1961.05.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 119η

Τρίτη 30 Μαΐου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσιν τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καρατζένης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἀγωνιστῶν Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως Ἄρτης, διὰ τῆς ὁποίας ἀποκηρύσσουν ὡς ἐπιόρκους μερικὰ στελέχη τοῦ Ε.Δ.Ε.Σ., τὰ ὁποῖα προδόσαντα τὴν ἱερὰν ὑπόθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συγκέντρωσιν τοῦ «Ἀκροπόλ» τῆς 22ας Ἀπριλίου ἐ.ἔ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χρ. Πιπιλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κοινοταρχῶν Καλλιθέας, Διασέλλων, Πλατιάνας, Τρυπητῆς, Ἀμυγδαλεῶν, Λιβαδακίου, Τρυπῶν, Μακίστου, Γκρέκα, Γρύλλου, Φαναρίου, Δαφνούλας καὶ Ἀλιφείρας Ὀλυμπίας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν κακὴν κατάστασιν τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Κρεσταίνων–Ἀνδριτσαίνης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Καμβύσης, καταθέτει ἀναφορὰν πυροπαθῶν κατοίκων Ἀμπελοφύτου, Χώρας καὶ Γαργαλιάνων Τριφυλίας, αἰτούντων ὅπως συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν σχέδιον νόμου «περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεως εἰς τὰ θύματα τοῦ Ναζισμοῦ» καὶ ἀποζημιωθοῦν διὰ τὴν πυρπόλησιν τῶν οἰκιῶν των ὑπὸ τῶν γερμανικῶν στρατευμάτων κατοχῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καρατζένης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μὴ λειτουργίαν τοῦ Κ.Λ.Α.Π. Πρεβέζης. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Συνδέσμων Συνταξιούχων Ἀρτεργατῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Ἠπείρου, αἰτουμένων τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου των, καταβολὴν τῶν συντάξεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Ἀρτεργατῶν Α. Π., αἰτουμένου χορήγησιν μηνιαίας συντάξεως, ὡς οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πρίφτης, Κ. Καθαροσπόρης, Μ. Σβώλου, Ε. Πρωϊμάκης καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν συγγενῶν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων καὶ ἐξορίστων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐπίθεσιν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Β. Μπρακατσούλα κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Γαβριηλίδης καὶ Γ. Εὐαγγέλου καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἐθνικοῦ Σωματείου Ἐργατοϋπαλλήλων Γουμενίτσης, τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Κιλκὶς καὶ τοῦ Σωματείου Ἐργατῶν Μεταλλωρύχων Λιμεναρίων Θάσου, αἰτουμένων ἐπίλυσιν ἐργατικῶν ζητημάτων πρὸς ἀντιμετώπισιν νομίμου ἀνεργίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ι. Τριανταφυλλίδης αἰτεῖ ὅπως ἡ Κυβέρνησις διατάξῃ τὰ ὑποκαταστήματα Α.Τ.Ε. Ἕβρου καὶ χορηγήσωσι σῖτον ἐσοδείας 1960 ἀπὸ ἀποθήκας Κ.Γ. Δ.Ε.Π. ἐπὶ δανεισμῷ κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Κανιάρης καὶ Ι. Δραγονέτης καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν ἐργατοϋπαλλήλων Λεβαδείας, αἰτουμένων ἄμεσον κατάργησιν τοῦ Ν. 3239)1955 καὶ ἀποκατάστασιν τῆς ἐλευθερίας τῶν συλλογικῶν διαπραγματεύσεων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ε. Ἀθανασάκος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Στεφάνου Ν. Παπᾶ, κατοίκου Ἡγουμενίτσης, συνταξιούχου ἐνωμοτάρχου, αἰτουμένου τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς ἄρσιν ὑφισταμένης ἀδικίας ἐν τῇ χορηγήσει μερίσματος ὑπὸ τοῦ Μ.Τ. Στρατοῦ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐργατοϋπαλλήλων, αἰτουμένων ὅπως, συμφώνως τῇ παραγράφῳ 4 τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Ν.Δ. 1908)1958 αἱ ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ καθ’ οὗ ὁ πλειστηριασμὸς ἐκ μισθῶν, ἡμερομισθίων ἀποζημιώσεων καὶ ἐν γένει ἀπαιτήσεων ἐπὶ ἀμοιβῇ ἐργασίας, κατατάσσονται προνομιακῶς πρὸ τῆς κατατάξεως τοῦ Δημοσίου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ε. Ἀθανασάκος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Πανηπειρωτικοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Ἀρτεργατῶν Ἠπείρου, καθὼς καὶ τηλεγράφημα τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Ἀρτεργατῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, αἰτουμένων τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς κατοχύρωσιν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Ἀρτεργατῶν–Μυλεργατῶν Ἑλλάδος καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν μελῶν των. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Τεχνιτῶν Ραδιοφωνίας Ἑλλάδος, διαμαρτυρομένων διὰ πολιτικὴν ἐπιστράτευσιν μελῶν του, συνεπείᾳ ἀπεργίας των κλπ. Οἱ βουλευταὶ Ἠλείας κ.κ. Σ. Στεφανόπουλος καὶ Ν. Κοντογιαννόπουλος, καταθέτουσιν τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν ἰδιοκτητῶν ἀπαλλοτριωθεισῶν οἰκιῶν διανοίξεως ἐθνικῆς ὁδοῦ Πύργου–Κυπαρισσίας, ἀξιούντων ὅπως καταβληθῇ εἰς τούτους ἐγκαίρως καθορισθεῖσα ἀποζημίωσις. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Σ. Κωστόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὁδηγῶν Αὐτοκινήτων Παρνασσίδος, αἰτουμένου ὅπως διενεργηθῇ ὁ προσήκων ἔλεγχος διὰ τὴν νομιμότητα τῶν ἀρχαιρεσιῶν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Φωκίδος δι’ ἐκλογὴν προέδρου καὶ μελῶν Διοικητικοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τῶν ἐργαζομένων Ἑταιρίας Ε.Η. Σ., διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν δικαίων αἰτημάτων αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Ὑπαξιωματικῶν καὶ Ὁπλιτῶν Στρατοῦ Ξηρᾶς– Ἀέρος–Θαλάσσης παθόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ, αἰτουμένης τὴν ἔκδοσιν ἀναμνηστικῆς περγαμηνῆς–Διπλώματος καὶ ἐπίδοσιν τούτου ἐν ἐπισήμῳ τελετῇ εἰς Α.Β.Υ. Διάδοχον–Ἀντιβασιλέα Κωνσταντῖνον, ἐπίτιμον πρόεδρον, τὴν ἐπέκτασιν καὶ ὑπὲρ αὐτῶν τῶν ἀναπηρικῶν εὐεργετημάτων τῶν παρασχεθέντων εἰς τοὺς συναδέλφους των τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Αὐγερινὸς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ συνόλου τῶν κατοίκων τῆς μικρᾶς νήσου Κορωνίας–Πρεβέζης, αἰτουμένων τὴν ἀντὶ εὐλόγου καὶ δικαίου τιμήματος μεταβίβασιν εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τοῦ Ο.Δ.Ε.Π. τῶν ἐν τῇ νήσῳ ταύτῃ 1.800 περίπου ἐλαιοδένδρων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων περιοχῆς Τζουμέρκων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἔλλειψιν κρατικοῦ ἐνδιαφέροντος. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος, Ε. Κοθρῆς, Κ. Μαρῆς, Π. Βαρδινογιάννης, Π. Πολυχρονίδης καὶ Ε. Λουλακάκης καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Δημάρχων καὶ Προέδρων Κοινοτήτων Ν. Ρεθύμνης, αἰτουμένου τὴν δικαίαν κατανομὴν τοῦ ἐσόδου ἐκ τῆς φορολογίας καπνοῦ, τὴν διάθεσιν πιστώσεων δι’ ἐπισκευὴν καὶ βελτίωσιν ἐπαρχιακῶν καὶ κοινοτικῶν ὁδῶν κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος, Ε. Κοθρῆς, Φ. Πιτούλης καὶ Ν. Ἰντζὲς καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Κ. Παπαχρήστου, ἀρτεργάτου Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένου διὰ μὴ ἐφαρμογὴν νόμου, διότι ἀπὸ 5μήνου παραμένει ἄνεργος καίτοι ἠσφαλισμένος.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Θὰ συζητηθῶσιν αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Ἀράπη, Τ. Βουλοδήμου καὶ Δ. Παινέζη, σχετικῶς μὲ τὴν μὴ θεώρησιν διαβατηρίων Ἑλλήνων ναυτικῶν ἀπὸ τὰ ἐν Ἰαπωνίᾳ Ἑλληνικὰ Προξενεῖα, ὁ κ. Γ. Ἀράπης ἔχει τὸν λόγον.

§6Γ. ΑΡΑΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας εἶναι, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βασιλικὴ Πρεσβεία τοῦ Τόκιο διὰ διαταγῆς της ἀπηγόρευσεν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Προξενεῖα νὰ θεωρήσουν τὰ διαβατήρια τῶν ναυτικῶν. Παρεκαλέσαμεν καὶ ἄλλην φορὰν τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖος εἶναι ὁ λόγος ποὺ καθυστεροῦν τοὺς ναυτικοὺς εἰς τὴν θεώρησιν τῶν διαβατηρίων των. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἦτο ἐνημερωμένος καὶ ὅτι ἀφοῦ ἐνημερωθῇ θὰ μᾶς ἀπαντήσῃ.

§7Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτ.). Κύριε Πρόεδρε, ἡ πληροφορία δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι οὐδεμία διαταγὴ ἐξεδόθη ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας τῆς Ἰαπωνίας. Ἔχομεν καὶ ἔγγραφον δήλωσιν καὶ προφορικὴν τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὐδεμία ἀνησυχία. Ἡ πληροφορία δὲν εἶναι βάσιμος. Τοιαύτη διαταγὴ δὲν ἐξεδόθη οὐδέποτε.

§8Γ. ΑΡΑΠΗΣ. Θὰ ἠθέλαμεν, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἔχουν ἔτσι τὰ πράγματα, ὅτι δὲν ὑπάρχει καθυστέρησις. Ἀλλὰ πληροφορίαι ἀπὸ ναυτικοὺς παρουσιάζουν, ὅτι κατὰ τὴν θεώρησιν τῶν διαβατηρίων ποὺ χρειάζονται, ὑπάρχει μία καθυστέρησις, ἡ ὁποία δημιουργεῖ εἰς τοὺς ναυτικοὺς ἀγανάκτησιν. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπανέλθῃ καὶ νὰ διευκρινίσῃ τὸ θέμα.

§9Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Κύριε Πρόεδρε διὰ νὰ τελειώσω. Ἔχω ἔγγραφον τῆς ἐν Τόκιῳ Πρεσβείας, ἡ ὁποία μοῦ λέγει, ὅτι οὐδέποτε ἐξεδόθη τοιοῦτον διάταγμα. Ἴσως νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἄλλη περίπτωσις κανενὸς εἰδικοῦ λόγου, ἀλλὰ διαταγὴ τοιαύτη δὲν ἔχει ἐκδοθῆ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ τὰ μέτρα του. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 2, ὁ κ. Σαββόπουλος ἀπουσιάζει. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 3, τῶν κ.κ. Γιαχνῆ, Ι. Παπαδημητρίου, Ι. Δραγονέτη, Ε. Πρωϊμάκη καὶ Ι. Ζαΐμη, δι’ ἧς ζητοῦν νὰ πληροφορηθοῦν σχετικῶς μὲ τὴν καθυστέρησιν τῶν ὑποχρεώσεων πρὸς τὸ Ν.Α.Τ. τοῦ πλοιοκτήτου κ. Θεοδωρακοπούλου, ὁ κ. Δ. Γιαχνῆς ἔχει τὸν λόγον.

§11Δ. ΓΙΑΧΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον κατέπλευσεν εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς, τὸ πετρελαιοφόρον σκάφος NATIONAL DEFENDER, ἐπὶ τοῦ καταπλεύσαντος αὐτοῦ σκάφους ἐγένετο ἐπίσκεψις τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ ἄλλων ἀνωτάτων κρατικῶν λειτουργῶν. Ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς ἐπισκέψεως εἰς τὴν ναυτιλιακὴν ἐφημερίδα «Ναυτεμπορικὴ» τῆς 4.2.61 ἐδημοσιεύθη ἐπιστολὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρονται ὡρισμέναι σοβαρώταται καταγγελίαι, ὅτι τὸ πλοῖον αὐτό, κ. Πρόεδρε, ἀνήκει εἰς τὸν Ἕλληνα πλοιοκτήτην Ἰωάν. Θεοδωρακόπουλον καὶ εἶναι ὑπὸ ξένην σημαίαν. Πέραν αὐτῶν κατηγγέλετο, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ πλοιοκτήτης πρὸ 20ημέρου πρὸ τῆς ἐπισκέψεως, κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τοῦ Ν.Α.Τ. εἶχε καταγγελθῆ καὶ εἶχε χαρακτηρισθῆ ὡς ὁ μεγαλύτερος ὀφειλέτης ἐφοπλιστὴς πρὸς τὸ Ν.Α.Τ. Δηλαδὴ συγκεκριμένως κατηγγέλετο, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ἐφοπλιστὴς εἶχεν ὀφειλὰς πρὸς τὸ Ν.Α.Τ. 36.000 λιρῶν Ἀγγλίας. Ἐκ τῶν 36 χιλιάδων Ἀγγλικῶν λιρῶν, ποσὸν 16.200 λιρῶν ἀντιπροσωπεύουν χρήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον κρατηθῆ ἀπὸ τοὺς μισθοὺς τῶν ναυτεργατῶν καὶ ἐργατικῶν εἰσφορῶν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἰσοδυναμεῖ μὲ ὑπεξαίρεσιν χρημάτων τῶν ναυτεργατῶν. Ὁ ἐν λόγῳ μάλιστα ἐφοπλιστὴς δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ἐπιχειρηματίας καὶ ἐφοπλιστάς, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν εὑρίσκονται εἰς καλὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, δεδομένου, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐξηγγέλετο, ὅτι ἐπεκτείνει τὰς ἐπιχειρήσεις του δι’ ἐργοστασίων εἰς τὸ Σουδὰν καὶ εἰς ἄλλας περιοχάς. Τὸ ἴδιον τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Ν.Α.Τ. εἶχεν ἀποφασίσει προσωποκράτησιν καὶ ἔκδοσιν ἐντάλματος προσωποκρατήσεως, ἐν ᾧ χρόνῳ τὸ σκάφος εὑρίσκετο εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς καὶ τὸ ἐπεσκέπτετο καὶ ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων καὶ ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ Ὑπουργοί. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, πέραν αὐτῶν, εἴχομεν ζητήσει ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας νὰ καταθέσῃ, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, ὅλον τὸν φάκελλον τῶν ὀφειλετῶν πλοιοκτητῶν, καὶ ναυτικῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλίζουν πληρώματα ἑλληνικὰ ὑπὸ ξένας σημαίας, διὰ νὰ ἴδωμεν τὰς ὀφειλάς, αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται πρὸς τὸ Ν.Α.Τ., τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ συντάξεις τῶν ναυτεργατῶν κατὰ μέσον ὅρον ἢ μᾶλλον ἡ μεγαλυτέρα πλειοψηφία κυμαίνεται εἰς τὸ ποσὸν 500– 600 δραχμῶν. Εἶναι ἀπαράδεκτος αὐτὴ ἡ ἐνίσχυσις τοῦ κλέπτου τῶν εἰσφορῶν τῶν ἐργατῶν διὰ τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀφήσωμεν τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, ἐδῶ κάνομεν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως.

§13Δ. ΓΙΑΧΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν αὐτοῦ, ἐρωτᾶται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ παρακαλεῖται νὰ ἀπαντήσῃ, ἐὰν αὐτὰ ἀληθεύουν, δεδομένου, ὅτι ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς 11.2.61 ἐπιστολὴ εἰς τὴν ναυτιλιακὴν ἐφημερίδα «Ναυτεμπορική», ἡ ὁποία ἐπιβεβαιώνει αὐτά.

§14Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀρχὴν δὲν ὑπάρχει ὀφειλέτης μὲ τὸ ὄνομα Θεοδωρακόπουλος εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Ν.Α.Τ. Καὶ πρέπει, οἱ κ. συνάδελφοι, νὰ γνωρίζουν, ὅτι οἱ ἐφοπλισταὶ εἶναι μεγάλοι εὐεργέται διὰ τὸν τόπον, διότι διὰ τῶν πλοίων δίδουν ἐργασίαν καὶ συνάλλαγμα ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, οὐδεὶς διέκοψε τὸν κ. Γιαχνῆ καὶ σᾶς παρακαλῶ, νὰ μὴ διακόπτεται καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς σας ὁ κ. Ὑπουργός.

§16Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Ὁ ψίθυρος αὐτὸς μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Θεοδωρακόπουλος, εἶναι τιμὴ διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι ὑπάρχει Ἕλλην ἐφοπλιστής, ὁ ὁποῖος διαχειρίζεται τὸ μεγαλύτερον Ἀμερικανικὸν πλοῖον. Καὶ ἀντὶ νὰ χαιρώμεθα ὅλοι, ὡς Ἕλληνες, ὁ κ. συνάδελφος ζητεῖ νὰ μάθῃ ἂν ἔχῃ ὀφειλάς. Σᾶς λέγω κατηγορηματικῶς, ὅτι οὐδεμία ὀφειλὴ ὑφίσταται εἰς τὸ Ν.Α.Τ. ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Θεοδωρακοπούλου. Ἀλλά, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ πλάνη, σᾶς λέγω, ὅτι ὅλοι οἱ ἐφοπλισταί, οἱ περισσότεροι, τὰ πλοῖα των τὰ ἔχουν ὑπὸ μορφὴν ἀνωνύμου ἑταιρείας, κἄθε πλοῖον ἀποτελεῖ οἰκονομικὴν μονάδα καὶ μίαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν. Καὶ ἐπειδὴ τὰ πλοῖα ὑπὸ ξένην σημαίαν ἔχουν Ἑλληνικὰ πληρώματα καὶ ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχει ἄλλη ἑταιρεία ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὰ συμφέροντα καὶ ἐν προκειμένῳ γνωρίζουν, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ μεγάλου ἐφοπλιστοῦ Θεοδωρακοπούλου τὰ ἐκπροσωπεῖ ἡ Ναυτικὴ Ἐμπορικὴ Ἑταιρεία «Ἥλιος». Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ βούλησις τοῦ ἐφοπλιστοῦ νὰ φέρῃ ἕνα πλοῖον ὑπὸ ξένην σημαίαν, ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Πρέπει νὰ συνεναίσουν καὶ οἱ πιστωταί. Καὶ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι εἰδικοὶ λόγοι, ἐὰν ὑπάρχῃ ναυλοσύμφωνον μακροχρόνιον, ὁ ναυλωτὴς αὐτὸς δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀλλαγὴν τῆς σημαίας. Συνεπῶς, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν ἐφοπλιστὴν νὰ ἀλλάξῃ σημαίαν. Κἄθε πλοῖον εἶναι ὑποχρεωμένον ἐντὸς 6μήνου νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ ναυτολόγιον. Τὸ ναυτολόγιον εἶναι ἀπὸ τὰς παρακρατήσεις τῶν ἐργαζομένων ἐν τῷ πλοίῳ καὶ ἀπὸ τὴν εἰσφορὰν τοῦ ἐφοπλιστοῦ. Ἀνέρχεται περίπου κατὰ μῆνα εἰς 280–320, συνεπῶς, τὸ 6μηνον κἄθε πλοῖον ἔχει ἕνα τρεχούμενον λογαριασμὸν 1.800 λιρῶν. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὰ πλοῖα συμφερόντων Θεοδωρακοπούλου, εἶναι 10 ὑπὸ ξένην σημαίαν καὶ 4 ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Μὲ τὸ σημείωμα ποὺ μοῦ ἔδωσεν ἡ ὑπεύθυνος ὑπηρεσία ὑπάρχει ἀλληλόχρεος λογαριασμὸς μὲ ὑπόλοιπον 12.662 λιρῶν. Ἄν ὑπολογίσητε κἄθε πλοῖον μὲ 300 λίρας, εἶναι 14 πλοῖα, βγαίνει, ὅτι θὰ πρέπει νὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερον τὸ ὑπόλοιπον ἀπὸ ὅ,τι ἐμφανίζεται. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οἱ λογαριασμοὶ εἶναι ἀλληλόχρεοι, τὰ πλοῖα ταξιδεύουν εἰς τοὺς Ὠκεανοὺς καὶ ἐνῷ λέγωμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐξοφλήσουν τὸ ναυτολόγιον ἐντὸς 6μήνου, τὸ ἐξοφλοῦν ἐντὸς 12μήνου, διότι αἱ προσεγγίσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοφληθοῦν ἐντὸς ἑξαμήνου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, δηλῶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ἐπ’ ὀνόματι Θεοδωρακοπούλου οὐδεμία ὀφειλὴ ὑφίσταται, αἱ δὲ ὑπάρχουσαι ὀφειλαὶ εἶναι τρεχούμεναι καὶ φυσιολογικαί. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον αἴτημα τοῦ κ. συναδέλφου, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν κατάθεσιν τῶν μερίδων ὅλων τῶν πλοίων, παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι πρόκειται περὶ 1.802 πλοίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει, ἀποσπάσματα χιλιάδων σελίδων.

§17Δ. ΓΙΑΧΝΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδιάβαζε τὴν ἐρώτησίν μας, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν τοὺς λογαριασμοὺς ἑκάστου πλοίου, ἀλλὰ τοὺς λογαριασμοὺς ἑκάστης ναυτιλιακῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία τυγχάνει ὀφειλέτης εἰς τὸ Ν.Α.Τ. Σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀνέφερεν ὡρισμένους ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξωμεν. Ἄς καταθέσῃ τὰ στοιχεῖα τῶν ἐπιχειρήσεων. Σημειώνομεν ἰδιαιτέρως τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διὰ τὸν ἐν λόγῳ ἐφοπλιστήν, οὕτως ὥστε νὰ πληροφορηθοῦν οἱ ναυτεργάται τὶ εἶπεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸν σφετεριστὴν τοῦ ἱδρῶτος τῶν ναυτεργατῶν.

§18Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, κ. συνάδελφε, ὅτι κἄθε πλοῖον ἀποτελεῖ σχεδὸν κεχωρισμένην ἐπιχείρησιν καὶ ἑπομένως ζητεῖτε ἀποσπάσματα τρεχουμένων λογαριασμῶν 1.800 ἐπιχειρήσεων. Διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὸ αἴτημά σας, ἀπαιτεῖται διάστημα δύο ἐτῶν ἐργασίας, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ αἴτημα δὲν εἶναι λογικόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τσιάντος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ, διὰ ποῖον παράπτωμα ἐτιμωρήθη ὁ ὑποπλοίαρχος Λ. Σ. Σκινδήλας Κ. κλπ.

§20Α. ΤΣΙΑΝΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ζητήσει ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ διὰ ποῖον λόγον ἐτιμωρήθη ὁ ὑποπλοίαρχος Κ. Σκινδήλας καὶ μετετέθη ἀπὸ τὸ Λιμεναρχεῖον Βόλου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι μετετέθη διὰ λόγους ὑπηρεσιακούς, ἀλλὰ εἶναι γενικὴ ἡ ἐντύπωσις εἰς τὴν πόλιν, ὅτι ἐσημειώθησαν οἰκονομικαὶ ἀνωμαλίαι εἰς τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον τοῦ Βόλου. Ἐζητήσαμεν νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ ἐνεργήσαντος ἀνάκρισιν ἀξιωματικοῦ, ἀλλὰ δὲν κατετέθη, ὡς ἀπόρρητος, ἡ δὲ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ. Ἡ ἔκθεσις ἀφορᾷ ἀποκλειστικῶς εἰς οἰκονομικὸν ἔλεγχον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀπόρρητος καὶ εἶναι εὔκολον νὰ κατατεθῇ.

§21Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Ἀπήντησα λεπτομερῶς εἰς τὴν πρώτην ἐρώτησίν σας. Ἐν συνεχείᾳ ἐζητήσατε νὰ μάθετε τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐτιμωρήθη ὁ ὑποπλοίαρχος Σκινδήλας. Σᾶς τὸν εἶπα καὶ τὸν ἐπαναλαμβάνω, διότι: «Ἐπέδειξεν ...... (ἀναγινώσκει) ......». Τί ἄλλο θέλετε νὰ σᾶς εἴπωμεν; Τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσατε, τὰς ἐλάβατε ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ.

§22Α. ΤΣΙΑΝΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντᾶ.....

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κάμετε ἐπερώτησιν, κ. συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον δὲν σᾶς ἱκανοποιεῖ ἡ ἀπάντησις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία ὡς ἤκουσα, εἶναι σαφής.

§24Α. ΤΣΙΑΝΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντᾶ «..... (ἀναγινώσκει) ......». Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπῆρξαν οἰκονομικαὶ ἀνωμαλίαι καὶ ὅτι ἡ ἔκθεσις, ἐφ’ ὅσον ἀφορᾷ οἰκονομικὸν ἔλεγχον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀπόρρητος.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ διατὶ καθυστερεῖ ἡ τελικὴ διατύπωσις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνταξιοδοτήσεως ἐκ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου (Ν.Α.Τ.) τοῦ Πολιτικοῦ προσωπικοῦ τῶν Ὀργανισμῶν Δημοσίου Δικαίου τῶν τελούντων ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν».

§26Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον (Ν.Α.Τ.), τὸ ἀρχαιότερον ἐν Ἑλλάδι Ἵδρυμα Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, διότι ἀριθμεῖ βίον ἑνὸς αἰῶνος, ὡς καὶ εἰς τρεῖς ἄλλους Ὀργανισμοὺς Δημοσίου Δικαίου, ἐξαρτωμένους ἐκ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας (Υ.Ε.Ν.) καὶ ἀσχολουμένους μὲ τοὺς ἐργάτας θαλάσσης, ἤτοι τὸν Οἶκον Ναύτου, τὸ Γραφεῖον Εὑρέσεως Ναυτικῆς Ἐργασίας καὶ τὸν Ἀσφαλιστικὸν Ὀργανισμὸν Κινδύνου Πολέμου, ὑπηρετοῦν, ἐκτὸς τοῦ στρατιωτικοῦ προσωπικοῦ ἐξ ἀνδρῶν τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος, καὶ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι. Οὗτοι ὑπερβαίνουν ἤδη τοὺς 250 καὶ ἐξ αὐτῶν οἱ 20 ἔχουν συνεχῆ ὑπηρεσίαν πλέον τῆς τριακονταετίας, ἕτεροι 50 μεταξὺ 20–30 ἐτῶν καὶ οἱ ὑπόλοιποι μικροτέραν. Τὸ προσωπικὸν τοῦτο, δυνάμει διαφόρων νομοθετικῶν διατάξεων, ἔχει ἐξομοίωσιν καὶ βαθμολογικὴν καὶ μισθολογικὴν πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ φθάνουν βαθμολογικῶς μέχρι τοῦ τμηματάρχου. Δὲν ἔχει, ὅμως, τὴν συνταξιοδοτικὴν ἐξομοίωσιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ τῶν λοιπῶν συνταξιούχων, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ Ι.Κ.Α. Σύνταξις, τοὐτέστιν, ἀνεπαρκής, διότι ἀποχωρήσας, πρὸ τινος τμηματάρχης μὲ ὑπηρεσίαν 32 ἐτῶν, ἔτυχε συντάξεως ἐκ τοῦ Ι.Κ.Α. μόνον 1.600 δραχμῶν. Στεροῦνται δὲ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι Ἐπικουρικοῦ Ταμείου, λόγῳ τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ των. Τὸ Ν.Α.Τ. ἐπεδίωξεν, ἀπὸ μακροῦ, νὰ τοὺς ὑπαγάγῃ εἰς τὸ ἰδικόν του σύστημα κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως. Ὑπάρχει περὶ τούτου τὸ ἄρθρον 13 τοῦ Α. Ν. 2525)1940 περὶ Ν.Α.Τ., ὅπερ προβλέπει τὴν ἀσφάλισιν τοῦ πολιτικοῦ προσωπικοῦ παρὰ τῷ Ἱδρύματι τούτῳ. Δυστυχῶς, ἡ ἐπακολουθήσασα, ἀμέσως ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ νομοθετήματος τούτου, εἴσοδος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον, ὡς καὶ ἡ ἐχθρικὴ κατοχὴ καὶ περαιτέρω, ἡ διὰ λόγους ἀσφαλείας δέσμευσις, ἐπὶ μακρόν, τῶν κατατεθειμένων εἰς τὰς Ἀγγλικὰς Τραπέζας κεφαλαίων τοῦ Ν.Α.Τ., παρεμπόδισαν τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς νομοθετικῆς ὑποσχέσεως ταύτης. Κατ’ Ἰούλιον 1959 συνετάγη ὑπὸ τοῦ Υ.Ε.Ν. σχέδιον νόμου ἐκ 10 ἄρθρων, προβλέπον τὴν συνταξιοδότησιν ἐκ τοῦ Ν.Α.Τ. τοῦ πολιτικοῦ τούτου προσωπικοῦ, βάσει τῶν διατάξεων, καθ’ ἅς συνταξιοδοτοῦνται οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, πρὸς δὲ παροχὴν ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως ὑπὸ τοῦ Οἴκου Ναύτου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τῇ ὑποδείξει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπερ συνέπραξεν εἰς τὴν σύνταξίν του, διεβιβάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας, ἀμέσως τότε, ἵνα ἐκθέσῃ τὰς ἐπ’ αὐτοῦ ἀπόψεις του, ἐφ’ ὅσον ἐπεδιώκετο ἀλλαγὴ τοῦ ἀσφαλιστικοῦ φορέως ἀπὸ τοῦ Ι.Κ.Α. εἰς τὸ

Ν.Α.Τ.

Ἡ ἐπιδιωχθεῖσα ἀλλαγὴ αὕτη, οὔτε ἄγνωστος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πρακτικὴν ἦτο, οὔτε ἀσυνήθης, διότι ἰσχύει ἤδη διὰ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων, τὸ Ταμεῖον Συντάξεων Νομικῶν, τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Στρατοῦ καὶ ἀπὸ πέρυσι διὰ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Β. Ναυτικοῦ, ἅτινα καταβάλλουσιν εἰς τὸ ἐργαζόμενον εἰς αὐτὰ πολιτικὸν προσωπικὸν τὰς ἀναλογούσας εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους συνάξεις. Τὴν ἀλλαγήν, ἄλλως τε, ταύτην τοῦ ἀσφαλιστικοῦ φορέως προβλέπει, κατ’ ἀρχήν, καὶ ἡ νομοθεσία τοῦ Ι.Κ.Α., δυνάμει τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ νόμου 1846) 1951. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω δυνάμει τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 3163)1955 περὶ Ι.Κ.Α. ἐγένετο δεκτόν, ὅτι εἰς τοὺς ὑπαλήλους τοῦ Ι.Κ.Α. καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν θὰ καταβάλλωνται ὑπὸ τοῦ Ἀσφαλιστικοῦ τούτου Ὀργανισμοῦ αἱ συντάξεις, αἱ προβλεπόμεναι διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ οὐχὶ διὰ τοὺς λοιποὺς ἠσφαλισμένους παρ’ αὐτῷ. Τουτέστι τὸ Ι.Κ.Α. ἔδωσε τὸ παράδειγμα τῆς ἐξαιρέσεως διὰ τὸ προσωπικὸν αὐτοῦ. Παρὰ τὰ ἀλλεπάλληλα προηγούμενα ταῦτα, τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας ἀπέφυγε νὰ δώσῃ μέχρι τοῦδε τὴν ἀπάντησίν του εἰς τὸ ἀγωνιῶδες διὰ τὸ πολιτικὸν προσωπικὸν τοῦ Ν.Α.Τ. ζήτημα συνταξιοδοτήσεώς του. Ἐκ τῆς ἐρεύνης δὲ τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, διεπιστώσαμεν, ὅτι εἰς τὴν παραταθεῖσαν ἐπὶ μίαν διετίαν ἐκκρεμότητα, συνετέλεσε καὶ ἡ ἀδράνεια τοῦ Υ.Ε.Ν. Ἀφῆκε νὰ παρέλθῃ τόσος χρόνος, χωρὶς νὰ ἐπιδιώξῃ μίαν ἀπάντησιν ἢ μίαν ἄλλην λύσιν. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅταν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος συνήντησε παρομοίαν ἀπροθυμίαν τοῦ Ι.Κ.Α. διὰ τὴν συνταξιοδότησιν ἐκ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ Β. Ναυτικοῦ τοῦ ἐργαζομένου εἰς αὐτὸ πολιτικοῦ προσωπικοῦ, ἔσπευσε νὰ φέρῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως τῆς ἐκ τοῦ Ι.Κ.Α. καταβαλλομένης συντάξεως καὶ ὅπερ ψηφισθὲν ἀμέσως τότε ἐφαρμόζεται ἤδη διὰ τὸ πολιτικὸν προσωπικὸν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Β. Ν. Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, τίνι τρόπῳ σκέπτεται ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τῆς συνταξιοδοτήσεως τοῦ πολιτικοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐξαρτωμένων ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἀνωτέρω ὀργανισμοῦ Δημοσίου Δικαίου.

§27Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ αἴτημα τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ν.Α.Τ. τὸ υἱοθετήσαμεν καὶ τὸ προωθήσαμεν. Δυστυχῶς, τὸ Ι.Κ.Α. μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ διάσπασις τοῦ Ἀσφαλιστικοῦ Ὀργανισμοῦ, ἂν γίνῃ τοῦτο, χωρὶς νὰ μελετηθῇ τὸ θέμα, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι Ὀργανισμοί, οἵτινες ἐπιδιώκουν τὸν ἀποχωρισμόν των. Εὑρίσκομαι ἤδη εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας καὶ ἐὰν διαπιστωθῇ, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ ζημία γενικῶς εἰς τὸν Ἀσφαλιστικὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Ι.Κ.Α., θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος τῶν ὑπαλλήλων τοῦ

Ν.Α.Τ.

§28Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ Ι.Κ.Α. ἐδέχθη, ὡς εἶπον ἀνωτέρω, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους του νὰ συνταξιοδοτηθοῦν ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι. Δεύτερον τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ παρελθὸν ἔτος κατέθεσε σχετικὸν νομοθέτημα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τὸ ὁποῖον καὶ ἐψηφίσθη, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου καταβάλλεται διαφορὰ τῆς συντάξεως τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ Ι.Κ.Α. ἐν συσχετισμῷ μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Τὶ ἄλλο περιμένετε διὰ νὰ τὸ ἐφαρμόσητε καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ν.Α.Τ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Ζαΐμης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Ἑλληνικῶν Μεσογειακῶν Γραμμῶν Α. Ε. διαμαρτυρομένης διὰ μελετωμένην ἀνατροπὴν τῶν προγραμματισθέντων δρομολογίων.

§30Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐν λόγῳ ἀναφορὰ κατετέθη πρὸ διμήνου καὶ οὐδεμία ἀπάντησις ἐλήφθη ἐπ’ αὐτῆς, θὰ ἤθελα νὰ πληροφορηθῶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐμεσολάβησε καὶ ἐὰν ἡ δοθεῖσα λύσις κατοχυρώνει καὶ ἱκανοποιεῖ τὸ αἴτημα τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν.

§31Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα ἐλύθη, διότι τὰ πλοῖα προσεγγίζουν εἰς τὸν λιμένα τῶν Πατρῶν ὡς ἐζήτησεν ὁ κ. συνάδελφος.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, ἡ ἀφορῶσα τὸ κατὰ πόσον εἶναι ἀκριβῆ τὰ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, δοθέντα εἰς τὴν δημοσιότητα στοιχεῖα διὰ τοὺς ἀνέργους μηχανικοὺς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, διαγράφεται ἀπόντος τοῦ ἐρωτῶντος. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτή-

σεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα δήλωσιν τοῦ βουλευτοῦ Ἄρτης κ. Π. Γαρουφαλιᾶ, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς:

«ΔΗΛΩΣΙΣ

Συμφωνῶ μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν κ. Μαρκεζίνην, ὅτι μόνον τὸ ποσοστὸν 10% διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν ἑνὸς Κόμματος, καθὼς ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τοῦ 1950, σχετικῶς μὲ τὸν διαιρέτην ηὐξημένον σὺν 1 καὶ τὸν ὑπολογισμὸν μόνον τῶν ὑπολοίπων τῶν Κομμάτων ἐκ τῆς α κατανομῆς διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς β κατανομῆς, ἀποτελοῦν ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ἀντιπολωτικὰ ἐκλογικὰ μέτρα, τείνοντα ἐξ ἄλλου νὰ περιορίσουν εἰς τὸ ἐλάχιστον τὴν πριμοδότησιν τῆς ΕΔΑ. Ἡ χορήγησις ψήφου εἰς τὸν στρατὸν καὶ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους ἀποτελεῖ στοιχειώδη Δημοκρατικὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως στοιχειώδη Δημοκρατικὴν ὑποχρέωσιν ἀποτελεῖ καὶ ἡ λῆψις τῶν ἀναγκαίων διὰ τὴν ἀμερόληπτον ἄσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος μέτρων. Συμφωνῶ μὲ τὴν καθιέρωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς, δεδομένου, ὅτι πρόκειται περὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ συστήματος, ἡ δὲ ψήφισίς του ἀπὸ τοῦδε κατ’ οὐδὲν παρεμποδίζει τὴν μέλλουσαν Βουλήν, ὅπως προβῇ, ἐὰν θέλῃ, εἰς τὴν ἀλλαγήν του. Αἱ ἐκλογαὶ δέον ὅπως ἐνεργηθοῦν βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς τοῦ 1961. Δὲν συμφωνῶ κατ’ ἀρχὴν πρὸς τὴν διατυπωθεῖσαν ἄποψιν, ὅτι αἱ μέλλουσαι ἐκλογαὶ πρέπει νὰ διεξαχθοῦν ὑπὸ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως. Θεωρῶ τὴν παράδοσιν τῆς τύχης τῆς Χώρας, ἔστω καὶ διὰ 2 μῆνας, εἰς ἀνευθύνους καὶ ἀνιδέους τῶν πολιτικῶν πραγμάτων ἄνδρας, καὶ οὐχὶ εἰς πολιτικούς, ἐκλεγέντας ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ ὑπευθύνους εἰς αὐτόν, ὡς βασικὴν ἐκτροπὴν καὶ παρέκκλισιν ἐκ τοῦ Δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος. Οὐδαμοῦ ἄλλως τε τῆς γῆς διεξάγονται αἱ ἐκλογαὶ ἀπὸ Ὑπηρεσιακὰς Κυβερνήσεις. Τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι αἱ πολιτικαί μας Κυβερνήσεις διεξάγουν κομματικὰς ἐκλογάς, ἀποτελεῖ αὐτοκαταδίκην τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου καὶ δὲν θέλω, νὰ τὸ υἱοθετήσω. Πρὸς ἄρσιν ἄλλως τε πάσης ἀντιρρήσεως, θὰ ἠδύναντο τὰ Ὑπουργεῖα Ἐσωτερικῶν καὶ Δημ. Ἀσφαλείας, ὅπως ἀνατεθοῦν κατὰ τὸν χρόνον τῶν ἐκλογῶν εἰς πρόσωπα κοινῆς ἐμπιστοσύνης. Θεωρῶ ἐπίσης σκόπιμον, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων βουλευτῶν εἶναι κατὰ τὸ ἥμισυ ἀνώτερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, οὕτως ὥστε ὁ λαὸς νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐκλογῆς μεταξὺ περισσοτέρων ὑποψηφίων. Συμφώνως μὲ τὰς ἀνωτέρω ἀπόψεις μου θὰ ρυθμίσω καὶ τὴν ψῆφον μου κατὰ τὰς σχετικὰς ψηφοφορίας.

ΠΕΤΡΟΣ Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ

βουλευτὴς Ἄρτης» Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀνακύπτει τὸ ζήτημα, ἐὰν θὰ πρέπει νὰ γίνῃ μία ἀνασύνθεσις τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων. Θὰ πρέπει ἐπίσης, νομίζω, νὰ συμφωνήσωμεν, ὅπως γίνῃ μία μεθόδευσις τῆς συζητήσεως.

§33Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε.......

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὴν μανίαν νὰ διακόπτετε τοὺς πάντας. Σᾶς προστατεύω ὅλους ἀπὸ τὰς διακοπάς, προστατεύσατε καὶ σεῖς τὸν Πρόεδρον ἀπὸ τὰς διακοπάς. Ἡ Κυβέρνησις θὰ προέτεινεν, ὅπως ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, δεδομένου, ὅτι ἀποτελεῖται ἀπὸ 5 ἄρθρα, κᾶθε ἕνα τῶν ὁποίων ἔχει πλήρη αὐτοτέλειαν καὶ περιλαμβάνει εἰδικὰς διατάξεις. Ἑπομένως εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ λεπτομερεστέρα διερεύνησις τῶν διατάξεων. Αὐτό, δυστυχῶς, δὲν ἐγένετο. Ἐγὼ θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἀφοῦ ἤδη διετέθησαν ἓξ συνεδριάσεις ἐπὶ τῆς ἀμφισβητουμένης ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπὶ πλέον ἔχω νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς: Οἱ ἐγγεγραμμένοι ρήτορες εἶναι, 17 τῆς Ε.Δ.Α., 7 Κυβερνητικοί, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐξουσιοδότησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θὰ παρακληθοῦν νὰ μὴ λάβουν τὸν λόγον, ἐὰν καὶ τὰ ἄλλα Κόμματα συμφωνήσουν εἰς μίαν συντόμευσιν τῆς συζητήσεως, 7 εἶναι τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, 4 τῆς Κ.Ε.Α., 3 τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ 2 ἢ 3 Ἀνεξάρτητοι. Δηλαδὴ περίπου 40. Νομίζω, ὅτι ἐὰν εἰς τὰς διατεθείσας ἤδη ἓξ συνεδριάσεις διαθέσωμεν ἄλλας ἓξ θὰ πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Διότι οὐσιαστικῶς πρόκειται νὰ ληφθῇ ἀπόφασις διὰ τὰ 5 ἐν συνόλῳ ἄρθρα. Δι’ αὐτὸ εἰσηγοῦμαι καὶ πάλιν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ τυπικῶς δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν οὐσιαστικὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων.

§35Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ διατυπώσω καὶ ἐγὼ τὴν αὐτὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Γνωρίζω, βέβαια, ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο μᾶλλον εἰς κἄπως ἀνήσυχον καὶ ἠλεκτρισμένην ἀτμόσφαιραν κατὰ τὸ τέλος τῆς τελευταίας συνεδριάσεως, ὅτι ἡ διάθεσις ὡρισμένων Κομμάτων, δὲν εἶναι ὅπως συμμερισθῇ τὴν ἄποψιν αὐτὴν τοῦ κ. Προέδρου καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τούτοις, ἐὰν τὸ σκεφθῶμεν ψυχραίμως, τὶ ἔχει νὰ χάσῃ οἱοσδήποτε ἐκ τῶν κ. συναδέλφων ἐν τῇ Βουλῇ, ἢ καὶ οἱονδήποτε Κόμμα, ὡς πολιτικὸς ὀργανισμὸς μαχητικός; Τί ἔχει νὰ χάσῃ, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Προέδρου; Ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε, δεδομένου, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων κατ’ οὐσίαν ἔχει ἐν πολλοῖς γίνει καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ οὐσιαστικὴ καὶ λογικὴ διάκρισις, μεταξὺ τῆς συζητήσεως τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως. Ὑπάρχουν νομοσχέδια, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ οὐσιαστικὴ καὶ λογικὴ αὐτὴ διάκρισις εἶναι ἀδύνατος. Παρὰ ταῦτα ἠσχολήθημεν ἐπὶ σειρὰν συνεδριάσεων μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ μ’ ὅλον, ὅτι συζητοῦντες περὶ τῆς ἀρχῆς, συζητοῦμεν περὶ τῶν ἄρθρων, ἂς θεωρήσωμεν—δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει νὰ χάσῃ κανὲν Κόμμα καὶ κανεὶς ἐκ τῶν κ. συναδέλφων—λήξασαν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διὰ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὑπὸ αὐτὴν τὴν μορφήν. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὰ Κόμματα καὶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους καὶ τοὺς ἀνεξαρτήτους ἢ καὶ τοὺς ἐξηρτημένους ἀπὸ τὰ Κόμματα, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα νὰ ἔχουν καὶ γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὰ Κόμματά των ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, τοὺς παρακαλῶ νὰ σκεφθοῦν ἐκ νέου τὸ ζήτημα. Δὲν νομίζω, ὅτι πρόκειται νὰ σημειωθῇ οἱαδήποτε μείωσις τοῦ δικαιώματος καὶ τῆς δυνατότητος τῶν Κομμάτων καὶ τῶν συναδέλφων νὰ ἀσκήσουν τὴν κριτικήν των καὶ νὰ συμβάλουν εἰς τὴν ἀρνητικὴν ἢ θετικὴν διαμόρφωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχύσῃ εἰς τὸ μέλλον. Δὲν τὸ νομίζω. Ἐάν, λογικῶς, τὸ πρᾶγμα ἔχει ἄλλως καὶ οὐχί, ὅπως τὸ λέγω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀποδείξατέ μου, τοὐλάχιστον, ὅτι ἔχει ἄλλως.

§36Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται ἐδῶ νὰ ἔλθωμεν καὶ νὰ νομιμοποιηθῶμεν καὶ νὰ ἀποδείξωμεν ἂν εἶναι βάσιμος ἢ ὄχι ἡ πρότασίς σας. Ἡ πρότασίς σας, ὑποθέτω, καὶ ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἔξω ἀπὸ κἄθε Κανονισμὸν καὶ δὲν τὴν ἀποδεχόμεθα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου......

§37Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἔχει καλῶς. Ἂν εἶναι αὐτὸς ὁ τόνος, ἔχει καλῶς. Νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. (Χειροκροτήματα).

§38Η. ΗΛΙΟΥ. Ὑπάρχουν χειρονομίαι καὶ ἐκνευρισμοὶ ἀπαράδεκτοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἀσέβειαν πρὸς τὸ Σῶμα.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. Ἠλιοῦ.

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὑπάρχουν φρασεολογίαι ἀπαράδεκτοι.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶχε τὴν πρόθεσιν νὰ σᾶς θίξῃ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, διακρίνεται διὰ τὴν κοινοβουλευτικήν του ἁβρότητα.

§42Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, κατολισθαίνει, συνεχῶς, εἰς τὴν κατήφορον τῶν ὕβρεων. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἡλιοῦ, ἀφῆστε τώρα. Μὴ συνεχίσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§44Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκάματε μίαν πρότασιν. Σᾶς λέγω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔθεσεν εἰς τὴν τελευταίαν του ἀγόρευσιν πελώρια θέματα, θέματα πολιτικῆς, θέματα ἀρχῆς. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἑκάστη διάταξις εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποχωρισθῇ ἀπὸ τὰς ἄλλας καὶ νὰ ἐξετασθῇ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, δοθέντος, ὅτι εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν θὰ εὑρεθῇ ἡ ἀλληλουχία τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν τὸ νομοσχέδιον, ὄχι ἐκφραστικὸν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, ἡμεῖς δὲν δεχόμεθα τὴν πρότασίν σας.

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ θεωρήσητε ὡς δεδικαιολογημένην τὴν διατύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. πρὸ ὀλίγου. Ἐπικαλοῦμαι ὡς μάρτυρας ὅλους τοὺς παρόντας, μηδὲ αὐτῶν τῶν μελῶν τῆς Ε.Δ.Α. ἐξαιρουμένων. Δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ κ. ἐπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐχρησιμοποίησα οἱανδήποτε ὕβριν. Ἐξεδήλωσα ἁπλῶς ἀγανάκτησιν, διότι μίαν παράκλησιν διατυπωθεῖσαν μὲ κἄποια ἐπιχειρήματα ἀσθενῆ ἢ μή, ἀδιάφορον, ὅτι αὐτὴν τὴν παράκλησιν ἠγέρθη νὰ τὴν ἀντιμετωπίσῃ, μὲ ἕν ὕφος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι, τοὐλάχιστον, διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ, παραδεκτόν. Καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἔχει δικαίωμα νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὴ γνώμην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ ἐκ μέρους ὡρισμένων κυρίων ἀντιμετώπισις τῆς Κυβερνήσεως.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀχθῶμεν εἰς μίαν μέσην λύσιν. Ἄν ἠμπορῇ ἀπὸ κἄθε Κόμμα νὰ ὁμιλήσουν ἕνας ἕως δύο ἀπόψε, διότι δὲν εἶναι σωστόν...

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις παύει νὰ συμμερίζεται τὰς ἀπόψεις σας. Δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ σταματήσῃ ἡ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησις. Νὰ παραταθῇ, ὡς ἐπιθυμεῖ ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. Καὶ θὰ ἴδῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂν θὰ φθάσωμεν ἢ ὄχι εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, μέχρι τῆς λήξεως τῆς συνόδου. Εἶναι δικαίωμά μας νὰ παρακαλέσωμεν, ἀλλὰ εἶναι δικαίωμά μας, ἂν ἡ παράκλησίς μας δὲν γίνῃ δεκτή, νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας μας, βάσει τῆς θελήσεως τῆς ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίας. (Χειροκροτήματα).

§48Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Δὲν εἶχε κανένα λόγον ὁ ἐκνευρισμός, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατελήφθη, μόλις ἠγέρθη ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α.

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι μόλις ἠγέρθη, μόλις ὡμίλησε.

§50Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μόλις ἠγέρθη ὁ ἀξιότιμος Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀντιβαίνουσα πρὸς τὸν Κανονισμόν, δὲν γίνεται δεκτὴ ἀπὸ τὴν παράταξιν, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ. Αὐτὸ δὲν νομίζω, ὅτι ἀπετέλει λόγον, διὰ νὰ ἀπωλέσῃ τὴν ψυχραιμίαν του ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τώρα, κ. Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Καὶ προχθές, ὅταν εἴπατε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ κηρύξῃ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου τὴν 7ην Ἰουνίου, ἠρώτησα, ἐὰν ὑπάρχῃ Συνταγματικὴ Διάταξις ἐπιβάλλουσα τὴν κήρυξιν τῆς λήξεως τῆς συνόδου εἰς τὴν χρονολογίαν αὐτήν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει καμμίαν δικαιολογίαν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφήσῃ ἐκκρεμὲς τὸ νομοσχέδιον ἢ νὰ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐπιτροχάδην, ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ κηρύξῃ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου τὴν 7ην ἀρχομένου μηνός. Διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, μετὰ τὸ Σύνταγμα, ὁ σπουδαιότερος νόμος τοῦ Κράτους, πρέπει καὶ πλατύτατα νὰ συζητηθῇ, διὰ νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη περὶ τοῦ τί εἶναι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, πῶς θὰ ψηφίσῃ, πῶς ρυθμίζεται τὸ θέμα τῆς ψηφοφορίας, πῶς θὰ ἀναδειχθῇ ἡ μέλλουσα νὰ ἀναδειχθῇ ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς Κυβέρνησις καὶ ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν ἰδιοτροπίαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ κηρύξῃ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς συνόδου τὴν 7ην Ἰουνίου. Θὰ συζητήσωμεν ἐν πλάτει τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ ἴδωμεν, πότε θὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ παλαιὸς κοινοβουλευτικὸς κ. Κύρκος, νομίζω, ὅτι πλανᾶται λέγων, ὅτι δὲν εἶναι εἰς τὴν διάκρισιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν γενικὴν πολιτικήν. Γενικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι αὐτή, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ χαράσσῃ τὴν πολιτικήν της γραμμὴν καθ’ ὃ μέτρον ἡ Βουλὴ συμφωνεῖ πρὸς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν γραμμήν. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν τάξει. Διότι εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα, εἰς τὰ δημοκρατικὰ πολιτεύματα ἡ πλειοψηφία τῶν ἀντιπροσωπευτικῶν σωμάτων εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποφασίζει. Μέλη μόνον τῆς πλειοψηφίας εἶναι δυνατόν, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἀποχωρήσῃ ἢ νὰ παραιτηθῇ, νὰ ἰσχυρισθοῦν, ὅτι δὲν ἔχει νόημα καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τίθεται ἓν ὅριον χρονικὸν διὰ τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὁ κ. Κύρκος εἶπεν, ὅτι εἶναι καὶ εἶμαι σύμφωνος μαζί του, τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐκλογικόν, μετὰ τὸ Σύνταγμα, ἓν ἐκ τῶν οὐσιωδεστέρων. Αὐτὸ ὅμως δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν δικαιοῦται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ δικαιοῦται ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ὀνόματος ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος, τῆς πλειοψηφίας, νὰ παρακαλέσῃ νὰ γίνῃ μία οὐσιαστικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος τὸ ὁποῖον, βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, γνωρίζω ἄριστα —καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸ τονίσῃ ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ— γνωρίζω ἄριστα, ὅτι εἶναι ἔτσι, πρέπει νὰ συζητοῦνται, πρῶτον, τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς καὶ ἔπειτα νὰ γίνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Ἀλλ’ ἐν πρώτοις, τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς συνεζητήθη ἤδη εἰς ἓξ συνεδριάσεις. Δεύτερον, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὅπως καὶ εἰς ἄλλας τινὰς ἄλλων νομοσχεδίων, ἡ οὐσία εὑρίσκεται εἰς τὰ ἄρθρα καὶ ἡ ἀρχὴ εὑρίσκεται, ἂς εἴπωμεν, ἐναποτεθειμένη καὶ κεχαραγμένη εἰς τὰ καθ’ ἕκαστον ἄρθρα. Δὲν ἦτο λοιπὸν οὔτε παράλογον, οὔτε ἀντικοινοβουλευτικόν, οὔτε ἀντίθετον πρὸς τὸν Κανονισμὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον παρεκάλεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ὁποῖον, συμμερισθεὶς τὰς ἀπόψεις του, παρεκάλεσα καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ἡ ΕΔΑ καὶ νομίζω καὶ ὁ κ. Κύρκος, δὲν δέχονται, εἶπον, ὅτι δὲν ἐπιμένομεν καὶ μάλιστα τὸ διετύπωσα κατὰ τρόπον, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸ ὁποῖον σᾶς ζητῶ συγγνώμην, ὅτι παύομεν συμμεριζόμενοι τὴν ἰδικήν σας πρότασιν καὶ ἄποψιν. Ἁπλούστατα νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς νὰ συνεχίσωμεν ὅσας ἡμέρας θέλετε, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ χαράξῃ τὴν πολιτικήν της.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Κύρκον, ἐπειδὴ εἰδικὰ ἐγὼ ἐξήγγειλα, ὅτι τὴν 6ην ἢ 7ην Ἰουνίου θὰ λήξουν αἱ ἐργασίαι τῆς Συνόδου. Βέβαια δὲν ὑπάρχει συνταγματικὴ διάταξις. Κατὰ τὴν Συνταγματικὴν διάταξιν ἐπεβάλλετο νὰ λειτουργήσῃ ἡ Βουλὴ μέχρι καὶ τῆς 11ης Ἰουνίου. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἡ Σύνοδος δύναται νὰ τερματισθῇ ὁποτεδήποτε καὶ ἐν τούτοις αὔριον εἰσερχόμεθα εἰς τὸν μῆνα Ἰούνιον. Συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν, ὅπως μοῦ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι 10–12 συνεδριάσεις θὰ ἦσαν ἀρκεταί, δι’ ἕνα νομοσχέδιον ὁσονδήποτε σοβαρὸν καὶ ἂν εἶναι. Τὸ μόνον νομοσχέδιον κατὰ τὴν τελευταίαν 20ετίαν, ὅπως ἀνέτρεξα, καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει περισσοτέρας συνεδριάσεις, εἶναι τὸ περὶ ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων. Συνεπῶς ἔχομεν ἤδη 6 συνεδριάσεις, ἐὰν προσθέσωμεν καὶ ἄλλας 4 ἢ 5 ἢ 6 συνεδριάσεις, ὥστε σὲ 12 συνεδριάσεις νὰ τελειώσωμεν εἶναι ἀρκεταὶ διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Δὲν ὑπάρχει τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ ἐμβάλῃ εἰς ἀνησυχίας, διότι μοῦ διετυπώθησαν ἀνησυχίαι περὶ τοῦ τί σημαίνει αὐτό. Δὲν σημαίνει τίποτε. Σημαίνει, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀντίληψις, ὅτι 12 συνεδριάσεις εἶναι ἀρκεταὶ καὶ παρεκλήθην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ νὰ κατευθύνω τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς.

§53Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον τὸ Προεδρεῖον, ἑπομένως καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀπέσυραν τὴν πρότασιν περὶ τῆς συνοπτικῆς διαδικασίας, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον. Δὲν θέλω ὅμως νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἐν γένει στάσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτήν, δὲν δικαιολογεῖ οὔτε τὸν ἐκνευρισμὸν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τὴν ἐπιμονὴν νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἤδη τὴν περασμένην ἑβδομάδα ἐδέχθημεν καὶ διεθέσαμεν μίαν ἡμέραν ἐλέγχου, τὸ αὐτὸ καὶ τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα ἐδέχθημεν διὰ δύο ἡμέρας ἐλέγχου. Ἀποτελεῖ τοῦτο κωλυσιεργίαν;

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§55Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη διετυπώθη μία παράκλησις νὰ ἀναθεωρηθῇ ὁ κατάλογος τῶν ἀγορητῶν. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ καιροῦ ἔγινε συζήτησις περὶ κάποιου Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Βουλὴ αὐτὴ νὰ συζητῇ, ἀλλὰ ὅταν σεῖς ὁ ἄτεγκτος τηρητὴς τοῦ Κανονισμοῦ δέχεσθε ὡρισμένα πράγματα, ὅταν προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπέμεινεν ἐπὶ ὡρισμένων τυπικῶν πλειοψηφιῶν, αἱ ὁποῖαι δικαιοῦνται κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ ἐπιβάλλουν τὰς ἀπόψεις των, δικαιοῦται καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ζητήσῃ τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ προνόμιον νὰ διατυπώσῃ ἐλευθέρως τὰς γνώμας της. Δὲν συζητῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον στερεῖται ἀρχῆς. Ὑπῆρξα ἐκ τῶν πρώτων, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον στερεῖται ἀρχῆς, ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἀνθολογίαν διαφόρων ἑτεροκλήτων διατάξεων. Ταῦτα ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς, ἀλλὰ ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως ὑπάρχει ἀρχὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ἀρχὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον εἶναι αἱ ἐπιδιώξεις καὶ αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ γίνῃ μέχρι τέλους πλήρης συζήτησις.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὀρθῶς, ὁ κ. Κωστόπουλος ἔθεσε τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, μολονότι ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ αἱ συνεδριάσεις μὲ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων, ἔχουν τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπεσήμανα. Καὶ ἡ σημασία αὐτή, ἐξεδηλώθη μετὰ 6 ἡμέρας ἢ ἔστω 5 ἡμέρας συζητήσεων. Κατὰ τὴν 6ην ἡμέραν κατόπιν τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία εἶχε γίνει ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἡ ὁποία ἐπὶ πολλῶν σημείων μᾶς διεφώτισεν ὡς Κυβέρνησιν, ἠγέρθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔκαμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε καὶ εἶπε ποῖαι εἶναι αἱ κατευθύνσεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου ἀποκρυσταλλωθεῖσαι, ἐκεῖναι δηλαδή, αἱ ὁποῖαι, ἀπεκρυσταλλώθησαν ἀφοῦ ἠκούσθησαν αἱ γνῶμαι τῶν κομμάτων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἑπομένως καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, δὲν θὰ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ παραταθῇ ἡ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου συζήτησις. Παρὰ ταῦτα, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ συνεχίσωμεν συζητοῦντες ἐὰν πρέπει ἢ ὄχι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησις, ἀφοῦ ἀποσύραμεν ἀμφότεροι καὶ ὑμεῖς καὶ ἡμεῖς τὴν πρότασιν.

§57Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν διευθέτησιν τοῦ θέματος δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, θέλω νὰ τονίσω καὶ διὰ τὸ ὁποῖον διαμαρτύρομαι, εἶναι ἡ συσχέτισις τῆς συνεχίσεως τῆς συζητήσεως πρὸς τὸν χρόνον τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἐπίμονος δήλωσις, ὅτι ἐὰν τυχὸν παραταθοῦν αἱ συζητήσεις, τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀπεσύρετο. Διαμαρτύρομαι ἐναντίον αὐτῆς τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ μέγα δεινόν, ἐὰν γίνῃ παράτασις τῆς συζητήσεως ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ ὁποίου ἀπειλεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου; Ποῖον εἶναι τὸ ἁμάρτημα διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τιμωρηθῇ, ὄχι ὁ Ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ ὁ Δημόσιος βίος τῆς χώρας; Εἶναι ἡ παράτασις τῆς συζητήσεως ἔστω ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα; Ἀναγράφεται εἰς τὰς πλάκας τοῦ Μωϋσέως ἡ 7η Ἰουνίου, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ἡ συνέχισις τῶν συζητήσεων; Κύριοι βουλευταί, ἢ πιστεύομεν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι σοβαρὰ ὑπόθεσις καὶ ὅτι ἀποτελεῖ χρέος τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ ἐκλογικὸν νόμον καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ψήφισίς του νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς ὀλίγας ἡμέρας τῆς παρατάσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἢ νομίζομεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι ἄνευ σημασίας καὶ τότε ὁμολογεῖ βαρυτάτην εὐθύνην της. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον, εἴμεθα πρόθυμοι, ὄχι μόνον νὰ μὴ κωλυσιεργήσωμεν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εἰς τὰς συνηθείας μας, ἀλλὰ καὶ νὰ διευκολύνωμεν τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ ἐν ὀνόματι τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου, ἐν ὀνόματι τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὸ Κοινοβούλιον, παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἡ δήλωσις, ὅτι ἐξαρτᾶται ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τὰς περισσοτέρας ἢ ὀλιγωτέρας ἡμέρας, αἱ ὁποῖοι θὰ διατεθοῦν πρὸς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα).

§58Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου ἔλαβε τὸν λόγον μὲ αὐτὸν τὸν τόνον, χωρὶς νὰ ἔχῃ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν. Οὐδεμία ἀπειλὴ διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς ἢ καὶ ἀπὸ μέρους ἐμοῦ. Παράκλησις ἐγένετο πρὸς ἐπιτάχυνσιν τῆς συζητήσεως. Ἐὰν εἶσθε παρών, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, δὲν θὰ προεβαίνατε εἰς αὐτὴν τὴν ἔκκλησιν, ὅπως παύσῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ παύσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, παύσωμεν διατυποῦντες ὡρισμένας ἀπειλάς. Δὲν διετυπώσαμεν ἀπειλάς. Παράκλησιν ἐκάμαμεν καὶ ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαῖον ἐπὶ τῇ βάσει οὐσιαστικῶν ἐπιχειρημάτων, καὶ οὐχὶ ἀπειλῶν, νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ θεωρηθῇ τερματιζομένη ἡ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησις, ὥστε αἱ συνεδριάσεις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι εἰσέρχονται εἰς τὴν 7ην ἡμέραν, νὰ μὴ διαρκέσουν πέραν τῶν 11 ἢ 12 ἢ καὶ 13 ἡμερῶν. Αὐτὴ ἦτο μία οὐσιαστικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ θέματος. Παρακαλῶ, λοιπόν, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, νὰ μὴ θεωρήσητε τὰ ὑφ’ ὑμῶν πρὸ ὀλίγου λεχθέντα, ὡς δυνάμενα νὰ ἀποτελέσουν ἀπάντησιν εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγὼ ἢ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§59Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶμαι εὐτυχὴς διὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Μέχρι τῆς στιγμῆς, ἐπανειλημμένως ἐλάβομεν γνῶσιν δηλώσεων καὶ εἰς τὸν τύπον, καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐὰν παραταθοῦν αἱ συζητήσεις θὰ ἀπεσύρετο τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸ Φθινόπωρον. Ἠκούσαμεν σήμερον, ὅτι οὐδέποτε ἐπρόκειτο περὶ αὐτοῦ, ὅτι θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν χωρὶς νὰ ἐξαρτᾶται ἡ ψήφισις ἀπὸ τὴν 7ην Ἰουνίου. Χαίρω διὰ τὴν δήλωσιν. (Χειροκροτήματα).

§60Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀλλὰ ἐξαρτῶ τὰς συζητήσεις ἀπὸ λογικὸν χρόνον πέραν τοῦ ὁποίου δὲν θὰ εἶναι σωστὸν ἡ Βουλὴ νὰ συζητῇ ἕνα νομοσχέδιον.

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν πρόκειται περὶ ἡμερῶν ἢ περὶ ἑβδομάδος ὁ χρόνος εἶναι λογικός.

§62Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς προτάσεώς σας. Ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ ἐὰν πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὸ περιεχόμενον τῆς τοιαύτης συζητήσεως. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς νοεῖται ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει διαφωνία ἐπ’ αὐτῆς. Ἀλλὰ διαφωνία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν ὑπάρχει, διότι ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα τῆς χώρας εἶναι σύμφωνα ἐπὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως ἀναθεωρηθῇ τὸ ἐκλογικόν μας δίκαιον. Πιθανώτατα, καὶ εὔλογον εἶναι, νὰ ὑπάρχῃ διαφωνία ριζικὴ ὡς πρὸς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἀντιλαμβάνεται τὴν ἐπιβεβλημένην ἀναθεώρησιν τοῦ ἐκλογικοῦ μας δικαίου, τοῦ ἐκλογικοῦ μας συστήματος ἐν σχέσει πρὸς τὴν τοποθέτησιν τῶν ἄλλων πολιτικῶν κομμάτων ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἡ συνέχισις τῆς ἀντιθέσεως περὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, δηλαδὴ περὶ τοῦ ἐὰν θὰ συμβῇ τί πρᾶγμα; Ἐὰν θὰ ἀναθεωρήσωμεν ἢ ὄχι τὸ ἐκλογικόν μας δίκαιον, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Λέγει τὸ νομοσχέδιον, περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ἐκλογικοῦ μας δικαίου. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει διαφωνία ἐκ μέρους τῶν πολιτικῶν κομμάτων τῆς Χώρας; Οὐδεμία. Μόνον ὑπάρχει διαφωνία ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ ἡ οὐσία ἐρευνᾶται εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου συνιστοῦν τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, ἔναντι δὲ τῶν προθέσεων αὐτῶν ὑπάρχει ὀξυτάτη ἀντίθεσις τῶν μεγάλων πολιτικῶν κομμάτων. Συνεπῶς, ὀρθῶς, κύριε Πρόεδρε, καὶ δὴ μετὰ ἑξαήμερον συζήτησιν, ἐτέθη ἡ πρότασίς σας ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Σώματος. Ἐὰν πράγματι τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, ἐπιθυμοῦν ἐποικοδομητικὴν συζήτησιν, δεδομένου, ὅτι συγχέεται ὅ,τι θεωρεῖται ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου μὲ ὅ,τι κατ’ οὐσίαν ὑπάρχει εἰς τὰ ἄρθρα, ὀρθὸν εἶναι νὰ μὴ βυζαντινολογοῦμεν. Διότι ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἐπὶ τῆς ὁποίας μεταβολῆς ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ ἡ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία ἐννοεῖ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ ἡ ἀντίθεσις τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὡς πρὸς τὸν τρόπον αὐτόν. Προτείνω, λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιμείνετε ἐπὶ τῆς προτάσεώς σας διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἐποικοδομητικὴ συζήτησις καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ οἱ κ.κ. Ἀρχηγοὶ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων μὲ τὴν πεῖραν των θὰ συμφωνήσουν, ὅτι ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς οὐσίας εἶναι πολὺ προτιμοτέρα ἀπὸ τὴν βυζαντινολογίαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀρχῆς, ὡς ἀπεδείχθη, εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι.

§63Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθές, ὅτι εἶναι λυπηρὸν νὰ μακραίνεται μία συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον εἴπομεν, ὅτι μετὰ τὸ Σύνταγμα εἶναι ὁ βασικώτερος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴμεθα τόσον περιορισμένοι, ὥστε νὰ περιορίζωμεν τὸν λόγον. Ἤθελα ὅμως νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ παρακαλέσετε καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ κωλυσιεργῇ, διότι τὰς ἓξ αὐτὰς ἡμέρας, τὰς ὁποίας εἴπατε, ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν πάρετε τὰ πρακτικὰ θὰ ἴδητε, ὅτι ὁμιλεῖ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οἱ Ὑπουργοὶ καὶ ὑπάρχει ἕνας διάλογος μεταξὺ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Ἐὰν πάρετε δὲ τὸν κατάλογον τῶν βουλευτῶν, ποὺ ἔχετε ἐκεῖ, θὰ ἴδητε, ὅτι εἰς τὰς ἓξ αὐτὰς ἡμέρας ἔχουν ὁμιλήσει τρεῖς βουλευταί, ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τοὺς κ.κ. εἰσηγητὰς τῆς πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας. Συνεπῶς, ἐὰν ὑπῆρξε μία κωλυσιεργία κατὰ τὸ ἑξαήμερον αὐτό, αὐτὴ δὲν ἀφορᾷ τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μερκούρη, θέλετε νὰ κάμετε κατανομὴν εὐθυνῶν; Σᾶς ἔδωσα τὸν λόγον ἐλπίζων, ὅτι θὰ συμβάλλετε εἰς τὴν προώθησιν τῆς συζητήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, προσωπικῶς ἐγώ, θεωρῶ, ὅτι ἡ σημερινὴ συνεδρίασις δὲν εἶναι ἐποικοδομητική, διότι καλύτερον θὰ ἦτο νὰ ἀρχίσωμεν συζητοῦντες ἕνα–ἕνα τὰ ἄρθρα. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσωπική μου γνώμη καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτήν, χωρὶς βεβαίως καὶ νὰ δύναμαι νὰ τὴν ἐπιβάλλω, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶσθε ὅλοι σύμφωνοι. Ὁ κ. Φ. Πιτούλης, ἔχει τὸν λόγον.

§65Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ παρεμβληθεῖσα συζήτησις, περὶ τῆς ἀρχῆς ἢ περὶ περατώσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ εἰσόδου της εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων, μὲ ὑποχρεώνει νὰ κάμω ὀλίγας παρατηρήσεις ἐπ’ αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι κατ’ ἀντίθεσιν ἀπὸ ὅ,τι ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν ἀγαπητὸν κ. συνάδελφον ἐκ Κερκύρας, ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ποσῶς ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος, διότι περὶ αὐτοῦ μὲν συμφωνοῦμεν ὅλοι, ἀλλὰ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἔγκειται ἀλλοῦ καὶ ἐπιτραπήτω μοι νὰ δίδω τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ριζικῶς διαφωνοῦμεν πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτι ἐὰν ἦτο νοητὸν νὰ προβληθῇ παράκλησις, αὕτη θὰ ἔπρεπε νὰ προβληθῇ διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῶν ἄρθρων, διότι ὅταν γίνῃ ἀπὸ ὅλους ἀποδεκτὴ ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διέπῃ τὸ νομοσχέδιον ἀναμφισβητήτως, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων θὰ εἶναι βραχυτάτη. Τοῦτο, κ. συνάδελφοι, εἶναι τοσοῦτον ἀληθές, ὥστε νὰ ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς στάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μετὰ διήμερον ἢ τριήμερον συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἤχθη εἰς τὴν τροπολογίαν πλείστων ὅσων ἐπὶ μέρους διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπόδειξις, ὅτι ἡ ἀρχὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὸ Σῶμα καὶ ὅταν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συμφωνήσωμεν, τότε ἀναμφισβητήτως ἡ Κυβέρνησις θὰ προέλθῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ μεταβάλῃ τὰ ἐπίμαχα ἄρθρα, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Ἐλέχθη, ὅτι ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αἱ καθ’ ἕκαστον διατάξεις τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, κ. συνάδελφοι, νὰ διαφωνήσω καὶ νὰ πιστεύω, ὅτι ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, καίτοι μὴ σαφῶς ἐκφραζομένη, εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς νοθεύσεως τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας, τῆς ὑποδουλώσεως εἰς πλαίσια καὶ κελεύσματα νόμων τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. Ἐὰν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς συμφωνήσωμεν, τότε ἀναμφισβητήτως εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὑπάρχει σύμπτωσις ἀπόψεων τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μετὰ τῶν ἀπόψεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἐδηλώθη ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι οὔτε κατὰ διάνοιαν σκέπτονται νὰ συνεργήσουν εἰς περιορισμὸν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας ὡς πηγῆς ἐξουσίας, εὑρισκόμεθα ἄκρως ἀντίθετοι πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία εἶναι ἀκριβῶς ὁ περιορισμὸς τῆς κυριαρχίας τοῦ λαοῦ καὶ ὑποκαταστάσεως αὐτῆς διὰ διατάξεων νόμου ψηφισθησομένων ἐνδεχομένως καὶ ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὸ Σῶμα μὲ τὰς καθ’ ἕκαστον διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, διότι οἱ προηγηθέντες ρήτορες ἀρχηγοὶ κομμάτων καὶ εἰδικώτερον οἱ εἰσηγηταὶ τῆς μειοψηφίας ἀνηλεῶς ἐσφυροκόπησαν ταύτας εἰς βαθμόν, ὥστε καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ μετὰ τριήμερον νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ καταπληκτικὸν μερικῶν ἐξ αὐτῶν τῶν διατάξεων καὶ νὰ τὰς τροποποιήσῃ, ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἀνέπτυξεν. Ἀπέδειξαν οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μὲ μαθηματικὴν ἀκρίβειαν καὶ διὰ μαθηματικῶν ὑπολογισμῶν, ὅτι διὰ τοῦ εἰσαχθέντος νομοσχεδίου ἀπεσκοπεῖτο ἡ φαλκίδευσις τῶν ψήφων τῶν μικροτέρων κομμάτων ἢ μᾶλλον πάντων τῶν κομμάτων, ἐξαιρέσει, κατὰ τὴν διάρθρωσιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ἐξαιρέσει τῆς Ε.Δ.Α. Τοῦτο θετικῶς ἀπεδείχθη ἀπὸ τοὺς ὡμιλήσαντας ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀρνητικῶς δὲ ἀπὸ τὴν ὁμολογίαν αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὴν τελευταίαν ὁμιλίαν καὶ δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ εἰσέλθω, κ. βουλευταί, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ὅλων τῶν κατ’ ἰδίαν ἄρθρων καὶ τῶν διατάξεων αὐτοῦ, διότι τοῦτο ἔπραξαν προλαλήσαντες ἐμοῦ συνάδελφοι καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια πράγματα. Θεωρῶ, ὅμως, ὑποχρέωσίν μου νὰ κάμω γενικωτέρας τινὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὰς ὁποίας ἄγομαι μὲ μοναδικὸν γνώμονα τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ ὄχι μὲ προβλέψεις ποσοστοῦ καὶ εἰσόδου εἰς τὴν β κατανομήν, αἱ δὲ παρατηρήσεις μου αὗται ἀποτελοῦν ἀπολύτως προσωπικάς μου γνώμας, διότι τὰς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀπόψεις τοῦ Κόμματος ἀνέπτυξεν ὁ ἐκπρόσωπος αὐτοῦ. Καὶ ὡς πρώτην παρατήρησιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀναφερθῶ εἶναι τὸ θέμα τὸ ἀφορῶν τὴν ψῆφον τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πιστεύει, οὔτε ἡ ἰδία εἰς τὴν ἱερότητα τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἡ ὁποία ἱερότης τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος τῶν ὁπλιτῶν εἶναι καὶ συνταγματικῶς καὶ νομοθετικῶς κατοχυρωμένη, ἀλλὰ πιστεύει μόνον εἰς τὸ ὅτι ἐκ τῆς ψήφου τῶν ἐνόπλων δυνάμεων εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψουν ὀφέλη δι’ αὐτήν. Ποῖος ἰσχυρίσθη, κ. βουλευταί, ὅτι ὁ Ἕλλην στρατιώτης δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν ἐφ’ ὅσον τὸ δικαίωμά του αὐτὸ εἶναι συνταγματικῶς κατοχυρωμένον; Οὐδεὶς ἀσφαλῶς. Τὸ θέμα, ὅμως, εἶναι ἡ δυνατότης τῆς ἐξασκήσεως αὐτοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος ἀπὸ τὸν Ἕλληνα στρατιώτην, ὑπὸ τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας προβλέπει καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι. Θὰ ἠδύνατό τις, κ. βουλευταί, πρὸ μιᾶς ἐθνικῆς σκοπιμότητος εὑρισκόμενος νὰ παρίδῃ τὰς ἀτελείας καὶ τὰς ὑπονοίας ἀκόμη, τὰς ὁποίας ἐγείρει τὸ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον. Ἐμελέτησα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ διερωτῶμαι ποία ἡ σκοπιμότης του. Ἡ ἀναζήτησις τῆς σκοπιμότητος μὲ ὁδηγεῖ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει ἀποκλειστικῶς εἰς κομματικὴν σκοπιμότητα καὶ ὄχι εἰς ἐθνικὴν τοιαύτην. Ὡς ἐπιχείρημα τῆς Κυβερνήσεως φέρεται, ὅτι διὰ τοῦ παρόντος ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου ἀποσκοπεῖται ἡ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἀνάδειξις κυβερνητικῆς σταθερότητος. Εἶναι γνωστόν, ὅμως, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς σταθερότητος Κυβερνήσεων, πολλὰ κράτη ὡδηγήθησαν εἰς ὁλοκληρωτικὰ καθεστῶτα. Ὡμίλησεν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς ἀνάγκης ὑπάρξεως σταθερᾶς Κυβερνήσεως καὶ Κυβερνήσεως διεπομένης ἀπὸ κοινὰς ἀντιλήψεις. Καὶ ἐτονίσθη, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὁμαλότης εἰς τὸν τόπον αὐτὸν χρειάζεται ἱκανὴ Κυβέρνησις. Προσωπικῶς, γνωρίζω, ὅτι αἱ ἱκαναὶ Κυβερνήσεις δύνανται νὰ ἀναζητηθοῦν ἀλλαχοῦ καὶ ὄχι εἰς τὰς διατάξεις ἑνὸς ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Καὶ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου αἱ ἐπιδιώξεις αὐταὶ δὲν ἐπιτυγχάνονται, οὔτε μετὰ τὴν γενομένην ὑποχώρησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μειώσεως τοῦ ποσοστοῦ εἰς 15%, οὔτε καὶ μὲ τὸ ἀργύριον τῆς εἰσόδου τρίτου Κόμματος εἰς τὴν β κατανομήν, τὸ ὁποῖον ἐπέταξεν πρὸς τὴν ἐθνικόφρονα Ἀντιπολίτευσιν. Ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικώτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπεστήριξεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοδύναμος Κυβέρνησις. Εἶναι, ὅμως, τοῦτο τόσον ἀληθές, ὥστε ἐλάχιστα μόνον εἰκοσιτετράωρα, ἀφ’ ἧς κατετέθη τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, ἡ Κυβέρνησις ἔπαυσε νὰ προσφέρῃ τὸ ἀργύριον τῆς εἰσόδου τρίτου Κόμματος εἰς τὴν β κατανομὴν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ μελλοντικὴν συμμαχικὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἀντιφάσκει πρὸς ἑαυτήν, ὅταν λέγῃ, ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὴν δημιουργίαν σταθεροῦ κέντρου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ καὶ τὴν διάδοχον κατάστασιν. Ἀντιλαμβάνεσθε, συνεπῶς, πόσον αἱ παραινέσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ἑνώσεως τοῦ Κέντρου καὶ σταθερότητος αὐτοῦ διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν διάδοχον κατάστασιν, πόσον κιβδήλως ἐλέχθησαν. Διότι τὶ τὸ ἁπλούστερον ἀπὸ τοῦ νὰ μειώσῃ τὸ ποσοστὸν τῆς συμμετοχῆς τοῦ Συνασπισμοῦ τῶν Κομμάτων εἰς τὴν β κατανομήν; Ἀντὶ τούτου ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ κάμῃ τὸ ἀντίθετον. Ἐφρόντισεν ἐπιμελῶς νὰ ἀποφευχθῇ τοῦτο καὶ ἐρρίφθη μάλιστα καὶ τὸ γέρας τοῦ ἀλληλοσπαραγμοῦ τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ τῆς εἰσόδου καὶ τοῦ τρίτου Κόμματος εἰς τὴν βʹ κατανομήν.

§66Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ὑποστηρίζετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ ὅτι δὲν ἐμείωσε τὸ ποσοστὸν τῶν συνασπισμῶν ἀποδεικνύει ἔλλειψιν στοργῆς; ἢ μᾶλλον ἐπιδεικνύει ἐχθρότητα ἐναντίον τῆς ἐνδεχομένης ἑνώσεως τοῦ Κέντρου. Ὁμιλοῦμεν περὶ Κέντρου, ἢ περὶ Κέντρων; Διότι, δύο τουλάχιστον Κόμματα τοῦ Κέντρου ὑπεστήριξαν ἢ ἀπεδέχθησαν τὸ 17%. Ἀθροιζόμενα τὰ δύο 17% κάμουν 34%. Ἐνῷ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν πρόκειται περὶ συνασπισμῶν, θὰ πρέπει νὰ λάβουν 25%. Διατί, λοιπόν, δὲν συνασπίζεσθε; Ἂν σεῖς δὲν εἶσθε ἀποφασισμένοι νὰ συγκροτήσητε Κέντρον τὶ σᾶς φταίει ἡ Κυβέρνησις; Ὡμιλήσατε ἐν συνεχείᾳ περὶ περαιτέρω μειώσεως τῶν ποσοστῶν. Μέχρι ποίου σημείου; Τοῦ 10% μήπως καὶ διὰ τοὺς συνασπισμούς; Κατηγορεῖτε ἐν συνεχείᾳ τὴν Κυβέρνησιν διατὶ σᾶς προσέφερε τὴν συμμετοχὴν τρίτου Κόμματος, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν συγκεντρώσῃ τὴν βάσιν. Μέχρι τῆς προσφορᾶς αὐτῆς ἐλέγατε θὰ πριμοδοτηθῇ τὸ πρῶτον Κόμμα, ἡ Ε.Ρ.Ε., δηλαδή, καὶ ἡ Ε.Δ.Α. καὶ ἐνδεχομένως, οὐδὲν τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου θὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν β κατανομήν. Προσεφέρθην, λοιπόν, νὰ συμμετάσχῃ καὶ τὸ τρίτον Κόμμα, ἔστω καὶ ἂν λάβῃ 8%. Διαμαρτύρεσθε τώρα καὶ δι’ αὐτὸ ἰσχυριζόμενοι, ὅτι ὁδηγεῖ δῆθεν εἰς ἕνα ἀλληλοσπαραγμὸν τοῦ Κέντρου. Ποῖος, ὅμως, ἀλληλοσπαραγμός; Δύο Κόμματα τοῦ Κέντρου, τὸ ἰδικόν σας καὶ τὸ Δημοκρατικόν, ἐπρότειναν ἢ ἀπεδέχθησαν τὸ 17%. Ἀθροιζόμενα τὰ δύο 17% εἶναι 34%. Διατί, λοιπόν, τρέμετε τὸ 25%.

§67Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶπα καὶ προηγουμένως, ὅτι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θὰ διατυπώσω, δὲν δεσμεύουν κανένα ἄλλον, ἐκτὸς ἀπὸ ἐμὲ προσωπικῶς. Ἂν τὰ ἀνέφερα προηγουμένως, τὸ ἔκαμα αὐτό, διότι ἤθελα νὰ ἀποδείξω τὴν ἀνειλικρίνειαν τῆς παραινέσεως ποὺ ἀπηύθυνεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Αὐταὶ ἦσαν αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχα νὰ κάμω. Καὶ ἤδη θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προβῶ εἰς γενικωτέρας παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς θὰ ἀποτελέσουν καὶ ἀπάντησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τῶν ποσοστῶν. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν καθωρισμένων ποσοστῶν ἀποπειρᾶται νὰ ἀποτρέψῃ τὸν λαὸν νὰ ἐκφράσῃ ἐλευθέρως τὴν θέλησίν του. Ἂς ἔχῃ, ὅμως, ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ συμπαιγνία αὐτὴ τὴν ὁποίαν προσπαθεῖ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν λαὸν μὲ τὰ διάφορα καλπονοθευτικὰ συστήματά της, θὰ ὁδηγήσῃ τὸν λαὸν νὰ ἀνεύρῃ τρόπον τιμωρίας τῶν χαλκευόντων τὴν θέλησίν του. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ὑπάρχουν ἡγέται πολιτικοὶ ἄξιοι. Δὲν ὑπάρχουν, ὅμως, εἰς τὴν ἐποχήν μας ἡγέται ἱκανοὶ νὰ συνεγείρουν τὸν λαόν. Δὲν εἶναι νοητόν, κ. συνάδελφοι, νὰ χαλκεύωνται δεσμὰ εἰς βάρος τῆς θελήσεως τοῦ κυριάρχου λαοῦ. Ὡμίλησαν, ὅτι ἡ Χώρα ἔχει ἀνάγκην σταθερᾶς Κυβερνήσεως. Πρὸς τί, ὅμως, ἡ σταθερότης τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν αὕτη αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ φιμώσῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ; Πρὸς τὶ ἡ σταθερότης, ὅταν ὁ λαὸς δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναδείξῃ, διὰ τῆς κυριάρχου θελήσεώς του Κυβέρνησιν τῆς ἀρεσκείας του; Αἱ Κυβερνήσεις, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἄξιαι σεβασμοῦ, ὅταν αὗται προέρχωνται ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τοῦ Κέντρου). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§69Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν προτίθεμαι, κ. συνάδελφοι, νὰ ἀγορεύσω. Ἀνέπτυξα ἄλλως τε διὰ μακρῶν τὰς ἀπόψεις μου. Ὀφείλω ἁπλῶς μίαν ἀπάντησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κατόπιν τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησεν ὡρισμένους ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσω καὶ διὰ τοῦτο, κατόπιν διαλογικῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν τὴν προπαρελθοῦσαν Δευτέραν, συνεφωνήθη, ὅπως λάβω τὴν σειρὰν ἑτέρου ἀξιοτίμου συναδέλφου τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Κύριοι συνάδελφοι, περὶ τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον κατὰ τὴν ἀρχικήν μου ἀγόρευσιν, ἐγένετο πολὺς λόγος μεταγενεστέρως. Σημειώνω, ὅτι οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἔδωσα, δὲν ἠμφισβητήθησαν τὴν ἑπομένην ἀπὸ τοὺς ὁμιλητὰς τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐνῷ ὡμίλησα Τετάρτην, τὴν Δευτέραν, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε, δηλαδή, μετὰ πάροδον 5 ἡμερῶν, ἀπεπειράθη ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς ἀμφισβητήσῃ. Ἔδωσα ἤδη ἀπὸ τὴν πρώτην μου ἀγόρευσιν στοιχεῖα ἐμπεριστατωμένα καὶ πλήρη, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς ἐφαρμογὰς τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν συστημάτων, ἐν ὄψει τοῦ ἀποτελέσματος τῆς συγκεκριμένης ἐκλογῆς τοῦ 1958. Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εὑρίσκονται εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἔχουν δημοσιευθῆ καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τὸν ἡμερήσιον τύπον. Ἐπὶ ὅλων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἔδωσα, ἐπιμένω καὶ ἡ ἐν συνεχείᾳ συζήτησις ἀπέδειξε τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀριθμῶν μου. Ἡ Κυβέρνησις ἄλλως τε δὲν προσεπάθησε δι’ ἀριθμῶν. —Καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν παρίσταται ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀντικρούσῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔδωσα— προσεπάθησε πολὺ περισσότερον δι’ ἐπιχειρημάτων καὶ διαλογικῆς ἐπεξεργασίας νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, ὑπῆρξε δὲ κατ’ ἐξοχὴν ἀτυχὴς εἰς τοὺς ἀριθμούς, ὅπου εἰς λίαν περιωρισμένην κλίμακα ἠθέλησε νὰ τοὺς ἀναφέρῃ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρηκολουθήσατε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὁμιλίαν του τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, ἐπιθυμῶν νὰ ἀποστομώσῃ τοὺς ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐπιθυμῶν νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων τοῦ 1951 καὶ 1958 δὲν ὑπάρχει οὐσιώδης διαφορά, ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐφαρμογὴν τῶν δύο συστημάτων, ὅσον ἀφορᾷ ἰδιαίτατα τὸ Κόμμα του, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ε.Ρ.Ε., ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὰ συναγόμενα ἀποτελέσματα τοῦ 1958. Σᾶς ἀναγινώσκω ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Εἶπεν ὁ κ. Καραμανλῆς τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευήν: «Τὸ 1958, κ. συνάδελφοι, ἐὰν μετεῖχε καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν β κατανομήν, μὲ τὴν μέθοδον τῆς κατανομῆς τοῦ 1958, θὰ ἐλάμβανεν ἡ Ε.Ρ.Ε. 152 ἕδρας. Ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ μέθοδος τοῦ 1951, θὰ ἐλάμβανεν ἡ Ε.Ρ.Ε. 154 ἕδρας». Δηλαδή, ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1951 θὰ ἦτο περισσότερον δυσμενὴς διὰ τὴν Ε.Ρ.Ε. ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1958. Παρὰ τὰς κωδωνοκρουσίας καὶ τὴν παρέμβασιν τοῦ Προεδρείου, ἠθέλησα νὰ τὸν διακόψω ἁπλῶς καὶ μόνον, διὰ νὰ διαδηλώσω τὴν διαφωνίαν μας πρὸς τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔδωσεν. Ὁ κ. Καραμανλῆς, δὲν ἐδέχθη τὴν διακοπὴν καὶ ἐπέμεινεν εἰς τοὺς ἀριθμούς του, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπεπειράθη νὰ στηρίξῃ ὁλόκληρον τὴν ἐπιχειρηματολογίαν του, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύστημα τῆς βʹ κατανομῆς. Τὶ ἐπηκολούθησε, κ. συνάδελφοι; Ἀλλὰ πρὶν σᾶς εἴπω τὶ ἐπηκολούθησε, πρέπει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸν ἀριθμὸν 152 ἑδρῶν, τὰς ὁποίας δῆθεν θὰ ἐλάμβανεν ἡ Ε.Ρ.Ε. εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, ἐὰν εἰσήρχετο εἰς τὴν βʹ κατανομὴν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸν εἶχεν ἀναφέρει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἤδη ἀπὸ τῆς προπαρελθούσης Πέμπτης, τὴν ἑπομένην τῆς ἰδικῆς μου ὁμιλίας. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἠμφισβητήθη ἔκτοτε. Ἐδημοσιεύθη δὲ καὶ εἰς πρωϊνὴν ἐφημερίδα ἀνάλυσις ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν θὰ ἐλάμβανεν ἡ Ε.Ρ.Ε. 152 μόνον ἕδρας, ἐὰν εἰσήρχετο καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ἀλλὰ 155. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἄρα προειδοποιηθῆ. Εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπανέλαβεν ἀργότερον εἰς τὴν ὁμιλίαν του τὸν αὐτὸν ἀριθμόν, ἀλλὰ ἡ κατακλεὶς ἦτο ἡ ἐπίσημος καὶ πανηγυρικὴ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευήν. Περιττόν, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἦσαν ἀπολύτως ἀνακριβεῖς, ὡς προκύπτει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Ἦτο βαρὺ ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον ὑπέστη καὶ ὑπεχρεώθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐκδώσῃ ἀπιθάνου κάλλους καὶ εὐφευρετικότητας ἀνακοίνωσιν, διὰ νὰ διαψεύσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τὰ ἴδια τὰ πρωθυπουργικὰ λόγια. Ἡ ἀνακοίνωσις εἶναι περισπούδαστος εἰς ὕφος, πάντως θέλει νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν ἀνακριβῆ, τὸ δὲ κείμενον τῆς ἀνακοινώσεως λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξετάζων, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, τὰ συστήματα βʹ κατανομῆς, ἀνέφερε πλὴν ἄλλων καὶ ἕνα ἀριθμητικὸν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρῆται ἀσφαλές». Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα. Καὶ ὑπάρχει καὶ ἕνα «δεδομένον» μία ἐπεξήγησις, ὅτι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, ἀφ’ ἑνὸς ἐπισημοποίησεν ἀποτελέσματα, μὴ ἐπιτρέποντα ὀρθὴν σύγκρισιν, ἀφ’ ἑτέρου συνυπελόγισεν, ὡς μὴ ὤφειλε καὶ τὰς ἕδρας τῆς βʹ κατανομῆς. Περιττεύει νὰ εἴπω, ὅτι τὸ «δεδομένον», στερεῖται οἱασδήποτε λογικῆς ἀξίας, διότι ὅποιος θέλει νὰ κάμῃ ἐφαρμογὴν τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1958, δύναται νὰ τὴν κάμῃ, ἀρκεῖ νὰ γνωρίζῃ στοιχειώδη ἀριθμητικήν. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ πῶς εἶναι δυνατόν, ἓν Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον διεκρίθη εἰς τὰς ἐπιδόσεις του κατὰ τὸ παρελθόν, καὶ τὸ παρὸν μὲ τὸ νὰ φέρῃ διάφορα τεχνάσματα, νὰ θέτῃ εἰς τὸ στόμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δηλώσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος, 24 ὥρας μετά, εἶναι ὑποχρεωμένος, νὰ ἀποκηρύσσῃ. Μετὰ ἀπὸ τὸ ἀπίθανον αὐτὸ πάθημα τοῦ κ. Καραμανλῆ, δὲν θὰ ὡμίλουν, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι ἐν τάξει, ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, ἔχω νὰ καταθέσω τρεῖς πίνακας λεπτομερεῖς, κατὰ ἐκλογικὰς περιφερείας, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύουν, τὶ θὰ συνέβαινε, ἐὰν τὸ 1958 ἐφηρμόζετο ἡ ἀναλογικὴ τοῦ 1951, ἢ τοῦ 1958. Ἀπὸ τοὺς πίνακας αὐτούς, οἱ ὁποῖοι, ἐλπίζω, ὅτι τὸ Προεδρεῖον θὰ συμφωνήσῃ νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὰ πρακτικά, συνάγεται τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ βʹ κατανομή, ὡς προβλέπεται ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1958, εἶναι λῃστρικὴ εἰς βάρος, ὄχι μόνον τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ἀλλὰ καὶ εἰς βάρος τῶν ἑτέρων Κομμάτων τῆς βʹ κατανομῆς, διὰ νὰ φαλκιδεύσῃ τὰς ἕδρας αὐτῶν, πρὸς ὄφελος τοῦ βʹ Κόμματος. Τὸ θέμα, κ. συνάδελφοι, εἶναι σοβαρόν, διότι ἀνάγεται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνας ἐκλογικὸς νόμος νὰ εἶναι ἔντιμος ἢ ὄχι. Πολλὴ συζήτησις ἐγένετο καὶ γίνεται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Προσωπικῶς, πιστεύω, ὅτι ἡ ἀρχὴ ἑνὸς νομοθετήματος ἀφορῶντος ἐκλογάς, κεῖται εἰς ἓν καὶ μόνον πρᾶγμα. Ἐὰν ψηφίζωμεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος στερεῖται οἱουδήποτε τεχνάσματος, ὁ ὁποῖος δὲν γίνεται μὲ προσωπικὴν, οἱανδήποτε, ἰδιοτέλειαν ἢ δὲν ἐπιδιώκομεν νὰ ὠφεληθῶμεν ἐξ αὐτοῦ. Δὲν εἶναι θεωρητικαὶ αἱ ἀντιθέσεις. Δὲν εἶναι ὅπως μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ 8ετίας, ὅτι ὑπάρχει καὶ τὸ ἕνα σύστημα καὶ τὸ ἄλλο καὶ ὅπως μᾶς εἶπεν ὁ κ. Καραμανλῆς, ὅτι καὶ τὰ δύο εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα ἤγαγον καὶ ἑπομένως, μειοψηφία εἴμεθα καὶ νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ καλλίτερον. Ἅπαξ διὰ παντὸς πρέπει νὰ γίνῃ ἀντιληπτὸν καί, εὐτυχῶς, γίνεται, ὅτι τὸ θέμα εἶναι, ἐὰν ἐπιδιώκωμεν ἢ δεχώμεθα νὰ λεηλατήσῃ τὸ πρῶτον Κόμμα τὰς ψήφους τῶν ὑπολοίπων, κατὰ τὴν βʹ κατανομήν, ἢ ὄχι. Ἡ ἄποψις τοῦ Κόμματός μας, ἡ ὁποία διαπιστώνω εἶναι ἄποψις καὶ τῶν ἄλλων Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι, ὅτι μεταξὺ τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν β κατανομήν, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀπολύτως ἀντιστοιχία ψήφων καὶ ἑδρῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἀποδεχθῇ τὴν βασικὴν αὐτὴν ἄποψιν, ὁ νόμος της, εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν, θὰ εἶναι ἔντιμος, ἀλλὰ θὰ εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ περιλαμβάνῃ τέχνασμα, θὰ εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ δημιουργήσῃ μυρίας δυσχερείας, μυρίας περιπετείας καί, δὲν γνωρίζομεν, ποίας ἀπροβλέπτους, τυχόν, ἐξελίξεις. Τὸ θέμα τῶν ποσοστῶν τῆς βʹ κατανομῆς, εἶναι οὐσιαστικῶς ἐξηντλημένον καὶ δὲν θὰ ἐπανέλθω. Τὰ πλεῖστα τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἐστάθησαν εἰς τὴν βάσιν αὐτήν. Τὸ πλέον βασικὸν πρόβλημα δὲν εἶναι τὰ ποσοστά, ἀλλὰ τὸ ἐὰν τελικῶς, ἡ συζήτησις περὶ τῶν ποσοστῶν ἀγάγῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα καὶ ἐὰν καταστῇ δυνατὸν ἡ παμψηφία, ἢ τὸ μέγιστον μέρος τῶν Κομμάτων τῶν ἐθνικῶν, εἰσέλθῃ εἰς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ ἐὰν ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, ὑπάρξῃ ἰσότης ἢ ὄχι. Διότι ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπάρξῃ ἰσότης πρὸς τὶ τὸ πέρας; Διατὶ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ἀφοῦ θὰ λῃστευθοῦν; Ἐπ’ αὐτοῦ ἡ ἄποψις πρέπει νὰ εἶναι σαφής. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ τροποποίησις, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἀναφορικῶς μὲ τὴν βʹ κατανομὴν καὶ περὶ τῆς ὁποίας ἡ σχετικὴ ἀνακοίνωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν στερεῖται, βεβαίως, ἀξίας καὶ περιεχομένου, ἀλλὰ δὲν θεραπεύει τὸ ἄτοπον περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα. Διότι, ἐὰν θέλετε νὰ κάμετε ἐφαρμογὴν τῶν ἀριθμῶν, καὶ ἐπιμένω εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ 1958, τὸ ἄλλο σύστημα τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι μὲ ηὐξημένον τὸν διαιρέτην κατὰ μίαν μονάδα. Ἡ πρωϊνὴ ἐφημερίς, ὄργανον τῆς Ε.Δ.Α., δημοσιεύει μίαν ἀνάλυσιν, ἡ ὁποία εἶναι 100% ἀκριβής· εἶναι ἡ ἰδική μου καὶ ἔχει κἄποιαν διαφοράν. Πάντως, εἶναι βέβαιον, ὅτι μὲ τὸν ηὐξημένον αὐτὸν διαιρέτην θὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀπολύτως τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικὸν φαινόμενον: Θὰ εἰσέρχεται ἕνα Κόμμα εἰς τὸ ἀκέραιον μέτρον καὶ θὰ παίρνῃ μίαν ἕδραν πάρα πάνω εἰς τὴν βʹ κατανομὴν ἀπὸ ἐκείνας ποὺ θὰ ἔπαιρνε εἰς τὴν αʹ κατανομήν. Οὕτω, εἰς πλείστας περιπτώσεις, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου αὐτοῦ θὰ διευκολύνῃ τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα δὲν εἰσέρχονται εἰς τὴν 6 κατανομήν. Οὕτω, θὰ διευκολυνθῇ ἡ διεξαγωγὴ τῶν ἐκλογῶν μὲ τὴν βάσιν αὐτήν. Δὲν ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ παραχώρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, στερεῖται ἠθικῆς ἀξίας, ἐπιμένω, ὅμως, ὅτι ὅλον τὸ βάρος τοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζομεν κεῖται εἰς τὸ θέμα κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνῃ ἡ 6 κατανομή. Τοῦτο εἶναι θέμα καὶ πρακτικῆς πολιτικῆς σημασίας, ἀλλὰ καὶ θέμα ἠθικῆς καὶ πολιτικῆς τάξεως, διότι οἱ ἀριθμοὶ καὶ ἡ μέχρι σήμερον συζήτησις ἀπέδειξαν —καὶ δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχει τις ἀμφιβάλλων περὶ αὐτοῦ— ὅτι ὁ ἕνας τρόπος εἶναι ὁ τρόπος ἰσότητος καὶ ὁ ἄλλος εἶναι ὁ τρόπος τῆς ὑποκλοπῆς. Δεύτερον θέμα περὶ τοῦ ὁποίου ἔγινε, ἐπίσης, συζήτησις ἦτο ἐὰν εἶναι δυνατόν, ἕνα Κόμμα συγκεντρῶνον 37% μὲ τὸν παρόντα νόμον τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ εἰσέλθουν 3–4 Κόμματα εἰς τὴν 6 κατανομήν, νὰ λάβῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Ἡ ἀντίδρασις καὶ εἰς τοῦτο ὑπῆρξεν ἀπίθανος. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, τὸ πρόβλημα προεκάλεσε κατάπληξιν, ὁ δὲ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔσπευσεν εἰς στιγμὰς δημοκρατικῆς ἐξάρσεως καὶ ἐξάρσεως ἐντιμότητος, νὰ κάμῃ τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐὰν οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμμένῃ εἰς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος προδήλως, θὰ εἶναι ἀντιδημοκρατικός. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος παρεδέχθη, ὅτι εἶναι δυνατόν, ἔστω καὶ ὡς ἀκραῖον ἐνδεχόμενον νὰ συμβῇ αὐτό, ἐφ’ ὅσον θὰ μετάσχουν 3 Κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Μετὰ τὴν ὁμολογίαν, κύριοι, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία ὑπῆρξε καὶ ὁμολογία, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅσοι μετὰ προσοχῆς ἐδιάβασαν τὰ πρακτικὰ ἢ παρηκολούθησαν, ὑπῆρξεν ὁμολογία καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἰς διαλογικὴν συζήτησιν ἀπεδέχθη αὐτὸ τὸ ἐνδεχόμενον, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνω περὶ τῆς δυνατότητος αὐτῆς, προκειμένου, περὶ τριῶν Κομμάτων. Ἡ ἄποψίς μου, τὴν ὁποίαν ἀρχικῶς ὑπεστήριξα εἶναι, ὅτι ἐφ’ ὅσον τυχὸν ἐμειοῦντο τὰ ποσοστὰ τῆς δευτέρας κατανομῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν αὐτὸ νὰ συμβῇ καὶ μὲ 4 Κόμματα, ἐὰν τὰ δύο τελευταῖα ἐκ τῶν 4 Κομμάτων θὰ κατέβαινον εἰς ποσοστὸν 10–12%. Καὶ εἶναι ὄντως, κ. συνάδελφοι, τοῦτο λογικῶς καὶ ἀριθμητικῶς δυνατὸν καὶ ἐπιμένω ἀπολύτως ἐπὶ τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα. Διότι ὁ ὅλος μηχανισμὸς τοῦ νόμου στηρίζει τὴν πριμοδότησιν τὴν ὑπέρμετρον τοῦ πρώτου Κόμματος εἰς τὴν ὕπαρξιν διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, εἰς τὴν ὕπαρξιν ψαλλίδος μεταξὺ αὐτῶν. Ὅπως εἰς τὴν πρώτην μου ἀγόρευσιν ἐτόνισα, ὅταν αὐτὴ ἡ διαφορὰ ὑπάρχῃ, ὅταν μετὰ τὸ πρῶτον Κόμμα, τὸ δεύτερον ἔρχεται εἰς ἱκανὴν ἀπόστασιν, εἶναι λογικῶς δυνατόν, εἶναι ὡμολογημένον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τρία Κόμματα, εἶναι καὶ μὲ 4 Κόμματα, ἐπιμένω ἐγώ. Μὰ μὲ 37% νὰ πάρῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω πρόθεσιν νὰ κάμω πολιτικὴν ἀνάπτυξιν καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τῆς ὑπαναχωρήσεως τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισεν καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει μίαν σπεύδουσαν ἐντιμότητα, τὴν ὁποίαν, ὅμως, δυστυχῶς, ἐμποδίζει ἡ ἐξουσία καὶ ἴσως, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πάντως δι’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ καὶ αὐτὴ ἡ διαπίστωσις, ἡ διαπίστωσις δηλαδή, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἕνα Κόμμα μὲ 37% νὰ λάβῃ αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν, διότι ὑπάρχει αὐτὸς ὁ μηχανισμὸς τῆς δευτέρας κατανομῆς, ἀποτελεῖ μίαν βασικὴν διαφωνίαν μας πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου, πρὸς ἀρχὴν ἡ ὁποία δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς πολιτικῆς ἐντιμότητος. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς ἐθεώρησα χρέος μου νὰ δώσω καὶ νὰ ἐπαναλάβω καὶ νὰ ἐπιβεβαιώσω τοὺς πίνακας. Θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ παραδώσω εἰς τὰ πρακτικὰ τοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι κατατίθενται. Εἶναι 100 φορὲς ἠλεγμένοι καὶ εἶναι ἀναντίρρητοι. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν φορὰν θὰ θελήσῃ νὰ τοὺς μελετήσῃ καὶ ὄντως τὸ χρειάζεται. Ἐὰν δὲν τοὺς ἔχει μελετήσει ἀπὸ πρωτύτερα καὶ θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ξαναπάθῃ ἀνάλογον πάθημα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔπαθε τὴν περασμένην Παρασκευήν. Καταχωροῦνται οἱ κατατεθέντες ὑπὸ τοῦ κ. Κ. Μητσοτάκη πίνακες.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων 1958 μὲ συμμετοχὴν Κόμματος Φιλελευθέρων εἰς γʹ κατανομήν.

Ἤτοι:

Ἀποτελέσματα ἐκλογῶν 1958 μὲ βάσιν τὸν ἐκλογικὸν νόμον 1950.

Μετὰ τὴν ἐκ τῆς γʹ κατανομῆς διάθεσιν τῶν 9 ἑδρῶν θὰ εἴχομεν:

Ἀποτελέσματα ἐκλογῶν 1958 μὲ βάσιν τὸν ἐκλογικὸν νόμον 1951.

Σημ.: Ἡ ὡς ἀνωτέρω κατανομὴ θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστῇ μικρὰς αὐξομειώσεις ἐκ τῆς κατανομῆς τῶν συμπληρωματικῶν ἑδρῶν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§71Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἀνῆλθε πρὸ ὀλίγου εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ὡρισμένας ἀπόψεις καὶ νὰ ἐπισημάνῃ, ὅπως ἐχαρακτήρισεν, ὡρισμένα σφάλματα καὶ ὡρισμένας δῆθεν ὑπαναχωρήσεις κυβερνητικάς. Ἀρχόμενος δὲ τοῦ λόγου του, ὑπεστήριξεν ἐν πρώτοις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πολλὰς ἡμέρας μετὰ τὴν εἰσήγησίν του ἐσκέφθη νὰ ἀμφισβητήσῃ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη. Τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν πρώτην ἀνακρίβειαν τοῦ ρήτορος. Διότι, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὰ πρακτικά, τὴν ἰδίαν ἑσπέραν τῆς ἀγορεύσεώς του, ἐγὼ προσωπικῶς, εἶπον εἰς τὸν κ. Μητσοτάκην: Ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ἀπὸ τοῦδε, χωρὶς κἂν νὰ ἀσχοληθῶ, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί σας εἶναι τοὐλάχιστον ἐσφαλμένοι, διὰ νὰ μὴ εἴπω τίποτε χειρότερον. Ἐὰν αὐτὴ ἡ ἀπάντησις δὲν θεωρῆται ἄρνησις τῆς ἀκριβείας τῶν ὑπολογισμῶν, τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, δὲν γνωρίζω ποίου χαρακτηρισμοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ χρῆσις. Συνεπῶς, αὐθημερὸν οἱ δῆθεν ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Μητσοτάκη, ἠμφεσβητήθησαν. Δεύτερον, ὁ κ. Μητσοτάκης, τὴν νύκτα ἐκείνην τῆς εἰσηγήσεώς του, ἄφησε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ δυνατότητος κατακτήσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας ἀπὸ μέρους Κόμματος συγκεντροῦντος 35–37%, βάσει τῶν διατάξεων τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὡμιλήσας τὴν ἑπομένην ὑπανεχώρησε διὰ νὰ ἀσχοληθῇ πλέον μὲ ἄλλα ποσοστά, διάφορα καὶ ξένα ἀπὸ ἐκεῖνα τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ ἤδη εἰς τὸν τύπον τῆς προηγουμένης ἡμέρας εἶχε δημιουργηθῆ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ ἐπίτευγμα εἶναι δυνατὸν καὶ ἐφικτόν, βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου.

§72Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ὑπάρχει πλήρης ὁ λόγος μου.

§73Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Μητσοτάκης ἀνέφερεν ἀριθμούς, τὴν ἡμέραν ἐκείνην, οὐδέποτε, ὅμως, κατέθεσεν οἱουσδήποτε ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους μᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἔχει. Μόλις δὲ ἀπόψε, ἤτοι μετὰ 15 ἡμέρας, δηλώνει, ὅτι καταθέτει ὑπολογισμοὺς πρὸς ἔλεγχον. Συνεπῶς, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ὁ κ. Μητσοτάκης, δὲν εἶχε τὴν συνέπειαν τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου. Ἐφ’ ὅσον μάλιστα οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐπικαλεσθῆ, εἶναι ὅλοι ἀνακριβεῖς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν θὰ συνεκέντρωνεν ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης τοῦ 1951 καὶ μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1956. Ἠσχολήθη ἰδιαιτέρως ὁ εἰσηγητὴς τοῦ δημοκρατικοῦ Κέντρου μὲ τὸν ἐσφαλμένον ὑπολογισμὸν τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ἐν συνεχείᾳ ἄλλων ἐπιχειρημάτων του ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς δευτέρας κατανομῆς τοῦ 1958, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει, μεταξὺ τῶν συστημάτων τοῦ 1951 καὶ τοῦ 1968, δὲν ὑφίσταται ἀξιόλογος διαφορὰ ἀποτελεσμάτων. Πρὶν ἀσχοληθῶ μὲ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν τετραγωνικὴν ὀρθότητα τῶν ἀπόψεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρω τὰ ἀκόλουθα ἐπὶ τοῦ συστήματος τῆς δευτέρας κατανομῆς, τὸ ὁποῖον ἐπανέφερε πρὸς συζήτησιν ὁ κύριος συνάδελφος. Ὑπάρχουν τρία θέματα διακεκριμένα ἀπ’ ἀλλήλων. Τὸ πρῶτον καὶ βασικὸν εἶναι, ποῖον σύστημα δευτέρας κατανομῆς εἶναι ὀρθότερον, λογικώτερον καὶ δικαιότερον καὶ ποῖον προσαρμόζεται συνεπέστερον εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων δευτέρας κατανομῆς τοῦ 1951 καὶ τοῦ 1958, τὸ τελευταῖον εἶναι τὸ ὀρθότερον καὶ λογικώτερον καὶ τὸ προσαρμοζόμενον πλήρως εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Πρῶτον, διότι καθιεροῦντες τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν ἐπιζητοῦμεν τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἰσχυροτέρων Κομμάτων, τὰ ὁποῖα αὐτονόητον εἶναι, ὅτι θέλουσιν ἐνισχυθῆ κατὰ λόγον τῆς ἰσχύος ἑκάστου, καθ’ ὅσον θὰ ἀπετέλει παραδοξολογίαν τοῦ συστήματος ἡ ἐνίσχυσις τῶν ἀσθενεστέρων Κομμάτων εἰς βάρος τῶν ἰσχυροτέρων. Δεύτερον, διότι θὰ ἦτο τοὐλάχιστον ἀνήθικον νὰ ἐπικαλούμεθα τὰς ἀρχὰς τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς μὲ μόνην ἐπιδίωξιν τὸν ἀποκλεισμὸν μικρῶν τινων Κομμάτων ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομήν, εἰς τὴν ὁποίαν μετὰ τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν μικροτέρων αὐτῶν Κομμάτων νὰ ἐφαρμόζωμεν μεταξύ μας τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Τρίτον, διότι διὰ τῆς προσθήκης τοῦ σὺν ἕνα εἰς τὸν διαιρέτην, τὰ ⅚ περίπου τῶν ἑδρῶν θὰ διανεμηθῶσι μὲ ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Ἐὰν καὶ αἱ ὑπόλοιποι πενῆντα περίπου ἕδραι διενεμηθῶσιν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἐπίσης, ἀναλογικῆς, ὅπως ἀξιοῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις, τὶ εἴδους ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν; Τέταρτον, διότι ἂν ἐφηρμόζετο τὸ σύστημα τῆς δευτέρας κατανομῆς τοῦ 1951, θὰ κατελήγομεν εἰς τὰ πλέον παράδοξα ἀποτελέσματα ἀπὸ ἀπόψεως ἐνισχύσεως τῶν Κομμάτων. Οὕτω, ἐὰν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 ἐφηρμόζετο τὸ σύστημα τοῦ 1951, ἡ Ε.Ρ.Ε. μὲ 1.583.000 ψήφους θὰ ἐλάμβανε 49 ἕδρας, ἡ Ε.Δ.Α. μὲ 940.000 ψήφους 31 ἕδρας καὶ οἱ Φιλελεύθεροι μὲ 795.000 ψήφους 33 ἕδρας. Εἰδικώτερον, εἰς τὸ Ἐφετεῖον Θεσσαλονίκης ἡ Ε.Ρ.Ε. μὲ 294.000 ψήφους θὰ ἐλάμβανεν 6 ἕδρας, ἡ Ε.Δ.Α. μὲ 187.000 ψήφους θὰ ἐλάμβανεν 7 ἕδρας καὶ οἱ Φιλελεύθεροι μὲ 92.000 ψήφους θὰ ἐλάμβανον 6 ἕδρας. Εἰς τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσης ἡ Ε.Ρ.Ε. μὲ 182.000 ψήφους θὰ ἐλάμβανε 3 ἕδρας, ἡ Ε.Δ.Α. μὲ 115.000 ψήφους 3 ἐπίσης ἕδρας καὶ οἱ Φιλελεύθεροι μὲ 56.000 ψήφους πάλιν 3 ἕδρας. Εἰς τὸ Ἐφετεῖον Αἰγαίου ἡ Ε.Ρ.Ε. μὲ 110.000 ψήφους θὰ ἐλάμβανε 3 ἕδρας, ἡ Ε. Δ.Α. μὲ 61.000 ψήφους θὰ ἐλάμβανε 4 ἕδρας καὶ οἱ Φιλελεύθεροι μὲ 66.000 ψήφους 2 ἕδρας.

§74Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅσοι ἔχουν πάρει ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομήν, δὲν θὰ πάρουν ἀπὸ τὴν δευτέραν.

§75Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Πᾶς τις, λοιπόν, ἀντιλαμβάνεται ποῦ ὁδηγούμεθα διὰ τοῦ αὐθαιρέτου αὐτοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐν πάσῃ περιπτώσει οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Δεύτερον θέμα εἶναι, ἡ δῆθεν καταπλεονέκτησις τὴν ὁποίαν ἐπιζητεῖ τὸ πρῶτον Κόμμα, διὰ τοῦ καθιερωμένου συστήματος τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἡ ἔλλειψις, ὅμως, παρομοίας προθέσεως εἶναι αὐταπόδεικτος, καὶ προκύπτει, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπὸ τὴν προσφορὰν τοῦ τρίτου Κόμματος, τὸ ὁποῖον θὰ μετάσχῃ τῆς δευτέρας κατανομῆς, χωρὶς τὴν βάσιν, ὅπερ ἐπιμόνως ἀπέφυγον νὰ καθιερώσωσιν οἱ Φιλελεύθεροι τὸ 1958 καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ τὴν προσφορὰν τοῦ σὺν ἕνα, τὸ ὁποῖον μειώνει τὰς ἕδρας τῆς δευτέρας κατανομῆς εἰς τὸ ἥμισυ, ἐνῷ αἱ πλεῖσται ἐξ αὐτῶν θὰ περιήρχοντο εἰς τὸ ἰσχυρότερον Κόμμα. Τρίτον θέμα εἶναι, ὁ ὑπολογισμὸς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ἐν συνεχείᾳ ἄλλων ἐπιχειρημάτων του, ὅτι δὲν ὑφίσταται ἀξιόλογος διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων δευτέρας κατανομῆς. Ὅπως ἐλπίζω νὰ διεπίστωσε καὶ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, τὸ σφάλμα τῆς ὑπηρεσίας ἦτο εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσήρμοσε καὶ εἰς τὸν συνυπολογισμὸν τῶν ἑδρῶν τῆς τρίτης κατανομῆς. Καὶ ἦτο δυνατὸν ἀνθρωπίνως, νὰ γίνῃ τὸ σφάλμα αὐτὸ τοῦ ὑπολογισμοῦ, ὅταν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὴν πρωΐαν τῆς Παρασκευῆς ἀπεφάσισε νὰ ὁμιλήσῃ πρὸς τὸ Σῶμα καὶ ἐζήτησε παρὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας νὰ ἔχῃ μέχρι τῆς μεσημβρίας τὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δύο συστημάτων δευτέρας κατανομῆς. Τώρα διερωτῶμαι, τὶ ἐπιζητεῖ ὁ κ. Μητσοτάκης; Νὰ ἐκπλαγῇ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν ἕνας ἐσφαλμένος ὑπολογισμός; ἢ θέλει νὰ θεμελιώσῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τοῦ τρόπου τῆς δευτέρας κατανομῆς τοῦ 1951; Διότι ἂν θέλῃ τὸ δεύτερον, τὸν συμβουλεύω νὰ ἀφίσῃ τὰ ὑποθετικὰ ἐνδεχόμενα, ἂν μετεῖχε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ 1958, καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς συγκεκριμένα δεδομένα, ἤτοι εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951, εἰς τὰς ὁποίας μετέσχον τρία Κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, μὲ τὰ αὐτὰ περίπου ποσοστὰ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958: Ἤτοι, Συναγερμὸς 36,5%, Ε.Π.Ε.Κ. 23,5% καὶ Φιλελεύθεροι 19%. Λοιπόν, μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1951, ὁ Συναγερμὸς ἐπῆρε 105 ἕδρας, ἡ Ε.Π.Ε.Κ. 66 καὶ οἱ Φιλελεύθεροι 52. Ἂν ἐφηρμόζετο τὸ σύστημα δευτέρας κατανομῆς τοῦ 1958, θὰ ἐλάμβανον ὁ: Συναγερμὸς 112 ἕδρας, Ε.Π.Ε.Κ. 63 καὶ Φιλελεύθεροι 44 ἕδρας. Τώρα ἂν ἦσαν δύο Κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τοῦ 1951, θὰ ἐλάμβανον ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1951, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς 53 ἕδρας καὶ ἡ Ε.Π.Ε.Κ. 40 ἕδρας. Ἐνῷ μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1958 θὰ ἐλάμβανον, ὁ μὲν Συναγερμὸς 56 ἕδρας, ἡ δὲ Ε.Π.Ε.Κ. 37 ἕδρας, ἤτοι διαφορὰ τριῶν ἑδρῶν. Ἡ αὐτὴ ἀναλογία ὑπάρχει καὶ ἂν προσαρμόσωμεν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 μὲ συμμετοχὴν δύο Κομμάτων, ὅσα πράγματι μετέσχον, εἰς τὸ σύστημα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951. Συνεπῶς, ἀπὸ τοὺς πραγματικοὺς ἀριθμοὺς καὶ μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν δύο συστημάτων, προκύπτει μαθηματικῶς, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι 2–6 ἕδραι περίπου καὶ μὲ σύνολον 250 ἑδρῶν, χωρὶς δὲ νὰ ἰσχύῃ τὸ σὺν ἕνα εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1951, τὸ ὁποῖον μειώνει τὰς ἕδρας τῆς δευτέρας κατανομῆς κατὰ τὸ ἥμισυ. Κατ’ ἀκολουθίαν, ὄχι μόνον ὀρθῶς, ἀλλὰ καὶ τετραγωνικῶς, ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεστήριξεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀξιόλογος διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων δευτέρας κατανομῆς καὶ δὲν τιμᾷ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τοῦ κυρίου Μητσοτάκη, ἡ προσήλωσις εἰς ἕνα ἐσφαλμένον συνυπολογισμὸν τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν ἑδρῶν τῆς τρίτης κατανομῆς, ὁ ὁποῖος ἁπλούστατα δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀσφαλῆ σύγκρισιν τῶν δύο συστημάτων.

§76Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ ἔπαιρνε ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ὁ Συναγερμὸς ἀπὸ τὸ 1951.

§77Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς διαφορᾶς τῶν 6 περίπου ἑδρῶν. Ἐὰν συμπίπτῃ νὰ εἶναι πλειοψηφία ἢ μειοψηφία, δὲν εἶναι αὐτὸ θέμα.

§78Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δι’ ἡμᾶς εἶναι οὐσιῶδες.

§79Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐδῶ, νομίζω, ὅτι κάμνομεν σύγκρισιν δύο συστημάτων. Διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ καραδοκοῦμεν, διὰ ποίου συστήματος δὲν δύναται ὁ ἀντίπαλος νὰ πάρῃ τὴν πλειοψηφίαν, νομίζω, ὅτι δὲν συζητοῦμεν περὶ τῆς συγκρίσεως τῶν δύο συστημάτων.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπριλλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§81Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰσερχόμεθα ἀπὸ ἀπόψε εἰς τὴν ἑβδόμην ἡμέραν συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ γενικώτερον θέμα διενεργείας τῶν ἐκλογῶν καὶ μὲ τὴν ὅλην πολιτικὴν κατάστασιν τῆς χώρας. Μετὰ τὰς ἀποκαλυπτικὰς ἀγορεύσεις ὁμιλητῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ μετὰ τὰς δῆθεν παραχωρήσεις ποὺ ἐξήγγειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὰ προβλήματα αὐτὰ εἰσῆλθον εἰς νέαν φάσιν. Εἶναι, ὅμως, χρήσιμον νὰ ἴδωμεν, πῶς ἐφθάσαμεν εἰς τὴν νέαν αὐτὴν φάσιν. Πρῶτον, ἡ Ἀντιπολίτευσις διεμόρφωσεν ὁμόφωνα καὶ ὑπεστήριξε δύο βασικὰ καὶ δίκαια αἰτήματα. Πρῶτον, τὴν καθιέρωσιν ἑνὸς τιμίου καὶ δημοκρατικοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ παρέχεται ἡ δυνατότης εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐκφράζῃ ἀνόθευτα τὴν θέλησίν του καὶ νὰ ἐκλέγῃ ἀντιπροσωπευτικὰ τοὺς ἀντιπροσώπους του εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ δεύτερον, νὰ ὑπάρξουν πλήρεις ἐγγυήσεις δι’ ἐλευθέρας ἐκλογάς. Αὐτὰ ἦσαν καὶ εἶναι τὰ δύο βασικὰ αἰτήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Ἀντιπολίτευσις πιστεύει, ὅτι ἀφ’ ἧς εἶναι δεδομένον, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1958 καὶ ἐνωρίτερον ἡ πλειοψηφία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι ἐναντίον τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπιθυμεῖ ἀλλαγήν, πολὺ δὲ περισσότερον τοῦτο ἰσχύει σήμερον, θὰ εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ στραγγαλίζεται ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας καὶ ἡ μειοψηφία γιὰ τρίτη φορὰ νὰ μεταβληθῇ εἰς πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησεν ἐξ ἀρχῆς τακτικὴν ματαιώσεως τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν δικαίων αἰτημάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καί, παρὰ τοὺς ἑλιγμούς της, προσεπάθησε νὰ μὴ τῆς ξεφύγῃ ἡ βασικὴ ἐπιδίωξίς της: Νὰ κρατήσῃ, πάσῃ θυσίᾳ, τὴν ἐξουσίαν. Αἱ μακραὶ συζητήσεις ἀπεκάλυψαν τὸν δόλιον χαρακτῆρα τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου καὶ ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς ὡρισμένας διορθώσεις του, χωρὶς ὅμως εἰς τὴν οὐσίαν ἡ κατάστασις νὰ ἀλλάζῃ. Ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ προσπαθείᾳ της νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἐπιμένει εἰς τὰς ἑξῆς ἐπιδιώξεις: Πρῶτον, νὰ ἀπομονώσῃ τὴν Ε.Δ.Α. καὶ νὰ περιορίσῃ τὴν ἐκλογικὴν της δύναμιν καὶ τὴν ἐκπροσώπησιν αὐτῆς ἐν τῇ Βουλῇ. Δεύτερον, νὰ ματαιώσῃ πάσῃ θυσίᾳ τὴν συνεργασίαν τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων. Καὶ τρίτον, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἄνοδον εἰς τὴν ἐξουσίαν τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου. Τοῦτο προδιεγράφετο ὑπὸ τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐξακολουθεῖ διαγραφόμενον ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἐτροποποιήθη μετὰ τὰς δῆθεν παραχωρήσεις ποὺ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις. Ἂς ἴδωμεν, τώρα, ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ παραχωρήσεις. Ἐκφράζονται αὗται διὰ τῆς προσθήκης τοῦ σὺν ἕνα διὰ τῆς μειώσεως τοῦ ποσοστοῦ εἰς 15% διὰ τὴν βʹ κατανομὴν καὶ τὴν ἐν πάσῃ περιπτώσει εἴσοδον καὶ τρίτου κόμματος εἰς αὐτήν. Θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ εἴπῃ, κατ’ ἀρχήν, ὅτι ἡ «μεγάλη» αὐτὴ παραχώρησις τοῦ σὺν ἕνα, ἔγινε κατόπιν ἐμπεριστατωμένης μελέτης τῶν ἐκλογικῶν δεδομένων, ὅπως ἐκφράζονται στὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958. Ἡ καθιέρωσις τοῦ σὺν ἕνα, σημαίνει, πρῶτον, ὅτι αἱ ἕδραι βʹ κατανομῆς ἀπὸ 104 γίνονται 62 καὶ ὄχι 50, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§82Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Εἶπε μειοῦνται περίπου εἰς τὸ ἥμισυ.

§83Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀπὸ 104 μειοῦνται κατὰ 42, ἑπομένως γίνονται 62. Ἡ Ε.Ρ.Ε. χάνει. Παίρνει μὲ τὸ σὺν ἕνα, ἀπὸ τὰς 42 τὰς 23. Δηλαδή, συνεχίζει νὰ παίρνῃ τὴν μερίδα τοῦ λέοντος, μειουμένων τῶν ἑδρῶν τῆς Ε.Δ.Α. Χωρὶς νὰ παραγνωρίζωμεν, ὅτι εἶναι δικαία ἡ νέα διάταξις καὶ τὴν ἀποδεχόμεθα, θέλομεν νὰ τονίσωμεν, ὅτι αἱ κωδωνοκρουσίαι «περὶ παραχωρήσεως» δὲν εἶναι δεδικαιολογημέναι. Ἡ Κυβέρνησις δέ, ὑπολογίζει, ὅτι αὐτὰ τὰ δεδομένα ἐξάγονται μὲ βάσιν τὸ ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἦτο τὸ 1958 ἑνιαῖον. Ἐνῷ σήμερον εἶναι διῃρημένον κι’ ἑπομένως ἡ Ε.Ρ.Ε. ἠμπορεῖ νὰ εἰσπράξῃ περισσότερον. Φυσικά, αὐτὰ ὅλα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραπῇ ἀπὸ τὴν λαϊκὴν ψῆφον. Ἡ δευτέρα γενναιοδωρία εἶναι τὸ 15% γιὰ τὴν βʹ κατανομήν. Βάσει αὐτοῦ καὶ τοῦ σὺν ἕνα, παραμένουν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. 158 ἕδραι μὲ τὰ δεδομένα τοῦ 1958. Θὰ καταθέσω τοὺς σχετικοὺς πίνακας. Φυσικὰ κι’ ἐδῶ αἱ προβλέψεις της μποροῦν νὰ ἀνατραποῦν ἀπὸ τὸν λαόν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ προκύπτει τὸ θέμα. Εἶναι ἀληθὴς ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὅτι εἶναι ἀσήμαντος ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ τρόπου τῆς βʹ κατανομῆς τοῦ 1951 καὶ τοῦ 1958, ἢ εἶναι σημαντικωτάτη; Τί θὰ γίνῃ μὲ τὴν καθιέρωσιν τοῦ σὺν ἕνα, ἂν ἰσχύσῃ ὁ μηχανισμὸς διὰ τὴν βʹ κατανομὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958 καὶ τί ἂν θὰ ἰσχύσῃ ὁ μηχανισμὸς τοῦ 1951; Ἀλλά, ἂς δοῦμε τί θὰ γίνῃ, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ὁ μηχανισμὸς βʹ κατανομῆς τοῦ 1951 μὲ τὰ δεδομένα τοῦ 1958. Βάσει τῶν δεδομένων καὶ μὲ τὴν καθιέρωσιν τοῦ σὺν 1, ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ σὺν 1 καὶ ὁ μηχανισμὸς τοῦ 1951, ἡ Ε.Ρ.Ε. λαμβάνει 136 ἕδρας. Ἐνῷ μὲ τὸν μηχανισμὸν τοῦ 1958 λαμβάνει 158 ἕδρας. Δηλαδή, ἔχομεν 22 ἕδρας διαφορὰν καὶ μάλιστα ἕδρας ποὺ κρίνουν τὸ θέμα τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας. Ἑπομένως, τὸ αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ 1951 διὰ τὴν βʹ κατανομήν, ἔχει μεγάλην σημασίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἰσχυρίσθη ἀπόψε κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐμεῖς εἴμεθα, βεβαίως, ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ ἐμμένομεν. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμεν περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὅσα διετύπωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι ἀπαράδεκτα. Ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ δὲν καθορίζει ποσοστὸν εἰσόδου εἰς τὴν αʹ κατανομήν. Ἔτσι ὅλα τὰ κόμματα παίρνουν ἀναλόγους μὲ τὴν δύναμίν των ἕδρας εἰς τὴν αʹ κατανομήν. Καθορίζει ποσοστὸν εἰσόδου διὰ τὴν βʹ κατανομήν. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἀποκλείει κόμματα ἀπὸ τὴν βʹ κατανομήν. Ὅσα, ὅμως, συγκεντρώσουν τὸ ποσοστόν, ἡ εἴσοδός των εἰς τὴν 6 κατανομήν, πρέπει νὰ γίνεται ἐπὶ ἴσοις ὅροις, ἤτοι ἀναλόγως τῆς δυνάμεως ἑκάστου κόμματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς.

§84Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὸ ποὺ ἀναφέρεται δὲν εἶναι τὸ σύστημα καὶ ὁ σκοπὸς αὐτοῦ, εἶναι ὁ μηχανισμὸς τοῦ συστήματος. Τὸ σύστημα καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ συστήματος εἶναι ἡ ἐνίσχυσις ὡρισμένων κομμάτων, τὰ ὁποῖα, ἀπὸ ἀπόψεως, ἰσχύος, ἐμφανίζονται ἐπικρατέστερα. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ συστήματος. Ὁ μηχανισμὸς τῆς ἐνισχύσεως, εἶναι ὁ καθορισμὸς ποσοστῶν πρὸς συμμετοχὴν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἢ πρὸς ἀποκλεισμὸν ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ ἀπορῶ αὐτὸ πῶς ὑποκρίνεσθε, ὅτι δὲν τὸ ἀντιλαμβάνεσθε. Ἐπὶ πλέον κάνετε καὶ ἕνα σφάλμα εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς ἀσχέτως τοῦ ὅτι οἱ πίνακες τοὺς ὁποίους ἀναφέρετε δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰ πράγματα. Ἀποφεύγετε ἐπιμελῶς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1951. Ὅπως γνωρίζετε, ὅμως, τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 εἶναι ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν μὲ ποσοστὰ πράγματι πολωτικά, διότι τὸ 25% διὰ τὴν συμμετοχὴν τῶν αὐτοτελῶν κομμάτων καὶ τὸ 40% διὰ τὴν συμμετοχὴν τῶν συνασπισμῶν εἶναι ποσοστὰ πλειοψηφικοῦ σχεδὸν συστήματος. Ἐφ’ ὅσον προχωροῦμεν εἰς τὸ 15% καὶ προσφέρομεν σὺν 1 εἰς τὸν διαιρέτην καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μετέχουν ἀσφαλῶς τρία καὶ ἐνδεχομένως πλείονα τῶν τριῶν κομμάτων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, διατί ἀποφεύγετε νὰ πάρετε ἀποτελέσματα ἐκλογῶν ὅπως εἶναι τοῦ 1951, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν ὑπὸ τὰς αὐτὰς προϋποθέσεις καὶ μὲ τρία κόμματα εἰς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ προτιμᾶτε τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958, τὰ ὁποῖα ἔχουν οὐσιωδῶς διαφόρους προϋποθέσεις. Νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ πλάνης ἠθελημένης.

§85Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ἀντιστραφῇ ἡ ἀπορία. Πρόκειται περὶ ἀλλοιώσεως τῆς πραγματικότητος. Διότι, σὲ κἄθε περίπτωσιν καὶ τώρα ποὺ καθιερώνεται μειωμένον ποσοστόν, ὁ κοινὸς νοῦς προβλέπει, ὅτι θὰ εἰσέλθουν 3 κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Τέταρτον κόμμα νὰ εἰσέλθῃ εἶναι ἐντελῶς ἀπίθανον. Θεωρητικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἀλλὰ εἶναι ἐντελῶς ἀπίθανον.

§86Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Διατί λέγετε, ὅτι εἶναι ἀπίθανον νὰ εἰσέλθῃ τέταρτον κόμμα, ὅταν εἶναι δεδομένον τὸ ἀντίθετον; Εἴπετε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ εἰσέλθῃ τέταρτον κόμμα. Ἀλλά, ἂν ὑπολογίσωμεν Ε.Ρ.Ε. καὶ μὲ 42% ἀκόμη, ἀπομένει ἕνα ὑπόλοιπον 60% περίπου. Ἔχετε 24% σεῖς ἐπ’ αὐτοῦ τοὐλάχιστον μὲ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958, μένει ἕνα ποσοστὸν περίπου 35%. Εἶναι 15% τὸ περιθώριον τῆς συμμετοχῆς, διατί ἀποκλείετε νὰ εἰσέλθῃ καὶ τέταρτον κόμμα; Δὲν λέγω, ὅτι εἶναι βέβαιον. Βεβαία εἶναι ἡ συμμετοχὴ τριῶν κομμάτων, ἀλλὰ πιθανωτάτη ἐπίσης καὶ ἡ συμμετοχὴ τετάρτου.

§87Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐδῶ πρέπει νὰ ὁμιλοῦμεν ρεαλιστικά. Τὸ 1958 ὁ νόμος, ὅπως λέγετε, ἦτο «πολωτικός», διότι ἐμεῖς δὲν δεχόμεθα αὐτὴν τὴν ὁρολογίαν. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡ Ε.Δ.Α., ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσοστὸν 25% — διὰ νὰ μὴ εἴπω, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εὑρίσκετο εἰς καλλιτέραν μοῖραν — ἠγωνίσθησαν ἐπὶ ἴσοις ὅροις. Ἑπομένως, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ αὐτὰ κόμματα καὶ τὴν Ε.Ρ.Ε., ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψυχολογία τῆς χαμένης ψήφου, τὰ σημερινὰ δεδομένα, δὲν ἔχει ἀλλάξει οὐσιωδῶς ἡ κατάστασις σήμερον. Μὲ βάσιν, ὅτι 3 κόμματα καὶ τότε ἠγωνίσθησαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ 25%. Μὲ βάσιν τοῦ τί ὑπάρχει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, σήμερον ἠμπορεῖ νὰ προβλέψῃ κανεὶς ὅτι περίπου τὰ ἴδια δεδομένα τὰ ψυχολογικὰ θὰ ὑπάρξουν καὶ σήμερον. Ἑπομένως ἡ πλησιεστέρα πρὸς τὴν πραγματικότητα ἔρευνα τοῦ θέματος, πρέπει νὰ στηρίζεται στὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ δείχνουν, ὅτι μὲ τὸν μηχανισμὸν τοῦ 1951 ἀπὸ 158 οἱ ἕδρες τῆς Ε.Ρ.Ε. γίνονται 136.

§88Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἂν ἀναφέρωμεν διαρκῶς τὸ 1958, εἶναι, διότι οἱ ἀριθμοὶ ἀποδεικνύουν, ὅτι ἐὰν ἔλιπεν ὁ μηχανισμὸς τῆς δευτέρας κατανομῆς, ὁ κ. Καραμανλῆς δὲν θὰ ἦτο Πρωθυπουργὸς διὰ μίαν τριετίαν, δηλαδὴ ὁ κ. Καραμανλῆς δὲν εἶναι Πρωθυπουργὸς τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι Πρωθυπουργὸς ἐκ τοῦ τεχνάσματος. Στερεῖται αὐτὸ ἀξίας κατὰ τὴν Κυβέρνησιν;

§89Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε συνάδελφε, ὅπως βλέπω, σεῖς πάσχετε ἐκ τοῦ ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς εἶναι Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας, καίτοι γνωρίζετε, ἄριστα, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶναι Πρωθυπουργὸς ἐν ὀνόματι ἀλλεπαλλήλων ἐτυμηγοριῶν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος τόσον σκληρὰ καὶ κατ’ ἐπανάληψιν σᾶς ἀπεδοκίμασε. Ἐὰν ὑποφέρετε ἐκ τοῦ λόγου τούτου, θὰ πρέπει τοὐλάχιστον ἐκ λόγων εὐφυΐας νὰ μὴ τὸ ἐκδηλώνετε κατὰ τρόπον τόσον ἀξιολύπητον. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ἀσχέτως ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ἂν θέλετε, τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν σας συνεκέντρωσε τὸ 20%, τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. συνεκέντρωσε 41,2%, πῶς θέλετε νὰ γίνῃ; Διὰ νὰ εἶσθε σεῖς Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ πρόβλεψις συνταγματικὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ κυβερνᾷ ἡ ἐσχάτη μειοψηφία.

§90Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ προσωπικῶς δὲν πάσχω, ὁ ἑλληνικὸς λαὸς πάσχει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ μὴ συνεχισθῆ αὐτὸ τὸ δεινὸν τοῦ λαοῦ, ἐφ’ ὅσον ἡ μειοψηφία εἶναι τόσον ἢ ἀκόμη μικροτέρα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τελειώνετε, διότι παρῆλθε τὸ τέταρτον.

§92Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐπιμένω ἐπὶ τῶν στοιχείων καὶ ἐπὶ τοῦ ὅτι τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα, ἑπομένως τὸ αἴτημα τῆς καθιερώσεως τοῦ μηχανισμοῦ ὅσον ἀφορᾶ τὴν δευτέραν κατανομήν, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, παραμένει ἀκέραιον καὶ δὲν εἶναι ἀσήμαντο, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἄλλη παραχώρησις εἶναι ἡ παραχώρησις τῆς ὑπογραφῆς, ἐδῶ πλέον ἔχομεν φθάσει εἰς μὴ σοβαρὰν συζήτησιν. Ὁ κ. Ράλλης ὁμιλῶν ὡς εἰσηγητής, μᾶς ἔδωσε τὴν εἰκόνα τί σημαίνει ἀπογραφὴ τοῦ 1951. Βάσει αὐτῶν τῶν δεδομένων δὲν ἔχει δημοσιευθῆ ὁ νόμιμος πληθυσμός, δὲν ξέρω ποῦ τὸν εὑρίσκει κανείς, ἔχει ἐκτυπωθῆ ἐπισήμως ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς τοῦ 1951, ἴσως νὰ εὑρίσκεται εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν Ὑπουργείων ὁ νόμιμος καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ἐλέγξωμεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει βάσει τοῦ κατατεθέντος πραγματικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ 1951 πρόκειται νὰ μετατεθοῦν συνολικῶς 7 ἕδραι ἀπὸ ὡρισμένας περιοχὰς εἰς ἄλλας. Παρουσιάζεται, δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις προτείνουσα τὸ κουτσούρεμα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, ἀφαιρεῖται ἡ Δυτικὴ Μακεδονία, ἡ Ἤπειρος καὶ ἡ Στερεά, ὥστε αἱ 7 ἕδραι νὰ γίνουν 3, καὶ ὅλος ὁ θόρυβος τῆς ἀπογραφῆς νὰ καταλήξῃ σὲ μίαν ἀπογραφὴν περίπου τοῦ 1940, νομοθετικῶς κατωχυρωμένη τὸ 1961 καὶ βάσει τῆς ὁποίας κατόπιν ὅλου αὐτοῦ τοῦ θορύβου, ποὺ ἔγινε, καὶ κατόπιν τῆς γενναιοψυχίας, τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει ἡ Κυβέρνησις, νὰ μετατεθοῦν 3 ἕδραι ἀπὸ ὡρισμένας περιοχὰς πρὸς τὸ Κέντρον. Αὐτὴ εἶναι ὅλη ἡ ἱστορία τῆς τροποποιήσεως, ποὺ προτείνει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τῆς γενναιοδωρίας ποὺ κάνει ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, τελειώνετε, ὁμιλεῖτε 25 λεπτά, νὰ σεβασθῆτε τὴν ἀπόφασιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρετε σὲ δύσκολη θέσιν τὸ Προεδρεῖον. Δὲν εἶναι εὐχάριστον αὐτό. Ὑπάρχει μία ἀνοχή, ἀλλὰ ἡ ἀνοχὴ αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ φθάνῃ εἰς κατάχρησιν.

§94Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμία μας εἶναι νὰ γίνῃ συζήτησις εἰς κλῖμα ἠρεμίας, πάντως, ὅλα, ὅσα ἔχω σκοπὸν νὰ εἴπω θὰ τὰ εἴπω, δὲν πρόκειται νὰ παραιτηθῶ ἀπὸ τὰ ὅσα ἔχω σκοπὸν νὰ εἴπω.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν νομίζετε, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ κάνετε ἐκεῖνο, ποὺ θέλετε, σᾶς εἰδοποιῶ, καὶ ἐγώ, ὅτι θὰ ἐφαρμόσω αὐστηρῶς τὸν Κανονισμὸν καὶ νὰ ἐγγραφῆτε ἐκ νέου νὰ ὁμιλήσετε.

§96Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος καὶ προσηρμοσμένος μὲ τὴν ἀξίωσιν τοῦ Προεδρείου, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ μισὴ ὁμιλία μου νὰ εἶναι διακοπαί.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς δέχεσθε διακοπάς, καὶ ἐγὼ σᾶς εἶπον νὰ μὴ δέχεσθε.

§98Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον προβάλλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν ἀπογραφήν, εἶναι ἀξιοπρόσεκτον, ὑπεστήριξε, δηλαδή, τὸ ἑξῆς: Ὅτι, πῶς μᾶς ζητεῖτε νὰ καθιερώσωμεν νομικὴν διάταξιν περὶ ἰσχύος τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961, ἡ ὁποία δὲν ἐτελείωσε, δεδομένου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν θὰ γίνουν ἐκλογὲς νὰ μὴ ἔχῃ ἐπικυρωθῆ ἐπισήμως αὐτὴ ἡ ἀπογραφή, καὶ τὴν ἰδίαν στιγμὴν ποὺ λέγει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα προτείνει νὰ καθιερωθῇ διὰ νομικῆς διατάξεως, ἡ ἰσχὺς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, ἡ ὁποία ἐπισήμως ἔχει ἀκυρωθῆ. Ἁπλῶς ὑπάρχει ἡ ὑποψία, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀπέχῃ ἐλαφρῶς ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Ὅσον ἀφορᾷ τοῦ 1951 ὑπάρχει καὶ τυπικὴ πρᾶξις ἀκυρώσεως, ἐν τούτοις εὑρῆκε τὸν τρόπον καὶ συμφωνεῖ νὰ μπῇ νομικὴ διάταξις, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι, ἂν δὲν προλάβωμεν τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961 νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951. Πῶς συμβιβάζεται αὐτὴ ἡ λογικὴ δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω. Φυσικὰ ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι ἐπιθυμία ἐπίμονος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ μὴ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961 καὶ νὰ ὑπάρξῃ αὐτὸς ὁ τραγέλαφος τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, βάσει τῆς ὁποίας 3 ἕδραι μετατίθενται ἀπὸ τῆς μιᾶς περιφερείας εἰς τὴν ἄλλην.

§99Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μέθοδος κομματική, ἡ κατὰ τὰς συζητήσεις τοῦ ἐκλογικοῦ διαστροφὴ ὡρισμένων διατάξεων, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ αὐτὸ νὰ γίνεται ἀνεκτόν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961, καὶ ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ἐπίσης, ὅτι θὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀποτελεσμάτων καὶ καθώρισε τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι ἕτοιμα καὶ τὰ μὲν καὶ τὰ δέ. Συνεπῶς ὁμιλοῦμεν πάντοτε περὶ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961. Εἷς, μάλιστα, τῶν ἀξιοτίμων Ἀρχηγῶν, ἐκράτησεν εἰδικὴν σημείωσιν καὶ εἶπεν, ὅτι χαίρει διότι αἱ ἐκλογαὶ θὰ διεξαχθοῦν μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1961., ἐφ’ ὅσον ἔχομεν κυρωμένα τὰ ἀποτελέσματα τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς. Ἐπειδή, ὅμως, διετυπώθη, κατ’ ἐπανάληψιν, ἡ ἐρώτησις, τί θὰ συμβῇ ἂν δι’ οἱονδήποτε λόγον γίνουν ἐνωρίτερον ἐκλογαί, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961, ὁ κ. Πρωθυπουργός, μὴ εὑρίσκων ἄλλην λύσιν (ἐκτὸς ἂν τὴν εὑρίσκετε σεῖς αὐτὴν τὴν στιγμήν), ἐπρότεινε καὶ εἶπεν, ἂν αὐτὴ ἡ περίπτωσις ἀντιμετωπισθῇ καὶ λάβωμεν ἀνάγκην ἀπογραφῆς, θὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως γενέσθαι. Σᾶς εἶπον, ἂν ἔχετε προτείνατε ὅ,τιδήποτε ἄλλο. Τώρα, ὅμως, ἂν μεταφέρωνται 7 ἢ 3 ἕδραι, καὶ μὲ 7 ἀκόμη δὲν εἶναι σοβαρὰ ἡ διαφορὰ καὶ μὲ 3 εἶναι ὀλιγώτερον σοβαρά. Διατί μεταφέρονται μόνον τρεῖς; Διότι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἡ ὁποία ἐνήργησεν αὐτὴν τὴν ἀπογραφήν, ἔκαμε νόμον τὸ 1952 καὶ εἶπε. «Καὶ ἀφοῦ δημοσιευθοῦν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, δὲν θὰ ἐφαρμοσθοῦν δι’ ὡρισμένας συμμοριοπλήκτους περιοχάς». Τώρα τὶ θέλετε; Εἰς πεῖσμα τῆς νομοθετικῆς αὐτῆς ρυθμίσεως νὰ εἴπῃ ἄλλως ἡ Κυβέρνησις; Καὶ ἂν αἱ 3 ἕδραι γίνουν 7, τί θὰ γίνῃ; Σᾶς εἶπον, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν πρόκειται, βεβαίως, νὰ χάσῃ τὰς μεταφερομένας ἕδρας.

§100Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρῶτα–πρῶτα, δὲν λέγομεν ἡμεῖς, ὅτι πρόκειται περὶ 7 ἑδρῶν. Ὑποστηρίζομεν, ὅτι πρόκειται περὶ ἄνω τῶν 25 ἑδρῶν, μὲ βάσιν τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951. Καὶ βάσει αὐτῆς ἄνω τῶν 25 ἑδρῶν μεταφέρονται. Δεύτερον, δὲν εἶναι τὸ 25% ποὺ λέγετε, διαφορά, διότι, ὅπως γνωρίζετε καλῶς, αἱ περιοχαί, ἀπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἀφαιρεθοῦν αἱ ἕδραι, εἶναι περιοχαὶ εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἔχετε τὸ 60% τῶν ἑδρῶν.

§101Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐπῆρε 4 ἕδρας μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1958. Ἔχομεν σύστημα τοῦ 1961 μὲ ποσοστὸν 15%, μὲ τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ 4 ἕδρας. Θὰ πάρῃ τὴν ἀναλογίαν.

§102Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Πάντως, ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ 40% καὶ τοῦ 60% δὲν εἶναι σωστός, διότι ἀφορᾷ ποσοστὸν ψήφων, ἐνῷ πρόκειται περὶ μεταθέσεως ἑδρῶν.

§103Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σωστὸν εἶναι αὐτό, ἂν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τοῦ 1958.

§104Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τῶν νέων αὐτῶν διορθώσεων καὶ δῆθεν παραχωρήσεων, ἡ κατάστασις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, δὲν ἀλλάζει οὐσιαστικά. Παραμένουν καὶ βάσει τοῦ νομοσχεδίου αἱ βασικαὶ ἐπιδιώξεις τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ ἡ πάσῃ θυσίᾳ μεταβολὴ τῆς μειοψηφίας εἰς πλειοψηφίαν. Ἐκεῖνο ποὺ ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν νέων διορθώσεων, εἶναι νὰ παρουσιάσῃ ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα πού, ὡς πρὸς τὴν πρώτην κατανομήν, εἶναι ἁπλῆ ἀναλογική. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν κατανομήν, δὲν εἶναι οὔτε ἁπλῆ, οὔτε ἐνισχυμένη ἀπὸ τὰς ἤδη ἐφαρμοσθείσας. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς στρατιωτικοὺς ψήφους, εἶναι τοῦ 1956. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν περὶ ἐπαναφορᾶς τοῦ πλειοψηφικοῦ, εἶναι τοῦ 1952 καὶ κατὰ ἓν ποσοστόν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας τοῦ 1958. Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰκὼν τοῦ ἐντίμου, δικαίου καὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ νόμου, ὡς οὗτος διεμορφώθη μετὰ τὰς τελευταίας τροποποιήσεις, ποὺ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιμένει ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν βασικῶν αἰτημάτων της καὶ φυσικὰ τίποτε δὲν ἔχει ἀλλάξει, ὥστε νὰ κάμῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ μειώσῃ τὰς προσπαθείας της πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν. Ἡ Κυβέρνησις, πέραν τῶν τεχνικῶν ἐπιχειρημάτων, πέραν τῶν μαθηματικῶν στατιστικῶν ἐπιχειρημάτων, διὰ νὰ στηρίξῃ τὰς ἀπόψεις της, σχετικῶς μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, παρουσίασε σειρὰν ἐπιχειρημάτων καὶ θεωριῶν πολιτικοῦ ἐπιπέδου, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ θέμα τοῦ δόλου καὶ τῆς βίας, παρουσίασε τὸ θέμα τῆς μαγικῆς ράβδου, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ Βουλὴ τῆς παρουσίας τῆς Ε.Δ.Α. καὶ σειρὰν ἄλλων θεωριῶν, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, σχετικῶς μὲ τὸ ποσοστὸν τῶν ὑπολογιζομένων ψήφων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν μὴ ὑπολογιζομένων ψήφων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Περίπου αὐτὰς τὰς θεωρίας καὶ αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα συνώψισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν προχθεσινήν του ὁμιλίαν, διὰ νὰ φθάσῃ νὰ ἐμφανισθῇ τελικῶς, ὡς τιμητὴς τῶν κομμάτων τοῦ Κέντρου, τὰ ὁποῖα ἀπειλοῦν, μὲ τὴν ἰδέαν τῆς συνεργασίας ὅλων τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων. Καὶ φυσικὰ καὶ αἱ δῆθεν γενναιοδωρίαι ἀπὸ αὐτὸν τὸν φόβον προῆλθον, ἀνεξαιρέτως τοῦ ἂν εἶναι ἀσήμαντοι. Ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει εἰς τὰς βασικὰς ἐκλογικάς της ἐπιδιώξεις, διότι δὲν ἔπαυσαν νὰ ὑπάρχουν αἱ ρίζαι αὐτῶν τῶν ἐπιδιώξεων. Εἰς τὰ χρόνια, ποὺ κυβερνᾷ, ἔχει ὁδηγήσει τὸν τόπον ἀπὸ τοῦ κακοῦ εἰς τὸ χειρότερον. Τὰ περὶ εὐημερίας, τὰ περὶ εὐοιώνου οἰκονομικοῦ μέλλοντος τῆς χώρας, τὰ περὶ ἐλευθερίας κλπ. εἶναι ὑποθέσεις, ποὺ μποροῦν νὰ ἀφοροῦν τοὺς κονδυλοφόρους τῶν μυστικῶν κονδυλίων, δὲν ἔχουν ὅμως καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἑλληνικὴν πραγματικότητα. Καὶ τόσο τὰ πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ὥστε καὶ πρὶν φθάσῃ εἰς τὰς ἐκλογάς, ἔχει ἀποδυθῆ εἰς μίαν κομματικὴν καὶ τρομοκρατικὴν ἀποχαλίνωσιν, διὰ νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Τρέμουσα δὲ πρὸ τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος, ἐπιχειρεῖ νὰ προπαρασκευάσῃ καὶ διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ δι’ ἄλλων μέσων, ὄχι δημοκρατικάς, ἐλευθέρας ἐκλογάς, ἀλλὰ παρωδίαν ἐκλογῶν, δηλαδὴ ἐκλογικὸν πραξικόπημα. Ἐλέχθησαν πολλὰ περὶ δόλου καὶ βίας. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος εἶπεν, ὅτι θὰ ἦτο πλέον ἐντιμότερον διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν βίαν ἀπὸ τὸν δόλον. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἔτσι, ὅπως δὲν εἶναι σωστὸν καὶ αὐτό, ποὺ εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Δωδεκανήσου, ὅτι θὰ ἀναγκασθῇ ἀργότερον ἡ Κυβέρνησις νὰ χρησιμοποιήσῃ, μετὰ τὸν δόλον, τὴν βίαν. Ἐδῶ, κ. βουλευταί, ἀπὸ καιρὸν καὶ ὅσον περνοῦν αἱ ἡμέραι, γίνεται ἕνας ὠμὸς συνδυασμός, ὠμότατος συνδυασμός, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, δόλου καὶ βίας, καὶ ὅσον προχωροῦμεν εἰς τὰς ἐκλογάς, εἶναι μὲ μαθηματικὴν ἀκρίβειαν προδιαγεγραμμένον, ὅτι αὐτὸς ὁ συνδυασμὸς θὰ γίνεται ὠμότερος. Καὶ ὅσον τὰ ἀποτελέσματα τοῦ δόλου δὲν θὰ ἀρκοῦν διὰ νὰ συγκρατῆται ἡ ἐξουσία, τόσον τὸ κύριον βάρος θὰ ρίχνεται εἰς τὴν βίαν. Ἑπομένως, τὸ κύριον βάρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, θὰ δοθῇ πρὸς τὴν βίαν, πρὸς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ Κρατικοῦ ὀργανισμοῦ, διὰ νὰ καλύψῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει χάσει ἀπὸ τὸν λαόν.

§105Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Περίπου κινδυνεύει νὰ συμβῇ, ὅ,τι ἠπειλήθη νὰ συμβῇ μὲ τὰς δηλώσεις μου τοῦ 1951, ὁπότε, ἀποδοκιμάζων σφοδρῶς τὸ νομοσχέδιον, εἶχον εἴπει, ὅτι, ἐὰν ἐπὶ τέλους θέλετε τὸ πρῶτον κόμμα, νὰ τοῦ τὰ δώσετε ὅλα, ἐὰν θέλετε δύο νὰ ὁρίσετε δύο κόμματα ἢ ἐὰν θέλετε καὶ τρίτον, προσθέσατέ το διὰ νὰ ἔχῃ ἐπὶ τέλους εἱρμὸν τὸ νομοσχέδιόν σας. Καὶ ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὑπέδειξα τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ πρώτου κόμματος. Καὶ ἐνῷ ἀποκατέστησα τὴν ἀλήθειαν, ἡ Κυβέρνησις, δυστυχῶς, δὲν ᾐσθάνθη τὸ χρέος νὰ ἐκφράσῃ δημοσίᾳ τὴν λύπην της διὰ τὸ λάθος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν, διότι θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ὑπῆρξε, ὄχι πρόθεσις, ἀλλὰ λάθος. Κινδυνεύει τώρα νὰ γίνεται ἐπίκλησις αὐτῆς τῆς διατυπώσεως, ὡς ἐὰν εἶχον ὑποστηρίξει, ὅτι προτιμῶ τὴν ἀπροκάλυπτον δικτατορίαν: Θὰ ἐπρόκειτο περίπου περὶ τῆς αὐτῆς παρεξηγήσεως, ἡ ὁποία συνέβη καὶ μὲ τὴν γνώμην μου τὸ 1951. Ὡμίλησα περὶ δόλου καὶ βίας, ὅπως ἐν συνεχείᾳ τὸ προσδιώρισα, ὄχι διὰ νὰ κάμω ἐπιλογὴν μεταξὺ αὐτῶν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξέλθωμεν καὶ ἀπὸ τὸν δόλον καὶ ἀπὸ τὴν βίαν καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν τίμιον δημόσιον βίον. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῶν λόγων μου. (Χειροκροτήματα).

§106Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Σύμφωνοι, κ. Πρόεδρε. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συνδυάζει ξετσίπωτα τὸν δόλο μὲ τὴν βία. Ἀνεξαρτήτως ἐκλογῶν γιὰ νὰ κρατηθῇ εἰς τὴν ἀρχήν, καταλύει κἄθε ἔννοιαν κράτους καὶ δημοσίων ἐλευθεριῶν, ἔχει δημιουργήσει ἕνα ὑπερτροφικὸ ἀστυνομικὸ μηχανισμὸ βίας, κρατᾷ στὶς φυλακὲς καὶ τὴν ἐξορία ἐπὶ 15 χρόνια, τοὺς ἀντιπάλους της, διατηρεῖ τοὺς ἐκτάκτους νόμους, τὴν παρανομία τοῦ Κ.Κ.Ε. κλπ. Κάνει ἀρχή της τὴν αὐθαιρεσία καὶ τοὺς νόμους τῆς ζούγκλας καὶ ἔτσι διαπαιδαγωγεῖ τὰ ὄργανά της. Σήμερον ἔτσι διαπαιδαγωγούμενον ὄργανόν της ἐφόνευσε ἀγρότη διὰ 180 δραχ. χρέος. Αὐτὸ μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα, δείχνουν ποῦ τραβᾶμε! Ὅσον δὲ θὰ ἐξαντλοῦνται τὰ περιθώρια τοῦ δόλου καὶ τῆς δημαγωγίας, ὅσο θὰ πηγαίνουμε πρὸς τὶς ἐκλογές, ἡ Κυβέρνησις θὰ ρίπτῃ τὸ κύριον βάρος της εἰς τὴν βίαν. Δὲν ἔχει σημασίαν ἂν ἡ βία κυρίως στρέφεται σήμερον ἐναντίον τῆς ἀριστερᾶς. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ ἀριστερά, μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς ἀντιπολιτεύσεως τοῦ 65%, τοῦ λαοῦ, εἶναι ἡ πιὸ συνεπὴς καὶ ἀποφασιστικὴ δύναμις. Πρέπει αὐτὴ σήμερον νὰ ἀδυνατήσῃ διὰ νὰ ἀδυνατήσουν ἐν συνεχείᾳ καὶ αἱ ὑπόλοιποι δυνάμεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ ματαιωθῇ ἡ δημοσιεργασία διὰ νὰ δυσκολευθῇ ἡ ἑνότητα καὶ πάλη τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ παραμείνῃ αὐτὴ εἰς τὴν ἀρχήν. Τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, ἂς προσέξουν τὸν κίνδυνον. Καὶ ἐκεῖνα ἐξ ἴσου θὰ πληρώσουν τελικὰ τὴν βίαν καὶ τὴν τρομοκρατίαν. Ἂς μὴ πάρουν, λοιπόν, τὸ θέμα, ὡς θέμα μόνον τῆς Ε.Δ.Α. Θὰ εἶναι ἔσχατο λάθος! Ἑπομένως, ἡ Ἀντιπολίτευσις, πέραν τῶν προσπαθειῶν της διὰ τὴν νομοτεχνικὴν βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλει νὰ ἐπιδιώξῃ, κυρίως, τὴν ἐξασφάλισιν συνθηκῶν ἐλευθέρας ἐκδηλώσεως τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος, ποὺ συνδέεται καὶ μὲ τὸ θέμα τῶν ὑπηρεσιακῶν. Εἴπομεν ἀνωτέρω, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. εἶναι ὁ κύριος στόχος τῆς κυβερνητικῆς ἐπιθέσεως, ὥστε νὰ ἀπομονωθῇ καὶ νὰ ἐξουδετερωθῇ. Ὅσο δὲ βλέπει, ὅτι ἡ πολύχρονη ἀδίστακτη ἐκστρατεία της ἐναντίον μας δὲν πιάνῃ στὸ λαό, ποὺ ἀντίθετα περιβάλλει τὴν Ε.Δ.Α. συνεχῶς μὲ μεγαλυτέρα ἐμπιστοσύνη. Εἶναι χαρακτηριστικὸ τὸ κλῖμα τῆς ἑνότητος ποὺ ἁπλώνεται καὶ εἰς τὴν τελευταίαν κοινότητα τῆς χώρας — τόσο ποὺ ἀδίστακτα ὀργανώνει τὴν ἐπίθεσί της. Γιὰ νὰ κτυπηθῇ καὶ ἡ Ε.Δ.Α. κι’ ὁλόκληρη ἡ Ἀντιπολίτευση. Φυσικὰ τὸ κυβερνητικὸ αὐτὸ παιχνίδι εἶναι καταδικασμένο σὲ ἀποτυχία. Ὅταν μάλιστα, ἐν ὀνόματι τῶν δῆθεν κινδύνων τῆς Δημοκρατίας ἀπὸ τὴν ἀριστεράν, καταλύεται ἀπὸ τώρα ὁλονὲν καὶ περισσότερον ἡ Δημοκρατία. Ὅταν ὡς «προστάται» τῆς Δημοκρατίας ἐμφανίζωνται τὰ πρωτοπαλλήκαρα τῆς 4ης Αὐγούστου κλπ. Κι’ εἶναι ἔξω κἄθε σοβαρότητος ἡ «θεωρία», ὅτι θὰ ἐξουδετερωθῇ ἡ ἀριστερὰ στὴν Ἑλλάδας μὲ τοὺς ἀντιδημοκρατικοὺς νόμους ποὺ ὑπάρχουν καὶ μὲ τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους ποὺ μπορεῖ νὰ καθιερωθοῦν. Εἶναι ἐπίσης ἔξω κἄθε σοβαρότητος Ὑπουργοὶ καὶ Πρωθυπουργὸς νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι ὑπάρχει «μαγικὴ ράβδος» γιὰ τὸν «ἐξοβελισμὸ» τῆς ΕΔΑ ἀπὸ τὴν πολιτικὴ ζωή! Τὸ μόνο ποὺ δείχνουν ὅλα αὐτὰ εἶναι ἡ ἔλλειψη κἄθε ἱστορικῆς χαρᾶς, ἡ πλήρης ἄγνοια τοῦ σὲ πιὰ ἐποχὴ ζοῦμε, τοῦ ὅτι τὰ μεγάλα πολιτικὰ καὶ κοινωνικὰ προβλήματα δὲν ἀντιμετωπίζονται μ’ αὐτὸ τὸν τρόπο. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ ἐὰν ἡ ΕΔΑ θὰ ἔχῃ μικρὰν ἢ μεγάλην δύναμιν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, τὸ ἐὰν θὰ εἶναι ἰσότιμη στὴ Βουλή, τὸ ἂν θὰ εἶναι ἥσυχη ἐθνικὴ ἀντιπολίτευσις, αὐτὸ δὲν ἐξαρτᾶται οὔτε ἀπὸ τοὺς ἀφορισμούς, τὰ ξόρκια καὶ τοὺς κυβερνητικοὺς νόμους καὶ πιστοποιητικά, οὔτε ἀπὸ τὰς μαγικὰς ράβδους τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐθνικήν, κοινωνικὴν καὶ πολιτικὴν πραγματικότητα τοῦ τόπου. Ὅταν δὲ ὑπεύθυνοι πολιτικοὶ παράγοντες θέλουν νὰ λύσουν ἔτσι τὰ πολιτικὰ προβλήματα, ἂς εἶναι βέβαιοι, ὅτι θὰ ἀποτύχουν εἰς τὰς ἐπιδιώξεις των 100%. Κύριοι βουλευταί, ὅλα αὐτά, φυσικά, καταλήγουν εἰς τὸ γνωστὸν τροπάριον, ὅτι ὁ ἀγὼν σήμερα εἰς τὴν Ἑλλάδα διεξάγεται μεταξὺ «ἐθνικοφροσύνης» καὶ κομμουνισμοῦ. Καί, ἑπομένως, τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, ὅταν ἐπιδιώκουν συνεργασίαν μὲ τὴν Ἀριστεράν, κάνουν ἀντεθνικὴν πρᾶξιν. Εἶναι χαρακτηριστικά, κ. συνάδελφοι, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν ἡ «Καθημερινὴ» διὰ τὰ θέματα τῆς καταργήσεως τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας καὶ διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὸ σύμφωνον τῆς Βαρσοβίας. Εἶναι, ἐπίσης, χαρακτηριστικὰ τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δηλαδή, ἡ συνεργασία τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου καὶ οἱουδήποτε μὲ τὴν Ἀριστερὰν εἶναι ἀνέντιμος, ἐφ’ ὅσον αὐτὰ δὲν πιστεύουν εἰς τὸν κομματισμόν: Κύριοι βουλευταί, εἴτε ἀρέσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ὄχι, ἔχουν δημιουργηθῆ εἰς τὴν Χώραν μας ἐξ αἰτίας τῆς ἀντιλαϊκῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς τῆς ὑποτελείας ποὺ ἀσκεῖται ὡρισμένα προβλήματα καὶ ὑπάρχει ἐπιτακτικὴ ἱστορικὴ ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀλλαγή, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων αὐτῶν. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει σύμπνοια εἰς γενικὰς γραμμὰς ὅλων τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἄλλων πολιτικῶν παραγόντων ποὺ ἐκπροσωποῦν τὰ λαϊκὰ στρώματα, ποὺ ζητοῦν ἀλλαγήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης καὶ αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ ὅσα ὑποστηρίζει ἡ πρωϊνὴ ἐφημερίδα περὶ τῆς θέσεως τῆς Ε.Δ.Α. διὰ κατάργησιν τῆς ἰδιοκτησίας κλπ. Ἐπίσης δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα ἡ θεωρία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ τοῦ ἐντίμου ἢ μὴ τῆς συνεργασίας μὲ τὴν Ἀριστεράν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπριλλάκη, παρακαλῶ τελειώνετε. Εὑρίσκεσθε εἰς τὸ βῆμα ἐπὶ ¾ τῆς ὥρας.

§108Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὸ νόημα τῆς καθιερώσεως τοῦ τετάρτου ἦτο νὰ ὑπάρξῃ τάσις περιορισμοῦ τῆς καταχρήσεως καὶ ὄχι ἡ ἀνάπτυξις ἀπόψεων ἐντὸς τῶν λογικῶν χρονικῶν ὁρίων. Ἀπορῶ δέ, κ. Πρόεδρε, πῶς δὲν ἐτηρήθη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ τετάρτου κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Δὲν εἶναι, νομίζω, ἄξιον τῆς νευρικότητός σας.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπέδειξα καμμίαν νευρικότητα, ἀλλ’ ἁπλῶς σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι κάμνετε κατάχρησιν τῆς ἀνοχῆς τοῦ Προεδρείου.

§110Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προσπαθῶ νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνω πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ προλαλήσαντας συναδέλφους, ἀλλὰ νὰ θέσω ὡρισμένας βασικὰς ἀρχάς. Πέραν, ὅμως, ὅλων αὐτῶν, ποὺ ἀποδεικνύουν τὸ ἀστήρικτον τῶν Κυβερνητικῶν ἰσχυρισμῶν, ὑπάρχει ἡ πρᾶξις. Τὸ 1956 τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου συνειργάσθησαν μετὰ τῆς Ἀριστερᾶς καὶ τὴν συνεργασίαν των αὐτὴν ἐθεμελίωσαν ἐπὶ σειρᾶς σοβαρωτάτων καὶ ἐπειγόντων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζει ἡ Χώρα καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ποὺ περιελήφθησαν εἰς τὴν σχετικὴν κοινὴν προγραμματικὴν διακήρυξιν. Ἐὰν ἀνατρέξῃ κανεὶς εἰς τὴν διακήρυξιν ἐκείνην, θὰ ἴδῃ, ὅτι ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ ὁριστικῶς ἀπὸ τὴν κηδεμονίαν τῆς Δεξιᾶς, ἡ ὁποία τὴν ἔφερεν εἰς τὰ πρόθυρα τῆς ἐξουθενώσεως. Θὰ ἴδῃ, ὅτι κοινὰ προγραμματικὰ αἰτήματα ἦσαν: Ἡ ἄσκησις συνεποῦς Ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἀποκατάστασις τῆς λειτουργίας τοῦ ἐλευθέρου Δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων. Ἀμνηστία. Καθιέρωσιν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἐξύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ κλπ. κανεὶς εἰς τὴν διακήρυξιν ἐκείνην θὰ ἴδῃ, ὅτι: «... ..... (ἀναγινώσκει) .....». Ἐρωτῶ, κ. βουλευταί, αὐτὰ τὰ προβλήματα ἐλύθησαν πρῶτον ἢ εἰς τὴν 5ετίαν ποὺ διέρρευσεν ὠξύνθησαν πολὺ περισσότερον; Καὶ δεύτερον, τὸ γεγονός, ὅτι συνειργάσθησαν τὸ 1956 δύο παρατάξεις, τῶν ὁποίων αἱ ἀντιλήψεις συνέπεσαν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν ἀμέσων, βασικῶν καὶ ζωτικῶν προβλημάτων τῆς χώρας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, σημαίνει τοῦτο, ὅτι ἐπίστευσεν ἡ μία παράταξις εἰς τὰς θεωρίας καὶ εἰς τὸ σύνολον τοῦ προγράμματος τῆς ἄλλης; Σημαίνει ἀποδημία τοῦ Κέντρου στὸν κομμουνισμόν; Ὄχι ἀσφαλῶς. Καὶ αὐτὰ ὅλα τὰ προβλήματα δὲν εἶναι ἀπείρως ἀμεσώτερα καὶ ζωτικώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ συνδέουν τὸ Κέντρον μὲ τὴν Δεξιὰ ἢ ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ χωρίζουν τὸ Κέντρον ἀπὸ τὴν Ἀριστερά; Τὸ γεγονὸς δέ, ὅτι 1.600.000 ψηφοφόροι συνετάχθησαν ὑπὸ τὴν κοινὴν σημαίαν τῶν δύο αὐτῶν παρατάξεων ποὺ συνειργάσθησαν τὸ 1956, παρὰ τὴν ἀντικομμουνιστικὴν ὑστερία ποὺ ἐξαπελύθη δὲν ἀποδεικνύει σαφῶς τὸ ἔντιμον, τὸ φιλολαϊκόν, τὸ ἐθνικὸν τῆς συνεργασίας τοῦ Κέντρου–Ἀριστερᾶς; Ἐπίστευον ὅλοι αὐτοὶ στὸν κομμουνισμὸν καὶ στὴν Ἀριστεράν; Ποίαν ἄλλην ἐπιβράβευσιν ἤθελαν αἱ δύο παρατάξεις διὰ τὸ ἔντιμον τῆς συνεργασίας των, ὅταν μόλις ὀλίγους μῆνας, ἀφ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τοὺς ἐξέφρασε διὰ τῆς πλειοψηφίας του τὴν ἐμπιστοσύνην του;

§111Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Μπριλλάκη, μήπως ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ποίαν ἐντύπωσιν διὰ τὸ Κόμμα σας ὑπάρχει εἰς τὸ Κέντρον; Ὑπάρχει μία ὁμιλία τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου τῆς 14ης Νοεμβρίου, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ συγκινητική. Τὴν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας;

§112Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἂς λείψῃ κατ’ ἀρχὴν τὸ ἐνδιαφέρον σας διὰ τὰς σχέσεις μας μὲ τὸ Κέντρον. Πάντως σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου ἐκφράζουν ὡρισμένας κοινωνικὰς δυνάμεις καὶ ἀκολουθοῦνται ἀπὸ μάζας δημοκρατικῶν ψηφοφόρων. Αὐταὶ αἱ κοινωνικαὶ δυνάμεις καὶ μᾶζαι, ἀνεξαρτήτως θέσεων ἡγεσίας του κατὰ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν συμπίπτουν εἰς τὰς βασικάς των ἐπιδιώξεις μὲ τὰς ἐπιδιώξεις τῆς Ε.Δ.Α., μὲ τὸ πρόγραμμα τῆς ἀλλαγῆς, γιὰ τὴν ὁποίαν ἀγωνίζονται καὶ γιὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ὁποίας βλέπουν ὡς μόνον σίγουρον δρόμο, τὴν συνεργασία. Κύριοι βουλευταί, ἡ προσφυγὴ εἰς ἐκλογὰς ἀποτελεῖ κορυφαίαν λειτουργίαν τῆς Δημοκρατίας. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ποὺ τὴν στηρίζει, κόπτονται, ὅτι τάχα ὁ λαὸς τοὺς περιβάλλει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του, ὅτι ἐμμένουν ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν του. Καὶ κατηγοροῦν ἡμᾶς, ὅτι ὑπονομεύομεν τὰς ἐλευθερίας αὐτάς. Ἄν πιστεύετε σ’ ὅλα αὐτά, γιατὶ ἀρνεῖσθε ἕνα τίμιο καὶ δημοκρατικὸ ἐκλογικὸ σύστημα; Γιατὶ καταφεύγετε στὴν βία; Ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ σᾶς καλοῦμεν νὰ ἐγκαταλείψετε τὰς μεθόδους αὐτὰς καὶ νὰ δεχθῆτε τὸν ἐλεύθερον πολιτικὸν ἀνταγωνισμὸν μὲ ἴσους ὅρους. Μὴ λέτε μόνον ὑποκριτικά, ὅτι εἶσθε ὑπὲρ ὁμαλῶν καὶ ἠρέμων ἐξελίξεων. Μὴ λέτε ὑποκριτικά, ὅτι εἶσθε μετριοπαθεῖς. Δεῖξτε το στὴν πρᾶξι. Ἐμεῖς τοὺς ὁποίους κατηγορεῖτε γιὰ ὑπονομευτὰς τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν, ἐμεῖς κι’ ὁλόκληρη ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἔχουμε ἐμπιστοσύνη στὸν λαό. Γι’ αὐτὸ καὶ δὲν φοβούμεθα μιὰ τίμια καὶ δημοκρατικὴ πολιτικὴ ἀναμέτρησι. Ἐσεῖς ποὺ ὑπηρετεῖτε ἀντιλαϊκὰ καὶ ξένα συμφέροντα, τὴν φοβᾶσθε. Κύριοι βουλευταί, φυσικὰ δὲν ἔχουμε αὐταπάτη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἀντιδημοκρατικὴ πολιτική της καὶ ὅτι θὰ δεχθῇ τὴν πρόσκλησί μας. Πέραν, ὅμως, τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὰς δυνάμεις τοῦ Κέντρου. Τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ κυβερνητικὴ πλειοψηφία ἐμφανίζονται, ὅτι κόπτονται διὰ τὰ Κόμματά των, δὲν σημαίνει, ὅτι ἐνδιαφέρονται εἰλικρινὰ γι’ αὐτά. Ἐνδιαφέρονται νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν των τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ γιὰ τὴν ἀλλαγὴ τῶν ὀπαδῶν τους καὶ τῶν στελεχῶν τους ποὺ ζητοῦν ἐπίμονα τὴν συνεργασία τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων. Γιατὶ αὐτὸ σημαίνει, τὸν πολιτικὸ τάφο τῆς Ε. Ρ.Ε. Ὑπῆρξε πικρὴ ἡ πεῖρα ἀπὸ τὸ παρελθὸν καὶ εἶναι σήμερα φανερὸν εἰς ὅλους, ὅτι ἐὰν συνεχίζετο ἡ συνεργασία τοῦ 1956, ἀπὸ πολλοῦ θὰ εἶχε ἀπαλλαγῆ ὁ τόπος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε., θὰ εἶχε γλυτώσει ἀπὸ τὰ δεινὰ ποὺ ἐπεσώρευσε. Θὰ εἶχε εἰσέλθει στὸν δρόμο τῆς ἀλλαγῆς. Δὲν χρειάζεται πολὺ κόπος διὰ νὰ ἀντιληφθοῦν οἱ ἡγέται τοῦ Κέντρου, ὅτι εἶναι ἀπαίτησις τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ σήμερον, τὸν ὁποῖον δὲν τὸν ἐνδιαφέρουν ποῖα ἀπὸ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου θὰ μποῦν στὴν πρώτη ἢ τὴν δευτέρα κατανομή, ἀλλὰ πῶς θὰ ἡττηθῇ ἡ Ε.Ρ.Ε. —νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ συνεργασία Κέντρου καὶ Ἀριστερᾶς. Τὸν ἐνδιαφέρει πῶς θὰ ἐκφρασθῇ ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ σὲ πλειοψηφία εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πῶς μετεκλογικὰ θὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις ἀλλαγῆς. Πῶς, δηλαδή, θὰ νικήσουν τὰ δημοκρατικὰ Κόμματα στὸ σύνολό τους. Κύριοι βουλευταί, τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐθεωρήσαμεν χρέος μας νὰ ἐπισημάνωμεν ὡρισμένους κινδύνους καὶ ὡρισμένα καθήκοντα. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μας θὰ κάνωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ μὴ δοθῇ ἡ δυνατότητα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τρίτην φορὰν νὰ μεταβάλῃ τὴν μειοψηφίαν εἰς πλειοψηφίαν καὶ νὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον σὲ νέα δεινά, σὲ νέα πολιτικὴ ὄξυνσι. Ἡμεῖς θὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας. Ὁ λαὸς ἀναμένει ἀπὸ τὰς ἄλλας δημοκρατικὰς δυνάμεις νὰ κάμουν τὸ ἰδικόν των καθῆκον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς πτέρυγος τῆς αἰθούσης). (Καταχωρίζονται οἱ ὑπὸ τοῦ κ. Μπριλλάκη κατατεθέντες πίνακες).

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Αʹ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ

ΔΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ 1958 ΚΑΙ ΒΑΣΕΙ

ΤΟΥ +1.

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΚΛΟΓΩΝ 1951 ΚΑΙ

1958 ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ Βʹ ΚΑΤΑΝΟΜΗΝ ΤΩΝ

ΕΔΡΩΝ*

Βάσει τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως τῶν Κομμάτων τῶν μετασχόντων εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958. *Τὸ ἐκλογικὸν μέτρον τῆς Αʹ κατανομῆς ὑπολογίζεται

μὲ τὸ +1

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΙΣ ΕΔΡΑΣ

**Σημείωσις: Εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 300 ἑδρῶν προστίθενται 15 ἕδραι τοῦ δώρου.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Ζαΐμης, ἔχει τὸν λόγον.

§114Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν ὀργανικὸς νόμος τῆς Πολιτείας εἶναι ὁ καταστατικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος μεταβάλλει τὸ γράμμα τοῦ νόμου εἰς δημοσίαν ζωὴν καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ συζητῆται μὲ ἀντικειμενικότητα, χωρὶς ὀξύτητας καὶ νευρικότητας καὶ εἰς ἀνύποπτον χρόνον. Δυστυχῶς, ἀπὸ τοῦ 1923 οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι ἐψηφίσθησαν ἑβδομάδα ἢ μῆνας ἢ κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος τῶν ἐκλογῶν μὲ ἐπιδιώξεις κατὰ μέγα μέρος κομματικάς, ποὺ δὲν προήρχοντο μόνον ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὀχλήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὡς εἶναι φυσικόν, οἱ βουλευταὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν ὄψει ἐκλογῶν νὰ ἀγνοοῦν τελείως τὸ ἄμεσον συμφέρον των καὶ οὕτω δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδώσουν ἐπὶ ἐκλογικοῦ νόμου. Πέραν τούτου τελευταίως ὑπῆρξε καὶ κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐνίσχυσε τὴν κομματικὴν συνείδησιν τῶν βουλευτῶν. Παλαιότερον, προκειμένου περὶ ἐκλογικοῦ νόμου ἀπεδεσμεύοντο ἀπὸ τὰ Κόμματά των, ἀλλὰ τελευταίως ἐπεβλήθη καὶ ἐν προκειμένῳ ἡ κομματικὴ πειθαρχία, ὄχι βέβαια πάντοτε ἐκ τοῦ φανεροῦ. Κατὰ τὰς τελευταίας ἓξ συνεδριάσεις, τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀνετάμη πλήρως, καθ’ ὅλας τὰς πλευράς, ἀλλὰ πάντοτε ὑπάρχει κἄτι χρήσιμον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ προσθέσῃ κανεὶς καὶ αὐτὸ θὰ προσπαθήσω. Ἐξ ἄλλου εἶμαι ὁ φυσικὸς πατὴρ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνασκευάσω ὡρισμένα σημεῖα καὶ ἰσχυρισμοὺς ποὺ διετυπώθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτῆς. Πρῶτον, πῶς ἐγεννήθη ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ 1949, Ὑπουργὸς ὢν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκλήθην ἀπὸ τὸν τότε Πρωθυπουργὸν ἀείμνηστον Διομήδην, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔδωσεν ἐντολὴν νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ δύο ἐρωτημάτων. Τὸ πρῶτον ἐρώτημα ἦτο, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ παρεμποδισθῇ ἡ διάσπασις τῶν Κομμάτων ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ τῆς δημιουργίας νέων, καὶ τὸ δεύτερον, πῶς θὰ κατωρθοῦτο νὰ παρεμποδισθοῦν τὰ μικρὰ Κόμματα καὶ οἱ ἀνεξάρτητοι, νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ πῶς θὰ περιορισθοῦν τὰ λοιπά. Εἰς τὸ πρῶτον ἐρώτημα ἀπήντησα, ὅτι ἡ παρεμπόδισις τῆς διασπάσεως τῶν Κομμάτων εἶναι ἀδύνατος κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἐκτὸς ἂν εἰσαχθῇ καὶ παρ’ ἡμῶν ἡ ἀρχὴ τοῦ MADAT IMPERATIT, εἰς ὃ διαφωνῶ, διὰ δὲ τοῦ κανονισμοῦ μόνον τυπικῶς λύεται καὶ ὄχι οὐσιαστικῶς. Εἰς τὸ δεύτερον ἐρώτημα ἀπήντησα εἰσηγηθεὶς τὴν περίφημον ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἡ ὁποία τότε εὗρε σφοδρὰν ἀντίδρασιν ἀπὸ μέρους τῶν μεσαίων Κομμάτων καὶ ἀπὸ τὰ Κόμματα νάνους (πρόκειται περὶ Κομμάτων ποὺ διέθετον ἕνα ἢ δύο βουλευτάς). Κατήρτισα τὸ προσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὠνομάσθη τότε σχέδιον Ζαΐμη, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐξησθενημένη ἀναλογικὴ — ὀρθῶς — καὶ κατόπιν ἐνισχυμένη ἀναλογική. Ὁ μόνος ἐκ τῶν μετασχόντων τότε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ποὺ ἀντετάχθη, ἦτο ὁ νῦν Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἰς μίαν στιχομυθίαν ποὺ εἴχομεν μοῦ εἶπεν: «ὥστε μὲ στέλνεις ξανὰ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον;». Τοῦ ἀπήντησα ὅτι: «ἐὰν δὲν συγχωνευθῇς μὲ κἄποιο μεγάλο Κόμμα, εἶναι πιθανὸν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ προσφέρῃς μεγαλυτέρας ὑπηρεσίας». Μετ’ ὀλίγα χρόνια τὸ ἔπραξε αὐτό, ἐγώ, ὅμως, ποὺ τὸν συνεβούλευσα παρέμεινα ἀδιόρθωτος. Ὁ νόμος τοῦ 1951 εἶναι ὁ ἴδιος τοῦ 1949 μέ τινας παραλλαγάς. Ἡ οἰκονομία συντίθεται ἀπὸ τρία θέματα, περὶ ὧν θὰ ὁμιλήσω. 1) τὸ θέμα τῶν ποσοστῶν, 2) τὸν τρόπον τῆς κατανομῆς, καὶ 3) τὸ σὺν ἕνα. Ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς διὰ τὸ πρῶτον θέμα εἰσηγήθην τὸ 15%, καὶ διὰ τοὺς συνδυασμοὺς Κομμάτων 50% ἐπὶ πλέον, ἀλλὰ ἡ ἡγεσία ἐπέμεινεν εἰς τὸ 17%. Μὲ τὸ 15% ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Βουλὴν τρία ἀστικὰ Κόμματα μὲ πλήρη ἄνεσιν, διότι τότε ἡ Ἀριστερὰ δὲν διέθετε παρὰ τὸ 10% τοῦ συνόλου τῶν ψήφων. Ἡ σκέψις ἦτο τὸ ἓν ἢ τὰ δύο Κόμματα νὰ σχηματίσουν Κυβέρνησιν καὶ τὸ τρίτον ἢ τὰ δύο νὰ ἀποτελέσουν τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Διὰ νὰ προασπίσω τὴν οἰκονομίαν αὐτήν, προέτεινα διάταξιν, καθ’ ἣν κατὰ ἀνώτατον ὅριον τρία Κόμματα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἀλλὰ σήμερα εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὸ σύστημα τῶν τριῶν Κομμάτων, λόγῳ τῆς σημερινῆς συσχετίσεως τῶν πολιτικῶν δυνάμεων, διότι δὲν πρόκειται νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν εἰς τὴν Χώραν, ἢ ἂν δώσῃ θὰ δώσῃ Κυβέρνησιν καθαρῶς πολωτικὴν καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ Ἐθνικὴ Ἀντιπολίτευσις. Ἡ διόγκωσις τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς ὡς 25% συμπιέζει τὴν ἀστικὴν παράταξιν ἐντὸς ποσοστῶν 75–70 καὶ συνεπῶς, πρέπει νὰ δοθῇ ἄνεσις ἐκλογῆς τριῶν ἀστικῶν Κομμάτων. Δι’ αὐτὸ καὶ χάριν τῆς ὁμαλότητος, προτείνω, ὅπως τὸ 15% μειωθῇ, καθὼς καὶ τὸ ποσοστόν, προκειμένου περὶ συνεργασίας, Κομμάτων διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ μποῦν τρία ἀστικὰ Κόμματα εἰς τὴν Βουλὴν ἐκτὸς τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ καὶ μία Ἐθνικὴ Ἀντιπολίτευσις. Φρονῶ, ἐν συμπεράσματι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει ἢ νὰ μειώσῃ τὸ ποσοστὸν ἢ νὰ θεσπίσῃ, ὅτι 4 Κόμματα θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1949 ἡ Κυβέρνησις τοῦ Διομήδους, δὲν ἦτο μονοκομματική, ἀλλὰ συμμαχικὴ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σκέπτεται διαφόρως πρὸς τὴν μορφὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπιτύχει μέγα ἔργον. Μοῦ ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει, ὅσον ἀφορᾷ τὴν βʹ κατανομὴν τὰ δύο συστήματα κατανομῆς βʹ. Τοῦ συστήματος τοῦ 1950 καὶ τοῦ συστήματος τοῦ 1958, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν τὸ ἕν, τῶν ὑπολοίπων διὰ τὴν βʹ κατανομήν, λειτουργοῦν εἰς βάρος τῶν μεγάλων Κομμάτων, τὸ δὲ ἕτερον διὰ τὴν γʹ κατανομὴν εἰς βάρος τῶν μικρῶν Κομμάτων. Καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶχα κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου καμμίαν πρόθεσιν καὶ σκοπὸν διὰ μονοκομματικὴν Κυβέρνησιν, ἀπέρριψα ἀμφότερα τὰ συστήματα αὐτά. Μὲ τὸ σύστημα τῆς κατανομῆς βʹ, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθην τὸ 1951, ἐγένετο διὰ φιλοδικαίας κατανομῆς, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ συνόλου τῶν ψήφων τῶν Κομμάτων τῶν εἰσερχομένων εἰς τὴν βʹ κατανομὴν μὲ συμψηφισμὸν τῶν ἤδη κατανεμηθεισῶν ψήφων κατὰ τὴν πρώτην κατανομήν. Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι ὁ τρόπος βʹ κατανομῆς τοῦ 1951 καὶ διὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν θὰ εἶναι ὁ δικαιότερος καὶ ὡς εὑρισκόμενος ἐντὸς τοῦ πνεύματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὡς τὴν συνελάβομεν τότε. Ἄλλως τε ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω, ὅτι αἱ μονοκομματικαὶ Κυβερνήσεις εἶναι αἱ καλλίτεραι, διότι ἔχει ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας ὑπῆρξαν αἱ συμμαχικαὶ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπέδωκαν εἰς τοὺς βασικοὺς τομεῖς τῆς ζωῆς τῆς χώρας περισσότερον ἀπὸ μίαν μονοκομματικὴν Κυβέρνησιν καὶ πιθανόν, ἐὰν κατὰ τὴν τελευταίαν 4ετίαν ὑπῆρχε συμμαχικὴ Κυβέρνησις, θὰ εἶχον ἀποφευχθῆ πολλὰ λάθη καὶ δὴ ἐθνικῆς σημασίας. Θὰ ἐπρότεινα τελικῶς πρὸς λύσιν τῆς διαφορᾶς διὰ τομῆς Γορδίου δεσμοῦ, τὴν κατάργησιν τῆς αʹ καὶ βʹ διανομῆς, ὅλαι δὲ αἱ ψῆφοι τῶν Ἐφετείων νὰ κατανέμωνται βάσει τοῦ συνόλου τῶν ψήφων τῶν Κομμάτων βʹ κατανομῆς διαιρουμένου καὶ διὰ τοῦ ὑπολοίπου τῶν ἑδρῶν, ὁπότε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ γίνεται ἀπ’ εὐθείας καὶ ἡ διανομὴ μεταξὺ τῶν Κομμάτων τῶν εἰσερχομένων εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Προτείνω τὴν λύσιν αὐτὴν διὰ νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον μᾶς κρατεῖ εἰς ἀντίθεσιν. Βεβαίως, ὁ νόμος εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάσῃ καὶ περίεργα ἀποτελέσματα, ἀπρόοπτα, βάσει τοῦ νόμου τῶν πιθανοτήτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποκλείονται εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Ἡμεῖς, ὅμως, ὡς συνετοὶ πολιτικοὶ ἄνδρες, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ βαδίσωμεν διὰ τῆς λογικῆς καὶ διὰ τοῦτο ἐπρότεινον τὴν ἀνωτέρω λύσιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑπόλοιπα τῆς δευτέρας διανομῆς. Τὸ τελευταῖον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ θίξω, ἀφορᾷ τὸ σὺν ἕνα. Νομίζω, ὅτι ἡ παραχώρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀνατρέπει τὴν βάσιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὡς τὴν ἐσκέφθη ὁ νομοθέτης τοῦ 1951, διότι διὰ τοῦ σὺν ἕνα ἀρχίζουν αἱ ἀξιώσεις καὶ αἱ πιέσεις τῶν ἀνεξαρτήτων καὶ τῶν μικροκομματιδίων. Σκέψις τοῦ νομοθέτου, κατὰ τὸ 1951 ἦτο, νὰ παρεμποδισθοῦν κυρίως οἱ ἀνεξάρτητοι καὶ τὰ Κόμματα νάνοι, ὡς τὰ ἐχαρακτήριζον, καὶ νὰ παραμείνουν μόνον ὀλίγα ἰσχυρὰ Κόμματα, διὰ νὰ λειτουργήσῃ ὁμαλῶς εἰς τὸν τόπον τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, Κυβέρνησις–Ἀντιπολίτευσις. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω, ὅτι τὸ σὺν ἕνα, τὸ ὁποῖον προσφέρει ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἀνατρέπει τὸ σύστημα κατὰ βάσιν, οὐδένα σκοπὸν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ πρακτικῶς, ὅπως ὀλίγον κατωτέρω θὰ ἀποδείξω. Τὸ σὺν ἕνα, κ. βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἀπηλείψαμεν κατὰ τὸ 1949–1591, τὸ ἀπηλείψαμεν κυρίως καὶ διὰ νὰ ἐμποδίσωμεν ὡς εἶπον τοὺς ἀνεξαρτήτους καὶ τὰ μικρὰ κομματίδια νὰ ἀποκτήσουν ψήφους, οἱ ὁποῖοι ἐπήγαιναν χαμένοι κατὰ χιλιάδας καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπῆρχε διασπορὰ εἰς βάρος τῶν μεγάλων Κομμάτων καὶ γενικώτερον τῆς ἀστικῆς παρατάξεως. Ἡ ἀπάλειψις τῶν σὺν 1 ἐπενήργει προληπτικῶς καὶ ψυχολογικῶς μόνον, διότι ἐν τῇ πράξει, ὅμως, ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμῶν δὲν παρουσίαζεν ἀποτελέσματα. Οὕτω σᾶς ἀναφέρω ὡς παράδειγμα τὸ ἑξῆς: Τὸ 1950, εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον ὑπῆρχε τὸ σὺν ἕνα. Εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1951, τὸ σὺν ἕνα δὲν ὑπῆρχε καὶ τὸ 1951 ἐξελέγησαν πολὺ περισσότεροι τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1950 εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑπῆρχε τὸ σὺν ἕνα, ἤτοι 135–115 τὸ 1950 καὶ 148–102 τὸ 1951. Ἡ λογική, συνεπῶς, μᾶς ὁδηγεῖ, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν συμπεράσματα παρὰ ἀπὸ τὰ παραδείγματα τοῦ παρελθόντος. Κατόπιν αὐτῶν, ἐγὼ τάσσομαι πρῶτον κατὰ τῆς διατάξεως τοῦ σὺν ἕνα, δεύτερον, τάσσομαι ὑπὲρ τῆς εἰσόδου εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν 4 Κομμάτων καὶ τρίτον, προτείνω κατανομὴν βʹ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ 1951 ἢ κατάργησιν Αʹ καὶ Βʹ κατανομῆς καὶ καθιέρωσιν κατανομῆς ἐφ’ ἅπαξ μεταξὺ τῶν Κομμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Ἐὰν ψηφισθῇ ὡς ἔχει τὸ παρὸν νομοσχέδιον, νομίζω, ὅτι θὰ ἔχωμεν γενικωτέρας ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀποφευχθοῦν διὰ νὰ δυνηθῶμεν ὑπὸ ὁμαλὴν ἀτμόσφαιραν νὰ διοικήσωμεν τὸν ἀτυχῆ αὐτὸν τόπον. Εἶμαι εὐτυχής, κ. βουλευταί, διότι τὴν στιγμὴν αὐτὴν μὴ ἀνήκων εἰς οὐδὲν Κόμμα, ἐξέφρασα τὰς γνώμας μου ἐλευθέρως, τὰς ὁποίας θεωρῶ ὡς ὠφελίμους διὰ τὴν χώραν. (Χειροκροτήματα).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τσιάρας, ἔχει τὸν λόγον.

§116Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρὸ μηνῶν, βάσει ἐπερωτήσεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διεξήχθη εὐρυτάτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπρόκειτο νὰ διεξαχθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὁμοφώνως ἐζήτησαν τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ ἐκλογικοῦ Ν. τοῦ 1958. Τοῦτο, κατηγορηματικῶς, ἐζήτησαν ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι εἶχον χαρακτηρίσει τὸν νόμον ἐκεῖνον ὡς ἄδικον καὶ δόλιον καὶ ὡς νόμον ποὺ παραμορφώνει τὴν θέλησιν τοῦ κυρίαρχου λαοῦ, διότι διὰ τῶν τεχνασμάτων τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἡ μειοψηφία τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως εἰς τὸν λαόν, μετεβλήθη, διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1958, εἰς πλειοψηφίαν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐζήτησαν τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958 καὶ εἰς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ, ἐζήτησαν τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς νέου ἐκλογικοῦ συστήματος, νόμου δικαίου, ἠθικοῦ, ἀπηλλαγμένου ἐκλογικῶν τεχνασμάτων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τὴν μακρὰν ἐκείνην συζήτησιν, ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πλὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐξεδήλωσαν τὴν προτίμησίν των ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπέμεινεν εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἀλλὰ ἐλαφρῶς ἐνισχυμένην, μὲ βάσιν τὸ πείραμα τοῦ 1951. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, πρὸς τιμὴν ὅλων τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μὲ πλήρη ὁμοφωνίαν, προσεχώρησεν εἰς τὴν ἐλαφρῶς ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἐθεμελίωσε τὰς προτάσεις της. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ κόμματα συνεφώνησαν εἰς τὴν ἁπλῆν, ἀλλ’ ἐλαφρῶς ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἔχομεν δύο πλειοψηφίας. Πρώτη πλειοψηφία εἶναι ἐκείνη ποὺ ἐκπροσωποῦν τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι αὐτὰ ποὺ ἐκπροσωποῦν τὸ 59% τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δευτέρα πλειοψηφία εἶναι ἐκείνη ποὺ διαθέτει ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἡ ὁποία ὅμως, παρὰ τὸν μεγάλον ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν της ἐκπροσωπεῖ τὸ 41% τοῦ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὴν μεγάλην του πλειοψηφίαν θέλει νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιθέτως προσπαθεῖ νὰ νοθεύσῃ καὶ πάλιν τὸ λαϊκὸν αὐτὸ αἴτημα διὰ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ καὶ διὰ τῆς ἐπιβολῆς μιᾶς ἄνευ προηγουμένου τρομοκρατίας. Οὔτε λίγο, οὔτε πολύ, προσπαθεῖ ἡ Κυβέρνησις τοὺς 173 βουλευτάς της νὰ τοὺς κάμῃ 180 καὶ ὅταν τὸ ποσοστὸν ποὺ ἔλαβε τὸ 1958 μειοῦται. Αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Κύριοι βουλευταί, ὅταν λέγωμεν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἡ μὲν Κυβέρνησις ἐννοεῖ ὡς ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τὴν μετατροπὴν διὰ τοῦ νόμου τῆς μειοψηφίας τοῦ λαοῦ εἰς πλειοψηφίαν ἑδρῶν. Ἡμεῖς ὅμως δὲν ἔχομεν αὐτὴν τὴν γνώμην καὶ πιστεύομεν, ὅτι χωρὶς νὰ νοθεύεται τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, μία ἐλαφρῶς ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθοῦνται τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν κόμματα. Θέλομεν ἕνα νόμον ἐκλογικὸν διὰ νὰ μὴ ἐξαπατᾶται ὁ λαὸς καὶ πέραν αὐτοῦ νὰ δύναται ὁ λαὸς νὰ ψηφίζῃ ἐλευθέρως καὶ ἀβιάστως. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου κ. Μητσοτάκης, διὰ πινάκων καὶ ἀριθμῶν, ἀπέδειξε κατὰ τὴν εἰσήγησίν του, ὅτι τὸ κυβερνῶν κόμμα δύναται μὲ μίαν δύναμιν 35 ἢ 37% νὰ συνεχίσῃ τὴν κατακράτησιν τῆς ἐξουσίας μὲ πλασματικὴν πλειοψηφίαν ἑδρῶν. Αἱ λεγόμεναι μονοκομματικαὶ κυβερνήσεις ἐφ’ ὅσον δὲν ἐκπροσωποῦν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν εἶναι πρέπον νὰ κατακρατοῦν τὴν ἐξουσίαν διὰ τεχνασμάτων δολίων καὶ τῆς ὠμῆς καὶ ἀπροκαλύπτου βίας. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐπὶ μίαν 6ετίαν κυβερνᾷ τὸν τόπον πάντοτε μὲ μειοψηφίαν τοῦ λαοῦ. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. γνωρίζει, ὅτι δὲν διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνεύρῃ σύμμαχον κόμμα διὰ νὰ κυβερνήσῃ, διότι τότε καὶ μόνον θὰ ἐκπροσωποῦσε τὴν πλειοψηφίαν. Ἄλλως ἔχομεν δικτατορίαν, κοινοβουλευτικὴ δικτατορίαν, κεκαλυμμένην δικτατορίαν, ὡς ὑπάρχει σήμερον εἰς τὸν τόπον μας. Ἀπὸ ἑξαετίας, ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ζῇ οὐσιαστικῶς ὑπὸ δικτατορικὸν καθεστώς. Ὁ πληθυσμὸς τῆς ὑπαίθρου κατέχεται ὑπὸ καθεστὼς τρομοκρατίας καὶ βίας. Οἱ ἀγρόται ζοῦν ὑπὸ τρομοκρατίαν καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τρομοκρατίας καὶ ἀποχαλινώσεως τῶν κρατικῶν ὀργάνων, ὥστε διὰ χρέος 180 δραχμῶν, χωροφύλαξ μὲ μεγάλην ἄνεσιν, νὰ φονεύῃ τὸν ὀφειλέτην πολίτην καὶ ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, διότι θέλει ἡ κρατοῦσα μειοψηφία νὰ κυβερνᾷ τὸν τόπον ἐπ’ ἄπειρον καὶ διὰ παντὸς μέσου. Τὸ πρᾶγμα τοῦτο μᾶς εἶναι ἀπαράδεκτον ἐντελῶς καὶ διὰ τοῦτο τονίζομεν, ὅτι ἂν τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πιστεύουν εἰς τὴν ἁπλῆν, ἀλλὰ ἐλαφρῶς ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, δίδεται εἰς αὐτὰ μία μεγάλη εὐκαιρία νὰ δώσουν τὴν μάχην μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἂς εἶναι βέβαια, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς θὰ τοὺς δώσῃ τὴν πλειοψηφίαν, συντριπτικὴν πλειοψηφίαν ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως ποὺ καταρρέει. Κύριοι βουλευταί, ἐκπροσωποῦντες εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὴν μικρὰν κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα τῆς Νέας Ἀγροτικῆς Κινήσεως, θεωροῦμεν χρέος μας νὰ διατυπώσωμεν τὰς ἀντιλήψεις μας, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογικοῦ νόμου. Πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός, διότι εἶναι καὶ αὐτὸς τμῆμα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλά, ὅταν ἐπικρατῇ κλῖμα, ὡς τὸ σημερινόν, ποία ἐγγύησις παρέχεται, ὅτι θὰ δυνηθῇ ὁ στρατὸς νὰ ἐκφράσῃ ἐλευθέρως τὴν θέλησίν του; Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπαναφέρει τὸ θέμα νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατὸς εἰς τὰς ἐρχομένας ἐκλογάς, μᾶς βεβαιώνει, ὅτι ἔχει τοὺς δικούς της σκοπούς. Ὑπάρχει αἰτία ποὺ ἀναγκάζει τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν διάταξιν αὐτήν. Καὶ διότι ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι κομματικὸν συμφέρον ἐξυπηρετεῖ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ καὶ διότι πιστεύομεν, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν στρατὸν ἐλευθέρως νὰ ἐκφράσῃ τὴν προτίμησίν του. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ κοινοβουλευτική μας ὁμὰς τίθεται ἐναντίον αὐτῆς τῆς διατάξεως. Κύριοι βουλευταί, ὁσάκις ἀνεμίξαμεν τον στρατὸν εἰς τὴν πολιτικὴν ζημίαν μεγάλην ἐπροκαλέσαμεν εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ Νέα Ἀγροτικὴ Κίνησις πιστεύει, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ μείνῃ Ἐθνικὸν Κεφάλαιον, πρέπει νὰ μείνῃ μακρὰν πάσης ἀναμίξεως. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰ 1920 εὑρισκόμην στρατευμένος εἰς τὰ βάθη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ ἐψήφισε καὶ τότε ὁ στρατός. Τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ἡ διάλυσις τοῦ στρατεύματος. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς οἱ νικηταὶ ἐξύβριζον τοὺς ἡττημένους, οἱ στρατιῶται τοὺς ἀξιωματικούς των καὶ ἐπὶ ἡμέρας ἐμεθύσκοντο ἀσχημονοῦντες. Διὰ τὸ θέμα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἔχομεν ἀντίθετον ἐντελῶς γνώμην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι πρέπει νὰ εἶναι ἐφοδιασμένοι μὲ ἐκλογικὰ βιβλιάρια καὶ νὰ δύνανται νὰ ζητήσουν τὴν ἔκδοσιν ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου, ἂν δὲν ἔχουν, διὰ νὰ ψηφίζουν ἐκεῖ ὅπου ὑπηρετοῦν. Τὸ νὰ ψηφίζουν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, βάσει καταστάσεων καὶ εἰς εἰδικὸν τμῆμα δι’ αὐτούς, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἐννοήσωμεν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἴμεθα ἐντελῶς ἀντίθετοι μὲ αὐτὴν τὴν τακτικήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βʹ κατανομήν, ἡ Νέα Ἀγροτικὴ Κίνησις πιστεύει, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ δι’ αὐτὴν ὁ νόμος τοῦ 1951. Ἐπιμένομεν, ὅτι εἰς τὴν βʹ κατανομὴν πρέπει νὰ εἰσέλθουν ἐκεῖνα τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν τὸ 10% τῶν ψήφων, διὰ τὰ μεμονωμένα κόμματα, ὅπως καὶ διὰ τοὺς συνασπισμοὺς ὅσα ἐκ τῶν συνασπισμῶν θὰ λάβουν τὸ 15 μέχρι 20%. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς ὡς διαιρέτου τοῦ σὺν 1 εἰς τὸ σύνολον τῶν ἑδρῶν, μειοῦνται αἱ ἕδραι διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα θετικὸν βῆμα διὰ νὰ περιορισθοῦν αἱ ὑπόλοιποι ἕδραι διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν κἄπως. Ὅταν ἔχωμεν πέραν αὐτῶν μίαν δικαίαν κατανομήν, τῶν ἑδρῶν εἰς τὴν 6′ κατανομήν, ὡς ἡμεῖς ὑπολογίζομεν, μὲ βάσιν τὸν νόμον τὸν ἐκλογικὸν τοῦ 1951, τότε πλησιάζομεν πρὸς τὴν ἀναλογικήν, μὲ ἐλαφρὰν πράγματι ἐνίσχυσιν τῶν ἰσχυροτέρων κομμάτων. Κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν ὁμάδα μας εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ τοῦ ἰδίου ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου νὰ εἰσάγωνται σήμερον πρὸς ψήφισιν δύο ἐκλογικὰ συστήματα, ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, διὰ τὰς ἐπὶ θύραις ἐκλογάς, καὶ τὸ πλειοψηφικὸν διὰ τὰς μεθεπομένας ἐκλογὰς καὶ ἐφεξῆς. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν τοιοῦτον δικαίωμα νὰ καθορίσωμεν ἡμεῖς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα διὰ τὰς μεθεπομένας ἐκλογὰς ἀπὸ τοῦδε. Ἰδανικὸν θὰ ἦτο, ἐὰν εἴχομεν ἕνα μόνιμον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἀλλάζῃ ἑκάστοτε κατὰ τὰ συμφέροντα τοῦ ἑκάστοτε κρατοῦντος κόμματος. Δι’ αὐτὸ καὶ περιοριζόμεθα νὰ ψηφίσωμεν, ὅπως διὰ τὰς ἐπικειμένας ἐκλογὰς ψηφισθῇ ἡ ἀναλογικὴ ἐλαφρῶς ἐνισχυμένη. Ἡ Νέα Ἀγροτικὴ Κίνησις ζητεῖ ὅπως, ὄχι μόνον αὐτὰς τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ ὅλας τὰς ἐκλογὰς τὰς διενεργῇ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις καὶ μόνον. Ἐὰν αὐτὸ δὲν τὸ λέγῃ τὸ Σύνταγμα, ὅπως ἰσχυρίζονται μερικοί, τὸ λέγει ἡ λογικὴ καὶ ἡ μέχρι σήμερον ἀποκτηθεῖσα πεῖρα. Διότι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, δυστυχῶς, αἱ ὁποῖαι διενήργησαν ἐκλογὰς ἐφρόντισαν νὰ κερδίσουν τὰς ἐκλογὰς χρησιμοποιοῦντες τὸν Κρατικὸν μηχανισμόν. Αὐτὸ τὸ ἄτοπον θὰ πρέπει νὰ σταματήσῃ. Ἐὰν αὐτὸ ἐγένετο εἰς ἄλλας περιπτώσεις καὶ εἶχε θλιβερὰ ἀποτελέσματα, τί νὰ πῇ κανεὶς σήμερον, ποὺ ὁ κρατικὸς μηχανισμὸς εὑρίσκεται εἰς τὰς διαθέσεις τοῦ κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ δι’ αὐτοῦ ἔχει ἐξαπολυθῆ ἕνα τρομοκρατικὸν ὄργιον εἰς βάρος τῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀντιφρονούντων πολιτῶν. Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη, ὅπως τὰς ἐκλογὰς διενεργήσῃ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, ἐὰν αὐτὰς τὰς θέλωμεν ἀδιαβλήτους ἐκλογὰς καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφράζουν αὗται τὴν γνησίαν θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ πρέπει ἅπαντες νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει μὲ κάθε τρόπον νὰ κερδίσῃ αὐτὰς τὰς ἐκλογάς. Θέλει νὰ ἀποδείξῃ εἰς τοὺς ξένους, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐγκρίνει τὸ πρόγραμμά της, ἐγκρίνει τὴν πολιτικήν, τὴν ἐξωτερικὴν καὶ οἰκονομικήν, καὶ πρὸς τοῦτο θὰ μετέλθῃ τὰ πάντα, καὶ τὴν τακτικὴν τοῦ δόλου καὶ τὴν τακτικὴν τῆς βίας, ὅπως τόσον ἐλέχθη ἐδῶ. Ὅσον δὲ πλησιάζομεν πρὸς τὰς ἐκλογάς, ἡ κατάστασις θὰ χειροτερεύῃ. Δυνάμεθα ἀδιστάκτως νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ εὑρίσκονται ἐν κινδύνῳ, καὶ εὑρίσκωνται ἐν κινδύνῳ μόνον ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν Κυβέρνησιν. Δι’ αὐτὸ ἡ εὐθύνη τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι μεγίστη. Θὰ πρέπει τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅλα τὰ κόμματα ἀνεξαιρέτως, νὰ εὕρουν τὸν τρόπον νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν σχεδιαζομένην ἐπιδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ σκοποῦ της, δὲν θὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ θέμα τῆς βʹ κατανομῆς τῶν ἑδρῶν, διότι ὁ τρόπος αὐτὸς τὴν ἐνδιαφέρει κυρίως. Ἐκεῖ θὰ πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν μάχην. Δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ νοθεύσῃ διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὸ φρόνημα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ διὰ τῆς νοθείας νὰ ἐπιτύχῃ ὅπως συνεχίσῃ νὰ κυβερνᾷ τὸν τόπον ἡ μειοψηφία της. Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει ἐστραμμένα τὰ βλέμματά του πρὸς τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει νὰ ἀρθοῦν ὑπεράνω τῶν ἀδυναμιῶν τους. Αὐτὰ νὰ ἔχουν τὸν ἀποφασιστικὸν ρόλον εἰς τὴν διάρθρωσιν τῆς δυνάμεως τῆς νέας Βουλῆς. Τότε ἡ Κυβέρνησις ἂς ψηφίσῃ ὅ,τι ἐκλογικὸν σύστημα θέλει. Ἀρκεῖ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὅλα τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συνεργαζόμενα. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ ν’ ἀποφύγῃ τὴν συνεργασίαν τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως — τὰ διαβάλλει καὶ καταβάλλει πᾶσαν προσπάθειαν νὰ διασπάσῃ τὴν συνοχήν των διὰ τῶν δῆθεν ὑποχωρήσεών της — ὅλα αὐτὰ εἶναι τεχνάσματα καὶ σκοπιμότης. Τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐζήτησαν ἐκλογικὸν σύστημα τίμιον, ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴν ἀδικῇ κανένα κόμμα. Ἐὰν αὐτὸ γίνῃ, ἡ νίκη θὰ εἶναι μὲ τὸ μέρος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ σημειώσουν μιὰν μεγαλειώδη νίκην.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μαῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§118Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἶναι δυσχερὲς νὰ λάβῃ κανεὶς τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀρχήν. Τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ «σὺν 1» ἐλέχθη, ὅτι γίνεται σχεδὸν ἁπλῆ ἀναλογική. Ταὐτοχρόνως εἰσάγεται καὶ τὸ πλειοψηφικὸν διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς. Πρὸ τῶν κυβερνητικῶν τροπολογιῶν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς ὑπῆρχεν ἄλλο νομοσχέδιον. Ποία, λοιπόν, εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ συζητουμένου θέματος; Ποία εἶναι ἡ πίστις τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ ἐκλογικοῦ συστήματος; Αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις, ποῦ ὀφείλονται; Μήπως εἰς τὴν πίεσιν τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς μεγαλοψυχίαν τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν ἀντιπάλων της, ἢ ὑπηγορεύθησαν ἀπὸ συνείδησιν εὐθύνης καὶ ὑπηρετήσεως τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρισθῇ, ὅτι τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τὰς ὑπηγόρευσε, διερωτᾶται κανείς: Διατί τὸ νομοσχέδιον δὲν εἰσήχθη ἀρχικῶς μὲ τὰς σημερινὰς τροποποιήσεις; Μία ἐξήγησις ὑπάρχει τῆς περιέργου αὐτῆς τακτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πιστεύει εἰς τίποτε ἀπὸ ὅλα αὐτά. Ἁπλῶς καταλαμβάνεται ἀπὸ τρόμον μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια. Κατέχεται ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ πλέγμα εὐθύνης δι’ ὅλα τὰ τεχνάσματα τῶν ἐκλογικῶν νόμων, τοὺς ὁποίους κατὰ καιροὺς εἰσήγαγε καὶ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῇ, πρὸς δικαιολογίαν, ἄλλοτε, ὅτι παρόμοια ἀτοπήματα συνέβησαν καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ἄλλοτε, ὅτι τὰ ἴδια συμβαίνουν ἐνίοτε καὶ εἰς ἄλλας χώρας. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσχολούμεθα συνεχῶς μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν ἑπομένην Βουλὴν τῆς σχετικῆς φροντίδος, τῆς ἑτοιμάζει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἀπὸ τοῦδε. Μὲ τὸ ἐκλογικὸν ταλαιπωρεῖ τὸν τόπον ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν ἤθελε, πράγματι, νὰ δώσῃ εἰς τὴν χώραν νόμον ἔντιμον καὶ ἀδιάβλητον, ἐπιτρέποντα τὴν ἐπὶ ἴσοις ὅροις ἀναμέτρησιν τῶν κομμάτων, τὸ ἐκλογικὸν πρόβλημα θὰ εἶχεν ἤδη τερματισθῆ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ 1956. Ἀσχολουμένη, ὅμως, συνεχῶς μὲ τὴν ἐφεύρεσιν ἐκλογικῶν τεχνασμάτων, ἐπιθυμεῖ νὰ κρατῇ ἐκκρεμὲς τὸ θέμα μέχρι τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν. Εἶναι ἀνάγκη, κ. βουλευταί, νὰ συνειδητοποιήσωμεν, ὅτι ἡ ψήφισις ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι τὸ σπουδαιότερον μετὰ τὸ Σύνταγμα ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἐδῶ δὲν πρόκειται οὔτε νὰ γελάσωμεν, οὔτε νὰ ἐκβιάσωμεν ὁ εἷς τὸν ἄλλον. Συνταγματικῶς καὶ διεθνῶς ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν χώραν ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτρέπῃ τὸν ἐπὶ ἴσοις ὅροις πολιτικὸν ἀνταγωνισμὸν τῶν διαφόρων κομμάτων. Βεβαίως, δὲν γίνεται τοῦτο μόνον διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Τὸ ραδιόφωνον, ὁ Τύπος, ἡ διοικητικὴ μηχανή, τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, πρέπει νὰ εἶναι σήμερον μακρὰν πάσης κομματικῆς ἐπιρροῆς. Πόσον τοῦτο δὲν συμβαίνει εἰς τὴν χώραν μας εἶναι εἰς ὅλους γνωστόν. Ὁ ἔλεγχος ἐπίσης, τῆς προελεύσεως τῶν πόρων τῶν διαφόρων κομμάτων εἶναι οὐσιώδης παράγων διὰ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Μὲ τὴν καθιέρωσιν ἐντίμου ἐκλογικοῦ νόμου, ἁπλῶς γίνεται ἔναρξις εἰσόδου εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον. Ὅσαι μεταρρυθμίσεις ἐγένοντο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ κατατεθὲν νομοσχέδιον, δὲν ἀποτελοῦν παραχωρήσεις πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ κακῶς ὁ κυβερνητικὸς Τύπος νομίζει, οὕτω. Διότι ἐμφανίζει τὴν Κυβέρνησιν συναλλασσομένην ἐπὶ θεμάτων ἠθικῆς τάξεως. Θὰ ἐξετάσω κατὰ σειρὰν τὰ θέματα ποὺ θίγει τὸ νομοσχέδιον. Καὶ πρῶτον, τὴν καθιέρωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ διὰ τὸ μέλλον: Πλειοψηφικὸν σημαίνει διαίρεσιν τοῦ λαοῦ εἰς δύο παρατάξεις, δηλαδὴ πόλωσιν. Ὅπου ἰσχύει τὸ πλειοψηφικόν, οἱ πολιτικοὶ ἀγῶνες διεξάγονται μεταξὺ δύο παρατάξεων. Καὶ ἐρωτᾶται: Εἶναι τοῦτο ὠφέλιμον ἐθνικῶς νὰ καθιερωθῇ; Ἐὰν ναί, διατί δὲν εἰσάγεται ἀπὸ τῶν ἀμέσως προσεχῶν ἐκλογῶν; Ἐὰν εἶναι ἐθνικῶς ἐπιζήμιον, διατί εἰσάγεται διὰ τὰς μεθεπομένας ἐκλογάς; Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, ὡς θὰ ἀποδείξω, δὲν πιστεύει εἰς τὸ πλειοψηφικόν. Τὸ εἰσάγει εἰς τὸν παρόντα νόμον, ὡς ἀπειλὴν καὶ μέσον ἐκβιάσεως καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ ἰσχύσῃ. Ἡ δέσμευσις τῆς ἑπομένης Βουλῆς εἶναι κωμική. Ἐὰν μὲν ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν καὶ τῆς μελλούσης Βουλῆς, οὐδεὶς λόγος συντρέχει νὰ τὴν δεσμεύσῃ ἀπὸ τοῦδε, ἐὰν δὲ δὲν τὴν ἔχῃ, ἡ δέσμευσις τῆς προσεχοῦς πλειοψηφίας εἶναι, ἁπλούστατα, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀξίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου τοῦ 1958, ἐχαρακτήρισε τὸν νόμον τοῦ 1953 ὡς ἐπικίνδυνον νομοθέτημα, διότι ἐπεδίωκε δολίως τὴν πόλωσιν. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κ. Κανελλόπουλος, ἐπολέμησε σφόδρα τὸν νόμον τοῦ 1958, διότι ἐφοβεῖτο ὅτι ὡδήγει εἰς πόλωσιν. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. Κανελλόπουλος προσωπικῶς, τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, διότι ἐπιτρέπει ἐλευθέραν ἐνέργειαν εἰς τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διὰ τὸ πλειοψηφικὸν ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶχε δηλώσει, τὸ 1958, ὅτι πιστεύει ἀκραδάντως, ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ υἱοθετηθῇ. Προφανῶς, διότι, κατὰ τὴν ἄποψίν του, τοῦ 1958, δὲν ἐξυπηρέτει τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους καὶ ὄχι τὰ κομματικὰ ἰδικά του, ἐπειδὴ συνέπεσε νὰ εὑρίσκεται εἰς συνδυασμὸν μικροῦ κόμματος. Τί ἐμεσολάβησεν ἔκτοτε διὰ νὰ προσχωρήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος εἰς τὸ πλειοψηφικόν; Μήπως ἡ αὔξησις τῆς δυνάμεως τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς εἰς 25% καθιστᾷ ἐθνικῶς συμφέρουσαν τὴν διαίρεσιν τῆς χώρας εἰς δύο παρατάξεις; Καὶ ἐρωτῶμεν: Ἐν ὀνόματι ποίου σκοποῦ παρασκευάζετε τὸν διχασμὸν τοῦ Ἔθνους; Μήπως πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῇ καμμία μεγάλη ἰδέα, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ θυσιασθῇ ἡ ἡσυχία τοῦ τόπου; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσωμεν τὴν χώραν εἰς ἀλληλοσπαραγμὸν ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ διατηρηθῇ ἡ Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν ἀρχὴν ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ; Ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ προβάλλεται τὸ τροπάριον τῆς ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Καθ’ ἡμᾶς, ἰσχυρὰ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία προωθεῖ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ τοὺς ἐθνικοὺς σκοπούς. Ἰσχυραὶ Κυβερνήσεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἑνώνουν τὸ Ἔθνος καὶ ὄχι ἐκεῖναι ποὺ τὸ διχάζουν. Ἰσχυρὰ ὑπῆρξεν ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη–Τσαλδάρη, διότι κατέστειλε τὸν συμμοριτοπόλεμον καὶ ἀποκατέστησε τὴν τάξιν. Ἰσχυρὰ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἐξαφανίσῃ τὴν ἀνεργία, θὰ ἀνακόψῃ τὸ φοβερὸν κῦμα τῆς μεταναστεύσεως καὶ θὰ ἐξαγάγῃ τὴν χώραν ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἀποτελμάτωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Ἰσχυρὰ δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ στηριζομένη εἰς τεχνητὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Ἰσχυρά, τέλος, εἶναι μία καλὴ καὶ ἱκανὴ Κυβέρνησις. Ἐὰν μία κακὴ Κυβέρνησις, ὡς ἡ σημερινή, κατορθώνῃ νὰ στηρίζεται εἰς τεχνητὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, τότε παρασκευάζει εἰς τὸ Ἔθνος ἀνωμαλίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀρέσκεται νὰ δίδῃ ἀφ’ ὑψηλοῦ συμβουλὰς εἰς τὸ Κέντρον περὶ ἑνώσεως. Προβάλλει, πιθανῶς ὡς παράδειγμα, τὴν ἑνότητα τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐν τούτοις, οὐδεὶς καλύτερον αὐτοῦ γνωρίζει, ποία θὰ εἶναι ἡ συνοχὴ τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου ἡγεῖται, ὅταν ἐγκαταλείψῃ τὴν ἐξουσίαν. Τὸ γενικὸν σύνθημα «τοὺς ζυγοὺς λύσατε» θὰ μεταβάλλῃ τὴν Ε.Ρ.Ε. εἰς κονιορτόν, διότι ἡ ἐξουσία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία τὴν συνέχει. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐπιδιώκων τὴν διάλυσιν τοῦ Κέντρου, ἐπιδίδεται τελευταίως εἰς ἐνθαρρύνσεις μετακινήσεων ὡρισμένων βουλευτῶν πρὸς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν. Σημειώνει, ἰδιαιτέρως, ὁ λαός, ὅτι βουλευταὶ συστηματικῶς καταψηφίζοντες τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἑξαετίαν, προσχωροῦν τὴν τελευταίαν στιγμὴν εἰς τὰς κυβερνητικὰς τάξεις, χωρὶς κἂν νὰ αἰσθανθοῦν τὴν ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσουν τὴν μέχρι τοῦδε ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως πολεμικήν των. Ἡ ἐνθάρρυνσις παρομοίων μετακινήσεων, συμβάλλει εἰς τὴν ἀποδιοργάνωσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς χώρας. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Τὸ θέμα στασιάζεται εἰς τὴν χώραν μας, λόγῳ τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν. Ὅσοι εἶναι ἐναντίον τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, ὅπως ὁ ὁμιλῶν, τὸ πράττουν διὰ νὰ κρατήσουν τὸν στρατὸν μακρὰν τῆς πολιτικῆς καὶ ἀπὸ εὐλάβειαν πρὸς αὐτὸν διὰ νὰ μὴ χρησιμοποιῆται ὡς μέσον νοθεύσεως τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Ἡ διαφώτισις καὶ ἡ προπαγάνδα εἰς τὸν στρατὸν κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν, αἱ συζητήσεις εἰς τοὺς στρατῶνας, ὁ κίνδυνος χρησιμοποιήσεως συνθημάτων ἀρεστῶν εἰς τὸ στράτευμα, ὡς ὁ περιορισμὸς τῆς θητείας, ἀποτελοῦν σοβαρὰ ἐπιχειρήματα διὰ τὴν μὴ ἀνάμιξιν τοῦ στρατοῦ εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ κατέληξε κατὰ πλειοψηφίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὸ αἴτημα παροχῆς ἐγγυήσεων τῆς γνησίας ἐκδηλώσεως τοῦ φρονήματος τοῦ στρατοῦ. Τὴν ἐπάρκειαν αὐτῶν θὰ κρίνωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ ποσοστά. Ὅ,τι ἦτο τὸ 25% καὶ τὸ 30% τοῦ 1958, τὸ ἴδιον ἀκριβῶς εἶναι τὸ 15% καὶ 30% τοῦ 1961. Διότι, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 ἡ παρατηρηθεῖσα αὔξησις τῶν ψήφων τῆς Ε.Δ.Α. ἐπιβάλλει τὴν καθιέρωσιν χαμηλοτέρων ποσοστῶν διὰ νὰ μὴ καλλιεργῆται ἡ ψυχολογία τῆς χαμένης ψήφου, καὶ ἡ τάσις πρὸς εὐρυτέρους μετωπικοὺς συνασπισμούς. Τὸ 17% τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐλήφθη ἀπὸ τὸν νόμον 1951. Ὁ ἀριθμὸς ὑπελογίσθη εἰς τὰ ἐκλογικὰ μαγειρεῖα τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ προσδιωρίσθη ἀκριβῶς τόσον τὸ 17% διὰ τὰ μεμονωμένα κόμματα, ὅσον καὶ τὸ 30% διὰ τοὺς συνασπισμοὺς μὲ τὴν προσδοκίαν, ὅτι τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου οὔτε διῃρημένα θὰ λάβουν ἕκαστον τὸ 17%, οὔτε ἡνωμένα. Πρὸς ἁπλῆν συσκότισιν, ὑπεστηρίχθη, ὅτι τὸ 1958 τὸ Κέντρον ὑπερέβη τὰ 30% καὶ συνεπῶς ἐν συνδυασμῷ δὲν κινδυνεύει νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Τὸ Κέντρον ὑπερέβη μὲν τὸ 30%, ἀλλὰ μαζὶ μὲ τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὁ ὁποῖος ἔχων διάφορον τότε γνώμην περὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὑπῆρξεν ὁ σφοδρότερος πολέμιος ἀμφοτέρων. Εὐθὺς μετὰ τὴν ἐκλογὴν του ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος μετέστη εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν καὶ ὡς ἰσχυρίζεται, τὸν παρακολουθοῦν καὶ αἱ ψῆφοι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὰς ὁποίας ἐζήτησε καὶ ἔλαβεν εἰς τὸν ἀγῶνα του ἐναντίον τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ μὲ βάσιν τὸ 1958 ἡ δύναμις τοῦ Κέντρου ἦτο περὶ τὰ 30%, κατὰ τοὺς κυβερνητικοὺς πάντοτε ὑπολογισμούς, πρᾶγμα, ποὺ καθιστᾷ ἀμφίβολον τὴν συμμετοχήν του εἰς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ συνεπῶς βεβαίαν τὴν πριμοδότησιν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Ἡ βʹ κατανομὴ ἀπετέλεσε καὶ ἀποτελεῖ ἀκόμη τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου τοῦ νομοθετήματος. Μὲ τὴν προσθήκην τοῦ «σὺν 1» εἰς τοὺς συντελεστάς, δὲν ἀμβλύνεται ἡ σημασία τῆς βʹ κατανομῆς, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν καὶ 100 ἕδραι ἀδιάθετοι. Στοιχειώδης δικαιοσύνη ἐπιβάλλει, ὅπως ἡ διανομὴ αὐτῶν τῶν ἑδρῶν γίνῃ κατ’ ἀναλογίαν τῶν ὑπολοίπων ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς ψήφων τῶν διαφόρων κομμάτων. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπανέλθω κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων. Περαίνων, ἐπιθυμῶ νὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν εἰς τοὺς συναδέλφους: Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου νὰ ἀρθῶμεν εἰς περιωπὴν ἐθνικῆς ἐξάρσεως. Οἱ θεσμοὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς δημοκρατίας διέρχονται κρίσιν, διότι ἐκλονίσθη ἡ πεποίθησις τοῦ λαοῦ εἰς τοὺς ἡγέτας του, ἀφοῦ προηγουμένως ἐκλονίσθη ἡ πεποίθησις τῶν ἡγετῶν εἰς τὰς ἰδέας των. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωροῦμεν ἐθνικῶς ὕποπτον τὸν νόμον τοῦ 1953, διότι καλλιεργεῖ τὴν πόλωσιν, νὰ ἐκφράζωμεν ἀκράδαντον ἐναντίον τοῦ πλειοψηφικοῦ πεποίθησιν, νὰ γινώμεθα σφοδροὶ πολέμιοι τοῦ νόμου τοῦ 1958, διότι ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ὁδηγήσῃ εἰς πόλωσιν καὶ σήμερον, ὅταν ἡ αὔξησις τῶν ψήφων τῆς Ἀριστερᾶς κατέστησε σαφεῖς τοὺς κινδύνους τοῦ ἐθνικοῦ διχασμοῦ νὰ εἰσάγωμεν τὸ πλειοψηφικόν, ἀδιαφοροῦντες διὰ τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους συνεπάγεται διὰ τὴν χώραν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριανταφυλλίδης ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Γιαννόπουλος ἐπίσης ἀπουσιάζει καὶ διαγράφεται. Ὁ κ. Α. Καλλιδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§120Α. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ διαφορετικὴ ἐκτίμησις τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος τῆς χώρας ὁδηγεῖ αὐτομάτως καὶ εἰς διάφορον θέσιν ἔναντι τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, συνεπείᾳ τῆς σημασίας του εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Ὁ συζητούμενος σήμερον ἐκλογικὸς νόμος δὲν ἔχει καμμίαν κατεύθυνσιν ἐφ’ ὅσον εἰσάγει δύο ἐκλογικὰ συστήματα. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἀποκλείει μίαν σοβαρὰν ἀντιμετώπισιν τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος. Παρὰ ταῦτα, καθίσταται ἀναγκαία ἡ ἔκθεσις τῶν γενικωτέρων κατευθύνσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἔδει νὰ ἔχῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Ἡ ἔλλειψις οἱασδήποτε ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ μόνη ἐπιδίωξίς του εἶναι ἡ διατήρησις τῆς ἐξουσίας ὑπὸ τοῦ κυβερνῶντος κόμματος. Ἡ ἐπιδίωξις αὐτὴ ἡ διαγραφομένη ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἐνῷ ἡ πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ κατάστασις εἰς τὴν Εὐρώπην ἦτο δεδομένη μέχρι τοῦ Βʹ παγκοσμίου πολέμου, ἡ εἴσοδος νέων δυνάμεων εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον μετὰ τὸν Βʹ παγκόσμιον πόλεμον, μετέτρεψε τὸν σκοπὸν τῶν ἐκλογῶν διὰ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ εἰς πρόβλημα τεχνικῆς διαμορφώσεως τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Βασικὴ ἐπιδίωξις τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἶναι ἀποκλεισμὸς τῶν νέων δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι εἰσῆλθον εἰς τὸ πολιτικὸν καὶ ἱστορικὸν προσκήνιον. Διότι, ὡς προκύπτει καὶ ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦτο ἀποβλέπει εἰς τὴν δημιουργίαν ἰσχυρῶν κυβερνήσεων εἰς βάρος τῆς ἐλευθέρας καὶ ἀληθοῦς ἐκφράσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἀλλὰ οὐδεμία ἐξέλιξις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, κ. βουλευταί, πρέπει νὰ ἐμποδίζῃ τὴν γνησίαν ἔκφρασιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, κ. βουλευταί, ἔχει ἀφ’ ἑαυτῆς ἕνα ποσοστὸν νοθείας καὶ ἀποτελεῖ νέον ἐφεύρημα ἔναντι τῶν παγίων συστημάτων ἀναλογικῆς καὶ πλειοψηφικοῦ. Ἐφεύρημα τὸ ὁποῖον τείνει νὰ ἐξυπηρετήσῃ εἰδικὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν νέων πολιτικῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ διαφόρους μορφὰς εἰσῆλθον εἰς τὸ πολιτικὸν προσκήνιον. Νομίζω δέ, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ συζήτησις περὶ τοῦ ἐὰν ὁ ἐκλογικὸς νόμος τείνῃ νὰ δώσῃ ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, ἢ νὰ ἐξασφαλίσῃ γνησίαν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, δὲν μπορεῖ νὰ θεωρηθῇ συνταγματικῶς τελειωμένη. Μερὶς τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἐθεώρησεν ἀντισυνταγματικὴν τὴν διάταξιν περὶ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ Ν. 1878)51 ὡς ὁδηγοῦσαν εὐθέως εἰς τὴν οὐσιαστικὴν κατάργησιν ἑκατοντάδων χιλιάδων ψήφων, λόγῳ τῆς καθιερώσεως ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τῆς ἀρχῆς τοῦ ἰσοδυνάμου τῆς ψήφου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν καθιερώνει τὴν ἀναλογικήν, ἀλλὰ καὶ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἰσάγει σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου προβλέπεται ἡ κατάργησις τῶν ψήφων. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰς πολιτικάς μου σκέψεις, διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἴσχυε πρὸ τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου, ἐστερεῖτο σημασίας, διότι ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς χώρας περιεστρέφετο πέριξ τῶν δύο κομμάτων, τοῦ Λαϊκοῦ καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁπότε οὐδεμίαν διαφορὰν θὰ εἶχε τὸ πλειοψηφικὸν ἢ ἡ ἀναλογική. Ἀλλὰ μετὰ τὸ 1950 ἡ ἐμφάνισις νέων κομμάτων εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν ἐδημιούργησε καὶ τὴν σύγχρονον προσπάθειαν διὰ τὴν ἐξαφάνισίν των. Καὶ ἐτέθη ὡς ἀρχή, ἡ ἀρχὴ τῆς σκοπιμότητος ἔναντι τῆς ἐκφράσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Σήμερον, πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα ὑφίσταται μόνον εἰς τὰς χώρας τῆς Βορείου Εὐρώπης, ἐνῷ αἱ Μεσογειακαὶ Εὐρωπαϊκαὶ Χῶραι, δεινοπαθοῦν λόγῳ τῶν ἑκάστοτε εἰσαγομένων ἐκλογικῶν νόμων. Τοῦτο μᾶς δίδει καὶ τὴν εἰκόνα τῆς διαφορᾶς τῶν πολιτικῶν προβλημάτων μεταξὺ τῶν κρατῶν τῆς Βορείου Εὐρώπης καὶ τῶν Μεσογειακῶν Εὐρωπαϊκῶν τοιούτων. Εἰς τὰ Κράτη τῆς Βορείου Εὐρώπης ἐπικρατεῖ τὸ σύστημα τῶν δύο κομμάτων. Ἀντιθέτως εἰς τὴν ὑπόλοιπον Εὐρώπην, παράδοσιν ἀποτελοῦν τὰ πλείονα κόμματα καὶ οἱαδήποτε προσπάθεια παραμερισμοῦ των θὰ ἔθετεν εἰς κίνδυνον τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα. Ἐρωτᾶται, ποία θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐπιδίωξις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἰδικώτερον διὰ τὴν χώραν μας; Ἡ κυβερνητικὴ κατεύθυνσις εἶναι ἡ δημιουργία δύο πολιτικῶν σχηματισμῶν. Ἡ ἄποψις αὐτὴ ἐνισχύεται καὶ ἀπὸ τὴν διάταξιν περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ πλειοψηφικοῦ διὰ τὰς μελλούσας ἐκλογάς. Ἡ λογική, κ. βουλευταί, τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ ὅλα τὰ μετὰ τὸ 1950 νομοσχέδια, μὲ τὰ ὁποῖα τελικῶς ὡδηγήθημεν εἰς μίαν ἰσχυροτάτην δεξιὰν μετὰ τὰ πρῶτα συμπτώματα τῆς ἐξαφανίσεως τοῦ Κέντρου. Τὸ 1952 τὸ Κέντρον μόλις διασῴζεται, ἐνῷ τὸ 1956 συνεργάζεται μὲ τὴν Ἀριστερὰν διὰ νὰ ἐπιζήσῃ. Τὸ 1958 τὸ Κέντρον ἐπιδιώκει τὴν δευτέραν θέσιν διὰ νὰ μεταταγῇ τελικῶς εἰς τὴν τρίτην. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ Κέντρον δὲν ἠμπορεῖ, παρὰ νὰ ἀποτελέσῃ ἕνα βοηθητικὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀσκῇ μίαν συμβατικὴν Ἀντιπολίτευσιν. Κατεύθυνσις, ἑπομένως, τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ δημιουργία δύο πολιτικῶν σχημάτων ἢ ἐνδιαμέσων μικρῶν κομμάτων, ἢ ὑποχειρίων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν κομμάτων. Ἡ ἄποψις τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, εἶναι, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, σύστημα, τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν, ὅτι ἐπιτρέπει τὴν ἐλευθέραν καὶ ἀβίαστον διαμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν περισσότερα τῶν 4 κομμάτων καὶ ὑπὸ ἁπλῆν ἀναλογικήν. Οὕτω πρῶτον ὑπάρχει μία συντηρητικὴ κατεύθυνσις. Πέραν αὐτῶν, δεδομένη εἶναι ἐπίσης ἡ κατεύθυνσις τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ νομιμοποιηθῇ τὸ ταχύτερον. Διὰ τῆς θέσεως ἐκτὸς νόμου τοῦ Κ.Κ., οἱ ψῆφοι ποὺ ἀνήκουν εἰς τὸ κόμμα αὐτό, κατευθύνονται εἰς ἄλλα κόμματα καὶ συνεπῶς ἐπηρεάζουν οὕτως ἢ ἄλλως τὴν πολιτικὴν ζωήν. Ἡ διατήρησις ὅμως ἐκτὸς νόμου τοῦ Κ.Κ. δημιουργεῖ τὴν ἀστυνόμευσιν τοῦ δημοσίου βίου, ἡ ὁποία καταλήγει εἰς βάρος οὐχὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἀλλ’ ἐν τέλει τῶν ὑπολοίπων προοδευτικῶν τάσεων. Δὲν ὑπάρχει φαινόμενον Κράτους εἰς τὸ ὁποῖον τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἀποτελεῖ τόσον ἰσχυρὰν παράταξιν καὶ ἐν τούτοις θεωρεῖται παράνομον. Ἡ τακτικὴ αὐτὴ ἀποτελεῖ νοθείαν καὶ ἔλλειψιν εὐθύτητος καὶ ἐντιμότητος εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν, παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη τῶν νέων προοδευτικῶν κατευθύνσεων. Αὐταὶ αἱ τάσεις εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν τὴν ἔκφρασιν περισσοτέρων τοῦ ἑνὸς κόμματος, ἀλλ’ αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡ πολιτικὴ ζωὴ πάσχει ἀπὸ ἔλλειψιν ἰδεολογικῶν κατευθύνσεων. Τέσσαρα, ἑπομένως, θὰ ἦσαν τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν κατ’ ἀνώτατον ὅριον ἐν ὄψει τῶν σημερινῶν πολιτικῶν τάσεων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐκ τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950, τὰ 5 πρῶτα ἔλαβον τὰ 72% τῶν ψήφων. Σήμερον εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀκολουθεῖ περισσότερον ἰδεολογικὰς κατευθύνσεις καὶ ὄχι κόμματα εὐκαιριακὰ καὶ συνεπῶς θὰ εἴχομεν ἀκόμη μεγαλυτέραν συγκέντρωσιν ψήφων. Μετὰ ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου, τὸ ὁποῖον οὐσιαστικῶς καὶ μετὰ τὰς γενομένας παρατηρήσεις, δὲν παραιτεῖται τῶν βασικῶν του ἐπιδιώξεων. Τοῦτο προκύπτει, πρῶτον, ἐκ τοῦ ὅτι διατηρεῖ τὴν διάταξιν περὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ, δεύτερον, εἰς τὰ ὑψηλὰ ποσοστὰ διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, τρίτον, εἰς τὰ ὑψηλὰ ποσοστὰ διὰ τοὺς συνασπισμοὺς καὶ τέλος, εἰς τὸ σύστημα τῆς δευτέρας κατανομῆς, τὸ ὁποῖον μετατρέπει τὴν μειοψηφίαν εἰς πλειοψηφίαν. Μετὰ τὰς γενομένας τροποποιήσεις, οἱ κίνδυνοι ἐμειώθησαν, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται. Ἡ ἀρχή, κ. βουλευταί, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ μειοψηφία δύναται νὰ μετατραπῇ εἰς πλειοψηφίαν, ἐπεχειρήθη νὰ θεμελιωθῇ καὶ θεωρητικῶς. Ἡ ὑποστηριχθεῖσα ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας ἄποψις, ὅτι δύναται νὰ διοικῇ ἡ μειοψηφία βασιζομένη μάλιστα εἰς ὡρισμένα παραδείγματα, ἐκ τῶν Ἀγγλικῶν ἐκλογῶν, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπιτυχὴς 1) διότι ἡ διαφορὰ δὲν ἦτο ποτὲ πέραν τοῦ 1% εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὰ τελευταῖα χρόνια καὶ οὔτε δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ ποσοστὸν τοῦτο, διότι πρόκειται περὶ ἰσομερῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, τὸ δὲ Ἀγγλικὸν πολίτευμα λειτουργεῖ εἰς τὴν βάσιν τῶν 2 Κομμάτων. Καὶ δεύτερον, διότι τὸ Ἀγγλικὸν πολίτευμα λειτουργεῖ βάσει παγίου ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ὄχι εὐκαιριακοῦ. Ἐξ ἄλλου ἡ ἄποψις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι καὶ μὲ 27% ὑπὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, δύναται νὰ διοικήσῃ ἕνα Κόμμα, ἐφ’ ὅσον τὰ ὑπόλοιπα τρία λάβουν 24% παραγνωρίζει τὴν φύσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἡ ὁποία εἶναι ἡ δημιουργία δύο Κομμάτων. Ἐὰν ἐλειτούργουν 4 Κόμματα, θὰ ἔπαυεν νὰ ὑφίσταται ὁ λόγος τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἡ ἄποψις τοῦ κ. Μαρκεζίνη διαφέρει, νομίζω, διότι ἔθεσε τὸ πρόβλημα ὑπὸ τὴν μορφὴν ἐντίμου καὶ παγίου ἐκλογικοῦ συστήματος. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπανέλθω εἰς τοὺς συλλογισμούς μου, διὰ τὸ πολιτικὸν θέμα. Διὰ τὴν χώραν μας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι δύναται τὸ δημοκρατικόν μας πολίτευμα νὰ λειτουργήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δύο Κομμάτων ποὺ τελικὰ ἀποτελεῖ ἐπιδίωξιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἴτε διὰ τῆς ἐξαφανίσεως τοῦ Κέντρου, εἴτε διὰ τῆς δημιουργίας μικροῦ Κέντρου, ὑποχειρίου τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο θὰ ἀπετέλει κατάρρευσιν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ μετατροπὴν ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ καὶ κοινωνικοῦ ἀνταγωνισμοῦ εἰς τὴν βάσιν τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ ἀντικομμουνισμοῦ, ἰδιαιτέρως ἐπιθυμητὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Τοιαῦτα διλήμματα, κ. βουλευταί, θὰ πρέπει νὰ καταπολεμῶνται ἀπὸ ὅσους πιστεύουν εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἐκλογικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον κατέθεσεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ νόθου πολιτικοῦ κλίματος τῆς χώρας. Αὐτή, κ. βουλευταί, ἡ παρέκκλισις εἰς τὸ παρελθὸν ἀπὸ τοὺς κανόνας τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως θὰ διαταράσσῃ διαρκῶς τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν θὰ εἶχε κανέναν λόγον νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἀπόψεις της ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν θὰ εἶχε κανένα πολιτικὸν ἢ ἠθικὸν δικαίωμα δι’ αὐτό, ἐὰν εἶχε σχηματισθῆ εἰς τὸ παρελθὸν ὁμαλῶς καὶ Κυβέρνησις καὶ πλειοψηφία. Ἕνας τρόπος αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπῆρχε διὰ νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον καὶ αὐτὸς ἦτο ἡ καθιέρωσις τῆς ἀναλογικῆς διὰ νὰ ὑπάρξῃ καὶ δευτέρα δικαίωσις ἢ καταδίκη τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀντὶ τούτου εὑρίσκεται ἐνώπιόν μας ἕνας ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς ἀπαράδεκτος, ὁ ὁποῖος προβάλλει ὡς συνέχεια τοῦ ἀνωμάλου παρελθόντος. Εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὸν λαὸν ἀνήκει νὰ τὸν στρέψῃ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συνεχίζεται ἡ συζήτησις.

§122ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ νὰ διακόψωμεν, ἐπιμένετε;

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον διαπιστώνει ἔλλειψιν ἀπαρτίας. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.25′ π.μ.)