς Κεντρώας Ἀντιπολιτεύσεως, διότι γνωρίζει καλῶς ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἑνοποίησις Κομμάτων κατόπιν ἐπιταγῆς δὲν εἶναι δυνατή. Ἀποβλέπει, συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς διατάξεώς της αὐτῆς εἰς τὸν ἴδιον σκοπὸν τοῦ νόμου τοῦ 1958, δηλαδή, εἰς τὴν πόλωσιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι πλέον ὁριστικὴ καὶ τὴν στροφὴν τῶν λαϊκῶν μαζῶν, εἴτε πρὸς τὴν Δεξιάν, εἴτε πρὸς τὴν Ἀριστεράν. Ἡ τοιαύτη, ὅμως, ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς προβλέπω, θὰ ἔχῃ δυσμενῆ ἐξέλιξιν διὰ τὴν χώραν καὶ δὲν γνωρίζω ἐὰν οἱ ὦμοι οἱ Κυβερνητικοὶ θὰ εἶναι τόσον ἰσχυροὶ διὰ νὰ ἀνθέξουν τὰς συνεπείας μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς ἐξελίξεως εἰς τὴν χώραν μας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἡλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§28Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν σχεδίου νόμου ρυθμίζονται τὰ βασικώτερα θέματα τῆς ἐκλογικῆς μας νομοθεσίας γενικῶς, εἰδικώτερον δὲ ἀναφέρεται τοῦτο εἰς τὸ σύνολον, δύναται νὰ εἴπῃ τις, τοῦ νομοσχεδίου: εἶναι ὁ κορμὸς τῆς ἐκλογικῆς νομοθεσίας. Διότι διὰ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ θίγονται τὰ ζητήματα τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν, αἱ προϋποθέσεις τῆς συμμετοχῆς τῶν Κομμάτων εἰς τὴν βʹ κατανομὴν ὡς καὶ τῆς καθόδου τῶν Κομμάτων εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μιὰ συνεννόησις μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ μία διάγνωσις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Νὰ διασαφηνισθῇ τὶ ἐπιδιώκει, τὶ σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις. Καὶ τὰς μὲν ἀπόψεις μου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν βασικῶν αὐτῶν θεμάτων τῆς νομοθεσίας ἀνέπτυξα κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὡς εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας. Δυστυχῶς, κατὰ τὸν Κανονισμὸν δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀμυνθῶ καὶ νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὰς κυβερνητικὰς ἀντικρούσεις, αἱ ὁποῖαι μάλιστα ἔφθασαν μέχρι τοῦ νὰ μᾶς χαρακτηρίζουν —διὰ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ— ὡς ἀμαθεῖς, διὰ νὰ καταρρίψω τὰς ἀβασίμους πράγματι αὐτὰς ἀντικρούσεις. Χωρὶς νὰ ἐπικαλοῦμαι, κ. βουλευταί, κανενὸς εἴδους σοφίαν δι’ ἑαυτόν, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι δι’ ὅσα τοὐλάχιστον ζητήματα ἀναλαμβάνω νὰ εἰσηγηθῶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, προσπαθῶ πάντοτε κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ ἐμφανίζω ἐνώπιον αὐτῆς, ὅσον τὸ δυνατὸν τὰς ἀπόψεις μου μελετημένας καὶ κατωχυρωμένας βάσει ἀδιαψεύστων στοιχείων. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ἀλήθεια εἶναι πρὸς τὸ μέρος τὸ ἰδικόν μας, διότι πράγματι αἱ κυβερνητικαὶ ἀπόψεις καὶ οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἀνακριβεῖς καὶ ἀβάσιμοι. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐρευνήσω τὰ θέματα ποὺ θίγει τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ἄρθρον αὐτό, τὸ ὁποῖον συζητεῖται τώρα, καὶ νὰ ἐκθέσω, νὰ ἐπαναλάβω πάλιν ἐν συντομίᾳ τὰς ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν τόσον ἀπὸ ἡμᾶς, κατὰ τὴν εἰσήγησιν, ὅσον καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἰδίως ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους ὁμιλητάς ἀπὸ τοῦ βήματος, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ μία πλήρης διασαφήνισις τῶν διατάξεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν, ὅπως εἶπον, τὸν κορμὸν ὅλου τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπεστηρίχθη, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι θεμιτὸν νὰ εἰσαχθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ οἱ περιορισμοί, διότι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ὡρισμένος σκοπὸς εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Καὶ ὡς σκοπὸς ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ ἑπομένως καὶ τοῦ παρόντος, ὑπεστηρίχθη, ὅτι εἶναι ἡ ἀνάγκη τοῦ σχηματισμοῦ ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Τὸ ὑπεστήριξεν κατ’ ἐπανάληψιν ἡ Κυβέρνησις. Ὑπεστηρίχθη ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἐν μέρει καὶ ἐκ μέρους τῶν ἄλλων Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ὁ σκοπὸς ἐπίσης τοῦ νομοσχεδίου θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς μειώσεως τῆς δυνάμεως τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἐκπροσώπευσίν της εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Καὶ ἀκόμη ἠκούσθησαν καὶ ὡρισμέναι παραδοξολογίαι—ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω— περὶ τῆς ἀνάγκης δῆθεν νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις ὑποχωρήσεις, νὰ σκεφθῇ ἐθνικῶς ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθῇ τὸ Κέντρον τὸ Δημοκρατικὸν ἐν τῷ συνόλῳ του, δηλαδὴ τὰ Κόμματα, αἱ Κομματικαὶ δυνάμεις, αἱ μεταξὺ τῆς Ε.Δ.Α. καὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., διὰ νὰ ἐνισχυθοῦν, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ διαδοχὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὰς τὰς ἀπόψεις μίαν πρὸς μίαν, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰς διασαφηνίσωμεν. Κύριοι βουλευταί, εἶχον εἴπει εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν εἰσήγησιν, ὅτι ἄλλοι ἀσυνειδήτως καὶ ἄλλοι συνειδητῶς ἔχομεν διολισθήσει εἰς μίαν συνταγματικὴν παρανομίαν, εἰς μίαν διατύπωσιν ἀπόψεων, αἱ ὁποῖαι πράγματι ἀποτελοῦν ἀνωμαλίαν συνταγματικήν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω, νὰ τάσσωμεν κανένα σκοπὸν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, πέραν ἐκείνου τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον προσδιορίζει εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον τὸ Σύνταγμα. Καὶ τὸ Σύνταγμα ἕνα μόνον σκοπὸν ἀναφέρει εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Νὰ καταστήσῃ δυνατήν, νὰ καταστήσῃ ἐνεργὸν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος περὶ ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ. Καὶ νὰ τὴν καταστήσῃ δυνατὴν διὰ τῆς δυνατότητος νὰ ἐκλέξῃ ὁ λαὸς τοὺς ἀντιπροσώπους του εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, εἰς τὴν Βουλήν. Μόνον τὸν προσδιορισμὸν αὐτόν, τὴν ἀποστολὴν αὐτὴν ἔχει ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Πέραν τούτου, οἱαδήποτε προσπάθεια νὰ ἀποδώσωμεν σκοπούς, νὰ πλάσσωμεν σκοποὺς διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, εἶναι προσπάθεια ποὺ εὑρίσκεται ἐκτὸς τῶν πλαισίων τῶν συνταγματικῶν, εἶναι προσπάθεια πονηρά, ἡ ὁποία δὲν ἀποβλέπει παρὰ εἰς τὸ νὰ ἐπιλέξῃ τοὺς μέν, εἰς βάρος τῶν ἄλλων, εἰς τὸ νὰ ἀφαιρέσῃ ψήφους καὶ ἕδρας ἀπὸ ἕνα Κόμμα διὰ νὰ τὰς δώσῃ εἰς τὸ ἄλλο, πάντως διὰ σκοποὺς ἀθεμίτους, διὰ σκοποὺς κειμένους ἐκτὸς τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, ἐκτὸς τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἰσχύει. Κυβέρνησις ἰσχυρά. Ἡ ἄποψις αὐτή, ἡ ὁποία ἐτάσσετο ὡς σκοπὸς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐγκατελείφθη σιγὰ–σιγά, νομίζω, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀφ’ οὗ ἀπεκαλύφθη, ὅτι κυριώτεροι παράγοντες Κυβερνητικοὶ εἰς ἄλλας ἐποχὰς εἶχον ὑποστηρίξει τὰ ἐντελῶς ἀντίθετα πράγματα. Δηλαδή, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ μονοκομματικὴ Κυβέρνησις, διὰ νὰ εἶναι ἰσχυρὰ Κυβέρνησις, καὶ ὅτι συνεπῶς, ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις ἰσχυρά, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη, χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ σχηματισθῇ ἀπαραιτήτως πλειοψηφία μονοκομματικὴ εἰς τὴν Βουλήν. Τὴν ἄποψιν αὐτὴν εἶχεν ὑποστηρίξει, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ἄλλας ἐποχάς. Καὶ κατὰ κάποιον τρόπον ἐγκατέλειψαν τὴν ἄποψιν αὐτήν, περὶ τῆς ἀνάγκης σχηματισμοῦ πλειοψηφίας ἰσχυρᾶς μονοκομματικῆς, ὥστε νὰ σχηματισθῇ Κυβέρνησις ἰσχυρά, καὶ συνεπῶς, ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον τάσσουν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον κατὰ κἄποιον τρόπον ἀμβλύνεται. Θὰ προχωρήσω ἀκόμα περισσότερον. Τοὐλάχιστον, καθὼς βεβαιοῦμαι, διατηρεῖται ἡ ἄποψις περὶ ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Πῶς ὅμως, εἶναι δυνατὸν ἐὰν ὁ λαὸς διὰ τῆς ψήφου του, ἐκδηλώσῃ τὴν θέλησίν του, ὅτι δὲν θέλει Κυβέρνησιν μονοκομματικήν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκβιάσετε τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, καὶ νὰ πλαστογραφήσετε τὴν ἄποψιν αὐτὴν τοῦ λαοῦ τὴν ἐκδηλουμένην διὰ τῆς ψήφου περὶ μὴ Κυβερνήσεως μονοκομματικῆς;

§29Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Δηλαδή, τὸ πλειοψηφικὸν τὸ ἀποκλείετε ἀπολύτως εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, εἰς πᾶσαν χώραν, εἰς πάντα αἰῶνα. Αὐτὰ δὲν ἀφοροῦν τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ τὴν παροῦσαν ἐποχήν. Ἀφοροῦν ὅλας τὰς ἐποχάς, ὅλων τῶν Κρατῶν, ὅλων τῶν δημοκρατιῶν.

§30Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα αὐτά;

§31Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Τὰ περὶ ἀπαγορεύσεως. Δὲν ὑπάρχει συνταγματικὴ διάταξις. Ἄς ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ Συντάγματος εἶναι ὅτι θὰ γίνεται ἡ ἐκπροσώπευσις τοῦ λαοῦ καὶ ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ θὰ μεταφέρεται ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει τηρηθῆ εἰς τὸ πλειοψηφικόν. Ὅταν ἔχωμεν πλειοψηφικὸν σύστημα δὲν τηρεῖται ἡ ἀντίληψις αὐτή. Τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι ἀντιδημοκρατικόν;

§32Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§33Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Εἰς τὸ πλειοψηφικὸν ἠμπορεῖ καὶ τὸ 30% καὶ τὸ 21% νὰ κυβερνήσῃ, καὶ τὸ 70% καὶ τὸ 80% νὰ μὴ κυβερνήσῃ.

§34Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐντελῶς σχηματικόν. Ἡ πρᾶξις ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδέποτε μὲ τὸ 30 καὶ 20% ἐπῆρε πλειοψηφίαν ἕνα Κόμμα. Εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τὴν πρᾶξιν, ὅτι οὐδέποτε ἔγινεν αὐτό.

§35Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Θεωρητικῶς πᾶμε εἰς τὰ ἄκρα, ἀλλὰ τὸ 40 καὶ 39% δέν κυβερνᾷ. Εἶσθε ἐναντίον τοῦ πλειοψηφικοῦ ὅλων τῶν χωρῶν, ὅλων τῶν αἰώνων.

§36Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θέλετε τὴν ἄποψίν μου ἐπ’ αὐτοῦ, εἶμαι ἐναντίον τοῦ πλειοψηφικοῦ διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἐξέθεσα. Ὑπάρχει, ὅμως μία ἄμβλυνσις τῶν ἀτελειῶν αὐτῶν τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἀναλόγως τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς εἰς τὰς διαφόρους ἐποχὰς καὶ χώρας. Δηλαδὴ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Ἀγγλικοῦ......

§37Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἐὰν ἐξομοιωθῇ, τελικῶς καταλήγομεν εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς ἀντισυνταγματικότητος. Λέγετε, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸς κᾶθε νόμος τὸν ὁποῖον κάμνομεν. Τοιουτοτρόπως ὀνομάζετε ἀντισυνταγματικὰ ὅλα τὰ νομοσχέδια ποὺ γίνονται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη.

§38Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ παρακολουθήσατε τὶ εἶπον ἐξ ἀρχῆς. Ἀντισυνταγματικὸν λέγω, ὅτι εἶναι τὸ νὰ τάσσετε σκοποὺς εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος ποὺ θὰ ὁρίσῃ τὸ πλειοψηφικὸν δὲν ἔχει μέσα του τὸ ἀντισυνταγματικόν. Εἶναι ἕνας ἐκλογικὸς νόμος. Δὲν τάσσει σκοπούς. Λέγει, ὅτι μὲ πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ 49% καὶ 51% θὰ πάρῃ 70%. Δὲν τάσσεται ἐκ τοῦ νόμου ἡ ἐπιβοήθησις τοῦ σχηματισμοῦ τῆς δυνάμεως τῆς Κομματικῆς εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτό, λοιπόν, λέγω, ὅτι εἶναι τὸ ἀντισυνταγματικόν. Τὸ νὰ τάσσωνται σκοποὶ εἰς τὸν νόμον. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀντισυνταγματικόν, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀπαράδεκτον καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ὕποπτον. Τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι ἄδικον, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι προσδιορίζει αὐτὸ τὴν τύχην ἑκάστου Κόμματος, τὰ ἀποτελέσματα. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι ἐὰν ὁ λαὸς δὲν θελήσῃ μονοκομματικὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ Κυβέρνησιν συνεργασίας πλειόνων Κομμάτων, διατὶ θὰ στραγγαλίσετε τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ; Ἐὰν μάλιστα ἔχετε δεδομένον, ὅτι ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὄχι μόνον ἐκφράζει τὴν θέλησιν νὰ μὴ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις ἑνὸς μόνον Κόμματος, ἀλλὰ πέραν τούτου, ἐκδηλώσῃ τὴν πλήρη ἀντίθεσίν του κατὰ πλειοψηφίαν διὰ τὴν δημιουργίαν μονοκομματικῆς Κυβερνήσεως συγκεκριμένου Κόμματος, πῶς θὰ παραγνωρίσετε τὴν θέλησιν αὐτὴν τοῦ λαοῦ; Καὶ ὑπάρχει ἤδη αὐτὸ τὸ δεδομένον. Τὸ 1958 ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπῆρξεν ἀντίθετος πρὸς τὴν μονοκομματικὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι τὸ 60% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὄχι μόνον ἐξεδηλώθη ἀντίθετον πρὸς τὴν Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἀνοχὴν κἂν δὲν ἤθελε νὰ ἔχῃ πρὸς τοιαύτην Κυβέρνησιν.

§39Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὅλοι οἱ νόμοι, κ. συνάδελφε, ἀποσκοποῦν εἰς τὸ νὰ πειθαναγκάσουν τὸν λαὸν νὰ ψηφίσῃ τὴν Ε.Ρ.Ε. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κ. συνάδελφε, ἀφήσατε τὸν ρήτορα νὰ συνεχίσῃ.

§41Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου, ἐπέκριναν τὸ νομοσχέδιον, διότι διὰ τῶν διατάξεων αὐτοῦ δὲν ὑποβοηθεῖται ἡ δημιουργία ἰσχυροῦ Κέντρου, πρὸς παρασκευὴν διαδοχῆς. Ἀλλά, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θέσετε τοιοῦτον σκοπὸν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, σκοπὸν ὁ ὁποῖος νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν δημιουργίαν προϋποθέσεων ἐνισχύσεως ἑνὸς Κόμματος εἰς βάρος τοῦ ἄλλου; Αὐτὸ εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὸν καὶ πολιτικῶς ἀπαράδεκτον. Οὕτως, ἐὰν συνεχίσωμεν τάσσοντες σκοποὺς καὶ δὴ τοιούτους εἰς τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, μέχρι πλήρους ἀνατροπῆς τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος, ἀφοῦ οὕτω θὰ φθάσωμεν εἰς διορισμὸν τῶν Κυβερνήσεων μέσῳ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι δικαίωμα τοῦ λαοῦ εἶναι νὰ ἀναδείξῃ ἕνα ἰσχυρὸν κέντρον, ἐὰν τὸ θέλῃ, ἀλλὰ δὲν πρέπει τοῦτο νὰ τίθεται ὡς σκοπὸς καὶ ἐπιδίωξις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἰδίως δὲν δύναται τοῦτο νὰ ἀξιοῦται ὡς παραχώρησις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν αὐτὸ τὸ ἔργον ἀνατίθεται εἰς τὰς Κυβερνήσεις καὶ τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτική μας ζωὴ ἐχρεωκόπησε.

§42Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδή, κατὰ τὴν γνώμην σας τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον δὲν περιέχει, οὔτε εὔνοιαν, οὔτε ἐχθρότητα πρὸς τὸ Κέντρον;

§43Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, εἶπον τὶ πρέπει νὰ εἶναι ἐκλογικὸς νόμος καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν εὔνοιαν ὡρισμένων παρατάξεων. Σκοπὸς τῶν ἐκλογικῶν νόμων θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐξασφάλισις ἴσων προϋποθέσεων εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν τῶν Κομμάτων. Καὶ ἀνέφερον ἀκόμη ποῖαι ἀπόψεις ἐξηνέχθησαν. Δὲν εἶπον ἀκόμη τὶ κάμνει τὸ νομοσχέδιον. Ἀντιθέτως, πρὸς ὅ,τι μοῦ ἀποδίδετε, κ. Μπακόπουλε, τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐχθρότητα καὶ δόλον καὶ παγίδας περιέχει πρὸς πᾶν ὅ,τι εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Ε.Ρ.Ε.

§44Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ ἐζήτησα τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Διὰ νὰ ὑπάρχουν αἱ αὐταὶ προϋποθέσεις. Ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ ἀποτελεῖ ἐκτροπὴν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτήν.

§45Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τοὺς σκοποὺς ποὺ ἐπιδιώκει τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον. Ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἀρχὴν διετύπωσεν ὡρισμένας διατάξεις καὶ ἦλθεν ἐν συνεχείᾳ καὶ ἐδέχθη ὡρισμένας τροπολογίας. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συζητεῖ τὴν ὀρθότητα τῶν ἀπόψεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐδέχθη, ὅτι τὰ ρυθμιζόμενα θέματα δὲν ἀντιμετωπίσθησαν ἀρτίως ἐξ ἀρχῆς. Ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις τὸ ποσοστὸν 17% νὰ γίνῃ 15% καὶ ὁπωσδήποτε νὰ εἰσέλθῃ τρίτον Κόμμα εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Λύει τὸ πρόβλημα αὐτὴ ἡ ὑποχώρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νομοσχέδιον; Νομίζω, ὅτι σαφῶς ἀποτελεῖ τὸν Δούρειον Ἵππον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου κινεῖται ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ παγιδεύσῃ κυριολεκτικῶς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νὰ παγιδεύσῃ τὸν λαόν, νὰ δημιουργήσῃ ἐξ αὐτοῦ πλειοψηφίαν Κοινοβουλευτικήν, ἐνῷ πράγματι θὰ ἀποτελῇ μειοψηφίαν εἰς τὸν λαόν. Διότι, ἀκριβῶς, ἡ ἐπιμονὴ της, ἐνῷ μειώνει τὰ ποσοστὰ διὰ τὸ ἕνα Κόμμα, ἐπιτρέπει τὴν εἴσοδον εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τοῦ ἑνὸς Κόμματος, διατηρεῖ ὑψηλὰ τὰ ποσοστὰ τῶν συνασπισμῶν καὶ ἀποκλείει εἰς τοὺς συνασπισμοὺς νὰ εἴπουν ἐὰν δὲν πάρουν τὸ ποσοστὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον καθορίζει, τὸ 25% ἢ τὸ 30%, ἀποκλείει νὰ μποῦν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, διὰ νὰ μπῇ ἕνα Κόμμα ἔστω καὶ μὲ τὸ 1% κατὰ τὰς ἐκλογάς. Αὐτό, ἀκριβῶς, ἀποτελεῖ μίαν κραυγαλέαν ἀπόδειξιν τῶν δολίων προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀποδεικνύει τὸν Δούρειον Ἵππον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου κινεῖται ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ παγιδεύσῃ τοὺς ψήφους τοῦ λαοῦ, νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ πρὸ παντὸς διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων του εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἑπομένως περαιτέρω τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους του. Ἡ προσπάθεια ἀναμφισβητήτως τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀθέμιτος, δὲν εἶναι μόνον ἀντισυνταγματική, δὲν εἶναι μόνον ἀντίθετος πρὸς τὰ πολιτικὰ ἤθη τὰ κρατήσαντα εἰς τὸν Κοινοβουλευτικόν μας βίον τὸν παλαιότερον καιρόν, εἶναι μία συνέχισις τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ 1952, ὅτε ἡ παράταξις, ἡ ὁποία κυβερνᾶ καὶ σήμερον ἐγκατεστάθη εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἡ ὁποία κινεῖται ἀπὸ μίαν ἔμμονον σκέψιν καὶ ἀπόφασιν νὰ διατηρήσῃ πάσῃ θυσίᾳ καὶ διὰ παντὸς τρόπου τὴν ἐξουσίαν. Συνεπῶς, εἶναι μία πλήρης ἐγκατάλειψις τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ βίου, εἶναι μία πλήρης περιφρόνησις πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, πρὸς τὴν δύναμιν καὶ πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἀσκήσῃ τὴν ἐξουσίαν, ὅπως προβλέπει τὸ Σύνταγμά μας. Καὶ φθάνει, ἀκόμη, ἀφοῦ αὐτὰς τὰς διατάξεις εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν συνεργασίαν, νὰ διακηρύξῃ, ὅτι εἶναι ἐθνικῶς ἀνεπίτρεπτος ἡ συνεργασία μὲ τὴν ἀριστεράν, διότι οἱαδήποτε συνεργασία μὲ τὴν Ἀριστερὰν τῶν δυνάμεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ ἀνέτρεπε τὴν Κυβέρνησιν. Συνεπῶς, εἶναι ἐθνικῶς ἀσύμφορος, διότι ἐθνικῶς συμφέρει νὰ μένῃ μονίμως καὶ αἰωνίως ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν ἐξουσίαν. Διότι, ὁ σκοπὸς εἶναι σκοπός, ὁ σκοπὸς τῆς κυβερνητικῆς διακηρύξεως, ὅτι εἶναι ἐθνικῶς ἀσύμφορος ἡ συνεργασία, εἶναι σαφὴς καὶ ἔφθασεν εἰς μίαν ἀκραίαν ἄποψιν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, διατυπωθεῖσαν ἀπὸ ἡμιεπισήμους ἐφημερίδας, αἱ ὁποῖαι ἐκφράζουν τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ αἱ ὁποῖαι, ἐνδεχομένως, ἐμφανίζουν αὐτὰς τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὁποίας ἁπλῶς δὲν ἠθέλησε νὰ διατυπώσῃ σαφῶς καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν πρέπει κἂν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ δύναμις ἡ ἐκλογικὴ τῆς Ἀριστερᾶς, προκειμένου νὰ καθορισθῇ ποῖον εἶναι τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἑπομένως νὰ καθορισθῇ ἡ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία εἰς τὴν Βουλήν. Συνεπῶς, ἐὰν ἐφθάναμεν εἰς τὸ σημεῖον ἡ Ἀριστερὰ νὰ ἐλάμβανε τὸ 30–35% τῶν ψήφων καὶ τὸ 65% νὰ διενέμετο μεταξὺ τῶν ὑπολοίπων Κομμάτων, ἐὰν μεταξὺ 3 ἢ 4 Κομμάτων ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔπαιρνε τὸ 25% ἕως 30% θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελῇ αὐτὴ τὴν πλειοψηφίαν ἀφοῦ τὸ 35% δὲν λογαριάζεται πλέον διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς πλειοψηφίας εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἀλλά, ἐπειδὴ πολλὰ ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, θὰ ἐπιμείνω, διότι περαιτέρω τί σημαίνει αὐτὴ ἡ διατυπουμένη σκέψις, ὅτι εἶναι ἐθνικῶς ἀπαράδεκτος ἡ συνεργασία, ὅτι δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ δύναμις τῆς Ἀριστερᾶς ἡ κοινοβουλευτικὴ καὶ ἡ εἰς ψήφους καὶ εἰς λαϊκὴν θέλησιν δύναμις τῆς Ἀριστερᾶς, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαγράψῃ ἀπὸ τὴν φωνὴν τοῦ Ἔθνους. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω ὡρισμένους ἀριθμούς. Αἱ ἀπόψεις αὐταὶ τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ἀντεθνικότητος τῆς Ε.Δ.Α., περὶ τῆς Ε.Δ.Α., ὡς κομμουνιστικοῦ Κόμματος, περὶ τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους δημιουργεῖ διὰ τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους, ἡ δρᾶσις καὶ ἡ δραστηριότης τῆς Ἀριστερᾶς, εἶναι ἀναμφισβητήτως γνωσταὶ εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δὲν ὑπάρχει κανένα μέσον διαφημίσεως καὶ διαφωτίσεως καὶ προπαγάνδας, τὸ ὁποῖον δὲν ἐχρησιμοποίησε ἡ Κυβέρνησις πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν διὰ νὰ ἀνακοινώσῃ, διὰ νὰ μεταφέρῃ εἰς τὸν λαὸν αὐτὰς τὰς ἀπόψεις της, περὶ τοῦ τί εἶναι καὶ τί ἐπιδιώκει ἡ Ἀριστερά. Συνεπῶς, εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει αὐτὸ ποὺ θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ γνωρίζῃ περὶ τῆς Ἀριστερᾶς. Συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει θέμα νὰ παρασυρθῇ ἢ νὰ παρανοήσῃ ἢ νὰ ἀγνοῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περὶ τοῦ τί εἶναι ἡ Ε.Δ.Α. καὶ τί θέλει ἡ Ε.Δ.Α. ἐν σχέσει μὲ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀκόμη ἔφθασεν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς πρακτικὰ μέσα διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφιβολία, ὅτι καὶ εἰς τὸν τελευταῖον πολίτην θὰ φθάσουν αἱ ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ τί εἶναι ἡ Ε.Δ.Α. Αἱ κεραῖαι τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐστράφησαν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μέχρι τῆς τελευταίας γωνίας καὶ μὲ πρακτικὰ μέσα ἀκόμη, διότι ὑπάρχουν σήμερον 79 βουλευταὶ τῆς Ε.Δ.Α., ἐὰν θέλετε 60, ὅσοι ἀπέμειναν τελικῶς, ὡς βουλευταὶ τῆς Ε.Δ.Α., οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ ὅλας τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας καὶ οἱ ὁποῖοι κινοῦνται εἰς τὰς περιφερείας των καὶ ἔρχονται εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν λαὸν καὶ ἐμφανίζονται ὄχι εἰς τὰ χωριά, ἀλλὰ μόνον εἰς τὰς μεγάλας πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦνται συνεχῶς ἀπὸ χαφιέδες, παρακολουθοῦνται συνεχῶς ποὺ σημαίνει, ὅτι ἐπισημαίνονται ἀπὸ τὸ Κράτος, ὅτι εἶναι οἱ ἐπικίνδυνοι, ὅτι εἶναι αὐτοὶ ποὺ ἀνήκουν εἰς τὴν Ε.Δ.Α., ποὺ ἀπεργάζεται τὴν ἐθνικὴν συμφοράν, ὅτι εἶναι οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀπαγορεύεται νὰ ἀπευθύνεται πᾶς πολίτης πονῶν τὸ Ἔθνος. Φθάνουν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε ἡ παρακολούθησις αὐτὴ νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐὰν κἄποιος θέλῃ νὰ ἴδῃ κἄποιον ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῆς Ε.Δ.Α., δὲν χρειάζεται, παρὰ νὰ κυττάξῃ ποῦ ὑπάρχει συγκέντρωσις χαφιέδων, διότι ἐκεῖ ὑπάρχει βουλευτὴς τῆς Ε.Δ.Α. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει ἀπολύτως τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Δ.Α., περὶ τοῦ ὅτι ἡ Ε.Δ.Α., οἱ βουλευταί της, τὰ στελέχη τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι ἐπικίνδυνα ἐθνικῶς. Πῶς ἀπαντᾶ ὁ λαός, διαφωτισμένος πλήρως. Εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Ἀθηνῶν ἡ Ε.Δ.Α. ἔλαβε τὸ 40% τῶν ψήφων, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958. Εἰς τὴν περιφέρειαν Πειραιῶς τὸ 46%, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὸ 43%, εἰς τὴν πόλιν τῆς Λαρίσης τὸ 51%, εἰς τὴν πόλιν τοῦ Βόλου τὸ 53%, εἰς τὴν πόλιν τῆς Καβάλας τὸ 50%, εἰς τὴν πόλιν τῆς Μυτιλήνης τὸ 51%, εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, πρώτη εἰς δύναμιν ἀπὸ ὅλα τὰ Κόμματα, ἔλαβε τὸ 37% τῶν ψήφων, εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἰωαννίνων ἔλαβε τὸ 39%, εἰς τὴν Καρδίτσαν τὸ 40%, εἰς τὰ Χανιὰ τὸ 37%, εἰς τὰς Σέρρας, πρώτη πάλιν εἰς δύναμιν, τὸ 10% κ.ο.κ. Τί σημαίνουν αὐτά; Ὅτι ὁ λαὸς τρελλάθηκε καὶ ἐδῶ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἔχῃ συνέπειαν, νὰ εἴπῃ, εὐθέως, ἐὰν πράγματι θεωρῇ τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν μεγάλων πόλεων τῆς χώρας καὶ πρὸ παντὸς τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δύο πρωτευουσῶν τῆς χώρας, τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης, ἐὰν τοὺς θεωρῇ ἐθνικῶς ἐπικινδύνους, ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον, ὅτι κατὰ τὸ 50% τοὐλάχιστον, εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, ὅπου ἡ διαφώτισις περὶ τῶν κυβερνητικῶν ἀπόψεων εἶναι πλήρης, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἐὰν πράγματι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, οἱ κάτοικοι τῶν πόλεων αὐτῶν ἔπαυσαν πράγματι νὰ ἔχουν μέσα τους ἐθνικὸν παλμόν. Ὁρίστε, κύριοι, νὰ ἀπαντήσετε εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον σᾶς θέτει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, προκειμένου νὰ ἀποφανθῆτε περὶ τοῦ τί εἶναι καὶ τί ἔκαμεν ἡ Ε.Δ.Α.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιόπουλε, αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν. Σήμερον, ὅμως, συζητοῦμεν ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Καὶ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιοριζώμεθα ἐπὶ τῆς κατ’ ἄρθρον.

§47Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συζητοῦμεν περὶ συνασπισμῶν καὶ συνεργασίας τῶν Κομμάτων, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ ἄρθρον καὶ δίδω ἀπάντησιν εἰς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱαδήποτε συνεργασία μὲ τὴν Ε.Δ.Α. ἐθνικῶς εἶναι ἐπικίνδυνος. Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος. Ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὸν περιορισμὸν τῶν ποσοστῶν διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν τῶν ἑδρῶν, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἀδικῆται κανὲν Κόμμα εἰς ὄφελος τοῦ ἄλλου. Ἐζητήθη, μάλιστα, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ τρόπου κατανομῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 51. Περαιτέρω ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Εἰς τὴν πρότασίν μας, ὅμως, διὰ τὴν πρώτην κατανομήν, ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων διαιρεῖται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν σὺν ἕνα, πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου, ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ ἐπανεξετάσῃ τὸ θέμα. Ἐνῷ, ὅμως, διεφάνη τοιαύτη ἡ πρόθεσίς της, ὅπως συζητήσῃ κατ’ ἀρχὴν τὰς προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, προσεπάθησε νὰ ἀντικρούσῃ ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ ἐθεμελίωναν τὸ βάσιμον τῶν ἀντιρρήσεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, λέγουσα, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι ἐλαχίστη ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης διατυπώσεως τῆς σχετικῆς διατάξεως, ὅπως ἐπίσης καὶ ἡ διαφορὰ εἶναι μηδαμινή, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν διὰ τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν ἡ παλαιοτέρα ἢ ἡ νεωτέρα ἀπογραφή. Ἐμέμφθη, μάλιστα, ὡς ἀγραμμάτους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔκαναν τοὺς λογαριασμοὺς μὲ ἀριθμούς. Δυστυχῶς καὶ διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἀμείλικτοι ἐναντίον της. Αἱ διαφοραὶ ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ συστήματος, εἶναι μεγάλαι. Ἐὰν διατυπωθῇ ἡ διάταξις κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον θὰ ἀποδώσῃ συντριπτικὰ ἀποτελέσματα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀντιθέτως ἀπὸ τὰ ὑποστηριχθέντα ὑπ’ αὐτῆς. Ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε τὴν διάταξιν «σὺν ἕνα» καὶ ἐθεώρησεν, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν ὑποχώρησιν, μίαν παραχώρησιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι πλάνη. Ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἔκαμε, παρὰ μόνον ἀφοῦ ἔκαμεν ὑπολογισμοὺς καὶ ἐπείσθη, ὅτι χωρὶς μεταβολὴν τοῦ τρόπου τῆς βʹ κατανομῆς, μὲ τὰς αὐτὰς ἐκλογικὰς περιφερείας καὶ μὲ διῃρημένον τὸ τέως Κόμμα Φιλελευθέρων, ὡς εἶναι ἡ διάταξις ἀπομεμονωμένη, εὐνοεῖ πράγματι τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἰδοὺ πῶς τοῦτο, καθὼς καὶ ὅλα τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῶν ἐκλογικῶν τεχνασμάτων εὐνοοῦν τὴν Κυβέρνησιν. Ἰδοὺ ὡρισμένοι πίνακες: Βάσει ἀποτελεσμάτων 1958:

ΠΙΝΑΞ

Ἀποτελεσμάτων μὲ βάσιν ἐκλογικοῦ μέτρου τὸ πηλίκον διαιρέσεως τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν + 1 (ὡς ἐδέχθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς) διὰ τὴν Αʹ κατανομήν: Αʹ κατανομή:

Ὑπόλοιπον διὰ Βʹ κατανομὴν 63 ἔδραι. Βʹ Κατανομή: 1) Βάσει συνόλου ψήφων ἑκάστου Κόμματος (Ἐκλ. Ν. 1958).

Παρατήρησις: Ἡ διαίρεσις τοῦ Κ. Φιλελευθέρων εἰς δύο θὰ καταστήσῃ, μὲ τὰ δεδομένα τῶν ἀποτελεσμάτων 1958, ἀδύνατον τὴν χρησιμοποίησιν τῆς δυνάμεώς του, εἰς ἑκάστην περιφέρειαν. Περίπου 12–15 ἕδραι τῆς Αʹ κατανομῆς θὰ ἀπολεσθοῦν, μεταφερόμεναι εἰς τὴν Βʹ κατανομήν. Ἐκ τούτων περιέρχονται εἰς: Ε.Ρ.Ε. ἕδραι 8–10. Ε.Δ.Α. ἕδραι 4–5. Ἄρα: Σύνολον ἑδρῶν: Ε.Ρ.Ε. 166 + 8 ἕως 10 = 174 ἕως 176 Ε.Δ.Α. 71 + 4 ἕως 5 = 75 ἕως 76 Ἑπομένως μὲ τὴν ἀλλαγὴν τῆς μεθόδου τῆς Αʹ κατανομῆς ἡ Ε.Ρ.Ε. κερδίζει 3–6 ἕδρας. Ἡ γενομένη δεκτὴ μέθοδος Αʹ κατανομῆς, χωρὶς νὰ συνδυασθῇ μὲ Βʹ κατανομὴν βάσει τῶν μὴ χρησιμοποιηθέντων ὑπολοίπων ἑκάστου κόμματος, ἀποτελεῖ κατὰ τὰ ἀνωτέρω φενάκην. Διότι ἀφοῦ ἐξαντλεῖ τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα τὰς ψήφους του εἰς τὴν Αʹ κατανομήν, μὲ τὴν βοήθειαν καὶ τῶν μικρῶν περιφερειῶν, ἀπολαμβάνει καὶ τὴν μερίδα τοῦ λέοντος εἰς τὰς ἕδρας τῆς Βʹ κατανομῆς, βάσει τοῦ συνόλου, καὶ οὐχὶ τοῦ ὑπολοίπου τῶν ψήφων του, ὡς δεικνύει ὁ πίναξ: 2) Βʹ κατανομὴ βάσει τῶν ὑπολοίπων: Ἕδραι 63

Ἄρα Σύνολον: Ε.Ρ.Ε. ἕδραι 123 + 31 = 154 Ε.Δ.Α. ἕδραι 51 + 32 = 83 3) Διαφορὰ ἑδρῶν εἰς βάρος Ε.Ρ.Ε. βάσει ἀπογραφῆς 1961, τοὐλάχιστον 12 ἐπὶ ἔλαττον, ἤτοι: Ἐν ὅλῳ ἕδραι Ε.Ρ.Ε. 154–12 = 142. 4) Μὲ Αʹ κατανομὴ κατὰ σύστημα νόμου 1958 (χωρὶς + 1) ἀλλὰ μὲ Βʹ κατανομὴν βάσει ὑπολοίπων: Ἕδραι 104. Ε.Ρ.Ε. 57 ἔναντι 71 Ε.Δ.Α. 47 ἔναντι 33 Ἄρα σύνολον: Ε.Ρ.Ε. 100 + 57 = 157 Διαφορὰ — 14 Ε.Δ.Α. 46 + 47 = 93 Διαφορὰ + 14

§48Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σεῖς ἐζητήσατε τὴν προσθήκην τοῦ σὺν ἕνα.

§49Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐζητήσαμεν ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν τῆς βʹ κατανομῆς, βάσει τῶν ὑπολοίπων καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν τοῦ 1956 ἢ ἔστω τοῦ 1951. Ἐὰν ἀποδεχθῆτε αὐτό, θὰ εἶναι συνεπὴς ἡ Κυβέρνησις πρὸς αὐτὴν τὴν γραμμὴν τοῦ ὀρθοῦ καὶ τοῦ ἀδιαβλήτου, ὁπότε θὰ τὴν χειροκροτήσωμεν, διότι θὰ πρόκειται περὶ πραγματικῆς βελτιώσεως τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν τὸ ἔκαμεν ὅμως ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐδῶ προδίδει τὸν δόλον, διότι ἔφερε τὸ σὺν ἕνα διὰ νὰ ἀφαιρέσῃ ἕδρας.

§50Α. ΣΧΙΝΑΣ. Τότε θὰ μείνῃ μόνον τὸ ὄνομα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, διότι θὰ εἶναι ἁπλῆ ἀναλογική.

§51Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ δὲν σημαίνει, ὅτι τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα θὰ πάρῃ ὅσες ἕδρες χρειάζεται διὰ νὰ κάμῃ Κυβέρνησιν. Αὐτὰ ἀποτελοῦν μόνον τεχνάσματα τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὰ εἶναι ἐπινοήσεις μόνον τῶν ἐκλογικῶν μαγειρείων τῆς Ε.Ρ.Ε.

§52Κ. ΡΑΛΛΗΣ. ... (δὲν ἠκούσθη).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω, ὅτι οἱ εἰσηγηταὶ θὰ προβοῦν εἰς εἰσήγησιν ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ἐκ νέου.

§54Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ τοῦ 1951 εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν χρησιμοποιεῖ τὰ ὑπόλοιπα.

§55Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Περίπου.

§56Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τί θὰ πῇ περίπου, κ. συνάδελφε; Ἢ ναὶ ἢ ὄχι. Διαβάστε μας τὸ ἄρθρον.

§57Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζομεν καὶ ἀνάγνωσιν καὶ γραφήν, καὶ σᾶς λέγομεν, ὅτι βάσις τῆς κατανομῆς κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1951 εἶναι ἡ ἐφ’ ἅπαξ μόνον χρησιμοποίησις τῶν ψήφων δι’ ἐκλογὴν βουλευτῶν.

§58Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, λέγοντας, ὅτι ὑπάρχουν ὑπόλοιπα τὸ ἐπιστεύσατε καὶ σεῖς; Ὁ νόμος δὲν ὁρίζει τέτοιο πρᾶγμα.

§59Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε σεῖς δὲν ἔχετε διαβάσει τὸν νόμον.

§60Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου τοῦ 1951 λέγει, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν λαμβάνεται τὸ ὕψος τῶν ψήφων τοῦ συνόλου τῶν μετεχόντων Κομμάτων καὶ διαιρεῖται διὰ τοῦ συνόλου τῶν ἑδρῶν. Δὲν ὑπάρχουν ὑπόλοιπα.

§61Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ἔχετε διαβάσει, ἀλλὰ εἴχατε ἀποφύγει νὰ τὸ ἐμφανίσετε. Διότι αὐτὴ ἡ μικρὴ διαφορούλα σημαίνει τὰ ἑξῆς: Ὅπως εἰς τὸ Ἀστικὸν Δίκαιον, εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς διανομῆς τῆς κληρονομίας ὑπάρχει ὁ θεσμὸς τῆς συνεισφορᾶς, (ὁ προικισθεὶς ἢ δωρεοδόχος ὀφείλει νὰ συνεισφέρῃ πᾶν ποσόν, ὅπερ ἔχει λάβει παρὰ τοῦ κληρονομουμένου, διὰ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν διανομὴν τῆς κληρονομίας), κἄτι ἀνάλογον προβλέπει ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1951. Τὰ Κόμματα ποὺ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν βʹ κατανομὴν ἀναφέρουν τὰς ἕδρας ποὺ ἔλαβον εἰς τὴν πρώτην, ἀθροίζονται μετὰ τῶν ἀδιαθέτων ἑδρῶν, μὲ τὸ ἄθροισμα διαιρεῖται τὸ ἄθροισμα τῶν ψήφων, ποὺ ἔλαβον τὰ μετέχοντα τῆς βʹ κατανομῆς Κόμματα καὶ μὲ τὸ προκῦπτον ἐκλογικὸν μέτρον καθορίζονται αἱ ἀναλογοῦσαι εἰς ἕκαστον ἕδραι ἐν συνόλῳ, βάσει τῶν ψήφων ποὺ ἔλαβε. Δηλαδὴ ὁ νόμος τοῦ 1951 δὲν μοιράζει δύο φορὲς ἕδρας μὲ τὰς αὐτὰς ψήφους, ὡς γίνεται μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958.

§62Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ διαφορὰ ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1951 ὁ συντελεστὴς εἶναι μικρότερος, διότι ὁ διαιρέτης εἶναι μεγαλύτερος καὶ μειοῦται τὸ ἐκλογικὸν μέτρον. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: Τί γίνονται τὰ ὑπόλοιπα τῶν ἄλλων Κομμάτων μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1951;

§63Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μοιράζονται.

§64Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, σβύνονται.

§65Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ἐννοεῖτε τὰς ἕδρας.

§66Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ Ἀντιπολίτευσις κόπτεται διὰ νὰ μὴ χαθοῦν τὰ ὑπόλοιπα. Οἱ ὑπόλοιποι ψῆφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν συνεπείᾳ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὡρισμένα Κόμματα δὲν συμμετεῖχαν εἰς τὴν δευτέραν, χάνονται. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τοῦ 1951 καὶ τὸ ἴδιον ἴσχυσε καὶ τὸ 1958.

§67Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι ἔτσι. Τὰ ἀχρησιμοποίητα ὑπόλοιπα, ἀντιστοιχοῦν πρὸς τὰς ἕδρας αἱ ὁποῖαι δὲν διετέθησαν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Αἱ ἕδραι αὐταὶ κατανέμονται εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Συνεπῶς τὰ ὑπόλοιπα αὐτὰ ἐκφράζονται εἰς ἕδρας, καὶ γίνεται ἑπομένως χρῆσις αὐτῶν. Δὲν πᾶνε χαμένα. Καὶ ἡ κατανομὴ γίνεται μὲ τὴν ἀρχήν, μὲ τὴν βάσιν, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τὰ συμμετέχοντα Κόμματα θὰ πάρουν τὸ σύνολον τῶν ἑδρῶν ἀναλόγως πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων των. Ἐπωφελοῦνται μόνον τῶν χαμένων ψήφων τῶν Κομμάτων ποὺ δὲν λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Εἰσέρχονται εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν ὡρισμένα κόμματα, ἀλλὰ δὲν καταπλεονεκτεῖ τὸ ἓν εἰς βάρος τοῦ ἄλλου, μεταξὺ αὐτῶν γίνεται ἀνάλογος διανομὴ ἑδρῶν βάσει τῶν ψήφων ἑκάστου. Ἐνῷ μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1958 τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα δολιεύεται καὶ τὸν συνεταῖρον του εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, διότι λαμβάνει τὰς ἕδρας του ἐξ αὐτῆς, βάσει τοῦ συνόλου καὶ οὐχὶ τοῦ ἀχρησιμοποιήτου μόνον μέρους τῶν ψήφων.

§68Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ράλλης μᾶς εἶπε περὶ τοῦ νόμου τοῦ 1951. Ἐγὼ ὅμως ἐφήρμοσα τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 εἰς τὸν νόμον τοῦ 1951. Ἡ Ε.Ρ.Ε. μὲ τὸ σὺν ἕνα ἐξαντλεῖ μεγάλον ἀριθμὸν ψήφων εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1951 εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν λαμβάνει 13 ἕδρας μὲ τὰ δεδομένα πάντοτε τοῦ 1958. Δηλαδὴ ἔχομεν 123 σὺν 13 ἔχομεν 136 ἕδρας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τολμῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ διάταξις ἡ σὺν ἕνα, τὴν ὁποίαν κατ’ ἀρχὴν ἀποδεχόμεθα, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν μηχανισμὸν τοῦ 1958, ἀμφιβάλλω ἂν εἶναι δικαία. Μὲ χωρὶς τὸ σὺν ἕνα καὶ τὸν νόμον τοῦ 1958 ἡ Ε.Ρ.Ε. λαμβάνει ὀλιγωτέρας ψήφους ἀπὸ ὅ,τι μὲ τὸ σὺν ἕνα.

§69Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, οὐδὲ ἓν ἐπιχείρημα ἀντιτάξατε, τόσον διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἔννοιαν τῆς δικαιοσύνης ὑπὸ τῆς ὁποίας ὑποτίθεται, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο διέπεται, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἠναλώθητε εἰς τὸ νὰ ἐξεύρετε τρόπους βάσει τῶν ὁποίων ἡ Ε.Ρ.Ε., τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα, θὰ λάβῃ ὀλιγωτέρας ἕδρας, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ τῆς ἐπέτρεπε νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν. Οὐδὲν ἐπιχείρημα μᾶς εἴπατε. Οὐδὲν σᾶς ἀπησχόλησε, εἰμὴ μόνον κατὰ ποῖον τρόπον θὰ νοθεύσητε τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ καὶ κατὰ ποῖον τρόπον τὸ μεγαλύτερον Κόμμα θὰ λάβῃ ὀλιγωτέρας ἕδρας.

§70Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐμεῖς ἐφαρμόσαμε αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπροτείνατε.

§71Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης ἔκαμε μίαν σπουδαίαν ἀνακάλυψιν. Εἶπεν, ὅτι προσεπαθήσαμεν νὰ μειώσωμεν τὰς ἕδρας τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, κ. συνάδελφε. Ἡμεῖς προσεπαθήσαμεν νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ νὰ κλέβῃ τὰς ψήφους τῶν ἄλλων Κομμάτων. Αὐτὸ εἶναι σαφές. Διότι, μὲ τὰ τεχνάσματά της τὰ ἐκλογικά, μὲ αὐτὴν τὴν τακτικὴν καταληστεύει τὰ ἄλλα Κόμματα.

§72Η. ΗΛΙΟΥ..........

§73Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ἀντιλαμβάνομαι, διατί ὁ κ. Ράλλης σᾶς ἐπροκάλεσε τόσον πανικόν, ὥστε ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ νὰ χρειάζεται τὴν ἐπικουρίαν τὴν ἰδικήν σας καὶ τοῦ κ. Μπριλλάκη. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Κρῖκος).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ ρήτωρ ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν δέχεται πλέον διακοπάς. Θὰ παρεκάλουν κ. Ἡλιοῦ...

§75Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ἄηθες, κ. Πρόεδρε. Νομίζω, ὅτι τοποθετεῖτε τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἀντίκειται πρὸς τὴν καλὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δείχνῃ τὸ Προεδρεῖον, ὅταν γίνωνται διακοπαί. Διότι ἡ Βουλὴ εἶναι συζήτησις καὶ διάλογος καὶ ὄχι μονόλογος. Κανεὶς δὲν θέλει νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος χρειάζεται ἐπικουρίαν. Αὐτὸ τὸ ἐπιβάλλει ὁ Κανονισμὸς καὶ ἡ παρεμβολὴ τῶν ἄλλων ὁμιλητῶν εἶναι ἀπαραίτητος, διότι διὰ τοῦ διαλόγου διαφωτίζεται τὸ Σῶμα. Τὸ σὺν ἕνα, ἐξασφαλίζει εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν δικαίως περισσοτέρας ἕδρας. Ὁ τρόπος κατανομῆς μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1958, δίδει διπλῆν ψῆφον. Τὴν ψῆφον, ἡ ὁποία ἐχρησιμοποιήθη ἅπαξ διὰ τὴν πρώτην κατανομὴν τὴν ξαναχρησιμοποιεῖ καὶ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, χρησιμοποιεῖ περισσοτέρας ψήφους εἰς τὴν πρώτην κατανομήν, διὰ τοῦ σὺν ἕνα, καὶ συγχρόνως διατηρεῖται τὸ σύστημα τοῦ 1958 καταντᾷ πάλιν νὰ ὠφελῆται περισσότερον ἡ Κυβέρνησις.

§76Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἡλιοῦ κάμνει δύο βασικὰ σφάλματα εἰς τὰ συμπεράσματά του. Τὸ πρῶτο σφάλμα εἶναι, ὅτι ὁμιλεῖ περὶ χρησιμοποίησεως διπλῆς τῆς ψήφου, ἐνῷ καὶ ἄλλοτε ἠναγκάσθην νὰ παρέμβω διὰ νὰ ἀποσαφηνίσω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διπλῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ψήφου. Εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν λαμβάνουν τὰ Κόμματα τὰς ἕδρας των, αἱ ὁποῖαι κατανέμονται βάσει τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ὡς γνωστόν. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, εἰς τὴν ὁποίαν συντελεῖται ἀκριβῶς ἡ «ἐνίσχυσις», ἡ ὁποία καὶ εἶναι ἡ πεμπτουσία τοῦ συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Τὸ λέγει καὶ ὁ ὅρος καὶ ἡ ἔννοια καὶ ὁ σκοπός. Ἄν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, εἰς τὸ κρίσιμον δηλαδὴ σημεῖον, ἐφαρμόσωμεν καὶ πάλιν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, πρέπει νὰ παύσωμεν, ἁπλούστατα, νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν ἐπιχειρήματα καὶ θεωρίαι περὶ δικαίου ἢ ἀδίκου συστήματος, ἀλλὰ πάντως πρέπει νὰ μὴ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, διότι αἱ 123 ἕδραι λαμβάνονται, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἄν ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται...

§77Η. ΗΛΙΟΥ. Μεταξὺ τῶν μετεχόντων Κομμάτων.

§78Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐφαρμόζομεν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διότι αἱ ψῆφοι τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν μετέχουν, ἐξουδετερώνονται πλήρως εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Καὶ ὁ νόμος τοῦ 1951 ὁμιλεῖ περὶ ὑπολογισμοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συνόλου τῶν ψήφων τῶν Κομμάτων, τῶν μετεχόντων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Καὶ ἐκεῖ, βάσει τοῦ συνόλου, συντελεῖται ἡ δευτέρα κατανομή. Δεύτερον σφάλμα βασικόν: Λέγετε, ὅτι τὸ σὺν ἕνα εἶναι ὑπὲρ τοῦ Κυβερνῶντος Κόμματος. Ὅταν ἔχωμεν 104 ἕδρας πρὸς διανομὴν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ ἔχωμεν βʹ κατανομήν, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει, κατὰ πλεονέκτησιν ὑπὲρ ἡμῶν, ὅπως ἰσχυρίζεσθε σεῖς οἱ ἴδιοι, τὸ γεγονός, ὅτι αἱ 104 ἕδραι τῆς δευτέρας κατανομῆς μειώνονται εἰς 62 διὰ τοῦ σὺν ἕνα, εἶναι ὠφέλεια ἢ ζημία θετικὴ τοῦ Κυβερνῶντος Κόμματος; Μία ἴσως παρατήρησις θὰ ἦτο ὀρθή: Ὅτι τὸ σὺν ἕνα τὸ ἓν Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει διαφορὰς εἰς ὅλην τὴν χώραν, θὰ τὸ ἀξιοποιήσῃ εἰς τὴν αʹ κατανομὴν κατὰ τρόπον, ἴσως, πληρέστερον ἔναντι ἑνὸς ἄλλου, τὸ ὁποῖον θὰ τὴν εἶχε συγκεντρώσει. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν σοβαρῶς, ὅτι ἡ προσθήκη τοῦ σὺν ἕνα, τὴν ὁποίαν προτείνατε καὶ ἐπιμόνως ὑπεστηρίξατε, ὅτι καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ δολιότητα ἢ ἔστω ἀπαράδεκτον ὠφέλειαν κυβερνῶντος Κόμματος εἰς βάρος τῶν μικρῶν Κομμάτων.

§79Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρῶτον, ἐπὶ τῆς πρώτης παρατηρήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι κατὰ τὴν λογικὴν τῆς ἀπόψεώς του ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, εὐλόγως θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὅτι τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν παίρνει τὸ σύνολον τῶν ἀκατανεμήτων ἑδρῶν. Εἴπομεν ὅμως καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ βασίζεται μόνον εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν ὡρισμένων μικρῶν Κομμάτων ἀπὸ τὴν βʹ κατανομὴν καὶ οὐδὲν πλέον.

§80Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958, ἐπῆρε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων 20%, ἡ Ε.Δ.Α. 24,5%, μᾶς μένουν 44,5% καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. 41,2% φθάνομεν τὰ 86%. Δι’ αὐτὰ τὰ 86% ὁμολογεῖτε καὶ σεῖς, ὅτι σύμφωνα μὲ τὰς προτάσεις σας, θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Μένει, συνεπῶς, τὸ 14% τῶν μὴ μετεχόντων τῆς δευτέρας κατανομῆς Κομμάτων. Ἐξ αὐτοῦ ὅμως τὸ 10% καὶ τὰ μικρὰ Κόμματα θὰ τὸ ἀξιοποιήσουν βέβαια καὶ μάλιστα μὲ τὸ σὺν ἕνα εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Θὰ μείνῃ, λοιπόν, ἕνα ὑπόλοιπον 4% διὰ νὰ διανείμωμεν καὶ νὰ ἐνισχύσωμεν τρία τοὐλάχιστον Κόμματα ποὺ θὰ μποῦνε εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ ἐνισχυμένη ποὺ θέλετε νὰ ψηφίσωμεν; 1½% κἄθε ἐνισχυόμενον Κόμμα; Δηλαδὴ ὑπόλοιπον καὶ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Διὰ τόσον ἀφελὲς ἐκλαμβάνετε τὸ Σῶμα καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν;

§81Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον, λαμβάνομεν μίαν προϋπόθεσιν ποὺ δὲν ὑπάρχει. Ἀνεφέρατε, κ. Ὑπουργέ, τὴν Ε.Ρ.Ε., τὴν Ε.Δ.Α. καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας διαιρέσεώς του δὲν ὑφίσταται τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διὰ νὰ συγκεντρώσῃ τὸ ποσοστὸν αὐτό. Καὶ ἐνῷ τὰ μικρὰ Κόμματα δὲν λαμβάνουν ὅλας τὰς ἀναλογούσας ἕδρας εἰς τὴν πρώτην κατανομήν, διότι μένουν μεγάλα ὑπόλοιπα ἀχρησιμοποίητα, λόγῳ μὴ καλύψεως τοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου, τὰ καταβροχθίζει τὸ μεγαλύτερον Κόμμα. Ἀλλά, κατὰ τὸ σύστημα τοῦ 1958, τὸ πλειοψηφοῦν σχετικῶς Κόμμα, καταβροχθίζει καὶ τὰ ὑπόλοιπα τοῦ συνεταίρου του τῆς βʹ κατανομῆς. Διότι τὸ δεύτερον Κόμμα ἔχον συγκεντρώσει σημαντικὸν ἀριθμὸν ψήφων εἰς ἑκάστην περιφέρειαν, δὲν λαμβάνει τὰς ἀναλογούσας ἕδρας εἰς τὴν πρώτην κατανομήν, διότι δὲν καλύπτει τὸ ἐκλογικὸν μέτρον εἰς ὅλας τὰς περιφερείας, προσεγγίζον ἁπλῶς τοῦτο. Ἔτσι, ὅμως, ἀφήνει μεγάλα ὑπόλοιπα εἰς ἑκάστην περιφέρειαν, τὰ ὁποῖα μεταφερόμενα εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ληστεύονται ἀπὸ τὸν πρῶτον Κόμμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ «σὺν ἕνα» εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν ἐξαντλοῦνται ὅλα τὰ ὑπόλοιπα τοῦ πρώτου Κόμματος καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Ε.Ρ.Ε. παίρνει 123 ἕδρας. Εἰς δὲ τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐνῷ εἶχεν ἐξαντλήσει τὰ ὑπόλοιπά του, λαμβάνει τὴν μερίδα τοῦ λέοντος, παίρνει 43 ἕδρας ἀπὸ τὰς 60 καὶ ἡ Ε.Δ.Α. μόνον 20, δηλαδὴ κερδίζει καὶ εἰς βάρος τοῦ συνεταίρου του. Ἰδού, κ. συνάδελφοι, ἡ καταδολίευσις. Οἱ πίνακες τοὺς ὁποίους κατέθεσα ἀνωτέρω ἐπιβεβαιοῦν τοὺς ἰσχυρισμούς μου. Ἀλλὰ καὶ μὲ βάσιν τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1951, ὅπου γίνεται ἅπαξ μόνον χρῆσις τῶν ψήφων, τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦσαν ὅλως διάφορα. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί: 1ον) Κατανομὴ κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον 1961 βάσει ἀποτελεσμάτων 1958:

2ον) Μὲ συμμετοχὴν καὶ τοῦ Κόμματος Φιλελευθέρων βάσει τῶν αὐτῶν στοιχείων:

Συνεπῶς, κ. βουλευταί, μὲ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς ἀνατρέπονται ὅλοι οἱ ἰσχυρισμοὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. καρποῦται ἐπὶ πλέον 30 ἕδρας κατὰ τρόπον ταχυδακτυλουργικόν. Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο θέμα. Τὸ θέμα τῆς κατατμήσεως τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. συνάδελφοι, νὰ ὑπάρξῃ ἀναλογικὴ ἐκλογὴ μὲ ἐκλογικὰς περιφερείας μιᾶς ἢ δύο ἑδρῶν. Συνεπῶς χρέος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐπαναφέρῃ τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας, ποὺ ὑπῆρχαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956. Ἐπίσης εἰς τὸ θέμα τῶν συνασπισμῶν διατηρεῖ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἰδίαν περίπου διάταξιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον τοῦ 1958. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ καθορίσῃ τί εἶναι συνασπισμὸς Κομμάτων. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ μένουν οἱ ἐκλογεῖς μὲ τὴν ἀμφιβολίαν καὶ νὰ μένῃ τὸ θέμα τοῦτο ἐν ἐκκρεμότητι. Τὸ θέμα αὐτὸ ἔχει ἀνάγκην ἐκκαθαρίσεως, διότι ἐπηρεάζει τὰς σκέψεις καὶ τὴν κρίσιν τῶν ἐκλογέων. Ὑπάρχει, ὅμως, καὶ κἄτι ἄλλο. Ὁ Ἄρειος Πάγος εἶναι τὸ ἀνώτατον δικαστήριον, τὸ ὁποῖον καθορίζει ποῖον εἶναι τὸ Κόμμα καὶ ποῖος ὁ συνασπισμός. Καὶ ἀφοῦ τοῦτο καθορίζεται προεκλογικῶς, μετεκλογικῶς ἔρχεται ἕνα δεύτερον ἀνώτερον δικαστήριον μὲ τοὺς ἰδίους δικαστὰς νὰ κρίνῃ καὶ πάλιν ἐὰν εἷς συνδυασμὸς εἶναι Κόμμα ἢ συνασπισμός. Δημιουργεῖται δηλαδὴ ἕνας φαῦλος κύκλος, ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τῶν Κομμάτων καὶ τῶν συνασπισμῶν. Μὲ αὐτὸν τὸν φαῦλον κύκλον θὰ ἀντιμετωπίσουν δυσκολίαν νὰ κρίνουν καὶ τὰ δικαστήρια. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ προσδιορισθῇ σαφῶς, πότε ἕνας συνδυασμὸς ἀποτελεῖ συνασπισμὸν Κομμάτων καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἔχομεν ὑποβάλει σχετικὴν τροπολογίαν. Ἤκουσα τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δίδοντα ἐξηγήσεις, τοῦ τί εἶναι Κόμμα καὶ ἐξεπλάγην. Διότι εἶπεν, ὅτι δὲν ἀποτελοῦν Κόμματα μόνον ὅσα κατέθεσαν δήλωσιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ὅσα εἰς τὴν πολιτικὴν πραγματικότητα εἶναι Κόμματα. Ἑπομένως, ἂν τὰ ἐν τῇ Βουλῇ Κόμματα ἑνωθοῦν πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, κατὰ τὴν εἰσαγομένην διάταξιν, ἀποτελοῦν αὐτοτελὲς Κόμμα, ἐνῷ ἐὰν ἑνωθοῦν ἄλλα Κόμματα διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχει μόνον δήλωσις εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ εἶναι ἀνύπαρκτα εἰς τὴν Βουλήν, τότε ἀποτελοῦν συνασπισμὸν τὰ ὑπάρχοντα αὐτὰ Κόμματα, διότι ἔχουν καταθέσει ἁπλῶς δήλωσιν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, καὶ πρέπει νὰ πάρουν τὰ ὑψηλὰ ποσοστὰ τῶν 30 καὶ 35%. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἔχει συνειδητοποιήσει ἡ Κυβέρνησις τί σημαίνουν αὐταὶ αἱ διατάξεις καὶ τὰς φέρνει διὰ νὰ ἱκανοποιήσουν συγκεκριμένους σκοπούς. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἐὰν θέλωμεν πράγματι νὰ διατηρήσωμεν τὴν κοινοβουλευτικὴν ζωὴν εἰς τὴν χώραν μας, θὰ πρέπει νὰ ἀποβάλωμεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν ποὺ ταλαιπωρεῖ ὡρισμένα ἐκ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῶν μελῶν τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας, τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει πολιτικὴ ζωὴ ἔξω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Πρέπει οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ συνειδητοποιήσουν, κυρίως ἐκεῖνοι ποὺ ἐνδιαφέρονται διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμόν, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ψηφίζουν νομοθετήματα ἐκλογικὰ μὲ μοναδικὸν σκοπὸν νὰ διατηρήσουν τὸ Κόμμα των εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ὑπάρχει πολιτικὴ ζωὴ καὶ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν ἔζησεν ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀνάγκη, διὰ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν πολιτικήν της ὑπόστασιν καὶ τὴν πολιτικήν της δρᾶσιν νὰ ἀποφασίσῃ, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ καὶ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτι ἠμπορεῖ καὶ πρέπει νὰ ζήσῃ καὶ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ἀντιπολίτευσις, πότε; Ἂν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θέλῃ πράγματι νὰ ἀναθέσῃ τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐκπροσωπήσεώς του εἰς τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἑπομένως δὲν θέλει νὰ ἀναθέσῃ σχηματισμὸν Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἂν αὐτὴν τὴν σκέψιν, ἡ ὁποία κατατρύχει τὴν Κυβέρνησιν κατὰ πρῶτον λόγον καὶ σημαντικὸν ἀριθμὸν συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως κατὰ δεύτερον λόγον, ἂν αὐτὴν τὴν σκέψιν δὲν τὴν ἀποβάλλει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν ἐκλογικὸν νόμον, ὅ,τι καὶ ἂν κάνωμεν θὰ εἶναι ἐκ τοῦ πονηροῦ. Ἂν μέσα εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἐπαναλαμβάνω, ἐντάσσωμεν σκοπούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἔξω ἀπὸ τὰς συνταγματικὰς διατάξεις, πέραν ἀπὸ τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους τὸ Σύνταγμα ἐπιτρέπει καὶ ἐπιτάσσει, ἂν τοιούτους σκοποὺς καὶ τοιαύτας διατάξεις παρεμβάλλωμεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ρίχνομεν συνειδητῶς βόλια ἐναντίον τοῦ Κιονοβουλευτισμοῦ, καταργοῦμεν τὸν Κοινοβουλευτισμόν, καὶ ὅσοι πιστεύουν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ κοινοβουλευτικὴ ζωή, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ καὶ δικαιώματα τοῦ λαοῦ καὶ πρὸ παντὸς τὸ βασικὸν δικαίωμα τοῦ λαοῦ νὰ ἀσκῇ τὰς ἐξουσίας, τὰς ὁποίας τοῦ ἀπονέμει τὸ Σύνταγμα, εἶναι ἀνάγκη αὐτὸ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα νὰ τὸ ἀπορρίψωμεν, διότι, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ὑπάρχει ὁ δόλος, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ὑπάρχει ἡ προσπάθεια, ἡ δολιοφθορὰ ἐναντίον τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ βεβαίως καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ παλαίσουν ὑπὸ πάσας τὰς συνθήκας ποὺ ἠμπορεῖ νὰ δημιουργήσῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ παλαίσουν διὰ τὴν νίκην, ἀλλὰ πρὸ παντὸς πρέπει νὰ πληροφορηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἀποφασίσῃ καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποφασίσῃ καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ πράξῃ, τιμωρήσῃ, ἐπιτρέψατε τὴν ἔκφρασιν αὐτήν, τὴν ἀσέλγειαν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς βάρος τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος σύρεται καὶ τοῦ ὁποίου ἡ βούλησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πλαστογραφεῖται διὰ νὰ δημιουργηθῇ πλειοψηφία, διὰ νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν θέλει ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ κυβερνῶν Κόμμα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον.

§83Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι τόσον φλέγον, ὥστε πρέπει νὰ συζητηθῇ ἐν ψυχρῷ καὶ ἡ αἴθουσα αὐτὴ φλέγεται αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐγὼ σᾶς ὁμολογῶ, ἀπὸ σεβασμὸν καὶ πρὸς τὸ βῆμα καὶ πρὸς τὴν αἴθουσαν, δὲν νομίζω, ὅτι δύναμαι πλέον νὰ ὁμιλήσω. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν Δευτέραν, διότι ἂν ἡ νύχτα εἶναι καλὸς σύμβουλος, τὸ Σαββατο–Κύριακον εἶναι πάρα πολὺ καλὸς σύμβουλος καὶ ἡ συζήτησις δύναται νὰ συνεχισθῇ τὴν Δευτέραν ὑπὸ ἐντελῶς διαφορετικὰς συνθήκας. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διακόψωμεν, διότι μᾶλλον ἀσκόπως συζητοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§84Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ ἑνώνω τὴν ἄποψιν τῆς Ε.Δ.Α. εἰς τὴν πρότασιν τοῦ συναδέλφου κ. Ζίγδη, Ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ὀρθῶς ὑπηνίχθη ὡρισμένα πράγματα ὁ κ. Ζίγδης καὶ ὅτι ἐνδεχομένως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀσκόπως συζητοῦμεν, ἐγὼ ἤθελα νὰ τονίσω τοῦτο· Ὅτι ἐπὶ τέλους ὁ ἐκλογικὸς νόμος συζητεῖται ἀπό τινων ἡμερῶν καὶ ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὡδήγησεν εἰς πολυώρους συνεδριάσεις, ὅσον ποτὲ δὲν παρετάθησαν κατ’ ἐπανάληψιν, ἐπὶ δεκαήμερον συνεχῶς, αἱ συνεδριάσεις τοῦ Σώματος ὡδήγησαν καὶ εἰς μίαν ἔντασιν καὶ τῆς προσοχῆς καὶ τῶν νεύρων καὶ μερικὲς στιγμὲς εἰς θλιβερὰς καὶ ἀθελήτους ἀπὸ πάσης πλευρᾶς — εἶμαι βέβαιος — ὑπερβολὰς καὶ νευρικότητας. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ καταπόνησις αὐτὴ θὰ ἦτο σωστὸν νὰ συνυπολογισθῇ εἰς ὅσα ὀρθὰ ὑπηνίχθη ὁ κ. Ζίγδης. Εἰς μίαν συνεννόησιν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς εἴπομεν, ὅτι ἀπόψε δὲν θὰ ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας, ἀλλά, δεδομένου ὅτι κατ’ οὐσίαν θὰ μποῦμε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1 μεθαύριον, ὅτι θὰ διαλυθῶμεν ἡσύχως καὶ ἀθορύβως. Νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτὸ χωρὶς νὰ βλαβῇ, οὔτε ἡ πορεία τῶν ἐργασιῶν, οὔτε ἡ διάρκεια τῶν συζητήσεων.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον παρακαλεῖ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, δεδομένου, ὅτι ἀνεπτύχθησαν εὐρέως αἱ ἀπόψεις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἀκόμη μόλις ἡ 10.30′ νυκτερινὴ καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἀναπτύξουν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τὰς ἀπόψεις των ὡρισμένοι ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων.

§86Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι πολὺ ἐνωρὶς νὰ λύσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὴν συνεδρίασιν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβουν 2–3 ἀκόμη τὸν λόγον καὶ νὰ λύσετε κατόπιν τὴν συνεδρίασιν.

§87Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς καμμίαν ἄλλην συνεδρίασιν δὲν ἐτέθη τὸ ζήτημα πρὸ τῆς 12ης ἢ 1ης πρωϊνῆς.

§88Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ Κυβέρνησις ὑπελόγιζε καὶ εἰς τὴν αὐριανὴν ἐμβόλιμον συνεδρίασιν.

§89Η. ΗΛΙΟΥ. Σᾶς παρεχωρήσαμεν ὅλας τὰς ἡμέρας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.30′ μ.μ.)