1961.05.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 112η

Πέμπτη 18 Μαΐου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματ.). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, τὸν λόγον. Εἴς τινας πρωϊνὰς ἐφημερίδας, κ. Πρόεδρε, ἀνεγράφη, ὅτι ἐσημειώθη ἀλλαγὴ —ἂς χρησιμοποιήσωμεν τὴν λέξιν «παραποίησις»— τῶν λεχθέντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὑπὸ τῶν πρακτικογράφων, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τῶν στενογράφων. Ἐδημοσιεύθη, μάλιστα, ἡ πληροφορία, ὅτι ἔγκυροι κύκλοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, προέβησαν εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτήν. Ἐν πρώτοις, κ. Πρόεδρε, παρακολουθῶν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξάρω τὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπιτελοῦν οἱ στενογράφοι καὶ οἱ πρακτικογράφοι, τὴν μεγάλην εὐσυνειδησίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύουν εἰς τὴν καλλιτέραν δυνατὴν σύλληψιν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐκφωνοῦμεν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὔτε ἐκ μέρους τῶν διατυπωσάντων τὴν παρατήρησιν περὶ παραποιήσεως ὑπῆρξε σκέψις ἀμφισβητήσεως τῆς ἀπολύτου προσαρμογῆς τῶν στενογράφων καὶ τῶν πρακτικογράφων εἰς τὸ αὐστηρῶς νοούμενον καθῆκον των. Ἑπομένως, παρατήρησις ἡ γενομένη εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφορᾷ ἢ ὑμᾶς, ὡς Προεδρεῖον, ἢ ἐμὲ ὡς ρίψαντα βλέμμα, ὡς εἴθισται νὰ ρίπτωμεν ὅλοι, εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, καὶ ὅλους τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι οὐδεμία μεταβολὴ ἐσημειώθη εἰς τὰ πρακτικά, ὅπως ταῦτα, ἀκριβῶς, εἶχον διατυπωθῆ ὑπὸ τῶν στενογράφων, καὶ ἐκφράζω ἀπορίαν, πῶς ἐξέφυγεν ἀπὸ οἱαδήποτε χείλη —ἐλπίζω νὰ μὴ ἦσαν ἔγκυρα τὰ χείλη αὐτὰ— πῶς ἐξέφυγεν τοιαύτη ὑπόνοια, ἢ τοιαύτη φράσις, ὅτι ἐγένετο παραποίησις τῶν πρακτικῶν. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐὰν συμφωνῆτε, νὰ ἐρωτηθοῦν τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν ἔχουν ἀμφιβολίαν τινὰ περὶ τῆς ὀρθότητος καὶ τῆς ἀκριβείας τῶν πρακτικῶν, ὡς ἐξετυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν καὶ ὡς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ταῦτα εὑρίσκονται ὑπ’ ὄψιν ὅλων τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ τις νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ;

§5Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ μέρους ἡμῶν οὐδεμία τοιαύτη αἰτίασις προῆλθεν. Ἑπομένως οὐδόλως μᾶς ἀφορᾷ.

§6Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οὐδεμία.

§7Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Οὔτε ἀπὸ ἐδῶ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ ἀφοροῦν δηλώσεις τῶν ἐγκύρων κύκλων τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, καθ’ ἅς θὰ ἐζητοῦντο τὰ πρακτικά, νὰ ἐλεγχθοῦν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ γίνωνται τοιαῦται ἀνακοινώσεις, αἱ ὁποῖαι θίγουν καὶ τὸ Προεδρεῖον διὰ τὴν γνησιότητα τῶν πρακτικῶν καὶ τὸ ἔργον τῶν στενογράφων καὶ τῶν πρακτικογράφων. Καὶ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἐκφράζω τὸ παράπονον, διότι δὲν θὰ ἔπρεπε ἀβασανίστως νὰ κατηγορῆται τὸ Προεδρεῖον, ἡ Βουλὴ καὶ οἱ στενογράφοι καὶ πρακτικογράφοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβάλλουν εἰς τὴν ἐσκεμμένην ἀλλοίωσιν τῶν πρακτικῶν, δεδομένου, ὅτι τὰ πρακτικὰ εὑρίσκονται πάντοτε εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν καὶ δεδομένου, ὅτι ταῦτα, ὡς ἐγράφησαν, ἐδόθησαν ὡς ἀπεστενογραφήθησαν εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου καὶ εἰς τὸν εἰσηγητὴν κ. Μητσοτάκην, οἱ ὁποῖοι, ἑπομένως, ἐγνώριζον πῶς ἐγράφησαν. Συνεπῶς, δὲν συνέτρεχε λόγος νὰ γίνωνται τοιαῦται ἀνακοινώσεις, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν τὴν κοινὴν γνώμην εἰς τὸ νὰ κάμῃ τὴν σκέψιν: «Τὶ γίνεται ἐκεῖ μέσα;», δηλαδὴ εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, νὰ δοθῇ μία ἱκανοποίησις εἰς τὸ Προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον ὅλως ἀδίκως καὶ ἀτόπως, θὰ ἔλεγον, ἔστω καὶ ἐμμέσως κατηγορήθη.

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὰ πρακτικὰ διενεμήθησαν μόλις πρὸ ὀλίγου καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ἐν τάξει. Ἐὰν ὑπῆρξαν παρατηρήσεις, θὰ ὀφείλωνται εἰς ἀτελεῖς διατυπώσεις τοῦ δελτίου τύπου. Ἀλλὰ θὰ πρακτικὰ εἶναι ἐν τάξει καὶ οὐδεμίαν παρατήρησιν ἐκάμαμεν καὶ δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον τῆς συνεχίσεως αὐτῆς τῆς συζητήσεως.

§10Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μία διακοπή μου δὲν ἀποδίδεται καλῶς.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποφεύγωνται αἱ διακοπαί, διότι δὲν ἀκούονται καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθοῦν ἀπὸ τοὺς πρακτικογράφους. Αὐτὸς εἶναι ἕνας ἐκ τῶν λόγων ποὺ εἶμαι κατὰ τῶν διακοπῶν. Βλέπετε, ὅτι διαμαρτύρεσθε σεῖς ὁ ἴδιος διὰ τὴν διακοπήν σας. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Δ. Μακρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§12Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ διατυπώσῃ τὰς τελικάς της ἀπόψεις, ἀφοῦ προηγουμένως ἀκούσει καὶ τὰς ἀντιλήψεις τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Δὲν εἶναι, ὅμως, δυνατὸν νὰ ἀντιπαρέλθῃ καὶ νὰ ἀφήσῃ ἀναπάντητα ὅσα κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐξετέθησαν, δοθέντος, ὅτι ὅπως πιστεύει, οἱ προταθέντες ἀπὸ μέρους, ἰδίᾳ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἰσχυρισμοὶ δὲν ὑπῆρξαν ἁπλῶς ἀβάσιμοι καὶ ἀνυπόστατοι, ἀλλὰ καὶ ἐν πλήρει γνώσει τῆς ἀβασιμότητός των ὑπεστηρίχθησαν, μὲ σκοπὸν τὴν δημιουργίαν ἐντυπώσεων καὶ γενικώτερον ἀτμοσφαίρας ἠθελημένης συγχύσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία, ὅπως πιστεύω, δὲν πρόκειται νὰ προαγάγῃ τὴν σοβαρότητα καὶ τὴν ὅλην στάθμην τῶν ἐπ’ αὐτοῦ συζητήσεων. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναζητήσω καὶ ἐπισημάνω τὰς ἀπωτέρας ἐπιδιώξεις, αἱ ὁποῖαι δυνατὸν νὰ ὑπαγορεύουν εἰς τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἀποφασίζει νὰ ἀκολουθήσῃ κατὰ τὰς συζητήσεις νομοσχεδίου βασικῆς καὶ θεμελιώδους διὰ τὴν Χώραν σημασίας. Προτιμῶ νὰ περιορισθῶ εἰς εὐθεῖαν πρὸς τὸν κ. εἰσηγητὴν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου ἀπάντησιν διὰ νὰ ἀνασκευάσω ὅσα εἰς βάρος τοῦ νομοσχεδίου προσεπάθησε νὰ ἀποδώσῃ καὶ διὰ νὰ τοῦ ἀποδείξω ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, ὅτι δὲν εἶναι πάντοτε εὐχερὴς ἡ προσπάθεια τῆς συσκοτίσεως καὶ διαβολῆς μιᾶς ἐντίμου, εἰλικρινοῦς καὶ διαφανοῦς πολιτικῆς, οἵα εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε καὶ ἀκολουθεῖ καὶ σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Λυποῦμαι, ποὺ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ εἶναι ἄμεσος ἡ ἀπάντησίς μου ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι ὁ κ. Μητσοτάκης, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἀπέφυγε καὶ ἠρνήθη ἀνεπιτρέπτως καὶ παρὰ τὸ ἐπίμονον αἴτημά μου νὰ καταθέσῃ καὶ νὰ ἀναφέρῃ ἁπλῶς ὑποτυπώδη ἔστω στοιχεῖα τῶν ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν του, περὶ τῶν ὁποίων ὁ Ἀρχηγὸς του κ. Παπανδρέου, μᾶς διεβεβαίωσεν, ὅτι ἔχει εἰς χεῖρας του καὶ πρόκειται νὰ καταθέσῃ ἀμέσως. Ὁ κ. Μητσοτάκης ἐν ἀρχῇ τῆς εἰσηγήσεώς του ἔσπευσε νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι τὸ κατατεθὲν σχέδιον νόμου διαμορφώνει ἐκλογικὸν σύστημα ἀντιπολωτικόν, ὅπως τὸ ἐχαρακτήρισε καὶ ἐδέχθη ἐν συνεχεία, ὅτι ἡ διαφαινομένη ἐκ τῶν διατάξεων αὐτοῦ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅπως μετάσχουν τῆς δευτέρας κατανομῆς, τρία τοὐλάχιστον ἢ καὶ πλείονα Κόμματα. Ἐκλαϊκευομένων τῶν ἀπόψεων αὐτῶν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, προκύπτει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν προτίμησίν της ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ, τὸ ὁποῖον ὁμοφώνως ἐχαρακτηρίσθη ὡς σύστημα ἀδιάβλητον, ἀπεφάσισε νὰ προέλθῃ εἰς παραχώρησιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, προτείνουσα διὰ τοῦ κατατεθέντος σχεδίου τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τὸ ὁποῖον ἐζήτησε τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μὲ ποσοστὸν συμμετοχῆς εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν ἐπὶ τοῦ ὁποίου τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν συνεφώνησαν καὶ εἶχον ἄλλωστε καθιερώσει κατὰ τὸ παρελθὸν διὰ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951. Εὑρισκόμεθα, συνεπῶς, ἐνώπιον ἐκλογικοῦ συστήματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου κατὰ βάσιν εἴμεθα σύμφωνοι, ἐφ’ ὅσον μάλιστα τοῦτο εἶναι τῆς προτιμήσεως καὶ προετάθη, ὅπως ἀνέφερα, ἀπὸ μέρους τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κατόπιν τῆς θεμελιώδους αὐτῆς διαπιστώσεως θὰ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς αἰτιάσεις καὶ τὰ ἐλαττώματα τὰ ὁποῖα προσεπάθησεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου νὰ ἀποδώσῃ εἰς βάρος τοῦ νομοθετήματος καὶ ἰδίᾳ εἰς τὰς ὑπόπτους καὶ λαφυραγωγικὰς δῆθεν ἐπιδιώξεις, τὰς ὁποίας διεῖδεν ὁ εἰσηγητὴς μεταξὺ τῶν διατάξεών του. Πρῶτον θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀνεφέρθη ὁ κ. Μητσοτάκης ὑπῆρξε τὸ θέμα τῆς κατανομῆς τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἐν συσχετισμῷ πρὸς τὴν ἀπογραφήν, ἡ ὁποία θὰ ἰσχύσῃ πρὸς τοῦτο. Περιττὸν νὰ ἐπενθυμίσω, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔχει προηγηθῇ μία ὑποβολιμιαία προεργασία, ἡ ὁποία, μὲ καθαρὸν σκοπὸν τὴν παραπλάνησιν τῆς κοινῆς γνώμης, προέβαλεν ἀπίστευτον καὶ φανταστικὸν ἀριθμόν, δῆθεν, μετακινουμένων καὶ περικοπτομένων ἑδρῶν, ἐνῷ κατ’ οὐσίαν, καὶ δηλῶ τοῦτο ὑπευθύνως, δὲν ὑφίσταται παρόμοιον θέμα. 1ον) Ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, δεδηλωμένη εἶναι, ὅπως ἡ κατανομὴ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν διενεργηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς τοῦ 1961. 2ον) Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, ἀκριβῶς, ἐπροχώρησεν εἰς τὴν διενέργειαν ἀπογραφῆς τὸ τελευταῖον πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἔτος, ἔδωκεν εἰς τὴν δημοσιότητα προσωρινὰ στοιχεῖα τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ ἀποφύγῃ πρὸ τοῦ ἀπαραιτήτου ἐλέγχου τῶν ἀπογραφικῶν δελτίων καί, τέλος, ἐπισπεύδει τὴν ἔκδοσιν τῶν τελικῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, διὰ νὰ ὑπάρξουν ἐνωρίτερον καὶ ἀπὸ τὰς προβλέψεις τῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ ξένου ἐμπειρογνώμονος, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ ἁρμόδιος συνάδελφός μου. 3ον) Εἰς τὴν σχετικὴν διάταξιν περὶ τῆς τελευταίας ἐπίσης ἀπογραφῆς γίνεται λόγος, ἐὰν δὲ δὲν ἀναφέρεται ἐν αὐτῇ ἡ συγκεκριμένη ἀπογραφὴ τοῦ 1961, εἶναι, διότι τοῦτο νομοτεχνικῶς εἶναι ἀδύνατον, ἐφ’ ὅσον πρὸ τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐλέγχου καὶ τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἀποτελεσμάτων, ἡ ἐν λόγῳ ἀπογραφὴ δὲν θεωρεῖται ὁλοκληρωθεῖσα καὶ δὲν ὑφίσταται νομικῶς. 4ον) Ἀσχέτως, ὅμως, οἱασδήποτε λεηλασίας ἐπαρχιακῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ὑπὲρ τῶν μεγάλων ἀστικῶν κέντρων, διὰ τὴν ὁποίαν ἐθορυβήθησαν οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου, τὸ κυβερνῶν Κόμμα οὐδὲν κομματικὸν συμφέρον ἔχει διὰ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῆς νέας ἀπογραφῆς, ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς μετακινήσεως ὡρισμένων ἑδρῶν πρὸς τὸ Κέντρον, ἀσήμαντοι θὰ εἶναι αἱ εἰς βάρος του ἐπιπτώσεις, ὡς καὶ αἱ τοιαῦται εἰς βάρος ἢ ὑπὲρ τῶν λοιπῶν Κομμάτων. Καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἀμέσως διατί. Μὲ βάσιν τὰ δημοσιευθέντα προσωρινὰ ἀποτελέσματα τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, συνήχθησαν συμπεράσματα καὶ ὑπεστηρίχθη αὐθαιρέτως, ὅτι μετακινοῦνται πρὸς τὸ Κέντρον τριάκοντα περίπου ἕδραι. Ἀλλά, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὀρθὸς ὁ ὑπολογισμός, ὅταν λαμβάνῃ ὡς βάσιν τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν ἀντὶ τοῦ νομίμου, ὁ ὁποῖος παγίως εἶναι σημαντικώτατα κατώτερος τοῦ πρώτου, καὶ μὲ τὴν βάσιν τοῦ ὁποίου συντελεῖται ἡ κατανομὴ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου; Χάνονται δέκα ἐπαρχιακαὶ ἕδραι, αἱ ὁποῖαι, βεβαίως, δὲν ἀνήκουν ὅλαι εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἂν δεχθῶμεν, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτική της δύναμις εἰς τὴν ἐπαρχίαν εἶναι 60%, ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ στερηθῇ ἓξ ἐπαρχιακῶν ἑδρῶν, τὰς δὲ λοιπὰς θὰ στερηθοῦν τὰ ὑπόλοιπα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὰ ὁποῖα καὶ ἀνήκουν. Ἀλλὰ καὶ τὰς ἰδικάς της ἓξ ἕδρας δὲν πρόκειται νὰ τὰς χάσῃ ἐξ ὁλοκλήρου ἡ Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν Διοίκησιν Πρωτευούσης, ἐφ’ ὅσον καὶ ἐδῶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ της δύναμις εἶναι 40% περίπου. Συνεπῶς, θὰ χάσῃ τὴν διαφορὰν τῆς δυνάμεώς της μεταξὺ ἐπαρχίας καὶ ἀστικοῦ κέντρου, ἤτοι τὸ 20%, ὅπερ μεταφράζεται εἰς ὀλιγώτερον τῶν δύο ἑδρῶν. Ὥστε καὶ συμφέρον δὲν θὰ εἶχε ἡ Ε.Ρ.Ε. κανένα, ἐὰν ἀπέφευγε τὴν ἐφαρμογὴν τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς καὶ συνεπῶς, δὲν εἶναι ἐξεζητημένος, ἀλλὰ σαφῶς κακόπιστος ὁ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ δημιουργηθεὶς θόρυβος. 5ον) Προτείνει ὁ κ. Μητσοτάκης, κατὰ τρόπον δῆθεν ἀφελῆ, ὅπως ἐν πάσῃ περιπτώσει προστεθῇ μία τροπολογία εἰς τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν ἔχουσι δημοσιευθῆ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ νὰ ἰσχύσουν τὰ τοιαῦτα τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ. Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, τοῦ ὅτι ἡ πρόβλεψις αὐτὴ εἶναι ἄνευ πρακτικῆς σημασίας, διότι καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ τὸν Ὀκτώβριον εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιευθοῦν, μετὰ ἕνα δὲ μῆνα θέλουσι δημοσιευθῆ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ νοθεύσωμεν τὴν βασικὴν ἀρχὴν τοῦ πολιτεύματός μας κατὰ τὴν ὁποίαν, ἡ κατανομὴ συντελεῖται βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ὁ πραγματικὸς ἐξομοιοῦται πρὸς τὸν τυχαῖον, ὡς περιλαμβάνων πρόσωπα τυχαίως παρόντα ἢ ἀπουσιάζοντα τοῦ τόπου τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, μέχρι καὶ τῶν ξένων τῶν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐπισκεπτῶν καὶ τῶν τουριστῶν ἀκόμη. Ὅπως ἐτόνισα δὲ καὶ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἐπρόκειτο περὶ βαρυτάτης παρεκκλίσεως καὶ νοθείας εἰς βάρος καὶ τῆς λογικῆς ἑρμηνείας τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία διὰ τῆς διατυπώσεως τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 68 «ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας προσδιορίζεται διὰ νόμου, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς», ἐννοεῖ προφανῶς πληθυσμὸν μονιμώτερον μετὰ τῆς περιφερείας αὐτῆς συνδεόμενον καὶ οὐχὶ τὸν τυχαίως διερχόμενον καὶ προσωρινῶς ἀπόντα. Ἄλλωστε ἔχομεν παγίαν τὴν ἀρχὴν τῆς κατανομῆς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν δεκάδων ὅλων ἐκλογικῶν νόμων ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, μέχρι σήμερον, μὲ μοναδικὴν ἐξαίρεσιν τὴν περίοδον 1928– 1932, κατὰ τὴν ὁποίαν συνέβησαν τὰ ἑξῆς ἀμίμητα. Ὁ βασικὸς ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1928 ὁρίζει κατανομὴν βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, μετὰ τριήμερον ἐκδίδεται ἀντισυνταγματικόν, ἀλλὰ καὶ ἀντίθετον πρὸς τὸν νόμον Ὑπουργικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν. Ἑπόμενος νόμος τοῦ 1929 ἐπαναφέρει τὸν νόμιμον πληθυσμόν, ὁ νόμος τοῦ 1932 καθιερώνει καὶ πάλιν τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἐπὶ τέλους, ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1935, ὁ ὁποῖος ἔθεσε τέρμα εἰς τοὺς ἀκροβατισμοὺς αὐτοὺς καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ὑγιᾶ ἀρχὴν τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, ἤτοι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ ἐπὶ μίαν 25ετίαν, ἤδη οὐδεὶς ἀπολύτως ἐκλογικὸς νόμος παρεξέκλινεν. 6) Ἀλλὰ ὁ κ. Μητσοτάκης ἐπεζήτησεν, ὅπως καταλογίσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, ἐκ τῆς ὁποίας, ὅπως ἀπέδειξεν ὁ εἰσηγητὴς κ. Ράλλης, μία διαφορὰ τριῶν μόνον ἑδρῶν ἐπρόκειτο νὰ προκύψῃ. Ἀντὶ ἄλλης ἀπαντήσεως θὰ ἀναγνώσω πρὸς τὸν κ. Μητσοτάκην σχετικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1952, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη καὶ ἐψήφισεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κόμματός του. «Ἐὰν πρὸ τῆς προκηρύξεως τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν δημοσιευθοῦν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἐπίσημα ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ ἔτους 1951, ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοτῶν, τότε ὡς βάσις καθορισμοῦ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς ταύτης, ἐξαιρουμένων τῶν συμμοριοπλήκτων περιφερειῶν τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ Ἠπείρου καθορισθησομένων διὰ τοῦ Δ)τος καθορισμοῦ τῶν ἑδρῶν τῶν περιφερειῶν, δι’ ἅς θὰ ληφθοῦν ὡς βάσις καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην τὰ ἀποτελέσματα τῶν δημοτῶν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ ἔτους 1940». Ἐάν, λοιπόν, καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν ἀκόμη τῶν ἀποτελεσμάτων ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διενήργησε τὴν ἀπογραφὴν ἐκείνην, τὴν ἐθεώρει μερικῶς ἐλαττωματικὴν καὶ ἠρνεῖτο νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ ἐξ ὁλοκλήρου, διατὶ εἶχεν ὑποχρέωσιν ὁ διάδοχος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἐπικυρώσεως καὶ ἐφαρμογῆς της; Οὕτω ἔχει τὸ θέμα τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν καὶ τῆς ἀπογραφῆς, τοῦ ὁποίου κατὰ τρόπον ἀπροκαλύπτως κακόπιστον ἐπεζητήθη ἡ διαβολή. Καὶ ὑπεισέρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ συστήματος τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958 καὶ εἰς τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας του ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς τὸ συζητούμενον σχέδιον νόμου διὰ νὰ ἀποδείξω πόσον κακοτέχνως διεστράφησαν καὶ παρεμορφώθησαν αἱ διατάξεις αὐτῶν καὶ ἰδίᾳ ἡ τοιαύτη τῆς δευτέρας κατανομῆς ἀπὸ μέρους τοῦ εἰσηγητοῦ κυρίου Μητσοτάκη. Καὶ ἐν πρώτοις, ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1958 διεμόρφωσε σύστημα ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὅπως ἀκριβῶς, τὴν προέτεινε τὸ Κόμμα τοῦ κ. Μητσοτάκη, κατὰ τὴν ὁμολογίαν καὶ τοῦ Προέδρου κ. Παπανδρέου, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἄρα εἶναι σύστημα τῆς ἐμπνεύσεως καὶ τῆς προτιμήσεώς των, χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνῃ, ὅτι ὡς σύστημα ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς δύο κομμάτων δὲν ὑπῆρξε κατὰ πάντα ἄψογον καὶ ἀδιάβλητον.

§13Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς λειτουργίας τῆς δευτέρας κατανομῆς εἶχον διατυπωθῆ, κατὰ τὰς συζητήσεις, σφοδραὶ ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε τὰς προσωπικὰς συναντήσεις σας, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Τελικῶς ἀπεδέχθημεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, παρὰ τὰς διαφωνίας ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος, ὅπως καὶ σεῖς ἀπεδέχθητε τότε, ὅπως μὴ ψηφίζῃ ὁ στρατὸς, παρὰ τὴν ἀρχικὴν ἀντίθετον γνώμην σας. Σήμερον ἐπανέρχεσθε εἰς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, καὶ ἡμεῖς ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν τροποποίησιν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἐὰν ἡ ἰδική μας ἄποψις ἐθεωρεῖτο παλινωδία, διατὶ δὲν εἶναι καὶ ἡ ἰδική σας;

§14Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συμψηφισμὸς εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Θὰ ἐξετάσωμεν ποῖον εἶναι τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον. Ἡμεῖς αὐτὰ ὑποστηρίζομεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀληθῆ. Καὶ θὰ ἀποδειχθῇ ἀπὸ τὴν περαιτέρω συζήτησιν.

§15Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως χαίρω διὰ τὴν τοποθέτησιν αὐτήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει προκαλέσει αὐτὴν τὴν ἀπάντησίν μου.

§16Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἀμφισβητῶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀλλὰ προσωπικῶς δὲν εἶχα λάβει γνῶσιν τῆς διαφωνίας αὐτῆς.

§17Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχουν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δύο τρόποι συζητήσεως. Ὁ ἕνας τρόπος εἶναι ἡ φιλολογία τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁ ἄλλος ἡ οὐσία του. Καὶ πρόθεσίς μου εἶναι νὰ συγκεντρωθῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σημερινῆς συσχετίσεως τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔγινεν ἀναφορὰ εἰς τὸ παρελθόν, ὤφειλα αὐτὴν τὴν ὑπόμνησιν.

§18Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερν.). Ἀσφαλῶς, ναί. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῇ ὡρισμένα περιστατικὰ διὰ τὸ γεγονός, ὅτι κατηγγέλθη ὁ νόμος ἐκεῖνος ὡς ἀνέντιμος. Ἡ Κυβέρνησις, διαμαρτυρομένη διὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἐκ τῶν ὑστέρων ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐχαρακτηρίσθη ἀνέντιμος, ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐπροτάθη ἀπὸ ὑμᾶς. Καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι καὶ αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι προσετέθησαν, ἐπροτάθησαν ἀπὸ τὸ κόμμα σας. Εἶναι ἀνάγκη αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῆτε τὴν εὐθύνην μιᾶς πράξεώς σας καὶ νὰ θέλετε νὰ χαρακτηρίσετε ὡς νόθον τὸν νόμον ἐκεῖνον. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ νομοσχέδιον ὑπεγράφη ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πρὶν κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ποῖος σᾶς ἠνάγκασε νὰ τὸ πράξετε;

§19Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, βασίμως ὑποστηρίζετε, ὅτι ἀφ’ ἧς ἀπὸ κοινοῦ ὑπεγράψαμεν τὸ νομοσχέδιον, ἔχομεν ἀπὸ κοινοῦ τὴν εὐθύνην. Οἱαδήποτε ἐκ τῶν ὑστέρων προσπάθεια ὑπεκφυγῆς εὐθυνῶν, δὲν εἶναι ἀξία δημοσίων ἀνδρῶν. Καθ’ ὅσον μὲ ἀφορᾷ, ἀναλαμβάνω πλήρη τὴν εὐθύνην. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐγένετο ἱστορικὴ ἀναδρομή, καὶ τὴν προεκάλεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναγκάζομαι νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ τότε ὑπεστήριζε τὴν ἀναλογικήν. Διότι ὅμως εἶχε διακηρυχθῆ τότε ἀπὸ σᾶς καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει θὰ ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, καὶ ὅτι ἂν ἐνεμέναμεν εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, θὰ διετηρεῖτο τὸ σύστημα τοῦ 1956, εὑρέθημεν ἐνώπιον διλήμματος καὶ ἐθεωρήσαμεν ὡς μὴ χεῖρον τὸ σύστημα τοῦ 1958. Αὐτὰ γενικῶς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τῆς δευτέρας κατανομῆς, δὲν ἦτο προτιμήσεως ἰδικῆς μας. Εὑρέθη εἰς τὸ κείμενον — ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν — ὡς ἰδική σας πρότασις. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ διεξήχθη ἔντονος συζήτησις ἑκατέρωθεν, μέχρις ὅτου τελικῶς ἔγινεν ἀπὸ ἡμᾶς δεκτόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια.

§20Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβ.). Οὔτε πρότασις ἁπλῆς ἀναλογικῆς μοῦ ἐγένετο, οὔτε ἀμφισβητήσεις διὰ τὸν τρόπον τῆς δευτέρας κατανομῆς. Πιθανὸν νὰ ἐλάβατε ὡς δεδομένον, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μου ἦτο ἀπρόθυμος διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Δὲν θέλω νὰ ἀνατρέξω εἰς τὴν ἱστορίαν. Ἐὰν ἐνθυμῆσθε, εἴχομεν συναντηθῆ τυχαίως εἰς τὰ Ἀνάκτορα καὶ μοῦ εἴπατε τότε: Καλῶς ἢ κακῶς ἀντιτιθέμεθα εἰς τὸ ὑφιστάμενον σύστημα, δὲν προχωρεῖτε εἰς μίαν ἐπανεξέτασιν τοῦ θέματος τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου; Καὶ τότε μοῦ εἴπατε, ὅτι θέλετε ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Καὶ σᾶς ἀπήντησα, ὅτι ὅταν ἐπιστρέψω ἀπὸ τὸ Παρίσι, θὰ ἀνταλλάξωμεν ἐπ’ αὐτοῦ ἀπόψεις. Συνεπῶς, οὔτε ἁπλῆ ἀναλογικὴ μοῦ ἐπροτάθη, οὔτε ὑπ’ ὄψει μου ἐτέθησαν αἱ ἀμφισβητήσεις σας διὰ τὸν τρόπον τῆς δευτέρας κατανομῆς.

§21Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὴν 12ην Μαρτίου 1958, δηλαδὴ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Μαΐου, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, εἶχα δηλώσει τὰ ἑξῆς: Ἀναγινώσκω τὸ κείμενον. «Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξήγησιν τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων λαμβάνει ἔναντι τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὑποστηρίζει τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Διεπίστωσεν, ὅμως, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Ε.Ρ.Ε. ἦτο ἀνενδότως ἀντίθετος πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Καὶ εἰς τοιαύτην δήλωσιν εἶχε προβῆ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ τότε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔκρινεν, ὅτι ἐὰν ἐνέμενεν εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, τὸ ἀποτέλεσμα δὲν θὰ ἦτο ἡ ψήφισις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἀλλ’ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο ἡ διατήρησις τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ διότι φρονοῦμεν, ὅτι ἐνδεχομένη ἐφαρμογὴ καὶ πάλιν τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ νόμου θὰ ὡδήγει τὴν χώραν εἰς ἐθνικὴν συμφοράν, ἐκρίναμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προτείνωμεν ἡμεῖς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν».

§22Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβ.). Εἰς ἐμὲ δὲν ἐπροτάθη ἁπλῆ ἀναλογική. Εἶναι πιθανόν, ἔχοντες ὡς δεδομένον, ὅτι τὸ κυβερνῶν κόμμα ἀντιτίθεται εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, νὰ ἐπροχωρήσατε εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς.

§23Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὰ ἐλέγοντο ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἐνώπιον ὑμῶν καὶ δὲν εὗρον ἀντίρρησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρουν ἀντίρρησιν ἐκ τῶν ὑστέρων.

§24Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβ.). Εἶναι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας προτιμᾷ κανεὶς νὰ σιωπήσῃ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδέποτε μοῦ ἐπροτάθη ἡ ἁπλῆ ἀναλογική.

§25Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἴχατε δηλώσει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδέποτε θὰ δεχθῆτε τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διότι ἀποτελεῖ σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ διαλύσῃ τὸν τόπον. Ἡ ἀντίρρησις ἦτο ἀνένδοτος. Τούτου δεχομένου εὑρέθημεν ἐνώπιον τοῦ διλήμματος νὰ ἐκλέξωμεν τὸ μὴ χεῖρον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια.

§26Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα μετετοπίσθη ἀπὸ τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ τὸ ἐτοποθέτησα. Ἐγὼ δὲν εἶπον πῶς καθιερώθη ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, οὔτε τί εἴχατε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅταν ἐπροτείνατε τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Ἐγὼ εἶπον τοῦτο: Ὁ κ. Μητσοτάκης εἰς τὴν χθεσινήν του εἰσήγησιν, στρέφεται ἐναντίον τοῦ συστήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον, ὀλίγον ἢ πολύ, τὸ θεωρεῖ ἐπιλήψιμον. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἀπεφάσισε νὰ προτείνῃ, διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἀνεφέρατε καὶ τότε καὶ σήμερον, τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, διατί ἐπροτείνατε σύστημα ἐπιλήψιμον, κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Μητσοτάκη καὶ δὲν ἐπροτείνατε σύστημα ἀδιάβλητον;

§27Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σεῖς, καλλίτερον παντὸς ἄλλου, ἀλλὰ καὶ ὁ παριστάμενος ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δύνασθε νὰ βεβαιώσετε, ὅτι ἐν τῇ πορείᾳ τῶν συζητήσεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐγένοντο ἐντονώταται διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους μας, ὅτι συνήλθομεν εἰς κοινὴν σύσκεψιν, ὅτι ἐδημιουργήθη μεγάλη ὀξύτης ἐπάνω εἰς τὸ θέμα τοῦ τρόπου ὑπολογισμοῦ τῶν ἑδρῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Θὰ ἐνθυμῆσθε, ἐπίσης, ὅτι ἐγὼ εἶχα φροντίσει, ἔκτοτε, νὰ κάμω ὑπολογισμοὺς διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ὑπελογίζοντο αἱ ἕδραι τῆς δευτέρας κατανομῆς εἰς τὸν νόμον τοῦ 1958, ἤδη ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς θὰ ἦτο πλειοψηφία μὲ τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951. Καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι ἡ ἀντίθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἐπροτείναμεν ἡμεῖς, εἰς τὴν ἐπαναφοράν, δηλαδή, τοῦ συστήματος τοῦ 1951, ὑπῆρξεν ἀπόλυτος. Ἐγὼ αὐτὸ γνωρίζω, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἰδικήν σας μαρτυρίαν καὶ τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου.

§28Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκ.). Πότε μετέσχον εἰς τὴν συζήτησιν;

§29Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μετέσχετε εἰς τὴν σύσκεψιν, εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§30Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνθυμοῦμαι, εἶναι, ὅτι ἅπαξ μόνον μετέσχον κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἐπρόκειτο δὲ περὶ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ διαιρέτου διὰ τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν. Συγκεκριμένως, εἶχε τεθῆ ζήτημα περὶ τοῦ κλάσματος τοῦ διαιρέτου.

§31Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Συνεζητήθη τὸ θέμα, ὁ δὲ κ. Μακρῆς...

§32Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβ.). Ἡ συζήτησις αὐτὴ στερεῖται σημασίας. Ἡ οὐσία εἶναι, ὅτι ἐπροτείνατε τὸ σύστημα καὶ συνεπράξατε εἰς τὴν ἐπιψήφισίν του. (Χειροκροτήματα). Αἱ λεπτομέρειαι, δὲν ἔχουν σημασίαν.

§33Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκον.). Διατί ἐπικαλεῖσθε τὴν μαρτυρίαν μου, ἀφοῦ γνωρίζετε, ὅτι ἐγὼ δὲν παρευρέθην εἰς τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου καὶ μάλιστα πρὸ τῆς καταθέσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§34Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σεῖς ὁ ἴδιος ὡμολογήσατε, ὅτι παρευρέθητε εἰς σύσκεψιν.

§35Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ἅπαξ μόνον, μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ σχεδίου καὶ ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§36Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὸ νὰ ἀποδώσω τὸ σύστημα εἰς ἔμπνευσιν καὶ προτίμησιν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐτόνισα, ὅτι δὲν ἔπαυσα νὰ τὸ θεωρῶ ἄψογον καὶ ἀδιάβλητον, τοὐλάχιστον μέχρι τῆς διαμορφώσεώς του καὶ μέχρι τῆς καταθέσεώς του ἐνώπιον τοῦ Σώματος, διότι, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἐξεδηλώθη μία τάσις ὑποβολῆς πληθύος τροπολογιῶν ἀπὸ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, αἱ ὁποῖαι διεπνέοντο ἀπὸ μίαν διάθεσιν, οὐχὶ φιλικὴν ἀπέναντι τῶν μικροτέρων κομμάτων καὶ αἱ ὁποῖαι ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς ἐπικρίσεις κατὰ τοῦ νομοθετήματος, τότε καὶ σήμερον, καθιστοῦν σφόδρα ἀμφίβολον τὴν ἐκδηλουμένην, δῆθεν, στοργήν του ὑπὲρ τῶν μικροτέρων αὐτῶν κομμάτων. Ἀλλ’ ἀσχέτως ὅλων αὐτῶν καὶ τῆς ἱστορίας τῆς καθιερώσεως τοῦ νομοθετήματος, πῶς λειτουργεῖ τὸ σύστημα τοῦτο τοῦ 1958, τὸ ὁποῖον προσεπάθησε νὰ ἐμφανίσῃ ἐξ ὁλοκλήρου σχεδὸν ὡς διαβλητὸν ὁ κ. Μητσοτάκης κατὰ τὴν χθεσινήν του εἰσήγησιν; Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα προσεποιήθη, ὅτι ἀγνοεῖ. Μεταξὺ τῆς ὀρθοδόξου ἀναλογικῆς καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ διεμορφώθη ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς περιστολῆς τῶν ἐκ τῆς κατατμήσεως τῶν δυνάμεων ἐλαττωμάτων τῆς ἀναλογικῆς, κλασσικὸν παράδειγμα τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν ἡ περίοδος 1950–1952 καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς ἀναδείξεως ἰσχυροτέρων Κυβερνήσεων, ἀντὶ τῶν ἀνὰ δίμηνον σχεδὸν ἐναλλασσομένων τοιούτων τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἐπὶ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ὁ κ. Μητσοτάκης, διότι τὴν ἐπρότεινεν ὅπως καὶ τὸ Κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, προσφάτως, καὶ τὴν καθιέρωσε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ 1951. Ἀγνοεῖ μήπως ὁ κ. Μητσοτάκης πῶς λειτουργεῖ τὸ σύστημα τοῦτο τῆς προτιμήσεώς των; Ἁπλούστατα, εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν ὅλα τὰ κόμματα καὶ οἱ μεμονωμένοι ἀκόμη ὑποψήφιοι, παίρνουν τὰς ἕδρας των, ἐφ’ ὅσον συγκεντρώσουν κατὰ περιφερείας τὸ ἐκλογικὸν μέτρον. Ὑπολείπονται μετὰ τὴν πρώτην κατανομὴν 50 ἕδραι, ἂς ὑποθέσωμεν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν φύσιν καὶ τὴν δεδηλωμένην ἐπιδίωξιν τοῦ συστήματος, δὲν κατανέμονται εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ κόμματα, ἀδιακρίτως ἰσχύος, ἀλλ’ εἰς ὡρισμένα καὶ μόνον ἰσχυρότερα κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὸ βασικὸν ποσοστὸν τοῦ νόμου καὶ τὰ ὁποῖα πρόθεσις τοῦ συστήματος εἶναι νὰ ἐνισχύσῃ συμπληρωματικῶς. Ἐάν, συνεπῶς, δύο μόνον κόμματα συνεκέντρωσαν τὴν βάσιν, δύο μόνον πρόκειται νὰ ἐνισχυθοῦν καὶ ἐὰν πλείονα τῶν δύο περισσότερα θὰ τύχουν τῆς προσθέτου ἐνισχύσεως. Αὐτό, κ. Μητσοτάκη, εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τὸ ὁποῖον προτιμᾶτε σεῖς. Ὅμοιον δὲ πρὸς αὐτό, ἀπὸ ἀπόψεως λειτουργίας, εἶναι καὶ ἡ παρ’ ὑμῖν ἀποκαλουμένη ἁπλῆ ἀναλογική, ἡ ὁποία ὡρισμένα μόνον κόμματα ἐνισχύει εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, διότι καὶ αὐτὴ εἶναι σύστημα ἐνισχυμένης μὲ μικρότερον ἁπλῶς ποσοστὸν συμμετοχῆς εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Τί εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ μὲ τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχήν, προτείνετε καὶ ἀποδέχεσθε; Ἐὰν ἡ Ε.Ρ.Ε. συγκεντρώσῃ μόνον τὰ 35%, ἡ Ε.Δ.Α. μόνον τὰ 18% καὶ τὸ Κέντρον, ἐν διασπάσει εὑρισκόμενον, κατανείμῃ τὰς ψήφους του μεταξὺ πέντε κομμάτων, αὐτονόητον εἶναι, κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν θὰ μποῦν ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ ἡ Ε.Δ.Α. μόνον, χωρὶς νὰ δικαιοῦσθε νὰ παραπονῆσθε διὰ τὸ κοινοβουλευτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἀντιστρόφως, ἐὰν τὸ 1958 εἴχατε ζυγίσει τὰς δυνάμεις σας καὶ ἀνελαμβάνατε πρωτοβουλίαν, οὐχὶ ἰδιοποιήσεως τῆς δυνάμεως τῶν μικρῶν κομμάτων, ἀλλὰ συνενώσεώς σας, εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν θὰ ἔμπαιναν ἡ Ε. Ρ.Ε. καὶ τὸ Κέντρον καὶ θὰ ἀπεκλείετο ἡ Ε.Δ.Α., οὐχὶ διὰ τεχνασμάτων, ἀλλὰ ἐν ὀνόματι τῆς ἀρτηριακῆς ἀρχῆς τοῦ νόμου. Ἄρα τὸ σύστημα ὑπῆρξε καὶ εἶναι διαυγές. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸν τρόπον τῆς δευτέρας κατανομῆς, ὁ ὁποῖος εἶναι διαυγέστερος καὶ αὐτῆς τῆς βάσεως τοῦ νομοθετήματος. Ἔχομεν, φερ’ εἰπεῖν, 50 ἕδρας, πρὸς συμπληρωματικὴν ἐνίσχυσιν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν τρία κόμματα, συγκεντρώσαντα ποσοστὰ ψήφων, τὸ μὲν πρῶτον 40%, τὸ δεύτερον 20% καὶ τὸ τρίτον 17%. Ποῖον προορισμὸν ἔχουν αἱ 50 αὗται ἕδραι τῆς δευτέρας κατανομῆς; Νὰ ἐνισχύσουν, ὅπως εἴπαμε, περαιτέρω τὰ τρία αὐτὰ ἰσχυρότερα κόμματα. Μὲ ποῖον μέτρον θὰ πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ ἕκαστον; Ἐφ’ ὅσον θεμελιώδης ἀρχὴ τῆς ἐνισχυμένης, εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ ἰσχυροτέρου, αὐτονόητον εἶναι, ὅτι καὶ τὰ ἐνισχυόμενα κόμματα θέλουσι ἐνισχυθῆ κατὰ λόγον τῆς ἰσχύος του ἕκαστον, ἤτοι τὸ πρῶτον θὰ λάβῃ 40% τῶν ἑδρῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς, τὸ δεύτερον 20% καὶ τὸ τρίτον 17%. Καὶ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχυθοῦν ἀντιστρόφως, καθ’ ὅσον θὰ ἦτο ἐξωφρενικὸν τὸ ἀσθενέστερον κόμμα νὰ πάρῃ 40% καὶ τὰ πρῶτα κόμματα 20% καὶ 17% ἕκαστον. Κατὰ τὸν ἔντιμον αὐτὸν τρόπον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, κατανέμει ὁ νόμος τοῦ 1958 τὰς ἕδρας τῆς δευτέρας κατανομῆς μεταξὺ τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα μετέχουν εἰς αὐτήν, καὶ εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές, ὅτι γίνεται διπλῆ χρῆσις τῶν ψήφων καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν.

§37Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω νὰ σᾶς ἀνακοινώσω, ὅτι τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῆς Ε.Δ.Α. — ἄκου — μετέσχομεν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Τὰ δύο κόμματα ὁμοῦ εἴχομεν 2.523.000 ψήφους καὶ κἄτι, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ Ε.Ρ.Ε. εἶχεν 1.583.000. Ἡ ἑκατοστιαία ἀναλογία εἶναι 62,3 διὰ τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ 37,7 διὰ τὴν Ε.Δ.Α., ἐπὶ τοῦ ἀθροίσματος τῶν ψήφων τῶν δύο κομμάτων, τῶν μετασχόντων τῆς δευτέρας κατανομῆς.

§38Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νὰ σᾶς ἐξηγήσω.

§39Η. ΗΛΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, νὰ ὁλοκληρώσω καὶ νὰ μοῦ ἐξηγήσετε. Τὰ δύο κόμματα ἐπήραμε 250 βουλευτάς, 171 τὸ ἕνα καὶ 79 τὸ ἄλλο. Ἡ ἑκατοστιαία ἀναλογία θὰ ἔλεγα, ἐνῷ ὑπῆρχον οἱ ἴδιοι νομικοὶ κανόνες καὶ διὰ τὰ δύο κόμματα, ἡ ἑκατοστιαία ἀναλογία λέγει, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔπρεπε νὰ πάρῃ 197 καὶ ἡ Ε.Δ.Α. 93. Ὥστε, μένει ἡ διαφορὰ τῆς ἐκ νέου χρησιμοποιήσεως τῶν χρησιμοποιηθεισῶν ἑδρῶν εἰς τὴν πρώτην κατανομήν.

§40Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις χρησιμοποιήσεως καὶ πάλιν.

§41Η. ΗΛΙΟΥ. Σᾶς ἔκαμον τὸν ὑπολογισμὸν ἀμέσως εἰς ὅσα εἴπατε...

§42Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβ.). Τὴν ἀπόλυτον ἀκρίβειαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποδώσῃ κανένα σύστημα.

§43Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὰ ὑπόλοιπα τῶν ψήφων τῆς πρώτης κατανομῆς τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα μετέχουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν οὐδεμίαν ἔχουν σχέσιν μὲ τὰς ἕδρας τῆς δευτέρας κατανομῆς, δοθέντος, ὅτι αἱ ἕδραι τῆς δευτέρας κατανομῆς οὔτε ἀνήκουν εἰς τὰ κόμματα αὐτά, οὔτε ἔχουν οἱανδήποτε σχέσιν μὲ τὰ ὑπόλοιπά των, διότι ἀνήκουν εἰς ἄλλα κόμματα, μὴ μετέχοντα τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἄλλωστε μὲ τὰ τυχαῖα ὑπόλοιπα, τὰ ὁποῖα ἐφευρέθησαν ἀπὸ τὰ μικρὰ κόμματα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ταχυδακτυλουργικὴν κατανομὴν τοῦ 1951, εἶναι βέβαιον σχεδόν, ὅτι θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῆς ἀρχῆς τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῶν ἀσθενεστέρων κομμάτων, ἐκ τῶν μετεχόντων εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν εἰς βάρος τῶν ἰσχυροτέρων. Καὶ πρὸς ἐπαλήθευσιν, σᾶς καταθέτω σημείωμα, μὲ τὰ παραδείγματα σχετικῶν περιπτώσεων.

§44Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ὄχι ὅμως καὶ τὸ ἀντίθετον, νὰ ἀπορροφᾶται τὸ μικρότερον τελείως.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κωστῆ, δὲν γίνεται διάλογος. Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν.

§46Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ὥστε, διὰ τὸ πιθανόν, θὰ καταργηθῇ τὸ βέβαιον. Τὸ ἕνα εἶναι βέβαιον καὶ τὸ ἄλλο εἶναι πιθανόν.

§47Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Συζητοῦμε σοβαρῶς.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς καλέσω ἐδῶ, διὰ νὰ ἀνακληθῆτε εἰς τὴν τάξιν.

§49Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐπεκαλέσθητε χθὲς ὑπευθύνους ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους θὰ μᾶς παραδίδατε δῆθεν, κατὰ τοὺς ὁποίους, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958 καὶ μὲ τὰς διατάξεις τοῦ κατατεθέντος σχεδίου, θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ πρῶτον κόμμα, μετεχόντων καὶ τριῶν ἄλλων κομμάτων εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν μὲ 35 ἢ 37% τῶν ψήφων, νὰ συγκεντρώσῃ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν. Σᾶς προειδοποίησα ἀμέσως, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί σας εἶναι καταφώρως ἐσφαλμένοι. Καὶ ὀρθῶς ἐπράξατε, ποὺ δὲν καταθέσατε παρομοίους αὐθαιρέτους ὑπολογισμούς, ἐκ τῶν ὁποίων αὐτοφώρως θὰ ἀπεκαλύπτετο ἡ βασιμότης τῶν ἰσχυρισμῶν σας.

§50Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ νὰ μὴ σᾶς διακόψω, ἐπειδὴ δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα, θὰ σᾶς εἴπω τί εἶπον, κατόπιν. (Θόρυβος).

§51Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐγὼ θὰ καταγγείλω τί εἴπατε, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Σῶμα παρηκολούθησε τὴν χθεσινὴν συζήτησιν καὶ τὴν διαλογικήν, ἡ ὁποία προεκλήθη ἐξ αὐτῆς, μάλιστα, τὴν παρέμβασιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος, ὅταν ὡμίλησε περὶ τεσσάρων κομμάτων, μοῦ εἶπεν: Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τριῶν; Καὶ ἀπήντησα, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπισημαίνω τὰ 4 κόμματα. Ἄλλωστε τοῦτο ἐπανελήφθη καὶ ἀπὸ τὴν φιλικὴν ἐφημερίδα τοῦ κ. Μητσοτάκη, τὴν «Ἐλευθερίαν», ὅπου ἀναφέρεται ὁλόκληρος ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Μητσοτάκη. Συνεπῶς δὲν εἶναι γενναῖον νὰ ἀνακαλῆτε. Πάντως, φρονίμως ἔπραξεν ὁ κ. Μητσοτάκης, νὰ μὴ προσκομίσῃ παρομοίους ὑπολογισμούς.

§52Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς διαβάσω τὰ πρακτικά, τὰ ἐστενογραφημένα.

§53Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σᾶς ἠκούσαμεν ἐδῶ τριακόσια ἄτομα.

§54Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὰ πρακτικὰ τὶ λέγουν. (Θόρυβος. Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του, μὴ ἀκουόμενος). Θὰ ὁμιλήσω κατόπιν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιτρέπει διακοπὰς ὁ κύριος Ὑπουργός, παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§56Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὡμιλήσατε περὶ τεσσάρων κομμάτων καὶ εἴμεθα τριακόσιοι ἄνθρωποι ἐδῶ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἡ δυσχέρεια, εἰς τὴν ὁποίαν περιήχθητε, διὰ νὰ ἀνακαλέσητε τὰ ὅσα ὑπεστηρίξατε χθές...

§57Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἀνακαλῶ τίποτε.

§58Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.).... μαρτυρεῖ, ὅτι ἐπεκαλέσθητε ὡρισμένους δῆθεν ὑπολογισμούς, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι πλαστοί, ἀλλὰ εἶναι καταφώρως πεπλανημένοι καὶ οἱ ὁποῖοι προετάθησαν διὰ νὰ δημιουργηθοῦν ἐντυπώσεις ἀπαράδεκτοι δι’ ἡμᾶς. Διότι, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία περίπτωσις, τέσσαρα κόμματα μὲ τὰ ποσοστὰ αὐτὰ νὰ ἐξασφαλίσουν μὲ 37% πλειοψηφίαν ἐδῶ εἰς τὸ πρῶτον κόμμα. Μὲ ἀκραίαν περίπτωσιν ἴσως μὲ τρία κόμματα, ἀλλὰ μὲ τέσσαρα εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Ἀλλὰ χθὲς ἐχαρακτηρίσατε καὶ ὡς πρωτοφανὲς τὸ φαινόμενον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἕνα κόμμα ἰσχύος 42% περίπου ἀπὸ ἀπόψεως ψήφου, συγκεντρώνει κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν. Μήπως μὲ τὸ πλειοψηφικὸν μὲ 26% δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἕνα κόμμα νὰ πάρῃ τὸ σύνολον τῶν ἑδρῶν, ἐὰν μετεῖχον τῆς ἀναμετρήσεως τέσσαρα ἐν ὅλῳ κόμματα καὶ κατενέμοντο ἀναλόγως αἱ ψῆφοι; Ἀλλὰ διατί νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ὅταν εἶναι εὐχερὲς νὰ σᾶς ἀναγνώσω τί εἶπεν ὁ ἀρχηγός σας, πρὸ ὀλίγων μηνῶν, ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ἀναφερόμενος εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἐκλογικὰ συστήματα καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σύστημα τοῦ 1958. Ἰδοὺ τί ὑπεστήριξεν ὁ κ. Παπανδρέου: «Ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἔχουν ἔκτοτε διατυπωθῆ βαρύταται ἐπικρίσεις. Ὠνομάσθη «ἐπαίσχυντος», ἔκτρωπα», «Μεντερές». Θὰ ἐξετάσω ὅλας τὰς ἐπικρίσεις μὲ ἐντιμότητα καὶ εἰλικρίνειαν. Ἡ πρώτη ἐπίκρισις εἶναι, ὅτι ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. μὲ 41% λαϊκῆς δυνάμεως, νὰ καταστῇ Κυβέρνησις τῆς χώρας. Καὶ ἡ ἐπίκρισις εἶναι βάσιμος. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι τοῦτο δὲν συνέβη διὰ πρώτην φοράν. Ἀποτελεῖ περίπου κανόνα εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς χώρας. Καὶ θὰ ὑπενθυμίσω καὶ εἰς φίλους ἐπικριτάς, ὅτι αὐτὸ καὶ προσφάτως συνέβη μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισε τὸ Κέντρον καὶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου. Ἔπειτα ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951, ἔγινε Κυβέρνησις Ε.Π.Ε.Κ. — Φιλελευθέρων. Καὶ εἶχε καὶ ἐκείνη τὴν αὐτὴν περίπου λαϊκὴν βάσιν: Εἶχε 42%. Καὶ ἦτο μάλιστα καὶ Κυβέρνησις Συνασπισμοῦ. Ἐρωτῶ: Ἦτο, λοιπόν, καὶ ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις «τέκνον Μεντερές»; (Γέλωτες). Καὶ ἐπιφυλάσσεται ἡ βαρεῖα ἐπίκρισις, μόνον διὰ τὸ σύστημα τοῦ 1958, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς, ὑπὸ συνθήκας, τὰς ὁποίας ἐξήγησα, εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προτείνωμεν; Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλη, συγγενής, ἐπίκρισις: Ὅτι τὸ 41% ἀπέδωσεν 172 βουλευτάς. Καὶ ἡ ἐπίκρισις αὐτὴ εἶναι βάσιμος. Ἀλλὰ ἡ ἀπάντησις ἐπίσης εἶναι, ὅτι τοῦτο δὲν ἔχει συμβῆ διὰ πρώτην φοράν. Ἔχουν μάλιστα συντελεσθῆ προσφάτως ἀπείρως δεινότεραι ἀποστάσεις μεταξὺ λαϊκῆς ψήφου καὶ κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως. Ὑπενθυμίζω τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ πλειοψηφικοῦ τῆς στενῆς περιφερείας, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, τὸ 1952. Ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα; Ὁ Συναγερμὸς ἔλαβε 49%. Καὶ μὲ τὸ 49% τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ, ἔλαβε 247 βουλευτάς. Ἐνῷ τὸ 51% τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔλαβεν ἐν συνόλῳ μόνον 53 βουλευτάς! Καὶ θέτω τὸ ἐρώτημα: Ἐὰν ἐπρόκειτο οἱ χαρακτηρισμοί, οἱ ὁποῖοι διετυπώθησαν, τοῦ «ἐπαισχύντου», τοῦ «ἐκτρώματος», τοῦ «Μεντερές», νὰ εἶναι βάσιμοι διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1958, ποῖοι χαρακτηρισμοὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρεθοῦν διὰ τὴν ἀπείρως δεινοτέραν ἀπόστασιν ποὺ συνέβη μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τὸ 1952; Ἀλλὰ δὲν ζητῶ ἐγὼ εὕρεσιν δεινοτέρων χαρακτηρισμῶν. Ἀρνοῦμαι νὰ ζητήσω ἀναθεώρησιν τῶν χαρακτηρισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1958. Θὰ ἐπεθύμουν ἀκόμη νὰ προσθέσω, ὅτι ὄχι μόνον μὲ τὴν ἀναλογικὴν τοῦ 1958 καὶ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν τοῦ 1952, ἔχουν δημιουργηθῆ τοιαῦται ἀποστάσεις μεταξὺ λαϊκῆς ψήφου καὶ κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως. Ἔχουν ἀκόμη συμβῆ καὶ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ὅπως ἐφαρμόζεται εἰς τὴν χώραν μας. Ἀναφέρομαι εἰς τὸ παράδειγμα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς τοῦ 1950. Ἔλαβον, τότε, τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα 10,7%. Ἔλαβε ἡ Ε.Δ.Α. ἐπονομαζομένη τότε Δημοκρατικὴ Παράταξις 9,7%, ἤτοι διαφορὰν μόνον μιᾶς μονάδος. Καὶ τὸ ἰδικόν μου κόμμα ἔλαβε 35 βουλευτὰς καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Παράταξις 18 βουλευτάς, περίπου τὸ ἥμισυ. Μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν!... Εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ χαρακτηρισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν, ὀφείλονται εἰς ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς προσοχῆς καὶ ὅτι ὅσοι διαθέτουν καλὴν πίστιν θὰ τοὺς ἀναθεωρήσουν. Θὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ κατόπιν τούτων, ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι κακὴν ἔμπνευσιν εἶχεν ὅταν ἀπεφάσιζε νὰ θίξῃ τὸ σύστημα τῆς δευτέρας κατανομῆς καὶ ὅταν προσεποιεῖτο, ὅτι ἐκπλήσσεται δῆθεν ἀπὸ τὴν σχέσιν τῶν ψήφων καὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας. Ἔθιξε καὶ τὸ θέμα τῆς ὅλως ἀσημάντου τρίτης κατανομῆς καὶ ἡ ὁποία μεταφράζεται ὡς ἀκολούθως: Εἰς τὰς ἐννέα ἐφετειακὰς περιφερείας τῆς χώρας ἀπομένει συνήθως καὶ μετὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν μία ἕδρα, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διανεμηθῇ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τροπολογίας, τὴν ὁποίαν προέτεινε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὡρίσθη, ὅτι θὰ προσκυροῦται εἰς τὸ κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ συγκεντρώσῃ τὴν μεγαλυτέραν δύναμιν εἰς τὴν περιφέρειαν ἑκάστου Ἐφετείου. Περισσότερον ἀδιάβλητος διάταξις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ, διατί, λοιπόν, ἐμνημονεύθη καὶ αὐτὴ ὡς δῆθεν διαβλητή; Περαιτέρω ὡμίλησε καὶ περὶ ἐκλογικῶν περιφερειῶν ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ αὐτὸ ὑπῆρξεν ἴσως τὸ ἐκπληκτικώτερον ἐπιχείρημά του. Ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὰ συστήματα τοῦ παρελθόντος, ὑπῆρχε μία ἀναρχία ἐκλογικῶν περιφερειῶν ἀπαράδεκτος. Ἀλλοῦ περιφέρεια Πρωτοδικείου, ἀλλοῦ περιφέρεια Νομοῦ, ἀλλοῦ ἕνας Νομὸς καὶ ἀλλοῦ δύο μαζί. Ὁ νόμος τοῦ 1958 ὥρισεν ὡς ἑνιαίαν περιφέρειαν τὸν Νομόν, καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν μὲ μοναδικὴν ἐξαίρεσιν τὰ δύο μεγάλα ἀστικὰ κέντρα καὶ αὐτά, λόγῳ τοῦ τεραστίου ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφόρων των. Καὶ διὰ τὴν κατάλυσιν τῆς ἀθεμίτου αὐτῆς ἀναρχίας καὶ τῆς αὐθαιρέτου συζεύξεως καὶ τῆς διασπάσεως τῶν περιφερειῶν, ὁ κ. Μητσοτάκης εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ κατηγορήσῃ τὸν νόμον τοῦ 1958 καὶ τὴν πρωτοβουλίαν ἐξυγιάνσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε διὰ τῆς καθιερώσεως ἑνιαίας ἐκλογικῆς μονάδος. Τέλος, ἐκ ποίου λόγου ἀνέμιξεν εἰς τὴν συζήτησιν, ὁ κ. Μητσοτάκης, καὶ ὑπολογισμούς, μὲ τὴν προσθήκην μονάδος, ἡ ὁποία οὔτε εἰς τὴν ἐνισχυμένην τοῦ 1951 περιλαμβάνεται, μοῦ εἶναι ἀκατανόητον. Προφανῶς διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ μᾶς δώσῃ καὶ νέους ἀνακριβεῖς πίνακας, ὅπως μᾶς ἔδωσε καὶ πίνακας ἀκατανοήτου, ἐπίσης, προσαρμογῆς τῶν ψήφων τοῦ 1958 εἰς τὰ συστήματα τοῦ 1950 καὶ 1956, τὰ ὁποῖα ὑπὸ διαφόρους προϋποθέσεις καὶ μὲ διάφορον σχέσιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων, ἐλειτούργησαν. Πάντως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφέρω ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι καὶ αὐτῶν τῶν πινάκων οἱ ἀριθμοὶ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς καὶ λυποῦμαι ποὺ τὸ διαπιστώνω. Αὐτὰ ὑπῆρξαν τὰ ταχυδακτυλουργικὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ, μὲ τὰ ὁποῖα προσεπάθησε νὰ δημιουργήσῃ ἐντυπώσεις καὶ ἐπίστευσεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διαβάλῃ ἕνα σύστημα ἄψογον καὶ ἀδιάβλητον, τὸ ὁποῖον, ἄλλωστε, ὁ ἴδιος καὶ τὸ κόμμα του προέτεινε πρὸς καθιέρωσιν.

§59Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ μᾶς δώσετε τοὺς ἀντιστοίχους πίνακας;

§60Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ ἠδυνάμην νὰ τοὺς ἀναγνώσω ἀμέσως, διὰ νὰ μὴ ἔχετε ἀμφιβολίας. «Ἐὰν διῃρεῖτο ὁ διαιρετέος διὰ τοῦ σὺν 1, τότε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, σελὶς 36... (ἀναγινώσκει)...». Μὲ τὸ σὺν 1 πρῶτον, ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν ἐπρόκειτο νὰ χάσῃ, παρὰ μόνον 2 ἕδρας. Θὰ ἐλάμβανεν 169 ἔναντι 172. Δεύτερον, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἐπρόκειτο νὰ πάρῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν ποὺ ἀνεφέρατε, ἀλλὰ θὰ ἐλάμβανε 45 μόνον ἕδρας.

§61Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κἄποια παρεξήγησις ἐγένετο. Θὰ ἦτο παραλογισμὸς νὰ εἴπω, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ ἐλάμβανεν 7 ἕδρας μόνον ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομήν. Εἶπον, ὅτι θὰ ἔπαιρνεν ἄλλας 7.

§62Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὄχι, οὔτε ἀπὸ τὴν πρώτην, οὔτε ἀπὸ τὴν δευτέραν.

§63Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ τὴν δευτέραν δὲν ὑπάρχει θέμα.

§64Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν θὰ ἐλάμβανεν 7.

§65Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πόσας θὰ ἔπαιρνε;

§66Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐν συνόλῳ 45 ἕδρας.

§67Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ λέγω 7+36=43. Σεῖς λέγετε 45.

§68Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Πόσας πήρατε;

§69Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. 36. Καὶ ἰσχυρίσθην, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχε τὸ σὺν 1 θὰ ἐλαμβάνομε 36 σὺν 7 ἴσον 43. Σεῖς λέγετε 45. Ἐὰν θέλετε θὰ συμφωνήσω, ἂν καὶ ἔχω ἀπόλυτον βεβαιότητα εἰς τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀριθμῶν.

§70Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ Π.Α.Δ.Ε. πόσας εἴπατε, ὅτι θὰ ἔπαιρνε;

§71Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. 4.

§72Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.) Θὰ ἐπανέλθω εἰς αὐτοὺς τοὺς πίνακας καὶ θὰ συνεχίσω ἤδη τὴν ἀνάγνωσιν.

§73Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τέσσαρας ἡ Π.Α.Δ.Ε. καὶ μίαν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα.

§74Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σελὶς 25. Εἴπατε ὅτι: «Μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν... (ἀναγινώσκει)...». Διότι, ἐδῶ ἡ σύγκρισις, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Π.Α.Δ.Ε. καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἐνδιαφέρει διὰ τὴν συζήτησιν. Διὰ τὴν συζήτησιν ἐνδιαφέρει πόσον θὰ ἐμειοῦτο ἡ δύναμις τῆς Ε.Ρ.Ε. Σᾶς εἶπον, ὅτι μὲ τὴν πρώτην περίπτωσιν τοῦ σὺν 1, ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐπρόκειτο, δῆθεν, νὰ χάσῃ 9 ἕδρας, ἐνῷ χάνει δύο μόνον ἕδρας.

§75Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον, ὅτι θὰ ἔχανεν αὐτὰς τὰς ἕδρας ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομήν. Εἶπον, κἄτι ἄλλο καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγηθῶμεν, ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμεν ἐν ψυχραιμίᾳ περὶ ἀριθμῶν. Εἶπον, ὅτι μὲ τὸ σὺν 1 θὰ ἦσαν περισσότεραι αἱ ἕδραι εἰς τὴν πρώτην κατανομήν, ἀπὸ αὐτάς, τὰς ἕδρας, τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπῆγαν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, θὰ ἐλάμβανον ἐπὶ πλέον ἐκείνας ποὺ εἴπατε. Ἐπειδὴ αὐτὸ δὲν ἔγινε, τὰς ἔλαβεν ἡ Ε.Ρ.Ε.

§76Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι μὲ τὸν ὀρθὸν συλλογισμὸν ποὺ ἐκάματε, ἡ ζημία τῆς Ε.Ρ.Ε. θὰ ἦτο 2 ἕδραι, ἀπὸ τὸν συνολικὸν ἀριθμόν. Θὰ ἐλάμβανεν 123 ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ 46 ἀπὸ τὴν δευτέραν. Ἐγὼ σᾶς δίδω συγκεκριμένους ἀριθμούς. Δεύτερον, ἀνεφέρατε, ὅτι μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἐλάμβανεν 136 ἕδρας. Ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἐλάμβανεν 143 ἕδρας, μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν.

§77Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι εἰς τὸ σὺν 1.

§78Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ παρενεβλήθη, κατὰ ἕνα τρόπον, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§79Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Μὲ πολλοὺς ἀριθμούς, δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§80Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀλλὰ μᾶς εἶναι τόσον γνώριμοι αἱ συνεχεῖς μεταστάσεις καὶ ὑπαναχωρήσεις ὡρισμένων Κομμάτων, ὥστε νὰ μὴ ἐκπλησσώμεθα πλέον δι’ αὐτάς. Καὶ ἐὰν τὸ ἐπιθυμῇ ὁ κ. Μητσοτάκης, εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὰς ἀπαριθμήσω. Ἐκεῖνο, ὅμως, ποὺ ἐμφανίζεται ἀπαράδεκτον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτεύματος γενικώτερον, εἶναι αἱ ἀπειλαὶ νέων προσανατολισμῶν, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἱκανοποιηθοῦν τὰ αἰτήματα καὶ δὲν ἤθελον ἐπικρατήσει αἱ ἀπόψεις ἑνὸς κόμματος. Τὸ πολίτευμά μας ὁρίζει τὴν διαδικασίαν τῆς ἐπιλύσεως τῶν διαφωνιῶν μεταξὺ Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἡ συνείδησις ἑκάστου κόμματος ὑπαγορεύει τὴν θέσιν του εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας καὶ τοῦ Ἔθνους. Ἐὰν κόμματα τῆς ἐθνικόφρονος μάλιστα Ἀντιπολιτεύσεως ἀπεφάσιζαν νὰ μεταβάλουν πορείαν ἢ νὰ θέσουν ὑπὸ δοκιμασίαν τὸ Πολίτευμα, θὰ ἀναλάβουν αὐτὰς τὰς βαρείας εὐθύνας τῶν πράξεών των καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς ἐκλογικῆς ἐτυμηγορίας, τὴν ὁποίαν μέλλει νὰ ἐκδώσῃ. Ἀλλὰ εἰδικώτερον ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὑπάρχει καὶ πρόσθετος δυσχέρεια. Ἡ Κυβέρνησις ἀπέδειξε πάντοτε, ὅτι προσεπάθησε νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀπόλυτος συμφωνία ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν νόμων. Ἀπέδειξεν, ὅτι πάντοτε ἡ πολιτική της ἦτο νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν συμφωνίαν ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ὡς πρὸς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσῃ. Ἀλλά, ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν εἶναι μόνον δύσκολον νὰ συμφωνήσῃ κανεὶς μὲ τὸ σύνολον τῶν Κομμάτων, ἀλλὰ δυσχερὲς νὰ παρακολουθήσῃ ὡρισμένα κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀλλάσσουν συνεχῶς ἀπόψεις καὶ καθιστοῦν, ὄχι μόνον δύσκολον, ἀλλὰ καὶ ἀδύνατον τὸν διάλογον τῆς Κυβερνήσεως μετ’ αὐτῶν. Ἐὰν ἀναφέρω πρόχειρα παραδείγματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατὰ τὸ τελευταῖον 4μηνον, θὰ ἀποδείξω, ὅτι τὰ κόμματα ἐπῆραν ὡρισμένας θέσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀπεμακρύνθησαν καὶ ἐν συνεχείᾳ ἔλαβον ἄλλην θέσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ πάλιν ἀπεμακρύνθησαν, ὥστε νὰ καθιστοῦν δυσχερῆ τὴν προσέγγισιν ἐπὶ ἑνὸς θεμελιώδους νομοθετήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ συμφωνοῦμεν πάντες, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐπιζητῆται καλόπιστος τῶν ἀπόψεων προσέγγισις.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§82Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ παρεκάλουν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, δοθέντος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεφέρθη εἰς γνώμας, τὰς ὁποίας δῆθεν ἐξέφρασα, νὰ εἴπω ὀλίγα λόγια. Δὲν ἠθέλησε δὲ νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ καὶ διακοπάς.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἑνὸς σημείου δὲν σᾶς ἐπέτρεψεν, ἐπὶ τοῦ σημείου τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων κομμάτων. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δευτερολογία, κύριε Μητσοτάκη, ἀπαγορεύεται ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ.

§84Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατὶ δὲν μὲ ἀφήνετε νὰ συμπληρώσω; Νομίζω, ὅτι ὁμιλῶ ψύχραιμα καὶ ἤρεμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμίλησε περὶ ταχυδακτυλουργίας καὶ περὶ ὑποβολιμιαίων ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους «σκοπίμως» ἔδωσα καὶ ὑποθέτω, ὅτι θὰ συμφωνήσητε, σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε κατ’ ἐξοχὴν εὐαίσθητος ἐκφραστὴς τῆς κοινῆς γνώμης τοῦ Σώματος, ὅτι αὐτὸ δημιουργεῖ ἕνα προσωπικὸν θέμα. Ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δευτερολογήσω πολιτικῶς, θὰ ἤθελα, ὅμως, ἐφ’ ὅσον γίνεται ἀπόψε μία ψύχραιμος συζήτησις μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ἐλάχιστα λόγια, ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν σημείων.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν σημείων, μόνον, ἀσχέτως τῶν ἄλλων.

§86Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν θὰ κάμω κατάχρησιν τῆς ἀνοχῆς σας. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τελείως συγκεκριμένων θεμάτων.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον, ἐπὶ τῶν δύο συγκεκριμένων θεμάτων.

§88Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται καθόλου νὰ καταχραστῶ τῆς ἀνοχῆς σας. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τελείως συγκεκριμένων θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀνεφέρθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναφορικῶς πρὸς ὅσα εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν. Ὁ κ. Μακρῆς εἶπεν... (Θόρυβος).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ κάμητε ἀνασκευὴν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἴπατε, ὅτι θὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τῶν δύο θεμάτων.

§90Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ τὸ ἀκούσητε. Εἰς οἱονδήποτε σημεῖον ἐξέλθω αὐτῆς τῆς γραμμῆς, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μὲ διακόψῃ. Ἐγὼ δὲν θὰ εἴπω τίποτε ἐπὶ πλέον. Θὰ διευκρινίσω μόνον τὰ ὅσα περὶ ἐμοῦ ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον ὅσα εἶπε περὶ ὑμῶν. Τὰ πολιτικὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὰ ἀνασκευάσητε τώρα. Μόνον ὅσα ἐμπίπτουν εἰς τὸ προσωπικὸν θέμα. Διὰ τὰ ἄλλα, θὰ δευτερολογήσητε μὲ τὴν σειράν σας.

§92Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας μοῦ ἀπέδωσε καὶ διὰ τὸ προσωπικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον ἐπ’ αὐτοῦ.

§94Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ εἴπω, ὅτι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴπω. Ἐπὶ τέλους, προσωπικόν μου θέμα, εἶναι ἰδικόν σας.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει, ὅτι ὀφείλετε νὰ ὑποδείξητε εἰς τί συνίσταται τὸ προσωπικόν σας ζήτημα καὶ ἐὰν ὁ Πρόεδρος κρίνῃ ὅτι ὑπάρχει πράγματι προσωπικὸν θέμα, τότε θὰ λάβητε τὸν λόγον.

§96Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἤδη, θὰ εἶχον τελειώσει τὸ ἥμισυ τῶν ὅσων ἔχω νὰ εἴπω, ἐὰν δὲν μὲ διακόπτατε. Κύριοι συνάδελφοι, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν χθὲς νὰ δώσω ὡρισμένα στοιχεῖα πρὸς τὸ Σῶμα, τὴν ἀκρίβειαν τῶν ὁποίων προσωπικῶς ἐγγυήθην. Βεβαίως, ἡ προσωπική μου ἐγγύησις ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐγὼ τὰ πιστεύω ὡς ἀκριβῆ καὶ ὅτι προσωπικῶς τὰ ἤλεγξα.

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴπατε, ὅτι θὰ τὰ φέρετε.

§98Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κατέθεσα πολλὰ στοιχεῖα, πολλοὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι περιλαμβάνονται εἰς τὰ σημερινὰ πρακτικὰ καὶ ἐὰν τυχὸν δὲν τὰ ἠκούσατε, ὑπάρχουν γραμμένα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας του εἶπεν, ὅτι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔδωσε εἶναι ἀνακριβῆ καὶ ὅτι τινὰ ἐξ αὐτῶν ἐνδεχομένως ἦσαν ὑποβολιμιαῖα. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὸν τερματισμὸν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀφοῦ ἠκούσατε τὰ ὅσα περὶ τῶν στοιχείων μου εἶπε, νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ ἐπαναλάβω τὴν αὐτὴν κατηγορηματικὴν ἐπιβεβαίωσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεφέρθη συγκεκριμένως εἰς δύο σημεῖα. Πρῶτον, εἰς ὅσα εἶπον περὶ τῶν ἑδρῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ μείνουν ἀδιάθετοι διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐφ’ ὅσον ὁ διαιρέτης καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν σὺν 1 αὐτὸ διευκρινισθῆ ἀπὸ τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Πέραν αὐτοῦ, ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδωσα, μίαν ἀντίρρησιν διετύπωσεν, ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπετυγχάνετο, ἐὰν τυχὸν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 ἐφηρμόζετο ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ τοῦ 1950. Ἐγὼ ἀνέφερον, ὅτι ἡ δύναμις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἦτο 138 ἕδραι, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι θὰ ἦσαν 143. Ἐπιμένω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς 138 εἶναι ὀρθὸς καὶ προφανῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκαμε λάθος καὶ ἀνέφερε τὸν ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος θὰ προέκυπτεν ἐὰν ἐφηρμόζετο, ὅπως καὶ ἐγὼ ἐν συνεχείᾳ τὸ ἀνέφερον, ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ τοῦ 1951. Κατὰ συνέπειαν, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίθεσις καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀντίθεσις, δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνακρίβεια καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀνακρίβεια, δὲν ὑπάρχει ὑποβολιμιαία παράθεσις στοιχείων. Τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη...

§99Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὰ πρακτικὰ λέγουν τὰ ἑξῆς: Ὅτι μὲ τὴν ἀναλογικὴν θὰ ἦσαν 138 καὶ μὲ τὴν ἐνισχυμένην τοῦ 1951 144. Δίδετε δύο ἀριθμούς. Συνεπῶς, δὲν ἠμπορεῖ ὁ ἀριθμὸς 138 νὰ ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐνισχυμένην τοῦ 1951.

§100Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι ὁ ἰδικός μου, ὁ ἰδικός σας προφανῶς.

§101Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διαφωνοῦμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ.

§102Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀπ’ ὅσα εἶπον χθές, διαφωνοῦμεν μόνον ἐπὶ ἑνὸς ἀριθμοῦ. Θὰ σᾶς εἴπω, ἐν συνεχείᾳ ἐπ’ αὐτοῦ. Πάντως, ἐπ’ οὐδενὸς ἄλλου σημείου διεφωνήσαμεν. Κατὰ συνέπειαν, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι οὔτε ἀνακριβῆ στοιχεῖα ἔδωσα εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε πρὸ παντὸς ὑποβολιμιαῖα. Δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ διευκρινίσω. Κατὰ τὴν συζήτησιν, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ διατυπώσω ἀπόψεις, ὅσον ἀφορᾶ τὸ 17% καὶ ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἐὰν εἶναι ἢ ὄχι πολωτικὸς ὁ νόμος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μοῦ ἀπέδωσεν, ὅτι ἐδήλωσα, ὅτι ὁ νόμος δὲν εἶναι πολωτικός. Ἡ σαφὴς διατύπωσις, ὅπως ἐξάγεται ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, δύο φοράς, εἶναι ὅτι τὸ ποσοστὸν 17% δὲν εἶναι ἀπαγορευτικὸν καὶ ἐν τῇ ἐννοίᾳ ταύτῃ ὁ νόμος τείνει εἰς τὸ νὰ εἰσέλθουν πλέον τῶν δύο κομμάτων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἐγώ, κύριοι, ὡμίλησα περὶ τοῦ ποσοστοῦ καὶ ὄχι περὶ τοῦ νόμου. Ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα, εἶναι ὅτι τὸ ποσοστὸν τὸ συγκεκριμένον δὲν ἐμποδίζει τὴν εἴσοδον τρίτου κόμματος καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι πολωτικός. Πέραν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, ἡ μεγάλη συζήτησις χθὲς τὴν νύκτα, ἐγένετο γύρω ἀπὸ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναφέρω ὡς ἐνδεχόμενον. Ἐνῷ τὸ πρῶτον κόμμα θὰ ἔπαιρνε τυχὸν 35–37% καὶ ἐὰν ἀκόμα εἰσήρχοντο 3 ἢ 4 κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, τὸ πρῶτον κόμμα θὰ διετήρει τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τεχνικῆς τοῦ νόμου. Ἡ διατύπωσίς μου, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικά, εἶναι ἡ ἑξῆς: Εἶναι λογικῶς δυνατὸν —καὶ τὸ λέγω αὐτὸ ἐν πλήρει συνειδήσει τῆς σημασίας τῶν δηλώσεών μου καὶ ἐπικαλοῦμαι τὸν οἱονδήποτε μαθηματικὸν τῆς Ἑλλάδος νὰ μὲ διαψεύσῃ— νὰ μποῦν ὄχι ἕνα, δύο ἢ τρία, ἀλλὰ καὶ 4 κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐὰν τὸ ποσοστὸν κατέβῃ ἀπὸ τὸ 17%.

§103Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Παρακάτω;

§104Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μὰ τὸ εἶπα, κύριε Ὑπουργέ, παρακάτω.

§105Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τώρα τὸ ἀκοῦμε αὐτό.

§106Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Παρακάτω. Μὲ τὸ 35%, τῶν ψήφων ἐνισχυόμενον μὲ 1 ἢ 2% ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ψήφους, εἶπον ὅτι δύναται τὸ πρῶτον κόμμα νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν καὶ ἐπιμένω ἐπ’ αὐτοῦ, ἔστω καὶ ἂν μποῦν ἀκόμη 2 κόμματα μὲ 10–12%. (Θόρυβος, θυμηδία εἰς τὴν κυβερνητικὴν πτέρυγα). Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι τρόπος συζητήσεως αὐτός. Ἐὰν ὄντως θέλετε νὰ συζητήσωμεν τὸν νόμον, πρέπει νὰ ἔχητε ψυχραιμίαν. Ἄλλως, ἐὰν νομίζετε, ὅτι μὲ τὰς φωνὰς θὰ λύσωμεν τὸ θέμα, σᾶς λέγω ὅτι δὲν τὸ λύομεν. Ἡ ἄποψις, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν διετύπωσα καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπιμένω εἶναι, ὅτι ἕνα κόμμα ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ 37%, ἕνα ἄλλο κόμμα νὰ πάρῃ 21% καὶ 2 ἄλλα κόμματα ἠμποροῦν νὰ πάρουν μεταξὺ 10–15%, μὲ τὸν παρόντα νόμον καὶ νὰ πάρῃ τὸ πρῶτον κόμμα μὲ τὸ 37% ἀπόλυτον πλειοψηφίαν.

§107Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ πάρετε ὡς δεδομένην τὴν διάρθρωσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἐὰν προσπαθῆτε, βασιζόμενοι ἐπὶ αὐθαιρέτων συλλογισμῶν, νὰ ἐξαγάγετε ὡρισμένα συμπεράσματα, αὐτὸς δὲν εἶναι ὀρθὸς ὑπολογισμός. Τότε εἶναι δυνατόν, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, νὰ ἐξαχθοῦν συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνέτρεπον οἱανδήποτε θεωρητικὴν θεμελίωσιν οἱουδήποτε συστήματος. Ἐάν, φέρ’ εἰπεῖν, ἔχωμεν πλειοψηφικὸν καὶ κατέλθουν 5 ἰσοδύναμα κόμματα εἰς τὰς ἐκλογάς, εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνο ποὺ θὰ πάρῃ 21%, νὰ πάρῃ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Εἶναι συλλογισμὸς αὐτὸς στηριζόμενος εἰς τὸν νόμον τῶν πιθανοτήτων, ὅπως καὶ ὁ ἰδικός σας. Ἐδῶ ὑπάρχει ὡς δεδομένον τὸ ποσοστὸν τῶν 17%, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ὑφισταμένην διάρθρωσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐξάγετε ὡς συμπέρασμα, νὰ συμβῇ μὲ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου; Καὶ σᾶς λέγω, μὲ τὸ παράδειγμα ποὺ σᾶς ἀνέφερα, ὅτι ἔστω καὶ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι δυνατὸν αἱ ἐκλογαὶ νὰ δώσουν τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα προηγουμένως. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐξαγάγητε τοιοῦτον συμπέρασμα, διότι τὸ παρὸν νομοσχέδιον θέτει ὡς βάσιν τὸ 17%, μὲ τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθουν πλείονα τῶν 3 κομμάτων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν.

§108Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ δὲν συνέβη νὰ παρίστασθε εἰς τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι συνέβη νὰ κάμω χρῆσιν δύο μεθόδων ἐπαληθεύσεως. Ἡ μία μέθοδος ἦτο νὰ ἐφαρμόσω τὰ πραγματικὰ δεδομένα τοῦ νόμου τοῦ 1958 καὶ νὰ εἴπω, ἐὰν ἔχωμεν αὐτὰ τὰ πραγματικὰ δεδομένα, μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διαφόρων συστημάτων, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Ὁ κ. Ράλλης, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, μὲ διέκοψε, διὰ νὰ μοῦ εἴπῃ, ὅτι δὲν κάμνω καλὰ νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει μου τὰ συγκεκριμένα ἀποτελέσματα τοῦ 1958, διότι ἐὰν τυχὸν ἐφηρμόζετο ἕνα ἄλλο ἐκλογικὸν σύστημα, οἱ τάσεις οἱ λαϊκὲς θὰ διεμορφοῦντο κατὰ τρόπον διαφορετικόν. Καὶ κατὰ κἄποιον τρόπον ἔχει δίκαιον. Ἐάν, ὅμως, ἐγὼ ἐφήρμοσα τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1958, ἦτο ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ δώσω λαβὴν εἰς τὴν αἰτίασιν νὰ μοῦ εἴπουν, ὅτι ἐφευρίσκω ποσοστά, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκτὸς πραγματικότητος. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερα 37%, 21%, 13%, 12%, νομίζετε, ὅτι εἶναι τόσον ἀπίθανα, φανταστικὰ ποσοστὰ ἐν ὄψει τοῦ σημερινοῦ συσχετισμοῦ τῶν πολιτικῶν δυνάμεων;

§109Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κρίνομεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καθιερώθη ὡς ποσοστὸν συμμετοχῆς τὸ 17%. Μὲ τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα σεῖς δίδετε, μετέχουν μόνον 2 κόμματα. Σεῖς εἴπατε καὶ 3 καὶ 4 κόμματα ἂν μετέχουν, πάλιν εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ 35% νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀπόλυτος πλειοψηφία. Αὐτὸ τὸ συμπέρασμά σας εἶναι ἐσφαλμένον. Ὅπως τὸ διετυπώσατε τώρα, ἀποκλείετε τὰ ἄλλα κόμματα καὶ θεωρεῖτε, ὅτι 2 μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ μετάσχουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἕνα μὲ 37% καὶ ἕνα μὲ 21%, καὶ τὰ ὑπόλοιπα 42% δὲν θὰ ἐπιτρέψουν τὴν εἴσοδον καὶ ἄλλων κομμάτων, ἐφ’ ὅσον ἡ βάσις εἶναι 17%; Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι ἄγεσθε εἰς αὐθαίρετα συμπεράσματα, στηριζόμενος εἰς αὐθαιρέτους ἀριθμούς.

§110Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι δὲν ἄγομαι εἰς αὐθαίρετα συμπεράσματα, σᾶς ἀνέγνωσα, πρῶτον, τὰ πρακτικά, διὰ νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἀνακολουθίαν τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ δευτέρα κατανομή, τὴν ἀποκλειστικὴν δηλαδὴ πριμοδότησιν τοῦ πρώτου Κόμματος. Αὐτὴ ἦτο ὅλη ἡ βάσις τοῦ συλλογισμοῦ μου. Καὶ σᾶς προσθέτω, ὅτι ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι μὲ 3 κόμματα ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, καὶ ἔχει δίκαιον, θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ πρῶτον κόμμα, μὲ 37%, νὰ συγκεντρώσῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Καὶ διὰ νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι δὲν εἶναι καθαρῶς θεωρητικὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, σᾶς ὑπενθυμίζω, ἐὰν δὲν τὸ ἀνεγνώσατε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς τὴν χθεσινὴν συζήτησιν, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη εἰσήρχετο τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, καὶ πάλιν ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἐλάμβανεν 156 ἕδρας, θὰ ἐλάμβανε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν.

§111Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Διορθώνω τὸν ἀριθμόν σας. Ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μετεῖχε τῆς δευτέρας κατανομῆς, ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἐλάμβανεν 152 ἕδρας.

§112Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. 156.

§113Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν θὰ ἐλάμβανε τὴν διαφορὰν ποὺ ἐπικαλεῖσθε. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἐκάμαμε τὸ ποσοστὸν 17% διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ δυνατότης συμμετοχῆς περισσοτέρων κομμάτων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἐὰν δὲν ἐπιτύχουν νὰ μποῦν, ἀσφαλῶς, θὰ ὑπάρξῃ μεγαλυτέρα ὠφέλεια, δι’ ἐκεῖνα ποὺ θὰ μποῦν. Ἀλλὰ ἡμεῖς λέγομεν, ὅπως τὸ λέγετε καὶ σεῖς, ὅτι ὑπάρχουν περιθώρια νὰ μετάσχουν πολλὰ κόμματα, ὁπότε ἀποκλείεται τὸ ἐνδεχόμενον ποὺ ἐπικαλεῖσθε. Συνεπῶς, ὁ νόμος, ὅπως ἐγένετο, ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἔτσι εἶναι. Ἐὰν πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, νὰ κάμωμεν θεωρητικοὺς συλλογισμούς, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῆτε ὡς ὀρθὸν καὶ τὸν ἰδικόν μου συλλογισμόν, διὰ τὰ 5 κόμματα μὲ τὸ πλειοψηφικόν.

§114Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Νὰ πάρωμεν δύο Κόμματα, ὅπου ὑπάρχει πλειοψηφικόν.

§115Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, καὶ ἐδῶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν κόμματα, τὰ ὁποῖα νὰ μετάσχουν τῆς δευτέρας κατανομῆς, ἐὰν θέλετε νὰ τὰ δημιουργήσητε. Συνεπῶς, εἶναι αὐθαίρετος ὁ συλογισμός σας. Ἄλλως τε δὲν εἶναι ἀναγκαῖον ἐκ τοῦ νόμου τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ καὶ ὡς ἐνδεχόμενον, δύνασθε νὰ τὸ ἀποτρέψητε, ἐὰν θέλητε. Δὲν πταίει τὸ σύστημα! (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§116Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀποτρέψωμεν, ὡμίλησα ἐγὼ πρῶτος, ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς παρούσης συζητήσεως. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ συνεννοηθῶ μαζί σας, διότι ἔχω μίαν ἀπὸ τὰς σπανίας εὐκαιρίας συνομιλίας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἤθελα, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ σᾶς τονίσω, ὅτι ὅπως εἶναι τὸ ὅλον σύστημα τοῦ νόμου τοῦ 1958, ἐνισχύεται κατὰ τοιοῦτον ὑπέρμετρον τρόπον τὸ πρῶτον κόμμα, ἰδιαίτατα ὅταν ἔχῃ διαφορὰν εἰς ποσοστὰ σημαντικὴν ἀπὸ τὸ δεύτερον καὶ ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα κόμματα, ὥστε παρουσιάζεται αὐτὸ τὸ ἀνακόλουθον καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι τὸ γεγονός, ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔμπαινεν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τὸ 1958, θὰ ἐστερεῖτο πρακτικῆς ἀξίας. Ἐὰν εἶσθε Κυβέρνησις ἐπὶ τρία χρόνια καὶ πιθανὸν νὰ φθάσητε καὶ εἰς τὰ τέσσαρα, τὸ ὀφείλετε ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς αὐτὸ τὸ ἁπλοῦν πρᾶγμα. Ἐὰν ἐφηρμόζετο ὁ νόμος τοῦ 1951, δὲν θὰ ἦτο Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. Κατὰ συνέπειαν, πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ πρᾶγμα καὶ ἡ ἄποψίς μας εἶναι ἁπλῆ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν μεταξὺ τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ μποῦν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, νὰ ὑπάρξῃ ἰσότης, ἐν τῇ ἐννοίᾳ ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀναλογία ψήφων καὶ ἑδρῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ ὅ,τι συνέβη μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958. Μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958, ἡ ΕΡΕ ἔλαβε 41,16% τῶν ψήφων, δηλαδὴ ἔλαβε τὸ 57% τῶν ἑδρῶν. Ἄρα, ἐπῆρε 16% πάρα πάνω ἀπὸ αὐτὰς ποὺ θὰ τῆς ἀντιστοιχοῦσαν μαθηματικῶς. Ἡ Ε.Δ.Α., ἡ ὁποία μπῆκε εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, δὲν λέγω διὰ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὰ ἄλλα κόμματα, ἔλαβε τὸ 24% τῶν ψήφων καὶ παίρνει 79 ἕδρας, δηλαδὴ 26,33%. Δηλαδὴ ἡ ΕΡΕ ἔχει κέρδος 16% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἑδρῶν καὶ ἡ ΕΔΑ 2%. Δὲν εἶναι δίκαιον σύστημα, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ νόμος τοῦ 1951 ἠκολούθησε μίαν ἄλλην βάσιν. Μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὑπελόγισε τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐμφανίζεται ἀπολύτως μαθηματικὴ ἀναλογία καὶ σᾶς παρακαλῶ θερμῶς, νὰ μελετήσητε τὰ ἀποτελέσματα μεταξὺ ποσοστῶν ψήφων καὶ ἑδρῶν. Ἡμεῖς ποὺ ζητοῦμεν αὐτὴν τὴν ἀλλαγήν, τὴν ζητοῦμεν διὰ τὸν ἑξῆς ἁπλοῦν λόγον. Ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ δὲν σημαίνει, ὅτι τὰ κόμματα ποὺ θὰ μποῦν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν θὰ πάρουν ὀλίγας ἕδρας ἀπὸ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διότι αὐτὸ τὸ ἀκατανόητον καὶ ἀπαράδεκτον παρουσιάζεται, νὰ μπαίνῃ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, νὰ ὑποτίθεται, ὅτι ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς ὠφελεῖται καὶ νὰ παίρνῃ ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἔπαιρνε εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, δι’ αὐτὸ ἡ ἀντίθεσίς μας δι’ ὅλον αὐτὸ τὸ σύστημα. Μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958, ἐὰν ἐφηρμόζετο καὶ ἔμπαινε καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, θὰ ἔπαιρνε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων 60 ἕδρας καὶ ἡ ΕΔΑ 70. Ἐὰν ἀντὶ νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ αὐτοῦ τοῦ τύπου, ἴσχυεν ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, θὰ ἔπαιρνε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων 61 καὶ ἡ ΕΔΑ 71, δηλαδὴ μίαν ἕδραν ἐπὶ πλέον. Τὸ φαντάζεσθε σεῖς λογικόν, ὅταν μπαίνουν κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἀντὶ νὰ κερδίζουν ἕδρας, νὰ χάνουν;

§117Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς εἶναι, αἱ ἕδραι τῆς δευτέρας κατανομῆς νὰ κατανέμωνται μεταξὺ τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται εἰς αὐτὴν κατ’ ἀναλογίαν τῆς δυνάμεώς των. Διότι, ἐὰν πρόκειται βάσει τῶν ὑπολοίπων, ὅπως σεῖς θέλετε, νὰ γίνεται ἡ δευτέρα κατανομή, εἶναι συμπτωματικὴ καὶ τυχαία, διότι ἕνα μικρὸν κόμμα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ μεγαλύτερα ὑπόλοιπα ἀπὸ τὰ ἰσχυρότερα καὶ νὰ παίρνῃ περισσοτέρας ἕδρας. Συνεπῶς, εἰς μὲν τὴν δευτέραν κατανομὴν τῶν ὑπολοίπων ἡ κατανομὴ εἶναι τυχαία, ἐνῷ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν γίνεται κατ’ ἀναλογίαν τῆς δυνάμεως ἑκάστου κόμματος.

§118Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ἐνημέρωσίν σας, ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ ἔχω εἰδικῶς ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1951 δὲν εἶναι νόμος τῶν ὑπολοίπων, λαμβάνει μὲν ὑπ’ ὄψιν κατὰ βάσιν τὰ ὑπόλοιπα, ἀλλὰ οὐχὶ μόνον τὰ ὑπόλοιπα. Ὁ νόμος τοῦ 1951, εἰς τὴν μείζονα ἐφετειακὴν περιφέρειαν ἐφαρμόζει τὴν διαδικασίαν τῆς πρώτης κατανομῆς. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἔχω τὰ κείμενα, ἀλλὰ ἀσφαλῶς θὰ τὸ ἐνθυμῆσθε, δηλαδὴ μεταθέτει τὴν ὅλην διαδικασίαν τῆς πρώτης κατανομῆς εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν. Ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι τὰ 2 ἢ 3 κόμματα ποὺ θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐφ’ ὅσον ἐφαρμόζεται ἡ διαδικασία τῆς πρώτης κατανομῆς, τελοῦν ἀπολύτως ἐπὶ ἴσοις ὅροις καὶ ὑπάρχει ὑπόλοιπον μιᾶς ἕδρας, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸ κόμμα τὸ ἔχον τὸ μεγαλύτερον ὑπόλοιπον. Ἀποτέλεσμα τούτου εἶναι, μὲ τὸν νόμον τοῦ 1951 νὰ ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἀντιστοιχία, ὅπως ἐπανειλημμένως ἐτόνισα, ψήφων καὶ ἑδρῶν.

§119Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προσωπικὸν εἶναι τὸ θέμα καὶ συζητοῦμεν ἐπὶ τόσην ὥραν;

§120Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τί θέλετε, κύριε συνάδελφε, νὰ μὴν ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀρχηγόν σας καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως; Ὑποθέτω, ὅτι ἡ συζήτησις διεξάγεται κατὰ τρόπον ἄψογον. Συνοψίζω, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ τελειώσω. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἄποψίς μας εἶναι αὐτή, ὡς εἶχα τὴν εὐκαιρίαν προηγουμένως νὰ σᾶς ἐκθέσω καὶ ἐπειδὴ καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμιλήσατε προηγουμένως περὶ καθηκόντων πολιτικῶν καὶ ἐκτροπῆς, ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κάμω καμμίαν πολιτικὴν συζήτησιν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐδήλωσα καὶ χθές, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι περισσότερον ὡς ἐμπειρογνώμων ἀριθμῶν θέλω νὰ ἐκθέσω ἀπόψεις, ἀλλὰ θὰ εἴπω καὶ ἕνα πρᾶγμα. Θέλω νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὠθεῖ εἰς συγκέντρωσιν δυνάμεων. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ πρῶτον κόμμα εὐνοεῖται ὑπερμέτρως καὶ ἀποκλειστικῶς, εἶναι λογικὸν νὰ ὑποθέσῃ κανείς, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἀσκεῖ αὐτὴν τὴν ἐπιρροήν. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀμείλικτος δύναμις τῶν ἀριθμῶν, διότι τὸ πρῶτον κόμμα εὐνοεῖται καὶ τὰ ὑπόλοιπα κόμματα σφαγιάζονται. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως καὶ πάλιν τὴν προσοχήν σας.

§121Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ἔχετε διατυπώσει, ὅτι ὑπερμέτρως ἐνισχύεται τὸ πρῶτον κόμμα, εἶναι ἀπολύτως ἀβάσιμος. (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Δὲν εἶναι ἐπιχείρημα ἡ βοή, κύριοι συνάδελφοι. Θὰ διαπιστώσητε ἀμέσως, ὅτι δὲν ἔχετε ἀντιμετωπίσει τὸ θέμα. Δὲν ἐσκέφθητε, ὅτι ἐνδεχομένως ἐνισχύθη τὸ πρῶτον κόμμα ὑπερμέτρως, ἐν σχέσει πρὸς τὸ δεύτερον κόμμα, τὴν ΕΔΑ, διότι εἶναι ἰδιότυποι αἱ συνθῆκαι τῆς κατανομῆς τῶν ψήφων τῆς ΕΔΑ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ΕΔΑ ἔχασε ψήφους, διότι εἰς πολλοὺς Νομοὺς δὲν εἶχε τὴν βάσιν, συγκεκριμένως εἰς τοὺς περισσοτέρους Νομούς, ὅπου ὑπερισχύει ἡ ὕπαιθρος, καὶ ἔχασεν ἑπομένως ὑπόλοιπα ἢ μᾶλλον οὔτε κἂν ὑπόλοιπα, ψήφους, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐσχημάτισαν τὴν βάσιν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον, ἐὰν εἰσήρχετο εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν θὰ συνέβαινε. Διότι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ εἶχεν ἰσομερῆ τὴν διάρθρωσιν τῆς δυνάμεώς του καὶ παρακαλῶ ἰδιαιτέρως νὰ προσέξητε αὐτὸ τὸ σημεῖον, θὰ εἶχεν ἰσομερῆ εἰς ὅλους τοὺς Νομοὺς τὴν δύναμίν του. Ἐβασίσθη, λοιπόν, ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ χθὲς καὶ σήμερον ἐπὶ ἑνὸς ἐσφαλμένου δεδομένου καὶ τὸ ἔχει καὶ ὁ τύπος παραλάβει αὐτὸ καὶ τὸ ἐμφανίζει ὡς ἀποτέλεσμα διαβολικῆς σκέψεως, ἡ ὁποία δῆθεν ἐνυπάρχει εἰς τὸν νόμον τοῦ 1958, ἄρα διαβολικῆς σκέψεως, ἡ ὁποία ἐκινήθη εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν ἡγετῶν καὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐὰν τὸ δεύτερον κόμμα ἢ καὶ τὸ τρίτον, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσήρχετο, εἶχεν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἡ Ε.Ρ.Ε. τὴν αὐτὴν περίπου στάθμην δυνάμεων, θὰ ἐγίνετο ἡ δευτέρα κατανομὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τοῦ 1958, δηλαδὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τρόπου διαθέσεως τῶν ψήφων τῆς δευτέρας κατανομῆς κατὰ τὸν ἀκριβέστερον καὶ δικαιότερον τρόπον. Βεβαίως, δὲν ἔγινε τοῦτο ἀπολύτως, λόγῳ αὐτῆς τῆς ἰδιοτύπου θέσεως τῆς ΕΔΑ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ ἰδιοτύπου καταμερισμοῦ τῶν ψήφων. Ἑπομένως, εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές, ὅτι ἐνισχύεται μόνον τὸ πρῶτον κόμμα. Ἐνισχύεται ἀναλόγως τῆς δυνάμεώς του καὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέλθῃ καὶ οὐδὲν ἐξ αὐτῶν περισσότερον τοῦ ἄλλου ἢ μᾶλλον περισσότερον τοῦ ἄλλου κατὰ τὸ μέτρον τῆς δυνάμεώς του καὶ ὄχι κατὰ τὸ μέτρον οἱασδήποτε αὐθαιρέτου καὶ μαγικῆς διατάξεως τοῦ νόμου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§122Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀνέλθητε εἰς τὸ βῆμα.

§124Η. ΗΛΙΟΥ. Παρακαλῶ πολύ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ διευκολύνω τὸν κύριον ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἐπὶ προσωπικοῦ ἐζήτησε νὰ ὁμιλήσῃ. Ἀλλὰ εἶναι ἡ τρίτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν συγκατατίθεσθε —δὲν λέγω εἰς δεύτερον πρόσωπον— εἰς τὴν ἀλλαγὴν τῆς σειρᾶς, διὰ τῆς ἀνόδου εἰς τὸ βῆμα ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος καὶ τῆς περατώσεως ὅλων τῶν πολιτικῶν θεμάτων.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§126Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, ἐπειδὴ θὰ κατηρχόμην προηγουμένως, ἀλλὰ μὲ ἐκράτησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιθυμῶ νὰ τοῦ εἴπω ἐπὶ τῆς τελευταίας παρατηρήσεώς του, ὅτι συμβαίνει νὰ μὴ ἔχῃ δίκαιον. Οἱ ἀριθμοὶ τὸν διαψεύδουν. Ἐὰν τὸ Κόμμα... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰσήρχετο καὶ αὐτὸ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ποὺ λέγει, ὅτι δὲν εἶχεν ἀσύμμετρον κατανομὴν τῶν ψήφων, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ ἔπαιρνε ὀλιγωτέρας ἕδρας ἀπὸ ὅσας μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀδημονῇ ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, ταῦτα ἤθελον νὰ δηλώσω, εἰς ἀπάντησιν τοῦ προσωπικοῦ θέματος, ἐπιφυλασσόμενος νὰ δευτερολογήσω, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἐπεθύμει καὶ ἐὰν ἐν κατακλεῖδι ὑπάρξουν οἱαιδήποτε ἀριθμητικαὶ ἀμφισβητήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν βλέπω εὐτυχῶς νὰ ὑπάρχουν, ὑποβάλλω μίαν πρότασιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ὑπάρξουν —εἶναι πάρα πολὺ ἁπλοῦν τὸ πρᾶγμα— συγκροτήσατε μίαν ὀλιγομελῆ διακομματικὴν ἐπιτροπὴν καὶ καλέσατε τὸν οἱονδήποτε μαθηματικὸν τῆς Ἑλλάδος θέλετε, διὰ νὰ λύσετε τὸ θέμα. (Χειροκροτήματα).

§127Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νὰ φροντίσητε νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, διὰ νὰ ἀποτρέψητε τὸ ἐνδεχόμενον αὐτὸ καὶ ἂν ὑπάρχῃ.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§129Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἤδη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958, σχεδὸν τὸ σύνολον τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πλὴν ἑνός, μετὰ δὲ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958 τὸ σύνολον τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατήγγειλε τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὡς σύστημα παραμορφωτικὸν τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ὡς σύστημα παραβιάζον τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν, διότι δὲν συνέβη κατὰ λάθος ἢ κατὰ σύμπτωσιν, ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς παγίου ἀντικειμενικοῦ κανόνος, νὰ περιέλθῃ κατὰ μοιραίαν θέλησιν τῆς τύχης τῶν ἀριθμῶν καὶ τῆς κατανομῆς των εἰς τὴν μειοψηφίαν τοῦ λαοῦ ἡ πλειοψηφία τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν καὶ ἡ διακυβέρνησις τῆς χώρας, ἀλλὰ ὑπῆρξε προμελέτη διὰ τὴν ἐπιδίωξιν καὶ τὴν ἐπίτευξιν αὐτοῦ τοῦ ἀποτελέσματος. Κατηγορήθη ὡς νόμος διὰ τοῦτο ἔκπτωτος εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν ἀνίσχυρος, μὲ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπρόκειτο καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν καὶ δὲν ἦτο παραδεκτὸν νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ καὶ εἰς τὸ τέλος ἠσκήθη ἀπὸ ὅλην τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἔλεγχος εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως. Διότι μὴ εἰσάγουσα ἐγκαίρως νέον ἐκλογικὸν σύστημα, ἐν ὄψει τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν ἦτο παραδεκτὸν νὰ γίνουν νέαι ἐκλογαὶ μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958, παρέλυε τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀναθέτουν εἰς τὸν ρυθμιστὴν τοῦ πολιτεύματος τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς πρὸ τῆς λήξεως τῆς βουλευτικῆς περιόδου, ἐν περιπτώσει ἐκδήλου δυσαρμονίας μεταξὺ λαοῦ καὶ Βουλῆς. Εἰς τὸ τέλος, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶχε δίκαιον καὶ ὑπεσχέθη ἐγκαίρως νὰ εἰσαγάγῃ νέον ἐκλογικὸν νόμον, πρᾶγμα ποὺ σημαίνει ἐγκαίρως νὰ παραιτηθῇ τῶν μεθοδεύσεων τὰς ὁποίας καθιέρωνεν ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1958. Μὲ τὴν γνωστήν, ὅμως, τεχνικὴν τῆς ὑπερφαλαγγίσεως τῶν συγγενῶν κομμάτων, τῶν πλειοψηφικῶν καὶ διαφόρων ἄλλων συστημάτων τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε διὰ διευθυνομένου τύπου διοχετεύει εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ἔφερεν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε, πιστεύω καὶ πάλιν, προτρέποντες τινές, εἴτε ὄργανα τῆς δημοσίας γνώμης, εἴτε συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ματαίως ἐπιδιώκουν ἕνα δεῖγμα ὑποχωρήσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσγειωθῇ πρὸς ὑγιεστέρας καὶ συνταγματικῶς παραδεκτὰς ἀπόψεις, νὰ φέρῃ τὸ νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἐν ὄψει ὄχι ἐξωπραγματικῶν αὐθαιρέτων ὑπολογισμῶν, ἀλλὰ ὡς ἠθέλησε καὶ ὀρθῶς τὸ ἠθέλησεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ὄψει τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος, παρὰ τὴν διαφορὰν τῶν ποσοστῶν, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ μία ἐπανάληψις μὲν τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νόμου τοῦ 1958, ἐπιδείνωσίς του δέ, διότι προσθέτει καὶ ἐκείνην τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχε τὸ 1956, ἀλλὰ ἡ ὁποία κοινῇ ἀξιώσει τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶχε διαγραφῆ τὸ 1958, τὴν διάταξιν περὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Ἔτσι, ὅμως, ἐπειδὴ ἐθεωρήθη ἡ καθιέρωσις τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ ὡς ἀπαραιτήτου, διὰ μετὰ τὴν φθορὰν τῆς Κυβερνήσεως περιθώριον ἀσφαλίσεως, ὁδηγούμεθα εἰς μίαν περαιτέρω κατάλυσιν τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι ὅλαι αἱ ἐξουσίαι πηγάζουν ἀπὸ τὸ Ἔθνος καὶ διδάσκεται, ὅτι ὅλαι αἱ ἐξουσίαι πηγάζουν ἀπὸ τὸν κυρίαρχον Λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἀποτελεῖ παρὰ ἕνα συλλογικὸν ὄργανον ἀνώτατον, τὸ ἐκλογικὸν σῶμα, τὸ ὁποῖον ὀργανοῦται ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν διὰ τῆς Βουλῆς. Εἰς τὰς σημερινὰς Πολιτείας, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰς δουλοπαροικίας καὶ τὰς πόλεις τῶν παλαιῶν καὶ μικρῶν ἑλβετικῶν καντονίων, εἰς τὰς σημερινὰς Πολιτείας ἡ ἀρχὴ τῆς Δημοκρατίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τῆς συμμετοχῆς τοῦ συνόλου τῶν πολιτῶν, καθιερώθη ἡ ἔμμεσος ἀντιπροσώπευσις, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς πιστῆς ἀντιπροσωπεύσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος. Ὅτι τὸ Σῶμα ἐκφράζει τὴν θέλησιν τοῦ κυριάρχου Λαοῦ καὶ ἀπεικονίζει τὴν θέλησιν πιστότατα ἐν ὄψει καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ἀτελειῶν, ἀλλὰ μὲ τὴν θέλησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου νὰ ἐπιτύχῃ τὴν πιστοτέραν ἔκφρασιν, ὅσον τὸ δυνατὸν τῆς θελήσεως τοῦ Λαοῦ. Τὸ ἄρθρον 68 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης περιφερείας. Θέλει ἴσον ἀριθμὸν πολιτῶν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἔχῃ μεγαλυτέραν ἢ μικροτέραν δύναμιν ἀντιπροσωπεύσεως καὶ συμμετοχῆς εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν κοινῶν.

§130Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἡ ἱστορία τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἀντιστοίχου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης ἀποδέχεται τὸ ἐνδεχόμενον ἡ πλειοψηφία νὰ μὴ ἀποτελῇ καὶ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Λαοῦ. Ὅπως θὰ γνωρίζετε, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1946 καὶ κατὰ τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι προηγήθησαν τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, εἶχε προστεθῆ διάταξις, ἡ ὁποία θὰ καθιέρωνε τὴν ἀναλογικὴν καὶ ἡ πρότασις ἐκείνη δὲν ἐγένετο δεκτή, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ εὐχέρεια καθιερώσεως ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν ἀναλογικήν, ἡ ὁποία ἀποδίδει κατὰ τρόπον ἀσφαλέστερον τὰς ἀντιλήψεις τῆς κοινῆς γνώμης. Θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω, ὅτι ἀποστολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀπεικόνισις τῶν λαϊκῶν ρευμάτων καὶ τάσεων, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνάδειξις τοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον θὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ἐκλογικὴ νομοθεσία πρέπει νὰ ἀσφαλίσῃ μίαν σταθερὰν ἢ ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν.

§131Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ ἤθελα, λοιπόν, νὰ μὴ παρεμβάλλωνται ἀντὶ διακοπῆς ἀγορεύσεις περὶ διαφορετικῶν ἀπόψεων, ὡς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τοῦτο, ἄλλωστε, δὲν ἀποτελεῖ δύσκολον τρόπον διακοπῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε πράγματα διάφορα τελείως, ἀπὸ τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων. Ἡμπορεῖ τὸ Σύνταγμα νὰ μὴ καθιέρωσε τὴν ἀρχὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ νὰ ἄφησεν εἰς τὸν κοινὸν νομοθέτην νὰ ὁρίζῃ ἑκάστοτε ἐκλογικὸν νόμον, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπει νὰ ὑπάρχουν νόμοι δόλιοι, οἱ ὁποῖοι, ἐκ τῶν προτέρων νὰ καθιεροῦν τὴν ἀπονομὴν περισσοτέρων βουλευτικῶν ἑδρῶν εἰς τὴν μειοψηφίαν, διότι αὐτό, ἐν τῇ οὐσίᾳ, ἐγένετο εἰς ὅλους τοὺς μετὰ τὸ 1955 ἐκλογικοὺς νόμους. Οἱ νόμοι αὐτοὶ ἐκόπησαν εἰς τὰ μέτρα τῆς ἑκάστοτε καταστάσεως καὶ ἐματαίωσαν κατ’ οὐσίαν τὴν θέλησιν τοῦ κυρίαρχου λαοῦ. Τὸ πλειοψηφικὸν τὸ παλαιόν, συνδέεται, ὡς γνωστόν, μὲ στενωτάτην ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Εἶναι ἕνας κανών, ὁ ὁποῖος παγίως ἐφαρμόζεται καὶ ὁ ὁποῖος κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς περιπτώσεις διαφορῶν δεκάδων — ἑκατοντάδων ψήφων, δίδει εἰς τὴν μειοψηφίαν περισσοτέρας ἕδρας. Αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, συμβαίνει κατ’ ἐξαίρεσιν, ἀλλὰ ὄχι κατὰ δολίαν πρόθεσιν τοῦ νομοθέτου νὰ πλειοψηφήσῃ ἡ μειοψηφία τῆς πλειοψηφίας.

§132Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Εἶπα, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς ἐκλογῆς δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀπεικόνισις τῶν λαϊκῶν τάσεων. Καὶ αὐτὸ ἐχρησιμοποίησα ὡς ἀρχὴν διὰ νὰ προχωρήσω. Ὡμιλήσατε περὶ δολίων νόμων. Δόλιοι νόμοι δὲν ὑπάρχουν. Ὅταν ὁ νόμος λειτουργῇ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὑπὲρ παντός, ὁ ὁποῖος θὰ εὑρεθῇ ὑπὸ τὰς αὐτὰς ἀντικειμενικὰς συνθήκας, ὅταν δηλαδὴ ὁ νόμος ἐπιτρέπῃ εἰς οἱονδήποτε Κόμμα συγκεντροῦνον τὰς προϋποθέσεις τὰς ὁποίας θέλει νὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ πλεονεκτήματα, τότε δὲν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς περὶ δολίου νόμου, ὁ ὁποῖος ἀντίκειται πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος. Δόλιος καὶ ἀντισυνταγματικὸς θὰ ἦτο ὁ νόμος, ἐὰν δὲν ἐλειτούργει κατὰ τρόπον ὁμοιόμορφον καὶ δημοκρατικὸν ὑπὲρ ὅλων τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ λαϊκὴ ψῆφος θὰ τὰ ἐτοποθέτει εἰς ὡρισμένην θέσιν.

§133Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀφοῦ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ ἄλλας διακοπάς, διότι ἐγὼ δὲν δέχομαι καὶ τοῦτο διότι κατήντησαν αἱ διακοπαὶ νὰ μὴ εἶναι διακοπαί, ἀλλὰ ἀγορεύσεις, αἱ ὁποῖαι διαρκοῦν περισσότερον ἀπὸ τὴν περικοπὴν τῆς ἰδικῆς μου παρεμποδιζομένης ἀγορεύσεως, θὰ ἤθελα νὰ παραπέμψω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸν πρὸ ὀλίγου λαλίστατον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι τοὺς νόμους δὲν τοὺς παίρνομεν ὡς μαθηματικὰ παίγνια, ἀλλὰ ἐν ὄψει μιᾶς ζωντανῆς διαμορφώσεως τῶν πολιτικῶν πραγμάτων. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐν ὄψει μιᾶς διαμορφώσεως τῶν πολιτικῶν πραγμάτων, ὅταν παρεχωρήθη τὸ 1955 ἡ εὔνοια ἐχρειάσθη καὶ ψῆφος στρατιωτικὴ καὶ τριφασικὸν καὶ τρισυπόστατον ἐκλογικὸν σύστημα, πλειοψηφικὸν ἀλλοῦ, ἐκπροσωπήσεως μετ’ αὐθαίρετον ὑπολογισμὸν ἀλλοῦ, ἀναλογικὴ ἀλλοῦ. Καὶ ὅταν ἦλθε τὸ 1958 καὶ ἦτο σαφὲς, ὅτι ἐμειώθη ἡ δύναμις τῆς κατὰ τὸ 1956 μειοψηφησάσης μερίδος ἐπενοήθη πάλιν ἕνα ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐν ὄψει συγκεκριμένης νέας πραγματικότητος ἐκ προμελέτης καὶ δολίως ἐπεδιώχθη καὶ ἐπετεύχθη ἡ ψήφισίς του ὑφ’ οὓς ὅρους ἐπετεύχθη, διὰ νὰ παράσχῃ εἰς τὴν μικροτέραν μειοψηφίαν, εἰς τὸ 41 πλέον καὶ ὄχι εἰς τὸ 47% μεγαλυτέραν πολιτικὴν δύναμιν κατὰ ἀρκετὰς μονάδας βουλευτῶν, ἀπὸ 165, 171. Καὶ σήμερον ὁ νόμος αὐτὸς γίνεται μὲ βλέψεις κερδοσκοπίας, μὲ βλέψεις δολίας, μὲ σκέψεις οὐχὶ ἀδόλους. Δὲν εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν διὰ τὴν μοιραίαν σύμπτωσιν τῶν ἀριθμῶν νὰ φέρῃ ἢ νὰ μὴ φέρῃ πλειοψηφίαν, ἀλλὰ γίνεται διὰ νὰ φέρῃ ὡς πλειοψηφίαν τὴν μειοψηφίαν τοῦ λαοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγένετο ζωηρὰ συζήτησις μεταξὺ τοῦ κ. Μητσοτάκη καὶ τοῦ κ. Προέδρου καὶ μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ἂν εἶναι δυνατὸν τὸ 37 ἢ 38% νὰ φέρῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Εἶναι ἀπολύτως δυνατὸν καὶ τὸ Κόμμα μας δι’ ἄλλου ἀγορητοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀσχοληθῇ μὲ ἀριθμοὺς καὶ παραδείγματα ἐπ’ αὐτοῦ θὰ τὸ ἀποδείξῃ πλήρως. Ἀλλά, ὅταν μὲ τὸ 41% ἔφερεν 170, διατὶ μὲ τὸ 38% δὲν θὰ φέρῃ 160;

§134Α. ΖΑΚΚΑΣ. 185.

§135Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ 185 ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Ὁπωσδήποτε ἡ μεθόδευσις τῆς καταδολιεύσεως τῆς ἀρχῆς τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας γίνεται σήμερον μὲ τὴν ἀνισότητα τῆς ἐκλογικῆς βάσεως, μὲ τὴν κατανομὴν τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, μὲ τὴν παγίδευσιν μεγάλων ὑπολοίπων ὑπὲρ τῆς δευτέρας κατανομῆς καὶ μὲ τὴν ἄσκησιν ἐκτεταμένης βίας καὶ τρομοκρατίας. Αὐτὰ τὰ συστήματα στρέφονται ἐναντίον τοῦ λαοῦ καὶ τῆς κυριαρχίας του, κάθε γραμμή, κάθε διάταξις εἶναι ἀπροκάλυπτος ἐμπαιγμὸς καὶ ἀπροκάλυπτος ἀσέβεια πρὸς τὸν νοικοκύρην τοῦ τόπου αὐτοῦ, πρὸς τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος καλεῖται μὲν κυρίαρχος, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου ἐπιχειρεῖται ἕνας πολιτικὸς ἐξανδραποδισμὸς πρωτάκουστος. Καὶ ἔτσι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ παρακολουθοῦμεν τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐσχημάτισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν αὐτοὺς τοὺς χαρακτηρισμοὺς τοὺς ὁποίους ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς του πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ νόμου, ὅπως καὶ τῶν προηγουμένων εἶναι εὐθεῖα, ἔντιμος καὶ ἀπολύτως διαφανὴς ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλη ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξεδηλώθη ἐναντίον τοῦ δουλωτικοῦ τοῦ λαοῦ νόμου τούτου. Μᾶς ἀπευθύνονται κατ’ ἰδίαν ἀπὸ κυβερνητικοὺς συναδέλφους παρατηρήσεις, διατὶ ἀφοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων τῆς τελευταίας ἐπὶ τέλους πολιτικῆς καταμετρήσεως τοῦ 1958 δὲν ζημιώνεται τὸ Κόμμα σας, ἀλλὰ ἐπωφελεῖται, διατὶ τὸ πολεμεῖτε τόσον ἀνενδότως; Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ποῖος ζημιώνεται ἢ ποῖος ὠφελεῖται. Ὅλοι εἶναι δυνατὸν νὰ ὠφεληθοῦν ἢ ὅλοι εἶναι δυνατὸν νὰ ζημιωθοῦν. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει εἰς βάρος κανενὸς νὰ καταπλεονεκτήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑπῆρξε Κυβέρνησις μειοψηφίας τὸ 1956, ἡ ὁποία ὑπῆρξε Κυβέρνησις ἀκόμη χαμηλοτέρας μειοψηφίας τὸ 1958 καὶ ἡ ὁποία σήμερον, ἀσφαλῶς, εἶναι πολὺ χαμηλῆς μειοψηφίας, δὲν πρέπει νὰ ἐπωφεληθῇ, εἴτε εἰς βάρος τοῦ ἑνὸς Κόμματος, εἴτε εἰς βάρος τοῦ ἄλλου Κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ διετύπωνα μίαν ὑπόθεσιν, ὅτι τὸ κυβερνῶν κόμμα παίρνει 37% καὶ ἕνας συνασπισμὸς τριῶν κομμάτων παίρνει 29,5%, δὲν φθάνει τὸ 30% παρὰ χιλιοστά τινα, καὶ τὸ τρίτον ὕστερα κατὰ σειρὰν κόμμα παίρνει 13%, διότι τὰ ἄλλα παίρνουν 9 καὶ 11%. Παίρνει κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἡ Κυβέρνησις; Τὸ πρῶτον Κόμμα; Καταδήλως παίρνει τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τὸ πρῶτον Κόμμα. Δηλαδή, ὑπάρχουν πιθανότητες καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ἡμεῖς δὲν πρόκειται ἐδῶ νὰ ἀσκήσωμεν πολιτικὰς ἐπιδιώξεις, εἶναι ἐσφαλμένον καὶ ἐπάγεται αὐτοκριτικὴν ἡ ἐπίδειξις δυνάμεως, ἐδῶ πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν σύμφωνα μὲ τὴν ἀνάγκην νὰ γίνῃ σεβαστὴ ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἐὰν ἕνα Κόμμα θὰ πάρῃ 16,5 ἢ 17,5%, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὸ ἐὰν ἕνας συνασπισμὸς δύο Κομμάτων θὰ πάρῃ 24,5% ἢ 25,5%, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὸ ἐὰν ἕνας συνασπισμὸς πλειόνων τῶν δύο Κομμάτων θὰ πάρῃ κατὰ τύχην 29,9% ἢ θὰ φθάσῃ 30%. Αὐτὲς οἱ ἀκροβασίες εἶναι ἐντελῶς ξένες, ἐντελῶς ἄσχετες μὲ τὴν θεμελιωδεστέραν τῶν ἀρχῶν τοῦ Πολιτεύματός μας, οἱ ὁποῖες ἐδῶ εἶναι, ὅλα αὐτὰ τὰ ἐφευρήματα, ὅλα αὐτὰ τὰ τεχνάσματα, ὅλες αὐτὲς οἱ μεθοδεύσεις, ὅλες αὐτὲς οἱ ἐπιδείξεις ἀγχινοίας ἀτσιδοσύνης, πῶς θὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον νὰ πάρωμεν τὴν ἐκλογήν, νὰ διορισθῶμεν ἀπὸ τὸν νόμον, ἐνῷ δὲν μᾶς διορίζει ὁ κυρίαρχος λαός. Ὅλα ὅσα καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἄλλοι ἀγορηταὶ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ πρὸ ὀλίγου κατὰ τὰς διακοπὰς κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἰσχυρίσθησαν περὶ τῆς ἀνάγκης δημιουργίας ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ὅλα αὐτὰ εἶναι προσχήματα. Ὁ συνδυασμὸς τοῦ ἄρθρου 68 τοῦ Συντάγματος ποὺ ὁρίζει τὸ ἰσοδύναμον τῆς ψήφου διὰ κάθε βουλευτὴν ἑκάστης περιφερείας, τοῦ 21 ποὺ ὁρίζει, ὅτι ὅλαι αἱ ἐξουσίαι ἀπορρέουν ἀπὸ τὸ Ἔθνος, καὶ τοῦ 78 ποὺ προϋποθέτει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἴσον τρόπον νὰ ἀντιπροσωπεύουν καὶ ἑπομένως νὰ ἐκφράζουν τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας, λέγει, ὅτι ὁ κύριος ρόλος τῶν ἐκλογῶν εἶναι ὁ ρόλος τῆς διακυβερνήσεως κατὰ τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ. Ἐὰν ἐνδιαφερώμεθα δι’ αὐτὸ νὰ εἴπωμεν, ὅτι προκειμένου νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν ἂς κυβερνᾷ τὸ 35, 40%, τότε διατὶ τὰ προσχήματα; Διατὶ κρύπτομεν, ὅτι θέλομεν νὰ κυβερνῶμεν ἐναντίον τοῦ λαοῦ, θέλομεν νὰ ἐπιβληθῶμεν εἰς τὸν λαόν, θέλομεν νὰ δικτατορεύσωμεν τοῦ λαοῦ; Αἱ δικτατορίαι γίνονται καὶ ὕστερα ἐπέρχονται ὅσα εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπέρχονται. Ἔπειτα καμμία ἔνδειξις, καμμία ἀνταπόκρισις τῆς ἐννοίας ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Ἐκλογικὸν σύστημα ἀναλογικὸν καὶ τὸ 1926 καὶ τὸ 1946 ἐδημιούργησε Κυβερνήσεις. Ἐκλογικὸν σύστημα πλειοψηφικὸν τὸ 1920 ἐδημιούργησε χάος Κυβερνητικόν. Κάθε δύο μῆνας ἐσχηματίζετο καὶ νέα Κυβέρνησις καὶ μάλιστα τὸ 1920, ἐπαναλαμβάνω, μὲ πλειοψηφικόν, εἴχομεν περιθώρια πλειοψηφίας ἀπεριόριστα. Κατὰ τὸ 1946 καὶ κατὰ τὸ 1950 μὲ ἀναλογικὸν σύστημα προῆλθον Κυβερνήσεις σταθεραί, ἀλλὰ σταθερὰ Κυβέρνησις δὲν σημαίνει, ὅτι εἶναι καὶ ἡ συμφέρουσα Κυβέρνησις. Καὶ ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1952 προῆλθε Κυβέρνησις σταθερά, ἀλλὰ ὁρῖστε, τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον κυβερνᾷ σήμερον ἐχρειάσθη ν’ ἀλλάξῃ καὶ ὄνομα καὶ ἐπιγραφὰς καὶ ν’ ἀπαρνηθῇ τὰ πάντα. Ὥστε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα δὲν εἶναι τίποτε τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν καὶ ἀποτέλεσμα τὸν σχηματισμὸν ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, πῶς ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι ἰσχυρὰ καὶ πῶς θὰ ἀποκτήσῃ ἰσχὺν αὕτη, ὅταν δὲν ἀπορρέῃ ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ; Ποία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀναγκάζεται νὰ πιέζῃ τὸν λαόν, νὰ τὸν κατασκοπεύῃ καὶ νὰ τὸν παρακολουθῇ συμπιέζουσα αὐτὸν εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις του εἶναι ἰσχυρὰ καὶ πόσον ἐκράτησαν αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ Κυβερνήσεις καὶ ὁποίας συμφορὰς συνεσώρρευσαν; Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διότι γνωρίζει, ὅτι δὲν ἔχει τὴν συναίνεσιν τοῦ λαοῦ. Εἰς ὅλα τὰ ζητήματα τὰ κρίσιμα, τὰ ὁποῖα ἐχειρίσθη κατὰ τὴν βουλευτικὴν ταύτην περίοδον ἀπεκόμισεν ἀπογοητεύσεις τοῦ λαοῦ καὶ ἔχει εὐθύνας διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον τὰ ἐχειρίσθη, διότι ὁ χειρισμὸς αὐτῶν δὲν ἦτο οὔτε κἂν σύμφωνος μὲ τὰς λαϊκὰς προσδοκίας, Παραμένουν εἰσέτι ἀνοικτὰ πελώρια θέματα. Ὑπέχει ἡ Κυβέρνησις τὰς εὐθύνας της διὰ τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπαληθεύονται αἱ γενόμεναι καταγγελίαι τότε παρ’ ὅλης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν ἐπίλυσιν αὐτοῦ τοῦ ἐθνικοῦ θέματος. Ἔχει εὐθύνας ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις, διότι συνέδεσε τὴν τύχην της μὲ τὴν διεθνῆ ἔντασιν καὶ διότι ὑπῆρξεν ὑπερθεματιστὴς τοῦ ψυχροῦ πολέμου μὲ τὰς προσφάτους δηλώσεις περὶ ἠθικῆς συμπαραστάσεως κλπ. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, σᾶς παρακαλῶ, νὰ περιορίσητε τὴν ἀγόρευσίν σας ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§137Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐκπροσωπῶ ἕνα Κόμμα καὶ ἀναλύω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογικοῦ νόμου. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν συζητῆται ἐκλογικὸς νόμος, νὰ κάμωμεν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως.

§139Η. ΗΛΙΟΥ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον συνετάχθη τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, ὡς συνετάχθη. Διὰ νὰ συγκαλύψῃ τὰς πολιτικὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἀποδοκιμασίαν τοῦ λαοῦ ἔναντι αὐτῆς καὶ τῆς πλειοψηφίας της. Δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, κύριοι βουλευταί, ποτέ, νὰ παρασιωπήσωμεν τὰς ἀποτυχίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν δὲν εἶχε ἀποτύχει εἰς τὸ ἔργον της καὶ δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ συγκαλύψῃ τὰς πολιτικάς της εὐθύνας, δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ καταφύγῃ εἰς ἕνα τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἀλλὰ θὰ ἔφερεν ἕνα νομοσχέδιον εὐθὺ καὶ κοινῶς ἀναγνωριζόμενον ὡς ἀδιάβλητον. Τὸ παρὸν σχέδιον νόμου ἔχει σκοπόν, τὴν παραμόρφωσιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Δὲν θὰ τὸ ἔφερε δὲ ἡ Κυβέρνησις πρὸς ψήφισιν, ἐὰν εἶχε ἱκανοποιήσει τὰς προσδοκίας καὶ τὰς ἀξιώσεις τοῦ λαοῦ.

§140Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶσθε μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διατὶ δὲν εἶναι παρών; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Λεονάρδε, δὲν ἐννοῶ νὰ γίνεται συζήτησις κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§142Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, ὑπῆρξεν ὑπερθεματιστὴς τοῦ ψυχροῦ πολέμου καὶ προέβη εἰς τὰς καταπληκτικὰς ἐκείνας δηλώσεις περὶ συμπαραστάσεως εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Κούβας, δηλαδὴ κατὰ παράβασιν τῶν ἀρχῶν τοῦ Ο.Η.Ε., προέβη εἰς ἐπέμβασιν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ μιᾶς ξένης Χώρας. Ἔκαμε, ἐπίσης, τὰς καταπληκτικὰς ἐκείνας δηλώσεις περὶ τοῦ Λάος, ἐπανῆλθεν εἰς μίαν τακτικήν, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ λησμονηθῇ. Ἐκερδοσκόπησεν ἐπὶ τῆς διεθνοῦς ἐντάσεως. Δι’ αὐτὸ ἔφερε παραμορφωτικὸν νόμον. Ἐκερδοσκόπησε, λέγω, ἐπὶ τῆς διεθνοῦς ἐντάσεως. Προσεδόκα εἰσβολὴν εἰς τὴν Κίναν καὶ ἀναστάτωσιν εἰς τὸ Λάος. Καὶ σήμερον προσδοκᾷ μίαν διεθνῆ ἔντασιν, ὄχι διότι αὕτη ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους καὶ κερδοσκοπεῖ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, μὲ τὸν ὁποῖον τόσον διϊστάμεθα ἐπὶ θεμάτων ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὑπεγράμμισε τὴν σχέσιν πρὸς τὰς δηλώσεις τὰς Κυβερνητικάς, σχετικῶς μὲ τὴν Κούβαν καὶ τὸ Λάος, ὅτι αὗται δὲν ἀποτελοῦν συμφέρον τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ κίνδυνον διὰ τὸ Ἔθνος.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ καὶ πάλιν, κ. Ἠλιοῦ, ὅπως μὴ ἐπεκτείνεσθε καὶ ἐπιμένετε νὰ κάμετε ἔλεγχον ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συζητεῖται ἐκλογικὸς νόμος.

§144Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Σᾶς προειδοποιοῦμεν, ὅτι ὅλοι μας θὰ κάμωμεν πολιτικὴν συζήτησιν.

§145Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία τὴν ἐμείωσεν ἔναντι τῶν ἐκλογέων της καὶ δι’ αὐτὸ ζητεῖ διεξόδους, δι’ ἑνὸς ἀγόνου ἐκλογικοῦ κατασκευάσματος, ἀποδοκιμαζομένου ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἀπεγοήτευσε τὸν λαὸν κερδοσκοπήσασα ἐπὶ τῆς διεθνοῦς ἐντάσεως, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της, ὅτι λόγῳ τῆς διεθνοῦς καταστάσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ διενεργήσῃ ἐκλογὰς ὑπὸ τὸ κράτος τῆς συναντήσεως κορυφῆς καὶ τοῦ ἐντεινομένου πνεύματος ἀπομακρύνσεως τῶν ἑστιῶν εἰς τὰς ὁποίας τόσον προθύμως ἔσπευσε νὰ προσθέσῃ τὸ σπιρτάκι της, διότι δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὸ προσθέσῃ εἰς τὴν Κούβαν καὶ τὸ Λάος. Ἐπίσης κρατεῖ εἰς ἀνησυχίαν ὅλον τὸν λαόν, μὲ τὸ θέμα τῆς Κοινῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς. Ὅσοι κατανοοῦν τὸ θέμα, γνωρίζουν, ὅτι ὁ χειρισμός του ἀποτελεῖ κίνδυνον ἀποικιοποιήσεως τῆς Χώρας, καταβαραθρώσεως τῆς βιομηχανοποιήσεώς της, καθὼς καὶ ἐρημώσεώς της καὶ ἐκεῖνοι ἀκόμη ποὺ ἔχουν αὐταπάτας, δυσπιστοῦν, βάσει τῆς πείρας των, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα αὐτὸ μὲ τὰς στοιχειώδεις ὀργανωτικὰς προβλέψεις ἑνὸς τόσον πελωρίου προβλήματος. Ὑπάρχουν, ἐπίσης, αἱ μὴ ἀνακοινωθεῖσαι συμφωνίαι, ἀκόμη δέ, καὶ ἡ προσπάθεια ἐντάσεως τῶν σχέσεων εἰς τὰ Βαλκάνια. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀνεκκαθάριστα θέματα καὶ ἀνησυχοῦν τὸν λαόν, καθὼς ἐπίσης καὶ τὸ μέγα θέμα τῆς ἐθνικῆς εὐαισθησίας, τὸ θέμα τῆς ὑποθέσεως Μέρτεν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδόθησαν ὑποσχέσεις ταχείας ἐκκαθαρίσεως, ἀλλὰ τελικῶς ἀπεσύρθησαν αἱ σχετικαὶ αἰτήσεις. Ἐπίσης, παραμένουν ἀνεκκαθάριστα ἕνα σωρὸ πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα, δι’ ἑνὸς πυροτεχνήματος, ἐματαιώθη ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Ἐλέχθησαν, ἐπίσης, καὶ πολλὰ περὶ Συμβουλίου Τιμῆς, ἀλλὰ δὲν ἔγινεν οὔτε τὸ ἐλάχιστον. Ὁμοίως, ἔχομεν τὴν δεινὴν θέσιν τῶν ἐργαζομένων, τὴν ἀνεργίαν καὶ τὴν καθήλωσιν τῶν ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν, καθὼς καὶ τὴν χρεωκοπίαν τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων. Ἔχομεν, ἐπίσης, 8.100.000.000 ληξιπρόθεσμα ἀπαιτητὰ χρέη τῆς ἀγροτικῆς τάξεως πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, δηλαδὴ τὸ ἥμισυ τῆς ἐτησίας παραγωγῆς προσφέρεται εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἀφήσατε τὰς πιστώσεις, ἀφήσατε ὅλα τὰ ἄλλα.

§146Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Εἶναι συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ, κ. Πρόεδρε;

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἡλιοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ συζητεῖται τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον. Σεῖς εἴπατε, ὅτι δι’ ὀλίγων θὰ εἴπητε κἄτι, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι δι’ ὀλίγων θὰ ἀσχοληθῆτε μὲ τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον καὶ διὰ μακρῶν μὲ θέματα ἐκτὸς νομοσχεδίου.

§148Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐδῶ, κ. Πρόεδρε, ἓν ἐκ τῶν δύο θὰ συμβῇ. Ἢ δικαιοῦμαι, ἢ δὲν δικαιοῦμαι νὰ ὁμιλήσω. Ἐὰν δικαιοῦμαι, ἐγὼ θὰ προσδιορίσω τὴν ἔκτασιν τῆς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος νὰ ὁμιλήσω, δικαιοῦμαι δέ, διότι προκειμένου περὶ τόσον παραδόξου καὶ δολίου ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου........

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀσχοληθῆτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ὑποστηρίξητε τὰς ἀπόψεις σας. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως.

§150Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ ἐλατήρια ποὺ ὡδήγησαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῆτε τόσην ὥραν καὶ νὰ κάμετε ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ μὴ ὁμιλῆτε ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου.

§152ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Θὰ ὁμιλήσῃ ὅσον θέλει, κ. Πρόεδρε.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κάμνετε λάθος.

§154ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Λογοκρισίαν θὰ κάμετε, κ. Πρόεδρε;

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρι τώρα διεξήγετο σοβαρῶς ἡ συζήτησις, δὲν καταλαβαίνω, διατὶ θέλετε νὰ τὴν ἐκτρέψητε.

§156Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις διεξάγεται βάσει τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὁ ὁποῖος διέπει τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Τὸ νὰ κάμῃ ἢ νὰ λέγῃ κανείς, ὅτι θὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει καὶ ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ παντὸς θέματος, ἅπαξ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὸ βῆμα, βεβαίως, εἶναι ἕνα σχῆμα λόγου, ἀλλὰ δὲν εὑρίσκεται καθόλου εἰς συνάφειαν μὲ τὸν Κανονισμὸν τοῦ Σώματος. Συζητοῦμεν ἀπόψε τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον. Ἠνέχθη τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ Βουλὴ μίαν παρέμβασιν ἐπὶ τῆς γενικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας μας, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου νὰ γίνεται συζήτησις περὶ παντὸς θέματος τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν, καθ’ ὅλην τὴν τελευταίαν τετραετίαν; Εἶναι δυνατὸν ὀχυρούμενοι εἰς τὸ ἀμφιβόλου ἀξίας ἐπιχείρημα: «ἅμα εὑρεθῶ εἰς τὸ βῆμα νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παραβιάζω κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸν Κανονισμόν»; Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ τὸ Σῶμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ καὶ ἡ Συνεδρίασις. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει, ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας, θὰ γίνεται μόνον Νομοθετικὴ Ἐργασία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἔργον ἐλέγχου κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Ὁ Κανονισμὸς τοῦ Σώματος ἔχει ἐπιφυλάξει εἰδικὰς συνεδριάσεις ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διὰ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ὁ ρήτωρ, χωρὶς τὴν ἔγκρισίν σας, κ. Πρόεδρε, ἐξετράπη εἰς ἔλεγχον Κοινοβουλευτικὸν τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν συζητεῖται ἐκλογικὸν νομοσχέδιον καὶ εἰς ἡμέραν Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§157Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὄχι διότι δὲν ἀντελήφθη τὶ εἶπον, ἀλλὰ ἐκ προθέσεως, νομίζω, ὅτι μετετόπισε τὸ θέμα. Ἐγὼ δὲν εἶπα, ὅτι εἰς τὸ βῆμα εὑρίσκομαι καὶ ὅ,τι θέλω θὰ λέγω. Τοιαῦται ἀνεύθυνοι ἐκφράσεις δὲν ἐλέχθησαν ποτὲ παρ’ ἐμοῦ, ἐγὼ εἶπα, ὅτι ἐκφράζων ἐκ μέρους ἑνὸς Κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἀναγκάζεται νὰ καταφύγῃ εἰς νομοσχέδιον ἐκλογικόν, παραμορφωτικὸν τῆς λαϊκῆς θελήσεως, πρέπει νὰ διερευνήσω τὶ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὴν ἔχει φέρει εἰς τοιαύτην δυσαρμονίαν πρὸς τὴν λαϊκὴν θέλησιν, ὥστε νὰ αἰσθάνεται πανικόβλητος καὶ νὰ αἰσθάνεται, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἐπικουρίας νομικῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι νὰ μετατρέψουν ὑπὲρ αὐτῆς ψήφους, αἵτινες πρόκειται νὰ δοθοῦν εἰς βάρος της, νὰ φέρῃ εἰς ἐπικουρίαν καὶ τὰς στρατιωτικὰς ψήφους, τὰς ὁποίας ὑπὸ τὴν κατακραυγὴν καὶ ἀγανάκτησιν κατήργησε τὸ 1958. Ὅταν θεμελιώνεται ἕνας νόμος αὐτῆς τῆς ποιότητος εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ διαφωτισθῇ ὁ λόγος καὶ νὰ ἴδῃ ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὠθοῦν τὴν Κυβέρνησιν εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Δὲν ἀσκοῦμεν ἔλεγχον, περιγράφομεν, ὅμως, γνωστὰς καταστάσεις. Ὁ ἔλεγχος ἔπρεπε νὰ εἶχε ἀσκηθῆ, ἀλλὰ ἀποφεύγεται νὰ ἀσκηθῇ. Καὶ εὑρέθησαν τρόποι καὶ μέθοδοι καὶ μεταθέσεις συζητήσεων ἐπὶ ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων καὶ διαιώνισις καὶ παρέλκυσις αὐτῶν, ὥστε τὰ κρίσιμα θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐνδιαφέρεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ὀφείλει νὰ λογοδοτήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχουν μείνει εἰς τὸ περιθώριον, καίτοι ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους ἔχει γίνει περὶ τούτου προσπάθεια. Θέλω τελειώνοντας ἐπ’ αὐτοῦ, νὰ εἴπω, ὅτι ἐφ’ ὅσον καὶ διὰ τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα καὶ διὰ τὰ ἐσωτερικὰ καὶ διὰ τὰ ζητήματα τάξεως πολιτικῆς καὶ διὰ τὰ ζητήματα, ἐπὶ τέλους, τῶν ἐργαζομένων καὶ τῶν ἀγροτῶν, εὑρίσκεται ἐκτεθειμένη ἡ Κυβέρνησις, ἀναγκάζεται νὰ στραφῇ εἰς μέτρα, τὰ ὁποῖα ὡς ἀποτέλεσμα πρέπει νὰ ἔχουν κατὰ τὴν θέλησίν της, καίτοι εἶναι μειοψηφία, νὰ ἀναδείξῃ τὴν πλειοψηφίαν τῶν βουλευτῶν. Καὶ πρῶτα–πρῶτα, ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐθίγη μέχρι τῆς στιγμῆς ἢ δὲν ἐθίγη ἐπαρκῶς. Βαίνομεν, λέγει, πρὸς ἐκλογὰς καὶ ἔχομεν τὸ ἐκτεταμένον τρομοκρατικὸν ὄργιον τῶν ἡμερῶν μας. Ἐδῶ πλέον δὲν ἔχομεν μόνον τὰς διοικητικὰς ἐκτροπάς, διὰ τῶν ὁποίων ἐκμηδενίζονται οἱ πολιτικοὶ ἀντίπαλοι τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἔχομεν μόνον ἁπλῶς τὰ πιστοποιητικὰ κοινωνικῶν φρονημάτων, μὲ τὰ ὁποῖα ἀσκεῖται ἐκβίασις εἰς τὸ ψωμὶ καὶ τὴν ἐργασίαν ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀνθρώπων. Δὲν ἔχομεν πλέον μόνον τὴν ἀστυνόμευσιν τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν, τῆς ἐλευθεροτυπίας, τῆς ἐλευθερίας τοῦ συνέρχεσθαι. Δὲν ἔχομεν μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἕνα Κόμμα μὲ μεγάλην ἐπιρροήν, τὸ Κ.Κ.Ε., διατηρεῖται ἐκτὸς νόμου, δὲν ἔχομεν πλέον μόνον τὴν ὑποδαύλισιν τῆς μισαλοδοξίας καὶ τὸν διχασμὸν τοῦ λαοῦ, δὲν ἔχομεν μόνον τὰ στρατοδικεῖα διὰ τοὺς πολίτας καὶ τὴν ἀπάνθρωπον ἐπὶ 17 χρόνια διατήρησιν εἰς τὰ κάτεργα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντίστασιν.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, ὁμιλεῖτε ἐπὶ τρία τέταρτα τῆς ὥρας καὶ εἴπατε σεῖς ὁ ἴδιος, ὅτι δι’ ὀλίγων θὰ εἴπητε ὡρισμένα πράγματα ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Σεῖς ὁμιλεῖτε ἐπὶ τόσην ὥραν καὶ φαίνεται, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθετε κἂν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Σεῖς, μὲ τὴν Κοινοβουλευτικὴν πεῖραν ποὺ ἔχετε, τὰ λέγετε αὐτά, κ. Ἠλιοῦ;

§159Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαί, αἱ συνθῆκαι βίας καὶ τρομοκρατίας ἀγούσης εἰς νοθείαν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, εἶναι αὐτὴ ἡ ψυχή, αὐτὴ ἡ οὐσία τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἐὰν ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν καθιερωθοῦν δόλιαι νομικαὶ διατάξεις καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην ὑπάρχει ἡ αὐθαιρεσία, ἡ βία καὶ ἡ καταπίεσις, διὰ τῶν ὁποίων προσπαθεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ χαλκεύσῃ ἕνα ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα ἀντίθετον πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ νὰ λέγετε, ὅτι ἡ ἀπαρίθμησις πρὸς εὕρεσιν διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τῶν μέσων καὶ τῶν μεθόδων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀπαραδέκτους συνθήκας, ἡ ἀπαρίθμησις τῶν περιπτώσεων καὶ τῶν μορφῶν, τὰς ὁποίας λαμβάνει ἡ κρατικὴ τρομοκρατία εἰς βάρους τοῦ λαοῦ, εἶναι ἄσχετος πρὸς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, τότε, νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν ἀπολύτῳ ἀταξίᾳ καὶ ἐν ἀπολύτῳ μεροληψίᾳ, διότι γνωρίζετε, ὅτι εἶναι σχετικώταται καὶ αἱ διατάξεις τῶν ἐκλογικῶν νόμων, εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι προβλέπουν, ἀντιμετωπίζουν καὶ ρυθμίζουν τὰ ζητήματα τῆς παρεμποδίσεως τῆς τρομοκρατίας. Ἑπομένως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὅτι σήμερον, πέραν ὅλων αὐτῶν, ἔχομεν τὴν ἄσκησιν διοικητικῶν ἐκτροπῶν διὰ τῆς τελέσεως ἀξιοποίνων πράξεων ἐκ μέρους τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ἔχομεν τὰς κακοποιήσεις εἰς ἐκτεταμένον ἀριθμὸν βουλευτῶν, περὶ τῶν ὁποίων ἀπασχολεῖται κάθε ἡμέραν ἡ Βουλή, τὰς κακοποιήσεις βουλευτῶν, ἔχομεν τὰς κακοποιήσεις πολιτῶν...... (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτό, κ. συνάδελφε, εἶναι Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος. (Θόρυβος, φωναὶ ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς, κωδωνοκρουσίαι). Μὴ θορυβῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὁ κ. Ἠλιοῦ εἶναι ἐκτὸς Κανονισμοῦ καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν τὸ ἀντιλαμβάνεται. (Νέος θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι. Ὁ βουλευτὴς κ. Κατσίμπας, ὁμιλεῖ ἐκ τῆς θέσεώς του ἐν ὀργῇ μὴ ἀκουόμενος). Νὰ ἀφήσητε, κ. Κατσίμπα, αὐτὸ τὸ ὕφος καὶ παρακαλῶ νὰ καθήσητε εἰς τὴν θέσιν σας. Ἐπὶ μίαν ὥραν παραβιάζεται ὁ Κανονισμός, τῇ ἀνοχῇ τοῦ Προεδρείου.

§161Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι συμπεριφορὰ αὐτή, κ. Πρόεδρε.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζετε πολὺ καλά, κ. συνάδελφε, ὅτι προσπαθῶ νὰ εἶμαι ἀμερόληπτος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶ νὰ καταφέρεσθε κατὰ τοῦ Προεδρείου ἀδικαιολογήτως.

§163Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Σᾶς ἐνοχλοῦν, φαίνεται, ὡς κομματικὸν Πρόεδρον, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγονται ἀπὸ τοῦ βήματος. (Θόρυβος).

§164Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν ὁπωσδήποτε εἰς τὴν συζήτησιν. Ἕνα πρᾶγμα θέλω νὰ δηλώσω καὶ νὰ ξεκαθαρίσω. Ὅτι ἐδῶ δὲν εὑρισκόμεθα κατ’ ἀνοχὴν οὐδενός, ἀλλὰ μὲ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ εἰς τὸ βῆμα ἐπίσης δὲν εὑρίσκομαι κατὰ τὴν ἀνοχὴν σας, κ. Πρόεδρε. Ἀλλὰ τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ἔχουν τὰ Κόμματα νὰ ἐκφράζουν τὰς γενικωτέρας, τὰς εὐρυτέρας ἀπόψεις των. (Θόρυβος).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίας γενικωτέρας ἀπόψεις, κ. Ἠλιοῦ; Ἔχομεν Νομοθετικὴν Ἐργασίαν καὶ σεῖς ἀσκεῖτε ἔλεγχον.

§166Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, φοβοῦμαι, ὅτι καταχρᾶσθε τῆς ἐξουσίας καὶ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχετε.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅταν ὁ ἴδιος ἐδηλώσατε, ὅτι δι’ ὀλίγων θὰ θίξετε τὰ πράγματα αὐτὰ καὶ ἤδη ὁμιλεῖτε ἐπὶ μίαν ὥραν, χωρὶς νὰ εἰσέλθετε εἰς τὸ θέμα καὶ ἐγὼ σᾶς τὸ ὑπενθυμίζω, αὐτὸ ἀποτελεῖ κατάχρησιν ἐξουσίας τοῦ Προεδρείου;

§168Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐπαναλαμβάνω, κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀφήσετε νὰ προχωρήσω, ἐπαναλαμβάνω, ἢ ἔχω δικαίωμα κατὰ τὸν Κανονισμόν, νὰ ὁμιλήσω, ὁπότε δὲν παραβιάζω τίποτε, ἢ ἄλλως, δὲν εἶναι ζήτημα συμφωνίας καὶ παραχωρήσεως ἐκ μέρους σας τὸ νὰ ὁμιλήσω. Θέλω, λοιπόν, νὰ φθάσω εἰς τὸ νὰ συνθέσω, ἀφοῦ φαίνεται, ὅτι ἢ ἐγὼ δὲν κατορθώνω νὰ εὕρω ἐκείνας τὰς λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἀνταποκρίνονται ὀρθῶς πρὸς τὸ περιεχόμενον τῆς σκέψεώς μου ἢ σεῖς δὲν θέλετε νὰ παρακολουθήσετε τὰς σκέψεις μου, θέλω νὰ φθάσω εὐθέως εἰς τὴν σύνδεσιν ὅλων αὐτῶν τῶν παραπόνων περὶ ἀσκήσεως τρομοκρατίας μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἔρχομαι, λέγω, νὰ συνδέσω, ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ διατυπώσω μίαν πρότασιν, ἄνευ τῆς ἐφαρμογῆς, τῆς ὁποίας πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ διενέργεια ἐκλογῶν ἔστω καὶ κατὰ προσέγγισιν ὁμαλῶν, ἔχω νὰ διατυπώσω μίαν πρότασιν ἐκλογικοῦ νομοθετικοῦ περιεχομένου. Εἶναι γνωστόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ τὴν παλινόρθωσιν τοῦ 1935 τείνει νὰ διαμορφωθῇ ἕνα συνταγματικὸν ἔθιμον, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ διενεργοῦνται ἀπὸ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν.

§169Θ. ΔΟΥΚΑΣ. Ὄχι πάντοτε.

§170Η. ΗΛΙΟΥ. Λέγω, τείνει νὰ διαμορφωθῇ, διότι, πράγματι τὸ 1946 καὶ τὸ 1951 ἐβαπτίσθησαν μὲν Ὑπηρεσιακαὶ Κυβερνήσεις, ἀλλὰ προηδρεύοντο ἀπὸ ἀρχηγοὺς κομμάτων, μετασχόντων τῆς ἐκλογικῆς ἀναμετρήσεως. Καὶ διότι, κατὰ τὸ ἔτος τῆς εὐνοίας, τὸ 1956, ἐπίσης, ἐγένετο παραβίασις, ἀλλ’ ἠναγκάσθη τὸ 1958 νὰ ἐγκαταλείψῃ ὑπὸ τὴν κατακραυγὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν παραβίασιν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ. Βέβαια, ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὰ πολιτικά μας ἤθη καὶ αἱ καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐπὶ τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας ἐξουσίας καὶ ἐπὶ τοῦ δημοσίου πλούτου, διασπαθιζομένου διὰ προεκλογικοὺς σκοπούς, κάμουν ὥστε τὸ διαμορφούμενον αὐτὸ συνταγματικὸν ἔθιμον νὰ εἶναι ἐπωφελὲς χωρὶς νὰ ἕπεται, ὅτι πάντοτε αὐτὸ καὶ μόνον εἶναι ἐπαρκὲς διὰ νὰ ἐξασφαλισθοῦν τίμιαι καὶ ἀδιάβλητοι ἐκλογαί. Ἐὰν ὁ κρατικὸς μηχανισμὸς δὲν ἀνατεθῇ εἰς τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συνέβη τὸ 1946, ὁπότε ὁ ὑπηρεσιακὸς Πρωθυπουργὸς Σοφούλης διεπίστωσεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγγυηθῇ, οὔτε τὴν κίνησιν τῶν ὑποψηφίων τοῦ κόμματός του καὶ οἱ δύο Ἀντιπρόεδροι τῆς Κυβερνήσεώς του ἀπέσχον τῶν ἐκλογῶν ἐκ τοῦ λόγου τούτου. Ὁπωσδήποτε, ὅμως, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐπιβάλλεται ὡς ἐλάχιστον μέτρον ἀντιμετωπίσεως τοῦ τρομοκρατικοῦ ὀργίου, ἡ διενέργεια τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν ἀπὸ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν κοινῆς ἐμπιστοσύνης, ἐφαρμοζομένου συγχρόνως καὶ τοῦ νόμου τῆς 26–27)12.1935 τοῦ ἀειμνήστου Δεμερτζῆ, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἀνακηρύξεως τῶν ἐπιτυχόντων βουλευτῶν, ἀναθέτει τὴν μὲν διεύθυνσιν τῶν Νομαρχιῶν εἰς τοὺς Προέδρους Πρωτοδικῶν, τὴν δὲ διοίκησιν τῆς Ἀστυνομικῆς Δυνάμεως εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς Ἐφετῶν ἢ τοὺς Εἰσαγγελεῖς Πρωτοδικῶν. Ἐὰν αὐτὰ δὲν ἐξασφαλισθοῦν, δὲν ἐξασφαλίζομεν ὑπὸ οἱασδήποτε ἄλλας νομικὰς προϋποθέσεις καὶ ρυθμίσεις, δὲν ἐξασφαλίζομεν ἐκλογὰς γνησίας καὶ ἀδιαβλήτους. Ἕνα ἄλλο προσὸν ἐκλογικῆς δικαιοσύνης εἶναι ἡ ἰσότης τῆς δυνάμεως τῆς ψήφου. Τὸ θέμα, ὅτι ἑκάστη ὁμὰς πολιτῶν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὔτε μεγαλυτέραν, οὔτε μικροτέραν ἐνέργειαν ψήφου ὡς πρὸς τὴν ἀντιπροσώπευσίν της ἀπὸ ἄλλας ἰσαρίθμους ὁμάδας πολιτῶν. Ἐδῶ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν περιπετειῶν τῶν ἀπογραφῶν καὶ τῶν πραγματικῶν καὶ τῶν νομίμων καὶ τῶν φανταστικῶν πληθυσμῶν, περὶ τῶν ὁποίων ὀλίγα τινὰ θὰ εἴπω, ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων αὐτῶν, ἐφθάσαμεν ὥστε ἡ μὲν Βʹ περιφέρεια Ἀθηνῶν νὰ ἔχῃ ἀναδείξει τὸ 1958 μὲ 23½ χιλ. ψήφων ἕκαστον βουλευτήν, ἡ δὲ Καστορία καὶ ἡ Θεσπρωτία μὲ 6,5–7 χιλ. ψήφων. Καὶ βεβαίως πρόκειται, λόγῳ τῆς προϊούσης μετακινήσεως τῶν πληθυσμῶν πρὸς τὰ ἀστικὰ κέντρα, πρόκειται νὰ ἐπιδεινωθῇ ἡ σχέσις αὐτὴ καὶ νὰ ἔχωμεν βουλευτὰς ποὺ κοστίζουν 30 χιλιάδας ψήφων καὶ βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι κοστίζουν 5 χιλ. ψήφους. Θὰ ἤθελα, κ. συνάδελφοι, νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὁ ἀκόλουθος πίναξ κατανομῆς τῶν βουλευτῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῶν 12.826 ψήφων, ὅσοι ἀντιστοιχοῦν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 δι’ ἕνα ἕκαστον τῶν 300 βουλευτῶν. Θὰ ἴδητε πόσον μεγάλη εἶναι ἡ διαφορὰ ἐκ τοῦ λόγου τούτου. (Ἀναγινώσκει τὸν πίνακα): Σύνολον ἐγκύρων ψηφοδελτίων 11 Μαΐου 1958 3.847.875, ἤτοι δι’ ἕκαστον τῶν 300 βουλευτῶν 12.826 ἐκλογεῖς.

Ἐδῶ ἐξετέθη ὡς κἄτι τι αὐτονόητον, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τὸν ὁποῖον ζητεῖ τὸ ἄρθρον 68 τοῦ Συντάγματος, λέγει, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας λογίζεται ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων της, ὅτι πρέπει νὰ ἀφορᾷ ὁπωσδήποτε εἰς τὸν νόμιμον καὶ ὄχι εἰς τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν. Αὐτὸ δὲν τὸ προσδιορίζει τὸ Σύνταγμα καὶ ὑπῆρξαν νόμοι, οἱ ὁποῖοι ὥρισαν, εἴτε τὸ νόμιμον, εἴτε τὸ πραγματικόν. Ὁ κοινὸς νόμος, ὥρισε τὸ πραγματικὸν καὶ μὲ τὸν (5295)35), (ἀναγινώσκει). Καὶ εἶναι παρατηρητέον, ὅτι τότε ἡ χώρα εὑρίσκετο εἰς ἰδίας συνθήκας μὲ σήμερα. Εἶχε διενεργηθῆ ἀπογραφὴ τότε καὶ συμφωνοῦντος τοῦ κόμματος τοῦ Λαϊκοῦ καὶ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, συμφωνούντων Τσαλδάρη καὶ Βενιζέλου, ἐπῆλθεν ἡ ἐφαρμογὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ὥστε αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1929 νὰ γίνουν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μόλις πρὸ 2½ μηνῶν διενεργηθείσης ἀπογραφῆς, κατὰ τρόπον προσεγγίζοντα ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον πρὸς τὴν πραγματικότητα. Κύριοι συνάδελφοι, μὴ γελιώμαστε. Ἐδῶ ὑπάρχει μία πρόθεσις, νὰ καθηλωθῇ ὁ δημόσιος βίος τῆς χώρας, νὰ καθηλωθῇ εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, ἀπὸ τὴν ὁποίαν μᾶς χωρίζει, ὄχι μόνον μεγίστη χρονικὴ ἀπόστασις, ἀλλὰ καὶ κοσμογονικὰ πράγματι γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπέφερον πλήρη ἀναστάτωσιν τῶν ἀναλογιῶν τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης περιφερείας. Ἐμεσολάβησεν ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951. Κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1955, εἶχε τελειώσει ἡ ἐπεξεργασία της καὶ ἐστάλη εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, ἐστοιχειοθετήθη καὶ ἐξετυπώθησαν καὶ δοκίμια, καὶ ξαφνικὰ — αὐτὸ ἐγένετο κατὰ Δεκέμβριον 1955, ὀλίγον πρὸ τῶν πρώτων ἐκλογῶν Καραμανλῆ — ξαφνικὰ δίδεται διαταγὴ νὰ διαλυθοῦν αἱ τυπογραφικαὶ πλάκες καὶ νὰ μὴ γίνῃ ἡ δημοσίευσις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπόψε εἶπεν, ὅτι ἐπισπεύδει τὴν ἔκδοσιν ἀποτελεσμάτων τοῦ πραγματικοῦ καὶ τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ. Ὅταν, ὅμως, διὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951 ἐφθάσαμεν μόλις τὸ 1958 νὰ διαταχθῇ ἡ ἀκύρωσίς της καὶ θὰ σᾶς εἴπω ὑπὸ ποίας συνθήκας καταλαβαίνετε, ὅτι ἡ παραπομπὴ εἰς ἐπεξεργασίαν καὶ εὕρεσις τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ εἶναι παραπομπὴ εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας. Ἡ μὴ ἀνάληψις σαφοῦς καὶ ρητῆς ὑποχρεώσεως, ὅτι θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τὴν ἀπογραφὴν 61, δὲν σημαίνει, παρὰ παραπομπὴν εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας. Ἐὰν δὲν περιληφθῇ ἐπίσημος καὶ ρητὴ ὑποχρέωσις καὶ δὲν ἀναγραφῇ εἰς τὸν νόμον, ὥστε νὰ ἀποτελῇ νομικὴν δέσμευσιν, ὅλα τὰ ἄλλα μασημένα λόγια, ὅτι ἀνεθέσαμεν εἰς Σουηδὸν καὶ Νορβηγὸν κλπ. δὲν σημαίνει, παρὰ δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, κύριοι, ξέρετέ το, ἔχω ἀποφασίσει τὰς ἐκλογὰς νὰ κάνω μὲ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 40.

§171Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἶναι τόσον ἀναξιόπιστος ἡ Κυβέρνησις...

§172Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Τί πράγματα εἶναι αὐτά; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπριλλάκη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀναξιόπιστος.

§174Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἰς τὰ πρακτικά...

§175Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ τέτοια πράγματα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀναξιόπιστος. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπατε, διότι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούωνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τόσον βαρεῖαι λέξεις.

§177Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 13ης Σεπτεμβρίου 1956, ἐδήλωσεν ὁ ἴδιος Ὑπουργός, ὅτι ἐντὸς μηνὸς θὰ δημοσιεύσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Καὶ ἐπέρασαν ἔκτοτε 5 ὁλόκληρα χρόνια ἕως ὅτου ἐματαιώθη ἡ κύρωσίς των. Διὰ τοῦτο ἰσχυρίζομαι, ὅτι οἱαδήποτε ὑπόσχεσις καὶ ἂν δοθῇ, ἐὰν δὲν περιληφθῇ εἰς τὸν νόμον, ἐὰν δὲν κατοχυρωθῇ, δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ τηρηθῇ. Δι’ ὅλα αὐτὰ δὲν ὑπάρχει ἀναξιοπιστία;

§178Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συγκ.). Ἀντιλαμβάνομαι, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχει διάθεσις δημιουργίας ἐπεισοδίων. Αὐτὸ πρέπει νὰ συναγάγω καὶ ἀπὸ τὸ ὕφος καὶ ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ συναδέλφου. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐπιθυμοῦμεν, καὶ μοῦ ἐδόθη καὶ ἄλλοτε ἀφορμὴ νὰ τὸ τονίσω, ἐὰν ἐπιθυμοῦμεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐν τῷ Σώματι εἰς τὸ ἐπιβαλλόμενον ὕψος, τότε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διατηρήσωμεν ὅλοι τὴν ψυχραιμίαν καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἔχωμεν κακὴν πρόθεσιν, νὰ προσέχωμεν καὶ τὰς λέξεις ἀκόμη ποὺ χρησιμοποιοῦμεν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν διατυποῦνται φράσεις, ὡς αὐταί, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ συνάδελφος, νὰ θεωρηθῇ, ὅτι συμβάλλει εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ἐπιβαλλομένου ὕψους εἰς τὴν συζήτησιν. Ἠμπορεῖ νὰ διατυπώσῃ κανεὶς οἱανδήποτε γνώμην θέλει, ἀλλὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὅλοι μας νὰ ἔχωμεν ἕνα μέτρον εἰς τὰς ἐκφράσεις μας. Ἐπιβάλλεται προφανῶς, ἐὰν πιστεύωμεν, ὅπως παραδέχομαι, ὅτι πιστεύομεν, εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἡ προϋπόθεσις, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ὁ σεβασμός, ὁ ὁποῖος προέρχεται ὄχι ὡς νομικὴ ὑποχρέωσις, ἀλλὰ ὁ σεβασμός, ὁ ὁποῖος προέρχεται ἀπὸ τὴν κοινωνικὴν ὑποχρέωσιν τοῦ κἄθε ἑνὸς ἀπέναντι τοῦ ἄλλου καὶ ὅλων. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ διεξάγεται συζήτησις καὶ νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ κακοπιστίας τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου. Χρειάζεται προσοχή. Καὶ ἐλπίζω, ὅτι εἰς αὐτὸ θὰ εὑρεθῶμεν ὅλοι σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ τηροῦνται αἱ συζητήσεις εἰς τὸ ἐπιβαλλόμενον ὕψος, διότι, ἄλλως, δὲν θίγεται ἄλλος, θίγεται τὸ Σῶμα. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ὁποίου ἔγιναν αὐταὶ αἱ ζωηραὶ διατυπώσεις, ἂς τὸ εἴπω κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὰ πράγματα ἐξηγήθησαν ἐπαρκῶς, νομίζω. Θέλομεν ἢ δὲν θέλομεν, ἡ ἀπογραφὴ νὰ ἐνεργηθῇ μέχρι τέλους, βάσει τῶν δεδομένων — ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω ἔτσι, διότι, ἔτσι εἶναι — τῆς στατιστικῆς ἐπιστήμης; Προφανῶς ναί. Καὶ ὅταν ἔχωμεν ἔκθεσιν τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν δὲν συνέστησεν, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι σημερινὸς ὑπάλληλος, ἀλλὰ παλαιὸς ὑπάλληλος διακεκριμένος καὶ δεδοκιμασμένος, ὅταν ἔχωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ μιᾶς ὡρισμένης προθεσμίας...

§179Η. ΗΛΙΟΥ. Βλέπετε, ὅτι μετατοπίζετε τὸ θέμα; Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὸ 1961 καὶ σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ 1940.

§180Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.).... ὅταν ἔρχεται ἡ ὑπηρεσία καὶ λέγει, ὅτι ἐλπίζει, ὅτι ἡ μὲν ἀπογραφὴ τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιευθῇ ὡς ὁριστικὸν καὶ ἠλεγμένον ἀποτέλεσμα τέλη Ὀκτωβρίου, ἐγὼ λέγω περὶ τὸν Ὀκτώβριον καὶ ὅτι, μετὰ ταῦτα, μετὰ ἕνα, δύο μῆνες, θὰ ἔχωμεν καὶ τὰ ἐπίσημα ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ προσέξωμεν, ὅτι μεσολαβεῖ ἕνα χρονικὸν διάστημα, ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου μέχρι τῆς δημοσιεύσεως, ἔστω καὶ κατὰ τὴν ἄποψίν σας, τῶν ἐπισήμων καὶ ὁριστικῶν ἀποτελεσμάτων διὰ τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν. Τί θὰ γίνῃ, λοιπόν, μὲ τὸ διάστημα αὐτό; Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Κοθρῆς: Μὰ σεῖς μᾶς εἴπατε, ὅτι τὰς ἐκλογὰς θὰ τὰς κάμητε τοῦ χρόνου, τὸ 1961. Πράγματι, πρέπει κανεὶς νὰ ὑπολογίζῃ πάντοτε μὲ πρόβλεψιν κανονικῆς ἐξελίξεως. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προεξοφλήσωμεν, ὅτι δὲν θὰ γίνουν ἐκλογαὶ αὔριον, μεθαύριον, μετὰ δύο ἢ τρεῖς μῆνας; Ὑπάρχει, λοιπόν, ἓν νομοθετικὸν κενόν, ὅπως τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Μακρῆς, καὶ χρειάζεται μία ἀπάντησις. Δηλαδή, τὸ μὲν χρονικὸν διάστημα μεταξὺ τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἀποτελεσμάτων, ὡς πρὸς τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν καὶ ὡς πρὸς τὸν νόμιμον, εἶναι ἐλάχιστον. Νὰ ὑποθέσωμεν ἕνας ἢ δύο μῆνες. Τί γίνεται ἔστω καὶ ἀπὸ καθαρῶς νομοτεχνικῆς ἀπόψεως διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νέου ἐκλογικοῦ νόμου μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς δημοσιεύσεως ἔστω καὶ τῶν ἐπισήμων ἀποτελεσμάτων τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ποῖος θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ νόμος, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ γίνῃ ἡ κατανομὴ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἂν αἱ ἐκλογαί, πρᾶγμα ποὺ δὲν περιμένω, ἂν αἱ ἐκλογαὶ λάβουν χώραν πρὸ τοῦ Ὀκτωβρίου;

§181Η. ΗΛΙΟΥ. Πρῶτα–πρῶτα, διὰ νὰ φθάσω εἰς τοὺς λόγους, ποὺ μὲ κάνουν δύσπιστον, ὡς πρὸς τὴν δημοσίευσιν ὄχι δι’ αὐτὰς τὰς ἐκλογάς, οὔτε διὰ τὰς ἄλλας ἐκλογάς, ἀλλὰ δὲν ξέρω μετὰ δεκαετίαν ἂν δὲν θὰ ἐπιμένητε, ἐφ’ ὅσον θὰ μπορῆτε νὰ ἐπηρεάζητε τὴν δημοσίαν ζωήν, νὰ γίνωνται μὲ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ εἶμαι ἀπολύτως δύσπιστος. Λέγω, ὅτι δυσπιστῶ πολὺ περὶ τῶν νομοτεχνικῶν κενῶν καὶ δυσκολιῶν καὶ ὅλων τῶν φράσεων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται σήμερον διὰ νὰ προλεχθῇ, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961, ὅπερ σημαίνει, κατ’ ἐμέ, ἀναντιρρήτως, ὅτι ὑπάρχει ἀπόφασις νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940 καὶ διὰ νὰ φθάσωμεν καὶ εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1961 καὶ διὰ νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ποὺ ἔθεσε τί πρέπει νὰ γίνῃ, λέγω τοῦτο: Ἠθέλησα, πρῶτον, πρὸς ἔλεγχον τῆς εἰλικρινείας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐκθέσω τὰς περιπετείας τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, τῆς ὁποίας ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἐπεξεργασία εἶχε τελειώσει τὸν Ἰούνιον τοῦ 1955, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα, ὅλα τὰ ἄλλα μὲν ἐδημοσιεύθησαν καὶ ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν, ἐστάλησαν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἐστοιχειοθετήθησαν, ἐτυπώθησαν δοκίμια, κατεχόμενα ἀπὸ πολιτικὰ πρόσωπα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1955, ὁπότε ἐδόθη αἰφνιδιαστικῶς ἡ διαταγή, πρὶν τεθοῦν οἱ ἀριθμοὶ τῶν φύλλων καὶ τῶν σελίδων τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ διαλυθοῦν αἱ πλάκες. Τότε αἱ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἤδη προκηρυχθῆ διὰ τὰς 19 Φεβρουαρίου 1956, διεξήχθησαν μὲ βάσιν τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940. Ἔρχεται τὸ καλοκαῖρι τοῦ 1956 ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὑπόσχεται πάλιν δημοσίευσιν. Ἔρχεται ἡ συζήτησις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τὸ 1958 καὶ λέγει ὁ κ. Γεωργακόπουλος, Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 27ης Μαρτίου 1958: «Θὰ δημοσιευθῇ... (Ἀναγινώσκει)...». Αὐτὰ εἰς τὰς 27 Μαρτίου.

§182Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Μὲ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν.

§183Η. ΗΛΙΟΥ. Ναί, μὲ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Ἐντὸς ἡμερῶν οἱ κ.κ. Ἀρλιώτης καὶ Λιανόπουλος, Ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ καὶ Ἐσωτερικῶν, λέγουν: Ἀριθ. 31041. Περὶ μὴ ἐπικυρώσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς γενικῆς ἀπογραφῆς πληθυσμοῦ τῆς 7ης Ἀπριλίου 1951.

ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ

ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 21 παρ. 4 περίοδος δευτέρα, τοῦ Ν.Δ. 362)1956 «περὶ ὀργανώσεως τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος». Ἰδόντες καὶ τὴν ἀπὸ 31 Μαρτίου ἐ.ἔ. ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος, ἀναφερομένην εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς κατὰ τὴν 7ην Ἀπριλίου 1951 ἐνεργηθείσης γενικῆς ἀπογραφῆς, ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμὸν καὶ ἰδίᾳ τὸ μέρος αὐτῆς, εἰς ὃ ἐκτίθενται σημειωθεῖσαι παραλείψεις κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ (δημοτῶν), γεννῶσαι ἀμφιβολίαι, περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀπογραφῆς τοῦ πληθυσμοῦ τούτου, ἀποφασίζομεν: Ὅπως μὴ ἐπικυρωθῶσι τὰ ἀποτελέσματα τῆς κατὰ τὴν 7ην Ἀπριλίου 1951 ἐνεργηθείσης γενικῆς ἀπογραφῆς, καθ’ ὃ μέρος ἀφορῶσι ταῦτα εἰς νόμιμον πληθυσμὸν (δημόται) καὶ μὴ δημοσιευθῶσι διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀθῆναι 4 Ἀπριλίου 1958

Συντονισμοῦ

ΑΡΛΙΩΤΗΣ

Ἐσωτερικῶν

ΛΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

Καὶ ξέρετε τί; Εὑρέθη, λέγει, ὅτι ὑπῆρχε παράλειψις. Δηλαδή, ἐνῷ ἔδιδε 7.800 κατοίκους ἡ ἀπογραφὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι 5–10 χιλ. πάρα πάνω. Καὶ ξέρετε τί εὑρέθη διὰ νὰ θεραπευθῇ αὐτὴ ἡ παράλειψις; Νὰ πᾶμε εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοὺ ἔδιδε 7.200, νὰ προστεθοῦν δηλαδὴ καὶ ἄλλαι παραλείψεις. Δηλαδή, μνημειωδέστερον ὀξύμωρον σχῆμα ἀπὸ αὐτό, διὰ νὰ ἀποφευχθῇ κἄτι, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐκλογικῶς δυσάρεστον εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε., διότι θὰ ἀπεκαθίστα μίαν ἰσότητα ἐκλογικὴν μεταξὺ ἀνίσων περιφερειῶν, δὲν θὰ μποροῦσε νὰ ὑπάρξῃ. Ἀλλὰ ξέρετε καὶ μίαν ἀποκάλυψιν ἀπὸ δημόσιον ἔγγραφον; Ἐζητήθη κατὰ τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἤσκησε προσωπικῶς ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ἡ Ε.Δ.Α. διὰ τὴν μὴ εἰσαγωγὴν νομοσχεδίου περὶ ἀγροτικῶν συντάξεων, ἐζητήθη ἡ κατάθεσις ὡρισμένων στοιχείων καὶ ὡρισμένων φακέλλων καὶ ὡρισμένων ἀπογραφικῶν καὶ ἀναλογιστικῶν μελετῶν καὶ κατετέθη ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κονιδάρη, ἡ ὁποία λέγει: «Ὑπεστηρίχθη... (ἀναγινώσκει)...». Ἑπομένως εὑρίσκομεν πρόσχημα εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶχεν ἀναλάβει ρητὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 51, εὑρήκαμεν, λέγω, τὸ πρόσχημα νὰ μελετηθῇ ὁριστικῶς καὶ νὰ ταφῇ πλέον καὶ διότι, δὲν ἦτο κατὰ τὴν σοφίαν τοῦ κ. Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας 7.800 ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς τοῦ 1951, ἀλλὰ κἄτι πάρα πάνω, δι’ αὐτὸ κατηργήσαμεν καὶ αὐτὸ καὶ ἐπήγαμεν εἰς τὸ 7.200.

§184Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν, κ. συνάδελφε; Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω καὶ σᾶς καὶ τὴν Κυβέρνησιν, συγχρόνως, διότι, δὲν ξέρω πότε θὰ πάρω σειρὰν διὰ νὰ ὁμιλήσω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπώσωμεν εἰς τὴν διάταξιν, αἱ ἕδραι νὰ κατανεμηθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφισάντων εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Εἶναι στατιστικαί, κυκλοφορήσασαι ἠλεγμέναι ἀπολύτως καὶ νομίζω ὁ δικαιότερος ἀριθμὸς καὶ τὸ δικαιότερον ἐκλογικὸν μέτρον, δι’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἂν πράγματι θέλωμεν νὰ κάμωμεν ἐκλογὰς δικαίας καὶ αἱ ψῆφοι τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ εἶναι ἴσαι, εἶναι ὁ μόνος ἀριθμός, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῶμεν.

§185Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Θὰ ἀναμείνω τὴν ἀγόρευσίν σας, κ. συνάδελφε, καὶ θὰ τὴν ἀκούσω μὲ τὴν ὀφειλομένην προσοχήν, διὰ νὰ ἴδω πῶς θὰ ὑποστηρίξετε, ὅτι ἡ πρότασίς σας εἶναι συνταγματική.

§186Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐγώ, ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἔχω νὰ εἴπω ὡρισμένα πράγματα. Προηγουμένως θὰ ἤθελα νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ: Τί νὰ κάμωμεν, ἀφοῦ χρειάζεται πολὺς καιρὸς διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἀπὸ τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ. Πρῶτον, αὐτά, ἐπιτραπήτω μοι νὰ δηλώσω, ὅτι μὲ κάμνουν νὰ καγχάζω. Ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς εἰς τὴν ἐποχὴν σήμερον μάλιστα, τὴν μηχανογραφικήν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ χέρια, ἐὰν ἐμετρῶντο τὰ φύλλα τῆς ἀπογραφῆς, ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς σύγκειται εἰς τὴν καταμέτρησιν τῶν φύλλων τῆς ἀπογραφῆς. Εἰς αὐτὸ καὶ μόνον σύγκειται.

§187Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ὄχι μόνον εἰς αὐτό.

§188Η. ΗΛΙΟΥ. Βεβαίως, σήμερον ποὺ ἔχομεν τὰς μηχανογραφικὰς ὑπηρεσίας, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν τῆς Κίνας ὁ πληθυσμὸς νὰ καταμετρηθῇ ἐντὸς 24 ἢ 48 ὡρῶν μὲ μηχανές. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, ὁ ἀριθμὸς ὁ ὁποῖος ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, εἶναι ὁ πραγματικὸς καὶ ἐδημοσιεύθη, ὄχι κατ’ ἔμπνευσιν ἀνευθύνων, ἀλλὰ ἐδόθη ὑπὸ τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας. Δέχομαι, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ πρέπει νὰ γίνῃ μία δευτέρα καταμέτρησις, ὅπως γίνεται δευτέρα καταμέτρησις τῶν ψηφοδελτίων, κατὰ τὸ ἴδιον βράδυ καὶ τὸ πρωῒ ξεύρει ὅλη ἡ Ἑλλὰς τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐδῶ δὲν θὰ κάμουν διαλογήν, θὰ κάμουν καταμέτρησιν. Καὶ κἄθε χαρτὶ εἶναι καὶ ἕνας πολίτης καὶ μετρεῖται ἐντὸς κλάσματος τοῦ δευτερολέπτου. Δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ καγχάσῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀκούσῃ, ὅτι διὰ τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν χρειάζεται ὁ Ὀκτώβριος. Ἐὰν διὰ τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν προφασιζώμεθα, ὅτι χρειαζόμεθα χρόνον μέχρι τὸν Ὀκτώβριον, νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι οὔτε τὸ 71 κατὰ τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἔχῃ εὑρεθῆ ὁ νόμιμος πληθυσμός, ὅπως μέχρι τοῦ 58 δὲν εἶχεν εὑρεθῆ ὁ νόμιμος πληθυσμὸς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 51.

§189Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Σᾶς ἀπήντησα ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπανέλθω.

§190Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα μὴ νομίσετε, ὅτι ὑπάρχει οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ πραγματικοῦ καὶ νομίμου πληθυσμοῦ. Ὁ νόμιμος πληθυσμὸς εἶναι ἕνας ἀριθμός, ὁ ὁποῖος δὲν πραγματοποιεῖται ποτέ. Εἴτε τὴν ἡμέραν τῆς ἀπογραφῆς, εἴτε κατὰ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται μία ἐκλογὴ ἢ οἱανδήποτε ἄλλην ἡμέραν τοῦ ἔτους, οὐδέποτε ὅλοι οἱ δημόται ἑνὸς Δήμου ἢ μιᾶς Κοινότητος εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ Δήμου. Καὶ νὰ μὴ εὑρίσκεται οὐδεὶς ξένος. Πάντοτε ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς ἀποδίδει μίαν πραγματικότητα, ὁ δὲ νόμιμος εἶναι μία ὑπόθεσις, ἕνα πλάσμα τοῦ νόμου. Ἐδῶ μᾶς εἶπαν πράγματα ἐντυπωσιακά, ὅτι ἔχει μεγάλην ἀπόκλισιν καὶ διαφορά. Μᾶς εἶπαν, ὅτι εἶναι οἱ ξένοι τουρίσται. Οἱ ξένοι τουρίσται, κατὰ τὴν στατιστικήν μας, εἶναι 35.000 τὸν χρόνο καὶ μένουν κατὰ μέσον ὅρον 10 ἡμέρας. Δηλαδὴ ἔχομεν κατὰ ἡμέραν 1.000 τουρίστας εὑρισκομένους εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν. Αὐτοὶ δὲ κατανέμονται ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἀθήνα, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας περιοχάς, ὡς Δελφούς, Ρόδον κλπ.

§191Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Εἶναι 400.000 τουρίσται ἐτησίως.

§192Η. ΗΛΙΟΥ. Μάλιστα. Συνεπῶς 10.000 ἡμερησίως.

§193Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Μία μικρὴ διαφορὰ ἑνὸς μηδενικοῦ.

§194Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐπὶ 8½ ἑκατομμυρίων, αἱ 10.000, αἱ ὁποῖαι, κατὰ μέσον ὅρον, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχουν εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν, δὲν παίζουν κανένα ρόλον.

§195Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἔχει σφάλμα ὁ ὑπολογισμός σας, διότι, ἐὰν εἶναι 350.000 δὲν εἶναι 10, ἀλλὰ 100.000.

§196Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν μποροῦμεν νὰ τοὺς κατανείμωμεν διὰ μίαν ἡμέραν, διότι, μένουν περισσότερον τῆς μιᾶς ἡμέρας. Πάντως, μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι μεγάλη ἡ ἀπόκλισις μεταξὺ τοῦ νομίμου καὶ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ ἀπόκλισις γίνεται μεγάλη μεταξὺ ἐγγυτέρας καὶ ἀπωτέρας ἀπογραφῆς. Πολὺ σωστὰ ἐλέχθη, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ τοῦ 1956, ὅτι, προκειμένου νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν πραγματικὸν τοῦ 1951, ποὺ εἶναι ἐγγύτερος, εἴμεθα περισσότερον σύμφωνοι πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ συνταγματικοῦ νομοθέτου, ὁ ὁποῖος ἐπιτάσσει νὰ εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν πληθυσμόν, ἐννοῶν πρὸς τὸν προσφάτως ἐξακριβωθέντα. Ἐὰν αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς ἔχῃ διαφορὰν 2–3% ἀπὸ τὸν νόμιμον, ἐν τούτοις, προσεγγίζει πρὸς τὴν ἀκρίβειαν, κατὰ τὸ μέτρον τοῦ δυνατοῦ, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς συνεχοῦς ροῆς καὶ μετακινήσεως τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος πρὸς τὸ ἄλλο, προσεγγίζει πρὸς τὴν ἀκρίβειαν κατὰ τὸν πλέον ἐπιθυμητὸν τρόπον, ἐνῷ ἡ ἐφαρμογὴ νομίμου πληθυσμοῦ τοῦ 1940 ἀποτελεῖ μίαν πλήρη παραμόρφωσιν καὶ ἀλλοίωσιν τῆς πραγματικότητος καὶ ἑπομένως παραβιάζει τὴν θέλησιν τοῦ νομοθέτου τοῦ ἄρθρου 68 τοῦ Συντάγματος. Ἐπίσης ἔχει παρατηρηθῆ καὶ ἀποδειχθῆ, ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα ἀξιοῖ τὸν πληθυσμὸν ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὸν νόμον προϋποθέσεων, ἐξαρτωμένων ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι αὐθαίρετος θέλησις, ἡ ἱστορία τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951 μὲ τὰς περιπετείας ἕως τὸ 1958 ἀπὸ πράξεις ἢ παραλείψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ δημοσιεύσῃ ἢ νὰ μὴ δημοσιεύσῃ τὰ ἀποτελέσματα, εἶναι ἀντισυνταγματική, διότι ἐξαρτᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Συντάγματος ἀπὸ τὰς ἐνεργείας ἢ παραλείψεις διοικητικῶν ὀργάνων, ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, ἐνεργείας ἢ παραλείψεις τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς αὐθαιρετεῖ, ἰσχυριζόμενος, ὅτι μὲ τὸν νόμιμον πληθυσμὸν τοῦ 1961 γίνεται μετακίνησις 10 ἑδρῶν εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας χάνει ἡ Ε.Ρ.Ε. δύο, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συνθέτου λογαριασμοῦ, τὸν ὁποῖον κάμνω. Ἐδῶ εἶναι τελείως αὐθαίρετα αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἔχει τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοτῶν; Ἐὰν τὸν ἔχῃ, διατί δὲν τὸν δημοσιεύει; Ἐὰν δὲν τὸν ἔχῃ, ποῦ στηρίζει τοὺς ὑπολογισμούς του; Ἐὰν ἔχωμεν 10 ἕδρας εἰς τὸν Δῆμον τῶν Ἀθηνῶν, πόσαι εἶναι τῆς δευτέρας περιφερείας τῶν Ἀθηνῶν ἢ τοῦ Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης καὶ ἄλλων περιοχῶν;

§197Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἶπε διὰ 10 εἰς ὅλην τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης.

§198Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ νόμιμος πληθυσμός, κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940 ὁλοκλήρου τοῦ πολεοδομικοῦ συγκροτήματος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἀνέρχεται εἰς 830.000. Ἡ διαφορὰ εἶναι περίπου 900.000 καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ χρησιμοποιήσω χονδρικοὺς ἀριθμούς. Εἶναι περίπου τὸ 10% τοῦ πληθυσμοῦ. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν, βάσει τῶν προσωρινῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1961, τί θὰ ἔχωμεν ὡς συνέπειαν, ἀπὸ ἀπόψεως μεταφορᾶς ἑδρῶν ἀπὸ τὴν ἐκτὸς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης περιοχήν; Θὰ ἔχωμεν μίαν μεταφορὰν ἑδρῶν περίπου 30. Κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ κᾶθε 10 ἕδρας βουλευτῶν, αἱ ὁποῖαι μεταφέρονται ἀπὸ τὴν ἐκτὸς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἔχανε 2 τὸ πολὺ ἕδρας. Καὶ ἐὰν δὲν τὸ δέχεσθε αὐτό, θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Ἐὰν μετεφέροντο 30 ἕδραι, τότε ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἔχανε τὸ πολὺ 6 ἕδρας. Καὶ ἀντὶ τῶν 171 θὰ εἶχεν 165. Κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἡ ὁποία ἔχει 40 ἕδρας, ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔλαβε 15. Ἐκτὸς δὲ τῆς περιοχῆς ταύτης, ἐπὶ συνόλου 260 ἑδρῶν, ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔλαβεν 156 ἕδρας. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἔλαβε τὰ 40% εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης καὶ τὸ 60% εἰς τὴν περιοχὴν ἐκτὸς τῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ἐάν, τώρα, μεταφέρωμεν 10 ἕδρας ἀπὸ τὴν ἐκτὸς τῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης περιοχὴν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἀπολέσῃ 6 ἕδρας. Ἡ δὲ Ἀντιπολίτευσις 4 ἕδρας. Αὗται αἱ 10 ἕδραι ἔρχονται εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης καὶ ἐξ αὐτῶν τὸ 40% τὸ λαμβάνει ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ τὸ 60% ἡ Ἀντιπολίτευσις. Δηλαδὴ λαμβάνει ἡ Ε.Ρ.Ε. 4 ἕδρας καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις 6. Συνεπῶς, ἐκ τῶν 10 ἑδρῶν, αἱ ὁποῖαι μετεφέρθησαν ἀπὸ τὴν ἐκτὸς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης περιοχὴν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπώλεσε 2 ἕδρας. Ἐὰν μεταφερθοῦν 30 ἕδραι, εἶναι προφανές, ὅτι ἡ ἀπώλεια τῶν ἑδρῶν διὰ τὴν Ε.Ρ.Ε. θὰ εἶναι 6 μόνον ἕδραι. Ὁμιλῶ βάσει γενικῶν ὅρων, διότι, ἄλλως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ οὐδεὶς συλλογισμός.

§199Η. ΗΛΙΟΥ. Δι’ ὅσα εἴπατε, εἶσθε ἀντίθετος εἰς τὴν κριτικὴν τῶν αὐθαιρέτων διαβεβαιώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος διεβεβαίωσε καὶ ἐχαρακτήρισε τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς ὡς φανταστικούς, οἱ ὁποῖοι ἀριθμοί, λέγουν, ὅτι αἱ 40 ἕδραι γίνονται περίπου 66,67. Καὶ σεῖς ἔρχεσθε καὶ λέγετε, ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ἁπλοῦ συλλογισμοῦ, ὅτι εἶναι γύρω στὶς 30 ἕδρες, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι εἶναι μόνον 10. Ὀφείλω καὶ μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Γαληνόν.

§200Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγεννήθησαν ἀμφισβητήσεις, πρέπει νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὑπῆρχον ἐγγεγραμμένοι εἰς τὶς 4 περιφέρειες τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης αʹ καὶ βʹ Ἀθηνῶν καὶ αʹ καὶ βʹ Πειραιῶς 800.000 ψηφοφόροι μέχρι τὸ 1958. Ἀπὸ τὸ 1958 μέχρι σήμερον ἐνεγράφησαν ἄλλαι 150.000, ἤτοι περίπου 950.000 μὲ 1 ἑκατομμύριον εἶναι οἱ ἐγγεγραμμένοι. Τὸ σύνολον τοῦ πληθυσμοῦ εἶναι 1½ ἑκατομμύριον.

§201Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἔχετε λάθος, διότι, ἐπὶ συνολικοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ 8.357.000 ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τοῦ 1958, ἦσαν 5.100.000 περίπου. Ἐὰν προσθέσωμεν καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔκτοτε ἐνεγράφησαν φθάνομεν εἰς μίαν ἀναλογίαν, ὅτι οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐκλογεῖς εἶναι τὰ ⅔ τοῦ πληθυσμοῦ.

§202Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Συμφωνῶ.

§203Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν πληθυσμόν, τὸν νόμιμον, τῆς περιοχῆς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, τὸ 1940 ἦτο 915.000.

§204Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ πληθυσμὸς τώρα πρέπει νὰ εἶναι 1.500.000 καὶ οἱ ἐκλογεῖς 950.000 μὲ ἕνα ἑκατομμύριον. Εἰδικώτερον: 327.000 εἰς τὴν πρώτην περιφέρειαν Ἀθηνῶν, 269.000 εἰς τὴν δευτέραν περιφέρειαν Ἀθηνῶν, 130.000 εἰς τὴν πρώτην περιφέρειαν Πειραιῶς καὶ 190.000 εἰς τὴν δευτέραν περιφέρειαν Πειραιῶς. Σύνολον 800.000. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀπὸ τὸ 1958 μέχρι σήμερον ἐνεγράφησαν 150.000 ψηφοφόροι εἰς τὴν περιφέρειαν τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, φθάνομεν εἰς 950.000 ἐκλογεῖς. Ἑπομένως, 1.500.000 πρέπει νὰ εἶναι ὁ πληθυσμὸς καὶ αἱ ἕδραι 60.

§205Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Συμφωνῶ μὲ τοὺς ἀριθμούς. Ἀλλά, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν ἔχομεν διαφορὰν 900.000 κατοίκων, ἀλλὰ μόνον 600.000, ὁπότε, αἱ μεταφερόμεναι ἐκ τῆς ἐκτὸς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης δὲν εἶναι 30 βουλευτικαὶ ἕδραι, ἀλλὰ εἶναι μόνον 20. Καὶ τότε ἡ ἀπώλεια τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν εἶναι 6 ἕδραι, ἀλλὰ 4. Ὁπότε, καὶ ἐὰν εἶχε ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ὁ πληθυσμὸς τοῦ 1.500.000 κατοίκων, ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ εἶχεν ἀπώλειαν 4 ἑδρῶν. Καὶ ἀντὶ 171 θὰ εἶχεν 167. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§206Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κάνει ἕνα λάθος ὁ κ. Ὑπουργός. Ὑπολογίζει τὰς 260 βουλευτικὰς ἕδρας μὲ τὴν ἀναλογίαν τῶν ψηφοφόρων τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Διότι, εἰς ὡρισμένας περιφερείας ἐξ αὐτῶν, ἐὰν δὲν εἶχε τὸ σύνολον τῶν ψήφων ἡ Ε.Ρ.Ε., εἶχε τὸ 80%, ὁπότε ὑφίσταται μεγάλην ζημίαν.

§207Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ὑπάρχει δευτέρα κατανομή, ἡ ὁποία ἐξισώνει ὅλα αὐτά, καὶ συνεπῶς δὲν ἰσχύει αὐτὸ ποὺ λέγετε.

§208Η. ΗΛΙΟΥ. Βεβαίως, ἡμεῖς, ὄχι μόνον δὲν ἐπεδιώξαμεν ἀλλ’ ἀντιθέτως τὸν πολεμήσαμεν τὸν νόμον ἐκεῖνον. Συμφώνως πρὸς τὸ ποσοστὸν τῶν ἑδρῶν τὸ ἀντιστιχοῦν εἰς τὸ ποσοστὸν τῶν ψήφων, ἡ ΕΡΕ πῆρε 1.593.000 ψήφους ἡ ΕΔΑ 939.000 ψήφους. Τὰ δύο κόμματα μαζὺ 2.523.000 ψήφους καὶ μὲ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν ἐβγάλαμε τὰ δύο κόμματα μαζὶ 250 βουλευτάς. Ἐπὶ 2.523.000 ψήφων ἡ ἀναλογία τῶν ψήφων τῆς ΕΡΕ ἦτο 62,3% καὶ ἡ ἀναλογία τῆς ΕΔΑ 37,7%. Ἑπομένως ἀφοῦ εἴχαμεν τὴν ἰδίαν ἐκ τοῦ νόμου μεταχείρισιν θὰ ἔπρεπε ἡ ΕΔΑ νὰ ἔχῃ 93 βουλευτὰς καὶ ἡ ΕΡΕ 157.

§209Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Πάλιν λάθος κάνατε.

§210Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι ἠλεγμένοι οἱ ἀριθμοὶ καὶ ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην αὐτῶν. Ἀντὶ τούτου ἡ ΕΡΕ ἀπὸ 157 πῆρε 171 βουλευτὰς καὶ ἡ ΕΔΑ ἀπὸ 93 πῆρε 79. Ὥστε μόνη ἡ ἀνισότης τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, χωρὶς νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐπίδρασις λόγῳ πιέσεων εἰς τὰς μεθορίους ἢ παραμεθορίους ζώνας ἢ ἐπίδρασις τῆς ΕΡΕ εἰς περιφερείας μὲ μικρὰν ἐκλογικὴν βάσιν καὶ ἡ ζημία τῆς ΕΔΑ ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἐπιρροήν της εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα, μόνον ἡ ἀνισότης τῶν περιφερειῶν ὡδήγησεν εἰς διαφορὰν 14 ἑδρῶν πρὸς ὄφελος ἑνὸς κόμματος καὶ εἰς βάρος ἄλλου. Ὁμιλῶ περὶ τῶν δύο κομμάτων τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν αὐτὴν νομικὴν τύχην καὶ ὄχι διὰ τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Συνεπῶς, ἡ ἐξίσωσις τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν παρουσιάζεται ἀναγκαία πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, τῆς ἴσης ψήφου. Ἕνα ἐκ τῶν συστημάτων, τὸ καλλίτερον τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη εἰς τὴν Γερμανίαν τῆς Βαϊμάρης, εἶναι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Γαληνὸς καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ διὰ τῆς καταθέσεως τοῦ σχετικοῦ πίνακος ὁ ὁποῖος δείχνει τὴν ἀναλογίαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῶν ψηφισάντων εἰς ὅλην, τὴν Ἑλλάδα, ἀνέφερα, τὸ σύστημα αὐτὸ ἐφηρμόσθη τὸ 1886, δὲν ἀποκλείεται δὲ καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, διότι ἐν προκειμένῳ καὶ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 περιέχει ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν εἰς τὴν ὁποίαν λέγει ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων δύναται νὰ εὑρεθῇ καὶ δι’ ἀναλογίας ἐκ τῶν ψηφοφόρων. Αὐτό, κύριοι, θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἰσότητα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν γίνῃ τοῦτο, ὁ πραγματικὸς ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος ἀνεκοινώθη δύναται νὰ ἐλεγχθῇ ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ ἡμέρᾳ καὶ συνεπῶς ἐὰν δὲν προφθάσῃ νὰ δημοσιευθῇ ὁ νόμιμος πληθυσμός, ὁ ὁποῖος δὲν δίδει οὐσιώδεις διαφορὰς ἀπὸ ἀπόψεως ἀποτελέσματος, δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ πραγματικός. Μόνον ἡ προσκόλλησις εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, ἡ ὁποία δὲν ἐκφράζει κατ’ οὐδένα τρόπον τὴν πραγματικότητα ἐπιφέρει ἀλλοίωσιν τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων. Μέχρι τῆς ἐκλογικῆς μεταρρυθμίσεως εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Οὐΐγκον ὑπῆρχον αἱ λεγόμεναι διεφθαρμέναι πολίχναι — ὁ ὅρος αὐτὸς εἰς τὴν γαλλικὴν ἀποδίδεται... (δὲν ἠκούσθη...—ὅπου μὲ 150 ψήφους ἐξελέγετο ἕνας βουλευτὴν καὶ ἕνας ἐπίσης εἰς τὴν Γλασκώβην καὶ δύο εἰς ὁλόκληρον τὸ Λονδῖνον.

§211Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Εἶναι σὰν τὶς σφραγίδες τοῦ κ. Δημητράτου.

§212Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἰς ἄλλους ἐπιτρέπετε διακοπὰς, κ. συνάδελφε.

§213Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀφήσατε νὰ προχωρήσω, κ. Ὑπουργέ. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐξισώσεως πρέπει νὰ λυθῇ, κ. βουλευταί, καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἑτεροδημοτῶν. Ὅταν σύμφωνα μὲ τὸν Ἀστικὸν Νόμον, ξένοι ἐγκαθιστάμενοι εἰς τὴν Ἑλλάδα δύνανται μετὰ διετίαν νὰ ἀποκτήσουν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα, καὶ κατ’ ἀρχὴν τοιαῦται αἰτήσεις γίνονται δεκταί, οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1948 μετώκησαν καὶ ἀποσυνεδέθησαν τελείως ἀπὸ τοὺς τόπους καταγωγῆς των, αὐτοὺς διὰ λόγους ἐκλογικῆς σκοπιμότητος τοὺς ἀποστεροῦμεν τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ των δικαιώματος. Διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι εἰς τὴν μνήμην ἐκείνων, ποὺ μετέσχον τῆς Βουλῆς τοῦ 1951 ἀπεκλείσθησαν 13.000 ἑτεροδημόται τοῦ ἐκλογικοῦ των δικαιώματος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσουν τὸ δικαίωμα αὐτὸ μετὰ 13 ἐτῶν ἐγκατάστασιν, εἰς τὰς μικρὰς ἢ μεγάλας πόλεις, διότι θεωροῦνται ἑτεροδημόται. Καὶ εἶναι γνωστόν, κ. βουλευταί, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ποιναί, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς μὴ ἀσκοῦντας τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐκδηλώσει τὴν πρόθεσίν των ἀπὸ 13 ἐτῶν νὰ ἐγκατασταθοῦν ἀλλοῦ, νὰ μὴ δύνανται νὰ μεταφέρουν ἐκεῖ τὰ ἐκλογικά των δικαιώματα. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα, κ. συνάδελφοι, νὰ ἀναφέρω καὶ τὸ ἑξῆς ἐν προκειμένῳ. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νόμου 5935)41, λέγει τὰ ἑξῆς ὁ εἰσαγαγὼν Ὑπουργὸς Τσιριμῶκος «....... (ἀναγινώσκει) ........». Ἑπομένως, εἶναι ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς κἄτι τι τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς ἀπαράδεκτον καὶ ξένον, εἶναι κἄτι καθιερωμένον γενικώτερον καὶ ἐφηρμόσθη καὶ παρ’ ἡμῖν.

§214Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἀνεφέρατε ὡρισμένας γνώμας, νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν γνώμην τοῦ Ἀλεξ. Παπαναστασίου.

§215Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ γνώμη τοῦ Παπαναστασίου εἶναι ἀντίθετος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν καὶ ὑπὲρ τῶν κατοίκων.

§216Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ πατὴρ τῆς ἀναλογικῆς καὶ πολλῶν ἄλλων πολιτικῶν θεσμῶν εἰς τὸ σύγγραμμά του «Δημοκρατία καὶ ἐκλογικὸν σύστημα» σελὶς 42 λέγει τάδε: «Σοβαρωτέρα διὰ τὸν τόπον μας θὰ ἦτο ἡ ἀντίρρησις, ὅτι μὲ τὸ σύστημα τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δημοτῶν ἐξασφαλίζεται ἡ δικαιοτέρα ἀντιπροσώπευσις τῶν πληθυσμῶν τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν περιφερειῶν καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ τῶν ἰδιαιτέρων τοπικῶν των συμφερόντων, διότι λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν καὶ οἱ ἐν ἀποδημίᾳ εὑρισκόμενοι πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν διὰ τὸν τόπον πηγὴν πλούτου καὶ δυνάμεως καὶ διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μὴ ὑπολογίζωνται διὰ τὴν ἀντιπροσώπευσιν εἰς τὴν Βουλήν». Ταῦτα λέγει ὁ Ἀλέξ. Παπαναστασίου.

§217Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν τὸ εἴχατε διαβάσει καλὰ ἢ ἐὰν δὲν τὸ περιεκόψατε αὐθαιρέτως, θὰ ἐδιαβάζατε ἀμέσως παρακάτω εἰς τὴν ἰδίαν σελίδα, ὅτι αὐτὸ γίνεται μὲν κακῶς παρ’ ἡμῖν, διότι δὲν ὑπάρχει ἀκόμα ἡ ψῆφος τῶν γυναικῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ἐκφράζουν τὸ φρόνημα τῆς οἰκογενείας, εἰς δὲ τὰς δύο–τρεῖς πρώτας γραμμὰς τῆς ἑπομένης σελίδος, καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ βεβαίωσις τοῦ πράγματος νὰ τὸ διαβάσητε σεῖς ὁ ἴδιος, διότι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διαβάζετε περικοπάς, λέγει, ὅτι ἀπ’ ἐναντίας, ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα ὠχριοῦν ἐμπρὸς εἰς τὸ κεφαλαιῶδες ἐπιχείρημα, διότι ἐλλείπουν τινὲς νὰ δοθῇ ἡ ψῆφος των εἰς ἄλλους, νὰ δοθῇ πολλαπλῆ ψῆφος εἰς ἄλλους. Αὐτὰ λέγει, λοιπόν, ὁ Παπαναστασίου, εἰς ἀκέραιον καὶ οὐκ ἀπὸ μέρους, διότι ὅπως εἶπεν κάποιος ἀντικρούων σοφιστήν, ἐὰν πάρωμεν ἀπὸ μέρους θὰ εἴπωμεν, ἐνδεχομένως, διά μίαν τῶν δέκα ἐντολῶν «κλέψεις», «μοιχεύσεις», κόβοντες τὸ «οὐ».

§218Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νὰ κατατεθῇ ὁλόκληρον τὸ βιβλίον.

§219Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὸ τμῆμα ποὺ ἀνεφέρατε, λέγει ὁ Παπαναστασίου, νὰ μὴ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν οἱ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρισκόμενοι, ἄρα οὐχὶ ἐκ προσκομιδῆς μέρους, ἀλλ’ ὁρᾶται ὁλόκληρος ὁ νόμος.

§220Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτὰ ποὺ εἶπον, λέγει ὁ Παπαναστασίου. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχα τελειώσει αὐτὸ τὸ θέμα, ἀλλὰ αἱ πολλαὶ διακοπαὶ δὲν ἀφήνουν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ περάσω εἰς ἕνα ἄλλο θέμα βασικὸν τοῦ νόμου, εἰς τὰ ποσοστὰ τῆς συμμετοχῆς. Πρῶτον, θὰ ἤθελα νὰ διευκρινήσω ἀπολύτως τὰς θέσεις τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Δ.Α., τὰς ὁποίας εἴτε παρηρμήνευσεν ἐξ ἀπροσεξίας, εἴτε σκοπίμως δὲν ἀνεκοίνωσεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὁ πρὸ ὀλίγου διακόψας με ἀξιότιμος συνάδελφος Βʹ Περιφερείας Ἀττικῆς. Εἶπεν, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. ἀπεμακρύνθη τῆς παγίας ἀρχῆς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἡ Ε.Δ.Α. ἔχει προγραμματικὰς ἀρχὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν ἀπομακρύνεται, εἴτε εἶναι εἰς συμφέρον της, εἴτε εἰς βλάβην της. Πάντοτε ἡ Ε.Δ.Α. διεκήρυσσε εἰς τὸ πρόγραμμά της ἐμμονὴν εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἐφ’ ὅσον βλέπομεν, ὅτι τὰ περισσότερα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔχουν διάφορον γνώμην δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴμεθα ἡμεῖς βασιλικώτεροι τοῦ Βασιλέως. Συνέβη κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν τὸ προβάδισμα τὸ ἀριθμητικόν. Κατὰ συνέπειαν, ἐφ’ ὅσον τὰ ἄλλα Κόμματα λέγουν, ὅτι εἶναι ἱκανοποιημένα μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ηὐξημένης ἀναλογικῆς.............................

§221Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Πλὴν ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς.

§222Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡμεῖς λέγομεν ἐμμένοντες εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν δὲν θὰ φέρωμεν δυσκολίας διὰ τὴν διευκόλυνσιν τῆς εὑρέσεως λύσεως νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐλαφρῶς ἐνισχυμένην. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ἔχομεν, εἴτε ἁπλῆν ἀναλογικήν, εἴτε ἐνισχυμένην. Δὲν ἔχομεν, οὔτε πλειοψηφικόν. Ἔχομεν ἕνα σύστημα μειοψηφίας, διότι ὡς ἀνέλυσα, ἐξαρτᾶται ἀπὸ μίαν ἐπὶ πλέον ψῆφον, ἢ ἀπὸ μίαν ὀλιγωτέραν νὰ πέσῃ ἕνα Κόμμα ἢ ἕνας Συνασπισμός, κάτω ἀπὸ τὸν κυματοθραύστην τὸν ὁποῖον πυργώνει ὁ νόμος καὶ ὄχι ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων. Νὰ ἔχωμεν ἄρδην ἀλλοίωσιν τῶν βουλευτικῶν ἀποτελεσμάτων καὶ νὰ ἔχωμεν τὴν ἐσχάτην μειοψηφίαν, ὡς Κυβέρνησιν, ἐνδεχομένως, καὶ Κυβέρνησιν μὲ πλειοψηφίαν βουλευτῶν.

§223Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν διακοπήν, κ. Πρόεδρε. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ κάμνετε διακοπάς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§225Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναφέρομαι εἰς τὴν ἀθλιότητα τοῦ Σώματος, ἐφ’ ὅσον λέγει, ὅτι παρηρμήνευσα τὰς γνώμας τοῦ Κόμματός του, παρακαλῶ νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§226Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτοὶ οἱ φραγμοὶ τῶν ὑψηλῶν ποσοστῶν δεσμεύουν καὶ αἰχμαλωτίζουν ἕνα μεγάλο ποσοστὸν τοῦ συνόλου τῶν ψήφων, τὸ κατευθύνουν εἰς τὴν δεξαμενὴν τῆς βʹ κατανομῆς καὶ ἀπὸ ἐκεῖ οἱ ψῆφοι διατίθενται εἰς ὄφελος τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα οἱ ψηφοφόροι μὲ φανατισμὸν κατεψήφισαν. Εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς 1.334.000 ψηφοφόροι ἔχασαν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσουν κατὰ τὴν θέλησίν των καὶ οἱ ψῆφοι των ἐδόθησαν εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τὰς προσεχεῖς, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφόρων. Ἀλλὰ μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔχομεν ἐμπαιγμὸν καὶ διακωμώδησιν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας καὶ τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος. Ἔχομεν μίαν καταλήστευσιν ψήφων τῶν μὴ μετεχόντων εἰς τὴν βʹ κατανομὴν Κομμάτων. Ἔχομεν ὡς ἀποτέλεσμα σφετερισμὸν τῆς ἐκλογῆς καὶ βιασμὸν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν παρακρατουμένων ψήφων, ἔχομεν τὴν κατάργησιν τῆς παγίας εἰς ὅλα τὰ ἀναλογικὰ συστήματα ἀρχῆς, τοῦ κερματισμοῦ τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ἔχομεν μίαν μονοεδρικήν, ἔχομεν 9 δύο ἑδρῶν καὶ 11 τριῶν ἑδρῶν, ὅπου τὸ σύνολον τῶν ψήφων ἔρχεται πρὸς τὴν βʹ κατανομὴν καὶ μόνον εἰς 3–4 θὰ δοθῇ εἰς τὴν πρώτην κατανομήν.

§227Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἕδρα....

§228Η. ΗΛΙΟΥ. Ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν εὐρείας ἐκλογικῆς περιφερείας καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ κἄπως στενοτέρας περιφερείας. Ἀκόμη καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν ὁσάκις ἐφαρμόζεται τὸ ἀναλογικόν, κενοῦνται 6 μὲ 7 περιφέρειαι, διότι ἄλλως δὲν ὑπάρχει δυνατότης ἐπιμερισμοῦ ἀναλογίας. Ἄλλως γίνεται χρησιμοποίησις διὰ δευτέραν φορὰν τοῦ συνόλου τῶν ψήφων ποὺ ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς τὴν αʹ κατανομὴν καὶ ὄχι μόνον τοῦ ὑπολοίπου. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἐχρησιμοποίησε μίαν αἰτιολογίαν τοῦ πράγματος, ἡ ὁποία δείχνει, ὅτι συνιστᾶται αὐτὴ ἡ μέθοδος, διότι ἡ ἄλλη μέθοδος τῆς μὴ χρησιμοποιήσεως ὅλων τῶν ὑπολοίπων ἀπαιτεῖ σειρὰν πολυπλόκων πράξεων. Ὡσὰν νὰ ζοῦμε εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀρίθμησις καὶ αἱ ἀριθμητικαὶ πράξεις γίνονται μὲ πετραδάκια ἢ φασόλια ἢ μὲ μέτρησιν τῶν δακτύλων, ἐνῷ ζοῦμε εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν αὐτομάτων ἀριθμητικῶν μηχανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐντὸς ἐλαχίστων λεπτῶν ἠμποροῦν νὰ λύσουν οἱοδήποτε πρόβλημα βʹ κατανομῆς, ἢ καὶ κατὰ τὰ ὑπόλοιπα, ἢ καὶ κατὰ τὸ σύνολον χρησιμοποιούμενον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεμβαίνω, εἰς στιχομυθίαν πρὸ ὀλίγου μὲ τὸν κ. Μητσοτάκην, εἶχεν ἕνα ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ κατανομὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολοίπων εἶναι τυχαία, διότι ἠμπορεῖ κατὰ σύμπτωσιν τὸ δεύτερον Κόμμα νὰ ἔχῃ πολλὰ ὑπόλοιπα, ἐνῷ τὸ πρῶτον νὰ ἔχῃ μικρότερα ὑπόλοιπα. Αὐτὸ δὲν εἶναι σύμπτωσις, ἀλλὰ σημαίνει, ὅτι ἐχρησιμοποίησε κατὰ τὴν αʹ κατανομὴν τοὺς ψήφους τοὺς ὁποίους ἐπῆρε. Ἑπομένως, τὸ ἐπιχείρημα δὲν εἶναι σωστό. Ἄλλη παρατήρησις τῶν θέσεων τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι ἐν σχέσει πρὸς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Οὐδεὶς ἀρνεῖται τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τὰ στρατευμένα παιδιὰ τοῦ λαοῦ, ὅπως κἄθε Ἕλλην ἔχω τὴν νόμιμον ἐκλογικὴν ἡλικίαν, ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκωνται, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκοῦν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα, νὰ τὸ ἀσκοῦν κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῶν θέλησιν, νὰ τὸ ἀσκοῦν οἱ ἴδιοι. Ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος οὐδεὶς εὐφρονῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ ἀρνούμεθα νὰ καταδημαγωγηθῶμεν καὶ ἀπὸ τὸν φόβον μήπως θεωρηθῇ, ὅτι εἴμεθα ἐναντίον τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, νὰ προσβάλωμεν ἀκόμη περισσότερον τοὺς στρατευμένους νέους, παρέχοντας τὸ δικαίωμα εἰς ἡγήτορας νὰ κάμνουν χρῆσιν τῶν ψήφων τῶν ὑπ’ αὐτῶν στρατιωτῶν καὶ νὰ ψηφίζουν διὰ λογαριασμόν των. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν εἰς τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις τὸ 1956 ἐπῆρε 50% καὶ εἰς τὸν στρατὸν 19,2%, δὲν χρειάζεται τίποτε ἄλλο πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σήμερον κολακεύουν τοὺς στρατιώτας, ὅτι τἄχα θέλουν νὰ τοὺς δώσουν δικαιώματα, τείνουν εἰς τὸ νὰ ἰδιοποιηθοῦν τὸ δικαίωμα ψήφου καὶ νὰ τὸ ἀσκήσουν πρὸς τὸ συμφέρον των. Ὁ στρατὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίζῃ κατὰ τρόπον τόσον διάφορον ἀπὸ τὸν λαόν. Δὲν ἀποτελοῦν οἱ στρατιῶται μας ἰδιαιτέραν κοινωνικὴν τάξιν. Δὲν εἶναι λεγεὼν τῶν Ξένων, οὔτε μισθοφόροι μόνιμοι ἀποκτήσαντες ἰδιαιτέραν νοοτροπίαν. Εἶναι παιδιὰ τοῦ λαοῦ, ἔχοντες καὶ συμμεριζόμενοι τῶν οἰκογενειῶν των τὰ φρονήματα. Ἀπόδειξις, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατεψήφισαν ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ 1956, τὸ 1957 ἀπελύθησαν, ἔγιναν ἐλεύθεροι πολῖται καὶ τὸ 1958 συνέβαλον διὰ τῆς δυνάμεώς των —καὶ προκύπτει αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα ἀπὸ τὰ ἐκλογικὰ τμήματα— συνέβαλον, ὥστε νὰ μειωθῇ ἀκόμη περισσότερον ἡ δύναμις τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω πολλὰ περιστατικὰ σχετικὰ μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἠσκήθη τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα τοῦ στρατοῦ τὸ 1956, ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ συνάδελφος καὶ φίλος κ. Καλκάνης, ὁ ὁποῖος σήμερον ἀνήκει εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν ὁμιλῶν εἰς τὰς 9 Ἀπριλίου 1956 εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν (Ἐφημερὶς τῶν Συζητήσεων, σελὶς 87), διαβάζει ἕνα γράμμα φίλου του Λευκαδίτου, στρατιώτου, τὸν ὁποῖον πολλάκις εἶχεν ἐξυπηρετήσει καὶ ὁ ὁποῖος τοῦ ἔγραφεν: «Ἀγαπητὲ κ. Καλκάνη, δὲν σὲ ἐψήφισα, διότι ἂν σὲ ἐψήφιζα θὰ ἐπήγαινα (;) μόνος». Καὶ πάρα κάτω, εἰς τὴν σελίδα 158 εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 10ης Ἀπριλίου λέγει: «ὁ στρατὸς δὲν ἐψήφισεν ἐλεύθερα» καὶ κάμνει μίαν ἐμπεριστατωμένην ἔκθεσιν πραγματικῶν καὶ χαρακτηριστικῶν γεγονότων. Τὸ ἴδιον εἰς τὴν συνεδρίασιν τὴν ἰδίαν ὁ συνάδελφος τότε κ. Παπασταύρου, μὲ πολλὰ περιστατικὰ μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶπεν, ὅτι ἕνας ὁπλίτης συγγενής του, ψηφοφόρος του, διότι εὑρέθη κατέχων ψηφοδέλτιον τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ποὺ τοῦ εἶχε στείλει, ὑπεβλήθη εἰς μεταχείρισιν τοιαύτην, ὥστε νὰ ἀναγκασθῇ λόγῳ ψυχικῆς διαταραχῆς νὰ εἰσαχθῇ ἐπὶ μακρὸν εἰς τὸ 401 Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον.

§229ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ἀριστερᾶς). Διὰ πλύσιν ἐγκεφάλου;

§230Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Βενιζέλος ἐπίσης, ἔλεγε τότε, ὅτι ἡ ψηφοφορία ὡς διεξήχθη εἰς τὸ στράτευμα, ἀποτελεῖ πρόκλησιν ἄνευ προηγουμένου δι’ ἕνα ἐλεύθερον καὶ ὑπερήφανον λαὸν προσενεγκόντα τόσας θυσίας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας.

§231Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἤθελα νὰ κάμω μίαν διακοπήν. Τίποτε συγκεκριμένα γεγονότα δὲν εἴχατε νὰ ἀναφέρετε; Δὲν ὑπῆρξαν, σᾶς παρακαλῶ, εἰς κάθε στρατιωτικὴν Μονάδα ὁμόφρονές σας, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὰ πάντα;

§232Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἕνα πρᾶγμα προέκυψε καὶ ἐκ τοῦ Ἐκλογοδικείου, τὸ ὁποῖον, ὅμως, ἐπειδὴ βάσει τῆς γνωστῆς νομολογίας, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐκ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν ἀνατρέπονται τὰ ἀποτελέσματα δὲν ὑπεισέρχεται, ἕνα πρᾶγμα προέκυψεν: Ὅτι ὁλόκληρος σειρὰ ψηφοδελτίων στρατιωτικῶν τμημάτων ἀπετελεῖτο ἀπὸ ψηφοδέλτια κολλαρισμένα καὶ μὴ διπλωμένα, ἄρα μὴ εἰσαχθέντα ποτὲ εἰς φάκελλον, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν ἀποσφράγισιν νὰ εἶχον ἐξαχθῇ. Ἀφῃρέθησαν οἱ φάκελλοι, ἐβαρέθησαν νὰ ξαναβάλουν ἄλλους φακέλλους καὶ ἔβαλαν μάτσα τὰ ψηφοδέλτια ὁλόκληρα, σιδερωμένα. Δεύτερον, ὁ κ. Βενιζέλος κατήγγειλεν, ἐπίσης, ὅτι εἰς τὰ 3 τμήματα τῆς Βασιλικῆς Ἀεροπορίας Φαλήρου, ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις ἔλαβε 0, 0, 0. Δηλαδή, 100%. Αὐτὰ εἶναι πράγματα ἀπίθανα.

§233Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Στηρίζονται μόνον εἰς καταγγελίας, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀντιπολιτευομένων. Διατὶ δὲν παρουσιάσθησαν εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα λέγετε;

§234Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐγὼ εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον παρουσίασα 65 ψηφοδέλτια ἀτσαλάκωτα ὡς τὰ περιγράφει ὁ κ. Ἠλιοῦ. Οἱ Δωδεκανήσιοι, οἱ ὁποῖοι ὑποτίθεται, ὅτι ἐψήφισαν.....

§235Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Καὶ τὸ Ἐκλογοδικεῖον δὲν τὸ ἐδέχθη;

§236Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ Ἐκλογοδικεῖον ἐδέχθη, ὅτι πράγματι, εἶναι νοθεία, ἀλλὰ ἀπήντησε κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομολογίαν, ὅτι δὲν ὑπεισέρχεται, διότι δὲν ἀνατρέπεται τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ σᾶς ἀνέφερα μόνον τὰ ἀτσαλάκωτα ψηφοδέλτια. Ὑπῆρξε σωρεία καταγγελιῶν, τὰς ὁποίας δὲν χρειάζεται νὰ ἐπαναλάβωμεν. Πρὸς πληροφορίαν, ὅμως, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ λέγω, ὅτι ἡ Σχολὴ Χωροφυλακῆς Ρόδου, ὅπου κατὰ τὰ 80% φοιτοῦν Κρῆτες χωροφύλακες, ἔδωσε τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα. Εἰς τὸ Βʹ Τμῆμα ἐπὶ 401 ἔλαβον Ε. Ρ.Ε. 397, Φιλελεύθεροι 3 καὶ Μαρκεζίνης 1 ψήφους. Ὁ Μαρκεζινικὸς ἦτο ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος. Ἐπῆγα ἐγὼ εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ εὑρῆκα τὸν Διοικητὴν τῆς Σχολῆς πάνω ἀπὸ τὴν κάλπην, ἔξω ἦτο ἡ Σχολὴ συντεταγμένη καὶ προσήρχοντο οἱ χωροφύλακες συνοδευόμενοι ἀπὸ 2 ἀξιωματικούς, ἔβαζαν τὸ ψηφοδέλτιον εἰς τὴν κάλπην, ἔκαναν μεταβολὴν καὶ ἔφευγον. Εἶπα εἰς τὸν ἀξιωματικὸν ἐκεῖνον, ὅτι: Ἀποτελεῖ αἶσχος διὰ τὴν στολήν, τὴν ὁποίαν φέρεις, διότι μετέβαλες τοὺς χωροφύλακας τῆς Ἑλλάδος εἰς δούλους. Πρέπει νὰ ἐντρέπεσαι. «Πρέπει νὰ ντρέπεσθε πλέον νὰ περιφέρεσθε εἰς τὴν πόλιν τῆς Ρόδου». Διελύθη ἐκείνη ἡ ὁμήγυρις, ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν ἠμποροῦσα νὰ ἐντοπισθῶ εἰς ἐκεῖνο τὸ τμῆμα ἔφυγα, διὰ νὰ μεταβῶ εἰς ἕνα ἄλλο, ὅπου εὑρῆκα τὰ ἴδια πράγματα. Μόλις ἔφυγα συνετάχθη ἡ Σχολὴ Χωροφυλακῆς καὶ ἐψήφισε κατὰ τὸν ἴδιον, ὡς καὶ προηγουμένως, τρόπον. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ἐψήφισε τὸ ἀεροπορικὸν ἀπόσπασμα. Ἠναγκάσθην νὰ εἴπω εἰς ἀξιωματικούς: «Ὁ τρόπος ποὺ φέρεσθε ἔναντι τῶν ὁπλιτῶν τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ὕβρις διὰ τὸν Ἕλληνα. Ἐδῶ εἰς τὴν Δωδεκάνησον ἐπεριμέναμεν, ὅταν ἑνωθοῦμεν μὲ τὴν Ἑλλάδα νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωμεν ἐλεύθερα. Σεῖς μεταβάλετε τὴν ἱερὰν αὐτὴν προσδοκίαν εἰς κατάστασιν χειροτέραν ἀπὸ τὴν Ἰταλικὴν δουλείαν. Εἶναι ἐντροπή σας καὶ ὡς ἀνθρώπων καὶ ὡς Ἑλλήνων καὶ ὡς ἀξιωματικῶν».

§237Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγωνται διὰ τὸ Σῶμα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν καὶ τῆς Χωροφυλακῆς......

§238Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ διαπράττωνται αὐτὰ ἀπὸ Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς κατόπιν ἐντολῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§239Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῆς Χωροφυλακῆς, ποὺ προσέφερον τόσας ὑπηρεσίας......

§240Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Τὰ κατηγγείλατε αὐτά;

§241Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὑπάρχουν ὅλα εἰς τὸ ἐκλογοδικεῖον. Καὶ ὑπάρχει ἔγγραφος καταγγελία μου εἰς τὸ Γ.Ε.Σ., διότι ἐνόμισα, ὅτι ἡ τοιαύτη συμπεριφορὰ τῶν ἀξιωματικῶν ἀποτελεῖ προσβολὴν κατὰ τῆς Πατρίδος.

§242Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι βαθύτατα λυπηρόν, ὅτι καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐμφανίζεται τὸ Σῶμα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν τὸ γνωστὸν ἀνὰ τὸν κόσμον ὁλόκληρον, ὡς ἐκπροσωποῦν τὴν ἐλευθερίαν, νὰ ἐμφανίζεται ἤδη ὡς ὁδηγοῦν τοὺς ἄνδρας του εἰς τὰς κάλπας σχεδὸν μὲ τὸ κνοῦτον......

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζίγδη, σᾶς παρακαλῶ, ἀφήσατε τὸν κ. Ἠλιοῦ νὰ συνεχίσῃ.

§244Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἔχω πάντοτε τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου. Κατήγγειλον ἐγγράφως τὰ πράγματα αὐτὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἀμφισβητῆται τοῦτο.

§245Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν τὰ κατηγγείλατε, εἶναι συκοφαντία ἐναντίον ὅλων τῶν στελεχῶν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων.

§246Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἔτσι νομίζετε. Ὑπάρχει πάντως ἡ δίκη τοῦ Ἐκλογοδικείου, ὅπου ἐπισήμως κατηγγέλθησαν.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζίγδη, παρακαλῶ, δὲν ἀφήνετε τὸν κ. Ἠλιοῦ νὰ συνεχίσῃ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§248Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὄχι ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὡς Ἕλλην, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, ἐμφανίζεται τὸ Σῶμα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, τὸ Σῶμα τῶν ὑπερασπιστῶν τῆς ἐλευθερίας, ὡς Σῶμα ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι.....(Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς καὶ φωναί).

§249Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶπον, ὅτι εἶναι ἐντροπὴ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μεταχειρίζεται τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς καὶ ὁπλίτας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ἠλιοῦ.

§251Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐδῶ πρέπει σὰν ἄνθρωποι σοβαροὶ καὶ ὑπεύθυνοι νὰ ἀκούωμεν τὰς γνώμας τῶν ἄλλων, ὅταν μὲ μετριοπάθειαν ἐκφέρωνται, νὰ ἀντιπαρατάσσωμεν τὰς ἰδικάς μας καὶ νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ σωστόν. Ἐὰν πρόκειται μὲ τὸ ὅποιος φωνάζει πάρα πάνω νὰ κατισχύσῃ τοῦ σωστοῦ, αὐτὸ δὲν εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ προέρχεται ἀπὸ μίαν αἴθουσαν Βουλῆς. Ἀπορῶ δὲ ἰδίως διὰ τὴν ἐξέγερσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Διότι, ἐὰν οἱοσδήποτε ἄλλος, ἀνήκων εἰς τὴν παράταξιν, τὴν εὐνοηθεῖσαν ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ψήφους ἐξηγείρετο ἢ θὰ ἔλεγεν, ὁ ἄνθρωπος ἔτσι τὸ ἔκαμεν. Ἀλλὰ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου τοῦ 1952 δὲν ἔθεσε τὴν ὑπογραφήν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς ὑπομνήματα διὰ τῶν ὁποίων ἐζητήθη νὰ μὴ ἀσκηθῇ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα τοῦ στρατοῦ; Ψέμματα εἶναι αὐτό; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§252Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Πλανᾶσθε. Πάντοτε ὑπεστήριξα τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται διάκρισις μεταξὺ Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω τοῦτο. Ὅτι διὰ τὴν ἰδικήν σας τοποθέτησιν, βεβαίως, πρέπει νὰ προβῆτε εἰς τὴν σύστασιν νὰ ἀκούωμεν μὲ εὐχαρίστησιν καὶ μὲ θρησκευτικὴν εὐλάβειαν τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης, ἀλλὰ διὰ τὴν ἰδικήν μας τοποθέτησιν...... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§253Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπῆρε πολὺ ψηλὰ τὸν ἀμανὲ ὅταν ὁμιλῇ..... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἐξ ὀνόματος τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα.... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§254Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν θὰ σᾶς ἀφήσω ἀναπάντητον. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διὰ μὲν τὴν Κύπρον εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον διεξήγαγον.

§255Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι ἴδιον τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι φέρονται ἐναντίον τοῦ Ἔθνους, καθ’ ὃν τρόπον σεῖς συμπεριεφέρθητε, νὰ δεικνύουν αὐτὴν τὴν διαγωγήν. (Θόρυβος, κωδωνοκορυσίαι).

§256Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Τολμᾶτε νὰ ὁμιλῆτε σεῖς περὶ διαγωγῆς ἔναντι τοῦ Ἔθνους;

§257Η. ΗΛΙΟΥ. Μάλιστα.

§258Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἀποδοκιμάζετε τὸν συμμοριτοπόλεμον; Διότι, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ διαγωγῆς ἔναντι τοῦ Ἔθνους, πρέπει νὰ ἀπαντήσητε. Σᾶς θέτω συγκεκριμένα ἐρωτήματα: Ἀποδοκιμάζετε τὴν ἐξόντωσιν τοῦ Ψαρροῦ; Ἀποδοκιμάζετε τὰ Δεκεμβριανά; Ἀποδοκιμάζετε τὸν συμμοριτοπόλεμον; Ἐὰν δὲν τὰ ἀποδοκιμάζετε, δὲν δικαιοῦσθε νὰ ὁμιλῆτε περὶ διαγωγῆς ἔναντι τοῦ Ἔθνους.

§259Η. ΗΛΙΟΥ. Σεῖς ἀποδοκιμάζετε τὸν Μέρτεν; Ἀποδοκιμάζετε τὴν προδοσίαν τῆς Κύπρου; Ἀφῆστε τα αὐτά. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἡ ψῆφος τῶν στρατιωτῶν........ Εἶναι ἀπαράδεκτον οἱ ἀσυνείδητοι ἢ φανατισμένοι νὰ ἀσκοῦν αὐτὸ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§260Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Πρέπει νὰ ἐντρέπεσθε νὰ ὑβρίζετε τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς καὶ νὰ τοὺς ἀποκαλῆτε ἀσυνειδήτους. Εἶναι ἡ ἐντιμοτέρα μερὶς τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας, διὰ τὴν ὁποίαν σεμνυνόμεθα. Κύριε Πρόεδρε, νὰ κατέλθῃ τοῦ βήματος ὁ κ. Ἠλιοῦ.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε ἀσυνειδήτους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§262Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Ὀφείλει νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν λέξιν «ἀσυνείδητοι».

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσετε, κ. Ἠλιοῦ.

§264Η. ΗΛΙΟΥ. Τὶ νὰ ἀνακαλέσω;

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπατε ἀσυνειδήτους τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς.

§266Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ, ἄλλως δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συνεχίσῃ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§267Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐσὺ εἶσαι βασανιστὴς καὶ εἶσαι ἀνάξιος νὰ ὁμιλῇς...... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Θέλεις νὰ σοῦ φέρω τὴν βίβλον περὶ τῆς δράσεώς σου εἰς τὴν Βηρυττόν; Δὲν ἀξίζεις νὰ ὁμιλῇς σὺ ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν.

§268Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος λόγῳ τοῦ θορύβου καὶ τῶν κωδωνοκρουσιῶν). Τιμή μου. Ἀνάξιος εἶσθε σεῖς.

§269Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶπον, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον, εἴτε ὑπάρχουν ἀσυνείδητοι, εἴτε φανατισμένοι, εἴτε πολιτευόμενοι ἀξιωματικοί, νὰ ἀλλοιώνεται ἡ θέλησις τοῦ Στρατοῦ. Ὅτι ἡ θέλησις τοῦ στρατοῦ ἠλλοιώθη εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956 οὐδεὶς τὸ ἠμφισβήτησε. Δὲν εἶναι ἰσχυρισμὸς ἰδικός μου. Εἶναι ἰσχυρισμὸς τοῦ Προέδρου κ. Παπανδρέου, εἶναι ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Βενιζέλου, εἶναι ἰσχυρισμός, ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον διὰ σειρᾶς ἀποφάσεων. Εἶναι κἄτι τι ποὺ γίνεται εὐγλωττότερον καὶ ἀπὸ τὰ πιὸ εὔγλωττα πράγματα. Δὲν εἶναι κάτι τι, τὸ ὁποῖον τὸ φέρομεν τὸ πρῶτον, ὥστε νὰ ἐγείρῃ αὐτὴν τὴν ἱερὰν ἀγανάκτησιν. Ὁ στρατὸς καὶ οἱ ἀξιωματικοί του δὲν ἔχουν καθῆκον καὶ ἀποστολὴν νὰ βιάζουν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ νὰ τὴν ποδοπατοῦν, ἀλλὰ νὰ τὴν προασπίζουν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§270Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἀπηύθυνα τρία ἐρωτήματα πρὸς τὸν κ. Ἠλιοῦ, ἐὰν ἀποδοκιμάζῃ τὸν συμμοριτοπόλεμον...... (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς, συνεχεῖς κωδωνοκρουσίαι).

§271Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποῦ εὑρίσκεσθε σεῖς; Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. (Κωδωνοκρουσίαι).

§272Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἠρώτησα τὸν κ. Ἠλιοῦ, ἂν ἀποδοκιμάζῃ τρεῖς συγκεκριμένας ἀντεθνικὰς πράξεις...... (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς, θόρυβος, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§273Δ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. ..... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος ἐκ τοῦ θορύβου).

§274Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ὥστε τὰς ἀποδοκιμάζετε;

§275Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν μᾶς λέτε τίποτε καὶ περὶ ζαχάρεως;

§276Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων.

§277Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Καὶ διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως!

§278Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, ἡ Ε.Δ.Α., τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα δηλαδή... (Φωναὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς: Ὄχι, ὄχι). Διατί, κύριοι, δὲν ἔχετε τὸ θάρρος τῆς γνώμης σας; Σεῖς, λοιπόν, ἔχετε ἀριστοτεχνικὴν ὀργάνωσιν καὶ ἀριστοτεχνικὸν δίκτυον —αὐτὸ εἶναι γνωστόν. Ἀφοῦ, λοιπόν, ἔγιναν αὐτὰ τὰ πράγματα ποὺ λέγετε τὸ 1952 καὶ τὸ 1956, πῶς δὲν εὑρέθηκε ἕνας ἀπὸ τοὺς πολλούς, ποὺ ἔπρεπε νὰ εἴχατε, ἀπὸ τὰ παιδιὰ τῶν πατεράδων τῶν δικῶν σας ποὺ ἐψήφισαν τὴν Ε.Δ.Α., νὰ καταγγείλῃ συγκεκριμένα γεγονότα; Οἱ στρατιῶται αὐτοὶ ἔχουν ἀπολυθῆ πρὸ 5ετίας καὶ ὅπως εἶναι φανατισμένοι κομμουνισταί, ὄχι μόνον θὰ εἶχον διαμαρτυρηθῆ ἀλλὰ ὁμαδικῶς θὰ διετύπωνον παράπονα καὶ ὀνομαστικῶς ἀκόμη ἐναντίον τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι τοὺς ὡδήγησαν, ὡς λέγετε σεῖς, ὡς ἀγέλην νὰ ψηφίσουν, τοὺς ἔκαμνον ἔλεγχον τῶν ψηφοδελτίων κλπ. Πῶς δὲν κατηγγέλθησαν αὐτὰ τὰ πράγματα;

§279Η. ΗΛΙΟΥ. Στρατηγέ μου, πρῶτον αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν στρατιῶται καὶ σήμερον ἀπελύθησαν πυκνώνουν τὰς τάξεις μας. Δεύτερον αἱ παραβάσεις κατηγγέλθησαν καὶ αὐτὴν τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκάματε ἀπόψε, τὴν ἐκάματε καὶ τοῦ κ. Σοφοκλῆ Βενιζέλου τὴν ἡμέραν τῆς πρώτης συζητήσεως τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1956 καὶ παρετηρήθητε ἀπὸ τὸν κ. Ροδόπουλον, κατέχοντα τὴν προεδρικὴν ἕδραν, διότι διεκόπτατε. Αὐτὸ σᾶς λέγω προκύπτει, πρῶτον ἀπὸ ἀποφάσεις τοῦ ἐκλογοδικείου, δεύτερον ἀπὸ τὴν κοινὴν λογικήν, τρίτον ἀπὸ περιστατικὰ ὡμολογημένα ἀπὸ συναδέλφους τινὰς οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποστῆ ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν καὶ περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ἀνέγνωσα ὅσα εἶπε μετὰ μνείας τῆς σελίδος τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν καὶ τῆς ἡμερομηνίας τῆς συνεδριάσεως εἰς τὴν ὁποίαν καταχωρίζονται, ἀλλὰ ἀποδεικνύεται, ὅπως σᾶς εἶπον καὶ ἀπὸ τὴν κοινὴν λογικήν, ὅταν οἱ γονεῖς καὶ τὰ ἀδέλφια ψηφίζουν κατὰ 50% ἕνα Κόμμα, δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ παιδιὰ τους τὰ ὁποῖα παίρνουν ἀπὸ αὐτοὺς τὸ χαρτζιλίκι νὰ ψηφίζουν κατὰ 21%. Ὅταν ἔχουν ὅλα αὐτὰ λεχθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν —διότι ἠθέλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ θέμα καὶ νὰ θέσῃ ἀνακριτικῆς μορφῆς ἐρωτήσεις ἀσχέτους τελείως πρὸς τὸ θέμα κατὰ τρόπον προβοκατοριστικὸν ἐπὶ τῶν ὁποίων εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν εἶμαι ἕτοιμος νὰ συζητήσω— τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν σκοπὸν νὰ προαγάγουν τὴν συζήτησιν ἀλλὰ νὰ τὴν συσκοτίσουν, ὅταν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρὸ τριμήνου ἔμειναν ἔναυλοι εἰς τὰ αὐτιὰ αἱ κραυγαὶ καὶ αἱ διαμαρτυρίαι τῶν στρατευμένων παιδιῶν τὰ ὁποῖα βασανίζονται εἰς τοὺς πειθαρχικοὺς οὐλαμοὺς τοῦ Κολινδροῦ καὶ τῆς Ἐρετρείας, ὅπως ἐβασανίσθημεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ Μακρονῆσι, ἀπὸ κἄποιον ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε νὰ μὲ διακόψῃ......

§280Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Προκαλῶ καὶ σᾶς καὶ οἱονδήποτε ἀπὸ τὴν παράταξίν σας νὰ καταγγείλῃ ὅ,τι ἔχει εἰς βάρος μου, σχετικῶς μὲ τὴν συμπεριφορὰν μου ὡς στρατοπεδάρχου Μακρονήσου.

§281Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀρχὴν, ὅτι σέ ἐκεῖνα ποὺ προσωπικῶς ὑπέστην, ἔπρεπε νὰ ρίψω ἕνα πέπλον, καὶ δὲν σᾶς ἔκανα, οὔτε ὑπαινιγμόν, οὔτε παράπονα, καίτοι ἀπὸ 5ετίας γνωριζόμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ ὅταν θελήσατε νὰ πάρετε τὸ ὕφος τοῦ ἀγανακτισμένου πολίτου ἢ τοῦ ἀγανακτησμένου ἀξιωματικοῦ, ἠναγκάσθην, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω πράγματα, τὰ ὁποῖα, βεβαίως, δὲν συνάγουν μὲ τὴν ἰδιότητά σας, κ. συνάδελφε, ὡς ἀξιωματικοῦ, καὶ λυποῦμαι δι’ αὐτό.

§282Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Ἔχετε μεγάλο λάθος, κ. συνάδελφε, διότι ἐγὼ θεωρῶ τιμήν μου, διότι μοῦ ἀνετέθη ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ὡς στρατοπεδάρχου τῆς Μακρονήσου, διότι ἡ ἀποστολή μου ἦτο νὰ ἐκκαθαρίσω τὰ ἀθῶα Ἑλληνόπουλα ἀπὸ τοὺς λεπρούς.

§283Η. ΗΛΙΟΥ. Ὅταν ὑπάρχουν πειθαρχικοὶ οὐλαμοὶ τῆς Ἐρετρείας καὶ τοῦ Κολινδροῦ, εἴτε ψηφίζοντες τοὺς ὑποψηφίους τοῦ τόπου καταγωγῆς των καὶ ἑπομένως, καταθέτοντες ἕνα μεμονωμένον ψηφοδέλτιον εἰς τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα, δὲν εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας, εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς. Τελειώνων, κ. συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ σταθῶ δι’ ἐλαχίστων εἰς τὴν μεταβατικὴν διάταξιν, ὄχι διότι δὲν ὑπάρχουν ἄλλαι διατάξεις ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀσχοληθῶ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, εἰς τὴν μεταβατικήν, λέγω, διάταξιν τοῦ πλειοψηφικοῦ. Αὐτὴ ἡ ὁποία κανένα δὲν ἀνησυχεῖ θέλει νὰ ἐμφανίσῃ, ὅτι τἄχα ἡ Κυβέρνησις διαθέτει ἀπὸ τοῦδε αὐτὴν τὴν διάλυσιν τῆς μήπω γεννηθείσης Βουλῆς τῆς 6ης περιόδου, ὅτι θεωρεῖ, ὅτι εἶναι ἀσφαλές, ὅτι θὰ ἀσκηθῇ ὑπὲρ αὐτῆς ἡ προνομία τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἐθεώρησεν ἀσφαλές, ὅτι δὲν θὰ ἀσκηθῇ εἰς βάρος της, καὶ λέγει θὰ ἐξαντλήσῃ τὴν 4ετίαν ἔστω καὶ ὅταν ὑπάρχῃ δυσαρμονία μεταξὺ τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος καὶ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ τὴν παύσῃ καὶ νὰ προκηρύξῃ ἐκλογάς. Δὲν ἔχει τὴν αὐταπάτην ὅτι ἐπρόκειτο νὰ κινηθῇ καμμία πρωτοβουλία διὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Συντάγματος. Αὕτη ἐκινήθη πρὸ 6 χρόνων διὰ νὰ εὐνοήσῃ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸν κατασκευάσῃ καὶ νὰ τὸν διορίσῃ Ἀρχηγὸν Κόμματος. Ἀλλὰ τέλος θὰ ὑπογραμμίσω ὅτι τέτοιες ἐκδηλώσεις διαθέτουν τὴν βούλησιν τοῦ στέμματος κατὰ τὸ κέφι, ὅτι θὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν καὶ θὰ προκηρύξῃ ἐκλογὰς μὲ τὸ πλειοψηφικὸν ἢ ὅτι τώρα δὲν τὴν διαλύει. Τέτοιες ἐκδηλώσεις ὀξύνουν τὴν βαθειὰ ἀπὸ τὸ 1955 ὑπάρχουσαν συνταγματικὴν κρίσιν καὶ ἐκεῖνοι ποὺ παριστάνουν τὸν Ἡρακλέα τοῦ Στέμματος ἐπιδιώκουν νὰ τὸ ρίψουν εἰς τὸν στίβον τῶν κομματικῶν ἀνταγωνισμῶν. Ἡ Βουλὴ ὅμως τῆς 6ης περιόδου δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς παραμορφωτικοὺς νόμους ποὺ θέλει νὰ εἰσαγάγῃ. Ἔχει τὴν δύναμιν ὁ κυρίαρχος λαὸς διὰ μιὰ πλατύτερη ἀντιμετώπισι τῆς ἐπιβουλῆς ἐναντίον τῶν δημοσίων ἐλευθεριῶν καὶ τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν, παραμερίζοντας κάθε τι, ἠμπορεῖ νὰ χωρίζῃ τὰς διαφόρους ἀποχρώσεις καὶ προμαχόντας δι’ ἐκείνους ποὺ μᾶς ἑνώνουν ἐναντίον τῆς ἐγκαταστάσεως αὐταρχικοῦ κράτους συγκεκαλυμμένης δικτατορίας, ἐναντίον τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν ὁ λαὸς νὰ ὑψώσῃ ἐρείσματα ἀκατάλυτα, ἐρείσματα τῆς κυριαρχίας τῆς λαϊκῆς θελήσεως παρὰ οἱαδήποτε αὐθάδη καὶ ἀπαράδεκτα ἐκλογικὰ συστήματα. (Χειροκροτήματα).

§284Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος, ἀναφερόμενος εἰς ἐμὲ εἶπεν ὅτι διεστρέβλωσα τὴν ἄποψιν τῆς Ε.Δ.Α., ὅτι ἐγκατέλειψε τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς ἐλαφρῶς ἐνισχυμένης. Νομίζω, ὅτι ἡ περικοπὴ αὕτη τοῦ λόγου του δημιουργεῖ προσωπικὸν ζήτημα δι’ ἐμὲ καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος διὰ νὰ ἐξηγήσω ὅτι δὲν διεστρέβλωσα τίποτε, ἀλλὰ εἶπον τὴν ἀλήθειαν καὶ μόνον τὴν ἀλήθειαν.

§285Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προσωπικοῦ θέματος.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐγὼ θὰ τὸ κρίνω, κ. συνάδελφε.

§287Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν προχθεσινὴν εἰσήγησιν ἀνέφερον ὅτι τώρα τελευταίως γίνεται προσπάθεια εἰσαγωγῆς ἑνὸς νέου ἐκλογικοῦ συστήματος τῆς ἐλαφρῶς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Καίτοι ἀκόμη δὲν ἀντελήφθην ὡς θὰ ἐξηγήσω, ποῖος εἶναι ὁ ὅρος αὐτὸς καὶ τί σημαίνει ἐλαφρῶς ἐνισχυμένη, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον ὅτι καὶ ἡ ΕΔΑ ἐγκατέλειψε τὴν δῆθεν παγίαν θέσιν της περὶ ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ εἶπον δῆθεν, ὅτι δὲν εἶναι θέσις τῆς ΕΔΑ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ θὰ τὸ ἀποδείξω ἀμέσως. Εἰς τὴν ἐφημερίδα «Αὐγὴ» τῆς 7.5.61 δημοσιεύεται ἀνακοίνωσις τῆς Ε.Ε.—ἐπληροφορήθην ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι Ε.Ε. σημαίνει ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Ε.Δ.Α.—μεταξὺ ἄλλων λέγει τὰ τάδε: «Ἡ Ε.Δ.Α. θὰ καταπολεμήσῃ μὲ ὅλες τίς δυνάμεις της καὶ θὰ ἀγωνισθῇ διὰ τὴν καθιέρωσι τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἢ ἔστω τῆς ἐλαφρότατα ἐνισχυμένης. Μέχρι σήμερον ἡ ΕΔΑ μᾶς εἶχε συνηθίσει εἰς τὸ τροπάριον ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ὅταν φεύγῃ ἀπὸ τὴν βάσιν, καὶ γνωρίζομεν πόσην σημασίαν ἀποδίδουν τὰ Κ.Κ. εἰς τὴν θέσιν των τὴν βασικὴν, ἡ ὁποία εἶναι θέσις τοῦ Κ. Κ.Ε., δηλαδὴ τῆς Ε.Δ.Α. καὶ λέγει τώρα ὅτι τάσσεται ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς ἐλαφρότατα ἐνισχυμένης, αὐτὸ λέγεται ἐγκατάλειψις τῆς δῆθεν παγίας θέσεώς της. Καὶ ὅταν λέγῃ διὰ τῆς τροπολογίας της ὡς ἐλαφρῶς ἐνισχυμένη ἐννοεῖ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν 10% ποῖον ἐπιχειρεῖ νὰ ἐξαπατήσῃ, κ. Πρόεδρε; Τὸν ἑαυτόν της ἢ τοὺς ἄλλους; Ὡς γνωστὸν ὅλα τὰ συστήματα ἁπλῆς ἀναλογικῆς προβλέπουν διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Βʹ κατανομὴν ἢ τὴν λῆψιν μιᾶς ἕδρας ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς ἢ ποσοστοῦ 10%, ὡς γνωρίζουν καὶ οἱ ὀλιγώτερον εἰδικοὶ περὶ τὰ ἐκλογικὰ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Συνεπῶς δὲν πρόκειται περὶ νέου συστήματος ἀλλὰ περὶ ἐπαναλήψεως τῶν παλαιῶν συστημάτων, πρὸς συσκότισιν τῶν πραγμάτων. Εἰς δὲ τὴν πρότασιν αὐτὴν προέβη ἡ Ε.Δ.Α. ἀφοῦ τὴν εἶχον ἤδη προκαλέσει εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἐθορυβήθη ἡ Ε.Δ.Α. ἐκ τῆς προτάσεώς μου ἐκείνης. Ἀλλὰ οὔτε εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν πιστεύει ἡ Ε.Δ.Α. καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἀμέσως. Εἰς τὸ φύλλον τῆς Αὐγῆς τῆς 13.5.61 καταχωρεῖται πλήρης ραδιοφωνικὴ ἐκπομπὴ τοῦ σταθμοῦ Φωνὴ τῆς Ἀληθείας, ὅπως λέγουν αὐτοὶ ἢ τῆς φωνῆς τῶν συμμοριτῶν ὅπως τὴν ἀποκαλεῖ ὁ ὑπόλοιπος κόσμος. Ἡ ἐκπομπὴ αὐτὴ ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ τῶν αἰτίων τῆς κηρύξεως τῆς δικτατορίας τῆς 4ης Αὐγούστου καὶ ἡ ὁποία κατὰ βάσιν τὴν δικαιολογεῖ, διότι ἀναφέρει τὰς ταραχὰς τὰς ὁποίας εἶχαν κάμει οἱ κομμουνισταὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὸ 1936 καταλήγει ὡς ἑξῆς: «Καὶ σήμερα τὸ πρόβλημα εἶναι οἱ δημοκρατικαὶ δυνάμεις νὰ μπορέσουν νὰ ἑνωθοῦν σὲ κοινὸ μέτωπο πατριωτικῆς συνεργασίας καὶ νὰ πετύχουν τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Καὶ τὴν ἀνάδειξιν ἀπὸ τὶς προσεχεῖς ἐκλογὲς Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως...». Τὸ πρόβλημα τῆς Ε.Δ.Α. δὲν εἶναι οὔτε ἁπλῆ ἀναλογικὴ οὔτε ἐλαφρῶς οὔτε βαρέως ἐνισχυμένη ἀναλογική, ἀλλὰ ἡ σύμπηξις λαϊκοῦ μετώπου. Ἀπόδειξις τὴν ἑπομένην ἡ ἐφημερὶς «ΑΥΓΗ», τὴν ὁποίαν καὶ καταθέτω λέγει ὅτι τὸ μόνον μέσον ἀντιμετωπίσεως τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὸ λαϊκὸν μέτωπον μὲ ὅλας τὰς δυνάμεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐρωτῶ μὲ ἁπλῆν ἀναλογικὴν ποίαν δικαιολογίαν ἔχει τὸ λαϊκὸν μέτωπον. Ὅλα αὐτὰ εἶναι προσχήματα καὶ ἀποβλέπουν εἰς τὴν διάλυσιν τῆς Ἑλλάδος.

§288Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος, ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος καὶ σεῖς ἀντικειμενικῶς ὡς πρόεδρος τὸν ἐδώσατε. Ἐν τῷ μεταξὺ τὸν ἀφίσατε νὰ ἐκφωνήσῃ πολιτικὸν λόγον στρεφόμενον ἐναντίον τοῦ Κόμματός μου.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπριλλάκη δὲν ἐξεφώνησε κανένα πολιτικὸν λόγον ὁ κ. Ράλλης. Βεβαίως δὲν ἦτο σύντομος ὁ λόγος του, ἀλλὰ πάντως πολιτικὸς λόγος δὲν ἦτο.

§290Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ράλλης πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. ὅ,τι πιστεύει τὸ διακηρύσσει καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν ἀνακοίνωσιν τὴν ὁποίαν ἐδιάβασεν ὁ κ. Ράλλης, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ἐλαφρῶς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς στηρίζεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν καὶ ὑπῆρξεν ἕνας συγκερασμὸς ἀπόψεων διὰ νὰ ὑπάρξῃ μία σύμπτωσις. Τὸ δεύτερον ὅμως, τὸ 10%, ἀντικρούει τὸ πρῶτον, διότι ἡ Ε.Δ.Α. μὲ τὴν πρότασίν της ὑποστηρίζει, ὅτι ἐμμένει εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν ὁ κ. Ράλλης, διότι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ἀντετάχθη, ὅτι τὸ 10% ἀφορᾷ Ἐφετεῖον καὶ εἰδικῶς ὁ κ. Ράλλης ὡς κατ’ ἐξοχὴν ἐκλογομάγειρος γνωρίζει, ὅτι τὸ 10% τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς σημαίνει ἐφετειακὴν περιφέρειαν καὶ ὄχι Κομματικὴν δύναμιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ λαϊκὸν μέτωπον, τὸ ἐπιδιώκομεν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς μας κἄθε ἡμέραν μὲ οἱονδήποτε σύστημα καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι διὰ τῆς τακτικῆς της ἡ Κυβέρνησις θὰ συμβάλῃ ἀπὸ τὴν πλευράν της καὶ αὐτὸ νὰ γίνῃ τελικά.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Πυρομάγλου, ἔχει τὸν λόγον.

§292Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἡ ὥρα 12 πρῶτον, ἀλλὰ καὶ δεύτερον παρακαλῶ νὰ σημειώσητε τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ἀπόψε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀκούσῃ πρῶτον τὰς ὁμιλίας τῶν κ. Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων καὶ ὕστερα θὰ ἀπαντήσῃ. Οἱ κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων δὲν ὁμιλοῦν. Ἄρα ὅσοι βουλευταὶ ὁμιλοῦν......

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν νὰ τοὺς καλῶ καὶ νὰ τοὺς δίδω τὸν λόγον. Ἐξ ἄλλου εἶναι ἐνωρὶς ἀκόμη. Τέλος πάντων εἴπατε μὲ κἄπως ταχύτερον ρυθμὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου.

§294Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ἐνομολόγησε προχθὲς πρότασιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατά τινα τρόπον; διατί;

§296Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀκούσατε. Ἦτο ἡ ὥρα 11.30′ νυκτερινή, εἶχον ἀκουσθῆ οἱ δύο εἰσηγηταί, ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσῃ ὁ τρίτος, ὁπότε ἐγερθεὶς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου εἶπεν, ἡ Βουλὴ κατεπονήθη καὶ παρακαλῶ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ τρίτος εἰσηγητὴς τὴν ἑπομένην. Καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι μετὰ 4ωρον κατεπονήθη καὶ ἡ συνεδρίασις ἐλύθη.

§297Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Κύρκον, ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξε μίαν θεωρίαν περὶ νομολογίας, ἡ ὁποία εἶναι παράδοξος. Τὴν θεωρίαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ νομολογηθῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, λόγῳ μιᾶς τυχαίας κατά τινα ἑσπέραν κοπώσεως, νὰ νομολογηθῇ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν χρόνου καὶ ἐνεργείας τοῦ ὀργανισμοῦ τὸ ποσὸν τοῦ χρόνου τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ὑπάρξῃ κόπωσις τοῦ ὀργανισμοῦ. Ἡ θεωρία αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ οὔτε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ ἀναπτύξας τὴν θεωρίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ αἰσθάνεται μέσα του τὸν ἑαυτόν του ἀντιφάσκοντα πρὸς ὅσα εἶπε μέσα του, θὰ σκέπτεται ἀντίθετα πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν. Εἰς τὴν Βουλὴν ὑπάρχει, ἐὰν ἐπικαλεσθῶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Κύρκου, νομολογία διανυκτερεύσεων. Ἔχομεν συνεδριάσει εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὸ παρελθόν, μάλιστα εἰς παρελθὸν ἔνδοξον ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῶν ἀγορεύσεων καὶ ἀγώνων, διανυκτερεύσαντες μέχρι τῆς 6ης πρωϊνῆς. Ἑπομένως ἐγὼ ἀντικρούων τὸν κ. Κύρκον ἐπικαλοῦμαι αὐτὴν τὴν νομολογίαν καὶ παρακαλῶ νὰ συνεδριάσωμεν μέχρι τῆς 6ης πρωϊνῆς.

§298Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐνομολόγησα ἐγώ, ἡ Βουλὴ ἐνομολόγησε. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ἐγίνοντο συνεδριάσεις μέχρι τῆς 6ης πρωϊνῆς εἶναι ἀκριβὲς καὶ πλειστάκις μετέσχε καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ αὐτὴν τὴν στιγμὴν αὐτῶν τῶν παννυχίδων συνεδριάσεων. Ἀλλὰ ἐγὼ ἀνέφερα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη. Καὶ διερωτῶμαι, διατὶ τάχα ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τῶν δύο εἰσηγητῶν κατεπονήθη ἡ Βουλὴ καὶ ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν ἄλλων ὁμιλησάντων ἀπόψε εἰς χρόνον πολὺ μεγαλύτερον τῶν 4 ὡρῶν δὲν ἔχει καταπονηθῆ; Δυοῖν θάττερον, ἢ κακῶς ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ προχθὲς καὶ δύναται νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν της, ἄλλο ζήτημα αὐτό, ἢ πρέπει ἀπόψε νὰ θεωρηθοῦν ὡς περισσότερον καταπεπονηθέντες κατὰ τὰς τρεῖς ἡμέρας καὶ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ δεχθῶμεν, ὅτι κατεπονήθη ἡ Βουλή, τότε πηγαίνομεν εἰς μίαν παγίαν νομολογίαν, ὅτι ἐνομολόγησεν ἡ Βουλή. Κύριοι βουλευταί, χθὲς ἡ συνεδρίασις ἔληξε τὴν 1.15′ πρωϊνήν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ νὰ ὁμιλήσῃ εἷς ρήτωρ καὶ νὰ λήξῃ ἡ συνεδρίασις εἰς τὰ λογικὰ ὅρια τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὑπάρχουν λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πυρομάγλου νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§300Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Ἐπρόσεξα μὲ μεγάλην προσοχὴν ὅσα ἐλέχθησαν. Δεύτερον, δὲν εἶμαι ἕτοιμος νὰ ὁμιλήσω καὶ σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσω τὴν Δευτέραν, ἄλλως νὰ μὲ ἐγγράψητε τελευταῖον.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§302ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 0.10′ π. μ.)