1961.05.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 111η

Τετάρτη 17 Μαΐου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Πυρομάγλου ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ διαρκὴς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει πρότασιν «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Κύριοι βουλευταί, καταθέτω ἐπίσης συμπληρωματικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς χρήσεως 1961 μετὰ τῆς ἐπ’ αὐτοῦ ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ἔξαρχος καὶ Α. Κοκκέβης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Κύριοι συνάδελφοι, μὲ βαθεῖαν λύπην ἀγγέλλω ὑμῖν τὸν θάνατον ἐκλεκτοῦ συναδέλφου, τοῦ ἀειμνήστου βουλευτοῦ Πειραιῶς καὶ Νήσων Ἰωάννου Ὀρφανοῦ. Οὗτος καταγόμενος ἐκ Κρήτης, ἐγκατεστάθη ὡς ἰατρὸς εἰς Πειραιᾶ καὶ ἀναμιχθεὶς εἰς τὴν πολιτικὴν τὸ πρῶτον κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1946, ἐξελέγη τρὶς βουλευτής. Ὡς ἐπιστήμων διεκρίθη διὰ τὴν κατάρτισίν του, τὴν σεμνότητα καὶ τὴν εὐσυνειδησίαν του καὶ τὸ ἐξαίρετον τοῦ χαρακτῆρος του, αἱ αὐταὶ δὲ ἰδιότητες τὸν διέκριναν καθ’ ὅλην τὴν πολιτικήν του ζωήν. Παρακαλῶ, νὰ τηρήσωμεν σιγὴν ἑνὸς λεπτοῦ εἰς μνήμην τοῦ ἐκλιπόντος συναδέλφου. (Ἅπαντες οἱ βουλευταὶ ἐγείρονται καὶ τηρεῖται ἑνὸς λεπτοῦ σιγή).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§8Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κ.Ε.Α. ὑφίσταται ἕνα σκληρότατον πλῆγμα διὰ τοῦ θανάτου τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ τόσον ἐκλεκτοῦ συναδέλφου Πειραιῶς, Ἰωάννου Ὀρφανοῦ. Διότι ὁ μεταστὰς συνάδελφος, δὲν ἦτο μόνον ἕνα ἐξαίρετον πολιτικὸν στέλεχος, ἀλλὰ καὶ ἕνας ἐκλεκτὸς ἄνθρωπος, ἕνας διακεκριμένος ἐπιστήμων καὶ γενικῶς ἕνα πρόσωπον εἰς πᾶσαν ἐκδήλωσιν τοῦ ὁποίου ἐπρυτάνευε πάντοτε ἡ ἀρετὴ καὶ τὸ ἦθος. Εἰς τὰς δυσκόλους καὶ ἀγχώδεις ἡμέρας, τὰς ὁποίας διερχόμεθα σήμερον, τὰ προσόντα αὐτὰ συναντῶνται σπανίως καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξαρθοῦν ὄχι μόνον ἀπὸ τὸ Κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ συγκαταλέγωμεν τὸν μεταστάντα ὡς μέλος, ἀλλὰ ὡς φαντάζομαι καὶ ἀπὸ τὰς ἄλλας παρατάξεις. Ἡ Κ.Ε.Α. ἀποτίουσα τὴν ὀφειλομένην τιμὴν εἰς τὸν ἐκλιπόντα συνάδελφον, ὑπόσχεται, ὅτι θὰ διατηρήσῃ ζωντανὴν εἰς τὴν μνήμην της τὴν ἀρετήν, τὴν εὐπρέπειαν καὶ τὸν ἀνθρωπισμόν του.

§9Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Κόμμα τῆς πλειοψηφίας, ἡ Ε.Ρ.Ε., συμμερίζονται πλήρως τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς Κ.Ε.Α. διετύπωσαν. Πράγματι, ἅπαντες ἐτιμῶμεν ἰδιαιτέρως τὸν ἐκλιπόντα συνάδελφον Ἰωάννην Ὀρφανόν. Ὑπῆρξε παράδειγμα ἤθους καὶ ἡ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρουσία του προεκάλει τὸν σεβασμὸν ὅλων.

§10Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, συμμεριζόμεθα τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἐξεφράσατε καὶ σεῖς καὶ ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ ἐκλιπὼν συνάδελφος ἀνῆκε. Συμμεριζόμεθα τὰ αἰσθήματα ὀδύνης, τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ ἀνδρὸς διακρινομένου καὶ διὰ τὴν εὐπρέπειαν τοῦ ἤθους καὶ διὰ τὴν εὐγένειαν καὶ διὰ τὴν πίστιν εἰς τὴν δημοκρατικὴν ἰδέαν καὶ ἀκόμη, διότι καὶ ὡς ἰδιώτης καὶ ὡς ἐπαγγελματίας ἐπέδειξεν ἀνθρωπιστικὰ αἰσθήματα ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντός του. Ἀπευθύνομεν δὲ καὶ τὰ συλλυπητήρια εἰς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀπώλεσε τὸν συνάδελφον.

§11Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον συμμετέχει εἰς τὴν γενικὴν θλῖψιν διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐξαιρέτου συναδέλφου. Ὑπῆρξε πράγματι διακεκριμένος εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς ζωῆς. Καὶ εἰς τὸν ἐθνικὸν καὶ εἰς τὸν κοινωνικὸν καὶ εἰς τὸν πολιτικὸν τομέα διεκρίθη ὁ Ἰωάννης Ὀρφανός. Καὶ δικαίως ἐξήρθη τὸ ἐξαίρετον ἦθος καὶ ἡ προσωπικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ ἀρετή του. Τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον συμμετέχον εἰς τὴν γενικὴν θλῖψιν εὔχεται εἰς τοὺς οἰκείους ἐξ ὕψους παρηγορίαν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Γαληνὸς ἔχει τὸν λόγον ἐκ μέρους τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§13Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ Κόμμα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως συμμετέχει εἰς τὴν γενικὴν θλῖψιν διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐκλεκτοῦ συναδέλφου καὶ συμμερίζεται ἀπολύτως ὅσα οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες περὶ αὐτοῦ ἐξέθεσαν. Ἐκφράζομεν τὰ συλλυπητήριά μας πρὸς τὸ Κόμμα καὶ τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἐκλιπόντος.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σαββόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν.

§15Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν συμμετέχει εἰς τὴν θλῖψιν τοῦ Σώματος διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐκλεκτοῦ συναδέλφου. Προσωπικῶς δέ, ἐγώ, εἶμαι βαθύτατα συγκεκινημένος, διότι, μὲ τὴν ἀπώλειαν τοῦ Ἰωάννου Ὀρφανοῦ, ἀπώλεσα ἕνα ἐκλεκτὸν φίλον, ἕνα ἔντιμον πολιτικὸν ἀντίπαλον, ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐκόσμει τὸν κόσμον τὸν πολιτικὸν τῆς περιφερείας, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκλέγωμαι. Ὑπάρχει ἕνας στίχος ἑνὸς ποιήματος τοῦ Οὐράνη, ὁ ὁποῖος λέγει: «Δὲν πέθανες. Ἀδιάφορο τὰ χρόνια κι’ ἂν περνοῦνε, τότε οἱ νεκροὶ πεθαίνουν, ὅταν τοὺς λησμονοῦμε». Εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ἡ αἴθουσα αὐτὴ καὶ ἡ ἰδιαιτέρα ἐκλογικὴ περιφέρεια τοῦ Ἰωάννου Ὀρφανοῦ, οὐδέποτε θὰ τὸν ξεχάσουν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων, ἀλλὰ νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ἐφ’ ὅσον οὐδεὶς ἐκ τῶν κ. Ἀρχηγῶν ἐζήτησε νὰ ὁμιλήσῃ, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ εἴπω, πρὸς τὸ Σῶμα, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ ἐργαζώμεθα κἄπως περισσότερον κατὰ τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς συζητεῖται ὁ ἐκλογικὸς νόμος, διότι, δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ 4ωρον ἐργασίαν νὰ ἀχθῇ εἰς πέρας ἡ ἐργασία αὐτὴ ἐντὸς λογικῶν χρονικῶν ὁρίων. Τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλή, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ ὅτι, ὡς μοὶ ἐγένετο ἤδη γνωστόν, εἶναι ἐνδεχόμενον μετὰ δύο–τρεῖς συνεδριάσεις ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως, νὰ ζητηθῇ ἡ ἐπιβολή, συμφώνως τῷ Κανονισμῷ, χρονικοῦ ὁρίου διὰ τοὺς ρήτορας βουλευτάς. Παρακαλῶ, ἑπομένως, νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει τους ταῦτα οἱ κύριοι συνάδελφοι. Ὁρίστε, κύριε Μητσοτάκη.

§19Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας» θὰ προσπαθήσω, ὅσον δύναμαι, νὰ δώσω πρὸς τὸ Σῶμα μίαν γενικὴν καὶ ἀντικειμενικὴν εἰκόνα τῶν διατάξεων τοῦ νόμου καὶ γενικώτερον τῆς νομοθεσίας, μὲ τὴν ὁποίαν, ἐὰν ὁ νόμος αὐτὸς ψηφισθῇ ὡς ἔχει, πρόκειται νὰ διεξαχθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Δὲν εἶναι εἰς τὴν πρόθεσίν μου νὰ εἰσέλθω εἰς θεωρητικὰς ἀναλύσεις περὶ τοῦ καλυτέρου ἐκλογικοῦ συστήματος, οὔτε νὰ ἀναδράμω εἰς τὴν παλαιοτέραν καὶ τὴν πρόσφατον ἱστορίαν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία συνεζήτησε προσφάτως, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ἐπερωτήσεως τὴν ὁποίαν ἡ τότε ὁμὰς τῆς Νέας Πολιτικῆς Κινήσεως εἶχεν ὑποβάλει, ἐν ἐκτάσει, τὸ γενικὸν πρόβλημα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα τότε καὶ ἐγὼ προσωπικῶς εἶχον τὴν τιμὴν ἐκτενῶς νὰ ἀναπτύξω. Ἡ πρώτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὀφείλει κανεὶς νὰ κάμῃ διὰ τὸ συζητούμενον σχέδιον νόμου, εἶναι, ὅτι εἶναι ἕνα σύντομον σχέδιον, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει οὐσιαστικῶς τρία ἄρθρα. Τὸ τέταρτον ἄρθρον ἀναφέρεται εἰς τὴν κωδικοποίησιν τῆς ἐκλογικῆς νομοθεσίας. Εἶναι ταὐτόσημον μὲ ὅλα τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα περιελήφθησαν εἰς ἀναλόγους ἐκλογικοὺς νόμους τοῦ παρελθόντος καὶ κατὰ συνέπειαν, ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως, οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχει. Τὰ τρία αὐτὰ ἄρθρα ἀναφέρονται εἰς ὡρισμένα συγκεκριμένα θέματα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ κατὰ βάσιν διατηρεῖται ἐν ἰσχύϊ ὁ νόμος τοῦ 1958, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ προηγούμεναι ἐκλογαί. Τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν βασικὴν παρατήρησιν, διὰ νὰ κατανοήσῃ κανεὶς τὴν σημασίαν τοῦ συζητουμένου σχεδίου. Τὸ σχέδιον ἔχει ἀξίαν ὄχι τόσον διὰ τὰς θετικὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας διαλαμβάνει, ὅσον διὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1958, τὰς ὁποίας διατηρεῖ περίπου εἰς τὸ ἀκέραιον ἐν ἰσχύϊ. Περὶ τοῦ νόμου τοῦ 1958 εἶχε γίνει καὶ τότε μακρὰ συζήτησις, ἐπηκολούθησε δὲ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 ἔτι μακροτέρα συζήτησις, ἀνάλυσις καὶ κριτικὴ καὶ νομίζω, ὅτι τὸ τελικὸν συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἀλλὰ καὶ ἡ ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη κατέληξεν, ἦτο ἡ καταδίκη τοῦ νόμου ἐκείνου ἐν τῷ συνόλῳ του ὡς νόμου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει τὴν γνησίαν καὶ τὴν τιμίαν ἔκφρασιν τῶν λαϊκῶν τάσεων, ὡς νόμου, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ τὴν δυνατότητα εἰς μίαν μειοψηφίαν νὰ ἀποκτήσῃ κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ πρῶτον ἀπὸ τὰ θέματα, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ θίξω, εἶναι τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὰ ποσοστά. Ἐὰν κανεὶς ἀναλύσῃ, ἀπὸ ἀπόψεως σημασίας καὶ σπουδαιότητος, τὰς διατάξεις τοῦ συζητουμένου σχεδίου νόμου, ὀφείλει νὰ διαπιστώσῃ, ὅτι μία ἀπὸ τὰς πρώτας βασικὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία μεταβάλλει τὰ ποσοστὰ τοῦ νόμου, 1958, ποσοστὰ δηλαδή, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, διὰ νὰ εἰσέλθῃ αὐτοτελὲς Κόμμα ἢ συνασπισμὸς Κομμάτων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Τὰ ποσοστά, τὰ ὁποῖα εἰσάγει τὸ παρὸν σχέδιον νόμου, εἶναι διάφορα, ἀπὸ τὰ ποσοστὰ τοῦ νόμου τοῦ 1958, εἶναι ποσοστὰ σημαντικῶς κατώτερα καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσοστὸν τοῦ αὐτοτελοῦς Κόμματος, τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ σχέδιον ἀπαιτεῖται, διὰ νὰ εἰσέλθῃ αὐτοτελὲς Κόμμα εἰς τὴν Βʹ κατανομήν, ἐπαναλαμβάνεται, τὸ προηγούμενον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1951, δηλαδὴ ὁρίζεται τὸ ποσοστὸν εἰς 17%. Ἡ πρώτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμω καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι, ὅτι ἀναφορικῶς πρὸς τὸ ποσοστόν, ὁ νόμος διαφέρει οὐσιωδῶς ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1958, διότι, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν περίπου τῶν δυνάμεων τῶν πολιτικῶν παρατάξεων εἰς τὴν χώραν καὶ εἰδικώτερον τῶν δεδομένων τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958, τὸ ποσοστὸν 17% δὲν εἶναι ἀπαγορευτικὸν διὰ τὴν εἴσοδον τριῶν τοὐλάχιστον Κομμάτων εἰς τὴν Βʹ κατανομήν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Κέντρον, ἡ Δημοκρατικὴ Παράταξις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως μέχρι σήμερον εἰς ὅλας τὰς ἐκλογάς, τὰς ὁποίας διεξήγαγεν ἀκόμη καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τὰς σκληροτέρας τοῦ 1958, τὰς ὁποίας διεξήγαγεν ὑπὸ τὰς χειροτέρας συνθήκας, ἐπέτυχε ποσοστόν, τὸ ὁποῖον οὐσιωδῶς ὑπερέβαινε τὸ 30%. Κατὰ συνέπειαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἄποψις καὶ δὲν ὑποστηρίζεται ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τῶν κυριωτέρων τοὐλάχιστον Κομμάτων τοῦ Κέντρου, ὅτι τὸ ποσοστὸν 17% εἶναι ἀπαγορευτικὸν ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ὅτι τείνει ὁ νόμος αὐτὸς εὐθέως εἰς τὸ νὰ εἰσέλθουν δύο Κόμματα εἰς τὴν Βʹ κατανομήν. Ὁ νόμος τοῦ 1958 ἦτο νόμος πολωτικός. Μεταχειρίζομαι τὴν ἔκφρασιν, ἡ ὁποία τελευταίως ἔχει καθιερωθῆ εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ δημοσιογραφικὴν ὁρολογίαν. Ἦτο νόμος πολωτικός, λέγω, μὲ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν δύο Κομμάτων. Δεδηλωμένη καὶ ὁμολογουμένη πρόθεσις τοῦ νόμου 1958 ἦτο νὰ εὐνοήσῃ δύο Κόμματα ἢ συνασπισμοὺς κομμάτων. Ἀντιθέτως, ὁ παρὼν νόμος δὲν ἔχει τοιαύτην πρόθεσιν καὶ τοιαύτας ἐπιδιώξεις ἔστω καὶ ἐὰν δὲν περιλαμβάνῃ τὴν εὐθεῖαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος τοῦ 1958 περιελάμβανεν. Ὁ νόμος τοῦ 1958 ὥριζεν, ὅτι θὰ εἰσέλθουν πάντως δύο κόμματα εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ἔστω καὶ ἂν δὲν συγκεντρώσουν τὰ ποσοστά. Τὸ παρὸν σχέδιον νόμου δὲν περιλαμβάνει ἀνάλογον διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ ὁρίζῃ εὐθέως, ὅτι πάντως θὰ εἰσέλθουν τρία κόμματα εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι δεδηλωμένη πρόθεσις καὶ ἐπιδίωξις τοῦ νόμου αὐτοῦ εἶναι νὰ ὑποβοηθήσῃ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν τοὐλάχιστον τρία κόμματα. Μὲ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ὁ νόμος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ πολωτικὸς καὶ δὲν θὰ εὐνοήσῃ δύο μόνον κόμματα. Δι’ αὐτὸ καὶ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ συγκεκριμένον θέμα τοῦ ποσοστοῦ 17% ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἔχει ἀντίρρησιν διὰ τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον δὲν θεωρεῖ πολωτικόν. Ἐδήλωσεν, ὅμως, ταὐτοχρόνως, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐκφρασθῇ ἡ ἐπιθυμία μειώσεως τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ θὰ ἦτο σύμφωνον. Καὶ ἡ μείωσις τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ ἀναμφισβητήτως — προχωρῶ εἰς γενικωτέραν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἀνάλυσιν — θὰ ἐξυπηρέτει τὴν πολιτικήν μας ζωὴν καὶ θὰ ἦτο πρὸς ὄφελος τῶν ὁμαλῶν πολιτικῶν ἐξελίξεων, διότι κατὰ τὴν προσωπικήν μου πλέον ἄποψιν, ὅλα τὰ ποσοστὰ ὁποιαδήποτε καὶ ἂν εἶναι, ἠμποροῦν νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον κριτικῆς. Ἡ κουβέντα διὰ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ποσοστῶν, ὁποιωνδήποτε ποσοστῶν, μοιάζει μὲ τὴν κολοκυθιά, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει εἰς πολλὰς περιπτώσεις ὁ λαός. Ἐὰν ὁμιλήσωμεν περὶ 17% ἐρωτᾷ, διατί νὰ μὴ πάῃ εἰς τὸ 16% ἢ ἀπὸ 16 εἰς τὸ 15%. Ἐὰν γενικωτέρα πολιτικὴ σκέψις ὁμαλῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, γνησιωτέρας ἐκφράσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ἐπικρατήσῃ, καὶ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἔκφρασις ἀβιάστου καὶ ἐλευθέρας κάθε σοβαρᾶς λαϊκῆς τάσεως, χωρὶς καταναγκασμὸν οὐδενὸς ἐκλογικοῦ νόμου, ἀσφαλῶς καὶ ἀναμφισβητήτως θὰ πρέπει νὰ θέσωμεν ποσοστὸν κατώτερον. Δι’ αὐτὸ — καὶ τὸ ἀνωτέρω τοῦτο ἐν παρενθέσει — ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξαμεν δὲν ἦτο ἄποψις ὑπὲρ τῶν ποσοστῶν, ἀλλὰ νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ νὰ εὐνοηθοῦν ἐξ ἴσου ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τὰ 4 πρῶτα κόμματα ἢ τοὐλάχιστον τὰ τρία. Τὰ 4 κόμματα θὰ ἦτο ὀρθότερον θεωρητικῶς. Ἐπειδὴ δὲν πρόκειται νὰ ὑπεισέλθω εἰς θεωρητικὴν συζήτησιν, ἀλλὰ κρίνω τὸν νόμον, ὅπως κατετέθη καὶ λαμβάνω θέσιν ἐπὶ τῶν συγκεκριμένων διατάξεων, περιορίζομαι εἰς αὐτὴν τὴν βασικὴν διαπίστωσιν, ἀναφορικῶς πρὸς τὰ ποσοστά. Ἐπίσης, ὀφείλω νὰ εἴπω, διότι καὶ αὐτὸ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ πράγματα, ὅτι ἐὰν ὄντως πρόθεσις ἦτο ὡς πρὸς τὰ ποσοστά, νὰ ἰσχύῃ ὁ νόμος τοῦ 1951, θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶχεν ἀντιμετωπίσει τὸ θέμα τοῦτο εὐρύτερον καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ ἐν ἰσχύϊ τὸν νόμον τοῦ 1951, οὐχὶ μόνον ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τοῦ αὐτοτελοῦς κόμματος καὶ νὰ ἀφήσῃ κατὰ μέρος, ὡς ἔπραξε, ὅλας τὰς ὑπολοίπους διατάξεις, συμπεριλαμβανομένων καὶ ἐκείνων περὶ τοῦ ποσοστοῦ τῶν συνασπισμῶν. Αὐτὸ τὸ θέμα τοῦ ποσοστοῦ εἶναι τὸ πρῶτον, ἀλλὰ οὐχὶ καὶ τὸ μόνον ἀπὸ τὰ βασικὰ θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρεται τὸ συζητούμενον σχέδιον νόμου. Ἡ δευτέρα διάταξις, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὸ συζητούμενον σχέδιον νόμου, εἶναι διάταξις, ἡ ὁποία ἀναφέρεται ρητῶς καὶ θετικῶς εἰς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ προσδιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας. Εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται θέμα ἀπογραφῆς, ἤτοι ποία ἀπογραφὴ πρόκειται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἱστορία τοῦ θέματος αὐτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὰς προηγουμένας ἐκλογάς, καὶ τὰς προπροηγουμένας, δηλαδὴ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956 καὶ τοῦ 1958, εἶναι γνωστή. Ἡ τελευταία ἀπογραφή, ἡ ὁποία εἶχε διενεργηθῆ καὶ τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα εἶχον κυρωθῆ καὶ δημοσιευθῆ καὶ εἶχεν αὕτη ἀποκτήσει νόμιμον ἰσχύν, ἦτο ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940. Διενηργήθη ἀπογραφὴ καὶ τὸ 1951 καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς ἐκυρώθησαν ἐν τῷ συνόλῳ, πλὴν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀπογραφῆς αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸν νόμιμον πληθυσμόν, δηλαδὴ εἰς τὸν πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, παγίως λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 ὑπέστη πολλὰς περιπετείας, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό. Ὑπῆρξεν ἀδιαμφισβήτητος ἡ πρόθεσις νὰ μὴ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ αὐτή, καὶ κατεβλήθη πρὸς τοῦτο ἐπίμονος προσπάθεια, οὔτε εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956, οὔτε πρὸ παντὸς εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὑπῆρξεν ἐπισημοτάτη κυβερνητικὴ δήλωσις ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ αὗται θὰ διενεργηθοῦν βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951. ὅσον ἀφορᾷ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἑδρῶν. Δυστυχῶς, δὲν συνέβη τοῦτο. Ἀντιθέτως δὲ καὶ τελικῶς ἀντὶ νὰ δημοσιευθοῦν τὰ ἀποτελέσματά της, διὰ νὰ ἰσχύσουν, ἐδημοσιεύθη ὑπουργικὴ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐθεώρει λανθασμένην τὴν ἀπογραφήν, ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, ἀπόφασις, ἡ ὁποία τύποις βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας ἔλυσε τὸ θέμα. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία καλύπτει πρόθεσιν νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 δὲν ἔχει βαρύνουσαν σημασίαν, διότι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐθεωρήθη ἐσφαλμένη, δυνάμει κυβερνητικῆς ἀποφάσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπηκολούθησεν ἡ πρόσφατος ἀπογραφὴ τοῦ 1961. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961 βεβαίως, δὲν ἔχει τύχει ἀκόμη τῆς ἐπεξεργασίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, νὰ γίνῃ, καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς ἐνῷ τὰ ἔχομεν περίπου ἐν ἀπολύτῳ ἀκριβείᾳ, καίτοι μὴ δημοσιευμένα ἀκόμη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν, δὲν τὰ ἔχομεν ἀκόμη καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ ἔχωμεν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ θέματος τῆς ἀπογραφῆς. Ὀφείλω, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, νὰ δηλώσω, ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μας πεποίθησιν, εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτον σήμερον ἐν ἔτει σωτηρίῳ 1961, νὰ γίνῃ οἱοσδήποτε λόγος περὶ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940 δὲν ἐκφράζει τὴν πραγματικότητα, οὔτε κατὰ προσέγγισιν δυστυχῶς. Ἀπὸ τότε ποὺ ἔγινεν ἡ ἀπογραφή, συνέβησαν κοσμογονικαὶ μεταβολαί. Ὁ πόλεμος τοῦ 1940, ἡ κατοχή, ὁ συμμοριτοπόλεμος καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν εὐρύταται ἐσωτερικαὶ μετακινήσεις πληθυσμοῦ, ὑπαγορευόμεναι πλέον ἐκ λόγων κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940 ἀξίζει νὰ μείνῃ διὰ τὴν ἱστορίαν εἰς τὰ ἀρχεῖα. Θὰ ἀπετέλει ὅμως ἐντροπήν, διὰ τὸ Κράτος μας, ἐὰν θελήσωμεν νὰ σταθῶμεν εἰς οἱονδήποτε νομικὸν πλάσμα καὶ νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι ἠμποροῦμεν διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν νὰ χρησιμοποιήσωμεν μίαν ἀπογραφήν, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ εἴκοσιν ἑνὸς ἐτῶν, καὶ ἡ ὁποία δὲν ἐκφράζει οὔτε κατὰ προσέγγισιν τὴν σημερινὴν πραγματικότητα. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη ἔχει λάβει ἤδη γνῶσιν τῶν τερατωδῶν συμπερασμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ φθάσωμεν, ἐὰν δεχθῶμεν δι’ ἄλλην μίαν φορὰν τὴν ἰσχὺν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940. Ἀνεφέρθη, καὶ δὲν χρειάζεται εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ἐπιμείνω, εἰς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι ἤδη ἐδόθησαν, ὅτι μὲ τὴν ἀπογραφὴν αὐτὴν θὰ συμβῇ τὸ περίεργον, τὸ ἀπαράδεκτον, τὸ κωμικόν, ἐὰν θέλετε, ἄξιον δι’ ὀπερέτταν, ἀλλὰ ὄχι ἄξιον διὰ σοβαρὸν Κράτος, θὰ συμβῇ, λέγω, τὸ ἀξιοπερίεργον φαινόμενον εἰς τὴν περιφέρειαν π.χ. τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ψηφοφόροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζουν, νὰ ὑπερβαίνουν κατὰ 50% περίπου τὸν ἀριθμὸν τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ὅπως προέκυψεν ἀπὸ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, ἀνάλογον δὲ φαινόμενον, οὐχὶ ὅμως εἰς τόσον μεγάλην ἔκτασιν, θὰ παρουσιασθῇ καὶ διὰ τὸ κέντρον καὶ διὰ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ κέντρου τῶν Ἀθηνῶν. Ἄλλως τε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἱστορικῶς ἐὰν ἀνατρέξωμεν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὁπουδήποτε ἀλλοῦ, θὰ ἴδωμεν ὅτι δὲν ὑπάρχει προηγούμενον, ἀπογραφὴ νὰ ἀνατρέχῃ τόσον παλαιά. Οὔτε, νομίζω, θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν παγκόσμιον πολιτικὴν πρᾶξιν προηγούμενον νὰ ἰσχύσῃ μία ἀπογραφὴ ὡς πρὸς τὸν τρόπον προσδιορισμοῦ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἐπὶ δύο καὶ πλέον δεκαετηρίδας. Συνταγματικῶς ἐὰν ἐξετασθῇ τὸ θέμα, ὀφείλομεν νὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ πληθυσμοῦ καὶ δὲν κάμνει διάκρισιν νομίμου καὶ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ. Ὅταν τὸ Σύνταγμα ὁμιλῇ περὶ πληθυσμοῦ, ἀναμφισβητήτως ἐγγύτερον εἶναι πρὸς τὴν Συνταγματικὴν ἔννοιαν καὶ πρὸς τὴν συνταγματικὴν ἐπιταγὴν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς παρὰ ὁ νόμιμος πληθυσμός, ὁ ὁποῖος, ἐν ἐσχάτῃ ἀναλύσει, ἀποτελεῖ νομικὸν πλάσμα, καὶ θὰ ἐξηγήσω ἀμέσως διατί, νομικὸν πλάσμα, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν ἑκάστοτε κατὰ τὰς ἐπιταγὰς τοῦ συντεταγμένου νομοθέτου νὰ ὁδηγήσῃ εἰς σημαντικὰς καὶ σοβαρὰς ἀποκλίσεις ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἡ ἄποψις μόνον καθαρῶς θεωρητικῶς, ἐὰν ὁ νόμιμος πληθυσμὸς ἐμπίπτῃ μέσα εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος, ποτέ, ὅμως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ, ἐὰν ὁ πραγματικὸς πληθυσμός, εἰς τὸν ὁποῖον εὐθέως καὶ κατὰ γραμματικὴν ἑρμηνείαν ἀναφέρεται ἡ Συνταγματικὴ διάταξις, ἠμπορεῖ κατὰ τὸ Σύνταγμα νὰ ἀποτελέσῃ βάσιν. Κατὰ συνέπειαν, ἀπὸ ἀπόψεως Συνταγματικῆς ἐπιταγῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς καὶ ἔστω εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι αὐτὸ ἐπεκράτησε παγίως σχεδὸν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ὁ νόμιμος πληθυσμός. Σημειώνω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὰ τελευταῖα ἔτη, μετὰ τὸ 1920, διεξήχθησαν πλείονες τῆς μιᾶς ἐκλογαί, μὲ βάσιν τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν. Διεξήχθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ 1928, διεξήχθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ 1932 καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ 1933. Τὸ 1928 εἶχε λάβει χώραν ἀπογραφὴ —τὸ σημειώνω, διότι ἐνδεχομένως εἶναι χρήσιμον δίδαγμα— καὶ ἐπειδὴ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς αὐτῆς δὲν εἶχον εἰσέτι δημοσιευθῆ ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν, ὅταν ἔγιναν αἱ ἐκλογαὶ ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὁ πραγματικὸς πληθυσμός, ὅπως προέκυπτεν ἀπὸ τὴν αὐτὴν ἀπογραφήν. Ἡ κύρωσις τῆς ἀπογραφῆς, ἡ ὁποία ἔγινε τὴν 15ην Μαΐου 1928, ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν, ἔγινε εἰς τὰς 20 Δεκεμβρίου 1928. Ὅταν διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1928 δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμιμος πληθυσμὸς καὶ διὰ νὰ μὴ ἀναδράμῃ ὁ τότε νομοθέτης εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1920, ἀπογραφὴν ἀπέχουσαν χρονικῶς ὀκτὼ ἔτη ἀπὸ τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν τοῦ 1928, ἀπεφάσισε καὶ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν. Καὶ τὸ ἴδιον συνέβη ἐν συνεχείᾳ μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1932 καὶ μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1933. Κατὰ συνέπειαν, ὑπάρχει ἀνάλογον προηγούμενον εἰς τὴν ἱστορίαν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐμνημόνευσε πράγματι τὸ ἐκ πρώτης ὄψεως περίεργον γεγονός, ὅτι ἐνῷ ὁ νόμος, βάσει τοῦ ὁποίου διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1928, προέβλεπεν ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ νόμιμος πληθυσμός, ἐν τούτοις ἐπηκολούθησε διάταγμα, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ πιθανῶς νὰ ἔχῃ δίκαιον, ὅτι παρανόμως ἐξεδόθη καὶ τὸ ὁποῖον μετέβαλε τὴν βάσιν καὶ ὥρισεν, ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀντὶ τοῦ νομίμου, ὁ πραγματικὸς πληθυσμός. Ἡ ἐξήγησις εἶναι πρόδηλος. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθοῦν ἐγκαίρως τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ καὶ ἴσχυσεν ὁ πραγματικὸς πληθυσμός, ὅπως προέκυψε. Πολιτικὴ καὶ πραγματικὴ ἀνάγκη ἐπέβαλεν εἰς τὸν νομοθέτην, ἡ δὲ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης οὔτε κἂν διενοήθη νὰ ἀναδράμῃ ὀκτὼ χρόνια παλαιότερον. Ἡμεῖς σήμερον, λέγομεν, ὅτι ἐὰν ἡ ἀνάγκη μᾶς τὸ ἐπιβάλῃ, χωρὶς νὰ τὸ θέλωμεν (!), θὰ πᾶμε καὶ εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940. Πέραν τούτου, ὑπάρχει ἕνα πρόβλημα, τὸ ὁποῖον δὲν κατέστη δυνατὸν μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς νὰ λυθῇ, πρόβλημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ διαφωτισθῶμεν οὔτε ἡμεῖς οἱ βουλευταί, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη, ἡ ὁποία εἰς τὸ σύνολόν της δὲν ἀποδέχεται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940. Τὸ πρόβλημα εἶναι, ποῖαι εἶναι αἱ προοπτικαὶ καὶ ποῖαι εἶναι αἱ πιθανότητες νὰ γίνῃ ἐγκαίρως ἡ ἐπεξεργασία τῶν στατιστικῶν δεδομένων, ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμὸν καὶ ποία περίπου εἶναι ἡ χρονικὴ προοπτική, ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ γίνῃ ἡ ἐπεξεργασία αὐτή. Ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, δὲν ὑπῆρξε μέχρι τῆς στιγμῆς καμμία ἀπολύτως κυβερνητικὴ δήλωσις. Ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται ἰησουϊτικώτατα δεχομένη, τοὐλάχιστον μέχρι τῆς στιγμῆς, τὴν βάσιν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961, ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζει καὶ πότε θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι πιθανὸν καὶ νὰ ἐπισπευθοῦν καὶ ἐὰν συμβῇ αὐτὸ — τί νὰ κάμωμεν!, μὲ λύπην μας βαθεῖαν θὰ πᾶμε εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940.

§20Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, μίαν διακοπὴν καὶ μὲ τὴν ἰδικήν σας ἄδειαν. Ἡ Ἐθνικὴ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία μοῦ ἀνέφερεν, ὅτι αἱ προβλέψεις, βάσει ἑνὸς χρονοδιαγράμματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐν σχεδίῳ καταρτισθῆ διὰ τὸ χρονικὸν σημεῖον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιευθοῦν τὰ ὁριστικὰ πλέον ἀποτελέσματα, ὄχι μόνον τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, μοῦ ἀνέφερε, λέγω, ὅτι ὡς πρὸς μὲν τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν, δηλαδὴ τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιευθοῦν τὰ ὁριστικὰ καὶ ἐπίσημα ἀποτελέσματα περὶ τὸν Ὀκτώβριον, καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸν νόμιμον πληθυσμόν, ἕνα ἢ δύο μῆνας ἀργότερον. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι εὔκολον, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναπτυχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν —καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον καὶ δι’ ἐμὲ ν’ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλήν, τὴν ὅλην διαδικασίαν τῶν ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν μηχανογράφησιν, τὸν ἔλεγχον, τὴν ἐπαλήθευσιν τῶν δελτίων ἀπογραφῆς, τὰ ὁποῖα σημειωτέον δὲν ἔχουν ἀκόμη φθάσει ὅλα εἰς τὴν Κεντρικὴν Ὑπηρεσίαν. Εἶναι δὲ σημαντικὸν τοῦτο, καὶ ἴσως νὰ σᾶς βοηθήσῃ εἰς τὰς περαιτέρω σκέψεις σας, ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον θὰ μεσολαβήσῃ μεταξὺ τῆς δημοσιεύσεως—σύμφωνα μὲ τὰς προβλέψεις τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας πάντοτε—τὸ χρονικὸν διάστημα ποὺ θὰ μεσολαβήσῃ μεταξὺ τῆς δημοσιεύσεως τῶν ὁριστικῶν καὶ ἐπισήμων ἀποτελεσμάτων διὰ τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν, διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων ἀφ’ ἑνός, καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸν νόμιμον πληθυσμὸν καὶ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοτῶν ἀφ’ ἑτέρου, θὰ εἶναι ἕνας ἢ δύο μῆνες. Διότι αἱ δύο ἐργασίαι τοῦ ἐλέγχου τῶν δελτίων διὰ τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν καὶ τοῦ ἐλέγχου διὰ τὸν νόμιμον πληθυσμὸν θὰ βαίνουν παραλλήλως. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας εἶχα νὰ σᾶς δώσω, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπατε νὰ εἴπω δύο λέξεις ἀκόμη, κύριε συνάδελφε ἐπὶ τοῦ βήματος, θὰ σᾶς παρεῖχον τὰς ἑξῆς πληροφορίας: Ὅτι ἡ μὲν δημοσίευσις τῶν ἀποτελεσμάτων διὰ τὸν νόμιμον πληθυσμὸν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1928, ἔχει πράγματι ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. Μητσοτάκης. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀξιοπρόσεκτον, εἶναι, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἐπίσημα διὰ τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, ἐδημοσιεύοντο κατὰ στάδια κατὰ τὰ ἔτη 1952–1954.

§21Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ παρηγορίαν μᾶς τὸ λέγετε αὐτό, κύριε Ὑπουργέ;

§22Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θέλω μὲ αὐτὸ νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην ἐχρειάσθησαν δύο ἔτη διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ δημοσίευσις τῶν ἀποτελεσμάτων, ὄχι τοῦ νομίμου, ἀλλὰ τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐντὸς τῶν κανονικῶν ὁρίων, ἐὰν κατορθώσωμεν τελικῶς, συμφώνως πάντοτε μὲ τὴν ἀναφορὰν τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, τὰ μὲν ἀποτελέσματα διὰ τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν νὰ δημοσιεύσωμεν ἐντὸς τοῦ Ὀκτωβρίου, τὰ δὲ διὰ τὸν νόμιμον πληθυσμὸν ἐντὸς βραχέως μετὰ ταῦτα χρονικοῦ διαστήματος, περίπου ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν.

§23Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶν νὰ διευκολύνω τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ νὰ διευκολύνω καὶ τὴν συζήτησιν, θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Ἐδήλωσα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἡμεῖς τοὐλάχιστον, οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν δυνάμεθα οὔτε νὰ διανοηθῶμεν, ὅτι θὰ ἐπαφεθῶμεν εἰς τὴν καλὴν προαίρεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν δημοσίευσιν. Διότι θεωροῦμεν δεδομένον, ὅτι ἡ δυνατότης ἐπιρροῆς, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἀσκήσῃ καὶ δύναται νὰ ἀσκήσῃ δυστυχῶς ἀποφασιστικὴν ἐπιρροήν, θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸ νὰ ἀναβληθῇ τοὐλάχιστον μέχρι τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν ἡ δημοσίευσις.

§24Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀσκεῖ τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν πίεσιν ἐπὶ τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας διὰ νὰ καταλήξῃ αὕτη εἰς τὰ συμπεράσματά της τὸ ταχύτερον. Διότι ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία καὶ διενήργησεν, ἄλλωστε, τὴν ἀπογραφήν, εἶναι νὰ ἰσχύσῃ κατὰ τὰς νέας ἐκλογὰς ἡ ἀπογραφὴ ὡς βάσις διὰ τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν.

§25Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ ποῖον λόγον θὰ εἶχεν ἡ Κυβέρνησις—νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ σημειώσω—ποῖον λόγον θὰ εἶχε νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἀπογραφὴν σήμερον, ἐὰν δὲν εἶχε καὶ τὸν σκοπὸν νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς.

§26Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἶναι περίεργον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ λέγει, ὅτι ἡ ἀπογραφὴ δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν παρὰ μόνον τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις ἄνευ ἀπογραφῆς; (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὄχι διακοπάς. Συνεχίσατε, κύριε Μητσοτάκη.

§28Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κακῶς ἀντελήφθη ὁ κ. Μαῦρος. Διότι, βεβαίως, ἡ ἀπογραφὴ δὲν ἀποσκοπεῖ μόνον εἰς τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν καὶ εἰς τὴν κατανομὴν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Αὐτὸ θὰ ἦτο ἀστεῖον καὶ ἀπορῶ, πῶς ἐφαντάσθη ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι ἐγὼ ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπώσω τοιαύτην σκέψιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξάγωνται τοιαῦτα συμπεράσματα ἀπὸ μίαν φράσιν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐὰν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἀπογραφὴν αὐτὴν κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, δὲν εἶχε παρὰ νὰ μὴ τὴν ἐνεργήσῃ. Ἐκ τῆς φράσεως αὐτῆς, συνηγάγατε ἄλλα συμπεράσματα.

§29Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ποῖον λόγον εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ νὰ διεξαγάγῃ, ἐπὶ τέλους, τὴν ὑστάτην ὥραν τὴν ἀπογραφὴν τὴν ἐφετεινήν, τὸ γνωρίζει καλλίτερον ὁ ἴδιος καὶ ἀπὸ ἐμὲ καὶ ἀπ’ ὅλους. Ὑπῆρξεν ἀναμφισβητήτως καθυστέρησις τῆς Ἑλλάδος. Ὑπῆρξε καθυστέρησις, ἡ ὁποία διεθνῶς μᾶς ἐξέθετε καὶ ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ Ἑλλάς, ἔστω τὴν ὑστάτην, ἐπαναλαμβάνω, ὥραν, νὰ κάμῃ ἀπογραφήν. Δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἀλλέως. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ θέλει νὰ εἴπῃ μὲ τὴν διακοπήν του, ὅτι ἀδιαφορεῖ διὰ τὰς ὑπολοίπους ἀνάγκας καὶ ἐνώπιον τοῦ ὑψίστου κομματικοῦ σκοποῦ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ κάμῃ τὴν ἀπογραφήν, αὐτὸ χαρακτηρίζει τὸν ἴδιον. Ἐγὼ δὲν τὸ σχολιάζω. Ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τοιούτου εἴδους συζήτησιν. Πρόθεσιν ἔχω νὰ ἀναλύσω ἐκ τῶν πραγμάτων τὴν πρόθεσιν, τὴν ὁποίαν διεδήλωσε καὶ ἀπόψε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀπογραφήν. Κύριοι συνάδελφοι, ἠρεύνησα τὸ θέμα. Ἔκαμα τὸν κόπον νὰ ἴδω τί γίνεται γύρω ἀπὸ τὸ θέμα αὐτό, πῶς διενεργεῖται ἡ ἀπογραφή, ποῖα ὄργανα ἀποφασίζουν, ποῖα ὄργανα γνωμοδοτοῦν καὶ ποία εἶναι ἡ διαδικασία, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἀκολουθηθῇ. Σύμφωνα μὲ τὸν νόμον περὶ Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, διὰ Β. Δ. ἀποφασίζεται ἡ ἀπογραφὴ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς ὑφίστανται μίαν ἐπεξεργασίαν, ἡ ὁποία καθορίζεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, κατόπιν γνωμοδοτήσεως μιᾶς πολυμελοῦς, δεκατετραμελοῦς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία τελεῖ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Λαμπρούκου, τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία συνεστήθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, φέρουσα τὴν ὑπογραφήν του, δι’ ἀποφάσεως ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1958. Κατὰ συνέπειαν, προκειμένου νὰ ὑποστῇ ἐπεξεργασία τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπογραφῆς, ἀλλὰ προκειμένου καὶ γενικώτερον ἐπὶ ὅλων τῶν σχεδίων τῆς ὀργανώσεως τῆς ἐνεργείας καὶ τῆς ἐπεξεργασίας τῶν στοιχείων τῆς ἀπογραφῆς, ἁρμοδία διὰ νὰ γνωμοδοτήσῃ εἶναι ἡ δεκατετραμελὴς αὐτὴ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν Ὑπουργείων. Περιττὸν νὰ εἴπω, ὅτι σχεδὸν εἰς τὸ σύνολόν των, πλὴν ἑνὸς νομίζω, εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ γνωμοδοτεῖ. Καὶ βάσει τῆς γνωμοδοτήσεως ἐκδίδεται ἡ ἀπόφασις. Ἡ ἀπόφασις ἐκδίδεται ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας καὶ ὑπάρχει εἰς τὸν Νόμον, τὸν ὁποῖον προηγουμένως ἀνέφερον, καὶ πρόβλεψις κατοχυρώσεως τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, ἀλλὰ ἡ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία τελεῖ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, γνωρίζετε δὲ τί σημαίνει ἐποπτεία γενικώτερον, ἰδιαίτατα, ὅμως, ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας. Ἀκόμη, ὡς πρὸς τὰ θέματα τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ εἰδικώτερον, βαρύνουσαν γνώμην ἔχει καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἀνέμενε κανείς, ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν συζητεῖ ἡ Βουλή, ἡ Ἐπιτροπή, θὰ εἶχε γνωμοδοτήσῃ ὁ ξένος Σύμβουλος τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, θὰ εἶχε κάμῃ τὴν εἰσήγησίν του, θὰ εἶχεν ἐκδοθῆ ἡ ἀπόφασις τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ε.Σ.Υ.Ε. καὶ θὰ ὑπῆρχε μία πρόβλεψις περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ἡ ἐπεξεργασία τῶν ἀπογραφικῶν δελτίων. Ἀντὶ τούτου, ὅμως, πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν —ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζει— ὅτι, πρῶτον, δὲν ἔχουν συγκεντρωθῆ ἀκόμη ὅλα τὰ δελτία εἰς τὰς Ἀθήνας.

§30Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ εἶπον.

§31Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εὑρίσκονται κατάσπαρτα ἀκόμη εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ ἐλπίζεται, ὅτι θὰ ἔχουν συγκεντρωθῆ μέχρι τέλους τοῦ μηνός. Ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει ἀκόμη γνωμοδοτήσει καὶ δὲν γνωρίζομεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, ποῖος θὰ εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἐπεξεργασίας τῶν ἀπογραφικῶν δελτίων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ λογικὴ εἶναι ἁπλῆ. Δὲν χρειάζεται πολλὴ σοφία, διὰ νὰ μπῇ κανεὶς εἰς τὸ πρόβλημα. Τί ἐγένετο ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμὸν εἰς τὸ παρελθόν; Εἰς ὅλας τὰς παρελθούσας ἀπογραφὰς —τὸ ἠρεύνησα τὸ πρᾶγμα καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία ἡ σημερινὴ δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, κατέφυγον εἰς τὸν τέως Γενικὸν Διευθυντὴν τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, τὸν ἠρώτησα καὶ ἡ ἀπάντησις ἦτο, ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἀπογραφὰς ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀπογραφικὰ δελτία, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία, βάσει τῶν δηλώσεων περὶ τῆς δημοτικότητος, προσδιώρισε τὸν νόμιμον πληθυσμὸν τῆς Χώρας. Ἐὰν αὐτό, λοιπόν, πρόκειται νὰ γίνῃ καὶ τώρα, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν σᾶς χρειάζεται ὁ χρόνος μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου. Εἶναι δυνατὸν ἐντός, κατ’ ἀνώτατον ὅριον, τριμήνου, νὰ ἔχετε δημοσιεύσῃ τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπομένει, ὅμως, νὰ ἴδωμεν, ποίαν ὁδὸν θὰ προκρίνῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τοῦτο θὰ ἦτο ἐνδιαφέρον, πέραν τῶν γενικῶν δηλώσεων αἱ ὁποῖαι δι’ ἐμὲ δὲν ἔχουν πολλὴν ἀξίαν, νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις τί προτίθεται νὰ πράξῃ, διότι ἀκούομεν νὰ γίνεται λόγος περὶ λογικοῦ ἐλέγχου τῶν ἀπογραφικῶν στοιχείων, ἀκούομεν νὰ γίνεται λόγος καὶ περὶ δειγματοληπτικοῦ ἐλέγχου, ἐν συσχετισμῷ πρὸς τὰ δημοτολόγια. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν θέλῃ κανεὶς νὰ δημοσιεύσῃ τὰ ἀποτελέσματα, ἠμπορεῖ νὰ τὸ πράξῃ καὶ εἰς τρεῖς μῆνας καὶ εἰς τρία χρόνια. Τέρμινα πάντως εἶναι, διὰ νὰ χρησιμοποιήσω τὴν ἔκφρασιν τῶν τσιγγάνων. Ἐὰν ὑπάρχῃ, ὅμως, εἰλικρινὴς πρόθεσις, ἡ λύσις εἶναι ἁπλῆ. Ἄλλωστε, ὅταν ὁ Νόμος λέγει δεδομένα ἀπογραφήν, ἐννοεῖ τὰς δηλώσεις. Καὶ εἰς τὸ τέλος–τέλος καὶ ποῖον ἄλλο σταθερὸν μέτρον συγκρίσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεκοίνωσεν, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀκόμη δημοτολόγια. Οἱ 25 Νομοὶ ἔχουν συμπληρώσει τὴν σύνταξιν τῶν δημοτολογίων, οἱ ὑπόλοιποι, ὅμως, δὲν τὰ ἔχουν συμπληρώσει, ὑπάρχουν δὲ περίπου 12 Νομοί, οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦν φοβερά. Κατὰ συνέπειαν, δὲν ἔχομεν σταθερὸν μέτρον συγκρίσεως. Εἴτε δειγματοληπτικὸν ἔλεγχον, εἴτε πλήρη ἔλεγχον, ἐὰν θελήσωμεν νὰ κάμωμεν, εἶναι ἀμφίβολον, ἐὰν τὸ μέτρον συγκρίσεως θὰ προσήγγιζε περισσότερον πρὸς τὴν πραγματικότητα, ἀπὸ τὸ συγκρινόμενον μέγεθος. Διότι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν καὶ ὅπου συντάσσονται τὰ δημοτολόγια καὶ μὲ τὴν καθυστέρησιν ποὺ ἔχουν, διότι ἤρχισεν ἡ ἐργασία ἀπὸ τὸ 1955 καὶ δὲν ἐνημεροῦνται τακτικὰ —μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς ἀδυναμίας τῆς συντάξεως τῶν δημοτολογίων— ἀμφιβάλλω ἐὰν θὰ σᾶς δώσῃ ἐνδιαφέρον δεῖγμα προσεγγίσεως, ἡ σύγκρισις ἡ δειγματοληπτική, τὴν ὁποίαν τυχὸν θὰ κάμωμεν. Ἀλλὰ εἶναι καὶ κἄτι ἄλλο, καὶ θὰ ἤμουν εὐτυχὴς ἐὰν μὲ διεφώτιζεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Ἐὰν ἀκολουθηθῇ ἡ ἄλλη μέθοδος, ἡ μέθοδος δειγματοληπτικῆς συγκρίσεως, ἐὰν προκύψῃ ἀπόκλισις οὐσιώδης, τί θὰ κάμετε; Νὰ διορθώσητε τὰ ἀπογραφικὰ δελτία δὲν δύνασθε, διότι τότε ἀνατρέπεται ἡ ἔννοια τῆς ἀπογραφῆς. Τὸ πολὺ–πολὺ νὰ κηρύξητε καὶ πάλιν πεπλανημένην τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961, διὰ νὰ φθάσωμεν αἰσίως εἰς τὸ 1981, διὰ νὰ συζητοῦμε περὶ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940. Ἔτσι τοποθετεῖτε τὸ θέμα.

§32Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφή, νὰ κυρωθῇ ἡ ἀπογραφή, χωρὶς νὰ ἔχουν γίνῃ ὅλαι αἱ κατὰ τὴν στατιστικὴν ἐπιστήμην ἀπαιτούμεναι ἐνέργειαι, πρὸς διαπίστωσιν τοῦ ἐὰν εἶναι ἀκριβὴς ἡ ἀπογραφὴ αὐτή, ἢ τοὐλάχιστον πρὸς διερεύνησιν τοῦ ποσοστοῦ τῆς ἀποκλίσεως ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Πῶς εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ὑποστηρίζετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ποὺ εἴπατε, περὶ τοῦ συστήματος ἐλέγχου καὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς ἐπεξεργασίας τῶν στοιχείων, κατὰ τὸν πρῶτον, ἢ τὸν δεύτερον τρόπον, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς παρακολουθήσω καὶ ἐπαφίεμαι εἰς τὴν εἰσήγησιν τῶν εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ κινοῦνται ἀπολύτως ἐλεύθεροι, μὲ τὰς γνώσεις ποὺ ἔχουν καὶ τὴν ὑπηρεσιακήν των συνείδησιν.

§33Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἕνας τρόπος ὑπάρχει...

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Μητσοτάκη, μὴ δέχεσθε διακοπάς.

§35Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἕνας τρόπος ὑπάρχει καὶ μόνος, ἐλέγχου τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀπογραφῆς, νὰ περάσουν ἅπαξ αἱ ἀτομικαὶ καρτέλλαι ἀπὸ τὰ μηχανήματα. Ἀμέσως θὰ ἔχωμεν τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ μᾶς χρειάζονται. Οἱαδήποτε ἄλλη ἐπεξεργασία, ἡ ὁποία θὰ θελήσῃ νὰ ἐμφανίσῃ ἀποτελέσματα διαφορετικὰ ἀπὸ τὰ ἀτομικὰ δελτία, δὲν εἶναι ἀπογραφή, ἀλλὰ εἶναι πλασματικὸν κατασκεύασμα. Καὶ διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν χρειαζόμεθα μεταξὺ 15 καὶ 20 ἡμερῶν. Τίποτε ἄλλο πάρα πάνω. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§36Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἶναι λυπηρόν, τὸ μὲ πόσην εὐκολίαν διατυποῦνται ἀπόψεις τόσον ἀβάσιμοι, ὅταν ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν ἔχομεν τὴν ἀναφορὰν αὐτῆς ταύτης τῆς Ὑπηρεσίας. Θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ σημειωθῇ, ἡ διάφορος ἐκτίμησις τοῦ χρόνου. Ὁ κ. Ζίγδης εἶπε 15 ἡμέραι καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης εἶπε 3 μῆνες. Ἀντιλαμβάνεσθε, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μορφωθῇ ὀρθὴ γνώμη, ὅταν τοιαῦτα ὑποστηρίζονται.

§37Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὑπέθετον, ὅτι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης θὰ ἤθελε νὰ κρατήσῃ τὴν συζήτησιν ὑψηλά. Εἶπον ἐγώ, ὅτι κατ’ ἀνώτατον ὅριον χρειάζονται 3 μῆνες. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι αὐτό. Τὸ πρόβλημα εἶναι κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνῃ ἡ ἐπεξεργασία τῶν δεδομένων, διότι ἀπὸ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ αὕτη, θὰ ἐξαρτηθῇ ἐὰν θὰ γίνῃ ἐντὸς 3 μηνῶν, ἢ ἐντὸς 3 ἐτῶν. Καὶ λυποῦμαι καὶ δὲν εἶναι πρὸς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ὑποθέσεως ποὺ ὑποστηρίζετε. Διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν —οὐχὶ τυχαίως κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν— δὲν ὑπάρχει οὔτε κἂν γνωμοδότησις περὶ τοῦ τρόπου ποὺ θὰ γίνῃ ἡ ἐπεξεργασία τῶν ἀπογραφικῶν δελτίων. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀπὸ τὸν τρόπον ἐπεξεργασίας, θὰ ἐξαρτηθῇ ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαιτηθῇ. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ὑπεδήλωσεν, ὅτι πάντως τὴν ἰδικήν μου πρότασιν, πρὸς τὴν ὁποίαν συνεφώνησε καὶ ὁ κ. Ζίγδης, δὲν τὴν δέχεται. Αὐτὸ πρέπει νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀνοίγει τὴν πόρταν...

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὴν πρότασιν.

§39Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὴν πρότασιν, τὰ ἀπογραφικὰ δελτία νὰ σταλοῦν εἰς τὰς μηχανάς, διὰ νὰ προκύψῃ τὸ ἀποτέλεσμα, μὲ τὸ ἐρώτημα ποῖος εἶναι ὁ νόμιμος πληθυσμός. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις ἡ ἰδική μας.

§40Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν πρότασιν, ὅταν ἔχω ἀναφορὰν καὶ ἔκθεσιν τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία προβλέπει ὡρισμένας ἐνεργείας, διὰ νὰ δύναται ὑπευθύνως νὰ ἀναφέρῃ ὅτι καλῶς ἐγένετο ἡ ἀπογραφὴ καὶ ὄχι κακῶς.

§41Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω: Τὰ πράγματα ὁμιλοῦν μόνα των, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ συζητοῦμεν, δὲν ἔχει καμμίαν ἀναφορὰν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ δὲν γνωρίζει κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος καὶ δὲν δύναται νὰ τὸ δηλώσῃ καὶ δὲν θέλει νὰ δεσμευθῇ ἀπέναντι τοῦ Σώματος.

§42Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὑπάρχει τὸ διάγραμμα, ὑπάρχει ἀναφορά, ἡ ὁποία λέγει ποῖον χρονοδιάγραμμα προτείνει πρὸς τὸ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον, ποῖος; Ὄχι ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς Στατιστικῆς, ὄχι κἄποιος Διευθυντὴς Ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὁ Σουηδὸς ἐμπειρογνωμόνων τοῦ Ο.Η.Ε. Βεβαίως, αὐτὸ τὸ διάγραμμα δὲν ἰσχύει ἀκόμη, διότι πρέπει νὰ γνωμοδοτήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Γνωμοδοτικὴ Ἐπιτροπή, ἀλλ’ ἀναφορὰ ὑπάρχει.

§43Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι αἱ διακοπαὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὑπερέβησαν τὸ μέτρον. Τὸ διάγραμμα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν ἰσχύει, τὸ λέγει ὁ ἴδιος...

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι ἡ δέσμευσις.

§45Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι ἐπιδίωξις. Τὸ πρᾶγμα θὰ γίνῃ σαφές, θὰ εἶναι ὑπεύθυνον ἀπὸ τὴν στιγμήν, ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γνωρίζωμεν τὸν τρόπον ἐπεξεργασίας. Τότε θὰ βγῇ τὸ χρονοδιάγραμμα. Ἐὰν μοῦ εἰπῆτε σήμερον, ὅτι ἡ Γνωμοδοτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ὁ Σύμβουλος τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ ὁ κ. Μακρῆς ἀποφασίζουν νὰ ἐλέγξουν καὶ νὰ συσχετίσουν τὰς δηλώσεις περὶ δημοτικότητος μὲ τὰ δημοτολόγια, δὲν φθάνει ἕνας αἰών. Πῶς ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀξίαν τὸ διάγραμμα περὶ τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργός; Σᾶς εἶπον, τὴν ἀξίαν.

§46Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ).

§47Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σημαίνει, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ θέμα εἶναι τελείως ἀνοικτόν. Ἐνῷ εὑρισκόμεθα ἐν ὄψει ἐκλογῶν, ἐνῷ ὅλα αὐτὰ θὰ ἔπρεπε, προτοῦ γίνῃ ἡ ἀπογραφὴ νὰ ἔχουν ἀποφασισθῆ, τοὐλάχιστον, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον ἀποφασισθῆ μέχρι σήμερον, ἐπαφίεται εἰς τὴν πατριωτικὴν διάθεσιν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ἡ ἐπεξεργασία καὶ τὸ χρονικὸν σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα. Ἐνώπιον αὐτῶν τῶν δεδομένων, τὸ Κόμμα, τοὐλάχιστον εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ οἱανδήποτε συζήτησιν περὶ ψηφίσεως τῆς διατάξεως, ὅπως ἔχει ὑποβληθῆ. Ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ προτείνωμεν καὶ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι μία. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ νόμιμος πληθυσμὸς τοῦ 1961. Ἐάν, ὅμως, μέχρι τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν δὲν ἔχει δημοσιεφθῆ οὗτος εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ πραγματικὸς πληθυσμός. Τότε νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἁπλῶς πιθανότης, ὑπάρχει βεβαιότης, ὅτι θὰ δημοσιευθοῦν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ. Πέραν τούτου, θέλω νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, βασικὴν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ὁμολογῶ, καὶ τὸ λέγω μὲ λύπην, ὅτι τὰς τελευταίας ἡμέρας, ἀπασχοληθεὶς μὲ τὴν δημοτικότητα, τὰ δημοτολόγια καὶ τὸν νόμιμον καὶ πραγματικὸν πληθυσμόν, ᾐσθάνθην λύπην διὰ τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ Κράτος μας εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν θεμάτων αὐτῶν. Καὶ ἐξηγοῦμαι ἀμέσως. Ὅταν ὁμιλοῦμεν διὰ διαφορὰν μεταξὺ πραγματικοῦ καὶ νομίμου πληθυσμοῦ, ἐννοοῦμεν, πρωτίστως —καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐννοῆται εἰς ἓν εὐνομούμενον Κράτος— τὴν διαφορὰν τοῦ κινητοῦ πληθυσμοῦ. Ὑπάρχει πάσης φύσεως κινητὸς πληθυσμός, στρατός, χωροφύλακες, τουρίσται, ταξιδιῶται, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐκεῖ ἡ μεγάλη διαφορὰ εἰς τὸν τόπον μας, Τὸ τραγελαφικόν, τὸ ὁποῖον σημειοῦται εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι, ὅτι διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τις τὴν δημοτικότητα εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγκαθίσταται, χρειάζεται διετὴς διαμονή. Ἡ δημοτικότης, ὅμως, αὐτὴ δὲν σοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκτήσῃς καὶ ἐκλογικὸν βιβλιάριον, διότι ἄλλο πλάσμα τοῦ νόμου παρεμβάλλεται. Διὰ νὰ ἀποκτήσῃς, λέγει, ἐκλογικὸν βιβλιάριον, πρέπει νὰ εἶσαι ἐγκατεστημένος εἰς τὸν τόπον, ὅπου ζητεῖς νὰ ψηφίσῃς, πρὸ τοῦ 1948. Αὐτό, κ. συνάδελφοι, αὐτὸς ὁ τραγέλαφος τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῶν προϋποθέσεων τῆς δημοτικότητος καὶ τῶν προϋποθέσεων διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, ὑποθέτω, ὅτι ἀποτελεῖ μοναδικὸν προνόμιον τῆς χώρας μας. Συμβαίνει μὲ τὰς παρούσας συνθήκας νὰ εἶσαι δημότης εἰς ἕνα Δῆμον καὶ νὰ μὴ δικαιοῦσαι νὰ ψηφίσῃς εἰς τὸν Δῆμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκεις, ἀλλὰ νὰ ψηφίσῃς εἰς ἄλλον Δῆμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἤσουν προηγουμένως ἐγκατεστημένος καὶ ἠναγκάσθησαν τὰ Δικαστήρια νὰ ἀναγνωρίσουν μίαν πλασματικὴν δημοτικότητα δι’ αὐτὰς τὰς περιπτώσεις, διότι ἄλλως ἡ ψῆφος τὴν ὁποίαν θὰ ἔδιδες θὰ ἦτο ἄκυρος. Ἐκ τῆς ἐγγραφῆς, λέγουν, ἐκ τῆς διατηρήσεως εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον συνάγεται, ὅτι ἐξακολουθεῖς νὰ εἶσαι δημότης. Τραγελαφικὴ κατάστασις, ἡ ὁποία οὐδένα σκοπὸν ἐξυπηρετεῖ, ἀλλὰ κομματικοὺς μόνον σκοπούς, οἱ ὁποῖοι ἐπικαλύπτονται ἀπὸ τὸ πρόσχημα τῶν ἐθνικῶν ἐπιδιώξεων.

§48Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διατὶ ἐψηφίσατε αὐτὴν τὴν τραγελαφικὴν διάταξιν τοῦ 1951;

§49Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, φαίνεται, ὅτι ἔχει χάσει τὴν αἴσθησιν τοῦ χρόνου. Μετρᾶ, φαίνεται, μὲ δεκαετηρίδας τὸν χρόνον. Πάρα κάτω ὑποδιαιρέσεις δὲν γνωρίζει. Ἀφοῦ θέλει νὰ γνωρίζῃ διατί, ὅτι τὸν ἐψηφίσαμεν τὸ 1951, δὲν εἶχον ἀκόμη ἐξισορροπήσει αἱ μετακινήσεις τοῦ πληθυσμοῦ, αἱ ὁποῖαι ἐπραγματοποιήθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ συμμοριτοπολέμου. Ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ἐπέβαλε καὶ ἡ ἐλπίς, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἀκόμη τὸ 1951, ὅτι τμῆμα τοὐλάχιστον τῶν μετακινηθέντων συμμοριοπλήκτων ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιστρέψουν, ἐπέβαλε, πράγματι, τὸ 1951 νὰ ὑπάρξῃ ἡ χρονικὴ ἀπόκλησις τῆς τριετίας. Τὸ 1951 εἴχομεν τριετίαν. Σήμερον ἔχομεν 13 χρόνια. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντάζεται κανείς, ὅτι τὸ καθεστὼς αὐτὸ εἶναι ὁμαλόν; Εἶναι πρωτάκουστον καὶ ἀπαράδεκτον καὶ αὐτὸ δημιουργεῖ τὴν περαιτέρω ὀξύτητα τοῦ προβλήματος τῆς ἀπογραφῆς. Διότι ἂν οἱ πολῖται τῆς Ἑλλάδος ἀποκτήσουν τὴν δημοτικότητα ἐντὸς 2ετίας καὶ ταυτοχρόνως μεταφέρουν καὶ τὰ ἐκλογικά των δικαιώματα ἐκεῖ ὅπου ἦσαν δημόται, πρᾶγμα ποὺ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν λογικόν, ἂν τὸ ὑποθέσωμεν αὐτό, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ἀπόκλησις μεταξὺ τοῦ πραγματικοῦ καὶ νομίμου πληθυσμοῦ δὲν θὰ ἦτο τόσον μεγάλη. Τώρα, διατὶ γίνεται αὐτό; Ἐπειδὴ βλέπω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀσχάλῃ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι γίνεται συνειδητῶς καὶ ἐσκεμμένως, μὲ τὴν ἐπιδίωξιν νὰ μὴ πάρουν δῆθεν οἱ κομμουνισταὶ ἐκλογικὰ βιβλιάρια εἰς τὰς περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας ἀπὸ ἐτῶν διαμένουν, μὲ τὴν κρυφήν, ὅμως, ἐλπίδαν, ὅτι οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι θὰ λάβουν πιστοποιητικόν, ὅτι κατώκουν εἰς τὰς Ἀθήνας πρὸ τοῦ 1948 ἔστω καὶ ἂν δὲν κατώκουν, εἶναι οἱ ὀπαδοὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι οἱ ἰδικοί μου γνωστοὶ ἠναγκάσθησαν μέσῳ τῶν τοπικῶν γραφείων τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ ἀποκτήσουν ἐκλογικὸν βιβλιάριον, διότι ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἀποκτήσουν.

§50Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸν νόμον τοῦ 1952, τοὐλάχιστον τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε, διατὶ δὲν ἐθεραπεύσατε τὴν ἀδικίαν αὐτήν, ὅπως τὴν χαρακτηρίζεται σήμερον, ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε εἶναι ἔργον σας: Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν δίδετε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὴν ἀμφισβητήσω.

§51Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δικαίωμά σας νὰ τὴν ἀμφισβητῆτε. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, τὴν δίδω ὑπευθύνως, ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Καὶ θέλω νὰ κάμω καὶ μίαν τελευταίαν παρατήρησιν, ἀναφορικῶς μὲ τὸ περίφημον θέμα τῆς «ἐθνικοφροσύνης». Κύριοι συνάδελφοι, ἐν πρώτοις, ἢ ἔχομεν δημοκρατίαν, ἢ ὄχι. Ἐὰν ἔχωμεν δημοκρατίαν ὁ καθένας Ἕλλην πολίτης, θὰ ἔχῃ ἐκλογικὸν βιβλιάριον καὶ θὰ ψηφίζῃ ὑπὸ τιμίους καὶ ἴσους ὅρους, ἐὰν δὲν ἔχωμεν, εἶναι ἄλλη ὑπόθεσις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, σήμερον μὲ τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει τὶ γίνεται. Τὸ εἶπον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπιθυμῶ νὰ τὸ ἐπαναλάβω, ὅτι δὲν στερεῖται κανεὶς ἀριστερὸς τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, διότι ἡ ἀριστερὰ εἶναι ὀργανωμένον κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ βοηθήσῃ τοὺς ὀπαδούς τους νὰ πᾶνε εἰς τὴν ἐπαρχίαν νὰ ψηφίσουν. Καὶ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι οἱ ψηφοφόροι, οἱ ὁποῖοι μὴ δυνάμενοι νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα εἰς τὴν Ἀθήνα, ἐξαπελύθησαν εἰς τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐπέφεραν μεγαλυτέραν ζημίαν εἰς ἡμᾶς καὶ ὄφελος εἰς τὴν Ε.Δ.Α., παρὰ ἐὰν εἶχον μείνει εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἤσκουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα ἐδῶ. Ἡ κάθε μία ψῆφος ἐπολλαπλασιάζετο. Ἀντιθέτως, ὑπάρχουν πάρα πολλοὶ ἄλλοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κομματικῶς πειθαρχημένοι καὶ ὀργανωμένοι, ὅπως εἶναι οἱ ὀπαδοὶ τῆς Ε.Δ.Α., οἱ ὁποῖοι στεροῦνται παντελῶς τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου καὶ οἱ ὁποῖοι, οὔτε κἂν διαννοοῦνται νὰ πᾶνε εἰς τὰς ἐπαρχίας των νὰ ψηφίσουν. Καὶ γνωρίζετε καὶ ἀπὸ τὴν τελευταίαν ἀναθεώρησιν, ὅτι ὑπάρχει μεγάλο ποσοστὸν τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν λεγομένην ἐθνικόφρονα παράταξιν καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ἀποκτήσει βιβλιάριον. Συνεπῶς, οὔτε ἀπὸ καθαρῶς θεωρητικῆς πλευρᾶς, οὔτε ἀπὸ τῆς ἄλλης σκοπιᾶς, τὴν ὁποίαν πολλοὶ ἐπικαλοῦνται τὸ συμπέρασμα πρὸς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὁδηγηθῶμεν εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ παρὼν νόμος, πρέπει νὰ διορθώσωμε αὐτὸ τὸ ἄτοπον. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνακεφαλαιώνω: Βέβαιον εἶναι, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν, οὔτε ἀνοχήν, οὔτε ἀδιαμαρτυρήτως καὶ χωρὶς νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν νὰ πέσωμεν θῦμα οἱουδήποτε τεχνάσματος. Διότι, δι’ ἡμᾶς ἡ Κυβερνητικὴ πρόθεσις εἶναι πρόδηλος. Δὲν ἐμπιστευόμεθα, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ εἰλικρινὴς πρόθεσις. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ νὰ ἰσχύσῃ ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς ἠμπορεῖ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν διαδικασίαν καὶ νὰ ἰσχύσῃ ὁ νόμιμος πληθυσμός. Ἑτέρα διάταξις, εἶναι ἡ διάταξις περὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔγινε μακρὰ συζήτησις καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὸν τύπον καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Ἡ ἱστορία τοῦ ζητήματος εἶναι γνωστή. Εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ τελευταῖα χρόνια, κατὰ κανόνα δὲν ὑπῆρξαν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι νὰ προέβλεπον ἰδικὸν τρόπον ψηφοφορίας τῶν στρατιωτῶν. Ὁ στρατὸς ἐψήφισεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1920, ἐψήφισεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951, καὶ ἐψήφισεν καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956. Οἱ στρατιωτικοὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1920, περιτεύει νὰ σημειώσω, ὅτι ἦσαν 380.000 ὑπὸ τὰ ὅπλα, διὰ τὸν πληθυσμὸν τῆς τότε Ἑλλάδος, ἦτο σημαντικώτατον τὸ ποσοστὸν αὐτὸ καὶ ἀναντιρρήτως ὑπῆρξεν ἀνάγκη οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ μὴ στερηθοῦν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, ἀφοῦ μάλιστα κατὰ σημαντικὸν ποσοστὸν εὑρίσκετο ἐκτὸς τῶν Ἑλληνικῶν ὁρίων, εὑρίσκοντο εἰς τὸ μέτωπον. Καίτοι ὀφείλω νὰ σημειώσω, ὅτι δὲν ἀπέδωσεν σημασίαν τότε εἰς τὴν ψῆφον τῶν στρατιωτικῶν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, διότι δὲν ἀνέμενεν καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ ἐγκατέλειψεν ἀμέσως τὴν ἐξουσίαν, ὅταν ἐξήχθησαν τὰ ἀποτελέσματα τῶν πολιτικῶν τμημάτων. Τὸ 1951 εὑρίσκοντο ὑπὸ τὰ ὅπλα ἀρκετοὶ ἔφεδροι, ὄχι, βεβαίως, τὸ ποσοστὸν τοῦ 1920. Τὸ 1956 δὲν ὑπῆρχον ἔφεδροι. Ὀφείλω ἐν ἀρχῇ νὰ δηλώσω, ὅτι οὔτε ἐγὼ προσωπικῶς, οὔτε τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, δὲν ἀμφισβητῶ κατὰ βάσιν τὸ δικαίωμα ὅλων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν καί, συνεπῶς, καὶ ἐκείνων ποὺ ἀνήκουν εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ὡς καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, νὰ ψηφίζουν. Τὸ πρόβλημα εἶναι, ὑπὸ ποίας προϋποθέσεις πρέπει νὰ ψηφίζουν. Πρέπει νὰ τονίσω, ὅτι ἡ ἀντίθεσίς μας πρὸς τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἐπαναφέρει τὴν διάταξιν τοῦ 1956 εἶναι ἀπόλυτος. Τὸ 1956 εἰς τὰ λεγόμενα στρατιωτικὰ τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐψήφισαν στρατιωτικοί, δὲν ἔγιναν ἐκλογαί, ἀλλὰ παρωδία ἐκλογῶν. Κατὰ ποῖον τρόπον ἐψήφισαν οἱ στρατιωτικοὶ σήμερον τὸ γνωρίζομεν. Ἀνεγράφη τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν καὶ ὑπῆρξεν θέμα μακρῶν συζητήσεων. Στρατιῶται ὡδηγήθησαν συντεταγμένοι ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τῶν προϊσταμένων των ἀξιωματικῶν, ἔλαβον τὰ ψηφοδέλτια τὰ εἰδικὰ εἰς χεῖρας καὶ ἐψήφισαν, οὐσιαστικὰ φανερά. Διατὶ ἐψήφισαν φανερά; Ὄχι μόνον, διότι ἡ παρακολούθησις ἔφθανε καὶ μέχρι τοῦ ἰδιαιτέρου, ποὺ ἦτο ἡ ψηφοδόχος, ἀλλὰ καὶ διότι ἐψήφισαν τοὺς ὑποψηφίους τῆς ἰδιαιτέρας των ἐκλογικῆς περιφέρειας. Καὶ ἐπειδὴ εἰς κᾶθε στρατιωτικὸν τμῆμα ἦσαν ἐλάχιστοι 2–3, οἱ ὁποῖοι ἐψήφιζον δι’ ἕκαστον διαμέρισμα τῆς Ἑλλάδος, οὐσιαστικῶς ἡ ψῆφος των, λοιπόν, ἦτο φανερά. Ἐγνώριζον π.χ., ὅτι μόλις ἀπεκαλύπτοντο τὰ ψηφοδέλτια τοῦ τμήματος Καστοριᾶς ποὺ ἐπῆγαν τὰ τρία ψηφοδέλτια ποὺ ἐψήφισαν τὸν Νομὸν Χανίων.

§52Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἡ διαλογὴ τῶν στρατιωτικῶν ψηφοδελτίων δὲν ἐγένετο εἰς τὰ κατ’ ἰδία τμήματα, ἀλλὰ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον, ὅπου ἐγένετο ἡ συγκέντρωσις πάντων. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ διαπιστωθῇ ἀπὸ ποῖα τμήματα προήρχοντο τὰ κατ’ ἰδίαν ψηφοδέλτια. Εἶναι περίεργον καὶ παράλογον, ἐὰν ὑποστηριχθῇ, ὅτι εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοδελτίων ὁλοκλήρου τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας κατὰ τὴν ἀποσφράγισιν αὐτῶν ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Πρωτοδικείου, θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ διαπίστωσις τοῦ ψηφοφόρου ἀπὸ τὸν ὁποῖον προήρχετο ἕκαστον ψηφοδέλτιον.

§53Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄντως, κ. συνάδελφοι, ἐπῆγαν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ δι’ αὐτοῦ διεβιβάσθησαν εἰς τὰ ἄλλα Πρωτοδικεῖα. Πάντως ἡ ψηφοφορία ἐγένετο κατὰ τὸν τρόπον ποὺ σᾶς ἀνέφερα.

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Γιαννούσης ἠθέλησε νὰ ὑπενθυμίσῃ κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπενθυμίσῃ, καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ὑπενθυμίσω εἰς ὅλους τοὺς κ.κ. συναδέλφους. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ἦτο εὐτυχὴς νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς πᾶσαν πρότασιν λογικὴν, ἡ ὁποία θὰ παρεῖχε κατὰ τὴν γνώμην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μεγαλυτέρας ἐγγυήσεις.

§55Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπανέλαβε καὶ ἀπόψε τὴν δήλωσίν του αὐτήν, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν θεωρήσῃ ὡς σημαίνουσαν, ὅτι δὲν ἐπιμένει εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ καθεστῶτος τοῦ 1956, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε καὶ τὸ 1958, εἶχε κριθῆ ἀπαράδεκτον καὶ προχωρῶ εἰς θετικὴν διατύπωσιν ἀπόψεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ γενικώτερον, πιστεύω, ὅτι ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, εἶναι πάρα πολὺ δύσκολον, ὑπὸ τὸ κρατοῦν σήμερον εἰς τὴν χώραν μας γενικώτερον κοινωνικὸν καὶ πολιτικὸν καθεστώς, νὰ εἶναι ἀνεπηρέαστος. Σημειώνω, ὅτι τὸ 1951, ὅταν ἐψήφισαν οἱ στρατιῶται καὶ ἐψήφισαν τότε ὑπὸ τελείως διαφορετικὰς συνθήκας ἀπ’ ὅ,τι ἐψήφισαν τὸ 1956, ὑπῆρχε Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀναμφισβητήτως ὑπῆρξε διάφορος κατάστασις εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον, τοὐλάχιστον ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ ἀκομματίστου καὶ τοῦ ἀμερολήπτου...... (Θόρυβος ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§56Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε...... (Θόρυβος).

§57Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς, κ. συνάδελφε.

§58Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι προσωπικὸν θέμα.

§59Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ ἀπαντήσητε, ὅταν θὰ ἀνέλθητε εἰς τὸ βῆμα. Ὁ στρατὸς δὲν ἀποτελεῖ προσωπικήν σας ὑπόθεσιν. Ὁ στρατὸς ἀποτελεῖ κοινὴν ὑπόθεσιν. Ἡ ἰδική μου πεποίθησις εἶναι, ὅτι ὑπὸ τὰς σήμερον ὑπαρχούσας συνθήκας, ἀφοῦ τὸ 1951 ὑπὸ τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἀνέλυσα, ὑπῆρξε μία οὐσιωδεστάτη ἀπόκλησις μεταξὺ τῆς προτιμήσεως τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς προτιμήσεως τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, σημειώνω, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ἐπῆρε κάτω τοῦ 40%, γενικῶς ἀνὰ τὴν ἐπικράτειαν, καὶ ἐπῆρε ἄνω τοῦ 60% εἰδικώτερον εἰς τὰ στρατιωτικὰ τμήματα —πλήρης ἐγγύησις δὲν εἶναι δυνατή—. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀσχέτως τοῦ γεγονότος τούτου καὶ αὐτὸ ὀφείλω νὰ τὸ τονίσω, διότι πρόθεσίς μου εἶναι, νὰ εἴπω μὲ πληρότητα καὶ ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ τὴν γνώμην μου, ὅτι σήμερον ζῶμεν ὑπὸ πολιτικὸν κράτος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπεκτείνει τὴν δραστηριότητα καὶ εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, τὰς ὁποίας... (Θόρυβος)... τὰς ὁποίας ἐπεδίωξεν νά καταστήσῃ ὄργανον τοῦ Κόμματος, καὶ ὄχι ὄφελος τοῦ Ἔθνους.

§60Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Νὰ στηρίξετε αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε.........

§61Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Παρὰ ταῦτα, ἐγὼ θὰ ἔβλεπον, ὅτι μία λογικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος, θὰ ἦτο ἡ ἑξῆς: Πρῶτον, νὰ γίνῃ μία διάκρισις μεταξὺ πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ στρατιωτικῶν. Οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ τεθοῦν εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν μὲ τοὺς στρατιώτας. Οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι δύνανται νὰ ἀποκτήσουν ἐκλογικὸν βιβλιάριον καὶ ἔχουν κατὰ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν ἐφοδιασθῆ μὲ τὸ ἐκλογικὸν βιβλιάριον καὶ ἀσκοῦν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Ὁ νόμος τοῦ 1956, εἶχεν ὡς συνέπεια μεταξὺ τῶν ἄλλων, καίτοι προέβλεπε τὴν δυνατότητα νὰ ψηφίσουν μὲ βιβλιάριον εἰς τὸν τόπον ποὺ διαμένουν, εἶχεν ὡς συνέπειαν, εἰς πολλοὺς Νομούς, οἱ Νομάρχαι νὰ πειθαναγκάσουν τοὺς ὑπαλλήλους νὰ ψηφίσουν εἰς τὰ εἰδικὰ τμήματα διὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἐλεγχθοῦν. Οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι ἀποτελοῦν εἰδικὴν περίπτωσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δι’ ὁποιανδήποτε κατηγορίαν καὶ ἂν τελικῶς ἀποφασίσωμεν νὰ ὑπαχθῇ, εἰς τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος θὰ ὁρίσῃ, πρέπει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δύναται νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐκλογικόν του δικαίωμα, εἴτε διὰ βιβλιαρίου, εἴτε διότι θὰ εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς κατάλογον τῆς περιφερείας ποὺ διαμένει, νὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμα ὡς πολίτης ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους. Δεύτερον, οἱ στρατιῶται δὲν πρέπει νὰ ψηφίσουν εἰς εἰδικὰ στρατιωτικὰ τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπόκεινται ὅλας τὰς γνωστὰς ἐπιρροὰς περὶ τῶν ὁποίων προηγουμένως ὡμίλησα. Οἱ στρατιῶται πρέπει νὰ ψηφίζουν ἀνάμικτοι μὲ τοὺς ὑπολοίπους πολίτας εἰς κοινὰ πολιτικὰ τμήματα κατανεμόμενοι ἀναλόγως. Καὶ οἱ στρατιῶται πρέπει νὰ πηγαίνουν κατὰ μόνας νὰ ψηφίζουν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς πηγαίνουν συντεταγμένους, ὡς ἐν ἐκτελέσει στρατιωτικῆς ἀσκήσεως, εἰς τὴν κάλπην. Θὰ πάρουν περιοδικῶς κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἡμέρας τὴν ἄδειαν, ἡ ὁποία χρειάζεται καὶ θὰ πᾶνε νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα ὡς ἐλεύθεροι πολῖται. Καὶ τέλος διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ κατοχύρωσις καὶ τῆς μυστικότητος τῆς ψήφου των, θὰ ψηφίσουν τοὺς ὑποψηφίους τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, καὶ ὑπηρετοῦν, καὶ ὄχι τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἐγγεγραμμένοι, διότι αὐτὸ ἀποκαλύπτει ποίους ἐψήφισαν καὶ καταργεῖ τὴν μυστικότητα τῆς ψηφοφορίας. Ἐὰν αὐτὸ τὸ γενικὸν περίγραμμα σκέψεων γίνῃ δεκτόν, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ καὶ ἐν ὄψει τῶν καθόλου συνθηκῶν εἰς τὸν τόπον μας, ἐγγυήσεις. Πρέπει ἀκόμη νὰ προσθέσω, ὅτι οἱ στρατιῶται θὰ ψηφίσουν βάσει καταλόγων φυσικά, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, οἱ ὁποῖοι, ὅμως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντάσσωνται μόνον ἀπὸ τὴν προϊσταμένην των ὑπηρεσίαν, δηλαδὴ μόνον ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς, ἀλλὰ ὀφείλουν νὰ ἐπικυροῦνται, ὅπως συμβαίνει μὲ ὅλους τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν δικαστικὴν ἀρχὴν πρὸς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποστέλλωνται ἐγκαίρως, ἕνα μῆνα ἢ 25 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Τυχὸν δὲ μετακινήσεις πραγματοποιουμένας μετὰ τὸ χρονικὸν σημεῖον ποὺ θὰ ὁρισθῇ, δὲν θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν, καὶ ὅσοι λείπουν ἀπὸ τὰς καταστάσεις δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ ψηφίσουν. Αὐτός, ὅμως, θὰ εἶναι ἐλάχιστος ἀριθμὸς καὶ οὐδεὶς λόγος εἶναι δυνατὸν νὰ συνηγορήσῃ διὰ μετακινήσεις κατὰ τὰς ἡμέρας ποὺ προηγοῦνται τῶν ἐκλογῶν. Οὕτω ἔχει ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὸ θέμα τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Νομίζομεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς νὰ ὑπάρξουν ἱκαναὶ ἐγγυήσεις πρὸ παντός, ἀφοῦ θεωροῦμε δεδομένον, ὅτι τὰς ἐκλογὰς θὰ τὰς διεξαγάγῃ ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ τὴν καλλιτέραν ἐγγύησιν καὶ τὸ ἐπιστέγασμα τῶν ἐγγυήσεων διὰ τὴν ἀδιάβλητον διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναφερόμενος κατὰ σειρὰν εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ σχεδίου νόμου, ὀφείλω νὰ εἴπω ἐν ὀλίγοις, τὰς γνώμας μου, διὰ τὴν τελευταίαν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3, ἡ ὁποία προβλέπει διὰ τὸ τὶ θὰ ἰσχύσῃ εἰς τὰς μεθεπομένας ἐκλογάς. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἔγινε συζήτησις καὶ μεταξὺ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, περὶ τῆς δυνατότητος νὰ προβλέψῃ ὁ νομοθέτης διὰ τὸν νόμον ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχύσῃ, οὐχὶ εἰς τὰς ἑπομένας, ἀλλὰ εἰς τὰς μεθεπομένας ἐκλογάς. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς τοῦ 1946, εἶχε προτείνει διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν γενικῶς ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν θὰ ἴσχυε διὰ τὰς προσεχεῖς, ἀλλὰ διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς. Πρόδηλος σκοπὸς καὶ αὐτῆς τῆς διατάξεως καὶ ὅλων τῶν σχετικῶν προτάσεων, ὑπῆρξε νὰ ψηφίζεται ἐν ψυχρῷ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, χωρὶς νὰ τελοῦμεν ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπιρροὴν τῆς προεκλογικῆς ἀτμοσφαίρας, ἡ ὁποία καλλιεργεῖται, ὅταν εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν ψηφίζεται ἐκλογικὸς νόμος καὶ χωρὶς ἡ κομματικὴ ἰδιοτέλεια νὰ καθίσταται ἀναπόφευκτος. Κατὰ συνέπειαν, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ νόμος νὰ προβλέπῃ διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς, δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι πρόβλημα ἀρχῆς. Εἶναι πρόβλημα συγκεκριμένης διατάξεως καὶ συγκεκριμένης περιπτώσεως. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἐν προκειμένῃ ἡ συγκεκριμένη διατάξει, μᾶς εὑρίσκει παντελῶς ἀντιθέτους. Ἡ ἰδική μας ἄποψις ὑπῆρξεν, ὅτι οἱοσδήποτε πολωτικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ συνεπάγεται τὴν διαίρεσιν τῶν ψηφοφόρων εἰς δύο παρατάξεις θὰ ἀπετέλει δυστύχημα διὰ τὸ Ἔθνος καὶ διὰ τὴν Δημοκρατίαν. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀποτελεῖ δυστύχημα, ἐὰν μετατεθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ κακοῦ νόμου ἐπί τι χρονικὸν διάστημα. Ἡ συγκεκριμένη, κύριοι, διάταξις περὶ πλειοψηφικοῦ μᾶς εὑρίσκει ἀντιθέτους, καὶ ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι ἄδολος. Ὁ νομοθέτης, ὅταν γίνεται συζήτησις περὶ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχύσῃ διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς, ἔχει τὴν πρόθεσιν νὰ εἶναι ἄδολος ἡ γνώμη, ἡ ὁποία θὰ ἐκφρασθῇ. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὑπάρχει προφανὴς δόλος. Ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν ὡρισμένων σκοπῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀποβλέπει εἰς στενοὺς κομματικοὺς σκοπούς, διὰ νὰ συγκρατήσῃ σήμερον τὰ στελέχη καὶ τοὺς βουλευτὰς μὲ τὴν ἐντολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ νόμου, ἀποβλέπει, ὅμως, καὶ εἰς τὸ νὰ ὑπονομεύσῃ ἐκ προοιμίου τὴν μέλλουσαν Βουλὴν καὶ νὰ λύσῃ, ἐνδεχομένως, ἀκόμη καὶ τὸν ρυθμιστὴν τοῦ πολιτεύματος πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ λάβῃ ἀποφάσεις, διότι θὰ προκύψουν τυχὸν τοιαῦται συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι θὰ δυσκολεύουν τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως. Μὲ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ διάταξις αὐτή, δι’ ἡμᾶς, ἡ ἐπιδιώκουσα τοὺς ἰδίους γνωστοὺς σκοποὺς τῶν Ἀρχηγῶν τῆς πλειοψηφίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ παραδεκτή. Ὀφείλομεν, ὅμως, νὰ κάμνωμεν τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν ρίχνουμε τὸ βάρος μας εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. Ὅταν θὰ ἔχουν γίνει αἱ ἐκλογαί, καὶ ὅταν θὰ συνέλθῃ ἡ μέλλουσα Βουλή, τότε θὰ ἀντιληφθοῦν οἱ πάντες καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ ἡ διάταξις αὐτή, τότε θὰ ἀντιληφθοῦν πάντες, ὅτι εἰς χεῖρας τῆς Βουλῆς ἐκείνης θὰ ἀνήκῃ ἡ ἀπόφασις καὶ διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ διάταξις αὐτή, θὰ ὑπηρετήσῃ τοὺς βραχυχρονίους σκοποὺς τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὡρισμένα θέματα, εἴτε κάνει ἀνασχηματισμόν, εἴτε ὄχι, ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ὑπηρετήσῃ τὸν ἀνώτερον ἀντικειμενικὸν σκοπόν της, διότι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Πέραν τούτου, κύριοι, ὀφείλω νὰ κάνω καὶ ἄλλας τινὰς παρατηρήσεις. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον καὶ δὴ εἰς τὰς θετικὰς αὐτοῦ διατάξεις. Εἶπον, ὅμως, ἐν ἀρχῇ, ὅτι πέραν τῶν θετῶν διατάξεων, ὑπάρχουν αἱ διατάξεις τοῦ παρανόμου τῶν ὁποίων ἡ ἰσχὺς διατηρεῖται. Ὑπάρχει ὁλόκληρος ὁ νόμος τοῦ 1958, ὁ ὁποῖος παραμένει ἐν ἰσχύει καὶ ὀφείλομεν κατὰ συνέπειαν τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1958, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν εἰς τὸ νὰ εὐνοήσουν ὑπερμέτρως τὸ πρῶτον κόμμα εἰς βάρος τῶν ὑπολοίπων κομμάτων, νὰ τὰς καταδικάσωμεν. Ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος τοῦ 1958, πέραν τῶν ἄλλων θεμάτων τὰ ὁποῖα ἐθίγησαν, ἐθίγη καὶ συνεζητήθη ἔκτοτε ἡ ὅλη διαδικασία, τὴν ὁποίαν προβλέπει, διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἑδρῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ὁ νόμος τοῦ 1958 ἐγκατέλειψεν τὴν βάσιν τοῦ νόμου τοῦ 1951 καὶ εἰσήγαγεν ἕνα νέον πρωτοφανῆ τρόπον —καὶ δὲν γνωρίζω νὰ ὑπάρχῃ παγκοσμίως ἄλλος τοιοῦτος νόμος— τρόπον ἰδικῆς του ἐμπνεύσεως προσδιορισμοῦ τῶν ἑδρῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ὁ νόμος τοῦ 1958, ὑπῆρξεν ἕνας περίτεχνος νόμος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀξίζει ἔπαινος εἰς τὸν συντάκτην του, διότι κατώρθωσεν νὰ συνδέσῃ πολλὰ τεχνάσματα, ὥστε ὑπὸ τὴν ἐπίφασιν ἀθώων διατάξεων νὰ πριμοδοτήσῃ κατὰ τρόπον ἀπαράδεκτον ἐν τῇ οὐσίᾳ μόνον τὸ πρῶτον Κόμμα καὶ νὰ θέσῃ ὅλα τὰ ὑπόλοιπα Κόμματα, εἴτε μετάσχουν, εἴτε ὄχι εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, εἰς δευτέραν μοῖραν. Ὅταν, κύριοι, λέγωμεν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, τὶ ἐννοοῦμεν; Βεβαίως, πρῶτον, θὰ προσδιορισθοῦν τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ μποῦν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Τοῦτο εἶναι θέμα ποσοστοῦ, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εἶπον τὰς ἀπόψεις μου. Ἀλλὰ τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα τελικῶς θὰ μετάσχουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν μετάσχουν ἐπὶ ἴσοις ὅροις. Ἐὰν πρόκειται νὰ μποῦν διὰ τὴν τιμὴν τῶν ὅπλων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, διὰ νὰ ὑποστοῦν καὶ αὐτὰ λαφυραγώγησιν τῶν ψήφων των ἀπὸ τὸ πρῶτον Κόμμα, περὶ ἄλλου τινὸς θὰ πρέπει νὰ γίνῃ λόγος καὶ οὐχὶ περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ συλλάβωμεν τὴν ἔννοιαν, ὅτι πέραν τῆς δευτέρας κατανομῆς θὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον Κόμμα, τὸ πρῶτον Κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπολαύῃ περαιτέρω εὐεργετημάτων. Ἐὰν θέλετε τοιοῦτον νόμον, δὲν πρέπει νὰ τὸν ὀνομάζωμεν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Καὶ θὰ ἐξηγήσω ἀμέσως τὶ ἐννοῶ. Ὅταν ἐγένετο ὁ νόμος τοῦ 1951 προέβλεψεν τὰ ποσοστὰ ποὺ βάσει αὐτῶν εἰσῆλθον εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν 3 Κόμματα. Ὁ Ἑλ. Συναγερμός, ἡ Ε.Π.Ε.Κ. καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἔλαβεν συνολικῶς ἀπὸ πρώτην καὶ δευτέραν κατανομὴν 114 ἕδρας, ἔναντι τοῦ 38,53% τῶν ψήφων. Ἡ Ε.Π.Ε.Κ. 74 ἕδρας ἔναντι 23,49% καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων 57 ἔναντι 19,44% τῶν ψήφων. Ἐὰν κάμετε τὸν συσχετισμὸν θὰ ἴδητε, ὅτι μὲ τὴν προσέγγισιν δύο ἑδρῶν, ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀντιστοιχία μεταξὺ ποσοστοῦ ψήφων καὶ ἑδρῶν. Αὐτὸ θὰ πῇ ἐνισχυμένη ἀναλογική, Τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα θὰ μποῦν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν θὰ εἶναι ὀλίγα ἢ πολλά, νὰ μετάσχουν ἐπὶ ἴσοις ὅροις. Ὁ νόμος τοῦ 1958 ἐπέτυχεν, ἀκριβῶς, τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἠσχολήθην, κ. συνάδελφοι, τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἐπὶ μακρὸν μὲ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἔκαμα ποικίλας ἐπαληθεύσεις, περὶ τῶν ὁποίων θὰ σᾶς εἴπω. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τοῦ λόγου μου νομίζῃ, ὅτι ὑπάρχει διαφωνία, ἢ μετὰ τὴν δημοσίευσίν του εἰς τὰ πρακτικά, εἰς τὰ ὁποῖα, ἐλπίζω, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ μπῇ ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα, διότι ἄλλως, ἄλλα θὰ λέγω καὶ ἄλλα θὰ γράφωνται, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ὑπάρχει περιθώριον διαφωνίας νὰ τὸ εἴπῃ, διότι οἱ ἀριθμοὶ δὲν σηκώνουν λογικὰς ἀμφισβητήσεις, ἀλλὰ μόνον ἀριθμητικὰς ἀμφισβητήσεις. Ἠθέλησα, κ. συνάδελφοι, νὰ βγάλω τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 μὲ τοὺς διαφόρους νόμους, οἱ ὁποῖοι ἴσχυσαν ὑπὸ τοῦ 1950 καὶ ἐπέκεινα. Δηλαδὴ ἐπῆρα τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958 εἰς ἀριθμοὺς καὶ εἰς κόμματα καὶ ἐφήρμοσα τὸν νόμον τοῦ 1950, τὸν νόμον τοῦ 1951 — ὁ νόμος τοῦ 1956 δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει, διότι εἶναι ἐπὶ διαφορετικῆς βάσεως, τοῦ πλειοψηφικοῦ — καὶ τὸν νόμον τοῦ 1958. Ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ τοῦ 1950, ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἔπαιρνε 138 ἕδρας μὲ τοὺς ψήφους, τοὺς ὁποίους ἔλαβεν. Ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ τοῦ 1951 μὲ προσέγγισιν 2 ἑδρῶν, θὰ ἔπαιρνε περίπου 144, καὶ μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958 τὸν ὁποῖον ἐφήρμοσε, ἐπῆρε 171 ἕδρας. Βλέπετε, ὅτι ἡ ἀπόστασις, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ποσοστοῦ τῆς ἀναλογίας μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν — ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως εἶναι τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δίδει ἀναλογίαν ψήφων καὶ ἑδρῶν — ἡ ἀπόστασις, προκειμένου περὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶναι ἀπὸ 138 ἕως 171, 33 ἕδρας. Προκειμένου περὶ τῆς Ε.Δ.Α. Ἡ Ε.Δ.Α. θὰ ἔπαιρνε 71 ἕδρας μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν τοῦ 1950 καὶ πῆρε 79, δηλαδὴ ἐκέρδισεν 8 ἕδρας, ἔναντι 33 ἑδρῶν, τὰς ὁποίας ἐκέρδισεν ἡ Ε.Ρ.Ε. Οἱ Φιλελεύθεροι, ἐὰν μετεῖχον εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, μὲ τὸν νόμον τοῦ 1951, θὰ ἔπαιρναν 66 ἕδρας καὶ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν θὰ ἔπαιρναν 61 ἕδρας. Ἐὰν δὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔμπαινεν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τοῦ νόμου τοῦ 1958, θὰ ἔπαιρνεν 60 ἕδρας. Δηλαδή, τὸ συμπέρασμα τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς εἶναι, ὅτι μὲ τὸ σύστημα τοῦ νόμου τοῦ 1958, ἡ Ε.Ρ.Ε., ἀντὶ διὰ 138 ἕδρας παίρνει 171 καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀντὶ 61 μόνον 60. Ἔκαμα αὐτὸν τὸν ὑπολογισμόν, κ. συνάδελφοι, ἐὰν καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡ Ε.Δ.Α. καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε., καὶ τὰ 3 κόμματα, ἔμπαιναν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τοῦ 1958, τὸ μὲν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ ἔπαιρνεν 60 ἀντὶ 61, 1 ὀλιγώτερον καὶ ἡ Ε.Δ.Α. θὰ ἔπαιρνεν 70 ἀντὶ 71. Δηλαδή, βλέπετε, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ κ. Μακρῆ, τῆς Κυβερνήσεως, καταλήγει...

§62ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Καὶ τὸ δικό σας σύστημα;

§63Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἀνακαλῶ, τὸ σύστημα τοῦ 1958, ἂν θέλετε, ἡ οὐσία μὲ ἐνδιαφέρει, καὶ αὐτὸ ἐπιθυμῶ νὰ διερμηνεύσω, ἀπὸ τὰ γεγονότα καὶ νὰ σᾶς τὸ καταστήσω κατανοητόν. Τὸ σύστημα ἐπιτυγχάνει, ὄχι μόνον νὰ μὴ πριμοδοτοῦνται ἐπὶ ἴσοις ὅροις τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα μετέχουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἀλλὰ ἐπιτυγχάνει, ἐὰν μπῇς εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, νὰ παίρνῃς ὀλιγωτέρας ἕδρας ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἔπαιρνες μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Τὸ σύστημα, κ. συνάδελφοι, βασίζεται εἰς ἕνα ἁπλούστατον μηχανισμόν, δὲν στηρίζεται μόνον εἰς τὸ ἂν θὰ μποῦν 2 ἢ 3 κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Βεβαίως, ἡ τελεία ἔκφρασις τῆς κυβερνητικῆς ἐπιδιώξεως ἦτο ὁ νόμος τοῦ 1958, ὁ ὁποῖος προέβλεπε καὶ 2 μόνον κόμματα, ἀλλὰ καὶ μὲ 3 κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ὑπόλοιπα κόμματα, πλὴν τοῦ πρώτου καὶ ἰσχυροτέρου, δὲν λαμβάνουν μὲν ἐνίσχυσιν, ἀλλὰ κινδυνεύουν νὰ πέσουν κάτω τοῦ ποσοστοῦ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, καὶ μὲ πλείονα κόμματα, εἰσερχόμενα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, δὲν μεταβάλλεται ἡ κατάστασις. Εἶναι λογικῶς δυνατόν, καὶ τὸ λέγω αὐτὸ ἐν πλήρει συνειδήσει τῆς σημασίας τῆς δηλώσεώς μου, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὸν οἱονδήποτε μαθηματικὸν τῆς Ἑλλάδος, νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἂν μποῦν, ὄχι 1, 2, 3, ἀλλὰ καὶ 4 κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἂν τὸ ποσοστὸν τυχὸν κατέβῃ. Εἶναι δυνατὸν μὲ 4 κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, τὸ πρῶτον κόμμα νὰ ἔχῃ μεγάλην διαφορὰν καὶ ποσοστῶν καὶ ψήφων.

§64Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Εἶναι φανερὰ ἡ λαϊκὴ θέλησις, εἶναι μεγάλη ἡ διαφορά.

§65Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ τὰ προσδιορίσωμεν καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα νὰ εἴπητε: Ἔτσι θέλομεν, ἔτσι ψηφίζομεν. Ἀλλὰ θὰ δώσωμεν εἰς τὰ πράγματα τὸ ὄνομά των. Λοιπόν, εἶναι δυνατὸν νὰ μποῦν 4 κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, καὶ ἂν ἰσχύσῃ ὁ τρόπος αὐτὸς τοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς δευτέρας κατανομῆς, τὸ πρῶτον κόμμα νὰ εἶναι κάτω τοῦ 40% νὰ εἶναι 35% καὶ ἂν πριμοδοτηθῇ μὲ 1–2 ποσοστὰ τῶν στρατιωτικῶν ψηφοφόρων, μὲ 36–37%, νὰ πάρῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποτελῇ ὁμολογουμένην πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἢ πάντως πρέπει νὰ εἶναι σαφὴς καὶ αὐτὴν τὴν ἐπιδίωξιν ἐπιθυμεῖ νὰ πραγματοποιήσῃ. Τώρα, πρέπει νὰ εἶναι σαφές, τί σημαίνει ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἰσάγεται πρὸς ψήφισιν.

§66Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ μὲ προκαλέσατε, ἐὰν θὰ ἔχω καμμίαν παρατήρησιν, ἢ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνασκευάσω αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω: Αὐτὸ τὸ 35%, ποὺ ἀναφέρατε, προσφέρεται καὶ πρὸς ἐμέ; Ὅτι δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν μὲ 3 καὶ 4 κόμματα εἰς τὴν βʹ κατανομὴν νὰ ἐξασφαλίσετε τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν;

§67Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀποτείνετε πρωτίστως εἰς σᾶς.

§68Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω, ἀπὸ τοῦδε, χωρὶς κἂν ν’ ἀσχοληθῶ, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί σας εἶναι τοὐλάχιστον ἐσφαλμένοι, διὰ νὰ μὴ εἴπω τίποτε χειρότερον.

§69Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ κάνετε τὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους ὑπευθύνως δίδω, καὶ νὰ ἔλθετε νὰ μὲ διαψεύσετε τὴν ἄλλην ἡμέραν.

§70Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Διατί δὲν ἐξηγεῖτε εἰς τὸ Σῶμα πῶς βγαίνει αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, ἐγώ, νομίζω, ὅτι τὸ Σῶμα θὰ προσφερθῇ νὰ σᾶς ἀκούσῃ ἐπὶ 5 λεπτὰ γιὰ νὰ θέσετε καὶ δημοσίᾳ ὑπ’ ὄψει μας τὸν ὑπολογισμόν σας αὐτόν.

§71Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μὲ τὸ 35% τῶν ψήφων, ἐνισχυμένον μὲ 1–2 προσδοκώμενα ποσοστά, ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ψήφους, εἶπον, ὅτι δύναται τὸ πρῶτον κόμμα νὰ ἐξασφαλίσῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, καὶ ἐπιμένω ἐπ’ αὐτοῦ, ἔστω καὶ ἂν μποῦν 2 ἀκόμη κόμματα μὲ 10–12%. Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ ἡ συζήτησις νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ροδόπουλος θὰ μοῦ κάνῃ τὴν χάριν νὰ δώσῃ ἐντολὴν νὰ καταχωρηθοῦν τὰ ἐστενογραφημένα, διότι κατέληξεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ παρακαλοῦμεν διὰ νὰ ἀποδίδωνται πιστῶς αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγομεν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνακεφαλαιώνων, λέγω, ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ τὸν νόμον αὐτόν, ὁ ὁποῖος πριμοδοτεῖ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὸ πρῶτον κόμμα, καὶ ὁ ὁποῖος δὲν στηρίζεται μόνον εἰς τὸ νὰ γίνῃ ἡ λαφυραγώγησις τῶν ψήφων τῶν κομμάτων, ποὺ δὲν θὰ μποῦν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, δὲν στηρίζεται μόνον εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν, ἡ ὁποία εἶναι θέμα ποσοστῶν, ὅπως εἶπον, ἀλλὰ στηρίζεται καὶ εἰς τὸν τρόπον τῆς δευτέρας κατανομῆς, τὸν ὁποῖον διατηρεῖ, σήμερον, ἐπαναλαμβάνω, δύναται ἕνα κόμμα μὲ 36–37%, καὶ ἂν ἀκόμη μποῦν 4 κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρξῃ ἀπόστασις καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ ποσοστὸν τὸ ἐπιτρέπει, νὰ πάρῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν.

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Ἂν μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. Μητσοτάκη, θὰ ἤθελα νὰ βεβαιώσω καὶ ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλὴν καὶ ὅλους τοὺς ἀκροατάς μας, δηλαδὴ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί σας εἶναι ἀπολύτως αὐθαίρετοι, εἶναι ἀπολύτως ἐσφαλμένοι. Εἶναι ἀδύνατον βάσει τοῦ συστήματος αὐτοῦ, νὰ προκύψῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον λέγετε. Λυποῦμαι, διότι διακηρύσσετε αὐτό, τὸ ὁποῖον διακηρύσσετε, διὰ νὰ δημιουργήσετε μίαν ἐντύπωσιν ἀπολύτως ἀντίθετον πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ διὰ νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει, διὰ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ρυθμίζει τὸ θέμα τῆς δευτέρας κατανομῆς, νὰ ἐξασφαλίσῃ ὑπὲρ αὐτῆς, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ τὸ 35%, ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ. Πρῶτον, αὐτὸ βασίζεται ἐπὶ μιᾶς ἀντιφάσεως. Λέγει, ὁ κ. Μητσοτάκης, ἂν ἐκτὸς τοῦ πρώτου κόμματος εἰσέλθουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν ἄλλα δύο — εἶπε τέσσερα ἐν ὅλῳ, καὶ μετὰ ταῦτα εἶπε τρία. (Θόρυβος). Παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Εἶπε τέσσερα εἰς τὴν ἀρχήν. Ἀνεγνώρισε ἀμέσως, διότι εἶναι εὐφυής, ὅτι ἂν εἰσέλθουν τέσσερα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει — τὸ εἶπε προχείρως, τὸ εἶπεν ἀμελετήτως. Εἴπατε τέσσερα, κ. Μητσοτάκη. Καὶ ἐπειδὴ κατανοήσατε ἀμέσως, ὅτι αὐτὸ εἶναι παράλογον, ἐσπεύσατε διὰ νὰ παραπλανήσετε καὶ ἐμᾶς τοὺς ἰδίους, διότι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κάμει αὐτοὺς τοὺς συλλογισμούς. (Θόρυβος). Ἐσπεύσατε νὰ περιορίσητε τὰ τέσσαρα εἰς τρία... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἀφήσατέ με νὰ ὁμιλήσω. Ὁ κ. Μητσοτάκης ὡμίλησε ἐν πλήρει ἠρεμίᾳ.

§73Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μόνον ἐγὼ δὲν ὡμίλησα.

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Σᾶς ἐζήτησα τὴν ἄδειαν διὰ τὴν διακοπήν.

§75Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δι’ ὑμᾶς δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Θέλω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἄν εἰσέλθουν δύο, ἐκτὸς τοῦ πρώτου, θὰ εἶναι ὑψηλὴ ἡ στάθμη τῶν ψήφων τῶν δύο καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι ὑψηλὴ ἡ στάθμη, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ 35 ἢ τὸ 40 ἢ καὶ τὸ 42% νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸ πρῶτον κόμμα τὴν πλειοψηφίαν. Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Πρόκειται περὶ συλλογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐλπίζω, νὰ ρίπτεται, βάσει καλῆς πίστεως, ὁ ὁποῖος ὅμως ὁδηγεῖ εἰς τὴν δημιουργίαν μιᾶς ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀφήσῃ νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, διότι εἶναι ἐντύπωσις ἄτοπος, στηριζομένη ἐπὶ παραλογισμοῦ.

§77Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς γνωρίζει ἀριθμητικὰς πράξεις καί, δόξᾳ τῷ Θεῷ, ὑπάρχουν πολλοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἠμπορεῖ νὰ κάνουν ἀριθμητικοὺς ὑπολογισμούς. Ἄν νομίζῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μὲ ἐπιχειρηματολογίαν θὰ ἀντικρούσῃ τὰς ἀπόψεις μου, ἔχει λάθος.

§78Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἁπλᾶ ἐπιχειρήματα ἀνεπτύξατε καὶ σεῖς.

§79Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅταν κάνω ἐγὼ μαθηματικοὺς ὑπολογισμούς, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὲ κατηγορήσετε δι’ ἐπιχειρηματολογίαν.

§80Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ κατηγορήσετε δι’ ἐπιχειρηματολογίαν, ὅταν δι’ ἐπιχειρηματολογίας ἁπλᾶς καὶ ἀφῃρημένας, διατυπώνετε καὶ σεῖς τοὺς συλλογισμούς σας. Δὲν ἐδώσατε κανένα στοιχεῖον.

§81Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅταν σᾶς θέτω ὑπ’ ὄψει δεδομένα ἀριθμητικά, τὰ ὁποῖα ἐμελέτησα...

§82Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Νὰ τὰ θέσητε.

§83Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς τὰ δώσω ὅλα.

§84Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἀπόψε.

§85Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν θὰ γίνῃ τὸ προηγούμενον τοῦ 1958 κατ’ αὐτὸν τρόπον. Θὰ σᾶς τὰ δώσω ὅλα. Ὅταν λοιπόν, ἐγὼ ἰσχυρίζωμαι, ὅτι τὸ συμπέρασμά μου, τῶν ἀριθμῶν, εἶναι αὐτό, καὶ ὅταν προκαλῶ εἰς μαθηματικὴν ἐπιβεβαίωσιν, ἔχω κάθε λόγον νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μὲ ἐπιχειρήματα δὲν μὲ ἀντικρούει. Ἄς τοὺς κάνῃ τοὺς λογαριασμοὺς καὶ ἄς ἔλθῃ νὰ μοῦ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένοι. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου).

§86Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐννοῶ τὰς διαφωνίας, ἐπὶ διαφόρου γνώμης. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ὡρισμέναι διαπιστώσεις ἀριθμῶν καὶ ἕκαστος νὰ συναγάγῃ, ὑποκειμενικῶς, τὰς συνεπείας των. Οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἀντικειμενικὸν δεδομένον. Ἡ κρίσις περὶ αὐτῶν εἶναι ὑποκειμενική. Καὶ διὰ τοῦτο, δὲν θεωρῶ ἄξιον τῆς αἰθούσης νὰ γίνεται διαμάχη ἐπὶ ἀντικειμενικῶν ἀριθμητικῶν δεδομένων. Ὁ κ. Μητσοτάκης ὑπεστήριξεν ὡρισμένους ἀριθμούς. Ἄμεσος ἀπάντησις, κύριοι, καλόπιστος, εἶναι ἀδύνατος.

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἔδωσεν ἕνα παράδειγμα, ὁ κ. Μητσοτάκης, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν λησμονεῖ. Εἶπεν, ὅτι ὁ Συναγερμὸς ἐπῆρε τὸ 1951 τριάντα ὀκτὼ ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν καὶ εἶπεν, ὅτι ἐὰν ἴσχυε τὸ σύστημα τοῦ 1958, τῆς δευτέρας κατανομῆς, θὰ ἐλάμβανεν 144 ἕδρες.

§88Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ Συναγερμός;

§89Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Εἴπατε διὰ τὸν Συναγερμόν.

§90Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶπα περὶ Συναγερμοῦ.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἄρα, καὶ μὲ τριανταοκτὼ τοῖς ἑκατὸν ὁ λογαριασμός, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὀρθῶς, ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὸ 144 καὶ ὄχι τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Ἀντιφάσκει πρὸς ἑαυτὸν συνεχῶς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§92Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, δὲν εὑρίσκω ἀξίαν ὅλων ὑμῶν, τὴν ἐμμονὴν εἰς συζήτησιν ρητορικὴν τῶν ἀριθμῶν...

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Σᾶς ἐπισημαίνω, ὅτι ἀντιφάσκει εἰς ἑαυτόν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§94Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἀδύνατος ἡ συνεννόησις ἀπόψε;

§95Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ὅταν μᾶς λέγετε, ὅτι μὲ 38...

§96Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Βεβαίως, τὸ λέγω.

§97Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἀποτελεῖ σφάλμα λογαριασμοῦ, ἐὰν ὄχι ἄλλο τι...

§98Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Βεβαίως, μὲ 35... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἡσυχία.

§100Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε;

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἡσυχία.

§102Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ σημερινὴ νὰ εἶναι ἡ τελευταία συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶ, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ ἑκατέρωθεν ἀντιμετωπίζονται ρητορικῶς δι’ ἐπιχειρημάτων. Ἀλλὰ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς συνεχίζονται. Ὁ κ. Μητσοτάκης ὑπευθυνότατα, ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀνεκοίνωσεν ὡρισμένα γνωστὰ ἀριθμητικὰ δεδομένα, καὶ τὰ παραδίδει εἰς τὸν ἔλεγχόν σας νὰ γίνουν μαθηματικαὶ πράξεις. Ὁ κ. Μητσοτάκης, κατὰ τρόπον ἄξιον δημοσίου ἀνδρὸς ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην ὡρισμένων ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους καταθέτει. Οἱ ἀριθμοὶ παραδίδονται πρὸς ἔλεγχον καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν δημοσίαν γνώμην. Καὶ εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν θὰ ἔχετε ὅλην τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσκήσετε τὸν ἔλεγχον τῶν ἀριθμῶν του. Καὶ χαίρω, διότι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεκήρυξεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε θὰ ἐνέμενε εἰς ἕνα σχέδιον νόμου, ἐὰν διεπιστοῦτο...

§103Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Βεβαίως.

§104Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅτι μὲ πλειοψηφίαν 35– 37% καὶ μὲ συμμετοχὴν καὶ τρίτου κόμματος εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ πλειοψηφίαν.

§105Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Καὶ τετάρτου...

§106Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὥστε, ἐὰν τὸ πρῶτον κόμμα, οἱοδήποτε, εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς ἔχῃ 35–37%, ἀσχέτως πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα μετέχουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ὑπάρχει ἄνθρωπος, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὑποστηρίζων, ὅτι περίπου τὸ τρίτον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς καὶ Κυβέρνησις τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§107Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν παρέμβασίν μου. Ὑπεστηρίξατε, ὅτι ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Μητσοτάκης, ἀπὸ τοῦ βήματος, εἶναι κατόπιν λογαριασμῶν, τοὺς ὁποίους ἔχετε καὶ σεῖς ὁ ἴδιος εἰς χεῖρας σας.

§108Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶπεν, ὅτι θὰ τοὺς καταθέσῃ ὁ κ. Μητσοτάκης.

§109Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὁ κ. Μητσοτάκης, πρὸ ὀλίγου, ἀνέφερεν, ὅτι μὲ 35–37% καὶ μὲ τὴν εἴσοδον τεσσάρων κομμάτων εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ ἕνα κόμμα πλειοψηφίαν. Ἐν συνεχείᾳ ὑμεῖς ἀνεφέρθητε εἰς τρία κόμματα. Ἦτο εὔλογος ἡ παρατήρησίς μου ἐπὶ τῆς μεταπτώσεως αὐτῆς, ἐντὸς δευτερολέπτων ἐπελθούσης, ὥστε, ὁ ὑπευθύνως κατὰ τὴν δήλωσίν του τοὐλάχιστον, συντάξας, τοὺς δῆθεν ὑπολογισμούς, νὰ ὁμιλῇ περὶ τεσσάρων κομμάτων καὶ ὑμεῖς νὰ σπεύδετε νὰ τὰ περιορίζετε εἰς τρία.

§110Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς τοιαῦτα ἐπιχειρήματα, διότι δὲν ἀνατρέπονται οἱ ἀριθμοὶ μὲ τοιαῦτα ἐπιχειρήματα.

§111Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Μητσοτάκη, ἁπλῶς ζητοῦμεν νὰ καταθέσετε τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους, ἂν ἄκουσα καλά, ἐσεῖς ἰσχυρίσθητε, ὅτι ἔχετε καὶ ὁ Ἀρχηγός σας μᾶς διεβεβαίωσεν, ὅτι πρόκειται νὰ τοὺς καταθέσετε.

§112Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ τελειώσω, καὶ ὅταν τελειώσω.

§113Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παραμένει ἀναπάντητον τὸ ἐρώτημα τοῦτο: Πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐὰν συμβῇ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὸ ἕνα κόμμα νὰ ἔχῃ 35 ἢ 37% καὶ νὰ δύναται, διὰ τῶν τεχνασμάτων τοῦ νομοσχεδίου, νὰ γίνῃ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς καὶ Κυβέρνησις τῆς χώρας; Καὶ εἶναι τοῦτο τότε Δημοκρατία;

§114Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, θέτει ἕνα ἐρώτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δώσῃ ἄμεσον ἀπάντησιν καὶ ὡς ἐκ τούτου, παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκόμενον συνάδελφον, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν ἐν πλήρει ἀνέσει.

§115Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὴν ἔχετε δώσει. Τὴν ἐδώσατε πρὸ ὀλίγου. Εἴπατε «οὐδέποτε».

§116Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἐὰν ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωσα καὶ τὴν ὁποίαν, ὅπως ἀποδεικνύεται, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ μὲ διακόπτετε, ἐνθυμεῖσθε ἄριστα, εἶναι ἀπάντησις ἐπαρκὴς καὶ κατηγορηματική, διατί θέτετε δὶς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ πάλιν;

§117Α. ΣΧΙΝΑΣ. Καὶ μάλιστα μὲ κορώνα, εἰς τὴν διαπασῶν!...

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Δὲν θέλω νὰ κάμω αὐτὸν τὸν ὑπαινιγμὸν κ. Σχινᾶ — διότι, δικαίωμα εἶναι εἰς τὸ τέρμα κάθε παρεμβάσεως νὰ δώσῃ πᾶς ἀγορητὴς καὶ εἰς τὸν ἦχον τῆς φωνῆς του καὶ εἰς τὴν διατύπωσίν του, ἔντασιν μεγαλυτέραν — ἀλλὰ ἐρωτῶ, πῶς δὲν ἠρκέσθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου εἰς τὴν δήλωσιν, τὴν ἀπολύτως κατηγορηματικήν, τὴν ὁποίαν ἐν ὀνόματι τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλων τῶν μελῶν, τῶν ἐντίμων μελῶν τῆς Ε.Ρ.Ε., ἔδωσα; (Ψίθυροι καὶ μειδιάματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί τὸ μειδίαμα, σᾶς παρακαλῶ;

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, ἀντιπαρέρχομαι αὐτὴν τὴν ἀσχημίαν ἡ ὁποία ἐσημειώθη πρὸ ὀλίγου. Ἡ ἀσχημία αὐτὴ εἶναι ἀξία μόνον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπεύθυνοι δι’ αὐτήν. Ἐὰν οἱοσδήποτε, ὄχι μόνον ὁ ὁμιλῶν ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὁ ὁμιλῶν ἐν ὀνόματι οἱουδήποτε κόμματος, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὠνόμαζε τὰ μέλη τοῦ κόμματός του ἔντιμα, ἅπαντες θὰ ἐσέβοντο τὴν διατύπωσιν αὐτήν. Μόνον ὡρισμένη μερὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν εἶναι ἀξία νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς σχέσεις ἡμῶν πρὸς ἀλλήλους. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅλοι οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Κυβέρνησιν, πιστεύομεν εἰς τὴν βαθεῖαν καὶ παραδειγματικὴν ἐντιμότητα τῶν μελῶν τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν ἀμφισβητοῦμεν δὲ τὴν ἐντιμότητα οὔτε τῶν ἄλλων κυρίων, οἱ ὁποῖοι πρὸ ὀλίγου ἐκάγχασαν ἀτόπως καὶ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος τοὺς καταδικάζει ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικοῦ ἤθους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Καὶ δίδω τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἤρχισα πρὸ ὀλίγου νὰ δίδω, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν οἱ καγχασμοὶ δὲν μοῦ ἐπέτρεψαν νὰ συνεχίσω. Ἐὰν ἦτο δεδομένη, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑστέρων, ὁπότε ὁ κ. Παπανδρέου ἐπενέβη διὰ νὰ μοῦ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν ἐπαναλάβω κἄν, ἐὰν εἶναι δεδομένη ἡ δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ σύστημα θὰ δώσῃ εἰς κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ 35 ἢ 37%, τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν μὲ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, θὰ ἐξετάσῃ ἀμέσως τὸ θέμα, διὰ νὰ ἄρῃ αὐτὸ τὸ πράγματι δημοκρατικῶς ἄτοπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐσημειοῦτο, ἐὰν ἐθεώρει δεδομένην τὴν ἀπάντησιν αὐτήν, ὁ κ. Παπανδρέου, διατί μοῦ ἔθεσε δὶς πάλιν τὸ ἐρώτημα; Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, τὸ ἔθεσε, θέλω νὰ ἀπαντήσω, ὅτι εἶναι τόσον βαθεῖα ἡ πίστις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ε. Ρ.Ε., ἐπὶ τὴν δημοκρατίαν, ὥστε μᾶς ἐπιβάλλει ὄχι μόνον τὴν ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ τὴν ἱερὰν ὑποχρέωσιν, εἰς ἣν περίπτωσιν καταδειχθοῦν τὰ παράδοξα πράγματα, τὰ ὁποῖα κατήγγειλεν ἀπόψε ὁ κ. Μητσοτάκης, ἄνευ στοιχείων, ἀπὸ τοῦ βήματος, ὡς ἀκριβῆ, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν οἱανδήποτε μεταβολήν, ἡ ὁποία θὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἰδέαν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς, ὁπωσδήποτε, πιστεύομεν, τὴν ἰδέαν τῆς δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§121Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω διὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ παρέχω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι, ἐὰν διετύπωσα τὴν ἐρώτησιν, εἶναι, λόγῳ τῆς παρεμβολῆς τῶν παρατηρήσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶμαι εὐτυχής, ὅτι ἐπεβεβαίωσε καὶ πάλιν αὐτὴν τὴν ἀρχήν, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ὁποίας θὰ κριθῇ ἀπὸ τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου).

§122Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὴν τελευταίαν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐλπίζω, ὅτι θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, χωρὶς διακοπάς, νὰ ὁλοκληρώσω τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου. Ἡ πρόθεσίς μου, ἐξ ἀρχῆς, ὑπῆρξε — καὶ τὸ ἐδήλωσα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου — νὰ κάμω ἀντικειμενικὴν ἀνάλυσιν τῶν ἀπόψεών μου καὶ νὰ τὰς θέσω ὑπὸ δημόσιον ἔλεγχον. Καθ’ ὅσον δὲ τὰ ὅσα λέγω ἀναφέρονται εἰς ἀριθμούς, ἡ μόνη παράκλησις, τὴν ὁποίαν διετύπωσα, ὑπῆρξε νὰ ἀναγραφοῦν ὅπως τὰ λέγω, εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐλεγχθοῦν οἱ ἀριθμοί. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι ἀξία τοῦ Σώματός μας. Ἐγὼ θὰ δώσω ὅλους τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔχω, διὰ νὰ καταχωρηθοῦν εἰς τὰ πρακτικά. Ἐὰν οἱονδήποτε ἐξ αὐτῶν δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσετε, ἐλᾶτε εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν νὰ τὸν ἀμφισβητήσετε.

§123Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκ.). Κύριε Μητσοτάκη...

§124Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, λυποῦμαι, ἀλλὰ παρ’ ὅλην τὴν συμπάθειαν ποὺ σᾶς ἔχω, δὲν θὰ ἐπιτρέψω πλέον διακοπάς.

§125Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκ.). Θέλω νὰ ἐρωτήσω μόνον, ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐθέσατε ὡς βάσιν τῶν ὑπολογισμῶν σας.

§126Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διατί δὲν μὲ ἀφήνετε νὰ προχωρήσω;

§127Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκ.). Εἴπατε, ὅτι συμμετέχουν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν δύο κόμματα, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἓν ἔχει πάρει 37%...

§128Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§129Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἐπικαλεῖται τοὺς ὑπολογισμούς σας καὶ σᾶς ἐρωτᾷ διὰ νὰ τοῦ δώσετε τὰ στοιχεῖα.

§130Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζετε, ὅτι δὲν θὰ εἴπω, ἐκεῖνα ποὺ θέλω νὰ εἴπω; Μετὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν ἀπόψεών μου ἠμπορεῖτε νὰ μὲ ἐρωτήσετε συμπληρωματικῶς ἐπὶ ὅσων λέγω, ἀλλὰ τώρα ἐπικαλοῦμαι κἄποιαν στοιχειώδη ἡσυχίαν. Ἐκεῖνο, ὅμως, ποὺ δὲν δέχομαι, εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς αὐτὰ ποὺ λέγω καὶ θὰ εἴπω ἐν συνεχείᾳ νὰ εἶναι δι’ ἐπιχειρημάτων. Δι’ ἀριθμῶν θὰ ἀντικρούσετε τοὺς ἀριθμούς μου, ἐὰν ἀντικρούωνται. Ἄλλως οἱ ἀριθμοί μου παραμένουν ἰσχυροί. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, καὶ ἀνακεφαλαιώνω: Ἡ ἄποψίς μου εἶναι, ὅτι ὁ νόμος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἀσχέτως τοῦ ἂν εἶναι σωστὸς ὡς πρὸς τὰ ποσοστὰ ἢ ὄχι, πρέπει νὰ εὐνοῇ ἐπὶ ἴσοις ὅροις ὅλα τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ μποῦν εἰς τὴν βʹ κατανομήν, δηλαδὴ τὰ κόμματα αὐτὰ πρέπει νὰ πάρουν ἀναλογίαν ἑδρῶν πρὸς τὰς ψήφους των. Δὲν εἶναι πλέον ἐνισχυμένη ἀναλογική, ἀλλὰ εἶναι τραγέλαφος τοῦ χειρίστου εἴδους, νὰ λαμβάνουν μὲν τὴν τιμητικὴν θέσιν εἰς τὴν σειρὰν καὶ τοὺς δίδει ὁ νόμος τὴν συμμετοχήν, ἀλλὰ δὲν κατορθώνουν τελικῶς νὰ λάβουν τὰς ἕδρας, τὰς ὁποίας θὰ ἐλάμβανον μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἐξηγοῦμαι: Ἐφήρμοσα ὅλα τὰ τελευταῖα ἐκλογικὰ συστήματα, ἀναγκάζομαι νὰ τὸ ἐπαναλάβω, εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958 καὶ ἔκαμα πολλοὺς ἄλλους ὑπολογισμούς. Τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἔκαμα προσωπικῶς καὶ φέρω τὴν εὐθύνην. Ἐὰν ὑπάρχουν λάθη εἰς τοὺς ἀριθμοὺς ἂς μοῦ ὑποδειχθοῦν. Πάντως τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα καταλήγομεν, εἶναι τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, σᾶς ἔδωσα τὸν ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος ἐξάγεται ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1951, ὅταν ἴσχυσεν ὁ νόμος ὁ ἰδικός μας τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951. Ὑπάρχει περίπου πλήρης ἀντιστοιχία μεταξὺ ποσοστῶν ψήφων καὶ ἑδρῶν. Ὁ νόμος τοῦ 1951, παρὰ τὴν προσπάθειαν, ἡ ὁποία κατεβλήθη ἐκ τῶν ὑστέρων, νὰ διαβληθῇ ὡς περίπλοκος, ἦτο εἰς τὴν μαθηματικήν του βάσιν ἄψογος. Καὶ ἦτο εἰς τὴν μαθηματικήν του βάσιν ἄψογος, διὰ τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον λόγον. Ἡ μαθηματικὴ σκέψις τοῦ 1951 ἦτο ἡ ἑξῆς ἁπλῆ: Μετὰ τὴν πρώτην κατανομὴν ἐπαναλαμβάνεται εἰς τὰ εὐρύτερα πλαίσια τῆς μείζονος ἐφετειακῆς περιφερείας ἡ αὐτὴ κατανομὴ μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἀντὶ νὰ ἔχωμεν τὴν στενὴν περιφέρειαν, ἔχομεν τὴν εὐρυτέραν περιφέρειαν μὲ τὰς περισσοτέρας ἕδρας, καὶ τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα μετέχουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, εἰς τὴν μείζονα ἐφετειακὴν περιφέρειαν, παίρνουν τὴν ἀναλογίαν τῶν ψήφων των εἰς ἕδρας. Κατὰ συνέπειαν, ἀπόκλισις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ. Ἡ δὲ ἀναλογικὴ τοῦ 1951 προέβλεπε καὶ ὡς πρὸς τὴν τρίτην κατανομήν, ἡ ὁποία οὐσία ὑπάρχει εἰς ὅλους τοὺς νόμους, ἄλλο ἐὰν τὴν λέμε ἢ δὲν τὴν λέμε, διότι, ἕνα τοὐλάχιστον ὑπόλοιπον εἰς ἑκάστην μείζονα ἐφετειακὴν περιφέρειαν, μαθηματικῶς εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἀπομείνῃ, προέβλεπεν, ὅτι τὸ ὑπόλοιπον αὐτὸ τῆς μιᾶς ἕδρας τὸ παίρνει τὸ ἔχον τὸ μεγαλύτερον ὑπόλοιπον ψήφων κόμμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ μαθηματικὴ βάσις τοῦ νόμου τοῦ 1951. Τὸ Β.Δ., τὸ ὁποῖον ἐξέδωσεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Κιουσόπουλος, εἶναι πράγματι περίπλοκον εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ ἁπλοῦ μαθηματικοῦ ὑπολογισμοῦ. Ποῖος, ὅμως, εἶναι ὁ μαθηματικὸς ὑπολογισμὸς τοῦ νόμου τοῦ 1958; Εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος. Ὁ μαθηματικὸς ὑπολογισμὸς τοῦ νόμου τοῦ 1958 εἶναι, ὅτι μοιράζονται αἱ ἕδραι τῆς δευτέρας κατανομῆς, αἱ ὁποῖαι ἀπομένουν εἰς ἑκάστην μείζονα ἐφετειακὴν περιφέρειαν κατὰ λόγον τῆς δυνάμεως εἰς ψήφους, εἰς τὴν μείζονα αὐτὴν περιφέρειαν τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ μποῦν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐνῷ ὁ νόμος τοῦ 1951 εἶναι νόμος τῶν ὑπολοίπων, διότι ὁ νόμος τοῦ 1951 εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, εἰς τὴν ὅλην μαθηματικὴν διαδικασίαν ἀφαιρεῖ καὶ τὰς ἕδρας αἱ ὁποῖαι ἔχουν δοθῆ, διὰ νὰ ἴδῃ πόσαι ἀπομένουν νὰ πάρῃ εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομήν, ὁ νόμος τοῦ 1958, ὑπελόγιζε δύο φορὰς τὰς αὐτὰς ψήφους. Καὶ ἀναφέρω τὸ ἀκραῖον παράδειγμα τῆς διεδρικῆς περιφερείας, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ συνδυασμὸς θὰ πάρῃ τὸ ἥμισυ σὺν ἕνα, θὰ πάρῃ καὶ τὰς δύο ἕδρας, ἐνῷ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρξῃ ἄλλος συνδυασμός, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ ἥμισυ πλὴν ἕνα, νὰ μὴ πάρῃ καμμίαν ἕδραν. Καὶ δύναμαι νὰ ἀναφέρω καὶ ἄλλο παράδειγμα Νομοῦ, περιφερειῶν μὲ 3–4 ἕδρας, ὡς ἡ Φλώρινα, Καστοριὰ κλπ., τῶν ὁποίων τὰς ἕδρας ὅλας ἐπῆρε τὸ σχετικῶς πλειοψηφοῦν κόμμα, κατ’ ἐφαρμογὴν αὐτῆς τῆς διαδικασίας. Ἐὰν θέλετε ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ ἕνα παράδειγμα ἀπὸ μίαν μείζονα περιφέρειαν, κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου μὲ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν Β μείζονα Ἐφετειακὴν περιφέρειαν τοῦ Ναυπλίου. Εἰς τὸ Ναύπλιον παρέμειναν διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν ἀδιάθετοι 12 ἕδραι. Ἐξ αὐτῶν, αἱ ψῆφοι τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ ἡ Ε.Δ.Α., διότι αὐταὶ ἐνδιαφέρουν, αἱ ψῆφοι τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν τοῦ Ναυπλίου, ἦσαν 182.040, αἱ ψῆφοι τῆς Ε.Δ.Α. ἦσαν 31.856. Ἀπὸ αὐτὰς τὰς 12 ἕδρας, αἱ ὁποῖαι ἀπέμειναν διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν μὲ τὸν ὑπολογισμὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἐγένετο, τὰς 11 ἐπῆρεν ἡ Ε.Ρ.Ε., 10 ἐπῆρε δυνάμει τοῦ πηλίκου καὶ μίαν ἕδραν ὡς τὸ ἰσχυρότερον κόμμα ἐν τῇ περιφερείᾳ. Θὰ μπῶ ἀμέσως εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῆς τρίτης κατανομῆς. Καὶ συνολικῶς ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐπῆρεν 25 ἕδρας μὲ 182.000 ψήφους καὶ δύο ἕδρας ἡ Ε.Δ.Α. μὲ 31.000 ψήφους. Δηλαδή, τὸ ἐκλογικὸν μέτρον τῆς μείζονος ἐκλογικῆς περιφερείας εἶναι διὰ μὲν τὴν Ε.Ρ.Ε. 7.281, διὰ δὲ τὴν Ε.Δ.Α. 15.928. Δηλαδή, πάρα πάνω ἀπὸ τὸ διπλοῦν. Καὶ ὅμως, ἡ Ε.Δ.Α. ἐμπῆκεν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ θὰ ἐδικαιοῦτο, ἐπὶ ἴσοις ὅροις, νὰ κριθῇ εἰς τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν τῆς μείζονος περιφερείας, ὅπως προέβλεπεν ὁ νόμος τοῦ 1951. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφὲς καὶ πρόδηλον. Ὁ νόμος τοῦ 1958 περιελάμβανε πολλὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἔτεινον ὅλαι εἰς τὸν αὐτὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν. Ἐγώ, κύριοι, δὲν θὰ ὁμιλήσω, διότι ἐπιθυμῶ ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀπόψεών μου νὰ εἶναι ἀπολύτως ἀντικειμενικὴ πρὸς ὅλας τὰς πλευράς, δὲν θὰ ὁμιλήσω διὰ τὸ ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1958 διαιρεῖ τὸ σύνολον τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἕκαστον κόμμα ἔλαβε, διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν καὶ οὐχὶ διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν σὺν 1. Αὐτὸ εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον ἴσχυσε καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1951. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὸ τὸ κἄτι ἔχει πολὺ σημαντικὴν ἀξίαν καὶ εἰς τὸ 1951 καὶ εἰς τὸ 1958 ποὺ ἴσχυσεν. Διότι τὸ 1958, ἐὰν διῃρεῖτο διὰ τοῦ σὺν 1, θὰ ἔπαιρνε ἐπὶ πλέον ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομὴν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων 7 ἕδρας, ἡ Π.Α.Δ.Ε. 4 καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα 1. Δηλαδὴ τὰ κόμματα αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ ἔχασαν τὰς ἐπὶ πλέον ἕδρας, ἔχασαν 12 ἕδρας, αὐτὰς τὰς ὁποίας μὲ τὴν ἀναλογίαν ποὺ ἴσχυσε διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν, ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐκέρδισεν 8–9 ἕδρας. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὸ σὺν 1. Δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον προέβλεψεν ἐντέχνως ὁ νόμος τοῦ 1958, εἶναι αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι. Ἐὰν ἴδητε τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας, τὸ 1951 καὶ τὸ 1956, εἴχομεν 40 ἐκλογικὰς περιφερείας εἰς τὴν Χώραν ἢ 41. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὅπου ἴσχυσεν ἀναλογικὴ κατὰ κανόνα ἡ ἀναλογικὴ συμπορεύεται μὲ τὴν μείζονα περιφέρειαν, ποτὲ μὲ τὴν ἐλάσσονα. Διότι ἐὰν προχωρήσωμεν εἰς διεδρικὰς καὶ μονοεδρικὰς καὶ τριεδρικὰς περιφερείας, δὲν ἐφαρμόζεται κανένα σύστημα ἀναλογικῆς καὶ πολὺ περισσότερον ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἐνῷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ 1956 εἶχε τὴν βάσιν του εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα μὲ ἐκπροσώπησιν ἁπλῶς τῆς περιφερείας. Καὶ ἐνῷ ἀπὸ τὸ πλειοψηφικὸν ἐπήγαμεν εἰς τὴν ἀναλογικήν, ἐνῷ θὰ ἀνέμενε κανεὶς εὐλόγως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφρόντιζε νὰ ἐλαττώσῃ ἀκόμη περισσότερον τὰς περιφερείας ἢ νὰ τὰς κρατήσῃ, ἐπὶ τέλους, ὅσαι ἦσαν, ἐν ὀνόματι, δῆθεν, τῆς ἀρχῆς, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ὁμοιομορφία καὶ ὁ Νομὸς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, αὐξάνει τὰς περιφερείας εἰς 54. Ἀποτέλεσμα τελικόν, ηὐξήθησαν αἱ ἕδραι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔμεναν διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν. Καὶ ἀντὶ νὰ ἔχωμεν 92 ἕδρας εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν μὲ τὰς ὀλιγωτέρας περιφερείας, ἔχομεν 104, ἤτοι ἄλλες 12 ἕδρας. Αὐτὲς οἱ 12 ἕδρες, κύριοι συνάδελφοι, περιττεύει νὰ λεχθῇ, ὅτι εἶναι αἱ ἕδραι τὰς ὁποίας διὰ τοῦ γνωστοῦ συστήματος εἰσέπραξεν ἡ Ε.Ρ.Ε. Ἀλλὰ προχωρῶ περαιτέρω: Σᾶς ἔκαμα τὸν ὑπολογισμὸν κατὰ βάσιν, τῆς δευτέρας κατανομῆς. Πῶς ἐγένετο ἡ δευτέρα κατανομή; Διὰ τῆς δευτέρας κατανομῆς, ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔλαβε πολὺ περισσοτέρας ἕδρας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐδικαιοῦτο μὲ τὴν ἀντιστοιχίαν τῶν ψήφων των, διὰ τοῦ τρόπου ὑπολογισμοῦ τὸν ὁποῖον προηγουμένως ἀνέφερον. Ὑπῆρξεν, ὅμως, καὶ πέραν αὐτῶν τῶν κερδῶν, ὑπῆρξε καὶ τρίτη λεγομένη κατανομή. Ἡ τρίτη κατανομή, εἶπον πρωτύτερα, ὅτι ἐκ τῶν πραγμάτων ὑπάρχει εἰς κἄθε σύστημα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν πλήρεις διαιρέσεις δεκάδων χιλιάδων καὶ ἑκατοντάδων χιλιάδων καὶ ἀπομένουν ὑπόλοιπα καὶ συνεπῶς μία ἕδρα ἀπομένει, ἐνδεχομένως καὶ δύο. Ἡ ἀρχικὴ διατύπωσις τοῦ νόμου τοῦ 1958 ἔλεγεν, ὅτι αὐτὰς τὰς ἕδρας θὰ τὰς πέρνῃ ὅλας τὸ σχετικῶς πλειοψηφοῦν ἐν Ἑλλάδι κόμμα. Μεγάλη ὑποχώρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Ε.Ρ.Ε. τότε, ἦτο νὰ δεχθῇ νὰ τὴν πάρῃ τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπλειοψήφει εἰς τὴν Ἐφετειακὴν περιφέρειαν. Ἀποτέλεσμα, ἀπὸ ὅλα τὰ Ἐφετεῖα ἐκέρδισε τὰς ἕδρας ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον τῆς Κρήτης. Διότι συνέβη τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ μὴ μπῇ εἰς τὴν Βʹ κατανομήν, τὸ ὁποῖον ἔλαβε τὸ 50% ἐκ τῶν ψήφων τῆς Κρήτης καὶ συνέβη ἡ ΕΡΕ νὰ πάρῃ πάνω ἀπὸ τὴν ΕΔΑ εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ἐφετειακὴν τῆς Κρήτης. Ἀποτέλεσμα: Ἄλλαι 9 ἕδραι. Δηλαδή, βοηθοῦντος τοῦ ὅτι...

§131Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τροπολογίαν ἔκαμε δεκτήν.

§132Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον, ὅτι ἦτο τροπολογία. Μεγάλη παραχώρησις εἶπον ἰδική σας πρὸς ἡμᾶς, ἡ ὁποία ἀπέβη εἰς τὸ νὰ πάρῃ ἀνὰ μίαν ἕδραν ἐπὶ πλέον, τὸ τελευταῖον δῶρον τοῦ νόμου, εἰς κάθε μείζονα ἐφετειακὴν περιφέρειαν. Δηλαδὴ βοηθοῦντος καὶ τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχει τὸ σὺν 1 καὶ τῆς περαιτέρω, τῆς μεγάλης κατατμήσεως τῶν περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι ἀφήνουν μεγάλα ὑπόλοιπα, βοηθοῦντος τοῦ τρόπου τῶν βάσεων, μὲ τὸν ὁποῖον ἔγινεν ἡ Βʹ κατανομή, ὁ ὁποῖος εἶναι παράλογος καὶ βοηθούσης καὶ τῆς τρίτης κατανομῆς, καθ’ ὃν τρόπον ἔγινε, βγαίνουν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον. Καὶ ἐπειδὴ θέλω νὰ εἶμαι τελείως ἐξηγημένος, θὰ παρακαλέσω νὰ σημειωθοῦν τὰ ἑξῆς: Εἶναι γνωστὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς τότε ἐπῆρε 38 καὶ κἄτι τοῖς ἑκατὸν καὶ δὲν ἐπῆρεν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Ἐπῆρεν 114 ἕδρας ἐπὶ 250. Τὰ δύο Κόμματα τοῦ Κέντρου ἐπῆραν τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν καὶ ἐσχημάτισαν Κυβέρνησιν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ ἐφαρμόσῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 τὸν νόμον τοῦ 1958. Τὴν παρακαλῶ νὰ κάμῃ αὐτὸν τὸν κόπον καὶ διὰ τὸν παρόντα νόμον κατὰ συνέπειαν, διὰ νὰ διαπιστώσῃ, ὅτι τὸ 1951, ἐὰν εἰσήρχετο ἕνα μόνον ἄλλον Κόμμα εἰς τὴν Βʹ κατανομὴν μὲ τὸ σύστημα αὐτό, ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἔμπαινεν εἰς τὴν Βʹ κατανομὴν καὶ ἔμπαινε μόνον ἡ Ε.Π. Ε.Κ. ἢ ἐὰν ἔμπαινε μόνον τὸ Κόμμα Φιλελευθέρων καὶ δὲν ἔμπαινεν ἡ ΕΠΕΚ, ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης Παπάγος θὰ ἐκυβέρνα τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὸ 1951 μὲ τὸ 38 καὶ τόσον τοῖς ἑκατόν, τὸ ὁποῖον ἔλαβε. Πρῶτον θέμα, τὸ ὁποῖον θέτω πρὸς ἔλεγχον εἰς τοὺς ἐμπειρογνώμονας τῆς Κυβερνήσεως.

§133Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ συνάγετε συμπεράσματα μὲ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1951 καὶ μὲ συμμετοχὴν τριῶν κομμάτων εἰς τὴν Βʹ κατανομήν, ὡς ἔγινε τὸ 1951 τῶν τριῶν Κομμάτων, τοῦ Συναγερμοῦ, τῆς ΕΠΕΚ καὶ Φιλελευθέρων, δύνασθε μήπως νὰ εἴπητε, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν ἐφηρμόζετο τὸ σύστημα τοῦ 1958, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Βʹ κατανομήν;

§134Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σεῖς τὸ τί θέλετε νὰ δώσητε...

§135Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Διότι προάγεσθε εἰς τὴν συναγωγὴν συμπερασμάτων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν τοῦ 1951 καὶ τοῦ συστήματος τοῦ 1958, μὲ συμμετοχὴν δύο κομμάτων. Ἡ πρᾶξις, ὅμως, ἐπέτρεψε τὴν συμετοχὴν καὶ τὸ 1951 τριῶν κομμάτων. Ἐπὶ τῇ βάσει, λοιπόν, τῆς πραγματικότητος αὐτῆς ἔχετε κάμει ὑπολογισμούς; Τὶ θὰ ἐλάμβανεν ἕκαστον ἀπὸ τὰ τρία κόμματα καὶ συγκεκριμένως ὁ Συναγερμὸς μὲ τὸ σύστημα τοῦ νόμου τοῦ 1958;

§136Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πρῶτον, παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ μὴ μὲ διακόπτετε, τοὐλάχιστον ἕως νὰ τελειώσω τοὺς ἀριθμούς μου. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν ἱκανότητα τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Κανελλόπουλος, νὰ ἀπαντῶ εἰς τοιαύτας ἐρωτήσεις ἀμέσως. Αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν δὲν τὸν ἔχω κάμει. Σᾶς δίδω τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἔχω κάμει. Δικαίωμά σας εἶναι, νὰ κάμετε καὶ σεῖς ὅ,τι ὑπολογισμοὺς θέλετε καὶ νὰ τοὺς θέσετε ὑπ’ ὄψει μας. Αὐτὸν τὸν ὑπολογισμόν, ἐὰν θέλετε νὰ γνωρίζητε, δὲν τὸν ἔκαμα τώρα. Τὸν ἔκαμα τὸ 1958, ἐν ὄψει τοῦ νόμου τοῦ 1958, τὸν ὁποῖον θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλή, ὅτι ἐγὼ προσωπικῶς κατεψήφισα καὶ ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἐντόνως ἐτάχθην. Εἶπον, διὰ νὰ ἴδωμεν τί εἶναι αὐτὸς ὁ περίφημος νόμος, καὶ ἐφήρμοσα, διότι ἦτο νόμος τῶν δύο κομμάτων, εἰς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1951 καὶ διεπίστωσα, ὅτι τὸ 1951, ἐὰν ἔμπαιναν δύο κόμματα, θὰ ἔβγαινεν ὁ Στρατάρχης Παπάγος Κυβερνήτης ἔκτοτε. Καὶ ἔκτοτε προειδοποίησα καὶ εἶπον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι μὲ 38% εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κανεὶς Κυβερνήτης, διότι βγαίνει ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951. Πέραν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν τὸ 1958 ἔμπαινε καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Βʹ κατανομήν, ἐὰν δηλαδὴ τὸ ποσοστὸν ἀντὶ νὰ ἦτο 25 ἦτο 20 καὶ ἔμπαινε καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Βʹ κατανομήν, τί νομίζετε, ὅτι θὰ ἐγίνετο; Δὲν θὰ ἦτο αὐτοδύναμος πλειοψηφία ἡ Ε.Ρ.Ε; Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐὰν ἔμπαινε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Βʹ κατανομὴν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἔπαιρνεν 156 ἕδρας, 60 τὸ Κ. Φ., 70 ἡ ΕΔΑ καὶ τὰς ὑπολοίπους τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα...

§137Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἠμπορεῖ ὁ συλλογισμὸς αὐτὸς καὶ ὁ λογαριασμὸς νὰ εἶναι ὀρθός. Ἀλλὰ μὲ τὸ 37%, παρακαλῶ, νὰ εἴπητε.

§138Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πάρα πέρα, θὰ σᾶς δώσω πολλοὺς ἀριθμούς. Ἐγώ, κύριοι, ξεκινῶ, ὅτι ἡ βάσις εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν πρέπει νὰ εἶναι, νὰ μπαίνουν τὰ Κόμματα ἐπὶ ἴσοις ὅροις. Ἐφ’ ὅσον ξεκινῶ ἀπὸ τὴν βάσιν αὐτήν, κάμω τὴν σύγκρισιν μὲ τὰ δεδομένα ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία ἐνδεχομένως θὰ ἐφηρμόζετο. Ἐπαναλαμβάνω, τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958, μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, μᾶς ἔδιδον ΕΡΕ 138, ΕΔΑ 71, Κ.Φ. 61. Δηλαδή, ἐὰν καὶ ἡ ΕΔΑ καὶ τὸ Κ.Φ. ἔμπαιναν εἰς τὴν Βʹ κατανομὴν τοῦ 1958, καθ’ ὃν τρόπον τὴν προβλέπει ὁ νόμος, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο, ὅτι ἕκαστον ἐξ αὐτῶν θὰ ἔπαιρνε μίαν ἕδραν ὀλιγωτέραν ἀπ’ ὅ,τι θὰ ἔπαιρνε μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Τὶ εἴδους ἐνισχυμένη εἶναι, ὡς πρὸς τὰ Κόμματα αὐτά, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸ σύστημα τοῦ νόμου;

§139Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε;

§140Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι, νὰ τελειώσω, ὅσον βαρυσήμαντον καὶ ἐὰν εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ εἴπητε. Ἐπιθυμῶ νὰ τελειώσω.

§141Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ ἡμισείαν ὥραν ζητῶ νὰ διακόψω τὸν κ. Μητσοτάκην...

§142Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν σᾶς ἄφησαν οἱ Ὑπουργοί.

§143Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε. Ὑπάρχει μία βασικὴ διαφωνία, κύριε Μητσοτάκη. Ἐκάματε τοὺς λογαριασμοὺς πῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958 μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1951. Εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ αὐτό. Διότι κάθε σύστημα ἔχει ἰδικάς του συμμετοχὰς κομμάτων εἰς τὰς ἐκλογάς. Δὲν ἦτο δυνατὸν μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1951, τὸ 1958 νὰ ἔχωμεν τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα κατῆλθον. Συνεπῶς, δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὑπολογισθῇ οὔτε εἰς τὴν πρώτην, οὔτε εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τὸ ποσοστὸν τῆς ΠΑΔΕ, οὔτε τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Μαρκεζίνη, οὔτε τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου κλπ. καὶ τῆς ΕΔΑ ἀκόμη, ἐὰν θέλετε, διότι καὶ αὐτὴ ἠμπορεῖ νὰ ἀπηρτίζετο ἀπὸ ἄλλα κόμματα. Ἐνδεχομένως καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ μὴ κατήρχετο ἡνωμένον. Καὶ ἀπόδειξις, ὅτι εἰς μὲν τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 κατῆλθον 5 κόμματα, ἐνῷ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 7. Καὶ ἔχει μεγάλην σημασίαν αὐτό. Εἰς δὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν 47. Ἠμποροῦμεν ποτὲ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς ἀρχὰς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἐπὶ ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους δίδει ἕνα σύστημα ἐπηυξημένον; Εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος ὁ τρόπος τοῦ ὑπολογισμοῦ καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένετε εἰς τὰ ἀπίθανα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω, ἐπὶ ἡμισείαν ὥραν, ἀλλὰ δὲν μὲ ἀφήνατε.

§144Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐν τάξει τὸ εἴπατε. Δὲν ἤξιζεν, ὁ κ. Ράλλης, νὰ ἀγωνίζεται ἡμίσειαν ὥραν, διὰ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν διακοπήν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν κάμω πολιτικοὺς συλλογισμούς. Ἴσως ὁ κ. Ράλλης, ἐπειδὴ εἶναι δικηγόρος, νὰ παρασύρεται ἀπὸ τὴν τάσιν πρὸς ἐπιχειρηματολογίαν. Ἐγὼ δὲν ἐφεῦρον τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958, ἀλλὰ τὰ εὗρον. Εἶναι πιθανὸν νὰ ἐπηρεάσθησαν ταῦτα, διότι ὑπῆρξαν ἄπειροι παράγοντες. Διὰ νὰ μὴ εἴπητε, ὅτι ἐγὼ ἐμηχανεύθην τὰ ἀποτελέσματα, ἐν τῇ ἐπιδιώξει μου νὰ πείσω τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην, ἀλλὰ παίρνω τὰ δεδομένα ἀποτελέσματα καὶ θέλω νὰ ἴδω, τί θὰ ἐγίνετο. Τὸ τελικὸν συμπέρασμα, τῆς ἀναλύσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω, εἶναι, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικόν, ὅπως εἰσάγεται, εἶναι ὑπερενισχυμένη ἀναλογικὴ ἑνὸς κόμματος. Δὲν θέλω νὰ προχωρήσω εἰς τὸ νὰ σᾶς ἐκθέσω ἄπειρα ἄλλα ἐξωφρενικὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου. Νὰ σᾶς ὁμιλήσω διὰ τὴν ἐκλογικήν μου περιφέρειαν, τὴν Κρήτην, εἰδικώτερον, διὰ τὸν Νομὸν Ρεθύμνης, ὅπου ἡ Ε.Ρ.Ε. κατώρθωσε νὰ ἐξασφαλίσῃ δύο ἕδρας, ἔναντι μιᾶς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§145Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μὲ τὴν ἀναλογικὴν τοῦ 1950, συνέβη, τὸ Κόμμα, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ὁποίου ἤμην καὶ κατῆλθεν εἰς τὰς ἐκλογάς, νὰ λάβῃ εἰς τὴν Ἠλείαν δύο ἕδρας καὶ μίαν εἰς τὸν Νομὸν Ἀχαΐας, μολονότι εἰς τὸν Νομὸν Ἀχαΐας εἶχε διπλάσιον ἀριθμὸν ψήφων ἐκείνων τὰς ὁποίας εἶχε λάβει εἰς τὴν Ἠλείαν.

§146Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ γνωρίζητε, ὅτι εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, συνέβαινον περίεργα, ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς μεταθέσεως τῶν ἑδρῶν. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ πάρῃ μίαν ἕδραν εἰς τὴν Ἠλείαν ἀντὶ τῶν Πατρῶν, ἢ καὶ ἀντιστρόφως, ἀλλὰ εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, δὲν ὑπάρχει θέμα, νὰ πᾶνε αἱ ψῆφοι ἀπὸ τὸ ἕνα κόμμα εἰς τὸ ἄλλο. Συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἰσάγεται, πέραν τοῦ ποσοστοῦ, εἶναι ἓν ἐπιμελῶς παρασκευασμένον σύνολον, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ διατηρήσῃ κατὰ βάσιν, ὅλα τὰ ἀπαράδεκτα ἐλαττώματα τοῦ νόμου 1958 καὶ νὰ τὸν ἐνισχύσῃ μὲ τὴν ἐπανακαθιέρωσιν τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ, ὅπως τὸν εἰσάγει καὶ μὲ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, τὴν ὁποίαν, εἶναι πρόδηλον, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ διατηρήσῃ. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξέθεσα, ὑπῆρξαν, ἐὰν θέλετε, ἀπόψεις ἐμπειρογνώμονος. Τὰς θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὴν λογικὴν βάσανον ὅλων. Τὸ μόνον ποὺ δέον νὰ λάβῃ χώραν εἶναι, εἰς τοὺς ἀριθμοὺς νὰ ἀνταπαντήσωμεν μὲ ἐπιχειρήματα. Νὰ μὴ λέγωμεν, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1951 εἶναι περίπλοκος καὶ δι’ αὐτὸ δὲν μᾶς ἀρέσει. Ἡ ἄποψις τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἶναι, ὅτι μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἐννοοῦμεν ἡμεῖς τοὐλάχιστον σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ηὐνόει ἐξ ἴσου τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, μὲ μίαν ἔννοιαν, μὲ τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ ὑπάρξῃ, ὅπως τὸ 1951, σύστημα δευτέρας καὶ τρίτης κατανομῆς, τὸ ὁποῖον θὰ δίδῃ ἕδρας ἀντιστοίχους, πρὸς τὰς ψήφους. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς ἀπόψεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἔντιμοι καὶ δὲν ἀποβλέπουν εἰς ὄφελος τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου κόμματος, διότι ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν εἶναι εὐκαιρία τεχνασμάτων καὶ ἐπιδιώξεως ὠφελημάτων εἰς βάρος οὐδενὸς ἄλλου, οὔτε ἀκόμη εὐκαιρία διὰ καταναγκασμοῦ νὰ λυθοῦν ἐσωτερικὰ θέματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν νὰ ὑπάρξῃ ἀδέσμευτος καὶ ἐλευθέρα ἔκφρασις τοῦ λαϊκοῦ ρεύματος καὶ τίμιος ὑπολογισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ βασίζωνται εἰς τὰς ψήφους, εἰς τὰς ὁποίας θὰ πάρουν τὰ κόμματα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ἔντιμον ὑπόδειξιν αὐτὴν καὶ νὰ προσαρμόσῃ τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ πρὸς τὰς ἐπιταγὰς τῆς λογικῆς καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἐὰν θελήσῃ νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι διακυβεύεται ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας καὶ ὅτι ἐννοοῦμεν διὰ τρίτην φορὰν νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ καταστήσῃ, πιθανόν, μειοψηφίαν, Κυβέρνησιν, ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἔχομεν χρέος νὰ δηλώσωμεν, ὅτι δὲν εἴμεθα ποσῶς διατεθειμένοι οὔτε νὰ συμπράξωμεν, ἀλλὰ οὔτε νὰ ἀνεχθῶμεν αὐτὸ τὸ ἐνδεχόμενον. Ὁ νόμος καὶ οἱ ἀριθμοί, ἔχουν ἀμείλικτον δύναμιν, κύριοι συνάδελφοι καὶ κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, Ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον τελικῶς θὰ ψηφίσητε, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ προσδιορίσῃ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ἡ προσεχὴς ἐκλογικὴ ἀναμέτρησις καὶ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν θὰ συγχωρήσῃ κανένα, οὔτε ἐκ τῶν βουλευτῶν, οὔτε ἐκ τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν δὲν συναγάγῃ τὰ λογικὰ συμπεράσματά του καὶ δὲν στρέψει τελικῶς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως τὰ τεχνάσματα, τὰ ὁποῖα αὕτη θὰ θελήσῃ νὰ χαλκεύσῃ. Τὴν εὐθύνην αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπικαλοῦμαι αὐτὴν τὴν ὥραν. (Χειροκροτήματα).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§148Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Χώρας, ἡ κοινὴ γνώμη ἀνέμενε, μετὰ τόσης ἀγωνίας, τὴν κατάθεσιν νέου ἐκλογικοῦ νόμου, διότι διὰ πρώτην φορὰν ἀπεδοκίμασε κατὰ τόσον πανηγυρικὸν τρόπον τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1958. Ἡ κοινὴ γνώμη ἠγανάκτησε ζωηρότατα, διότι διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, ἐπλαστογραφήθη ἡ λαϊκὴ θέλησις, κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ. Οἱ προλαλήσαντες ἀγορηταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀνέφερον σωρείαν συγκεκριμένων παραδειγμάτων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα βεβαιοῦται ἡ νοθεία τῆς λαϊκῆς θελήσεως καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἀλλὰ τὴν χαριστικὴν βολὴν ἐναντίον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958, δίδει ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων διατάξεων, περιλαμβάνει καὶ μίαν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζεται, ὅτι αἱ μεταπροσεχεῖς ἐκλογαὶ δὲν θὰ γίνουν μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1958, ἀλλὰ μὲ τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον ἴσχυσε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1952. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ μέγεθος τῆς παραποιήσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως, διὰ τοῦ συστήματος τοῦ 1958, ἦτο μεγάλο. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς οὐδεμίαν Χώραν, Κόμμα, μὲ τὸ 41% τοῦ συνόλου τῶν ψήφων, ἀποκτᾶ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ. Μόνον ὁ ἰταλικὸς φασιστικὸς νόμος τοῦ 1924, τοῦ Ἀτσέρμο, ὥριζεν, ὅτι κόμμα μὲ 25% τῶν ψήφων κερδίζει τὰ ⅔ τῶν ἑδρῶν. Ὁ νόμος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τοῦ 1958, εἶναι καθαρὰ ἀντιγραφὴ φασιστικῶν νόμων καὶ διέπεται ἀπὸ φασιστικὸν πνεῦμα. Θὰ ἐνθυμῆσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956, συνεκέντρωσε τὸ 47% τῶν ψήφων καὶ ἔλαβεν 161 ἕδρας, ἐνῷ τὸ 1958 συνεκέντρωσε τὸ 41% καὶ ἔλαβεν 173 ἕδρας. Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἐκείνου. Τὸ 1958 ἡ Ε.Ρ.Ε. μὲ τὸ 41% τοῦ συνόλου τῶν ψήφων, ἔλαβε τὸ 57% τῶν ἑδρῶν. Ἡ ΕΔΑ μὲ τὸ 24,42% ἐπῆρε τὰ 26,33%. Οἱ Φιλελεύθεροι μὲ 20,67%, ἐπῆραν τὸ 12%. Ἡ ΠΑΔΕ μὲ 10,62, ἐπῆρε τὸ 3,33% τῶν ἑδρῶν καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα μὲ 2,94% ἐπῆρε τὸ 1,33% τῶν ἑδρῶν. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω προκύπτει, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔλαβε 37% περισσοτέρας ἕδρας ἀπὸ τὰς ἀναλογούσας εἰς τὴν ἐκλογικήν της δύναμιν καὶ ἡ ΕΔΑ 7%. Ἀντιθέτως, οἱ Φιλελεύθεροι ἔλαβον 42% ὀλιγωτέρας ἕδρας, ἀναλογούσας εἰς τὴν ἐκλογικήν των δύναμιν, ἡ ΠΑΔΕ 69% καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα 55%. Ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ κατανομὴ αὕτη κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἐπὶ παραδείγματι, ἡ μὲν Ε.Ρ.Ε. θὰ ἐλάμβανε 29 ἕδρας, ἀντὶ τῶν 30, τὰς ὁποίας ἔλαβε διὰ τοῦ προκριθέντος τρόπου κατανομῆς ὑπὸ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958 καὶ ἡ Ε.Δ.Α. 26, ἀντὶ τῶν 25 συνολικῶς ἑδρῶν, τὰς ὁποίας ἐκέρδισεν εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν. Δηλαδή, αἱ ἀπομείνασαι ἀδιάθετοι ἕδραι θὰ κατενέμοντο ἐξ ἡμισείας εἰς τὰ δύο κόμματα, ἐνῷ διὰ τοῦ τρόπου κατανομῆς τοῦ 1958 ἡ ΕΡΕ ἔλαβε 10 ἕδρας καὶ ἡ ΕΔΑ 8. Δηλαδὴ εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐκέρδισε μίαν ἐπὶ πλέον ἕδραν. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὰς ἄλλας 8 μείζονας περιφερείας τοῦ συνολικοῦ κέρδους τῆς ΕΡΕ, ἐκ τοῦ τρόπου κατανομῆς, ἀνελθόντος εἰς 11 ἕδρας. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις μᾶς προσεκόμισεν ἕνα νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἰσχυρίζεται ὅτι προσπαθεῖ νὰ δώσῃ δυαντότητα πρὸς μορφοποίησιν εἰς τὰ ἀσταθῆ λαϊκὰ ρεύματα καὶ πραγματοποιηθοῦν ἀνακατατάξεις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Εἰς τὴν πραγματικότητα ἐπιδιώκει νὰ διαλύσῃ τὰς μάζας αὐτάς, ὥστε νὰ ἀναγκασθοῦν νὰ ἐνταχθοῦν εἰς τὰς ἀκραίας πολιτικὰς παρατάξεις, μὲ ἀποτέλεσμα ἡ Ε.Ρ.Ε. νὰ ἀποτελέσῃ τὸν ἀποκλειστικὸν ρυθμιστικὸν παράγοντα τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐπιψήφισιν, δὲν εἶναι νέον. Εἶναι τροποποίησις τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ νόμου μὲ τρεῖς βασικὰς νέας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι τὸ καθιστοῦν πολὺ χειρότερον τούτου, διότι μειώνει μὲν τὸ ἰσχῦον ποσοστόν, δηλαδὴ τὴν δευτέραν κατανομήν, εἰς 17%, ἀλλὰ ἐπαναφέρει τὴν διάταξιν τοῦ νόμου 3452 τοῦ 1955 διὰ τὴν ψῆφον τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, τὴν ὁποίαν τότε ὁμοφώνως ἀπέκρουσαν ὅλα τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δίδει τὴν δυνατότητα ἐφαρμογῆς πάλιν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940 καὶ ἀγνοεῖ τὴν νέαν τοῦ 1961 καὶ καθορίζει τὸ πλειοψηφικὸν διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς. Εἶναι, κύριοι βουλευταί, γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις λαϊκῆς μειοψηφίας καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν κατώρθωσε νὰ παρασύρῃ κατὰ τὸ μακρὸν διάστημα ποῦ κυβερνᾶ, πρὸς ἑαυτὴν τὴν ρευστὴν λαϊκὴν μᾶζαν, ὥστε νὰ ἀποκτήσῃ εὐρεῖαν λαϊκὴν βάσιν, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐξασφαλίσῃ ὁμαλὴν διαδοχὴν εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Ἀντὶ τούτου, προσπαθεῖ νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἀρχὴν μὲ νέα ἐκλογικὰ τεχνάσματα. Τοιοῦτον τέχνασμα ἀποτελεῖ καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἀρχήν, ἔστω καὶ ἐὰν λάβῃ μικρότερον ποσοστὸν ψήφων ἀπὸ ἐκείνας ποὺ ἔλαβε τὸ 1958. Ὅπως ἐξήγησε καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, εἶναι δυνατὸν μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον εἰς ἕνα Κόμμα νὰ σχηματίσῃ αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν, ἐὰν ἐξασφαλίσῃ 37% τῶν ψήφων. Ἐν τῇ προσπαθείᾳ της ἡ Κυβέρνησις νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ κᾶθε μέσον, λησμονεῖ τὴν βασικὴν ἀρχὴν ποὺ πρέπει νὰ ἔχῃ κᾶθε ἐκλογικὸς νόμος, νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐκπροσώπησιν ὅλων τῶν λαϊκῶν τάσεων εἰς τὴν νέαν Βουλὴν καὶ προσκομίζει τὸ παρὸν νομοσχέδιον, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει νὰ συνθλίψῃ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω εἰς ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως ταύτης, τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν τῆς πρώτης κατανομῆς διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1958, ἐν σχέσει μὲ τὸν προβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1951. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἐπιβάλλει νὰ μειωθοῦν τὰ ποσοστὰ διὰ τὴν βʹ κατανομήν, κατὰ τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ λάβουν μέρος ὅλα τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀκολουθοῦνται ἀπὸ ἕνα ποσοστὸν ἐκλογέων ἄξιον λόγου, οὐχὶ ὀλιγώτερον φυσικὰ τοῦ 10%, ὁπότε ἡ πρώτη κατανομὴ ἑδρῶν θὰ ἀφορᾷ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον ποσοστὸν ἑδρῶν. Ἐὰν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 ἐφηρμόζετο ὁ διαιρέτης σὺν 1, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ ἐκέρδιζεν ἀκόμη 7 ἕδρας, ἡ ΠΑΔΕ 4 καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα 1. Δηλαδὴ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου θὰ ἐλάμβανον 12 ἕδρας, τὰς ὁποίας ἐκέρδισε μὲ τὸ ἐκλογικὸν τέχνασμα τοῦ 1958 ἡ ΕΡΕ. Ἕτερον ἐκλογικὸν τέχνασμα ὑπῆρξε καὶ ἡ αὔξησις τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν ἀπὸ 41 εἰς 55. Παρ’ ὅλον ποὺ μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἐπιβάλλεται εὐρεῖα ἐκλογικὴ περιφέρεια, ἡ Κυβέρνησις τὰς 41 περιφερείας τὰς ηὔξησεν εἰς 55, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μείνουν διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν ἀδιάθετοι ἐπὶ πλέον 12 ἕδραι, τὰς ὁποίας ἐκέρδισεν ἡ ΕΡΕ. Ἐν ὀλίγοις, κύριοι βουλευταί, ἐὰν κατὰ τὸ 1958 ἐφηρμόζετο ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ μὲ διαιρέτην σὺν 1, ἡ ΕΡΕ θὰ ἐλάμβανεν 123 ἕδρας, ἐνῷ μὲ τὸ ἐκλογικὸν τέχνασμα τοῦ 1958 ἔλαβεν 171 ἕδρας. Ἐξ ὅλων αὐτῶν διαπιστοῦται, ὅτι τὸ 1958 ἐγένετο εὐρυτάτη νόθευσις τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Διὰ τοῦτο, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ 1958 ἀπεδοκιμάσθη μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἀπὸ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ διὰ τοῦτο ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς κοινῆς γνώμης ἡ Κυβέρνησις ὑπεχρεώθη νὰ φέρῃ τὸν νέον ἐκλογικὸν νόμον. Καὶ ἐνῷ ὅλοι ἀνεμένομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔφερε σχέδιον πρὸς θέσπισιν τιμίου ἐκλογικοῦ συστήματος, μᾶς προσκομίζει καὶ πάλιν ἕνα τέχνασμα, τὸ ὁποῖον ἐλπίζει, ὅτι θὰ τῆς ἐξασφαλίσῃ τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν, ἔστω καὶ ἐὰν λάβῃ ὀλιγωτέρας ψήφους ἀπὸ ἐκείνας ποὺ ἔλαβε τὸ 1958. Τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπιδιώκει μὲ τὴν ψῆφον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Ὅσοι ἐξ ἡμῶν, κύριοι βουλευταί, παρεκάθηντο εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην κατὰ τὸ 1956, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀντετάχθη εἰς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, διότι δὲν διησφαλίζετο, ὡς τὴν καθώριζε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἀδιάβλητον αὐτῆς. Δὲν εἴμεθα ἀντίθετοι κατ’ ἀρχὴν εἰς τὸ νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις νὰ ἀσκοῦν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα, ἀλλὰ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς ὑποδείξῃ τρόπον ἀδιαβλήτου ἀσκήσεως αὐτοῦ. Τοῦτο δὲν ἐπιτυγχάνεται μὲ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς ὑφισταμένης ἐπιβολῆς τοῦ Κόμματος εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Ὅπως ἀπεδείχθη καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων, δὲν εὑρέθη τρόπος διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἀνεπηρέαστον τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος τῶν στρατιωτῶν. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, διὰ νὰ ψηφίσουν οἱ πολῖται θὰ πρέπει νὰ τηρήσουν προηγουμένως ὡρισμένην διαδικασίαν. Θὰ πρέπει, δηλαδή, νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, συντασσομένους ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς κλπ. Αἱ διατάξεις αὗται δὲν ἐτέθησαν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ἐτέθησαν διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ γνησία ἐκδήλωσις τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Πῶς εἶναι συνεπῶς δυνατὸν μία μερὶς τοῦ λαοῦ, οἱ στρατιῶται, νὰ ψηφίζουν κατ’ ἄλλον τρόπον προνομιακὸν μὲ καταστάσεις, τὰς ὁποίας νὰ συντάσσῃ ὁ εἰς ὃν ὑπηρετεῖ ἀξιωματικός; Πλεῖσται εἶναι αἱ διατάξεις εἰς τὸ Σύνταγμα, κύριοι βουλευταί, αἱ ὁποῖαι θέτουν περιορισμοὺς εἰς τὴν ἐκλογιμότητα καὶ καθιεροῦν ἀσυμβίβαστα καὶ προϋποθέσεις. Ὅλα αὐτὰ ἐτέθησαν διὰ νὰ διασφαλισθῇ τὸ ἀνεπηρέαστον τοῦ φρονήματος τοῦ ἐκλογέως, κατ’ ἀκολουθίαν κάθε διάταξις νόμου, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει νὰ ψηφίζουν οἱ στρατιῶται κατὰ τρόπον προνομιακόν, εἶναι ἀντισυνταγματική. Κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ τρόπου τῆς διεξαγωγῆς τῆς ψηφοφορίας, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς μίαν κατηγορίαν Ἑλλήνων ἐκλογέων, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις νὰ ψηφίσουν κατὰ διαφορετικὸν τρόπον ἀπὸ ὅ,τι ὁρίζει τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι διὰ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τῶν Ἑλλήνων. Ἄλλωστε, ἡ Κυβέρνησις τὴν διάταξιν αὐτὴν δὲν τὴν ἐδέχθη εἰς τὸν νόμον τοῦ 1958. Ἐρωτᾶται, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, διατὶ ἡ Κυβέρνησις σήμερον μετέβαλε γνώμην; Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της τὴν φθοράν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη καὶ τὴν μείωσιν τῆς ἐκλογικῆς της δυνάμεως, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἐπιδιώκῃ νὰ τὴν καλύψῃ. Ἄλλως τε τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα τῆς περιόδου 1958 δείχνουν τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων καὶ καθιστοῦν φανερὰν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ κυβερνῶντος κόμματος κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μᾶς παρουσιάσῃ τρόπον κατοχυρώνοντα τὸ ἀδιάβλητον τῆς ψήφου τῶν στρατιωτῶν καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων θὰ τὸν παραδεχθῶμεν, παρ’ ὅλον ὅτι, ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα ἡ διάφορος ἄσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος μιᾶς μερίδος Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂς εὑρεθῇ ἀδιάβλητος τρόπος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, συμβουλευομένην ἐν προκειμένῳ καὶ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀλλοιώσῃ τὴν πραγματικὴν θέλησιν τῶν στρατιωτῶν ἐκλογέων καὶ τὸν δεχόμεθα. Κύριοι συνάδελφοι, ἑτέρα διάταξις, δι’ ἡμᾶς ἀπαράδεκτος, εἶναι ἡ ἀναφερομένη εἰς τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 2, διὰ τῆς ὁποίας γίνεται ὁ καθορισμὸς τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας. Δι’ αὐτῆς αἱ βουλευτικαὶ ἕδραι εἰς ἑκάστην ἐκλογικὴν περιφέρειαν ὁρίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς, ἐφ’ ὅσον ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔγιναν μακραὶ καὶ ἀποσαφηνιστικαὶ συζητήσεις. Θὰ ἀναφέρω, διατὶ θεωροῦμεν ὡς ἀπαράδεκτον τὴν διάταξιν. Αἱ μεταβολαὶ αἱ προκύπτουσαι εἰς τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν, ἐὰν ἰσχύσῃ ἡ παλαιὰ ἢ ἡ νέα ἀπογραφή, εἶναι σοβαραί. Ἐὰν ἰσχύσῃ ἡ νέα ἀπογραφή, 27 περιφέρειαι τῶν ἐπαρχιῶν χάνουν 35 ἕδρας καὶ 3 μόνον περιφέρειαι τῶν ἐπαρχιῶν ἔχουν αὔξησιν 5 ἑδρῶν. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων ἔχει αὔξησιν 6 ἑδρῶν καὶ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ Δήμου Ἀθηναίων αὔξησιν 19 ἑδρῶν. Ὁ Πειραιεὺς αὐξάνει τὰς ἕδρας του κατὰ 3 καὶ ὁ πρώην Δῆμος Θεσσαλονίκης τὰς αὐξάνει κατὰ 4. Ἐπίσης 20 περιφέρειαι μένουν ἀμετάβλητοι. Ὀκτὼ ἐξ ἄλλου περιφέρειαι, τὰς ὁποίας ἀντιπροσωπεύουν μόνον βουλευταὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., χάνουν 5 ἕδρας. Δὲν εἶναι, συνεπῶς, δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ἐφ’ ὅσον αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ διάταξις ἀντίκειται πρὸς τὸ Σύνταγμα, τὴν παλαιὰν ἀπογραφὴν τοῦ 1940.

§149Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἐπροχωρήσατε εἰς ἕνα ὑπολογισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι καταφώρως ἐσφαλμένος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινά, διὰ νὰ ἀποκαταστήσω τὰ πράγματα. Ἐδηλώθη ἤδη, ὅτι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ κάμῃ τὰς ἐκλογὰς μὲ τὴν νέαν ἀπογραφὴν καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἔκαμε τὴν ἀπογραφήν, ἔδωσεν ἐν συνεχείᾳ τὰ προσωρινὰ ἀποτελέσματα πρὸ τῆς διενεργείας τοῦ σχετικοῦ ἐλέγχου αὐτῶν καὶ τέλος ἐπισπεύδει καὶ τὰ ὁριστικὰ ἀποτελέσματα. Καὶ αὐτὸ προβλέπεται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δὲν γίνεται λόγος περὶ τελευταίας ἀπογραφῆς, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μνημονευθῇ ἡ συγκεκριμένη ἀπογραφὴ τοῦ 1961, ἐφ’ ὅσον νομικῶς δὲν ἔχει ἀκόμη ἀποκτήσει αὕτη νομικὴν ὑπόστασιν. Ἀλλὰ ἐπροχωρήσατε καὶ εἰς ὑπολογισμούς, ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων ἀρχίσατε νὰ μεταφέρετε δεκάδες ἑδρῶν εἰς τὸ Κέντρον καὶ νὰ περικόπτετε μετὰ γενναιοψυχίας τὴν δύναμιν τοῦ κυβερνῶντος κόμματος. Καὶ παραβλέπετε τὸ πρῶτον καὶ βασικὸν λάθος, ὅτι συγκρίνετε ἀντίθετα στοιχεῖα, ἤτοι τὸν νόμιμον πληθυσμὸν τοῦ παρελθόντος, μὲ τὸν αὐθαίρετον ἀριθμὸν τοῦ πραγματικοῦ, ἀνάγνωθι τυχαίου, πληθυσμοῦ, τὸν ὁποῖον λαμβάνετε ὡς νέαν βάσιν συγκρίσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν μίαν μετακίνησιν 10 ἑδρῶν ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα, εἰς τὴν Ἀθήνα συγκεκριμένως, εἶναι σφάλμα νὰ πιστεύετε, ὅτι πρόκειται νὰ τὰς ζημιωθῇ τὸ κυβερνῶν κόμμα. Αὐταὶ αἱ ἕδραι ποὺ θὰ μετακινηθοῦν ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν εἰς τὰς Ἀθήνας, δὲν ἀνήκουν ὅλαι εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. Ἀνήκουν κατὰ 60% εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ κατὰ 40% εἰς τὰ ὑπόλοιπα κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Συνεπῶς, 6 ἕδραι ἐκ τῶν μετακινουμένων ἀφοροῦν τὸ κυβερνητικὸν κόμμα. Καὶ τὰς 6, ὅμως, αὐτὰς ἕδρας δὲν πρόκειται νὰ τὰς χάσῃ τὸ κυβερνῶν κόμμα, τὸν ὁποῖον καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας, σύμφωνα μὲ τὴν δύναμίν του, θὰ πάρῃ τὸ 49% ἐξ αὐτῶν, ἤτοι 4 ἕδρας καὶ συνεπῶς, ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, περὶ διαφορᾶς δύο ἑδρῶν θὰ πρόκειται. Σᾶς τὰ λέγω αὐτά, διὰ νὰ διαπιστώσητε, ὅτι πρόκειται περὶ καταφώρως ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν καὶ ὅτι εἶναι ἀσήμαντος ἡ διαφορὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης ἀπογραφῆς, ἐφ’ ὅσον ἐφαρμόζομεν σύστημα ἀναλογικόν. Ἔτσι ἐδημιουργήθη καὶ ὁ θόρυβος περὶ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951, τὴν ὁποίαν δὲν ἐφήρμοσεν ἡ Κυβέρνησις. Ἔχετε νόμον τοῦ 1952, τὸν ὁποῖον σεῖς ἐψηφίσατε καὶ τὸν ὁποῖον σεῖς προσωπικῶς μετὰ φανατισμοῦ ὑπεστηρίξατε, εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὁποίου λέγετε, ὅτι ἀφοῦ δημοσιευθοῦν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, δὲν θὰ ἰσχύσουν διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ὡς πρὸς ὡρισμένας περιφερείας. Ὅταν, λοιπόν, σεῖς δημιουργῆτε τὰ σπέρματα τῆς ἀκυρότητος τῆς ἀπογραφῆς, πῶς θέλετε νὰ ἔλθῃ ἕνας ἄλλος Ὑπουργὸς νὰ τὴν ἐπικυρώσῃ; Διὰ τῶν ὅσων ὑπεστηρίξατε τότε, ἐπεζητήσατε ὅπως δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι κἄποια μυστηριώδης ἀλχημεία ἑδρῶν καὶ ἀριθμῶν συνετελεῖτο δῆθεν, ἐνῷ ἐξ ὅσων εἶπα ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐν τῇ οὐσίᾳ ἡ διαφορὰ εἶναι περίπου διαφορὰ τριῶν ἑδρῶν.

§150Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν πρώτοις τὸ θέμα δὲν τίθεται ὅπως τὸ ἔθεσεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν δηλαδὴ ὠφελῇ ἢ βλάπτῃ τὸ αʹ ἢ τὸ βʹ κόμμα. Τὸ θέμα τίθεται ὡς ἑξῆς. Ἐὰν δηλαδὴ εἶναι συνταγματικὴ ἢ ὄχι ἡ διάταξις. Ἡ διάταξις αὐτὴ λέγει: «Τὸ Σύνταγμα ..... (ἀναγινώσκει) .......».

§151Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ποία διάταξις, κύριε συνάδελφε;

§152Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὅτι πρέπει ἡ ἐκλογὴ νὰ γίνῃ μὲ βάσιν τὸν πραγματικὸν καὶ οὐχὶ τὸν νόμιμον πληθυσμὸν τῆς χώρας.

§153Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θέλω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Τὸ σύστημα τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ ἔχει ληφθῆ ὡς βάσις ἀπὸ ὅλα τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Μοναδικαὶ ἐξαιρέσεις ὑπῆρξαν δύο μεταξὺ 1928–1932 καὶ σεῖς τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τὴν προσβάλλεται ὡς ἀντισυνταγματικήν;

§154Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος ΧΜΗ τοῦ 1885, ἐπὶ Τρικούπη, καὶ αὐτὸς ὁμιλεῖ περὶ ἀριθμοῦ δημοτῶν, περὶ νομίμου πληθυσμοῦ.

§155Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς μίαν ἐποχήν, ἡ ὁποία παρουσιάζει τεραστίαν μετακίνησιν τῶν πληθυσμῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ προκύπτῃ ἡ μεγάλη διαφορὰ τῶν ἑδρῶν ποὺ ἀνέφερα προηγουμένως, τότε ἡ διεξαγωγὴ ἐκλογῶν βάσει ἀπογραφῆς μὴ ἀνταποκρινομένης εἰς τὴν πραγματικότητα, εἶναι ἀντισυνταγματική. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε διὰ τοῦ Προέδρου της, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον κατετέθη διὰ νὰ ἔχῃ ἡ χώρα ἐκλογικὸν νόμον καὶ ὅτι αἱ ἐκλογαὶ θὰ γίνουν τὸ 1962. Καὶ αὐτὸ τὸ ἀναφέρει καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις. Ἐάν, λοιπόν, αὐτὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι πραγματική, ὅτι θὰ κάμῃ τὰς ἐκλογὰς τὸ 1962 καὶ δεχθῶμεν, ἐπίσης, ἀκριβῆ τὴν δήλωσιν ποὺ ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι μετὰ 3–4 μῆνας θὰ ἀνακοινωθοῦν τὰ ὁριστικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀσάφεια, ἐνῷ ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ μίαν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πράγματι τὰς ἐκλογὰς θὰ τὰς κάμῃ βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961. Τὸ ὅτι ἀφήνει τὸ θέμα αὐτὸ ἀσαφές, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ προηγούμενον τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἐνῷ ὑπῆρχεν ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 —ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 εἶχε μεγάλην διαφορὰν ἀπὸ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, ἐφήρμοσε τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940 — μᾶς δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὸ αὐτὸ ἐπιδιώκει νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὴν μᾶς ἐνδιαφέρει ἀπὸ ἀπόψεως συνταγματικῆς, ἀλλὰ μᾶς ἐνδιαφέρει καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς, διότι εἶναι γεγονὸς πράγματι εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα, ὅτι ἡ δύναμις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι μικροτέρα. Τοὐλάχιστον αὐτὸ ἀπεδείχθη ἐκ τῶν διεξαχθεισῶν τελευταίως ἐκλογῶν. Κατ’ ἀκολουθίαν, δὲν εὐσταθοῦν οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§156Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο χρήσιμος ἡ διασάφησις τὴν ὁποίαν ἐδώσατε, ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου τοῦ ἀντισυνταγματικοῦ, διότι ἄλλωστε ἐδίδατε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θεωρῇ, ὅτι ἀποδίδητε ἀντισυνταγματικότητα εἰς τὴν ἔκπαλαι ἰσχύουσαν διάταξιν περὶ νομίμου πληθυσμοῦ. Ἡ ἔννοια τὴν ὁποίαν ἐδώσατε εἶναι, ὅτι ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι δὲν ὑπάρχει δημοσιευμένη νόμιμος ἀπογραφή, ἰσχύει ἡ ἀνύπαρκτος, ἡ τεθνεῶσα, ἡ ταφεῖσα πρὸ πολλοῦ ἀπογραφὴ τοῦ 1940. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον, ὄχι μόνον συνταγματικῶς, ἀλλὰ καὶ πολιτικῶς καὶ ἠθικῶς.

§157Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δέχομαι, πάντως, τὴν αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τὴν ἰδικήν σας.

§158Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, εἴμεθα ἐναντίον τῆς διατυπώσεως ταύτης καὶ ζητοῦμεν τὴν τροποποίησίν της διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιερεῖτε τὴν νόμιμον ἀπογραφὴν καὶ ἑπομένως, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ — καὶ ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν μεθαυριανὴν ὁμιλίαν μου νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν— δὲν θὰ ἦσαν εἰς θέσιν πρὸ τῶν ἐκλογῶν νὰ μᾶς δώσουν τὰ στοιχεῖα αὐτά, θὰ μᾶς καταδικάζατε εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940. Ἀντὶ τούτου, τί προτείνει ὁ ρήτωρ καὶ τί δεχόμεθα καὶ ἡμεῖς; Δεχόμεθα νὰ μπῇ διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἔχει δημοσιευθῆ ἀκόμη ἡ νόμιμος ἀπογραφὴ τοῦ 1961, θὰ ἰσχύσῃ διὰ τὰς παρούσας ἐκλογὰς ἡ ἀπογραφὴ τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ὅπως ἴσχυσε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1932, 1933 καὶ 1935, πρᾶγμα συμφωνότατον καὶ πρὸς τὸ γράμμα καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαιτεῖ νόμιμον ἀπογραφήν, ἀλλὰ πληθυσμὸν καὶ ἀριθμὸν κατοίκων.

§159Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Προηγουμένως, εἰς μίαν διακοπὴν κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Μητσοτάκη, ἀπεσαφήνισα τοῦτο: Ὅτι τὰ ἐπίσημα καὶ ὁριστικὰ ἀποτελέσματα διὰ τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιευθοῦν πρὸ τοῦ Ὀκτωβρίου, καὶ εἶπον, ὅτι μεταξὺ τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ δημοσιευθοῦν τὰ ἀποτελέσματα διὰ τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν καὶ τοῦ χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ δημοσιευθοῦν τὰ ἀποτελέσματα διὰ τὸν νόμιμον πληθυσμόν, θὰ μεσολαβήσῃ χρονικὸν διάστημα κατὰ πᾶσαν πιθανότητα 1–2 μηνῶν. Εἶναι δυαντὸν νὰ ἀφήσωμεν κενὸν ἕνα χρονικὸν διάστημα, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ποία ἀπογραφὴ θὰ ἰσχύσῃ; Εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§160Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω τώρα ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ χρόνου, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ νὰ γίνουν οἱ ἀκριβεῖς ὑπολογισμοί. Παρ’ ὅλον ὅτι δὲν διαθέτω τὸ πλεονέκτημα νὰ εἶμαι τεχνικός, ὅπως σεῖς, ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν ἀγορεύσω, νὰ σᾶς ὑποδείξω τεχνικὸν τρόπον ἀμέσου διεκπεραιώσεως τῆς ἐργασίας, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ κάμω κατάχρησιν τῶν διακοπῶν.

§161Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Παρ’ ὅλον ὅτι εἶμαι Ὑπουργός, δὲν εἶμαι στατιστικὸς ἐπιστήμων. Ἡ δὲ στατιστικὴ ἐπιστήμη προβλέπει ὡρισμένην διαδικασίαν, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται εἰς ὅλα τὰ πολιτισμένα Κράτη τοῦ κόσμου. Ἔχετε τὴν ἀπαίτησιν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν δημοσίευσιν τῶν ἀποτελεσμάτων ἀμέσως, ὅπως τοῦτο ἐγένετο πρὸ 30ετίας ἢ 40ετίας; Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐφαρμοσθοῦν αἱ τελευταῖαι μέθοδοι τῆς στατιστικῆς ἐπιστήμης;

§162Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπανέλαβεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου νὰ εἶναι ἕτοιμη ἡ ἀπογραφὴ καὶ νὰ ἔχουν δημοσιευθῆ τὰ ἀποτελέσματα.

§163Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Σᾶς εἶπον, ὅτι κατὰ τὰς προβλέψεις τῆς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι προβλέψεις ἔχουν ἀξίαν εἰσηγήσεως πρὸς τὴν Γνωμοδοτικὴν Ἐπιτροπήν, τὰ μὲν ἀποτελέσματα τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιευθοῦν περὶ τὸν Ὀκτώβριον —μάλιστα ἐὰν θέλετε νὰ ξέρετε, ἡ ἀναφορὰ λέγει τέλη Ὀκτωβρίου, ἐγὼ λέγω περὶ τὸν Ὀκτώβριον— τοῦ δὲ νομίμου 1–2 μῆνας μετὰ ταῦτα.

§164Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Σεῖς ἐδηλώσατε διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐκλογαὶ θὰ ἐγένοντο τὸ 1962. Διατί, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἀνεφέρετε μέσα, ὅτι ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ γίνουν τὸ 1962 θὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961;

§165Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Τὸ πότε θὰ γίνουν ἐκλογαί, εἶναι θέμα τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Ἄν ὑποτεθῇ, ὅτι θὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν ἐνωρίτερον, τὶ θὰ γίνῃ;

§166Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῶν ἰσχυρισμῶν τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀπογραφῆς καὶ τῆς γενικῆς καὶ τῆς νομίμου, νομίζομεν, ὅτι εἴτε ἐκλογαὶ γίνουν τὸ 1962, εἴτε ἐκλογαὶ γίνουν ἐντὸς τοῦ ἔτους, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940, καὶ εἴμεθα τελείως ἀντίθετοι πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Διότι, κ. συνάδελφοι, ὁ ἐκλογικὸς αὐτὸς νόμος, ὁ ὁποῖος σήμερον εἰσάγεται πρὸς ψήφισιν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ διορθώσῃ ὅλας ἐκείνας τὰς ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας προεκάλεσεν ὁ προηγούμενος ἐκλογικὸς νόμος, ἀνωμαλίας αἱ ὁποῖαι ἐν πλάτει ἀνεπτύχθησαν, ἀλλὰ ἀνωμαλίαι αἱ ὁποῖαι εἶναι γνωσταὶ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς, εἰς ὅλους μας, ἀνωμαλίαι αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν, ὥστε σήμερον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην νὰ μὴ ἐκπροσωπῆται μεγάλον τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Λέγω, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι δι’ ἡμᾶς ἀπαράδεκτον, διότι εἰδικώτερον σήμερον ἐπιβάλλεται, αἱ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι θὰ διεξαχθοῦν, πράγματι, νὰ ἀποδώσουν τὴν γνησίαν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ νὰ δώσουν τὴν δυνατότητα νὰ ἐκπροσωπηθοῦν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅλαι αἱ ἰδεολογικαὶ τάσεις, αἱ ὁποῖαι μέχρι σήμερον μένουν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ταύτης. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀντιληφθῇ καὶ νὰ χωνέψῃ, ὅτι μέχρι σήμερον κυβερνᾶ ὡς Κυβέρνησις μειοψηφίας. Καὶ ἐκυβέρνησε μέχρι σήμερον, χάρις εἰς τὰ ἐκλογικὰ τεχνάσματα τῶν ἰσχυόντων ἐκλογικῶν νόμων. Ὅτι, ὅμως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ πολιτικὴ αὐτή, διότι οἱαδήποτε προσπάθεια, ἡ ὁποία θὰ καταβληθῇ εἰς τὸ νὰ συνεχισθῇ νὰ κυβερνᾶται ἡ χώρα, ὄχι ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ἀνωμαλίας πολιτικάς, τῶν ὁποίων αἱ ἐπιπτώσεις εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῆς ὁμαλῆς ζωῆς τῆς χώρας αὐτῆς θὰ εἶναι ἀγνώστου ἐκτάσεως. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ συλλάβῃ τὸ πολιτικὸν νόημα τῆς σημερινῆς ἐποχῆς. Ὅτι πρέπει εἰς τὴν χώραν αὐτὴν νὰ πνεύσῃ νέος ἄνεμος καὶ νέος παλμός, διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ νὰ ἐπιβιώσῃ, διότι ὑπὸ τὸ σημερινὸν διεθνὲς κλῖμα, τὸ ὁποῖον διέπει τὰς πολιτικὰς πράξεις τῶν διαφόρων λαῶν ποὺ ὁδηγοῦν εἰς νεωτέραν πολιτικὴν ἐξέλιξιν καὶ ἀνάπτυξιν, ἡ χώρα μας εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην καθυστέρησιν καὶ τόσην ἔχει ὀπισθοδρόμησιν, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος διὰ τὴν μελλοντικὴν της ἐπιβίωσιν. Τὴν εὐθύνην τὴν φέρει ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις, ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ὀφείλει νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσῃ νὰ ἀναπτυχθοῦν ὅλαι αἱ προοδευτικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας καὶ τὰ προοδευτικὰ σχήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τοὺς φορεῖς τῶν νέων ἰδεῶν καὶ τῆς νέας τάσεως. Νὰ πνεύσῃ ἕνας νέος παλμός, ὥστε νὰ μπορέσῃ ἡ χώρα μας, ὑπὸ τὰς διεθνεῖς συνθήκας, νὰ ἐπιβιώσῃ. Ἄλλως, νὰ ξέρῃ, ὅτι ἔχει πλήρη τὴν εὐθύνην τῆς πολιτικῆς αὐτῆς καὶ δὲν θὰ μπορέσῃ νὰ ἀποφύγῃ νὰ πληρώσῃ τὰς συνεπείας τῆς πολιτικῆς αὐτῆς. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Κρῖκος).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λαζανᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§168Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι τῆς ἀρεσκείας τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι νομοσχέδιον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας. Εἶναι παραχώρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἄξιος Κυβερνήτης κ. Καραμανλῆς, πρὸ τῆς ἀξιώσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ μὴ καθιερωθῇ τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον ἦτο τῆς προτιμήσεως τῆς Ε.

Ρ.Ε.

Δημιουργεῖ εἰς ἐμὲ ἀπορίαν ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ νόμου 1958, ὅτι ἔφερεν εἰς τὴν ἀρχὴν Κυβέρνησιν μειοψηφίας, ὅτι ἦτο τέχνασμα καὶ παρ’ ὅτι δὲν ἤμουν βουλευτὴς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πληροφοροῦμαι ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τοῦ νόμου, ὅτι ἦτο νόμος τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δηλαδή, τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις πρό τινος κατέκρινε τὸν νόμον τὸ 1958 ἐζήτησεν ἐν χορῷ νὰ ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύϊ οἱοσδήποτε νόμος ἐκ τῶν ἐφαρμοσθέντων κατὰ τὸ παρελθόν. Καὶ πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. παρεκάλεσε τοὺς Ἀρχηγοὺς τῆς Ἐθνικόφρονος Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἀποδεχθοῦν τὸ πλειοψηφικόν. Καὶ ὄχι μόνον ἀντετάχθησαν εἰς τοῦτο, ἀλλὰ διὰ δηλώσεών των πρὸς τὰς ἐφημερίδας ἐτόνισαν, ὅτι τυχὸν ἐπαναφορὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ θὰ προεκάλει μεγάλας ἀνωμαλίας, εἰς τὸν τόπον, καὶ ὅτι δὲν θέλουν τὸ πλειοψηφικόν, διότι εἶναι πολωτικόν. Διατί, ὅταν ἐδήλουν, ὅτι δέχονται τὸ πλειοψηφικὸν δὲν τὸ ἔλεγον αὐτό; Διατί ἔκαμαν αὐτὴν τὴν δήλωσιν; Μήπως τότε δὲν ἦτο πολωτικόν; Δὲν ἐμεσολάβησε τίποτε διὰ νὰ ἀλλάξουν γνώμην καὶ οὔτε ὁ μεσολαβήσας χρόνος ἦτο μεγάλος ἀπὸ τότε ποὺ κατηγοροῦσαν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ 1958 καὶ ἔλεγον, ὅτι θέλουν πλειοψηφικόν. Καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀξιότιμος κ. Καραμανλῆς, ἐπέδειξε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῆς ἐπιθέσεως τὸ προσὸν τοῦ ἀξίου πολιτικοῦ. Συνεβιβάσθη μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἐδέχθη τὴν ἀναλογικὴν, τὴν ὁποίαν ἐζήτουν τὰ Κόμματα τῆς ἐθνικόφρονος Ἀντιπολιτεύσεως μὲ ποσοστὸν 17%. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας κρίσεως ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν, αἵτινες θὰ διενεργηθοῦν μὲ τὸ σύστημα αὐτό. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπολογισμοὶ εἶναι φανταστικοί, εἶναι ἀλχημίαι. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐδέχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ ποσοστὸν ποὺ ἐζήτησαν οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς Ἐθνικόφρονος Ἀντιπολιτεύσεως. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν ἐξέταξιν τοῦ νομοσχεδίου, θεωρῶ χρέος μου νὰ εἴπω τὴν προσωπικήν μου γνώμην ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, τοῦ πλειοψηφικοῦ, τῆς ἀναλογικῆς τῆς ἁπλῆς, τῆς ἀναλογικῆς τῆς ἐνισχυμένης καὶ τῆς ὑποενισχυμένης. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναδράμω δι’ ὀλίγων εἰς τὸ παρελθόν. Ἤμην μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος τὸ 1949 καὶ ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ὑποβάλω πρότασιν, ὅπως τεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 46 τοῦ Συντάγματος διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας νὰ καθιεροῦται τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ σφαιρίδιον. Ἡ πρότασίς μου ἐκείνη εἶχεν ὑποστηρικτὰς ἐν οἷς καὶ τὸν κ. Καλκάνην, ὑπῆρξεν, ὅμως, καὶ ἀντίδρασις, καὶ τεθεῖσα εἰς ψηφοφορίαν ἀπερρίφθη συγκεντρώσασα μόνον τὸ ⅓ τῶν ψήφων τῆς Ἐπιτροπῆς. Μὲ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἐπὶ ἥμισυ περίπου αἰῶνα, ἡ Δημοκρατία δὲν ἐκινδύνευσε, εἰσῆλθον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον ὅ,τι ἐκλεκτὸν εἰς ἱκανότητα, ἱεραρχίαν καὶ μόρφωσιν καὶ ὅμως ἀπερρίφθη τὸ σύστημα τοῦτο, διότι οἱ κ.κ. συνάδελφοι, δὲν εἶχον ἐντολὴν τῶν Κομμάτων των, ὡς ἐδήλωσαν καὶ προκύπτει ἀπὸ τὰ πρακτικά, καὶ ὄχι διότι δὲν ἤθελαν τὸ πλειοψηφικόν. Ὑπεστήριξα, κ. συνάδελφοι, τότε, ὅπως ὑποστηρίζω καὶ σήμερον, ἀπὸ πεποίθησιν, ὅτι τὸ μόνον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν δημοκρατίαν καὶ νὰ τὴν στερεώσῃ, εἶναι τὸ πλειοψηφικόν. Τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς εἶναι σατανικὴ ἐφεύρεσις. Διότι μὲ τὴν ἀναλογικὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ σταθῇ δημοκρατία, καὶ ἀκριβῶς ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ ἐφευρέθη ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐξασφάλισις τῆς καλῆς λειτουργίας τῆς δημοκρατίας μὲ τὸ σύστημα αὐτό. Ἠκούσθη πολλάκις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι Δημοκρατία εἶναι νὰ κυβερνᾷ ἡ πλειοψηφία καὶ νὰ ἐλέγχῃ ἡ μειοψηφία. Τοῦτο, βεβαίως, εἶναι ὀρθόν, ἀλλὰ ἀφορᾷ τὴν δικονομίαν τῆς Δημοκρατίας. Ὁ ὁρισμὸς τῆς Δημοκρατίας θὰ εὑρεθῇ εἰς τοὺς προγόνους μας, εἰς ἐκείνους οἵτινες τὴν ἵδρυσαν. Ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτῆς ἐξυμνήθη ἡ σοφία τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἀπὸ τὸν πρῶτον πολίτην τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὁ ὁποῖος ὕμνησε τὴν σοφίαν των. Τὸν ὁρισμὸν τῆς Δημοκρατίας τὸν προσδιορίζουν ἐκεῖνοι ποὺ τὴν ἵδρυσαν. Λέγει εἰς τὸν «ἐπιτάφιον» τοῦ Περικλέους, βιβλίον 37. «..... (ἀναγινώσκει) .....». Δηλαδὴ τὸ πολίτευμά μας καλεῖται Δημοκρατία ἐπειδὴ στηρίζεται, ὄχι εἰς τοὺς ὀλιγωτέρους, ἀλλὰ εἰς τοὺς περισσοτέρους. Ἐδῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πλειοψηφία μὲ τόσα Κόμματα, ὥστε νὰ λέγεται, ὅτι ἔχομεν Δημοκρατίαν; Αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὸ ἀναλογικόν, εἶπον δὲν πειράζει ἂν δὲν εἴμεθα οἱ περισσότεροι. Νὰ ἐνισχύσωμεν ἕνα Κόμμα καὶ νὰ ἀποκτήσωμεν πλειοψηφίαν. Δι’ ἐμὲ ὁ ὁρισμὸς τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἡ ἐπιβολὴ τῆς πλειοψηφίας εἰς τὴν μειοψηφίαν καὶ ὁ σεβασμὸς τῆς μειοψηφίας πρὸς τὴν πλειοψηφίαν. Τότε ἔχομεν Δημοκρατίαν. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος, ὁ λόγος, ὅτι δὲν ἔχει ἀσφάλειαν ἡ Δημοκρατία μὲ τὴν ἀναλογικήν. Προϋπόθεσις τῆς ἀναλογικῆς εἶναι ἡ ὕπαρξις Κομμάτων ἰδεολογικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θεωρία τοῦ ἐφευρέτου τῆς ἀναλογικῆς. Ὑπάρχουν ὡρισμέναι τάσεις καὶ ἐπιδιώξεις ποὺ δημιουργοῦν ρεύματα καὶ εἶναι ὀρθόν, λέγουν, νὰ ἀντιπροσωπευθοῦν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἀφ’ ὅτου ἔχομεν τὴν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν καὶ Κοινοβουλευτισμὸν ἐν Ἑλλάδι, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐρευνήσητε δὲν θὰ συναντήσητε Κόμμα ἀρχῶν. Ὑπῆρξαν ὅλα τὰ Κόμματα προσωπικά, στηριζόμενα εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ὀπαδῶν πρὸς τὸν Ἀρχηγόν τους. Αἱ ὀνομασίαι των δὲν εἶχαν καμμίαν σχέσιν πρὸς τὸ περιεχόμενον. Ὑπάρχει σήμερον τὸ Κέντρον, ἀλλὰ ἔχει περιεχόμενον Κέντρου; Δὲν ἔχει. Διότι διακρίνω στελέχη τῆς Δεξιᾶς, διατελέσαντας Ὑπουργοὺς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, διατελέσαντας Ὑπουργοὺς τοῦ Κέντρου. Δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως, καμμία σχέσις τοῦ ὀνόματος τῶν Κομμάτων μὲ τὸ περιεχόμενον. Ἀποκαλεῖτε Δεξιὰν τὰ χθεσινὰ στελέχη σας καὶ ὠνομάζετε Κεντρώους Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι μέχρι πρό τινος ἀνῆκον εἰς τὴν Δεξιάν. Τὸν κ. Στεφανόπουλον τὸν λέγετε Κεντρῶον. Μὴ ὁμιλῆτε, λοιπόν, περὶ Κέντρου καὶ Δεξιᾶς. Τὰ Κόμματα δὲν εἶναι ἰδεολογικὰ καὶ ἀκριβῶς, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀναλογική. Ἀλλὰ οἱ ὑποστηρικταὶ τῆς ἀναλογικῆς λέγουν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν Συνασπισμοῦ. Αὐτό, ὅμως, εἶναι νοθεία τῆς Δημοκρατίας. Ὁ Συνασπισμὸς δὲν εἶναι οἱ περισσότεροι τοὺς ὁποίους θέλει ὁ Θουκυδίδης. Οἱ συγκροτοῦντες τὸν Συνασπισμόν, οἱ ὁποῖοι κάμουν καὶ Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι ἔχουν καὶ τὴν ἀποδοχὴν ἐκ μέρους τῶν ἐκλογέων των, οἱ ὁποῖοι ἐὰν ἐγνώριζον τὴν σύμπραξιν, πολὺ πιθανὸν νὰ μὴ ἔδιδον τὴν ψῆφον των. Ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν Κόμματα Συνασπισμῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§169Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μὲ τὸ πλειοψηφικὸν δὲν εἴχομεν Συνασπισμούς;

§170Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Ὑπῆρχον Ἀρχηγοί, ὄχι Κόμματα. Βενιζέλος, Τρικούπης, Π. Τσαλδάρης.

§171Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ 1933 αἱ ἐκλογαὶ ἔγιναν μὲ πλειοψηφικόν. Δὲν εἴχομεν τότε Κυβέρνησιν τοῦ ἀειμνήστου Τσαλδάρη μὲ τὸν ἀείμνηστον Κονδύλην;

§172Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Ἀλλάξατε πολλὰ Κόμματα καὶ συγχέετε τὰ πράγματα. Τότε ὑπῆρχεν Ἀντιβενιζελισμὸς καὶ Βενιζελισμός.

§173Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ὁ Κονδύλης τὶ ἦτο;

§174Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Βενιζελικός. Ἀλλὰ τὰ Κόμματα ἦσαν προσωπικά. Τὸ 1926 ἔχομεν τὴν ἀναλογικὴν τοῦ ἀειμνήστου Παπαναστασίου, ἀνδρὸς ἐξαιρέτου, τὸν ὁποῖον ἐγνώριζα. Ἡ ὅλη, ὅμως, πολιτική του, ἦτο πολιτικὴ ταραξίου, καὶ πολιτικὴν ταραξίου ἀπετέλει καὶ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς. Ἦτο, ὡς ἄνθρωπος ἄξιος, ἀλλὰ μὲ πολιτικὴν ταραξίου. Κόμματα ἰδεολογικὰ δὲν ὑπάρχουν. Μόνον ὁ κομμουνισμὸς εἶναι ἰδεολογικὸν Κόμμα. Ἀπὸ τοῦ 1926 ἐθεωρήθη ἐπικίνδυνος ἐν Ἑλλάδι καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, βάσει τοῦ νόμου περὶ ἰδιωνύμου, ἐθεώρησεν ἔγκλημα τὴν κομμουνιστικὴν προπαγάνδα καὶ ἐδημιούργησε τὴν ἐξορίαν τοῦ Ἁγίου Εὐστρατίου. Μετὰ τὴν νίκην του εἰς τὸν Γράμμον τὸ Ἔθνος ἠναγκάσθη νὰ κηρύξῃ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα ἐκτὸς νόμου. Ἤδη ἡ ἀναλογικὴ φέρει εἰς τὸ προσκήνιον τὸν Κομμουνισμὸν καὶ τὸν εἰσάγει εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Σήμερον κατήντησε νὰ εἶναι ἡ Ἀριστερὰ ἡ Ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις. Τὸ Κράτος δέχεται εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὡς συμμάχους καὶ Συμβούλους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ ἐχθροὺς καὶ τοὺς προστατεύει μὲ ὅλας τὰς ἐκ τοῦ Συντάγματος προνομίας. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀσυνέπειαν. Κύριοι, διερχόμεθα κρισίμους στιγμάς. Τὸ ραδιόφωνον τῆς Σόφιας καὶ τῆς Μόσχας, μᾶς καταγγέλλουν καθημερινῶς ὡς ἀνελεύθερον Κράτος. Ἐξελέγην ἑπτάκις βουλευτὴς μὲ τὴν ἀναλογικὴν καὶ παρὰ ταῦτα προτείνω τὴν καθιέρωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ὅλα τὰ γεγονότα ποὺ συνέβησαν ἐνισχύουν τὴν γνώμην, ὅτι ἔπρεπε διὰ τοῦ Συντάγματος νὰ καθιερωθῇ τὸ πλειοψηφικόν. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, καθιεροῦται τὸ 17% ὡς ποσοστὸν διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ παρέχεται τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Ὑπάρχει ἡ πρόθεσις, ὅπως αἱ ἐκλογαὶ γίνουν μὲ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὑπόσχεται, ὅτι θὰ φροντίσῃ τὸ ταχύτερον νὰ ἐξαχθῇ ὁ νόμιμος πληθυσμὸς τῆς Χώρας. Ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἠκούσθη ἡ παραδοξολογία, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ κανείς, ὅτι πληθυσμὸς κινητός, ὁ ὁποῖος ψηφίζει εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ εἶναι δημότης εἰς ἐπαρχιακοὺς Δήμους, εἶναι καὶ πληθυσμὸς τῶν Ἀθηνῶν; Λέγουσι δέ, ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθοῦν αἱ βουλευτικαὶ ἕδραι τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ὁ Συνταγματικὸς Νομοθέτης, ὅταν ὁμιλῇ περὶ πληθυσμοῦ, ἀναμφιβόλως ἀποκλείει τὸν κινητὸν πληθυσμὸν καὶ σαφῶς ἐννοεῖ τὸν δημότην, τὸν ψηφίζοντα, τὸν μόνιμον κάτοικον. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑποστηρίζει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν διὰ τὰς ἐκλογάς, ὄχι ὁ νόμιμος πληθυσμός, ἀλλὰ ὁ μικτὸς πληθυσμὸς τῆς ἀπογραφῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ καταβάλῃ κἄθε προσπάθειαν διὰ νὰ ἔχωμεν τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ καὶ μόνον ἐὰν τοῦτο δὲν καταστῇ δυνατὸν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940. Μεγαλυτέρα παραχώρησις, ὅμως, εἶναι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἰσχύσῃ τὸ πλειοψηφικὸν εἰς τὰς μελλούσας ἐκλογάς. Θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ πρόβλεψις διὰ τὸ μέλλον, διότι δὲν θὰ ἦτο ἐκπληκτικὸν νὰ μὴ ἔχωμεν Κυβέρνησιν μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Δι’ αὐτό, ὁ ἄξιος αὐτὸς πολιτικός, ἔπρεπε νὰ προβλέψῃ, τὶ θὰ γίνῃ τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε Κυβέρνησις, λόγῳ τοῦ συστήματος. Καὶ ἔκαμε τὴν πρόβλεψιν αὐτήν, διότι ἄλλως θὰ ἦτο ὑπεύθυνος ἐὰν ἄφηνε τὴν Χώραν εἰς ἀναρχίαν, χωρὶς Κυβέρνησιν, τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κάμουν Κυβέρνησιν μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἐὰν θέλουν σέβονται τὴν διάταξιν αὐτὴν περὶ πλειοψηφικοῦ, ἄλλως τὴν καταργοῦν. Ἡ δέσμευσις αὐτὴ ὑπάρχει, μόνον διὰ τὴν περίπτωσιν ποὺ θὰ γίνῃ Κυβέρνησις Καραμανλῆ. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν δεσμεύει τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Κύριοι βουλευταί, ἔχω πεισθῆ ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μὲ ἐθνικὸν παλμὸν ἐξέθεσεν εἰς τὴν συνέλευσιν τοῦ Κόμματος, ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὴν διαδοχήν. Διότι τὸ πολίτευμα καὶ ἡ δημοκρατία κινδυνεύει ἄνευ διαδοχῆς. Διότι εἶναι μεγάλος κίνδυνος. Μάλιστα, κύριοι, νὰ τὸ πιστεύσητε αὐτὸ καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὸ διατί, τὸ ὁποῖον, ἴσως, δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας. Κύριοι, τὸ Δημοκρατικὸν Πολίτευμα κινδυνεύει ἄνευ τῆς διαδοχῆς. Καὶ κινδυνεύει περισσότερον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν δέχεται τὴν διαδοχήν. Αὐτὰ λέγει ἡ ἱστορία τοῦ Δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν διαδοχὴν διὰ νὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν Δημοκρατίαν. Ἀλλὰ δὲν βοηθεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Δὲν βοηθεῖ, κύριοι, ἡ ἐθνικόφρων Ἀντιπολίτευσις. Τὶ πταίει, ἐὰν σεῖς δὲν ἐμφανίζεσθε ἡνωμένοι. Σᾶς δίδει, κύριοι, ὅλων ὑμῶν, τὴν εὐκαιρίαν ὁ ἐκλογικὸς νόμος, τὴν βάσιμον ἐλπίδα νὰ ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν. Ἑνωθῆτε. Διατὶ δὲν ἑνοῦσθε; Θέλετε νὰ κυβερνήσητε. Ποῖος νὰ κυβερνήσῃ ἐξ ὑμῶν; Ὁμιλεῖτε περὶ τῆς πολώσεως. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ τῆς πολώσεως. Κύριοι, δὲν ξεύρω πῶς ἀντιλαμβάνεσθε τὴν πόλωσιν. Ὅταν μετὰ τὴν τραγῳδίαν ἐκείνην τῆς κατοχῆς ἦλθεν ἡ πρώτη Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀρχήν, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Κόμματος τοῦ Γονατᾶ, μὲ μεγάλην πλειοψηφίαν καὶ ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσουν οἱ Ἀρχηγοί, πολλοὶ μάλιστα Ἀρχηγοί, διότι ἴσχυσεν ἡ ἀναλογική, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Κων) νου Τσαλδάρη, ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ ἀπάντησις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων τοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη. Ἀνέτρεξα εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ εὗρον τὴν ἀπάντησιν αὐτήν. Εἶναι κἄτι σχετικὸν μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Καὶ τὸ σχετικὸν μέρος τῆς ὁμιλίας του μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν καὶ πιστεύω νὰ κάμῃ καὶ εἰς ὑμᾶς. Λέγει, λοιπόν, ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης: «Εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 31.3.1946 δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἡ λαϊκὴ ἐτυμηγορία εἶχε τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν ἔννοιαν ψήφου ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Εἶχε μᾶλλον ἀρνητικὴν σημασίαν. Πέραν τοῦ ἀντικομμουνιστικοῦ αὐτῆς χαρακτῆρος «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐψήφισε τὴν παράταξιν ἐκείνην τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὁ Ἐθνικόφρων Ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ ὁποῖος καὶ σήμερον παραμένει ἀμείωτος. Εἶχε τότε τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944, ἔχομεν, ὅμως, καὶ σήμερον ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνταρσίαν, τοῦ Γράμμου, τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἐθνικῆς κρίσεως, τὰς δηλώσεις τῶν Ἀρχηγῶν τῶν ὁμόρων μας Κρατῶν, ὅτι θεωροῦν τὴν Ἑλλάδα ὡς τὸν ἀσθενέστερον κρῖκον τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας. Ἔχομεν ἐπὶ πλέον τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, τὴν Ἀριστεράν.

§175Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ποῖος πταίει; Σεῖς πταίετε.

§176Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Σεῖς πταίετε. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον διατί. Διότι θέλετε τὴν ἐνισχυμένην.

§177Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Δὲν ἀφίνετε τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κοθρῆ, μὴ διακόπτεται.

§179Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Διακόπτω μὲ τὴν συνέναισιν τοῦ ὁμιλητοῦ.

§180Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Ἡ πόλωσις τὴν ὁποίαν λέγετε, δὲν εἶναι πόλωσις μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν. Πόλωσις ὑπάρχει ἐκεῖ ποὺ εἶπεν ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης. Μεταξὺ τοῦ ἀριστερισμοῦ τοῦ κομμουνισμοῦ, καὶ τῆς ἐθνικόφρονος παρατάξεως. Θέλετε ἀκόμη καὶ τῆς βασιλόφρονος παρατάξεως τοῦ τόπου. Μᾶς ἐξένισε νὰ φέρωμεν τὸν Βασιλέα. Τὸν ἐφέραμεν, διότι ἦτο ἐντολὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, σύμφωνα καὶ μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη. Τὴν ἑπομένην τοῦ Δημοψηφίσματος—ἐψήφισεν ὁ κόσμος τὴν ἐπάνοδον τοῦ Βασιλέως πρὸς σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους— ὁ Σοφούλης ἔκαμε τὰς δηλώσεις αὐτάς. Μετ’ ὀλίγα χρόνια, εἰς τὰ 1948–49 ἀποθνήσκει ὁ Σοφούλης, ὄχι ἀναγνωρίζων μόνον τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους εἰς τὴν ἐπάνοδον τοῦ Βασιλέως, ἀλλὰ ζητεῖ, πνέων τὰ λοίσθια, παρὰ τὴν ἀσθένειάν του, παρὰ τὴν ἀδυναμίαν του —εἶναι γεγονότα αὐτά, κύριοι— ζητεῖ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Φάληρον διὰ νὰ ὑποδεχθῇ μὲ σεβασμὸν τὸν θρόνον. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, θέμα πλέον πολώσεως βασιλοφρόνων. Εἴμεθα πολλοὶ οἱ ἐθνικόφρονες βασιλόφρονες. Ἀλλοίμονον ἐὰν μίαν στιγμήν, ἕνα 24ωρον, ἂν θέλετε, δὲν εἴχομεν τὴν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν. Ἀλλοίμονον εἰς τὸ Ἔθνος. Ὅσοι ἐζήσατε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, θὰ ἐνθυμεῖσθε τὸ ἆσμα τῶν κομμουνιστῶν εἰς τοὺς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν «θέλομεν λαοκρατίαν καὶ ὄχι Βασιλεία». Εἴμεθα καὶ ἡμεῖς Δημοκρατικοί, ἀλλὰ ὁ Βασιλεὺς εἶναι ἡ ἐγγύησις τοῦ Ἔθνους. Δι’ αὐτὸ ἐφέραμεν τὸν Βασιλέα καὶ δι’ αὐτὸ ὁλόκληρος ἡ ἐθνικόφρων παράταξις ἀναγνωρίζει τὴν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν ἀνεπιφυλάκτως. Ἡ πόλωσις περιωρίσθη πλέον, μεταξὺ ἡμῶν τῶν ἐθνικοφρόνων καὶ τῆς Ἀριστερᾶς. Καὶ ἦλθεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγός, ὁ Ἀρχηγὸς μὲ τὸ πολιτικὸν κριτήριον, μὲ τὴν πολιτικὴν σύνεσιν, μὲ τὰ ἄξια αὐτὰ προσόντα μεγάλου πολιτικοῦ, ἦλθεν καὶ σᾶς εἶπεν, εἰς τὴν ὁμάδα ὑμῶν τῆς ἐθνικόφρονος Ἀντιπολιτεύσεως: Δὲν θέλετε τὴν πλειοψηφίαν; Ἐλᾶτε νὰ κάμωμεν τὰ συγγενῆ Κόμματα, νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν Ἑλληνικὸν ὁρίζοντα ἀπὸ τὸν κίνδυνον τοῦ ἀριστερισμοῦ. Καὶ τοῦτο τὸ ἐθεωρήσατε πολωτικόν. Διατί, δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀντιληφθῶ. Ἦτο καὶ αὐτὸ μία παραχώρησις τῆς διαδοχῆς. Ἐὰν εἴχετε ὀρθὴν τὴν ἀντίλληψιν, ἐὰν εἴχετε τὴν ὀρθὴν διαίσθησιν τοῦ πολιτικοῦ, δὲν θὰ τὸ ἀπερρίπτατε. Διότι αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τῶν συγγενῶν Κομμάτων. Δὲν εἶσθε δεξιοὶ ὀλιγώτερον ἡμῶν, οὔτε Κέντρου ὀλιγώτερον ἡμῶν. Διότι ἐκεῖ εἰς τὰ Ὑπουργικὰ ἑδώλια εἶναι οἱ χθεσινοὶ Ὑπουργοί σας, ἐν πλειοψηφίᾳ. Τὰ καλλίτερα στελέχη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι οἱ χθεσινοὶ Ὑπουργοὶ τοῦ Κέντρου. Μέσα εἰς τὸ πλαίσιον αὐτὸ τῶν συγγενῶν Κομμάτων, θὰ εἴχατε ν’ ἀντιμετωπίσητε, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν κομμουνιστικὴν παράταξιν, διατηροῦντες κατ’ αὐτῆς τὸ ἀγεφύρωτον μῖσος, ἀφ’ ἑτέρου, ὅμως, θὰ εἴχατε ν’ ἀντιμετωπίσητε μετὰ μεγίστης ἐμπιστοσύνης τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος καὶ θὰ σᾶς περιέβαλε διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης. Ἡ παραχώρησις, συνεπῶς, αὐτὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο προσφορὰ πρὸς ὑμᾶς διὰ τὴν διαδοχὴν καὶ ὅμως, τὴν προσφορὰν αὐτὴν δὲν τὴν ἐδέχθητε. Καὶ ἔρχεται καὶ πάλιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποχωρῶν εἰς τὰς ἐπιμόνους ἀξιώσεις σας καὶ σᾶς λέγει, ἰδοὺ ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε. Καὶ αὐτήν, ὅμως, δὲν τὴν δέχεσθε, ἀλλὰ συμμαχεῖτε μὲ τὴν Ἀριστερὰν καὶ ζητεῖτε τὴν μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ εἰς 10%, διὰ νὰ ἄρητε ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ τὴν ὑπόλοιπον ἐμπιστοσύνην, μὲ τὴν ὁποίαν σᾶς περιέβαλεν εἰς τὸ παρελθόν. Θὰ προχωρήσωμεν, κ. βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὀξεῖα θὰ εἶναι ἡ συζήτησις καὶ ὅτι τίποτε καὶ πάλιν δὲν θὰ γίνῃ. Εὔχομαι, ὅμως, ὅσον εἶναι καιρὸς ἀκόμη, νὰ συνενωθῇ ἡ Ἐθνικόφρων Ἀντιπολίτευσις, διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν διαδοχήν, ὥστε νὰ σωθῇ ἡ πατρίς μας ἀπὸ τὴν ἐπιβουλὴν τοῦ Ἀριστερισμοῦ. Αὐτό, σᾶς διαβεβαιῶ εἰλικρινῶς, εὔχεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτὸ εὔχομαι καὶ ἐγώ, ν’ ἀντιληφθῆτε ἐγκαίρως διὰ νὰ σώσωμεν τὸ Πολίτευμά μας. Ἐάν, ὅμως, δὲν ἑνωθῆτε καὶ δὲν κατανοήσητε τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διατρέχει ἡ Πατρίς, τότε δὲν θὰ πταίῃ ἡ δεξιὰ διὰ τὴν πόλωσιν, τὴν ὁποίαν τῆς καταλογίζετε, ἀλλὰ θὰ πταίετε σεῖς οἱ ἴδιοι διὰ τὴν δυστυχίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχετε συσσωρεύσει εἰς τὴν Πατρίδα μας. Ἐγώ, μολονότι, εἶμαι κατὰ τῆς ἀναλογικῆς, ἀποδέχομαι καὶ θὰ ψηφίσω τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ ἰδιαίτερα τὸ ἄρθρον 3, διότι πιστεύω, ὅτι μόνον μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ σωθῇ ἡ Πατρίς. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις νὰ παρεμβληθῇ ἡ μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Πρόκειται περὶ διατάξεως διευκολυνούσης τὴν καταβολὴν ἐξόδων κηδείας εἰς θνήσκοντας συναδέλφους. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ δὲ τῆς προσφάτου περιπτώσεως τοῦ ἀποθανόντος συναδέλφου Ἰωάννου Ὀρφανοῦ, θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις διὰ νὰ περιληφθῇ καὶ αὐτή.

§182Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κατέθεσα ἐπειγόντως τὸ διανεμηθὲν σχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, διότι δὲν ὑπάρχουν συναφεῖς διατάξεις ἐν τῷ Κανονισμῷ καὶ δημιουργοῦνται λογιστικαὶ δυσχέρειαι εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν θλιβερῶν γεγονότων διὰ ἀγαπητοὺς καὶ προσφιλεῖς ἀπερχομένους συναδέλφους. Διὰ τοῦτο, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεώς σας. Ἄλλως τε πρόκειται διὰ κονδύλιον 40.000 δραχμῶν μόνον. Εὔχομαι νὰ μὴ χρειασθῇ. Ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ ἔχωμεν, σὺν τῇ θλίψει, τὴν ὁποίαν δοκιμάζομεν, ὅταν συμβαίνουν τοιαῦτα γεγονότα, ν’ ἀντιμετωπίζωμεν καὶ λογιστικὰς δυσχερείας.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν προτεινομένην τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ;

§184ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§185Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Σᾶς εὐχαριστῶ.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὴ εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρων καὶ σύνολον ἡ πρότασις «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον. Ἀπουσιάζων διαγράφεται. Τὸν λόγον κατὰ σειρὰν ἔχει ὁ κ. Ι. Τούμπας.

§187Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας καὶ μέλος τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, συνάδελφος κ. Μητσοτάκης, ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου, ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, τὰς ἀπόψεις τοῦ Κόμματος ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ περιεχομένου τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ συνέπειαν, δὲν πρόκειται καὶ ἐγὼ νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῶν σημείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔθιξε κατὰ τὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. Μητσοτάκης, ἀλλὰ θὰ περιορισθῶ νὰ θίξω τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ἀφορῶντα τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Βεβαίως, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μονοπωλήσω τὸ ἐνδιαφέρον μου ὑπὲρ τοῦ Στρατοῦ, διότι ὅλοι οἱ συνάδελφοι, ἀσφαλῶς, ἐνδιαφέρονται καὶ πρέπει νὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Ἐπιθυμῶ, ὅμως, νὰ μοῦ ἀναγνωρισθῇ μία ἰδιαιτέρα ἀδυναμία, τὴν ὁποίαν ἔχω διὰ τὸν στρατόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγαλουχήθην καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου προέρχομαι. Δὲν πρέπει, κ. συνάδελφοι, νὰ δοθῇ ἡ ἐντύπωσις διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ νομισθῇ παρ’ οἱουδήποτε, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ καὶ νὰ ἐκλέξῃ ἐκείνους τοὺς ὁποίους θέλει νὰ διοικήσουν τὸν τόπον καὶ ὅτι ὁ Στρατὸς αὐτὸς εἶναι δῆθεν ἕρμαιον ὡρισμένης Κομματικῆς δυνάμεως, τῆς οἱασδήποτε Κομματικῆς δυνάμεως. Δὲν θὰ πρέπει νὰ λεχθῇ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν καὶ νὰ διεξαχθῇ συζήτησις εἰς τὸν τύπον, ὡς ἐγένετο εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν διὰ τὸν Γαλλικὸν στρατόν. Δὲν θὰ ἤθελα ποτέ, αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν εἰς τὸν Γαλλικὸν τύπον διὰ τὴν ψῆφον τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ, νὰ ἐπαναληφθοῦν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, προκειμένου διὰ τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ συζητήσουν πᾶσαν περίπτωσιν ἀφορῶσαν τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ παρασχεθοῦν ἐγγυήσεις διὰ τὸ ἀνεπηρέαστον τῆς ψηφοφορίας. Κατόπιν αὐτοῦ, ἐπιθυμῶ νὰ προτείνω ὡρισμένας ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ἀναγκαῖον νὰ παρασχεθοῦν. Καὶ διὰ ἐξηγήσω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον θεωρῶ ὡς ἐπιβεβλημένας τὰς ἐγγυήσεις αὐτὰς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναδράμω εἰς ὡρισμένα γεγονότα τοῦ παρελθόντος ἐκ τῶν ὁποίων καταφανῶς κατεδείχθη, ὅτι ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ ἐπηρεάσθη. Θὰ ἐνθυμῆσθε, κ. βουλευταί, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956, ἡ Κυβέρνησις ἐκατηγορήθη, ὅτι προέβαινεν εἰς κομματικὴν διαφώτισιν ἐντὸς τῶν στρατιωτικῶν Μονάδων. Ἐπίσης, ὅτι οἱ στρατιῶται ὡδηγοῦντο ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν των εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα διὰ νὰ ψηφίσουν συντεταγμένοι καὶ τρίτον, ὅτι τὰ τμήματα αὐτὰ ἦσαν τμήματα σαφῶς μόνον στρατιωτικά, δὲν ὑπῆρχε μυστικὴ ψηφοφορία καὶ τέλος ἐσημειώθησαν καὶ κρούσματα ἐπηρεασμοῦ τοῦ στρατοῦ ὑπὲρ ὡρισμένου κόμματος. Κατηγγέλθη, ἐπίσης, ὅτι μετὰ τὴν ψηφοφορίαν οἱ Διοικηταί των ἐζήτουν ἀπὸ τοὺς στρατιώτας νὰ προσκομίσουν τὰ ψηφοδέλτια τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐψήφισαν. Κατηγγέλθη δέ, τέλος, ὅτι ἀποτέλεσμα ὅλων αὐτῶν τῶν μέτρων ὑπῆρξεν ὁ ἐκφοβισμὸς τῶν στρατιωτικῶν καὶ συνεπῶς, ἡ κατόπιν ἐπηρεασμοῦ τῶν Διοικητῶν των ψηφοφορία ὑπὲρ ὡρισμένου κόμματος. Ἀνεφέρθησαν μάλιστα καὶ κατηγγέλθησαν ὡρισμένα ἀναμφισβήτητα παραδείγματα, ὡς ἐκεῖνο τοῦ κ. Βενιζέλου, ὅτι, ἐνῷ τὰ τμήματα Χανίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐψήφιζον οἱ πολῖται, τὸ ρεῦμα τῶν ψηφοφόρων ἦτο κατὰ 80% ὑπὲρ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀντιθέτως εἰς τὰ τμήματα τῆς ἰδίας περιοχῆς, εἰς τὰ ὁποῖα ἐψήφιζεν ὁ στρατός, τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν κατὰ 70% ἕως 80% ὑπὲρ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀποτελέσματα, δηλαδὴ τελείως ἀντίστροφα μεταξὺ ἐκλογικῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν τμημάτων. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, κατὰ τὴν ὁμιλίαν του, ὅτι βεβαίως πρέπει νὰ γίνεται εἰς τοὺς στρατῶνας ἐθνικὴ διαφώτισις τοῦ στρατοῦ. Ἀναμφισβητήτως, οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίρρησις. Ἀλλά, κ. βουλευταί, νὰ γίνεται ἐθνικὴ καθοδήγησις τοῦ στρατοῦ καὶ διαφώτισις, ποτὲ ὅμως, κομματικὴ διαφώτισις, διότι τότε ἔχομεν ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν μέτρα, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ κομματικὴ διαφώτισις εἰς τὸν στρατόν, διότι ἀλλοίμονον εἰς ἡμᾶς, ἐὰν εἰσαγάγωμεν καὶ πάλιν εἰς τὸν στρατὸν τὴν πολιτικήν, τοῦ ὁποίου ἀποστολὴ εἶναι ὄχι ἡ ἀνάμιξις εἰς τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ περιφρούρησις καὶ προστασία τῆς Πατρίδος. Θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅλοι, κ. βουλευταί, ὡς κακὴν ἀνάμνησιν, τὴν ἀνάμιξιν τῆς πολιτικῆς εἰς τὸν στρατὸν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐξειλίσσοντο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν διάλυσιν σχεδὸν τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν ἀπομάκρυνσίν του ἀπὸ τὴν κυρίαν ἀποστολήν. Τὰ γεγονότα αὐτά, κ. βουλευταί, δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθοῦν οὐδέποτε πλέον εἰς τὸ στράτευμα καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ λάβωμεν ἀνάλογα μέτρα προστασίας καὶ περιφρουρήσεως τοῦ στρατεύματος μακρὰν τοῦ ἐπηρεασμοῦ τῆς πολιτικῆς καὶ τῶν κομματικῶν μας παθῶν. Διότι, ἐὰν εἰσαγάγωμεν τὴν πολιτικὴν εἰς τὸν στρατόν, τότε θὰ ἔχωμεν τὴν μοιραίαν συνέπειαν νὰ ἀναμιχθῇ ὁ στρατὸς εἰς τὴν πολιτικήν.

§188Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιδράσωμεν κατὰ τῆς μονοπλεύρου διαφωτίσεως τοῦ στρατοῦ.

§189Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ σημεῖον θὰ ἀναπτύξω: Ἐν προκειμένῳ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰσηγοῦμαι, εἶναι τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ ὑπάρχουν χωριστὰ ἐκλογικὰ τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ψηφίζουν οἱ στρατιῶται. Θὰ ψηφίζουν καὶ αὐτοὶ εἰς πολιτικὰ τμήματα ἐνώπιον δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ ἀντιπροσώπων τῶν κομμάτων. Δεύτερον, νὰ μὴ μεταβαίνουν νὰ ψηφίζουν συντεταγμένοι καὶ βάσει καταστάσεων. Διότι, κατὰ τὸ παρελθὸν παρετηρήθη, τὸ φαινόμενον, κατὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ ψηφίζουν ναυτόπαιδες ἡλικίας 14 καὶ 17 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον οὔτε κἂν ἐκλογικὸν δικαίωμα. Ἐπίσης νὰ μὴ ψηφίζουν βάσει καταστάσεως, ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπηρετοῦν εἰς τὴν ἐκλογικήν των περιφέρειαν καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν εἰς τὸ ἐκλογικόν των τμῆμα μὲ τὸ βιβλιάριον, ἀλλὰ βάσει τοῦ πὲϋ–μπούκ ποὺ ἔχει ὁ κάθε στρατιώτης, δηλαδὴ βάσει τῆς στρατιωτικῆς του ταυτότητος. Ὁ στρατιώτης θὰ ψηφίζῃ βάσει τοῦ πὲϋ–μπούκ, τὸ ὁποῖον θὰ σφραγίζεται ἀπὸ τὴν Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὁ στρατιώτης, ἐπιστρέφων εἰς τὴν μονάδα του, θὰ δείξῃ τὴν σφραγῖδα τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὸν ἀξιωματικόν του, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ πῶς θὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἄδειαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε. Δηλαδὴ προτείνω, ἡ ἀτομικὴ ταὐτότης τῶν στρατιωτῶν, νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς εἶδος ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, οὐδεμία δαπάνη θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ νὰ ἐκφράσῃ ὁ στρατὸς ἐλευθέρως τὰς πολιτικάς του πεποιθήσεις καὶ οὐδεμία χρονοτριβὴ θὰ ὑπάρξῃ. Τρίτον, συνέβη, ὅπως κατηγγέλθη, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956, πολλοὶ διοικηταὶ νὰ ζητοῦν ἀπὸ τοὺς στρατιώτας κατὰ τὴν ἐπιστροφήν των ἀπὸ τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα, νὰ τοὺς ἐπιστρέψουν τὰ ψηφοδέλτια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐχρησιμοποίησαν διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσουν δῆθεν διὰ σημειωματάρια, εἰς τὴν πραγματικότητα, ὅμως, διὰ νὰ διαπιστώσουν τί ἐψήφισεν ὁ στρατιώτης. Αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ ρητῶς. Πρὸς κατοχύρωσιν εἰσηγοῦμαι τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, πᾶς ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος τὴν ἐθνικὴν διαφώτισιν μεταβάλλει εἰς κομματικήν, ὑποπίπτει εἰς παράπτωμα, τὸ ὁποῖον ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Διότι, ὁ νόμος, περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν προβλέπει σαφῶς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀξιωματικὸς νὰ ἐπιβάλλῃ τὰς ἰδεολογικὰς πεποιθήσεις του εἰς τοὺς ὑφισταμένους του. Προτείνω νὰ προβλέψῃ ὁ νόμος, ὅτι πᾶς ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος παραβαίνει τὸν νόμον περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, θὰ παραπέμπεται εἰς Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον μὲ τὸ ἐρώτημα τῆς ἀποτάξεως διὰ πρᾶξιν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§190ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Ποῖος θὰ τὸ καταγγείλῃ, ὅμως;

§191Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Μιὰ στιγμή. Ὑπάρχει ἡ περίπτωσις τῶν στρατιωτῶν. Οἱ στρατιῶται πολλὲς φορές, ὅλοι ἔχετε ὑπηρετήσει κοὶ γνωρίζετε τὴν ἐπιρροήν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἐπιλοχίας καὶ ὁ λοχαγὸς κ.ο.κ. καὶ ἀντιλαμβάνεσθε τὴν θέσιν τοῦ κάθε στρατιώτου. Θὰ πρέπει νὰ ὁπλισθῇ ὁ κάθε στρατιώτης μὲ τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης ἀπέναντι τοῦ τόπου καὶ ἑπομένως μὲ κἄποιον αἴσθημα ἀξιοπρεπείας τοῦ ἰδίου τοῦ στρατιώτου καὶ ἑπομένως ἀντιστάσεως εἰς τὴν τυχὸν φαῦλον πίεσιν τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστῇ ἀπὸ ἕνα φαῦλον προϊστάμενόν του, ἀνώτερόν του. Πρῶτον, οἱ στρατιῶται ὀφείλουν, ἐντὸς τοῦ τμήματος, νὰ ἀπορρίπτουν τὰ ψηφοδέλτια τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐψήφισαν. Πᾶς στρατιώτης, ἐξερχόμενος τοῦ τμήματος καὶ φέρων μεθ’ ἑαυτοῦ τὰ ψηφοδέλτια τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐψήφισεν, ὑπόκειται εἰς φυλάκισιν δύο μηνῶν, ταρίφα, τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῦται νὰ ὑπηρετήσῃ μετὰ τὸ πέρας τῆς θητείας του. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι πᾶσα φυλάκισις, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, ὑπηρετεῖται μετὰ τὸ πέρας τῆς θητείας. Εἶναι ὁ μόνος τρόπος νὰ ὁπλίσωμεν τοὺς στρατιώτας μὲ μίαν δύναμιν ἀντιστάσεως ἐναντίον τοῦ τυχὸν φαύλου ἀνωτέρου των. Τρίτον σημεῖον, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς ὅλους τοὺς στρατούς, συγκεκριμένως θέτω ὑπ’ ὄψιν σας τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀγγλικοῦ καὶ τοῦ γαλλικοῦ στρατοῦ, δὲν γνωρίζω ἐὰν συμβαίνῃ εἰς τὸν ἀμερικανικὸν στρατόν. Τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ ψηφίσεως τῶν στρατιωτικῶν θὰ πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ δι’ ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς ὅλας τὰς στρατιωτικὰς μονάδας καὶ θὰ πρέπει ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ γίνῃ θεωρία εἰς τοὺς στρατιώτας. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα εἰσηγοῦμαι, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπρόσωπα, ὅπως βλέπετε, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐφαρμόσιμα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσουν, κατὰ τὸ ἀπολύτως δυνατόν, τὸ ἀνεπηρέαστον τῆς ψήφου τοῦ στρατιώτου. Πιστεύω, ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ μὴν ἀναμίξωμεν τὸν στρατὸν εἰς τὴν πολιτικὴν ἢ καὶ κἄτι ἄλλο ὀλιγώτερον ἀκόμη, νὰ μὴν ἀρχίσωμεν νὰ παραπονούμεθα ἢ νὰ βάλωμεν ἐναντίον τοῦ στρατοῦ, ὅτι ἀποτελεῖ ὄργανον τοῦ ἄλφα ἢ τοῦ βῆτα κόμματος, νὰ μὴν ἀρχίσωμεν νὰ φέρωμεν μίαν ἀντίθεσιν μεταξὺ λαοῦ καὶ στρατοῦ, νὰ μὴ προσκομίσωμεν ἐδῶ στοιχεῖα ὡσὰν αὐτὰ ποὺ προσεκόμισεν ὁ κ. Βενιζέλος, ποὺ ἀποδεικνύουν ἄντικρυς ἀντίθετον τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ ἀπὸ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ. Ἐὰν θέλωμεν, ἑπομένως, νὰ διαφυλάξωμεν τὸν στρατόν, καὶ πρέπει νὰ τὸν διαφυλάξωμεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ, ἐξ ἁπάσης κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως, νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν γραμμὴν αὐτήν. Θὰ εἶμαι πάρα πολὺ εὐτυχής, ἐὰν ἄλλοι συνάδελφοι θὰ ἔχουν νὰ προτείνουν κἄτι τελειότερον καὶ πιθανῶς ἁπλούστερον. Πάντως, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι αὐτὰ τὰ σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπέστησα τὴν προσοχήν σας, εἶναι σημεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν ἀποτελεσματικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ καὶ εἰδικώτερον ἀποτελεσματικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατοῦ.

§192Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Θέλω νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ποίους ὑποψηφίους θὰ ψηφίζουν οἱ στρατιῶται, τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας ὅπου ψηφίζουν ἢ τῆς περιφερείας ἀπὸ ὅπου κατάγονται;

§193Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ράλλη, αὐτὸ εἶναι ἕνα θέμα μέγα καὶ σημαντικόν, δὲν ἔχω ἐξουσιοδότησιν νὰ ὁμιλήσω ἐκ μέρους τοῦ κόμματός μου. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὴν θέσιν θὰ τὴν ἀναπτύξῃ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος ὁ κ. Παπανδρέου. Προσωπικῶς ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀναλογικῆς, δὲν ὑπάρχει κίνδυνος μέγας, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον τηρηθοῦν αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ τὰς ὁποίας εἰσηγοῦμαι.

§194Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τί κινδύνους ἐννοεῖτε, αὐτὸ δὲν καταλαβαίνω.

§195Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐννοῶ τὸν ἑξῆς κίνδυνον, ὅτι, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐγὼ ὁ Πρωθυπουργὸς νομίσω, ὅτι ἡ Ἀθήνα κινδυνεύει, εἶναι πιθανὸν πρὸ τῶν ἐκλογῶν, νὰ φέρω δύο μεραρχίας εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ νὰ τελειώνῃ ἡ ὑπόθεσις. Ἐφ’ ὅσον τηρηθοῦν αἱ προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μητσοτάκης, τὰς ὁποίας ἐγὼ θὰ τὰς ἤθελα αὐστηροτέρας, δηλαδὴ θὰ ἤθελα οὐδεμία μετακίνησις μονάδος πλὴν ἐκτάκτου στρατιωτικῆς ἀνάγκης, ἀποδεδειγμένως, καὶ ἀφορώσης τὴν ἄμεσον ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους, δὲν δύναται νὰ διαταχθῇ, ἀφ’ ἧς προεκηρύχθησαν αἱ ἐκλογαί. Δεύτερον, οὐδεμία μετάθεσις πρέπει νὰ γίνῃ, ἐὰν γίνῃ δὲ μετάθεσις, ὁ μετατιθέμενος μετὰ τὴν προκήρυξιν τῶν ἐκλογῶν, δὲν ψηφίζει. Ταῦτα, νομίζω, ἀποτελοῦν μίαν ἐγγύησιν ὅσον ἀφορᾷ...

§196Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Συμφωνεῖτε, δηλαδή, μὲ τὸν κ. Μητσοτάκην.

§197Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Μητσοτάκην. Τὴν γραμμὴν αὐτὴν τοῦ κόμματος θὰ τὴν ἀναπτύξῃ ὁ κ. Παπανδρέου. Αὐτὸ τὸ σημεῖον, ὅμως, ἀποτελεῖ προσωπικήν μου γνώμην.

§198Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ τύπος εἰς τὴν προεκλογικὴν περίοδον παίζει ἕνα ρόλον εἰς τὴν διαφώτισιν καὶ τὴν διάδοσιν τῶν ἀπόψεων τῶν διαφόρων κομμάτων. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, δὲν κυκλοφορεῖ ὄχι μόνον ἡ ἐφημερὶς τοῦ κόμματός μας, ἀλλὰ οὔτε ἡ «Μακεδονία», μέσα εἰς τὸν στρατόν, καὶ κυκλοφοροῦν μόνον αἱ κυβερνητικαὶ ἐφημερίδες; Αὐτὸ πῶς θὰ τὸ θεραπεύσετε;

§199Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Τσιγάρα, αὐτὸ εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, θὰ τὸ θέσῃ ὄχι μόνον τὸ ἰδικόν μας κόμμα, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ κόμματα εἰς τὸ γενικὸν πλαίσιον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τύπον καὶ τὸ ραδιόφωνον εἰδικῶς καὶ νομίζω, ὅτι ὡς πρὸς ἡμᾶς, τοὐλάχιστον, ὁ κ. Παπανδρέου θὰ θίξῃ τὸ θέμα καὶ ἑπομένως τοποθετεῖται τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ἡ ἐρώτησις ἐντὸς τοῦ γενικωτέρου πλαισίου τῆς μεταχειρίσεως καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ ραδιοφώνου κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον.

§200Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Εἴπατε πρωτύτερα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ καταστάσεις καὶ κατελήξατε εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ εἴπατε, ὅτι ἐὰν τυχὸν παραστῇ ἀνάγκη μετακινήσεως μονάδων διὰ λόγους οἱασδήποτε ἀνάγκης, εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, οἱ στρατιῶται αὐτοὶ δὲν θὰ ἔχουν δικαίωμα νὰ ψηφίσουν. Πῶς θὰ γίνῃ αὐτὸ γνωστόν, διότι προηγουμένως εἴπατε, ὅτι θὰ ψηφίζουν βάσει τῶν ταὐτοτήτων των, ἐν προκειμένῳ, συμπερασματικῶς, τὸ ἐξάγω αὐτό, λέγετε, ὅτι βάσει τῶν καταστάσεων θὰ εἶναι καλλίτερον, ἐὰν αἱ καταστάσεις αὐταὶ θεωρηθοῦν ἐγκαίρως ἀπὸ τὸν πρόεδρον Πρωτοδικῶν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται μεταγενεστέρως μετὰ τὴν θεώρησιν τῶν καταστάσεων αὐτῶν οἱαδήποτε μεταβολὴ καὶ ἐὰν ἐπέλθῃ εἰς τὰς μονάδας αὐτάς.

§201Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὴν εὐθύνην θὰ τὴν ἔχῃ ὁ διοικητὴς τῆς μονάδος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ δώσῃ ἄδειαν εἰς τὸν στρατιώτην ποὺ θὰ ἔχῃ μετατεθῆ τότε. Αὐτὸ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ διοικητὴς τῆς μονάδος, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ὑπεύθυνος ἀπέναντι τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐὰν τυχὸν ἡ μονὰς ἔχῃ μετακινηθῆ μετὰ τὴν προκήρυξιν τῶν ἐκλογῶν, θὰ εἶναι ὑπεύθυνος νὰ μὴν ψηφίσῃ. Αὐτὰ εἶναι σαφῆ, καθαρά, καὶ εἶναι δυνατὸν θαυμάσια νὰ ἐλεγχθοῦν.

§202Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ γνησία ἐκδήλωσις τοῦ φρονήματος τοῦ στρατοῦ, ὅπως καὶ τοῦ λαοῦ, περιλαμβάνει δύο χωριστὰ κεφάλαια. Τὸ ἕνα εἶναι πῶς θὰ ἐκτιμηθῇ ἡ ψῆφος, ἀφ’ ἧς πέσῃ εἰς τὴν ψηφοδόχον. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἴσην ἐπίδρασίν της ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος. Ἀλλὰ καὶ ἕνα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἐθίγη ἀπὸ τὸν κ. Ζίγδην καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐπίσης γνησιότητα τοῦ σχηματισμοῦ γνώμης ἀνεξαρτήτου, εἶναι τὸ θέμα τῆς προπαγάνδας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὸν στρατὸν διεξάγεται διαφώτισις, ἡ ὁποία, πολλὲς φορές, ἢ μᾶλλον κατὰ κανόνα, λαμβάνει τὴν μορφὴν ἰδίως εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, κομματικῆς διαφωτήσεως. Σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὸν στρατόν, ἀλλὰ μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ὑπουργὸς Διοικητὴς Βορείου Ἑλλάδος, πρὸ ἑνὸς μηνὸς εἶπεν, ὅτι τὸ μέλλον τοῦ Ἔθνους ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σήμερον ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματος καὶ ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι πολιτεύονται, εἶναι τυχοδιῶκται. Καὶ ἠννόει ἡμᾶς. Αὐτὸ κατηγγέλθη ἀπὸ ἐδῶ, καὶ δὲν ἔχομεν μέχρι σήμερον διάψευσιν αὐτῶν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Θεολογίτη. Ἐν τοιαῦτα πράγματα ἀπὸ πολιτικὸν Ὑπουργὸν λέγωνται, ἐναντίον μας, ἀντιλαμβάνεσθε τί θὰ γίνεται εἰς τὸ στράτευμα, τὸ ὁποῖον θὰ ὑφίσταται τὴν διδασκαλίαν, τὴν ἰδίαν καὶ χειροτέραν, εἰς βάρος τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἐναντίον τῆς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ ἀντιδράσωμεν. Διότι, δὲν θὰ ἐπιτραπῇ εἰς ἐμὲ νὰ ἐμφανισθῶ ἐνώπιον τῶν στρατιωτῶν μιᾶς μεραρχίας διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ λοχαγός, ὅτι τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν μου ἐὰν κερδίσῃ, βλάπτει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, δὲν εἶναι ἀληθῆ. Δὲν ἔχω τὸν τρόπον νὰ τὸ ἀντιμετωπίσω. Καὶ διὰ τοῦτο, ὡς ἕνα μέτρον — ἐὰν τελικῶς προκριθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός, διότι ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον αὐτοῦ, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους θὰ ἀναπτύξω ὅταν θὰ ὁμιλήσω, διότι, δημιουργεῖ πάντοτε ἕνα κίνητρον διὰ ὡρισμένους ἀδιστάκτους, νὰ ἐπηρεάσουν τὸν στρατόν, ὅπως εἶναι εὔκολον νὰ ἀντιληφθῆτε, ἐὰν σκεφθῆτε τί θὰ γίνῃ εἰς μίαν περιοχήν, ὅπου, ὑποψήφιος, θὰ εἶναι ὁ Ὑπουργὸς Ἀμύνης καὶ ζητήσῃ σταυρόν, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι θέμα ποὺ θὰ ἀναπτύξω ὅταν θὰ λάβω τὸν λόγον — ὡς ἕνα λοιπόν, μέτρον, μειώσεως τοῦ κακοῦ, τῆς ἐπιδράσεως μονοπλεύρως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνταχθῇ μία διακομματικὴ ἐγκύκλιος, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἀμύνης, καὶ ἡ ὁποία θὰ ἀναγνωσθῇ ἐπὶ λέξει εἰς ὅλας τὰς μονάδας, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ τονίζεται, ὅτι ἀποτελεῖ ποινικὸν ἀδίκημα ἡ ἀπόπειρα οἱουδήποτε ἀξιωματικοῦ, νὰ καθοδηγήσῃ στρατιώτας εἰς τὰς ἐκλογάς, πῶς θὰ κάμουν χρῆσιν τῆς ψήφου των.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τούμπα, σᾶς παρακαλῶ μὴ ἐπιτρέπετε διακοπάς, διότι προκαλεῖται διαλογικὴ συζήτησις.

§204Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι σοβαρὸν τὸ θέμα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιτρέψω πᾶσαν ἐρώτησιν. Σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε προτάσεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναπτύξετε, κ. Τούμπα, τὰς προτάσεις σας, ἀλλὰ νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις διακοπῶν.

§206Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Μαῦρο, αὐτὸ προέτεινα, ὅταν εἶπον νὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, ἐναντίον τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ τρέπωνται εἰς κομματικὴν διαφώτισιν. Ἐὰν αὐτὸ τὸ παραλληλίσητε μὲ τὴν ἄλλην πρότασιν ποὺ ἔκαμα, ὅτι οἱ στρατιῶται θὰ τιμωροῦνται μὲ δίμηνον φυλάκισιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκτελοῦν μετὰ τὸ πέρας τῆς θητείας των, τότε ἐξαφανίζει τελείως τὴν ἐπιβολὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐπὶ τοῦ στρατιώτου. Ἐπίσης, θὰ ἤθελα νὰ ἀναφερθῶ καὶ ἐπὶ τοῦ ἄλλου συμπεράσματός σας, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν διαφώτισιν, Βεβαίως δὲν ὑπάρχει δυνατότης, νὰ κάμωμεν διαφώτισιν, εἰς τὸν στρατόν, καὶ δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν. Διότι, ἀλλοίμονον, ἐὰν θὰ ἀρχίσουν νὰ μπαίνουν εἰς τὸν στρατὸν τὰ κόμματα. Αὐτὸ ὅμως δὲν πρέπει νὰ συμβαίνῃ οὔτε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ κυβερνῶντος κόμματος. Ἀλλὰ καὶ αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ γίνεται ἀπὸ μέρους τοῦ κυβερνῶντος κόμματος διὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται καὶ διὰ τοῦ ραδιοφώνου. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτόν, πρέπει νὰ δοθοῦν σαφεῖς ἐγγυήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρῆσιν τοῦ ραδιοφώνου καὶ ἰδίως τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἐγὼ θὰ εἰσηγούμην, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, νὰ γίνῃ διακομματικὴ συμφωνία, ὅπως τὸ πρόγραμμα τοῦ Σταθμοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἐλέγχεται ἀπὸ μίαν διακομματικὴν Ἐπιτροπήν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ ὁ κίνδυνος ὅτι ἀπεφεύχθη μὲν ὁ φόβος τῆς διαφωτίσεως ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ παραμένει ὁ φόβος ἐκ τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων.

§207Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἴσης μεταχειρίσεως πολιτῶν καὶ στρατιωτῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα, ἢ εἶσθε ὑπὲρ τῆς παροχῆς προνομίου εἰς τὸν στρατόν;

§208Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὑπὲρ τῆς ἴσης μεταχειρίσεως.

§209Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πῶς δικαιολογεῖται, ὁ μὲν μὴ ἐγγεγραμμένος πολίτης νὰ μὴ δύναται νὰ ψηφίσῃ, ὁ δὲ μὴ ἐγγεγραμμένος κληρωτός, βάσει τοῦ τρόπου ποὺ προτείνεται, νὰ ψηφίσῃ; Δὲν εἶναι αὐτὸ προνόμιον;

§210Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν εἶναι προνόμιον, κ. συνάδελφε, διότι ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος εἰς τοὺς καταλόγους πολίτης, δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος, εἴτε συνεπεία ὑπαιτιότητος ἰδικῆς του, εἴτε συνεπεία τοῦ γεγονότος τῆς μεταδημοτεύσεώς του. Τὸ θέμα τῆς ψήφου τοῦ στρατιώτου εἰς σημεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι μακρὰν τῆς διαμονῆς του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνταὐτισθῇ μὲ τὴν ψῆφον ἑνός, ὁ ὁποῖος ἰδίᾳ βουλήσει ἔχει μετακινηθῆ καὶ εἶναι, ἢ διότι ἔχει κἄποιαν ἀνάγκην, ἢ διότι εἶναι ταξιδεύων ἔμπορος ἢ δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον, μακρὰν τοῦ τόπου ποὺ ψηφίζει. Ὁ στρατιώτης, ἀντιθέτως, ὑποχρεοῦται νὰ μετακινῆται μακρὰν τοῦ τόπου ποὺ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ. Πάντως ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινισθῇ τὸ σημεῖον τοῦ νόμου τοῦ 1958, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐκλογικὸν βιβλιάριον. Διότι, συνέβη τὸ περίεργον εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ στρατιώτας, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκλογικὸν βιβλιάριον, νὰ μὴν ἐπιτρέψουν νὰ πᾶνε εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα. Αὐτὸ εἶναι ἕνας ἐπὶ πλέον λόγος, ὁ ὁποῖος συνηγορεῖ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς νὰ ψηφίζουν ἅπαντες εἰς κοινὰ πολιτικὰ τμήματα καὶ ὄχι εἰς χωριστὰ στρατιωτικά. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ εἶναι λίαν σοβαρὸν καὶ πρέπει μετὰ μεγάλης σοβαρότητος νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ μέτρα, ὥστε νὰ εἶναι ἀδιάβλητος, διότι αὐτὸ εἶναι μόνον τὸ συμφέρον τὸ πολιτικόν, ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον τὸ ἐθνικόν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§212ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ.

Νὰ διακόψωμεν.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. συνάδελφοι. Νὰ ὁμιλήσῃ ἀκόμη ἕνας ρήτωρ καὶ νὰ διακόψωμεν.

§214Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν...

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν ἀρκετοὶ βουλευταί, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§216Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἶναι καταφανής, κ. Πρόεδρε, ἡ ἔλλειψις ἀπαρτίας, καὶ ἐπὶ πλέον τὸ Σῶμα κατεπονήθη, διότι εἶναι τεχνικὸν τὸ νομοσχέδιον.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε κατεπονήθη τὸ Σῶμα, οὔτε ἔλλειψις ἀπαρτίας ὑπάρχει. Ἐκεῖνο ποὺ συμβαίνει εἶναι, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι 12 μ.μ. καὶ δὲν συμφέρει εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ ὁμιλήσουν τὴν ὥραν αὐτήν.

§218Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε, εἶναι νομοσχέδιον ἐξαιρετικῆς σημασίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι, μετὰ συνεδρίασιν, μετὰ συζήτησιν 5 ὡρῶν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκουράσθη καὶ ἐξηντλήθη. Νομίζω, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ζορμπᾶς καὶ νὰ διακόψωμεν. Ὁρῖστε κ. Ζορμπᾶ.

§220Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκ.). Ὁ Κανονισμὸς προτάσσει ὅριον ἀγορεύσεως. Ἐὰν ὁ κ. Ζορμπᾶς νομίζῃ, ὅτι εἰς τὴν ἐπὶ μακρὰν ὥραν ἀγόρευσιν ἔγκειται ἡ οὐσία τῆς ἀγορεύσεως, νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ βῆμα ἐπὶ 2 ὥρας. Αὐτὸς ὅμως δὲν εἶναι λόγος νὰ χρησιμοποιῆται αὐτὸ ὡς λόγος, διὰ νὰ λυθῇ ἡ Συνεδρίασις.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρῖστε.

§222Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου παρουσιάσθη ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας ὡς πλῆρες ἀρετῶν. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἐτόνισεν ὅτι εἶναι ὑπόδειγμα ἀρετῆς αἱ περιλαμβανόμεναι εἰς αὐτὸ διατάξεις καὶ διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὸ ἐνάρετον τῶν διατάξεων, εἶπεν, ὅτι ψηφίζεται τοῦτο εἰς χρόνον ἀνύποπτον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἁμαρτωλόν, ὅπως ἁμαρτωλοὶ ἦσαν οἱ νόμοι οἱ ἐκλογικοὶ τοῦ 1955 καὶ τοῦ 1958. Καὶ οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας, εἶναι ἀβάσιμοι· διότι τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται εἰς χρόνον ὕποπτον. Διότι, ἀφ’ ἧς ἤρχισεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἡ χώρα εἰσῆλθεν εἰς ἐκλογικὸν κλῖμα. Ἑπομένως, δὲν ψηφίζεται τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἰς ἀνύποπτον χρόνον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν συνέλευσιν τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶπεν εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ θὰ διεξαχθοῦν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς 4ετίας. Ἴσως διότι φιλοδοξεῖ νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὴν ἱστορίαν, ὅτι καὶ ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς, μετὰ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, ἐξήντλησεν ὁλόκληρον περίοδον τῆς Βουλῆς ἐν τῇ ἐξουσίᾳ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ παρόντος ἠκούσαμεν τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον, ὁ ὁποῖος ἐτόνισεν, ὅτι δὲν ἀποκλείεται, ἐξ ἀπροόπτου γεγονότος, αἱ ἐκλογαὶ νὰ διεξαχθοῦν καὶ εἰς συντομώτερον χρόνον. Ἑπομένως, καλὸν εἶναι νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς προεκλογικὴν περίοδον καὶ ὅτι βαδίζομεν ραγδαίως πρὸς ἐκλογάς. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως, λοιπόν, τοῦ χρόνου τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου τοῦτο εἶναι ἁμαρτωλόν, διότι ψηφίζεται εἰς ὕποπτον χρόνον καὶ συνεπῶς ἡ ἀρετὴ περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ράλλης, δὲν ὑπάρχει. Ὅταν, κ. βουλευταί, πρό τινος συνεζητεῖτο ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἐκλογικοῦ, εἶχον κάμει μίαν πρότασιν. Εἶπον τότε, ὅτι ἦτο ἀνάγκη κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ διὰ τὴν καταμέτρησιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας καὶ τὴν κατεύθυνσιν αὐτῶν εἰς τὸν φυσικόν των ροῦν καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη τῆς Εὐρώπης καὶ ἀλλαχοῦ τὰ πολιτικὰ ρεύματα κατευθύνονται πρὸς τρεῖς κατευθύνσεις: Τὴν τῆς δεξιᾶς, τοῦ κέντρου καὶ τῆς ἀριστερᾶς. Εἰς τὴν Εὐρώπην αἱ πολιτικαὶ δυνάμεις μὲ διάφορα ὀνόματα, κινοῦνται εἰς αὐτὰς τὰς τρεῖς κατευθύνσεις. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Ἀγγλίαν ὑπάρχουν μόνον δύο κόμματα. Ἐκεῖ τὸ κόμμα τῆς ἀριστερᾶς οὐδένα ρόλον παίζει εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν τῶν χωρῶν αὐτῶν. Εἰς τὴν χώραν μας βλέπομεν μίαν ὑπερτροφικὴν διόγκωσιν τῶν δύο ἄκρων καὶ μίαν συνεχῆ κατάτμησιν καὶ μίαν συνεχῆ φθορὰν τῶν δυνάμεων τοῦ Κέντρου, τῶν σοσιαλιστικῶν δυνάμεων. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως ἐκείνης, ἐπρότεινα ὅπως ἐφαρμοσθῇ ἅπαξ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ διὰ νὰ γίνῃ ἡ καταμέτρησις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως τὸ πλειοψηφικόν, ὥστε πλέον νὰ εἰσέλθουν αἱ πολιτικαὶ δυνάμεις εἰς τοὺς φυσικοὺς ροῦς τῆς Δεξιᾶς, τοῦ Κέντρου καὶ τῆς Ἀριστερᾶς. Ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν ἄποψιν αὐτὴν μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ, δηλαδὴ ἐδέχθη εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου νὰ περιλάβῃ διάταξιν, καθ’ ἣν αἱ μεταπροσεχεῖς ἐκλογαὶ θὰ διεξαχθοῦν μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Αὐτὸ δὲν τὸ ἔκαμε διὰ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπρότεινα εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἰδικούς της σκοπούς, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα, ἀφ’ ἑνὸς νὰ συγκρατήσῃ τὴν σημερινὴν δύναμιν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐὰν προέλθῃ ἀπρόοπτον κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν, νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ διαλύσῃ τὴν νέαν Βουλὴν καὶ νὰ προκηρύξῃ ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικόν, διὰ νὰ φέρῃ μεγαλυτέραν ἀνωμαλίαν καὶ κρίσιν εἰς τὰς πολιτικὰς δυνάμεις. Ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν θέσπισιν τοῦ πλειοψηφικοῦ τῶν μεταπροσεχῶν ἐκλογῶν, δὲν ὁδηγεῖται ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιβολῆς ἑνὸς μονίμου καὶ παγίου ἐκλογικοῦ συστήματος, ποὺ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς μόνιμον ὁδὸν τὰς πολιτικὰς δυνάμεις καὶ θὰ τιθασεύσῃ μέσα εἰς ὡρισμένας φυσικὰς γραμμὰς τὰ πολιτικὰ ρεύματα τῆς χώρας, ἀλλὰ χρησιμοποιεῖ τὴν διάταξιν αὐτὴν διὰ τοὺς ἰδικούς της κομματικοὺς σκοπούς, διότι θέλει νὰ συνεχίσῃ μὲ τὰ τεχνάσματα αὐτὰ τὰ πολιτικὰ καὶ τὰ ἐκλογικὰ τὴν παραμονήν των εἰς ἐξουσίαν. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, λαμβάνει ἕνα μέτρον περιστατικόν, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς σημερινὰς πολιτικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν λῆψιν καὶ τὴν καθιέρωσιν παγίου συστήματος ἐκλογικοῦ, θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ κατευθύνεται ἀπὸ ἀγαθὴν πρόθεσιν καὶ ἂν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου σᾶς εἶπεν ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λέσβου, ἦσαν πραγματικά, ἡ ἀληθὴς πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔπρεπε τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου νὰ περιγράφῃ τὴν σημερινὴν πολιτικὴν πραγματικότητα καὶ νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς σημερινὰς πολιτικὰς ἀνάγκας καὶ νὰ θεραπεύῃ αὐτὰς τὰς ἀνάγκας τὰς σημερινάς. Τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, κ. βουλευταί, σκοπὸν ἔχει ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πλειοψηφίαν τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ διαλύσῃ ὁλοσχερῶς τὸ Κέντρον. Ἐκεῖ βαδίζει καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ σκοποὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι καὶ μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958, ἄλλα ἐσκέφθη καὶ ἄλλα ὁ λαὸς ἀπεφάσισε. Τὸ 1958 ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ κρατήσῃ πράγματι τὴν πρώτην θέσιν, νὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν δευτέραν θέσιν, τὴν θέσιν τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ νὰ διαλύσῃ τὴν Ε.Δ.Α. Ἦλθον, ὅμως, αἱ ἐκλογαὶ τῆς 11ης Μαΐου 1958 καὶ ὁ λαὸς ἀπήντησε καὶ ἐπέστρεψεν ὀπίσω τὸν νόμον αὐτὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἔφερε τὰ γνωστὰ ἀποτελέσματα. Καὶ τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον ἤθελε καὶ ἦτο εἰς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαλύσῃ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου τοῦ 1958, ἐγκατεστάθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὡς Κόμμα Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Οἱ σημερινοί, λοιπόν, σκοποὶ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ διαλύσῃ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ κρατήσῃ ὅσον ἠμπορεῖ περισσότερον χρόνον,— δι’ αὐτὸ καὶ προβλέπει καὶ τὸ πλειοψηφικὸν διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογὰς — τὴν ἡγεσίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἡγεσίαν τῆς ἐθνικόφρονος — ἂς εἴπωμεν, παρατάξεως καὶ νὰ ἀντιμάχεται ἐναντίον τῆς παρατάξεως ἐφ’ ὅσον καθιερώθη — παρατάξεως, ἀντιμαχομένη εὐθέως πρὸς τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Θέλει δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐπιδιώκει κατὰ τρόπον σαφῆ, νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς τὴν πόλωσιν καὶ νὰ ἔχῃ αὐτὴ τὴν ἡγεσίαν τῆς πρώτης τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Θέλει, δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις νὰ γίνεται εἰς τὴν χώραν μας, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰς οὐδεμίαν ἄλλην χώραν γίνεται, διότι εἰς ὅλας τὰς χώρας τὰς Κοινοβουλευτικὰς καὶ τὰς δημοκρατικάς, τὰ ρεύματα τὰ πολιτικά, ὅπως εἴπομεν, ὁδηγοῦνται καὶ κινοῦνται ἐντὸς τριῶν κατευθύνσεων, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς μέχρι τοῦδε πολιτικῆς καὶ διὰ τῶν μέχρι τοῦδε ὑπ’ αὐτῆς ψηφισθέντων καὶ ἐφαρμοσθέντων νόμων ἐκλογικῶν, θέλει νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς τὰς δύο παρατάξεις, τῆς Δεξιᾶς καὶ τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Φαίνεται, ὅτι τὴν ἐνοχλεῖ ἡ παράταξις τοῦ Κέντρου. Περὶ αὐτοῦ καὶ περὶ τῆς θέσεως τοῦ Κέντρου καὶ περὶ τῆς ἰδεολογίας τοῦ Κέντρου, θὰ εἴπω εἰς τὸ πέρας τοῦ λόγου μου. Θὰ κρίνωμεν τώρα τὸ νομοσχέδιον ὅπως παρουσιάζεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε πράγματι νὰ συντηρήσῃ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, διότι αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡ τρίτη φωνή, νὰ παρεμβάλλεται μεταξὺ τῶν δύο ἄκρων φωνῶν καὶ ἡ φωνὴ τοῦ Κέντρου ποὺ εἶναι ἡ φωνὴ ἡ μετριοπαθής, ποὺ εἶναι ἡ φωνὴ τῆς συνέσεως, ἡ φωνὴ ποὺ ἀποτρέπει τὰς ἄκρας καταστάσεις καὶ πολλάκις προλαμβάνει καὶ ἐθνικὰς συμφοράς, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἀντίληψιν τῆς σημερινῆς πραγματικότητος, τῆς κατατμήσεως. Εἶναι ἕνα ἐλάττωμα τῆς Δημοκρατίας τὸ νὰ ὑπάρχουν κατατετμημέναι αἱ δυνάμεις τοῦ Κέντρου, ἀλλὰ αἱ δυνάμεις τοῦ Κέντρου δὲν εἶναι μόνον εἰς τὴν χώραν μας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα δημοκρατικὰ Κράτη ὑπάρχει αὐτὴ ἡ κατάτμησις κυρίως τῶν κομμάτων τοῦ Κέντρου. Ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὴν σημερινήν, τὴν ὑπάρχουσαν κομματικὴν καὶ πολιτικὴν πραγματικότητα καὶ νὰ κανονίσῃ τὰ ποσοστὰ εἰς τὸ ὅριον ἐκεῖνο, ποὺ θὰ διηυκόλυνε τὴν ὕπαρξιν, τὴν δραστηριοποίησιν, τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν πρόοδον τῶν κομμάτων τοῦ Κέντρου. Μὲ τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα βάζει διὰ τοῦ εἰσηγουμένου νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις, ἔρχεται εὐθέως νὰ πλήξῃ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου. Θὰ εἴπωμεν πῶς θὰ ἀντιδράσουν τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου καὶ πῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ κρατήσῃ ζωντανὴν τὴν φωνὴν αὐτὴν τῆς συνέσεως, τὴν φωνὴν τοῦ μέτρου, τὴν φωνὴν τοῦ Κέντρου, πῶς θὰ ἀντιδράσῃ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ πῶς ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐκ τοῦ νόμου θὰ ἀπογοητευθῇ μετὰ τὴν ἐφαρμογήν του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἁπλῶς τώρα ἐν τῇ ἐξετάσει τοῦ νόμου διερευνῶμεν διὰ μέσου τῶν γραμμῶν τοῦ νομοσχεδίου τὰς πραγματικὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐκείνας τὰς ὁποίας πράγματι ἐπιδιώκει καὶ ὄχι ἐκείνας τὰς ὁποίας πράγματι διακηρύσσει. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἤθελεν ἄλλως νὰ ἐνεργήσῃ καὶ ἐὰν ἤθελε πράγματι νὰ ὑπάρξῃ τὸ Κέντρον, ἔπρεπε νὰ ἀκούσῃ ὄχι μόνον τὴν ἰδικήν μας, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων παραγόντων τὴν εἰσήγησιν, νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν σήμερον, διὰ νὰ κάνῃ τὴν καταμέτρησιν τῶν δυνάμεων καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸ πλειοψηφικόν, ἤ, ἐν πάση περιπτώσει, θὰ ἔπρεπε νὰ σταθῇ εἰς τὰ ποσοστὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ διηυκόλυνον τὴν ὕπαρξιν τῶν κομμάτων τοῦ Κέντρου, τὰ ὁποῖα σιγὰ–σιγὰ θὰ ἔπερναν τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν θὰ τοὺς καθορίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Ὁ καθορισμὸς τῶν ποσοστῶν αὐτῶν, ἀποδεικνύει τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρέπει ἡμεῖς, τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν καὶ νὰ ἀντιδράσωμεν ἐγκαίρως εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν πόλωσιν, δηλαδή, τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Εἰς τὴν διάταξιν τῶν ποσοστῶν, δι’ οὓς λόγους ἐξήγησα, ἀντιτιθέμεθα καὶ δὲν μᾶς εὑρίσκει αὕτη συμφώνους. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, ἐπαναφέρει τὴν διάταξιν τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον πομπώδη, θέλουσα νὰ ἐμφανισθῇ καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι εἶναι ἡ μόνη ποὺ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ψῆφον τῶν ἀνδρῶν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ διὰ τὴν τύχην καὶ ὑπόληψίν των. Ἀλλὰ καὶ αὐταὶ αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὕποπτοι. Ἡ Κυβέρνησις, παρ’ ὅτι διακηρύσσει, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ μερικὰς δεκάδας χιλιάδων ψήφων, ἐν τούτοις πιστεύει, ὅτι ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτὴν θὰ ἀποκομίσῃ τὸ μεγαλύτερον κέρδος καὶ δι’ αὐτὸ καὶ τὴν ἐθέσπισε. Τὸν στρατόν, κύριοι συνάδελφοι, τιμῶμεν οἱ πάντες καὶ οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔχει τὴν πρόθεσιν νὰ τὸν μειώσῃ. Ἐὰν πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός, αὐτὸ θὰ τὸ κάμωμεν ὅλοι μαζὶ καὶ δὲν θὰ ἀφήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ μονοπωλήσῃ. Ὁ στρατὸς ἀνήκει εἰς τὸ Ἔθνος καὶ ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ παιδιὰ ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ. Ὁ στρατός, λοιπόν, πρέπει νὰ ψηφίσῃ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ψηφίσῃ ἐλεύθερα καὶ ὄχι κατ’ ἐπιβολήν. Ἄν δὲν ψηφίσῃ ἐλεύθερα ὁ στρατός, τότε δὲν ἔχει κανένα νόημα ἡ ψῆφος του. Ἐὰν δὲν γίνῃ αὐτό, τότε δὲν τιμῶμεν τὸν στρατόν, ἀλλὰ τὸν μεταβάλλομεν εἰς ἀγέλην. Νὰ ψηφίσῃ, λοιπόν, ὁ στρατός, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ἐλεύθερον καὶ ἀνεπηρέαστον ὡς πᾶς πολίτης. Ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὑποκριτικῶς, πέστε μου συγκεκριμένας προτάσεις νὰ τὰς συζητήσωμεν καὶ νὰ τὰς ἀποδεχθῶμεν. Ἀλλ’ ὅταν πρὸ ὀλίγου ὁ συνάδελφος κ. Τούμπας ἔκαμε συγκεκριμένας προτάσεις, ἡ μὲν Κυβέρνησις ἀπουσίαζεν, ὁ δὲ παριστάμενος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τόσην σημασίαν ἔδιδεν εἰς τὰς προτάσεις τοῦ κυρίου συναδέλφου, ὥστε ἦτο ἀπησχολημένος εἰς τὸ νὰ γράφῃ.

§223Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν), Κύριε Ζορμπᾶ, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις, εἶναι θέμα προσωπικόν του. Νομίζω, ὅτι τὸ καλύτερον καὶ τὸ φρονιμώτερον θὰ ἦτο, νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸν τρόπον τῆς ἰδικῆς σας τακτικῆς. Ὅσον ἀφορᾶ τὰς προτάσεις τοῦ κ. Τούμπα, τὰς ἐπρόσεξα ὅλως ἰδιαιτέρως καὶ ὅταν προέρχονται ἀπὸ πρόσωπα ἐξαιρετικῆς σοβαρότητος, τὰ ὁποῖα προσέχω πάντοτε ὅταν ὁμιλοῦν.

§224Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ ἄσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν στρατιωτῶν, πρέπει νὰ γίνεται κατὰ τρόπον ἀπηχοῦντα τὴν θέλησιν κατὰ συνείδησιν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειάν των. Θὰ εἶναι πράγματι ἀπογοητευτικὸν καὶ δὲν ἔχει τίποτε νὰ κερδίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν λάβῃ ὅλας τὰς ψήφους τοῦ στρατοῦ, ὅταν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἔχῃ ἐκδηλώσει ἄλλως τὴν θέλησίν του. Ἴσως ἡ Κυβέρνησις νὰ συστήσῃ διὰ τὸν στρατὸν ἰδιαίτερα ἐκλογικὰ τμήματα. Ἐὰν θελήσῃ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, τότε τὰ ἐκλογικὰ αὐτὰ τμήματα θὰ πρέπει νὰ λειτουργήσουν σύμφωνα μὲ τὸν νόμον καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν παρουσίαν ἀντιπροσώπων τῶν κομμάτων. Ἀλλὰ ἡ σύστασις ἰδιαιτέρων τμημάτων θὰ προσβάλῃ τὸ ἀδιάβλητον καὶ ἐν τῇ γενέσει της τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς. Ἡ πρότασις τῶν συναδέλφων, ὅπως ψηφίσουν ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκονται εἰς τὰ πολιτικὰ τμήματα, ἀναμιγνυόμενοι μὲ τοὺς πολίτας, βάσει τῶν ταυτοτήτων των, παραμένει μία σοβαρὰ πρότασις. Ἀπομένει, ὅμως, νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ ζήτημα, ποίους ὑποψηφίους θὰ ψηφίσουν, ἐὰν δηλαδὴ θὰ ψηφίσουν τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγονται, ἢ τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς των.

§225Π. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΡΗΣ. Σεῖς, τί προτείνετε, κύριε συνάδελφε;

§226Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου τῆς καταγωγῆς των, διότι γνωρίζουν τὰ πρόσωπα, ἐνῷ συμβαίνει ἐντελῶς τὸ ἀντίθετον, ἐὰν ψηφίσουν τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς των. Αὐτοὺς τοὺς φόβους ἤθελα νὰ τονίσω, ὑποστηρίζων τὴν ἄποψίν μου ἐπὶ τῆς διατάξεως διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Πρέπει ὁ στρατὸς νὰ ψηφίζῃ τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου τῆς καταγωγῆς του καὶ ἐὰν ἀποφασισθῇ νὰ ψηφίσῃ τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς του, θὰ πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ὑποψηφίους τῶν διαφόρων κομμάτων νὰ κάμουν προπαγάνδαν.

§227Π. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΡΗΣ. Φαντασθῆτε, κύριε συνάδελφε, νὰ πᾶμε εἰς τὸ Τάγμα διὰ προπαγάνδαν.

§228Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δι’ αὐτὸ ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν νὰ ψηφίσουν τοὺς ὑποψηφίους τῆς καταγωγῆς των καὶ νὰ ἀποφευχθῇ νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε. Ἤδη, ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς ἀπογραφῆς καὶ τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς ἀπογραφῆς καὶ τῶν ποσοστῶν, θὰ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένους χαρακτηριστικοὺς ἀριθμούς. Κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς τοῦ 1958, ἡ Ε.Ρ.Ε. συνεκέντρωσε τὰ 41% καὶ ἐξέλεξεν 171 βουλευτάς. Δηλαδὴ εἰς κἄθε βουλευτὴν τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀναλογοῦν 9.262 ψῆφοι. Ἡ Ε.Δ.Α. μὲ 24,42% ἐξέλεξεν 79 βουλευτάς, μὲ ἀναλογίαν εἰς κἄθε βουλευτὴν 11.898 ψήφων. Οἱ Φιλελεύθεροι μὲ 20,67% ἐξέλεξαν 36 βουλευτάς, μὲ ἀναλογίαν εἰς κἄθε βουλευτὴν 22.095 ψήφων. Ἡ ΠΑΔΕ μὲ τὸ 10,62% ἐκέρδισε 10 ἕδρας, μὲ ἀναλογίαν 40.898 ψήφων διὰ κἄθε βουλευτήν, καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐξέλεξε 4 βουλευτάς, μὲ ἀναλογίαν 28.339 ψήφους διὰ κἄθε βουλευτήν. Τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ἐφαρμοσθὲν τὸ 1958 καὶ ἀποδῶσαν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, ἐγκαίρως κατηγγέλθη ὡς ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἡ ἀντισυνταγματικότης του ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸ μὴ ἰσοδύναμον τῶν ψήφων. Δὲν ἠμπορεῖ ἕνα κόμμα, διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ βουλευτοῦ του, νὰ πρέπει νὰ πάρῃ 40 χιλιάδες ψήφους καὶ ἄλλο κόμμα νὰ ἐκλέγῃ ἕνα βουλευτὴν μὲ 10.000 ψήφων. Τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον, ἀποδεικνύουν πόσον ἄδικος καὶ ἀντισυνταγματικὸς ἦτο ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις βαδίζει μὲ τὸ ἴδιον σύστημα, μὲ τὰς ἐπικειμένας ἐκλογάς, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα μὲ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν εἰς ψήφους ἑκάστου βουλευτοῦ, ἀναλόγως τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει. Τὸ ἄρθρον 67 τοῦ Συντάγματος, προκειμένου διὰ τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν ὁρίζει, ὅτι αὕτη γίνεται βάσει τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης περιοχῆς. Δὲν ὁρίζει, ὅμως, νόμιμον ἢ πραγματικὸν πληθυσμόν, ἀλλὰ ἔχει καθιερωθῇ νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ νόμιμος πληθυσμός. Τὰ ἄρθρα 2 καὶ 132 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀναφέρονται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοτῶν ἑκάστης περιφερείας, δηλαδὴ εἰς τὸν νόμιμον πληθυσμόν. Λόγῳ τῆς διατυπώσεως αὐτῆς καὶ τῶν συζητήσεων ποὺ ἔχουν γίνει ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἔχει ἐπέλθει κἄποια σύγχυσις. Εἴτε ἡ μία ἄποψις, εἴτε ἡ ἄλλη γίνῃ δεκτή, ἡ ὄψις τῆς χώρας παρουσιάζεται διαφορετική. Ἂν δεχθῶμεν τὸν νόμιμον πληθυσμὸν βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961 εἰς τὴν τέως Διοίκησιν Πρωτευούσης, ἔχομεν πληθυσμὸν 1.850.000 ἔναντι 1.378.000 τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Ἔχομεν, δηλαδή, αὔξησιν 500 περίπου χιλιάδων κατοίκων. Ἐὰν δεχθῶμεν τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν, αἱ 500.000 τῶν νέων κατοίκων τῆς περιοχῆς Ἀθηνῶν θὰ ἐπηρεάσουν τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ ὑπολογίζομεν, ὅτι αἱ 400 χιλ. κατέστησαν μόνιμος πληθυσμός, διότι αἱ ἄλλαι 100 χιλ. εἶναι κινούμενοι διὰ διαφόρους λόγους. Αἱ 400 χιλ. πολιτῶν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν ἐπαρχιῶν. Θὰ ἐπηρεάσουν τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν τῆς Πρωτευούσης πρὸς αὔξησιν, θὰ ἐπηρεάσουν δέ πρὸς μείωσιν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν τῆς ἐπαρχίας. Θὰ μεταβοῦν δὲ νὰ ψηφίσουν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Κατὰ συνέπειαν, τὰ πράγματα, ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμοσθησομένην κατάστασιν, εἶναι περιπεπλεγμένα καὶ δὲν θὰ πρέπει ἐσπευσμένως νὰ κάμωμεν κρίσεις καὶ νὰ λάβωμεν ἀποφάσεις. Τὸ ὀρθὸν εἶναι νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ Σύνταγμα. Ἐὰν θέλωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ὥστε ἐκεῖνοι ἐκ τῶν 400 χιλ. ποὺ μένουν μονίμως εἰς τὴν πρωτεύουσαν νὰ δικαιοῦνται νὰ μείνουν ἐδῶ, διὰ νὰ αὐξήσουν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν τῆς πρωτευούσης, ἀλλὰ νὰ ψηφίσουν ἐδῶ, χωρὶς νὰ μεταβαίνουν διὰ νὰ ἐπηρεάζουν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Πρὸς κατανόησιν, ἀναφέρομαι εἰς τὰ στοιχεῖα τοῦ Νομοῦ Χίου. Ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς σήμερον εἶναι 62 χιλ. Εἶναι δὲ καὶ 10 χιλ. ναυτεργάται, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπολογίζωνται εἰς τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν. Εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους Χίου σήμερον εἶναι ἐγγεγραμμένοι 55.000 περίπου ψηφοφόροι, ἔναντι πραγματικοῦ πληθυσμοῦ 62.090. Ἐκ τῶν 55.000 θὰ ψηφίσουν περίπου 40.000, ἐξ ὧν οἱ 10.000 περίπου δὲν εἶναι μόνιμοι κάτοικοι, ἔξω τῆς νήσου μεταναστεύσαντες μετὰ τὸ 1948 καὶ μὴ δυνάμενοι ἐκ τοῦ λόγου τούτου νὰ ἐγγραφοῦν εἰς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἄλλων περιφερειῶν.

§229Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Αἰσθάνονται κοινότητα δεσμῶν. Ἄλλως δὲν θὰ ἤρχοντο νὰ ψηφίσουν εἰς Χίον.

§230Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν πηγαίνουν, διότι αἰσθάνονται κοινότητα δεσμῶν, ἀλλὰ διότι τοὺς διευκολύνομεν ὅλα τὰ κόμματα.

§231Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐὰν δὲν ἐνδιεφέροντο διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ νησιοῦ, δὲν θὰ ἐπήγαιναν. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ φέρουν ποινικὰς εὐθύνας, διότι εἶναι τόσον μακράν, ὥστε δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κριθῇ, ὅτι ἀδικαιολογήτως δὲν μετέβησαν νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Καὶ αἱ δαπάναι εἶναι τόσον σημαντικαί, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ ἀδικαιολόγητος ἡ μὴ μετάβασίς των.

§232Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι ἀδικία, διότι ἢ θὰ πρέπει ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν ἐπαρχίαν νὰ ψηφίζουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ὁπότε δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐλαττωθοῦν αἱ ἕδραι τῶν ἐπαρχιῶν ἢ νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐδῶ καὶ νὰ ἐπηρεάζουν τὰς ἕδρας τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ὁπότε πρέπει νὰ ψηφίζουν ἐδῶ.

§233Π. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΡΗΣ. Δὲν θέλουν νὰ ψηφίζουν ἐδῶ. Θέλουν νὰ ψηφίζουν εἰς τὴν πατρίδα.

§234Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δικαίωμά των εἶναι, ἀλλὰ τότε νὰ μὴ ἐπηρεάζουν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν, οὔτε πρὸς τὰ ἄνω ἐδῶ, οὔτε πρὸς τὰ κάτω εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς ἀνασύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων προτοῦ νομιμοποιηθῇ ἡ νέα ἀπογραφή. Ἐὰν θέλῃ νὰ κάμῃ τὰς ἐκλογὰς μὲ τὴν νέαν ἀπογραφήν, παράλληλα θὰ πρέπει νὰ διατάξῃ πλήρη ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων εἰς κᾶθε ἐπαρχίαν, ὥστε ἐὰν ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν γίνῃ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961 καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων καθορισθῇ βάσει τοῦ πραγματικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν ταῖς περιφερείαις διαμενόντων ψηφοφόρων καὶ ὄχι καὶ τῶν ἀποδήμων. Συγκεκριμένη πρότασίς μας εἶναι παράλληλα πρὸς τὴν νομιμοποίησιν τῆς νέας ἀπογραφῆς νὰ γίνῃ καὶ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ὥστε τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς καὶ οἱ κατάλογοι νὰ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν τῶν ἐπαρχιῶν.

§235Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐκκινήσατε ἐξ ἄλλου θέματος καὶ καταλήγετε κατὰ τρόπον ἀκατανόητον εἰς ἄσχετον συμπέρασμα. Εἴπατε, ὅτι πρόκειται νὰ ἐκφράσητε γνώμην ἐὰν θὰ πρέπει νὰ τύχῃ ἐφαρμογῆς ὁ νόμιμος πληθυσμὸς ἢ ὁ πραγματικός. Τί ὑποστηρίζετε; Ἔχετε γνώμην ἢ ὄχι;

§236Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Προτιμῶ τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων.

§237Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι γίνεται κἄποια σύγχυσις καὶ μάλιστα τραγική. Τὸ θέμα τοῦ νομίμου ἢ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ ἐξετάζεται διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ἑδρῶν. Τὸ θέμα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἐξετάζεται διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Ἐν προκειμένῳ, ὑπὲρ τῆς ἐφαρμογῆς τίνος πληθυσμοῦ τάσσεσθε; Ὑπὲρ τοῦ νομίμου ἢ τοῦ πραγματικοῦ; Ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ πραγματικὸς καὶ νόμιμος πληθυσμὸς ἀνταποκρινόμενος εἰς τὸ ἔτος 1961, ποῖος νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ τύχῃ ἐφαρμογῆς;

§238Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὑπὲρ τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ καὶ μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων.

§239Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐρωτῶ αὐτό. Ἐρωτῶ πῶς θὰ γίνῃ ἡ κατανομή.

§240Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ ἀδικίαν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου βάσει τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ἄνευ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων.

§241Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Δηλαδὴ τοῦ πραγματικοῦ ἀριθμοῦ, βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων;

§242Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μάλιστα, διότι οἱαδήποτε ἀπογραφὴ καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν...

§243Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Οἱαδήποτε ἀπογραφή;

§244Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ γίνουν τὸ 1962 θὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961. Ἐὰν ὅμως ἐπισπευθοῦν αἱ ἐκλογαὶ καὶ ἐνεργηθοῦν ἐντὸς τῶν προσεχῶν ὀλίγων μηνῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπογραφὴ αὐτὴ καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940. Πέραν αὐτοῦ, κ. βουλευταί, αἱ ποιναὶ αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τὴν παράγρ. 4 εἰς τοὺς μὴ ψηφίζοντας, πρέπει νὰ διαγραφοῦν, διότι οὐδέποτε μέχρι σήμερον ἔτυχον ἐφαρμογῆς καὶ ἀποτελοῦν ταλαιπωρίαν καὶ διὰ τοὺς ἐκλογεῖς καὶ διὰ τὰ Δικαστήριον. Ὡς πρὸς τὴν ψῆφον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, νομίζω, ὅτι οὗτοι πρέπει νὰ ψηφίζουν εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα τοῦ τόπου διαμονῆς των καὶ πρέπει νὰ ἐφοδιασθοῦν καὶ αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των μὲ βιβλιάρια. Ἐπίσης, πρέπει νὰ ἐκλείψῃ ἡ βάσις τῆς χρονολογίας διὰ περιφερείας ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγονται ἢ τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς των.

§245Π. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΡΗΣ. Σεῖς τὶ προτείνετε, κ. συνάδελφε;

§246Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου τῆς καταγωγῆς των, διότι γνωρίζουν τὰ πρόσωπα, ἐνῷ συμβαίνει ἐντελῶς τὸ ἀντίθετον ἐὰν ψηφίσουν τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς των. Λόγῳ τῶν κρισίμων περιστάσεων καὶ τῆς ἱστορικῆς εὐθύνης ποὺ ἔχουν τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ταῦτα θὰ αἰσθανθοῦν τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιδράσουν ἐντόνως καὶ ἀποτελεσματικῶς εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτὴν διὰ τῆς ἑνιαίας ἐμφανίσεώς των εἰς τὸν ἀγῶνα. Πιστεύω, ὅτι θὰ ἀντιληφθοῦν τὴν ἱστορικὴν σημασίαν τῶν ἐπικειμένων ἐκλογῶν καὶ ὅτι θὰ δώσουν τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἐκτιμήσῃ τὸν ἀγῶνα των καὶ διὰ τῆς ἑνοποιήσεώς των νὰ ἀντιδράσουν εἰς τοὺς σκοποὺς τῆς Κυβερνήσεως. Πιστεύω, ὅτι εἰς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαλύσῃ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, ταῦτα θὰ ἀπαντήσουν διὰ τῆς ἑνώσεώς των καὶ δὴ συντόμως. Τὸ κατ’ ἐμέ, θὰ προσπαθήσω νὰ βοηθήσω εἰς αὐτὴν τὴν ἑνότητα, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ἡ ἱστορικὴ ἀνάγκη, διότι πιστεύω, ὅτι ὁ μέσος λόγος χρειάζεται καὶ ὠφελεῖ πάντοτε εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἑνοποίησις τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου θὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ Κόμματα αὐτὰ ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ ἑνοῦνται ὁσάκις ἐθνικὴ ἀνάγκη ἐπιτάσσει τοῦτο καὶ αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ τύχουν ἐφαρμογῆς. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἀντιδράσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ δοκιμάσῃ ἀπογοήτευσιν ἐκ τῆς ἀποτυχίας τῶν προθέσεών της. Διεψεύσθη εἰς τὰς προβλέψεις της διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958. Θὰ διαψευσθῇ εἰς τὰς προθέσεις της διὰ τὰς νέας ἐκλογάς. Τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου εἶναι ἀνάγκη νὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον καὶ θὰ τὸν κυβερνήσουν μὲ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§248ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 1.30′ μ.μ.)